polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ამ ადგილას მათ ყველაზე ადრეული ჰომინიდის 17 ნაშთი იპოვეს (მას შემდეგ კიდევ უფრო მეტი აღმოჩნდა, რომელთაგან ზოგი 5,8 მლნ. წლის წინანდელია) მართალია თავიდან ფიქრობდნენ, რომ ეს ავსტრალოპითეკის ახალი სახეობებია, მაგრამ უაითმა და მისმა კოლეგებმა დაადგინეს, რომ ეს ასე არ იყო და ამ აღმოჩენას რამიდუს დაარქვეს.
არდიპითეკუსი რამიდუსის უნიკალურობას განაპირობებდა ის, რომ მას ჰქონდა ადამიანის მსგავსი მაიმუნისათვის დამახასიათებელი კბილების აგებულება და ორ ფეხზე გადაადგილების დამადასტურებელი ნიშნები, ასევე ჰომინიდების მსგავსი მთლიანი ჩონჩხი.
მისი მკლავის ძვლები ჰომინიდების მსგავსია, ხოლო თავის ქალის ფუძიდან ჩანს, რომ კეფის ხვრელი ანუ ხერხემლის მიერთების ადგილი თავის ქალის ქვეშ იყო მოთავსებული, ზუსტად ისე, როგორც აშკარად გამოხატულ ორფეხა ჰომინდებს ჰქონდათ.
არდიპთეკის ტერეფებიც ორ ფეხზე სიარულთან შეგუების ნიშნებს ატარებს, მართალია დასარწმუნებლად მეტი მტკიცებულებაა საჭირო, მაგრამ არდიპითეკი, შესაძლოა, აქამდე აღმოჩენილი უადრესი ჰომინიდი იყოს.
მიუხედავად ამისა, რომ ჯერ კიდევ არის გარკვეული ეჭვი, მიეკუთვნება თუ არა არდიპითეკი ჰომინიდების გვარს, ავსტრალოპითეკინებს შესახებ ასეთი ეწვი აღარ არსებობს.
მაგრამ ყველაზე უტყუარი მტკიცებულება ის არის, რომ ავსტრალოპითენიკები აღმოჩნის ადგილები აბსოლუტურად ბიპედალურები იყვნენ, ანუ მხოლოდ ორ ფეხზე გადაადგილდებოდნენ, ამას ამტკიცებს არა მხოლოდ მათი ჩონჩხები, არამედ ლაეტოლიში აღმოჩენილი ფეხის 50-ზე მეტი გაქვავებული ანაბეჭდი, რომელთა ასაკი დაახლოებით 3,6 მილიონი წელია.
ყველა ავსტრალოპითეკი, გვიანდელი სახეობების ჩათვლით, როგორც ჩანს, კარგად ცოცავდა და გადაადგილდებოდა ხეებზე, რასაც ადასტურებს, როგორც მათი ხელების სიგრძე, ისე ჩონჩხის დამახასიათებელი სხვა ნიშნებიც.
ავსტრალოპითეკებს შორის გარკვეული სხვადასხვაობა არსებობს, რისმიხედვითაც, პალეანთროპოლოგობი მათ, სულ ცოტა ექვს სახეობად ყოფენ, მაგრამ შეიძლება მეტიც ყოფილიყო ზოგიერთი მეცნიერის აზრით ბოლოდროინდელი აღმოჩენების საფუძველზე, შესაძლოა, კიდევ ორი ახალი სახეობა: ბაჰრელგჰაზალი და გაჰრი დაემატოს, ასევე ერთი მონათესავე ჰომინიდი ენიანროპუს პლათოპუს, რომელიც ასევე ავსტრალოპითენიკენებად ყოფენ.
წლის წინ უმეტესად სამხრეთ აფრიკაში ცხოვრებდა, მაგრამ ამ ფორმებს შორის დროსა და სივრცეში არსებული განსხვავებებ მრავალ პალეოანთროპოლოგს აფიქრებინებს, რომ ისინი განსხვავებულ სახეობებს წარმოადგენდნენ.
მართლაც, ზოგიერთი პალეოანთროპოლოგის აზრით, ეს ნაშთები იმდენად განსხვავებულლლი, რომ იმსახურებენ ცალკე გვარად გამოყოფას, რომელსაც არანთოპუს ანუ „ადამიანებთან ახლოს მდგომი“ ეწოდება.
რობასტრული ავსტრალოპითეკინები თავდაპირველად სამხრეთ აფრიკის გამოქვაბულებში — კრომდარაისა და სვარკრანსში აღმოაჩინეს, უფრო გვიან კი — აღმოსავლეთ აფრიკაში, ეთიოპიის მდინარე ომოს აუზში, ტურკანას ტბის აღმოსავლეთ და დასავლეთ უმრავლესობის კლასიფიკაციით, სამხრეთ აფრიკულ მასიურ ავსტრალოპითენიკებს, რომლებიც, 1,8-1 მლნ.
წლის წინ ცხოვრობდნენ, რობუსტუს ეწოდებათ, ხოლო აღმოსავლურ აფრიკულ მასიურ ფორმებს, რომლებიც 2,3-1,3 მლნ წლის წინ ცხოვრობდნენ — ბოოსეი.
თხელი აღნაგობის ავსტრალოპითენიკებისგან განსხვავებით, რობასტულ ავსტრალოპითენიკებს უფრო სქელი ყბები, დიდი საღეჭი კბილები და შეარეით პატარა საჭრელი კბილები აქვთ, მათი საღეჭი კუნთები უფრო მასიურია ხოლო თავის ზედა ნაწილზე კარგად განვითარებული ისრისებური წანაზარდები ღეჭვის პროცესს ხელს უწყობენ.
სხეულის ზომა უფრო დიდი რომ ყოფილიყო, მაშინ მათი ტვინის დიდი მოცულობა გასაოცარი არ იქნებოდა, რაგდან დიდი ზომის ცხოველებს დიდი მოცულობის ტვინიც ახასიათებთ.
მიუხედავად იმისა, რომ მასიური ფორმები სხეულის მოყვანილობითა და ზომით აფრიკანუსს ემსგავსებიან, ტვინი შედარებით უფრო დიდი მოცულობისა ჰქონიათ ვიდრე აფრიკანუს.
აღწერა: პირველი აუსტრალოპითეკუს ეთიოპიკუსი, რომელიც აღმოჩენილი იქნა სამხრეთ ეთიოპიაში, ფრანგი არქეოლოგების მიერ, ის ცნობილია სახელით — „ომო 18“ აუსტრალოპითეკუს ეთიოპიკუსი ადრეული და ასევე ნაკლებად ცნობილი ავსტრალოპითეკენია.
ეთიოპიკუსის განამარხებული ნაშთების ჯგუფით ჩრდილოეთ კენიასა და სამხრეთ ეთიოპიაში აღმოჩნდა და 2,7 მლნ წლის წინანდელი პერიოდით თარიღდება.
მათ შორის ერთი განსაკუთრებით საინტერესო ნიმუში — 1985 წელს აღმოჩენილი თითქმის დაუზიანებელი თავის ქალა, რომელსაც მუქი ფერის გამო „შავ თავის ქალას“ უწოდებდნენ.
თითქმის იმავე ტერიტორიაზე და იმავე პერიოდში მცხოვრები ცხოველებისაგან განსხვავდება უფრო დიდი კბილებით, საღეჭი და ლოყის დიდი ძვლებით, თეფშის ფორმის მრგვალი და ბრტყელი, წინ წამოწეული სახეებითა და დიდი საგიტალური ქედით, სხვა დანარჩენი ნიშნებით მათ მსგავსი აქვთ საერთო ჯამში ეთიოპიკუსი ემსგავსება აფარენსისს მასიური „გაზრდილი“ საღეჭი აპარატით.
სკოტ სომპსონი მიმოიხილავს გამოკვლევას, რომელშიც მოცემულია პასუხი ჰომინიდების წარმოშობის შესახებ კითხვაზე და მსჯელობს პირველი ჰომინიდის სახელის მოპოვების ერთ-ერთ ყველაზე თანამედროვე იმედის მომცემ კანდიდატზე აუსტრალოპითეკუს აფარენსისზე.
საარსებო და კომერციულ საქმიანობაში ბადაგები გამოიყენებენ სოფლების გარშემო არსებულ მდელოებს, რომ გამოცადონ შერეული მეურნეობა სხვადასხვა კულტურებზე: ქერზე, ხორბალზე, ევროპული ბოსტნეულის ნაირსახეობებზე, საიდანაც ორმა- კომბოსტომ და კარტოფილმა მოიპოვა კომერციული მნიშვნელობა.
ევროპული წარმოშობის მარცვლეული ახლა იზრდება მანქანა-დანადგარებით გადამუშავებულ ტერასებზე, სხვადასხვა პესტიციდების დამხარებით, სატვირთო გადატანით, გაუმჯობესებული თესლითა და მოსავლის დაზღვევით.
მათი რიცხვი უფრო ნაკლებია ვიდრე ადრე და იშვიათად ყავთ ისინი ხორცის მიღების მიზნით მიუხედავად იმისა, რომ ვეგეტარიანელი ძალიან ცოტაა ბადაგათა ტომში.
მიუხედავად იმისა, რომ კარტოფილი და ბრინჯი წამყვან ადგილს იკავებს დღესდღეობით, ბადაგები ტრადიციულად მიირთმევდნენ ხორბალსა და სხვადასხვა მარცვლეულს.
შერეული კულტივირებით ისინი აწარმოებდნენ ფართო ასორტიმენტის ადგილობრივ და ევროპულ მარცვლეულს, მათი დიეტა კი ასევე მოიცავდა რამდენიმე ველური ტყის მცენარეს.
1930-წლამდე ბადაგას თემს ჰქონდა კოტას ასოციაცია, რომლელიც უზრუნველყოფდა ქორწილს ან პანაშვიდებს მუსიკალური ბედნით და რომელიც რეგულარულად ამარაგებდა ბადაგას კერამიკის, ხის, ტყავისა და მეტალის ნაკეთობებით.
1930 წლიდან მათი ურთიერთობა გამძაფრდა, ისევე როგორც კოტებთან, ეს კი პირველ რიგში იმიტომ, რომ ბადაგების მოსახლეობა გაიზარდა და გადააჭარბა ტოდასა და კოტების პროპორციებს; და ასევე იმიტომ რომ ბადაგები არიან ბევრად თანამედროვენი.
ის ასევე იღებს მონაწილეობას ბადაგების ცერემონიალებში როგორც დამხმარე მღვდელი და ამარაგებს ბადაგელ მეგობრებს კალათებით, ბადეებით, თაფლითა და სხვა ჯუნგლის პროდუქტებით.
ზოგი ჩეტი მოხეტიალე მოვაჭრეა, ვინც ყიდის არასაჭირო ნივთებს ბადაგას სოფლების წრედში თვეში ერთხელ, და ამას აკეთებენ ისინი საუკუნეების მანძილზე.
გარდა ზემოთხსენებული ეკონომიკური გაცვლების ახსნისა, ბადაგას თემი ყიდულობს ყველანაირი სახის საქნელს ქალაქის ბაზარზე, რომელიც დააწესეს ბრიტანელმა ადმინისტრატორებმა 1820 წელს.
სხვა უფრო შორეული ნათესავებიც დასაშვებია იმის გათვალისწინებით, რომ კლანებში ექსოგამია (ჩვეულება რომლის მიხედბვითაც ქორწინება ერთი და იგივე გვარის წარმომადგენლებს შორის აკრძალულია) დაკვირვების საგნად ითვლება.
ყველაზე აღსანიშნავია ის ფაქტი, რომ ფიპოგამია (ქორწინების ის ფორმა როდესაც ქალი წარმოადგენს მაღალ სოციალურ ფენას, ხოლო მამაკაცი დაბალს) არის იმდენადვე მიღებული როგორც ჰიპერგამია (ქორწინების ფორმა, სადაც მამაკაცი წარმოადგენს მაღალ სოციალურ ფენას, ხოლო ქალი დაბალს).
ქორწინება შეიძლება შედგეს ისეთ წყვილებს შორის, რომლებიც გარკვეული, სხვადასხვა სოციალური კლანის წარმომადგენლები არიან და მაინც, ასეთ შემთხვევებშიც, არ აქვს მნიშვნელობა ქმარი ცოლთან შედარებით უფრო მაღალი თუ დაბალი სოციალური სტატუსის კლანს წარმოადგენს.
ქალებს შეუძლიათ შეიცვალონ თვიანთი გენეოლოგიუირი სტატუსის დონე, თუ გაყვებიან ცოლად ზედიზედ რამდენიმე კაცს, რომელებიც სხვადასხვა თაობას ეკუთვნის.
ეს თეორიულად შესაძლებელია მამაკაცისთვისაც, თუ ის ცოლად მოიყვანს ქალს, შემდეგ მის შვილს და მის შვილიშვილს ერთდროულად, იმის გათვალისწინებით, რომ ისინი არ უნდა იყვნენ ამ კაცის შთამომავლები.
მიუხედავად იმისა, რომ ბოლო რამდენიმე წლის განმავლობაში მზითვები გარკვეულ მოთხოვნად იქცა, ეს მაინც არ წარმოადგენს ბადაგას ტრადიციული საქორწინო შეთანხმებების ნაწილს.
გარდა ამისა, ლინგიათის კლანებს გააჩნიათ გურუები ცხოვრებისეული ციკლის რიტუალების შესასრულებლად, ასევე სხვადასხვა ქრისტიანი მისიონერები, მღვდლები და მონაზვნები, რომლებიც ასევე მუშაობენ სოფლებში.
ვუდერუს კლანის კაცები, რომლებიც არიან სამიდან ერთ-ერთი ყველაზე მაღალრანგიანი კლანები ვუდეოფრატრში, ფუნქციონირებენ როგორც მღვდლები არალინგიათის სოფლებში.
ჰარუვაკლენები, რომლებიც ითხოვენ ბრაჰმანების წარმოშობას, არიან არალინგიათის ჯგუფის წევრები, რომლებიც ასევე მემკვიდრეობით მღვდლებს აერთიანებენ ერთმანეთთან (მიუხედავად ამისა, მარტივად არის გასაგები, რომ წარმოშობის მოთხოვნა ბრაჰმანებისგან არის დაუსაბუთებელი).
გარდა ამისა, ზოგ სოფელში არის აქსესურული მღვდელი კურუმბის ტომიდან, რომელიც ისევე როგორც დანარჩენი ორი სახის მღვდლისნაირად, ეხმარება ხალხს რამდენიმე ყოველწლიური ცერემონიის მართვაში.
სამღვდელოებაში არ არსებობს იერარქია, გარდა ლინგიათი გურუსი, სულიერი მრჩევლების, ვინც ასრულებს სასიცოცხლო ციკლის რიტუალებს, მხოლოდ ისინი ეკუთვნიან ერთნაციონალური ლინგიათის იერარქიის ყველაზე დაბალ დონეს.
შეგვიძლია ვივარაუდოთ , რომ ბუნებრივი გადარჩევა დაეხმარა მოსახლეობას ზრდაში ,გენეტიკური მდგრადობა მთის დაავადებებისადმი ადრე არ ეხებოდა მაისურიში მცხოვრებ ხალხს; ზოგიერთი დაავადების ბაქტერიას კლიმატური პირობების გამო აღარ შეეძლო გადარჩენა , ან შეიძლება მიზეზი ადამიანების მაღალ სიკვდილიანობაში იყო და დაავადება გადასვლას ვერ ასწრებდა, ან რაც ყველაზე მოსალოდნელია გადარჩენილების ორგანიზმში გამომუშავდა ანტისხეულები და დაავადებისადმი მდგრადობა , რაც იცავდა მათ შთამომავლობას მომდევნო ინფექცირებისგან.
გეზა როხაიმმა გააკეთა იგივენაირი დასკვნა, რომ ავსტრალიელი აბორიგენი ქალები სამკურნალოდ იმ მცენარეებს იყენებდნენ ,რომელთა დაკრეფაც ევალებოდათ.
მიუხედავად იმისა, რომ ხელშეკრულბა ქონების, კერძოდ მიწის გაყოფასთან დაკავშირებით შეიძლება შემდგარი და ხელმოწერილი იყოს ვასალების მიერ, ამ საკითხს მაინც ბევრი დავა და კამათი ახლავს თან.
ქონების განაწილების ძირითადი პრინციპები ასე გამოიყურება: ვაჟმა შთამომავლებმა თანაბრად უნდა გაიყონ მიწა და გაუნაწილონ ერთმანეთს, ან ალტერნატიულად შეინარჩუნოს საერთო მფლობელობა მიწაზე, თუკი გააგრძელებენ საერთო ოჯახურ ცხოვრებას; ქალიშვილებს არ რჩებათ მემკვიდრეობით არავითარი ქონება; სახლი, სადაც ოჯახი ცხოვრობდა მემკვიდრეობით გადაეცემა ყველაზე უმცროს ვაჟს; მემკვიდრეობის უმცროს ვაჟზე გადაცემის პრაქტიკა მემკვიდრეების დაქვრივებულ დედებს შესაძლებლობას აძლევთ ჰქონდეს თავშესაფარი და მზრუნველობა უმცროსი შვილის სახლში.
თუმცაღა, იმის მიუხედავად, რომ ისინი ერთად იცხოვრებენ, სახლის მფლობელი მაინც ვაჟია და დანარჩენმა წევრებმა მას უნდა გადაუხადონ იმ ფართის საფასური რომელსაც ისინი იკავებენ.
ახლადშეუღლებული წყვილი ბინას დაიდებს ქმრის სოფელში, ხშირ შემთხვევაში მისივე მამის სახლში, ქაფართოებულ ოჯახში, ან ახალ სახლში, რომელსაც იქვე ახლოს აშენებენ.
მიუხედავად იმისა, რომ ახალგაზრდა ქალი ძალიან ხშირად სტუმრობს თავის მშობლიურ სახლს, განსაკუთრებით მშობიარობისთვის, დაქორწინებული წყვილი მაიინც არასდროს ცხოვრობს ქალის მშობლების სახლში.
გვხვდება ორივე, ნუკლიალური (ისეთი ოჯახი სადაც მხოლოდ დედა, მამა და შვილები ცხვორობენ, რომლებიც მშობლებზე არიან დამოკიდებულები) და გაფართოებული ოჯახები, მაგრამ მცირე ზომის სახლები წარმოქმნის გარკვეულ შეზღუდვებს დიდ, გაფართოებულ ოჯახებზე.
მიუხედავად იმისა, რომ მოსამსახურეები ახლა იშვიათობას წარმოადგენს, დაახლოებით 50 წლის წინ ბადაგას ღარიბი ოჯახებიდან კონტრაქტით მოჰყავდათ ბავშვები და სახლში შიდა მოსამსახურებბად ამუშავებდნენ.
სანამ ბრიტანელები შევიდოდნენ ნილგირიში ადგილობრივი მოსახლეობა აწარმოებდა ერთმანეთში საქონლის გაცვლა გამოცვლას, ბადაგას თემი იყო კულტივატორი ხოლო ტოდას თემი რძის ნაწარმს ამუშავებდა და ასევე ფეიქრები იყვნენ, კოტას თემი იყო ხელოსნებით დასახლებული ხოლო კურუმბას თემი უზრუნველყოფდა დანარჩენებს სატყევე პროდუქტებით, როგორიც არის მაგალითად თაფლი.
ნილგირის მცხოვრებთა ურთიერთობები იმაზე იყო დამოკიდებული, თუ რომელი მოთხოვნილების დაკმაყოფილების საშუალებას იძლეოდა ტერიტორია, რომელზეც ისინი იყვნენ დასახლებულნი.
1311-1512 წლებში ბადაგას თემი დაბალი ტემპით იზრდებოდა რის გამოც ყველაზე დიდი მიგრაციები მოხდა 1512-1565 წლებში, როდესაც ნილგირის მმართველი იყო ვიჯაიანაგარის იმპერია, რომლის მმართველიც იყო უმმათურ რაიასი.
მოირივანის პერიოდის განმავლობაში, ბუდისტი ბერები შემოვიდნენ ნილგირიში რათა აქ მცხოვრებ ბადაგებს შორის გაევრცელებინათ ბუდიზმი, რის შემგეგაც ბადაგებმა დაიწყეს ხის თაყვანისცემა, .
1142 წელს მოხდა მეორე შემოჭრდა ნილგირიში, რომლის დროსაც ჰოსალას ჯარმა მოკლა კალარაჯას შვილი , თუმცა ის მაინც არ დაემორჩილა ვიშნუვარდას.
ტომი არის სოციალური ორგანიზაციის სისტემა, რომელიც აერთიანებს გარკვეული რაოდენობის ადგილობრივ ჯგუფებს ან დასახლებებს, რომლებსაც უკავიათ საერთო ტერიტორია და ხშირ შემთხვევაში ატარებს საკუთარ რელიგიას, სახელს და ენას.
ეს არის დაახლოებით 15000 ფერმერისგან შემდგარი თანამეგობრობა, რომელიც ცხოვრობს 450-ზე მეტ სოფელში, რომლებიც განლაგებულია ნილგირის პლატოებზე, ისინი ლაპარაკობენ საკუთარ ენაზე და მოდიან საკუთარი კულტურით.
ქრისტიანობა ბადაგაში პირველად შემოვიდა პროტესტანტთა კონსერვაციის დროს 1858 წელს, რის შემდეგადაც ზოგი ხორცისმჭამელი კლანი ტორეიას ქვემოთ იდგა.
7000 წელი რასების ისტორიის დიაპაზონში არის საკმაოდ მოკლე პერიოდი ისტორიის ვადებში, მაგრამ ბადაგას საზოგადოების შემთხვევაში ეს არის მთლიანი ისტორია მათი მიგრაციის შემდეგ არჩეულ ადგილზე, ნილგირის მთებში.
დიდმა ყურადღებამ შენარჩუნებულ და ფრთხილ სააღმზრდელოზე გამოიწვია ორიგინალური ღირებულებების, ფიქრებისა და ბადაგის სოციალური მემკვიდრეობის წაშლა, გარდა არარსებული ხელწერისა.
იმის გამო, რომ თითქმის 400 წლის წინ ისინი გამოეყვნენ თავიანთ „კონტინენტს“, მათი რელიგიური რწმენის და ბადაგას რიტუალების ანტიკურობამ შეინარჩუნა თავისი სისუფთავე.
მიუხედავად იმისა, რომ სასამართლო ხელისუფლებამ, რომელიც ხელმძღვანელობს თანამედროვე სასამართლოს კანონებით და ინდური სისტემით, საკმაოდ შეარყია ბადაგას საკონსულო სისტემის გავლენა, მაგრამ ის მაინც ახერხებს არსებობას.
ყოველ ბელადს აქვს თავისი საკონსულო, რომელიც შედგება კომუნების შემადგენელი სოფლების ბელადებისგან; რეგიონალური საბჭო შედგება კომუნების ბელადებისგან; უმააღლესი ბელადის საბჭო შეიძლება შედგებოდეს ყველა ფენის წარმომადგენელი ბელადებისგან.
ლეგალური პროცედურები მოითხოვენ, რომ დანაშაული პირველად განიხილებოდეს სოფლის საბჭოს მიერ , მაგრამ გადაწყვეტილება შეიძლება იყოს გასაჩივრებული საბჭოთა იერარქიის გავლნით.
დღესდღეობით ბელადებიპატარა დებატებში და ცერემონიალური მოვალეობების შესრულებაში იღებენ მონაწილეობას, ხოლო შედარებით სერიოზულ საქმეებს რაიონის მოსამართლეები აგვარებენ.
გარდა შესაძლო 2500 ქრისტიანისა (პროტესტანტები და რომაელი კათოლიკები მსგავსი პროპირციებით, გარდაქცეულნი არიან 1858 წლიდან), ყველა ბადაგა წარმოადგენს შივაიტური რწმენის ინდუსს.
ბადაგას შორის სექტა წარმოდგენილი იყო მთლიან წევრებად რამდენიმე კლანში, რომლის სახელებიცაა ადიკირი, კანაკკა, კონგარუ, და ამ სამმა წარმოქმნა ვოდეაფრატრი.
ის მოიცავს მაჰალინგა და მარიამმას , ასევე ბადაგის საზოგადოების გარდა სხვა ღვთაებებსაც , მათ შორის ჰირიოდეას წინაპრებსა და მის მეუღლეს ჰეტტეს.
ლეგენდის თანახმად, ბადაგებმა შეიძინეს თავიანთი პირველი მიწა საჩუქრად კოტა და ტოდასაგან უკვე მოხნულ ადგილას; გარკვეული დროის შემდეგ მათ უბრალოდ გაასუფთავეს მიწის ნაკვეთები ტყეებისაგან.
ერთი საუკუნის წინ მრეწველებმა დაარეგისტრირეს მათი მიწები ადგილობრივ სახელმწიფოში და ყოველწლიურად იხდიდნენ გადასახადებს, პროპორციულს მიწის სიდიდესა და ხარისხთან.
ყველაზე მნიშვნელოვანი არის დოდა ჰაბბა, “დიდი ფესტივალი,“, რომელიც იწყებს სოფლის მეურნეობის წელს ნოემბერში, და დევა ჰაბბა, “ღმერთის ფესტივალი,“ რომელიც აღნიშნავს მოსავალს ივლისში.
მარი ჰაბბა უფრთხილდება ყვავილებს მთელი წლის მანძილზე და ეს ღონისძიება აღინიშნება რამდენიმე სოფელში ცეცხლზე სიარულით, სადაც ყველაზე გამბედავი გაივლის მხურვალე ნახშირზე ყველანაირი დაცვის გარეშე.
სიცოცხლის გარდამავლობები აღინიშნება ცერემონიებით, რომლებიც მოიცავენ სხვადასხვა მაკავშირებლებს, როგორებიცაა ბავშვების აღზრდა, ქორწილები და დაკრძალვები.
იშვიათ შემთხვევებში ყოველივე ბადაგის წევრი მართავს უზარმაზარ მემორიალურ ცერემონიას გარდაცვლილი თაობების პატივსაცემად, და ეს ხდება იქამდე, სანამ ბოლო წევრი არ გარდაიცვლება.
უმცროსდი ბავშვები რჩებიან უმეტეს შემთხვევაში სახლთან ახლოს, მიუხედავად იმისა, რომ შესაძლებელია მათი მშობლები მინდვრებში იყვნენ სამუშაოდ წასულები.
ბოლო წლების განმავლობაში ბავშვები ეხმარებიან ერთმანეთს მშობლებს სახლის სამუშაოს შესრულებაში და კალკულაციებში თუ საჭიროა და სკოლის ვალდებულებით ნებადართულია.
ისევე როგორც ყოველ წელს, სხვადასხხვა ჰეტტის წარმომადგენელი მამაკაცები თავიანთ ტრადიციულ ტანისამოსემბში გააგრძელებენ ფეხშიშველი ჰეტაიგუდას ბერაგანში პარასკევს, 2007 წლის 5 იანვარს.
ყოველმა ჰეტტას ოჯახმა უნდა გადაიხადოს ხუთი ჰანა ცერემონიალისთვის, რომლის სახელწოდებაც ჰანა კატტოდუა ჰეტაიგუდის სოფელში (ის ასევე ცნობილია, როგორც ი - ანუ ქვა, რომელსაც ბიკეს ხის ქვეშ თაყვანს სცემდნენ ).
იმის მიუხედავად, რომ ჰეტტას ფესტივალი ჩვეულებითი და ტრადიციულია, ხალხი სიამოვნებას იღებს და ბევრს ზეიმობს განსაკუთრებულად ამ ფესტივალის დროს.
ბადაგელები ცეკვავენ ჭრელ კოსტუმებში იმისათვის, რომ თაყვანი სცენ და გააბედნიერონ თავიანთი ღმერთი და ასე ტარდება ყოველივე ფესტივალი ბადაგას საზოგადოებაში.
მათი განსაკუთრებული მნიშვნელობა მე-19 საუკუნის შუა წლებამდე იმაში მდგომარეობდა, რომ ბადაგას ტომის მხოლოდ ამ კლანის წევრები იყვნენ შედარებით განათლებულები.
დღეს , ამ კლანის რამდენიმე ათასიან მოსახლეობას შორის ზოგიერთი კიდევ დაკავებულია ამ საქმიანობით,თუმცა მათ აღარ გააჩნიათ მონოპოლია ბადაგას ტომში.
სოფლის მაცხოვრებლები აძლევდნენ თბილსა და მოკრძალებულ გზავნილებს ჰეტტ მანის (ისინი ეტყობა მიჰყვებოდნენ მკაცრ კანონს, რომლის თანახმადაც ისინი არ მიირთმევდნენ არა ვეგეტარიანულ საჭმელს ან არ მოიხმარდნენ ალკოჰოლს).
სანამ ისინი მოღვაწეობდნენ სოფლის გარეთ, ქალები ყიდდნენ თეთრ ზეწრებს გზაზე , რომლებიც არ ირეცხებოდა , და რომელზეც ლოცულობდნენ “”-ს მეშვეობით.
ეს, ხშირ შემთხვევაში, ემთხვევა ყურის გახვრეტას და უნდა შესრულდეს ბავშვის დაბადებიდან ერთი წლის განმავლობაში, მაგრამ, აუცილებლად, სახელის დარქმევის შემდეგ.
მეორედ გადაპარსვის აუცილებლობა, პირველად გადაპარსვიდან არანაკლებ ორი კვირის შუალედით უნდა მოხდეს, მაგრად არანაირად არ უნდა გადააცილოს ერთ წელს, ანუ იქამდე, სადამდეც შეუძლიათ თმის გაზრდა.
მიუხედავად იმისა, რომ დღესდღეობით სოფელთაშორისი დაპირისპირებები ისევ ხშირია და ბოლო საუკუნეში კურუმბას გრძნეულების მკვლელობებიც ხდებოდა, ომის წარმოების წესები, როგორც ასეთი, ნილგირის ხალხთა შორის მანამდე სანამ ბრიტანელები გამოჩნდებოდნენ.
ამ პოლიტიკურმა აქტმა და მუსლიმების შემოჭრამ წააქეზა თავდაპირველი ბადაგას ტომის ლტოლვილები დაეტოვებინათ მაისურის რაიონის ბარი და დასახლებულიყვნენ უფრო შემაღლებულ ნილგირის მთიან მასივში სამხრეთზე.
ნილგირის მაცხოვრებლების 70 პროცენტს შეადგენდა ბადაგას თემი, თუმცა 1871 წელს ამ პროცენტმა იკლო და უკვე 36 პროცენტს შედგენდა, რადგან კონგუს მოსახლეობა უფრო გაიზარდა.
ამ ტერიტორიაზე იმდენად მომრავლდნენ სხვა ტომები, რომ ბადაგას თემის ხალხის პროცენტული მაჩვენებელი სულ უფრო და უფრო იკლებდა და 1981 წელს უკვე 19 პროცენტს შეადგენდა სრული ნილგირის მოსახლეობისა.
დაკრძალვა ცერემონიები ყველაზე მნიშვნელოვანი სასიცოცხლო ციკლია და ერთადერთია ,რომლითაც ხელმძღვანელობს სოფელი და მისი მთავარი უფრო მეტად ვიდრე თვითონ ოჯახი.
მელურუ, თუდური, თუდაგაი, ნუნდალა, ნედუგალა, მელკუნდა, ითჰალარი, ბემბათი, ქუქალი, ტუდაგაი, ებბანადი, მეექერი, ბალაქოლა, კილკუნდჰა, თჰანთჰანადუ, მილიდენუ, ნანდათთი, ჯაკკანარი, არავენუ, თჰინნიური, იურუ, ჯაკათჰა, ჯაქჰანარაი, სუნდათთი, კანერიმუკკუ, ბერაგანი, პეტჰუვა, ჯაკკათჰა და თჰუნერი.
მნიშვნელოვანი ცერემონიები ბავშვებისთვის არის სახელის მინიჭების ცერემონია , თვის გადაპარსვა, ყურის გახვრეტა, სკოლაში წასვლა, ნესტოს პირსინგი და გოგონებისთვის სექსულურად მომწიფების რიტუალები.
საუკუნეების მანძილზე ბადაგებმა განავითარეს თავიანთი ხალხური მედიცინა: მისი პრაქტიკა ზოგადად ქალის ხელშია, და ის ძალიან არის დამოკიდებული ადგილობრივი ბალახეულის ნარევისგან.
გთავაზობთ სიას იმის შესახებ, თუ როგორია ბადაგას ტომის ახალშობილის ცერემონიები და ავღწერთ იმ ტრადიციულ მოვლენებს, რომლებიც რაღაც გაგებით, ადამიანის სხეულს ცვლიან და აქედან გამომდინარე კავშირში არიან ბადაგელების ჯანმრთელობასა და დაავადებებთან.
ბადაგას ყველა წარმომადგენელი უნდა ეწვიოს “ “-ს ტაძარს ბერაგანასა ან პედდუვაში პირველ რიგში იმისათვის რომ მიიღოს ეს უნიკალური გამოცდილება ჰეტტას ლოცვის მიღებისას ამ ფანტასტიკური ფესტივალის დროს, რომლის სახელწოდებაც არის ჰეტაიჰაბბა.
სანამ ზეპირი ხელოვნება ძალიან არის განვითარებული ეპიკური სიმღერის, პოეზიაში, მოთხრობებში, ანდაზებსა და ამოცანებში, ვიზუალური ხელოვნება არანაირად არ გამოიყენება პრაკტიკაში.
ბადაგას ტომის ჯანმრთელობის ისტორია არ არის ჩვენთვის კარგად ნაცნობი თემა, თუმცა თვითონ ამ საზოგადოების ისტორია კარგად არის შესწავლილი , რაც საფუძველს გვაძლევს , რომ გავყოთ მათი თერაპიის განვითარება ორ ფაზად.
ის არ არის დადგენილ დღეს ისე, მაგალითად, როგორც შობა, რომელიც ყოველი წლის 25 დეკემბერს არის, და აქედან გამომდინარე ჰენტაიჰაბბას დღე ინგლისურის კალენდის მიხედვით იცვლება ყოველ წელს.
1950-1960-იანი წლების მრავალი აფრიკელი პოლიტიკოსი უჭერდა მხარს აფრიკულ სოციალიზმს, მაგრამ ხშირად მათი კონცეფციები და სოციალიზმისადმი მიდგომები აშკარად განსხვავდებოდა ერთმანეთისაგან.
ახალი ლიდერები მიხვდნენ, რომ ევროპელებზე ვერ გაიმარჯვებდნენ, თუკი იმავე მართვის სისტემას გამოიყენებდნენ რასაც იყენებდნენ მათი „მჩაგვრელი“ კაპიტალისტები.
ვლადიმირ დიმიტროვი — მაისტორა (; დ. 1 თებერვალი 1882, ფროლოში, კიუსტენდილი, ბულგარეთი - გ. 24 სექტემბერი 1960, სოფია, ბულგარეთი) — ბულგარელი ფერმწერი, შემდგენი და მასწავლებელი.
იგი ითვლება საუკუნის ერთ-ერთ ყველაზე ნიჭიერ ბულგარელ მხატვრარად და პოსტ რუსეთ-თურქეთის ომის პერიოდის ყველაზე ღირსშესანიშნავ ბულგარელ ფერმწერად.
მიუხედავად იმისა, რომ ის თავს არ მიიჩნევს რელიგიურ ადამიანად, ის მიიჩნევს, რომ ბუნება რეგულირდება უმაღლესი სულით; ის იზიარებს, რომ მისი ნახატების მთავარი მიზანია აამაღლოს ადამიანი და კაცობრიობა, რათა იგი უფრო ახლოს იყოს ჰარმონიასთან, რომელიც წარმოდგენილია ამ ყოვლისმომცველი სულით.
ვლადიმირ დიმიტროვი იყო გამოჩენილი მხატვარი, რომელიც იყენებდა ნათელ ფერებს თავის ხელოვნებაში და დღეს მისი ნამუშევრები შეიძლება ჩაითვალოს ფოვიზმის ტიპის ვიდრე ექსპრესიონიზმის.
ის იყენებს პოსტიმპრესიონიზმის ტექნიკის ფართო სპექტრს, მაგრამ მისი ნამუშევრები ყოველთვის ძლიერ შეკრულია რეალობასთან და ცდილობს გაამარტივოს ბევრი ფიგურა და კომპოზიცია, რომ ისინი ხელმისაწვდომი იყოს ფართო საზოგადოებისათვის.
მისი ოჯახი ღარიბი იყო, მაგრამ ამის მიუხედავად, რაც ცნობილი გახდა, იგი ცდილობდა თავისი ქონება და ფული დაეხარჯა სიღარიბეში მცხოვრებ და ასკეტ პირებს, ხოლო თვითონ ატარებდა ძველ ტანსაცმელს და ჭამდა მხოლოდ ვეგეტარიანულ საკვებს.
ასეთი ბეჭდის თვალზე ამოჭრილი იყო მისი მფლობელის სახელი, ინიციალები ან ჰერალდიკური ნიშანი და მას ოფიციალურ საბუთებსა და დოკუმენტებზე ბეჭდის დასასმელად იყენებდნენ.
საქართველოს ეთნოგრაფიულ სინამდვილეში ოქრო-ვერცხლისა და სხვა ლითონის ბეჭდები შემორჩა როგორც სამკაულად , ისე ცოლქმრობის სიმტკიცის გამომხატველ სიმბოლოდ (საქართველოს მთაში გავრცელებული იყო უპირატესად ადგილობრივ ნაკეთები ვერცხლის უთვლო ბეჭდები, მეტწილად მოსევადებულ-მოვარყებული) ზოგან თვლიან ბეჭდებს მაგიურ დანიშნულებასაც მიაწერდნენ და „ავი თვალისაგან“ დასაცავად იკეთებდნენ.
ლითონის, ხის ან რეზინის საბეჭდავი , რომელიც იხმარება მასზე პირუკუღმა ამობურცული წარწერისა თუ გამოსახულების აღსაბეჭდად ქაღალდზე, ლუქზე ან ცვილზე.
ვიზუალური ხელოვნების ტერმინის მუსიკალურისთვის მინიჭება გაპროტესტებულ იქნა, მიუხედავად იმისა, რომ მინიმალიზმის მუსიკალური და ვიზუალური გამოხატვა ორივე ერთნაირად მოიცავს მარტივ გამოხატვას და ზედმეტი დეკორაციული დეტალების არქონას.
კომპოზიტორები, რომლებიც ასოცირდებიან მინიმალიზმთან, ხშირად უარყოფენ ამ ტერმინს, მათ შორის ფილიპ გლასი, რომელმაც განაცხადა, რომ ეს ტერმინი უნდა აღმოიფხვრას.
მინიმალიზმის აღმომჩენად და ნოვატორად აღიარებულია ჯონ ქეიჯი, თუმცა მის კვალდაკვალ უამრავ მინიმალისტთან ერთად ჩნდება ექსცენტრიული ფრანგი კომპოზიტორი ერიკ სატი, რომელმაც 1916 წელს შექმნა ჟანრი „ “, რომელიც სრულდება „არა იმიტომ, რომ მას მოუსმინონ, არამედ იმისთვის, რომ მასზე სულ მცირე ყურადღებაც კი არ გაამახვილონ“.
მისი მუსიკა ხშირად ისმოდა მაღაზიებში, გამოფენებზე ან სალონებში, მუსიკაში კი უამრავჯერ მეორდებოდა ერთი და იგივე მელოდია ყოველგვარი ცვლილებების გარეშე.
მინიმალიზმის ესთეტიკური კონცეფციის საფუძველი არის იდეა, რომელიც შეესაბამება სტატიკური დროის დინამიურ წინააღმდეგობას ფსიქოლოგიურად რთულად გადასატან დროსთან.
საბანკო ჯგუფი — ერთ-ერთი უმსხვილესი დამოუკიდებელი საფინანსო მომსახურების პროვაიდერი ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ევროპაში, სრული საბანკო მომსახურებით კერძო, ფიზიკურ და იურიდიულ პირებისთვის.
ჯგუფი მოიცავს დიდი შვილობილს, რომელიც გასცემს მომსახურების სფეროში უძრავი ქონების დაზღვევას, ფაქტორინგს, სალიზინგო და აქტივების მართვას, საინვესტიციო და საპენსიო ფონდებს.
ბანკი ემსახურება კლიენტებს 9 ქვეყანაში, კერძოდ: უნგრეთში, სლოვაკეთში, ბულგარეთში, სერბეთში, რუმინეთში, ხორვატიაში, უკრაინაში, მონტენეგროსა და რუსეთში.
ბანკის წინამორბედს ერქვა ეროვნული დანაზოგის ბანკი , რომელიც დაარსდა 1949 წელს ქვეყნის მასშტაბით, როგორც სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული საბანკო პირი, რომელიც უზრუნველყოფს საცალო დეპოზიტების და სესხების მართვას.
გარდა ამისა, ბანკი აგრძელებდა წინა საცალო და მუნიციპალური საქმიანობას, ბანკი უფლებამოსილი იყო მოეთხოვა კორპორატიული სესხის ანგარიშები და დეპოზიტები, ასევე უზრუნველყო სესხებით და საბანკო მომსახურებით, საკორესპონდენტო საბანკო მომსახურებით და ექსპორტ-იმპორტის ოპერაციებით.
ბანკის პრივატიზაცია დაიწყო 1995 წელს, რომლის შედეგად 3 საჯარო შემოთავაზება ერთად დაინერგა და ბანკის აქციები განთავსდა ბუდაპეშტის საფონდო ბირჟაზე, ამით სახელმწიფოს საკუთრება ბანკში შემცირდა.
დღესდღეობით ჯგუფს ჰყავს 36,000-ზე მეტი თანამშრომელი, რომელიც ემსახურება 13 მილიონ კლიენტს 1.500 ფილიალებში და ბანკის ელექტრონული არხების ყველა ბაზრებზე.