polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
მეზოამერიკა არის ერთ-ერთი კულტურული სივრცე შვიდთაგან, სადაც ხალხმა მოახერხა განვითარება, უცხოური ჩარევის, საქალაქო ცივილიზაციისა და სახელმწიფო დონის პოლიტიკური მოწყობის გარეშე.
ესპანელების ჩამოსვლამ ურბანული ცენტრების განადგურება და მასიური სიკვდილი მოიტანა, რომლის დონემაც 90 %-ს გადააჭარბა ადგილობრივ პოპულაციაში 1521 წელს დაპყრობიდან რამდენიმე ათწლეულში.
ადრინდელი ფრანცისკანელი ორდენის წევრებმა, რომელთა უფროსი შეუდარებელი ბერნარდინო დე სააგუნი იყო, შეისწავლეს ნაჰუატლი და აცტეკელ გადამწერებს ასწავლეს ესპანური ანბანის გამოყენებით წერა თავიანთ ენაზე.
სააგუნის გავლენით, მისმა მიმდევრებმა და თანამოაზრე კლერკებმა შეაგროვეს და დაწერეს ისტორიები სამეფო გენიალოგიებზე, ადათ-წესებზე, რელიგიურ რწმენასა და რიტუალებზე და ასევე მათ კომპლექსურ კალენდარულ სისტემაზე.
მუდმივად ჩანაწერების კეთების ტრადიციამ და დოკუმენტების კეთებამ სწავლულებს დაუტოვა შეუფასებელი ინფორმაცია იმის შესახებ თუ როგორ იცვლებოდა ნაჰუას კულტურა ნახევარი ათასწლეულის განმავლობაში.
მკვლევრები დასაწყისიდანვე მუშაობდნენ ამ დოკუმენტებზე, მაგრამ უკანასკნელი 30 წელია, რაც შესამჩნევი ზრდა მოხდა იმ პროფესიონალებში, რომლებიც მეზოამერიკაზე მუშაობენ.
არა მხოლოდ ისტორიკოსები და ეთნო ისტორიკოსები არამედ არქეოლოგები, ხელოვნებად მცოდნეები, ლინგვისტები და ეთნოგრაფები არ ზოგავენ თავს, რომ უკეთესად იქნეს გაგებული ის მოვლენები, რაც ადგილობრივი მეზოამერიკის და ევროპის შეხვედრას მოჰყვა.
ნაჰუა არის ერთ-ერთი რამდენიმე ათეულ გადარჩენილ ადგილობრივ ეთნიკურ ჯგუფს შორის თანამედროვე მეზოამერიაკში, თუმცა შეუძლებელია იმ კონკრეტული ნიშნების აღმოჩენა, რომელიც მათ განასხვავებს სხვებისგან .
ყველა ადგილობრივი ამერიკული კულტურა იზიარებს საერთო მეზოამერიკულ კულტურულ ტრადიციებს, რაც მნიშვნელოვნად ძველია და ფართოდ იყო გავრცელებული დაპყრობის პერიოდში.
რაც ჩვენ აღმოვაჩინეთ ამ შემთხვევაში არის რეგიონალური განსხვავებები რაც გამოიხატება კონკრეტულ განმასხვავებელ ნიშნებთან, რომელიც დაკავშირებულია ეთნიკურ ჯგუფთან.
შედეგი არის ის რომ მაგალითად, ჰუასტეკას ნაჰუა უფრო მეტ საერთოს იზიარებს მის მეზობლებთან ტეფუასა და ოტომის ხალხთან, მიუხედავად იმისა, რომ ისინი საუბრობენ განსხვავებულ ენებზე, ვიდრე ნაჰუას ხალხთან, რომელიც ასეულობით მილის მოშორებით ცხოვრებენ გუეროს შტატში.
ეთნოგრაფიული ინფორმაცია ნაჰუაზე არ აძლევს საშუალებას ანალიტიკოსებს განსაზღვრონ რაიმე სოციალური, პოლიტიკური თუ ეკონომიკური ელემენტები ხალხების ერთმანეთისგან.
ასევე არსებობს რამდენიმე მცირე ეთნიკური ჯგუფი რეგიონში, როგორებიცაა ჰუიკოლები და ლაკანდონები , რომლებიც შესაძლებელია გამოვყოთ სხვა ეთნიკური ჯგუფებისგან კულტურულ ატრიბუტებზე დაყრდნობით, თუმც მიუხედავად ამისა, ეს ხალხიც იზიარებს ფართოდ მიმოფანტულ მეზოამერიკულ ნიშნებს.
ედვარდ სპაისერმა დაწერა იმის შესახებ თუ რა ისტორიულმა ფაქტორებმა განაპირობა ის, რომ ადგილობრივმა ხალხმა მეზოამერიკაში დაკარგა კონკრეტული ტომური ან ეთნიკური ჯგუფური იდენტობა და შეცვალა იგი გავრცელებული იდენტობით, როგორც ადგილობრივი ამერიკელი.
ამ რთულ სიტუაციას კიდევ უფრო ამწვავებს ის ფაქტი, რომ ევრო-ამერიკული კულტურის ზეწოლამ, რომელიც საუკუნეების განმავლობაში მიმდინარეობდა, ლოკალურ ხალხებზე სხვადასხვანაირად იმოქმედა.
ძირძველი მოსახლეობა, რომელთა დასახლებებიც ურბანული ცენტრების მახლობლად მდებარეობდა, უფრო დიდი გავლენის ქვეშ მოექცა, ვიდრე ისინი, ვინც ქალაქიდან შედარებით დაშორებულ ადგილებში ცხოვრობდა.
თუმცა, სავალი გზებისა და სატრანსპორტო სისტემების გაუმჯობესებამ, ასევე რთულმა ეკონომიკურმა მდგომარეობამ საგრძნობლად დააჩქარა მოდერნიზაციის ტემპები ყველაზე მიუვალ რეგიონებშიც კი.
ამის გამო იქმნება პარადოქსული სიტუაცია, რომელშიც ქალაქებთან ახლოს მყოფი ადამიანები უფრო მეტად დაკავშირებულნი არიან ძირძველ ენასა და წეს-ჩვეულებებთან, ვიდრე შორეული სოფლის მოსახლეობა.
არქეოლოგთა და ეთნო ისტორიკოსთა კვლევებმა შესაძლებელი გახადა ნაჰუას მდგომარეობის კარგად გაგება დაწყებული პრე-ესპანური პერიოდიდან გაგრძელებული კოლონიალიზმით და დამთავრებული დამოუკიდებლობით.
ჩვიდმეტი წლის შემდეგ, ოსკარ ლუისმა გადაწყვიტა ხელახლა შეესწავლა სოფელი ტეპოზტლანი, რომლის შედეგებმაც ანთროპოლოგია ძირეულად შეცვალა.
ლუისის ანგარიში გასცდა რედფილდის ეთნოგრაფიას, იქ აღწერილია ტეპოზტლანი, როგორც ჰეტეროგენული საზოგადოება ჩათრეული დაპირისპირებაში, რომელიც ზოგჯერ ძალადობაშიც კი შეიძლებოდა გადაზრდილიყო.
ათწლეულების განმავლობაში, გამოქვეყნებულმა ეთნოგრაფიულმა კვლევებმა ნაჰუას შესახებ წარმოაჩინეს ძირითადი ტენდენციები ანთროპოლოგიასა და სოციალურ მეცნიერებებში.
ნაჰუას ხალხი ძირითადად ცხოვრობს მცირე ზომის დასახლებულ პუნქტებში, დაწყებული რამდენიმე ოჯახისაგან შემდგარი პატარა სოფლებიდან დამთავრებული ქალაქებით, რომელთა მოსახლეობაც ოთხ ან ხუთ ათას ადამიანს შეადგენს.
უფრო მეტად მოზრდილი და სოციალიზირებული თემები, როგორიცაა ტეპოზტლანი, ხშირად ესპანურ ყაიდაზეა მოწყობილი - ეკლესიითა და სავაჭრო მოედნით ცენტრში.
მაგალითად, ნაჰუას ის ნაწილი, რომელიც ტროპიკულ ადგილებში ცხოვრობს, როგორც წესი აშენებს ერთოთახიან საცხოვრებლებს ხის ბოძებისგან, რომლებიც გადახურულია ჩალით.
ხშირად ნაჰუას ხალხს თავიანთი სახლების მახლობლად გააჩნია პატარა ბაღები, სადაც დარგულია ყვავილები, ხეხილი, ყავა, მწვანილები და სხვა სასარგებლო ან დეკორატიული მცენარეები.
ოჯახები ასევე ფლობენ რამდენიმე შინაურ ცხოველს, როგორებიცაა ინდაური, ქათამი, იხვი, ღორი და ძაღლი, რომელიც ქონების დასაცავად და ვიზიტორების მოახლოებისას გაფრთხილებისთვის მექსიკაში სწრაფმა ეკონომიკურმა განვითარებამ და გაუმჯობესებულმა გზებმა ნაჰუას ხალხს საშუალება მისცა სახლები აეშენებინათ ცემენტის ბლოკებისა და კერამიკული ფილებისაგან, გოფრირებული რკინის სახურავებით.
ასევე ახალი საცხოვრებლები ნაკლებად სახიფათოა ცეცხლთან მიმართებაში, თუმცა ადამიანები აღნიშნავენ, რომ ცხელ გარემოში ცემენტის სახლები უჰაერო ღუმელებივით ისრუტავენ სიმხურვალეს და მათში ცხოვრება გაუსაძლისი ხდება.
ნაჰუას უმეტეს თემებში ტრანსპორტირების მთავარ საშუალებას წარმოადგენს ცხენი, თუმცა გზების გამოსწორების შედეგად უფრო და უფრო მეტი ხალხი მოგზაურობს ავტობუსით, სატვირთო მანქანით, ველოსიპედით ან თუნდაც რკინიგზით.
სახელი "ნაჰუა" გამოიყენება სწავლულების მიერ, რათა მიმართონ ცენტრალური ამერიკის ადგილობრივ მცხოვრებლებს, რომლებიც ლაპარაკობენ "ნაჰუატლის" ახლო მდგომ დიალექტზე.
საუკუნეში ნაჰუატლის ენაზე მოლაპარაკე აცტეკები, რომლებიც იყვნენ ტენოჩტიტლანის დედაქალაქიდან საკუთარ თავს უწოდებდნენ და იყვნენ ცნობილები, როგორც "" და დღესაც ბევრი ნაჰუა განაგრძობს ამ ტერმინის გამოყენებას, როდესაც მიმართავს საკუთარ ეთნიკურ ჯგუფს.
"" თანამედროვე ესპანურში ნიშნავს მექსიკის მოქალაქეს, ხოლო ნაჰუასთვის ეს ეთნონიმი ატარებს ორმაგ აზრს, რაც გულისხმობს თანამედროვე ქვეყნის მოქალაქეს და აცტეკების ამაყ შთამომავალს.
ნაჰუა ასევე იყენებს ტერმინს მასეჰუალი , რაც ნიშნავს გლეხს ან ფერმერს, როგორც მოიხსენიებენ საკუთარ თავს ან სხვა ადგილობრივ ამერიკელს მიუხედავად ეთნიკური წარმომავლობისა.
სახელი "აცტეკი" სამართლიანად შეიძლება ეწოდოს მხოლოდ ხანმოკლე მექსიკის იმპერიას, ეს სახელი შემდეგ გადაიღეს ნაჰუას ჯგუფებმა, რომლებიც ცხოვრობდნენ კონკრეტულ მაღალმთიან ადგილას ესპანელების მოსვლამდე.
ეს პერიფერიულად დასახლებული ხალხი იზიარებს მრავალ კულტურულ ნიშანს ერთმანეთთან და ცალსახაა, რომ ნაჰუას პოპულაციებმა ემიგრაცია განიცადეს ცენტრალურ ამერიკაში ესპანელების მოსვლამდე რამდენიმე ხნით ადრე.
ქვეზონების დაყოფა დამოკიდებულია მაცხოვრებლებზე, რომლებიც შეიძლება იზიარებდნენ საერთო რიტუალურ ვალდებულებებს და ხშირად ისინი მოიცავენ არამონათესავე ჯგუფებსაც.
ტოპონომიური ჯგუფი ზოგჯერ იღებს ისეთ თვისებებს, როგორიცაა მაგალითად, ოჯახის ტიპის სოციუმი, რაც გამოკვეთა კალუდ ლევაი-სტრაუსმა.
ამ პრობლემას ქმნის გარკვეულწილად ის, რომ ბევრ ადამიანს არ აქვს სურვილი გამოთქვას აღმწერებთან ის, რომ ამ ენაზე საუბრობს, დაბალი სოციალურ-ეკონომიკური სტატუსის მიღების შიშით.
ასევე მრავალი შერეული სისხლის მქონე ადამიანი საუბრობს ადგილობრივ ენაზე და ცხოვრობს ადგილობრივ თემში, თუმცა ისინი იდენტიფიცირებულები არიან, როგორც ესპანელები და ბოლოს, აღმწერები ადგილობრივ ენაზე მოსაუბრედ თვლიან ხუთი წლიდან ზემოთ პირებს, რაც შესამჩნევად ამცირებს მათ რაოდენობას.
უფრო ზუსტი იქნება თუ ვითყვით, რომ 2 176 922 ადამიანი ცხოვრობს ისეთ ოჯახებში სადაც ნაჰუატლის დიალექტზე საუბრობენ, თუმცა ხანდახან ოჯახის ყველა წევრი არ საუბრობს ამ ენაზე, ამიტომ ნაჰუატლის ენაზე მოლაპარაკეთა რიცხვი იქნება დაახლოებით 1,3 და 2 მილიონს შორის.
ჩატარებული აღწერა, ასევე მოიცავს ნიკარაგუასთვის დამახასიათებელ ენებს, 2005 წლის მონაცემებით აქ 11 113 ადამიანი საუბრობდა ნაჰუა-ნიაკარაოს ენაზე და 46 002 ადამიანი ჩორტეგა-ნაჰუა-მანგეზე .
ინდივიდუალური ფერმერები ეყრდნობიან უძველეს ტექნოლოგიას, ისინი თავიანთი ძალებით კაფავენ ნაკვეთს ხოლო შემდეგ წვავენ, რითაც მიწას დასათესად ამზადებენ.
გარდა სიმინდისა, ნაჰუას ხალხს მოჰყავს ლობიო, წიწაკა, ხახვი, პომიდორი, ციტრუსი, პაპაია, ბანანი, ავოკადო, მანგო, თამბაქო, ნოპალის კაქტუსი და სანელებლები, როგორებიცაა ქინძი და პიტნა.
ნაჰუას წარმომადგენლები სარგებლობენ მთავრობის პროგრამებით ან ბაზრის ხელსაყრელი შესაძლებლობებით, ისინი რგავენ ყავას, ფორთოხალს ან შაქრის ლერწამს ფულადი მოგებისთვის.
მოთხოვნა ამ ნახატებზე განსაკუთრებით გაიზარდა, როდესაც მხატვრებმა ფერადი ნახატების გაკეთება ამატეს ტყავის ფურცლებზე დაიწყეს, რომლებიც ოტომის მოვაჭრეებისგან ჰქონდათ შეძენილი.
ნაჰუას ნახტომი პატარა სასოფლო მიწათმოქმედებიდან დიდ ინტერნაციონალურ ტურისტულ ბაზრამდე ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ტრანსფორმაციაა მსოფლიოში.
კაცები მიწათმოქმედებით, დიდი ცხოველების მოვლით, სახლების აშენებით, ნადირობით, თევზაობით, სათევზაო ბადის დაწვნით, შაქრის ლერწამის დამზადებით და ამ შაქრის ლერწმის ბაზრამდე მიტანა-გაყიდვით არიან დაკავბულნი.
ისინი ასევე კისრულობენ ხალიჩების მოქსოვას, მშენებლობას, სატვირთოს ტარებას, პატარა მარკეტებისთვის მუშაობას, ფერმერებისთვის მუშაობას, ყავის მარცველბის შეგროვებას, ფუტრების მოვლას, ყასბობასა და სკოლის მასწავლებლობსაც კი.
ეკონომიკური განვითარება და გაზრდილი საჭიროება პროტესტანტიზმზე ცენტრალურ ამერიკაში აშკარად იღებს მიზანში ტრადიციულ კარგოს სისტემას, ასე რომ, ის სულ მალე შეიძლება გაქრეს ან სახე იცვალოს თანამედროვე ნაჰუას თემებში.
ამ სამუშაოებს ხშირად განსაზღვრავს არჩეული მოხელე და შეიძლება მოიცავდეს დასუფთავების საქმეებს, სკოლების შეკეთებას და სამოქალაქო მიზნის მქონე სამუშაოებს.
ზოგიერთ საზოგადოებებში ქორწინებას უფრო ფორმალური სახე აქვს, რომლებშიც, საქმროს უფროსი ნათესავი მოქმედებს როგორც შუამავალი და თხოვნით მიმართავს პოტენციური ცოლის ოჯახს ახალგაზრდა მამაკაცის მისაღებად.
საზოგადოების წევრები მართალია მოულოდნელი საფრთხეების დროს შეკავშირებულები არიან ერთმანეთთან, მაგრამ შიდა არეულობები და კონფლიქტები ამ საზოგადოების აშკარა მახასიათებელია.
საზოგადოების კონტროლი ეფექტურად იმართება საზოგადოების შიგნით ჭორების გავრცელებითა და კუდიანობაში დადანაშაულებით, ხოლო ყველაზე სერიოზული შეურაცყოფაა პიროვნების საზოგადოებიდან გაძევება განსაზღვრული ვადით.
1964 წელს მისი საპრეზიდენტო უფლებამოსილება ამოიწურა, მაგრამ ზოგიერთი პოლიტიკოსი მის კანდიდატურად განიხილავდა საუკეთესო ვარიანტად სტაბილურობისა და დემოკრატიული რეფორმების გატარებისათვის.
მიმდინარეობდა საუბარი იმის შესახებ, რმ შეეცვალათ კონსტიტუცია, რათა ფუად შეჰაბს უფლება ჰქონოდა კენჭი ეყარა მეორე ვადითაც (ლიბანის კონსტიტუციის თანახმად, პრეზიდენტს არ შეეძლო მეორე ვადით ზედიზედ დაეკავებინა თანამდებობა), მაგრამ თავად ფუად შიჰაბმა უარყო ეს წინადადება და მხარი დაუჭირა შარლ ჰელუს კანდიდატურას, რომელიც გახდა კიდეც შეჰაბის პოლიტიკური მემკვიდრე.
1958 წლის ლიბანის კრიზისის დროს ამერიკის არმიამ შეძლო სწრაფად გაეკონტროლებინათ სიტუაცია ქვეყანაში, რის შემდეგაც აშშ-ის პრეზიდენტმა დუაიტ ეიზენჰაუერმა ქვეყანაში გამოაგზავნა დიპლომატი რობერტ მერფი თავისი პირადი წარმომადგენლის რანგში.
შეჰაბი ამ დროს გადადგა პრეზიდენტის თანამდებობიდან, მაგრამ ლიბანის პარლამენტის წევრების დაჟინებული თხოვნის შემდეგ დაბრუნდა და თანამდებობაზე დარჩა ვადის გასვლამდე.
1961 წელა მან აღკვეთა სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობა სირიის სოციალური ნაციონალური პარტიის მიერ განხორციელებული, გააძლიერა ლიბანის დაზვერვისა და უსაფრთხოების ორგანოები, რითაც ხელი შეუშალა უცხო ქვეყნების ჩარევას ლიბანის საშინაო საქმეებში.
1952 წლის პოლიტიკური კრიზისის დროს, როგორც შეიარაღებული ძალების მეთაურმა, აუკრძალა არმიას ჩარეულიყო არეულობაში, რომელმაც გამოიწვია პრეზიდენტ ბიშარა ელ-ხურის გადადგომა.
1970 წელს პოლიტიკური ელიტა ელოდებოდა, რომ ფუად შიჰაბი კვლავ წამოაყენებდა თავის კანდიდატურა სპრეზიდენტის თანამდებობაზე, მაგრამ მან უარი განაცხადა პრეზიდენტობაზე და მხარი დაუჭირა ილიას სარკისს.
თუმცა პარლამენტში კენჭისყრის დროს ილიას სარკისმა არჩევნები წააგო სულეიმან ფრანჟიესთან ერთი ხმით, რაც ლიბანის პოლიტიკურ წრეებში „შიჰაბიზმის ეპოქის“ დასასრულად შეაფასეს.
ლი ჰვე ჩანის პოლიტიკური პლატფორმა ორივე არჩევნებზე ეთანხმებოდა სამხრეთ კორეის კონსერვატიზმს, რომელიც ჩრდილოეთ კორეასთან მკაცრ პრინციპებს და დამოკიდებულებებს გულისხმობდა.
ლი ჰვე ჩანმა არაერთხელ გააკრიტიკა „მზის სინათლის“ კიმ დე ჯუნის პოლიტიკა და ამტკიცებდა, რომ ჩრდილოეთი კორეის ფინანსური მხარდაჭერა უნდა შეწყვეტილიყო, სანამ იგი უარს არ იტყოდა ბირთვული იარაღის პროგრამის რეალიზაციაზე.
1996 წელს სათავეში ჩაუდგა პარტია ახალი კორეის საპარლამენტო კამპანიას, რომელსაც 1997 წლიდან ეწოდება „დიდი ქვეყნის პარტია“, ხოლო 2012 წლის 2 თებერვლის შემდეგ ეწოდება სენური.
მიუხედავად იმისა, რომ აღნიშნულ არჩევნებს თან სდევდა ხელისუფლების წევრთა ბრალდებები კორუფციაში, ლი ჰვე ჩანმა ეფექტურად ვერ გამოიყენა აღნიშნული სიტუაცია, ვერ აწარმოა შესაბამისი კამპანია და ამჯერად არცევნები წააგო ნო მუ ჰიენთან, რომელიც გახდა კიმ დე ჯუნის პოლიტიკური მემკვიდრე.
ამავე წელს იგი დანიშნეს სამხრეთ კორეის პრემიერ-მინისტრად თუმცა რამდენიმე თვეში გადადგა ტანამდებობიდან იმის გამო რომ არ ფლობდა რეალურ ხელისუფლებას.
ლი ჰვე ჩანი დაიბადა 1935 წლის 2 ივნისს ხვანხედოს პროვინციის სოხინის მაზრაში, ელიტარულ ოჯახში, მაგრამ გაიზარდა ქვეყნის სამხრეთში სადაც მამამისი პროკურორის თანამდებობაზე მუშაობდა.
ზაფხულში დახშული ჰაერია, ხშირია წვიმა, აგვისტოს საშუალო ტემპერატურაა 25,3 , ზამთარში ნიშანდობლივია ძლიერი ქარები, იანვრის საშუალო ტემპერატურაა 0,9 .
პირველად, დიდი ვეზირის პოსტზე 1854 წლის 30 მაისს დაინიშნა, თუმცა პოსტი დიდი ხნით ვერ შეინარჩუნა — 24 ნოემბერს დიდი ვეზირის ბეჭედი სულთანმა მუსტაფა რეშიდ-ფაშას ჩააბარა.
ლიკუალის დეპარტამენტი მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში და ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკას, დასავლეთიდან სანგის დეპარტამენტს, სამხრეთ-დასავლეთიდან კიუვეტის დეპარტამენტს და აღმოსავლეთიდან კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას.
ამბოხებულებმა გათვალეს, რომ ყირიმის ხანი დაეხმარებოდა მათ, მაგრამ მას შემდეგ, რაც რუსების ჯარმა ყირიმელები სასტიკად დაამარცხეს, დახმარება შეუძლებელი გახდა.
ჰაქი აზმი მტრულად შეხვდა სირიის ხელისუფლებაში ფეისალ -ის მოსვლას, რაც განპირობებული იყო იმით, რომ თავად ფეისალს, რომელიც ეკუთვნიოდა ჰაშიმიდების დინასტიას, არანაირი კავშირი არ ჰქონდა სირიასთან.
1919 წელს გაემგზავრა პარიზში, სადაც გაიცნო ფრანგული ადმინისტრაციის წარმომადგენლები და თავისი თავი წარმოაჩინა, როგორც ფრანგებისათვის სასარგებლო ადამიანი.
1932 წელს აირჩიეს პარლამენტის წევრად და წამოაყენა ტავისი კანდიდატურა სირიის პრეზიდენტის თანამდებობაზე, მაგრამ გაიმარჯვა მუჰამად ალი ალ-აბიდმა.
მისი პრემიერობის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი მოვლენა იყო ფრანგულ-სირიული ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც სირიამ მიიღო მთელი რიგი თავისუფლებები და პირობა იმისა, რომ თანდათანობით მივიდოდნენ დამოუკიდებლობამდე.
1910 წელს მცირე ხნის განმავლობაში აზმი დანიშნეს რელიგიების საქმეთა სამინისტროს გენერალურ ინსპექტორად, მაგრამ მალევე 1911 წელს გაათავისუფლეს სულთან აბდულჰამიდ -ის ერთგულების გამო.
ახალგაზრდა თურქებთან ურთიერთობების გამწვავების გამო იგი გადავიდა ეგვიპტეში სადაც შეიკრიბა ბევრი არაბი პოლიტიკოსი, რომელიც მხარს უჭერდნენ აბდულჰამიდ -ს.
ეს პარტია იყო ერთ-ერთი პირველი პოლიტიკური წარმონაქმნი, რომელმაც ოფიციალურად გამოხატა არაბთა ნაციონალისტური მოძრაობის ძირითადი პრინციპები და მოთხოვნები.
ისეთი ცნობადი ადამიანები როგორებიც არიან არეთა ფრანკლინი, სინდი ლოპერი, მუჰამედ ალი, მისტერ ტი, ელის კუპერი, პამელა ანდერსონი, მაიკ ტაისონი, დონალდ ტრამპი, ფლოიდ მეივეიზერი, მიკი რურკი, სნუპ დოგი, შონ კომბსი, კიდ როკი, ოზი ოსბორნი და შაკილ ო’ნილი სხვადასხვა დროს მონაწილეობდნენ შოუში.
იგი გვხვდება პროვინცია სუმატრას დასავლეთ რამდენიმე ოლქში და ჯამბი (ბუნგოს ოლქი, ტებო, ბათანგხარი, მუარო-ჯამბი, აღმოსავლეთ ტანჯუნგ-ჯაბუნგი), შედის სრუტე ბერხალაში, რომელიც მიეკუთვნება სამხრეთ - ჩინეთის ზღვის აუზს.
სამხრეთ ჩინეთის ზღვა ყოფს ორ ნაწილად: დასავლეთი მალაიზია — მალაკის ნახევარკუნძულის სამხრეთ ნაწილში და აღმოსავლეთი მალაიზია — კუნძულ კალიმანტანის ჩრდილო და ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში.
ტერიტორიის დაახლოებით 3/4 შემოსილია მარადმწვანე ნოტიო ტროპიკული ტყით, შედარებით მშრალ მთათაშუა ქვაბულებში ქსეროფიტული ბუჩქნარია, სანაპიროს გასწვრივ — მანგროვიანი.
საფრანგეთში სწავლის დროს გაეცნო ტაილანდელ ახალგაზრდებს, რომლებმაც მომავალში ჩამოაყალიბეს პარტია ხანა რატსადონი, 1932 წლის სიამის რევოლუციის ორგანიზატორი.
პიბუნსონგრამმა ისარგებლა კოლონიური ხელისუფლების შესუსტებით და 1940 წელს დაიწყო ტერიტორიული პრეტენიზის დაკმაყოფილება და სომარო მოქმედება ფრანგული არმიის ნაწილების წინააღმდეგ ინდოჩინეთში.
8 ნოემბერს ლიბანის პარლამენტმა ქვეყნის კონსტიტუციიდან ამოიღო მუხლი შეზღუდული სუვერენიტეტის შესახებ, ამის საპასუხოდ საფრანგეთის ხელისუფლებამ 11 ნოემბერს ბიშარა ელ-ხური ლიბანის დამოუკიდებლობის სხვა მომხრეებთან ერთად დააპატიმრეს (პრემიერ-მინისტრი რიად ალ-სოლხი, პიერ ჟმაიელი, ქამილ შამუნი და სხვ.), დაშალეს პარლამენტი და შეაჩერეს კონსტიტუციის მოქმედება.
ბიშარა ელ-ხურის პრეზიდენტობა ქვეყანაში აღინიშნა მნიშვნელოვანი ეკონომიკური ზრდით, მაგრამ ლიბანის მონაწილეობამ 1947-1949 წლების არაბეთ-ისრაელის პირველ ომში, რომლის შედეგადაც ქვეყნის ტერიტორიაზე შევიდა 100 000 პალესტინელი ლტოლვილი, მნიშვნელოვნად შეარყია ქვეყნის ეკონომიკა.
ამ ფაქტორმა და კიდევ ბიშარა ელ-ხურის ადმინისტრაციის წევრების კორუფციაში დადანაშაულებამ, ქვეყანაში მასობრივი დემონსტრაციების პროვოცირება გამოიწვია, რამაც აიძულა ბიშარა ალ-ხური გადამდგარიყო ქვეყნის მეთაურის თანამდებობიდან 1952 წლის 18 სექტემბერს.
როგორც ადვოკატი ცნობილი გახდა 1935 წლის სასამართლო პროცესიდან, როდესაც მან მოახერხა ლიბანის მომავალი პრემიერ-მინისტრის აბდულ ჰამიდ ქარამეს უდანაშაულობის დამტკიცება, რომელსაც ბრალად სდებდნენ მვლელობაში მონაწილეობას.
მისი პრეზიდენტობის ერთ-ერთი ძირითადი მიღწევა იყო ეროვნული პაქტის შემუშავება, ლიბანის ქრისტიანი და მუსულმანი ლიდერების შეთანხმება, რომელიც დე-ფაქტო ქვეყნის კონსტიტუციური მოწყობის საფუძველი გახდა.
პიპსი, რომელიც ცეცხლისგან გადამწვარ სიტიში დადიოდა, ფეხების დაწვის გამო, ბარკინგის ეკლესიის სამრეკლოზე აძვრა, საიდანაც გაპარტახებული ქალაქი იხილა: „განადგურების ყველაზე სევდიანიანი სანახაობა, რაც კი ოდესმე მინახავს.
პიპსი ესტუმრა მურფილდსს, დიდ საჯარო პარკს სიტის ჩრდილოეთით, რომელიც უსახლკარო ლტოლვილების უზარმაზარ ბანაკად იყო ქცეული: „საწყალ ხალხს საკუთარი გადარჩენილი ქონება აქ მოჰქონდა და ყველას საკუთარი ნივთი თავისთან ჰქონდა.
მურფილდსში იყო, ასევე, ივლინიც, რომელიც შეძრწუნდა აქ მყოფი ხალხის რაოდენობით, რომელთაგან ზოგი კარავში, ზოგი კი პატარა ქოხმახში იყო შეხიზნული.
ქუჩებში მასობრივი მღელვარება იყო: თუ შეშინებული ბრბო ქუჩაში უცხოელს შეხვდებოდნენ, იქვე ესხმოდნენ თავს და, როგორც ივლინს აქვს ჩაწერილი — „იყო უსაზღვრო სატანჯველი და დიდი გასაჭირი.
პორტერის მონაცემებით, ეს რიცხვი იყო რვა, ხოლო ტინისვუდის მიხედვით – „ათზე ნაკლები“, თუმცა, იგი იქვე ამატებს, რომ დაღუპვის ზოგიერთი შემთხვევა არ აღრიცხულა და, ასევე, გარდა დაწვისა და კვამლით გაგუდვისგან პირდაპირი სიკვდილისა, გარდაცვალების შემთხვევები დაფიქსირდა სახელდახელოდ მოწყობილ ლტოლვილთა ბანაკებშიც.
ჰანსონი ეწინააღმდეგება იმ აზრს, რომ ხანძრის გამო სულ რამდენიმე ადამიანი დაიღუპა და ჩამოთვლის სტიქიას გადარჩენილთა შიმშილითა და ჰიპოთერმიით დაღუპვის შემთხვევებს.
თავშესაფარ ქოხმახებში ან ნანგრევებად ქცეულ საკუთარ სახლებში არაერთი ადამიანი გარდაიცვალა ცივ ზამთარში, მათ შორის: ცნობილი დრამატურგი ჯეიმზ შირლი და მისი ცოლი.
გარდა ამისა, ჰანსონი მიიჩნევს, რომ გადაჭარბებულადაა ყურადღება გამახვილებული კათოლიკეებსა და უცხოელებზე ძალადობასა და მათი მოკვლის შემთხვევებზე, რადგან იორკის ჰერცოგი იცავდა მათ, სამაგიეროდ კი ოფიციალური წყაროები ძალიან ცოტას წერენ იმ გაჭირვებულთა ბედის შესახებ, რომლებიც ძალიან ძლიერმა ხანძარმა, გაცილებით მხურვალემ, ვიდრე ჩვეულებრივი სახლის ხანძრებია, ფერფლად აქცია ან მათგან მხოლოდ თავის ქალები დატოვა.
ხანძარი იკვებებოდა არა მხოლოდ ხით, სახლების სამშენებლო მასალით და ჩალის სახურავებით, არამედ, ასევე — ნავთობით, კუპრით, ქვანახშირით, ქონით, ცხიმით, შაქრით, ალკოჰოლით, ბელეკონით და დენთით, რომელიც მდინარის სანაპიროს დასახლებაში იყო შენახული.
წინა საუკუნეებში მომხდარი სხვა დიდი საქალაქო ხანძრების მსგავსად, როგორც ჰანსონი აღნიშნავს, ხანძარმა გამძვინვარებულად შეუტია ღარიბთა უვარგის სახლებს, უპირველესად გამოიჭირა „მოხუცები, ბავშვები, ავადმყოფები და ხეიბრები“ და მათი ძვლების ფერფლი და მტვერი სიტის დამწვარ ნანგრევებში ჩამარხა.
ღამით ხანძარი გავრცელდა ჩიპსაიდიდან ტემზისკენ, კორნჰილზე, ტაუერ-სტრიტზე, ფენჩერჩ-სტრტზე, გრეისჩერჩ-სტრიტზე და ბეინარდს-კასლზე.
კვირა შუადღისთვის მოსახლეობამ თავი დაანება ცეცხლის ჩაქრობის ცდას და მასობრივი გაქცევა დაიწყო იზლინგტონის, ფინსბერისა და ჰაიგეიტის მინდვრებისკენ.
პიპსმა უაიტჰოლიდან სიტიში დაბრუნებისას კარეტა დაიქირავა, მაგრამ მხოლოდ წმინდა პავლეს კათედრალამდე მიაღწია, რის შემდეგაც გზის ფეხით გაგრძელება მოუწია.
ადგილობრივი ეკლესიები, რომლებსაც პირდაპირი საფრთხე არ ემუქრებოდათ, ივსებოდა ავეჯითა და ძვირფასეულობით, რომლებიც მალე კვლავ გადაჰქონდათ მოშორებით.
პიპსმა იპოვა ბლუდვორთი, რომელიც ცდილობდა ჩართულიყო ხანძრის ჩაქრობის მცდელობებში და სრულ კრახთან ახლოს მდგომი, მეფის ბრძანების პასუხად, იგი „ღონემიხდილი ქალივით“ საცოდავად ჩიოდა, რომ იგი ანგრევდა სახლებს.
ქვით ნაგები შენობები მხოლოდ სიტის ცენტრში იყო, სადაც იდგა ვაჭრებისა და ბროკერების დიდი სახლები, ხოლო გარშემო გაშენებული იყო ღარიბთა დასახლებები, რომელთა ყოველი გოჯი ფართობი ათვისებული ჰქონდა სწრაფად მზარდ მოსახლეობას.
ეს უბნები მოიცავდა ისეთ სამუშაო ადგილებსაც, სადაც ხანძრის გაჩენის მაღალი რისკი იყო, მათ შორის: ფოლადის სადნობი ქარხნები, სამჭედლოები და მინის საამქროები.
გარდა ამისა, მათი საძირკველი და პირველი სართული იყო მცირე ფართობის, თუმცა ადგილის მოგების მიზნით, რამდენადაც შესაძლებელი იყო, ზედა სართულები თანდათან იზრდებოდა ზომაში.
1661 წელს ჩარლზ -მ გამოსცა პროკლამაცია, რომელიც კრძალავდა ხის საყრდენებს და გადმოკიდებულ აივნებს, თუმცა ამ კანონს სიტის ადგილობრივი მთავრობა სრულად უგულვებელჰყოფდა.
ჩარლზის შემდგომი, უფრო მკვეთრი ბრძანება, 1665 წელს, აფრთხილებდა მოსახლეობას ხანძრის რისკის შესახებ, რომელიც გამოწვეული იყო ქუჩების სივიწროვისგან და იღებდა უფლებას, დაეპატიმრებინათ ურჩი მშენებლები და დაენგრიათ საშიში შენობები.
ლონდონის ხიდი — სიტისა და მდინარე ტემზის სამხრეთ სანაპიროს ერთადერთი ფიზიკური დამაკავშირებელი, თავად იყო დაფარული სახლებით და მთავარ სასიკვდილო ხაფანგად მიიჩნევა 1632 წლის ხანძრისას.
კვირა განთიადიდანვე ეს სახლები იწვოდა და სემიუელ პიპსმა, რომელიც ხანძარს ლონდონის ტაუერიდან უყურებდა, საკუთარ დღიურში ჩაიწერა ხიდზე მცხოვრები მეგობრების ამბები.
იყო იმის საშიშროება, რომ ხანძარი გადაკვეთდა ხიდს და ცეცხლის კერები გავრცელდებოდა მდინარის სამხრეთ სანაპიროზე მდებარე საუთარკის დასახლებაში, მაგრამ ეს საფრთხე თავიდან იქნა არიდებული ხიდზე მდებარე შენობებს შორის არსებული დაშორების გამო.
ხუთმეტრ-ნახევარი სიმაღლის ლონდონის კედელი, რომელიც გარს ერტყა სიტის, ქმნიდა რისკს, რომ მის შიგნით მყოფი უსახლკაროები ცეცხლში მომწყვდეულიყვნენ.
მაშინ, როდესაც მდინარის სანაპირო მთლიანად ცეცხლმა მოიცვა და შეუძლებელი გახდა ნავებით გაქცევა, თავის დაღწევის ერთადერთ საშუალებად ქალაქის კედლის რვა კარიბჭე იქცა.
მათ საკუთარი ქონება, რისი წაღებაც შეეძლოთ, ძირითადად გადაჰქონდათ უახლოეს „უსაფრთხო სახლში“, ხშირ შემთხვევაში, ეს იყო ადგილობრივი ეკლესია ან წმინდა პავლეს კათედრალის მიმდებარე ტერიტორია.
ამ მომენტიდან ქალაქის კედლის ვიწრო ჭიშკრებთან პანიკური მდგომარეობა შეიქმნა, სადაც ხანძრისგან დევნილი მოსახლეობა გაქცევას საკუთარ ბოხჩებთან, ურმებთან, ცხენებთან და ფურგონებთან ერთად ცდილობდა.
ძირითადად, წყლის მიღება ხელმისაწვდომი იყო თელის მილებიდან, რომლითაც 30 000 სახლი მარაგდბოდა იზლინგტონში მდებარე რეზერვუარითა და კორნჰილის წყალსაწნევი კოშკის მეშვეობით.
ხშირად შესაძლებელი იყო, რომ ცეცხლმოკიდებული სახლის მახლობლად გაეხსნათ მილსადენი, რათა მიეერთებინათ იგი შლანგებისთვის ცეცხლის ჩასაქრობად ან აევსოთ სათლები.
თეორიულად, ყველა გზაზე მდინარიდან საცხობამდე, ასევე მის მომიჯნავე შენობებამდე შეიძლებოდა გაკეთებულიყო ორრიგიანი მწკრივი, სადაც ერთ რიგში მოქალაქეები ერთმანეთს გადააწოდებდნენ მდინარიდან წამოსულ სავსე სათლებს, ხოლო მეორე რიგით ცარიელი სათლები დაბრუნდებოდნენ ტემზისკენ.
პიპსი საკუთარ დღიურში აღნიშნავს, რომ არავინ ცდილობდა ცეცხლი ჩაექრო, სამაგიეროდ, ისინი ცდილობდნენ სწრაფად გასცლოდნენ საშიშროებას და ჩქარობდნენ მთლიანად წაეღოთ საკუთარი ნივთები.
შედეგად, გაძლიერებულმა ხანძარმა არა მარტო მდინარესთან დაკავშირების საშუალება მოუსპო მეხანძრეებს, არამედ ლონდონის ხიდის ქვეშ გადაწვა წყლის ბორბლებიც, რომელიც ქაჩავდა წყალს კორნჰილის წყალსაწნევი კოშკისთვის.
ხანძარი გაჩნდა ტომას ფარინერის საცხობში, პუდინგ-ლეინზე, კვირას, 2 სექტემბერს, შუაღამიდან ცოტა ხანში და სწრაფად გავრცელდა სიტის რაიონში დასავლეთით.
იმჟამინდელი მთავარი ხანძარსაწინააღმდეგო ტექნიკის გამოყენება და ცეცხლისთვის ხელოვნური ბარიერების მოწყობა, რაც შენობათა ნაწილის დანგრევას გულისხმობდა, უკიდურესად დააყოვნა ლონდონის ლორდ-მაიორმა ტომას ბლუდვორთმა, რომელმაც ვერ გაბედა რადიკალურ ზომების მიღება.
ნგრევის ბრძანება მხოლოდ კვირა ღამით გაიცა, როდესაც საცხობში გაჩენილი ცეცხლი ძლიერ ქარს ცეცხლოვან ქარიშხლად გადაექცია და მიღებულმა ზომებმა ვეღარ შეძლეს ხანძრის შეჩერება.
უსახლკარო მოსახლეობას გაუჩნდა შიში და ამის გამო მათ ეჭვი მიიტანეს ფრანგებსა და ნიდერლანდელებზე — ინგლისელების იმჟამინდელ მოწინააღმდეგეებზე ინგლის-ჰოლანდიის ომში; იმიგრანტთა ეს ჯგუფები გახდნენ ქუჩაში ძალადობისა და ლინჩის წესით გასამართლების მსხვერპლნი.