polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ამჟამად მათი უმეტესი ნაწილი უნგრეთში ინახება: სეჩენის სახელობის ერობნული ბიბლიოთეკა, ბუდას ციხესიმაგრე – 36 წინგი, ბუდაპეშტის უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკა – 14 წინგი.
8 ეგზემპლიარი ინახება გერმანიაში ბავარიის სახელმწიფო ბიბლიოთეკაში, 9 ეგზემპლიარია დაცული ვოლფენბიუტელში, ჰერცოგ ავგუსტის ბიბლიოთეკაში.
ბიბლიოთეკა მალევე იქცა აღმოსავლეთ და ცენტრალური ევროპის უდიდეს ინტელექტუალურ ცენტრად, რომელიც სიდიდით მხოლოდ ვატიკანის ბიბლიოთეკას ჩამორჩებოდა.
სხვადასხვა შეფასებებისა და ვერსიების მიხედვით, ბიბლიოთეკაში დაახლოებით 2500 კოდექსი ინახებოდა, რაც იმ დროისთვის უზარმაზარ კოლექციას წარმოადგენდა.
მატიაშს წიგნებისადმი ინტერესი მისმა მენტორმა ცნობილმა ბიბ­ლი­ო­ფი­ლმა და ესტერგომის არქიეპისკოპოსმა იანოს ვიტეზიმ გაუღვივა.
სავარაუდოდ მეფე მატიაშმა ბიბლიოთეკა 1470-იან წლებში დააარსა, დაახლოებით მისი მეორე ქორწინების დასაწყისში, როდესაც მან ნეაპოლის მეფის ფერდინანდ -ის ქალიშვილზე ბეატრისაზე იქორწინა.
თუმცა, ბიბლიოთეკის დაარსების მთავარი მიზეზი იყო მატიაშის პირადი კავშირები იტალიელ ჰუმანისტებთან, ასევე უნგრეთის სამეფოს მჭიდრო კავშირი იტალიასთან, რომელიც იმ დროს ევროპის როგორც კულტურული ისე სავაჭრო ცენტრი იყო.
ს როგორც სიცოცხლის საერთო მაჩვენებელს, გააჩნია მთავარ და სხვა პერსონაჟებსაც, რომელიც იფიტება, მაშინ როდესაც მიიღება რაიმე სახის დაზიანება, მაგალითად, ბრძლოისას, სიმაღლიდან გადმოვარდნისას ან თვითდაზიანებისას, ხოლო სხეულის სხვადასხვა ნაწილების მაჩვენებელის შემთხვევაში, ეს ხდება, მაშინ როდესაც ის იღებს დაზიანებას ხელის და ფეხის კიდურებში, თავში და ა.
როდესაც სხეულის ნაწილების მაჩვენებელი იფიტება, ის იღებს საერთო ტრამვას, რაც იწვევს ნეგატიურ შედეგს (მაგალითად, მხედველობის დაქვეითებას ან გადაადგილების შენელებას).
ჯანმრთელობის კლება, ასევე შეიძლება გამოწვიოს რადიაციულმა მოწამვლამ; როდესაც პერსონაჟი დამოკიდებული ხდება ნარკოტიკზე და ალკოჰოლზე, გადაადგილდება ტერიტორიებში, სადაც არის რადიაციის მაღალი გამოსხივება, იღებს რადიაციულ საკვებსა და სასმელს, ამ შემთხვევაში არსებობს მაღალი რისკი დაავადებისა.
არსებობენ სხვა ნაკლებად გავლენიანი ფრაქციები: ყოფილი მონებისაგან შემდგარი პატარა ჯგუფი, რომელიც იღწვის სხვათა თავისუფლებისთვის, ლინკოლნის მემორიალის აღდგენით, მეორე ჯგუფი, რომელიც ზრუნავს რეგიონის გამწვანებაზე, სადაც მცენაარეები უხვადაა და ასევე სხვადასხვა ბადნიტური დაჯგუფები.
გადარჩენის გამოცემა მოიცავს თამაშის დისკს, სახელმძღვანელოს და ბონუს დისკს -ის, არტბუკს და, ვოლტ-ბოის ფიგურებს კოლოფში შეფუთულს, ასევე როგორც - 3000-ის საათს.
წლის თამაშის გამოცემა მოიცავს „ 3“-ის დისკს, ხუთივე გადმოტვირთვად კონტენტს, რომელიც გამოვიდა 2009 წლის 13 ოქტომბერს ჩრდილლოეთ ამერიკაში და ევროპაში 2009 წლის 16 ოქტომბერს.
“ 3„-ის სიუჟეტი მიმდინარეობს პოსტაპოკალიფტურ ღია სამყაროში, 2277 წელს, „ 2“-ის მოვლენებიდან 36 წლის შემდეგ , სადაც ატომის ეპოქაში, ბირთვული ომის შედეგად მთელი მსოფლიო განადგურდა.
ამ კატასტროფის მიზეზი გახდა 2077 წელს აშშ-სა და ჩინეთს შორის ნავთობის დეფიციტის გამო მომხდარი „დიდი ომის“ სახელით ცნობილი საერთაშორისო კონფლიქტი.
საბოლოოდ ნახულობს მას და ცდილობს დაეხმაროს მამას ანკლავის წინააღმდეგ ბრძოლაში, რომელიც შედგება ომამდელი აშშ-ის ფედერალური მთავრობის ნარჩენებისგან.
ყველა სახის იარაღი და სამოსელი მოიძებნება უდაბნოში, თუმცა დროთა განმავლობაში, იარაღები, ეს იქნება უბრალო რკინის ნაჭერი, თუ ცეცხლასროლი იარაღი, საბოლოოდ ხმარებაში ნაკლებ შედეგს იძლევა.
იარაღმა და სამოსმა ეფექტიანად რომ იმუშავოს, საჭიროა მისი მუდმივი მოვლა და გარემონტება, რომელიც ხორციელდება ორი გზით: პირველი მეთოდი არის ისეთი გამყიდველის მოძიება, რომელიც გაარემონტებს მას, თუმცა საგნის ხარისხიანად გარემონტება დამოკიდებული არის შემკეთებლის ოსტატობაზე და ფასზე.
მორე მთოდი არის, ის რომ თავად შეუძლია პერსონაჟს, სპეციალური დანადგარის მეშვეობით გაარემონტოს ის, თუმცა რემონტის ეფექტურობა დამოკიდებულია მის უნარ-ჩვევებზე.
3“-მა მიიღო უმაღლესი შეფასებები კრიტიკოსებისგან და გადაეცა უამრავი პრესტიჟული ჯილდო ვიდეო თამაშებისადმი მიძღვნილი გამოცემებისგან , მათ შორის რამდენიმე „წლის თამაშის“ ტიტული.
ინდოეთში თამაში რელიგიური გრძნობების შურაცხყოფად მიიჩნიეს, რადგანაც მასში წვრილ ფეხა რქოსან ცხოველს ჰქვია ბრაჰმანი, ხოლო იაპონიაში მიზეზად დაასახელეს ყუმბარმტყორცნი სახელად , რომლის სახელი აშშ-ის მიერ ნაგასაკში ჩამოგდებული ატომური ბომბის იდენტურია.
ლანდშაფტი მოიცავს აშშ-ის მრავალრიცხოვან დანგრეულ ისტორიულ ღირსშესანიშნაობას: თეთრ სახლს, ჯეფერსონის მემორიალს, ლინკოლნის მემორიალს, არლინგტონის ნაციონალური სასაფლაოს და ვაშინგტონის მონუმენტს.
ასევე მცირერიცხოვან დასახლებულ პუნქტებს, (შედგება იმ ადამიანების შთამომავლებისგან, რომლებიც „დიდ ომს“ გადაურჩნენ) მათ შორის ქალაქს, რომელიც გარს ერტყმის მწყობრიდან გამოსულ ატომურ ბომბს, გულებისა და ავიამზიდების დასახლებებს.
მიუხედავად იმისა, რომ შესძლებელია თამაშის მთლიან სამყაროში მოგზაურობა, გზები ჩახერგილია ნანგრევებით და სხვა ტერიტორიებზე გადაადგილება ხერხდება მხოლოდ მიწისქვეშა გვირაბების მეშვეობით, რომლებიც დაფუძნებული არის ვაშინგტონის მეტროზე.
სანამ პერსონაჟი დატოვებს თავშესაფარ 101-ს და გავა ღია ცის ქვეშ, მოთამაშეს ხელმეორედ ეძლევა შესაძლებლობა შეცვალოს პერსონაჟის გარეგნობა და უნარ-ჩვევები.
კომპანიამ გადაწყვიტა შეექმნა წინამორბედების მსგავსი თამაში და აქცენტი გაეკეთებინა არასწორხაზოვან გეიმპლეისა და სიუჟეტზე და ტრადიციულ შავი იუმორზე.
პასუხის გასაცემად მთავარ გმირს ეკრანზე წარმოდგენილი აქვს რამდენიმე ვარიანტი; ერთმა კონკრეტულმა არჩეულმა ვარინტმა შესაძლოა სერიოზული გავლენა მოახდინოს თამაშის შემდგომ განვითარებაზე.
პერსონაჟები გაახმოვანა ჰოლივუდის ბევრმა განთქმულმა მსახიობმა, მათ შორის, ლიამ ნისონმა , რონ პერლმანმა , მალკოლმ მაკდაუელმა , კრეიგ სეკლერმა , ერიკ ტოდ დელუმსმა და ოდეტე იუსტმანმა .
3“ ინარჩუნებს სერიის ტრადიციებს, სადაც ფიგურირებს ამერიკის 1940-იანი წლების სენტიმენტალური მუსიკალური კომპოზიციები, შესრულებული -ის, -ის, როი ბრაუნის, ბილი მუნის, კოულ პორტერისა და, ბობ კროსბის მიერ.
საჭირო ოდენობის ქულის მიღებით აღწევს ახალს დონეს , რაც იძლევა ახალი უნარჩვევების შეძენის, მაგალითად, საკეტების გატეხვის და სამედიცინო ცოდნის ამაღლების საშუალებას.
მეორე დონის მიღების შემდეგ გადაეცემა პერკი, რომელსაც გააჩნია სხვადასხვა უპირატესობები, როგორებიც არის საგნების მეტი რაოდენობით ტარება, კონტეინერებში მეტი ტყვია წამლის აღმოჩენა და კრიტიკული მორტყმის შესაძლებლობა.
ამ დროს მიზანში მორტყმის ალბათობა .-ის რეჟიმში იცვლება სხვადასხვა ფაქტორებით: სხეულის ნაწილების არჩევისას ეკრანზე გამოისახება პროცენტული ალბათობა მიზანში მორტყმისა.
3“-ის გეიმპლეი შესამჩნევად არის გაუმჯობესებული და წარმოადგენს მნიშვნელოვან გადახვევას წინა თამაშებისგან, სადაც 2 იზომეტრიული გრაფიკა ჩანაცვლებულია 3 კომპიუტერული გრაფიკით.
როდესაც ორიგინალი „“-ის სამხატვრო დირექტორს, ლეონარდ ბოიარსკის ჰკითხეს, თუ რას ფიქრობდა თამაშის გაყიდვასთნ დაკავშირებით, მან ასე უპასუხა: „სიმართლე გითხრათ, იედგაცრულებული ვიყავი, იმით, რომ აღარ გვექნბოდა „“-ის მომდევნო ნაწილის შექმნის საშუალება.
მიუხედავად იმისა, რომ ბეთესდა ამის შესახებ დუმდა, -ის ანალიტიკოსმა, კოლინ სებასტიანმა გამოთქვა ვარაუდი, რომ ამის მიზეზი იყო ბეთესდას ფინანსური გარიგება -ის კონკურენტ -თან.
2007 წლის თებერვალის -ს განაცხადებით, თამაშს გამოსვლამდე ჯერ კიდევ ბევრი უკლდა, მაგრამ, დეტალური ინფორმაცია და პრევიუები ხელმისაწვდომი გახდებოდა იმავე წლის ბოლოს.
რეჟისორ ტოდ ჰაუარდზე დაყრდნობით, თავდაპირველად თამაშში იგეგმებოდა მთლიანი ვაშინგტონის განთავსება, თუმცა კონსტრუირებული იქნა მხოლოდ ქალაქის ნახევარი.
2008 წლის 11 ივლისს, „ 3“-ის სარეკლმაო კამპანიის ფარგლებში, -მა და -სა და -თან ერთად დააფინანსა “პოსტაპოკლიპტური ფილმების კნოფესტივალი“, რომელიც ჩატარდა 22 და 23 აგვისტოს, ' -ის თეატრში, სადაც წარადგინეს „ 3“-იც.
ფესტივალზე, ასევე აჩვენეს ექვსი ფილმი, დაფუძნებული პოსტაპოკალიპტურ თემატიკაზე: „ჯადოქრები“, „დაწყევლილი ველი“, „ბიჭი და მისი ძაღლი“, უკანასკნელი ადამიანი დედამიწაზე“, „ადამიანი ომეგა“ და 12 მაიმუნი“.
და თუ პერსონაჟი თავდაპირველად ნეიტრალურია, ის მას აღარ დაესხმება თავს, მაგრამ თუ პროტაგონისტიჩაიდენს მკვლელობას, სხვა პერსონაჟები შეეცდებიან მის მოკვლას.
ამ ხუთიდან ყველაზე დიდი გავლენა თამაშზე აქვს „ “-ს, რომელიც ძირითადი სიუჟეტური ხაზის დამთავრების შემდეგ იძლევა თამაშის გაგრძელების საშუალებას და, ასევე გააჩნია ალტერნატიული დასასრული.
3-მა მიიღო სამი უფასო თემა, რომელსაც ფონად აქვს ფოლადის საძმოს რაინდის გამოსახულება და, ასევე მოიცავს სიმბოლოებს თამაშიდან, რომლებიც 3-ის მთავარ მენიუში ყენდება ხატულებად.
მისი თქმით, მას დიდი დახმარება გაუწიეს დიზაინერმა, ტოდ ჰაუვარდმა და ხმის დიზაინერმა, მარკ ლამბერტმა და თვლის, რომ მისი წვლილი შეადგენს მხოლოდ 50%-ს.
2008 წლის 14 ივლის, გამოვიდა ტრეილერის გაფართოებული ვერსია, რაც ორიგინალი კონტენტის გარდა, მოიცავდა - -ის რეკლამას და ძირთად გეიმპლეის და თან ახლდა -ის სიმღერა, „ “.
თუ ძაღლი მოკვდება, (იმ შემთხვევაში თუ მოთამაშე ბოროტად გამოიყენებს მას ან დატოვებს მას მარტო სახიფათო სიტუაციაში) შესაძლებელია მეორე კომპანიონს თან წაყვანა.
მისი თქმით, თამაში ფლობდა განსაკუთრებულ სინთეზს დიალოგებში, „ 2“-გან განსხვავებით, თუმცა ამ უკანასკნელს გააჩნდა უფრო კომპლექსური და არტიკულირებული სცენარი, დაწერილი კრის აველონის მიერ, რომელსაც პალიარულო უმაღლეს შეფასებას აძლევდა.
თამაშში მოთამაშეს თითქმის ყველა პერსონაჟის მოკვლის საშუალება აქვს, გარდა იმ გამონაკლისებისა, რომლებიც სიუჟეტისთვის მნიშვნელოვანია, იმ შემთხვევაში თუ ასეთი პერსონაჟი მთლიანად დაკარგავს სიცოცხლის ქულებს, ის რამდენიმე წუთით აღმოჩნდება გათიშულ მდგომარეობაში, რის შემდეგაც კვლავ მოეგება გონს.
1989 წლის აპრილში, ესტონეთის დამოუკიდებლობის გამოცხადებიდან ცოტა ხნით ადრე, აკადემიამ აღიდგინა თავდაპირველი სახელწოდება და კვლავ ესტონეთის მეცნიერებათა აკადემია ეწოდა.
ისევე, როგორც სხვა ეროვნული აკადემიები, ესტონეთის მეცნიერებათა აკადემია მოიცავს გამოჩენილ მეცნიერთა დამოუკიდებელ ჯგუფს, რომლის წევრების მთავარი მიზანია კველევების და განვითარების ხელშეწყობა, საერთაშორისო სამეცნიერო თანამშრომლობის დამყარება და ცოდნის საზოგადოებისთვის გაზიარება.
აღნიშნული ჯილდო განკუთვნილია იმ ადამიანებისთვის, ვინც განსაკუთრებულ წვლილს შეიტანს ესტონეთის მეცნიერების განვითარებაში ან მნიშვნელოვნად ეხმარება მის განვითარებას.
ხოლო რაც შეეხება ძველ რეადაქციას, ლაური ჯენერი დაინიშნა საიტის დირექტორად, რასელ უილისი მხატვრულ დირექტორად, ხოლო ჯასტინ კოლვერტმა დაიწყო მუშაობა გეიმსპოტის სან-ფრანცისკოს მთავარ ოფისში.
გარდა იმისა რომ ინფორმაციას თამაშების შესახებ აქვეყნებს -ის პერსონალი, საიტი ჩვეულებრივ მომხმარებელს აძლევს იმის საშუალებას, რომ დაწერონ საკუთარი მიმოხილვები, ბლოგები და დააკომენტარონ საიტის ფორუმში.
იგი აქვეყნებს რეცენზიებს, სიახლეებსა და მიმოხილვებს იაპონიის ვიდეო თამაშების ინდუსტრიის შესახებ და ასევე გადათარგმნილ სტატიებს სხვა -ის სატებიდან.
ჰიპოთალამუსი მრავალი ბირთვისაგან შედგება, რომელთა ფუნქციებია შიმშილისა და სიმაძღრის, წყურვილისა და მისი დაკმაყოფილების შეგრძნებათა წარმოშობა, სხეულის მუდმივი ტემპერატურისა და სქესობრივი ქცევის რეგულაცია.
ჰიპოთალამუსი მჭიდროდაა დაკავშირებული აგრეთვე თავის ტვინის ლიმბურ სისტემასთან, ამიტომ ის აწესრიგებს ძილისა და ღვიძილის მდგომარეობას, ემოციურ ქცევასა და მოტივაციებს.
დადგენილია, რომ ჰიპოთალამუსის გვერდითი და უკანა ბირთვების ელექტრული გაღიზიანება ცხოველებში იწვევს ეგრეთ წოდებულ თვითგაღიზიანების რეაქციას, რომლის დროსაც ცხოველები თვითონ ცდილობენ განმეორებით გაიღიზიანონ ეს ბირთვები.
ჰიპოთალამუსი — შუამდებარე ტვინის ნაწილი, რომელიც თავის ტვინის მესამე პარკუჭისა და თელამუსის ქვემოთ მდებარეობს და ერთ-ერთ ვეგეტატიურ ცენტრს წარმოადგენს.
ჰიპოთალამუსსა და ჰიპოფიზს შორის არსებული კავშირის გაწყვეტისას ან ეგრეთ წოდებული სუპრაოპტიკური ჰიპოთალამუსის დაზიანებისას ვითარდება უშაქრო დიაბეტი, რაც ხასიათდება წყლის უზომო სმით და მოჭარბებული შარდვით .
თავის ტვინის სხვა უბნებისაგან განსხვავებით, ჰიპოთალამუსის ფუნქციათა ნერვული რეგულაციის გარდა, ნეიროჰორმონების გამომუშავებისა და გამოყოფის უნარიც აქვს.
სამეცნიერო ლიტერატურაში, დავით აღმაშენებლის ისტორიკოსის ტხზულებაზე დაყრდნობით, სათანადოდ არის შესწავლილი ის ღონისძიებანი, რაც დავით აღმაშენებელმა „ფეოდალურ ქაოსში წესრიგის“ დასამყარებლად გაატარა.
სამეფო ხელისუფლებას ქვეყნის შინაგანი წესრიგის დამცველი საშინაო საპოლიციო აპარატი მანამდეც უნდა ჰქონოდა, მაგრამ რაკი დავითის ისტორიკოსი საგანგებოდ აღნიშნავს ამ ფაქტებს და მათ აღწერასაც რამდენიმე გვერდსაც კი უთმობს, ცხადია, ამ შემთხვევაში საამისო განსაკუთრებული ღონისძიების გატარების შესახებ უნდა იყოს საუბარი.
დარბაზის რიგის მოხელეობამ, მმართველობის ცენტრალურმა აპარატმა უფრო გამოკვეთილი სახე, დავით აღმაშენებლის დროიდან მიიღო, რომლის დროსაც გაერთიანდა მწიგნობართუხუცესისა და ჭყონდიდელის თანამდებობანი და შეიქმნა მეფის ცენტრალური აპარატის უპირველესი ხელისუფლების მწიგნობართუხუცეს-ჭყონდიდელის სახელო.
ამიერიდან მწიგნობართუხუცეს-ჭყონდიდელი, „მეფის მამა“, უმაღლესი საერო და ასევე საეკლესიო თანამდებობათა „ერთად მქონებელი“, სამეფო ხელისუფლების ძირითად საყრდენ ძალად იქცა.
მეცნიერთა აზრით აღმაშენებლის დროიდან მწიგნობართუხუცეს-ჭყონდიდელს, „დარბაზის რიგის“ სხვა ხელისუფალთაგან განსხვავებით, „ვაზირი“ ეწოდებოდა.
მისი აზრით, საქართველოს სახელმწიფოს მთავრობის — სავაზიროს — ინსტიტუტი, როგორც იგი მოქმედებდა - საუკუნეებში ჩამოყალიბდა საუკუნის დასაწყისში, დავით აღმაშენებლის დროს.
პავლე ინგოროყვას ეკუთვნის ასევე ქართულ სავაზიროს ისტორიაში ოთხი ძირითადი პერიოდისა და შესაბამისი სქემებისა და ვაზირთა სიის შექმნაც, რაც გაკრიტიკებულია ნ.
მანდატურთუხუცესობა თავისი ბუნებით ახლო იდგა ამირსპასალარობასთან, ამიტომაც ამ ორი თანამდებობის გაერთიანება ერთი პირის ხელში იშვიათი შემთხვევა არ ყოფილა საუკუნის მანძილზე.
ორბელების გარდა, ამ თანამდებობებს აერთიანებდნენ მათი შემცვლელი ყუბასარიც, შემდეგ მხარგრძელებიც , თუმცა თამარის მეფობის დასაწყისიდან იყო შემთხვევა მათი გაყოფისაც.
ამრიგად დავით აღმაშენებლის პერიოდში მანდატურთუხუცესის სახელო საქარართველოს სამეფო კარზე უმაღლეს რგოლს წარმოადგენდა მწიგნობართუხუცეს-ჭყონდიდელის შემდეგ, რომელსაც მოყვებოდა ამირსპასალარის სახელო.
ორბელები ფლობდნენ ამ თანამდებობას დემეტრე -ის დროსაც, სამეფოს მანდარტუხუცესი და ამირსპასალარი ჯერ ივანე, ხოლო შემდეგ სუმბატ ივანეს ძე ორბელი იყო.
დავით -ს მეფობის დროს ორბელებმა, დროებით რამდენიმე წლით დაკარგეს აღნიშნული თანამდებობანი, მაგრამ საუკუნის 60-იანი წლებიდან ისევ დაიბრუნეს და შეინარჩუნეს 1177 წლამდე.
ჯავახიშვილის მიხედვით, არაბულ-სპარსული წარმოშობის ტერმინი „ამირსპასალარი“ არც არაბულსა და არც სპარსულში არ იხმარებოდა ლაშქრის მთავარსარდლის აღსანიშნავად: „არაბულად მთავარსარდალს ამირსპასალარს კი არ უძახდნენ, არამედ, „ამირ ალ-ჯუჲუშ“-ს.
მან თავის კვლევაში დაასაბუთა, რომ გიორგი -ის დროს არსებობდა მხოლოდ ერთი ვაზირი — მწიგნობართუხუცეს-ჭყონდიდელის სახით, ხოლო ვაზირებისა და სავაზიროს ჩამოყალიბება თამარის მეფობის დროისათვის დამახასიათებელ ფაქტად მიიჩნია.
ლორთქიფანიძის მიხედვით „თამარის დროს მსხვილმა ფეოდალებმა გამარჯვება მოიპოვეს და მიიღეს სახელმწიფო საქმეთა გადაწყვეტაში „ერთნებობისა და თანადგომის უფლება“, ამას კი მოჰყვა ამირსპასალარისა და მანდატურთუხუცესის გავაზირება, ხოლო შემდეგ მეჭურჭლეთუხუცესისა, ათაბაგისა და მსახურთუხუცესისა“.
საქართველოს ერთიანი ფეოდალური მონარქიის ჩამოყალიბება საუკუნის მიწურულსა და საუკუნის დამდეგს თავისთავად გულისხმობს სახელმწიფო ხელისუფლების მართვის ცენტრალური აპარატის ჩამოყალიბებასაც, ასე რომ დარბაზის რიგის მოხელეობის დაწესება ბაგრატ -ის მეფობის დროიდან უნდა ვივარაუდოთ.
ამ დროს უნდა გაჩენილიყო ერთიანი საქართველოს მეფის მწიგნობართუხუცესის, სპასალარის თუ სპასპეტის , მეჭურჭლეთუხუცესის და დარბაზის რიგის სხვა ხელისუფალთა თანამდებობანიც.
მისივე აზრით გიორგი -ისა და თამარ მეფის დროს, ჯერ 4 ვაზირი იყო, ხოლო შემდეგ, თამარ მეფის მეფობის დასასრულს, 5 ვაზირი (მწიგნობართუხუცეს-ჭყონდიდელი, ამირსპასალარი, მანდატურთუხუცესი, მეჭურჭლეთუხუცესი და ათაბაგი).
ივანე ჯავახიშვილი წერდა: „მარტო ის გარემოება, რომ დავიტ აღმაშენებლის ისტორიკოსს ამირსპასალარი მოხსენიებული არა ჰყავს, ვერავითარ საბუთათ ვერ გამოდგება იმიტომ რომ, საზოგადოდ მას ხელისუფალთა შესახებ ძალიან ცოტა ცნობები აქვს აღნიშნული. იქნებ მომავალში თუ ყველა მასალები შესაფერისი გულისხმიერებით განხილული იქნება, გამოირკვეს კიდეც, რომ საქართველოს სამხედრო მინისტრს მართლაც მხოლოდ საუკუნეში ეწოდა ამირსპასალარის სახელი“.
აღსანიშნავია, რომ საუკუნის ქართულლი და სომხური წყაროები ზოგ შემთხვევაში სპასპეტს, სპასალარსა და ამირსპასალარს ერთი და იმავე მნიშვნელობითა და შინაარსით ხმარობენ.
ასე მაგალითად, გიორგი -ის თანამედროვე და მისი მთავარსარდალი ივანე ორბელი, შვილიშვილი დავით აღმაშენებლის თანამედროვე დიდი ივანე ორბელისა, სანაინის ერთ სომხურ წარწერაში თავისთავს მხოლოდ სპასალარს უწოდებს და ამავე ტიტულით მოიხსენიებს მის წინაპრებსაც:
ივანე ორბელი, რომელიც დავით აღმაშენებლის ისტორიკოსის თხზულებაში მხოლოდ ერთგან და ისიც ყოველგვარი ტიტულის გარეშე მოიხსენიება, მეცნიერთა აზრით უკვე იწოდებოდა ამირსპასალარად.
ჯავახიშვილი შეეხო, მისი დაკვირვებით, „სიტყვა „ვაზირი“ თამარ მეფისა და გიორგი -ის ისტორიკოსის გარდა არცერთ სხვა ქართველ მემატიანეს არსად ნახმარი არა აქვს.
სპასალარი სამეფოში რამდენიმე შეიძლებოდა ყოფილიყო, ხოლო მთავარსარდალი ერთი, ამიტომ სხვა სპასალართაგან მთავარსარდლის განსასხვავებლად, დიდ სპასალარის ან კიდევ ამირსპასალარის წოდება შემოდის.
მართალია ივანე ჯავახიშვილის მიერ ტექსტის არასწორად აღდგენის გამო მოხდა აზრის არასწორად გაგება მაგრამ მათი ურთიერთშედარებით შეიძლება საბოლოო აზრის გამოტანა.
დავით აღმაშენებლის დროს ჩამოყალიბდა ცენტრალური სამოხელეო აპარატის ის ძირითადი ბირთვი, რომელიც შემდეგ, საუკუნის დამდეგიდან, საფუძვლად დაედო ე.
ამრიგად ამირსპასალარის სახელოს შემოღება, ორბელტა საგვარეულოს დაწინაურება და მათთვის ამირსპასალარის სახელოს ბოძება დავით აღმაშენებლის სახელს, მის ღონისძიებებს უკავშირდება.
აღნიშნული სიტყვა „ვაზირი“ მხოლობით რიცხვში მეორდება „ქართლის ცხოვრების“ საეკლესიო მუზეუმის, რუმიანცევისეულ, თეიმურაზისეულ და მაჩაბლისეულ ნუსხებში.
1940 წლის აგვისტოში, იტალიის ალბანეთში შეჭრის პერიოდში, იგი იძულებული გახდა, თანამდებობა დაეტოვა, რადგან მისი ჩანაწერები აჩვენებდა, რომ მას არ შეუსრულებია სამხედრო სამსახური.
1957-1958 წლებში, კუნეშკა ტირანის უნივერსიტეტში, საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა ფაკულტეტის პირველი დეკანი, ხოლო 1957 წელს — ფიზიკის კათედრის პირველი თავმჯდომარე იყო.
ფინანსური სირთულეების გამო, ყოველდღიურად, მას ფეხით 14 კილომეტრის გავლა უწევდა, მაგრამ ამ ფაქტს მის სწავლასა და სასწავლო შედეგებზე გავლენა არ მოუხდენია.
ანდრე მაზონისა და ფრანგული ლიცეუმის დირექტორის მხარდაჭერით, სოტირ კუნეშკამ საფრანგეთის მთავრობისგან სტიპენდიის ნახევარი მოიპოვა და სწავლა საფრანგეთში, პარიზის უნივერსიტეტში, ფიზიკის ფაკულტეტზე განაგრძო.
ამასთანავე, იგი იყო ერთ-ერთი პირველი ადამიანი, რომელმაც ალბანურ ენაზე შექმნა ფიზიკის სახელმძღვანელოები, როგორიცაა: 1974 წელს, 1981 წელს და ა.
იგი ცნობილია, როგორც პირველი ალბანელი მკვლევარი ფიზიკის სფეროში, საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა ფაკულტეტის დამაარსებელი ტირანის უნივერსიტეტში, ალბანეთის მეცნიერებათა აკადემიის პირველი ფიზიკოსი წევრი და ფიზიკის ძირითადი აკადემიური ტექსტების ავტორი ალბანურ ენაზე.
სლოვაკი ულტრანაციონალისტები აცხადებდნენ, რომ აჯანყება იყო სლოვაკი ერის წინააღმდეგ მიმართული შეთქმულება, რომლის ერთ-ერთ მთავარ ამოცანასაც წარმოადგენდა სლოვაკეთის მარიონეტული სახელმწიფოს დამხობა და ჩეხოსლოვაკიის სახელმწიფოს აღდგენა, სადაც სლოვაკები ჩეხებზე დომინირებდნენ.
სინამდვილეში, სლოვაკეთის ეროვნულ აჯანყებაში ბევრი ფრაქცია მონაწილეობდა, დემოკრატიული წინააღმდეგობა, კომუნისტური პარტიზანები, საერთაშორისო ძალები, მათ უმრავლესობას კი სლოვაკეთის არმიის აჯანყებული ნაწილები წარმოადგენდნენ.
სლოვაკეთის ეროვნული აჯანყება ან 1944 წლის აჯანყება — მეორე მსოფლიო ომის დროს სლოვაკთა წინააღმდეგობის მოძრაობის მიერ ორგანიზებული სამხედრო აჯანყება.
აჯანყება 1944 წლის 29 აგვისტოს ბანსკა-ბისტრიცაში დაიწყო, სადაც აჯანყებულები შეეცადნენ წინააღმდეგობა გაეწიათ გერმანული სამხედრო ქვედანაყოფებისთვის, რომლებსაც ოკუპირებული ჰქონდა სლოვაკეთის ტერიტორია.
ბანსკა-ბისტრიცის დაცემის შემდეგ ამბოხებულთა სამხედრო ხელმძღვანელობა ვერმახტს ღია ბრძოლაში დანებდა, აჯანყება კი პარტიზანულ ომში გადაიზარდა.
1944 წლის 29 აგვისტოს, 19:00 საათზე, სლოვაკეთის თავდაცვის მინისტრმა ფერდინანდ ჩატლოშმა სახელმწიფო რადიოში გამოაცხადა, რომ გერმანიამ სლოვაკეთის ოკუპაცია მოახდინა.
ნაცვლად იმისა, რომ ემოქმედათ გეგმის მიხედვით, ტალსკიმ და აღმოსავლეთ სლოვაკეთის საჰაერო ძალებმა პრეშოვში დისლოცირებული დივიზიები მიატოვეს და საბჭოთა ძალებთან გაერთიანების მიზნით პოლონეთში, სადესანტო ზონაში გაფრინდნენ.
ხელმძღვანელის გარეშე, ქაოსში დარჩენილი ორივე დიზივია 30 აგვისტოს, დღის მეორე ნახევარში ყოველგვარი წინააღმდეგობისა და გასროლის გარეშე განაიარაღეს.
ამ ფაქტის გამო აჯანყება ნაადრევად დაიწყო, ამასთანავე აჯანყებულებმა დაკარგეს მათი გეგმის გადამწყვეტი კომპონენტი და მთავარი დასაყრდენი, ორი ყველაზე მზიმედ შეიარაღებული დივიზია.
სლოვაკი მებრძოლების გარდა, აჯანყაბულთა შორის იყვნენ სხვადასხვა ჯგუფების წარმომადგენლებიც, მათ შორის გაქცეული ფრანგი ტყვეები, საბჭოელი პარტიზანები, ასევე სპეციალური ოპერაციების აღსრულების სამსახურისა და სტრატეგიული სერვისების სამმართველოს თამაშრომლები.
1944 წლის 7 ოქტომბერს ტრი დუბის აეროდრომზე შეერთებული შტატების -17 ტიპის ბომბდამშენები დაფრინდნენ, რომელთაც წინ -51 ტიპის გამანადგურებლები მოუძღოდნენ.
მათ ჩამოიტანეს დამატებითი მარაგი, ასევე ჩამოიყვანეს სტრატეგიული სერვისების სამმართველოს თამაშრომლები, რომელთაც საზღვაო ოფიცერი, ლეიტენანტი ჯეიმზ ჰოლტ გრინი ხელმძღვანელობდა.
შეთქმულებმა შეძლეს და მოიძიეს საჭირო თანხა, საბრძოლო მასალები და სხვა რესურსები, რომელთაც ცენტრალური და აღმოსავლეთი სლოვაკეთის სამხედრო ბაზებზე მოუყარეს თავი.
1944 წლის აპრილში ებრაელები რუდოლფ ვრბა და ალფრედ ვეტცლერი ოსვენციმის საკონცენტრაციო ბანაკიდან გაიქცნენ, მათ მიერ დაწერილმა მოხსენებამ საბოლოოდ გამოააშკარავა გერმანულ ბანაკებში მომხდარი საშინელებები.
ლონდონში, დევნილობაში მყოფი ჩეხოსლოვაკიის მთავრობის ლიდერმა ედუარდ ბენეშმა 1943 წელს შესაძლო აჯანყებისთვის მზადება დაიწყო და სლოვაკეთის არმიის დისიდენტ ნაწილებს დაუკავშირდა.
1943 წლის დეკემბერში, აჯანყებაში მონაწილე სხვადასხვა ჯგუფებმა, დევნილობაში მყოფმა მთავრობამ, ჩეხოსლოვაკელმა დემოკრატებმა და კომუნისტებმა, ასევე სლოვაკეთის არმიამ სლოვაკეთის მიწისქვეშა ეროვნული საბჭო ჩამოაყალიბეს და ხელი მოაწერეს ეგრეთ წოდებული „საშობაო ხელშეკრულებას“.
ხელშეკრულება წარმოადგენდა ერთობლივ დეკლარაციას, რომელიც აღიარებდა ბენეშის უფლებამოსილებას და მიზნად ისახავდა ომის შემდგომ ჩეხოსლოვაკიის აღდგენას.
იგი თანახმა იყო მეამბოხეთა არმიის ხელმძღვანელობაზე, ასევე ეთანხმებოდა სლოვაკეთის ეროვნული საბჭოს აჯანყების დაგეგმარების კომიტეტის გარემოებებიდან გამომდინარე განეხორციელებინათ ორი სავარაუდო გეგმიდან ერთ-ერთი.
სლოვაკ მეამბოხეებს საკუთარი საჰაერო ძალებიც გააჩნდათ, მათ განკარგულებაში იყო მცირე რაოდენობის თვითმფრინავები, რომელთა უმეტესობაც უკვე მოძველებული იყო.
იან გოლიანის ბრძანებით დუკლას უღელტეხილის დაუყოვნებლივ აღება, შემდგომში კი მისი შენარჩუნება და დაცვა გერმანული ძალებისაგან, საბჭოთა არმიის მოსვლამდე.
1944 წლის ზაფხულში, პარტიზანები გერმანიის საოკუპაციო ძალების წინააღმდეგ ომში უფრო გაძლიერდნენ, განსაკუთრებით გააქტიურდნენ ჩრდილო-ცენტრალური სლოვაკეთის მთიანეთში.
1944 წლის ზაფხულში, სლოვაკეთის არმიის ორმა მძიმედ შეიარაღებულმა დივიზიამ, აღმოსავლეთ სლოვაკეთის საჰაერო ძალებთან ერთად, სლოვაკეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, პრეშოვში გადაინაცვლა, რისი მიზეზიც აჯანყების დაწყების ორი სავარაუდო გეგმიდან ერთ-ერთის განხორციელება იყო.
საერთო ჯამში, მუშკეტერები მონაწილეობდნენ საუკუნის საფრანგეთის კონფლიქტებში, თუმცა მეფის მცველთა სამხედრო ისტორია დროთა განმავლობაში აღარ იყო უწინდებურად დიდებული.
ლუი -ის შვილთაშვილის, ლუი მეფობისას, 1757 წლის 5 ნოემბერს გაიმართა ბრძოლა როსბახთან , სადაც ავსტრიულ-ფრანგული 54-ათასკაციანი არმია პრუსიელთა 22-ათასიანმა არმიამ გაანადგურა.
უკანასკნელი ბრძოლა, რომელშიც მუშკეტერები მონაწილეობდნენ, გაიმართა ფონტენუასთან 1745 წელს 11 მაისს , სადაც ფრანგულმა არმიამ ინგლის-ჰოლანდია-ჰანოვერელების გაერთიანებული არმია გაანადგურა.
რიგითი მუშკეტერი ცხოვრობდა 39 სუზე დღეში (სუ არის ძველი ფრანგული ეკონომიკური სისტემის დაბალი ერთეული, თეთრის ანალოგი. 1 ლივრი 20 სუს უდრიდა).
ყოველი მუშკეტერი აზნაური იყო და მათი მსახურებიც არ იყვნენ ჩვეულებრივი მსახურები, რომლებიც პატრონებს ღვინოს უსხამდნენ ან თეთრეულს ურეცხავდნენ.
სამხედრო მსახურების ვიწრო წრის წარმომადგენლები, რომელთა ძირითადი და უმნიშნელოვანესი მოვალეობა იყო მუშკეტერის იარაღის, ცხენისა და აღჭურვილობის შესაფერის მდგომარეობაში შენახვა.
გარდა ამისა, მუშკეტერს მსახური ყოველთვის დაჰყვებოდა ბრძოლის ველზე, მზად იყო, მიეწოდებინა მისთვის სათადარიგო იარაღი და ყოველთვის იცავდა მას ზურგიდან, რაც ორმაგად ზრდიდა ბრძოლის ველზე მუშკეტერთა ასეულს.
პირველი ბრძოლა, რომელშიც მონაწილეობდნენ მუშკეტერები, როგორც სამხედრო ნაწილის წარმომადგენლები, იყო კუნძულ რეზე გადმოსხმული ინგლისური დესანტის განადგურება .
ამის შემდეგ მუშკეტერები იბრძოდნენ თითქმის ყველა სამხედრო კონფლიქტში, რომელშიც მონაწილეობდა საფრანგეთი, გარდა ოცდაათწლიანი ომის ბოლო კამპანიებისა, როცა ისინი პარიზში ახალგაზრდა ლუი -ის დასაცავად დარჩნენ.
აგრეთვე არ მონაწილეობდნენ ისინი საფრანგეთის ისტორიაში ცნობილ ბრძოლაში როკრუასთან, სადაც 1643 წლის 19 მაისს ფრანგულმა არმიამ ესპანური ჯარი პირწმინდად გაანადგურა .
მეორე ნაწილი — ლუვრის გარე დაცვა, შედგებოდა მძიმედ შეიარაღებული ცხენოსანი გვარდიელი ჟანდარმებისგან , მსუბუქი კავალერისტების ასეულისგან , თვით სამეფო მუშკეტერებისგან (უფრო სწორად, შენაერთისგან, რომელიც მოგვიანებით მუშკეტერთა ასეული გახდა) და გვარდიელთა ორი პოლკისგან: ფრანგული გვარდიისგან და შვეიცარიული გვარდიისგან .
1775 წლის 15 დეკემბერს დაწყებული სამხედრო რეფორმის შედეგად მუშკეტერთა ასეული დაიშალა, თუმცა ძნელი წარმოსადგენი იყო, რომ სამხედრო მიღწევებით ცნობილი და გმირებით მდიდარი შენაერთი საბოლოოდ ბარდებოდა წარსულს.
მაგრამ ჯარში, რომელიც მთლიანად ნაპოლეონის ვეტერანებისგან შედგებოდა, ახალი მუშკეტერები ისეთი ძლიერი ზიზღის ობიექტად იქცნენ, რომ 1816 წლის 1-ელ იანვარს მათი შენაერთი საბოლოოდ დაიშალა.