polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
როდესაც სატანკო თავდასხმის შედეგად გერმანელები დაიწყეს სოფლიდან უკან დახევას, განიევამ 9 კაციანი ჯგუფი შექმნა და წამოიწყო სასნაიპერო ცეცხლი გერმანელების წინააღმდეგ.
ზიბა ფაშა კზი განიევა (; დ. 20 აგვისტო 1923, შემახა, აზერბაიჯანი — გ. 2010, მოსკოვი, რუსეთი) — აზერბაიჯანელი სნაიპერი, მეორე მსოფლიო ომის ვეტერანი, რადიო ოპერატორი და ჯაშუში.
ომის შემდეგ განიევამ ცნობილ აზერბაიჯანელ დიპლომატს ტოფიკ კადიროვს გაყვა ცოლად, რომელიც იმ მომენტისთვის სსრკ-ს ელჩი იყო თურქეთში.
მისმა ტემპერამენტმა და რეპუტაციამ, საბოლოოდ დაარწმუნა პრემიერ-მინისტრი ბენაზირ ბჰუტო, როგორც პრეზიდენტობის კანდიდატი და 1993 წელს ლეგარი პრეზიდენტად აირჩიეს.
თუმცა, მალევე მიიღო კრიტიკა პაკისტანის უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეების პოსტზე საკამათო კანდიდატების დანიშვნის გამო და მისი „მეჰრან ბანკის სკანდალში“ ჩართულობის გამო.
1995 წელს უთანხმოება წარმოიშვა პრემიერ-მინისტრ ბენაზირ ბჰუტოსთან პოლიტიკურ საკითხებზე და 1996 წელს, ის უეცრად გაათავისუფლა თავისი ლიდერის მთავრობა.
მისი პოლიტიკური ამბიციები შემდეგ, პრემიერ-მინისტრის, ნავაზ შარიფისას შეეჯახა, როდესაც იგი ცდილობდა შეინარჩუნოს უზანაესი სასამართლოს მთავარი მოსამართლედ საჯად ალი შაჰი, რომელიც საბოლოოდ 1997 წელს მისი გადადგომით დასრულდა.
ფარუხ ლეგარი დაიბადა 1940 წლის 2 მაისს დერა-გაზი-ხანის რაიონის სოფელ ჩოტი ზარენში, რომელიც მდებარეობს პენჯაბში, ბრიტანეთის ინდოეთში.
მისი მამა, ნავაბ მუჰამედ ლეგარი და მისი ბაბუა ნავაბ ჯამალ ლეგარი, ორივე იყო პროგრესული ლიდერი, რომლებიც თავიანთ ტომს გააზიარეს თანამედროვე იდეები.
ლეგარი დაიბადა ბელუჯელი ტომის და გავლენიან ფეოდალთა ოჯახში, მიიღო განათლება პაკისტანის ფორმანის ქრისტიანის კოლეჯში და ოქსფორდის უნივერსიტეტში, გაერთიანებულ სამეფოში.
დიდი ბრიტანეთიდან დაბრუნების შემდეგ, თავისი კარიერა დაიწყო, როგორც სამოქალაქო მოხელე, სანამ 1973 წელს არ გახდა პოლიტიკოსი, როდესაც ბელუჯისტანიდან სენატორი გახდა პაკისტანის სახალხო პარტიიდან.
1980 წელს, მონაწილეობდა დემონსტრაციებში, რომელიც ზია-ულ ჰაკის ადმინისტრაციის წინააღმდეგ იყო მიმართული და წარმატებით იასპარეზა 1988 წლის საერთო არჩევნებში.
შემდეგ გადავიდა გაერთიანებულ სამეფოს ოქსფორდის უნივერსიტეტში, სადაც მან მიიღო მაგისტრის ხარისხი ფილოსოფიის, პოლიტიკისა და ეკონომიკის განხრით.
დიაგნოზის დასასმელად ექიმები იყენებენ შემდეგ მეთოდებს: პაციენტის პულსის გასინჯვა, მის ენაზე, სახეზე, ყურის ზედაპირზე, სუნთქვაზე დაკვირვება და ა.
ჩინური ეროვნული კომიტეტი მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების სფეროში მიიჩნევს, „რომ ტრადიციული ჩინური მედიცინა“ არის ყოვლისმომცველი მეცნიერება, რომელიც ითვალისწინებს ტრადიციული ჩინური მედიცინის თეორიას და პრაქტიკას, როგორც მთავარ ორგანოს, აანალიზებს ჯანმრთელობის ტრანსფორმირების წესს და დაავადებებს, რომელიც გამოწვეულია ადამიანის საქმიანობით.
მაგალითად, ტრადიციული ჩინური მედიცინას იყენებენ, რათა ებრძოლონ ქიმიოთერპიის გვერდითა ეფექტებს, ნარკოტიკებისადმი მიდრეკილების დაუძლეველ სურვილს და ა.
ჩინური ტრადიციული მედიცინის თეორია ეფუძნება სხვადასხვა ცნობილ ფილოსოფიურ თეორიებს, მათ შორის ინისა და იანის თეორიას და ჭანგ ფუს ორგანულ თეორიას.
იგი მიიჩნევს, რომ ადამიანის სხეული, თავის მხრივ, არის პატარა სამყარო, რომელიც შედგება სხვადასხვა რთული და ერთმანეთთან მჭიდრო კავშირში მყოფი სისტემებისაგან.
გამოცდების წარმატებით ჩაბარების შემდეგ დამინგ ან გუანგმინგ , რომელიც ცხოვრების ბოლომდე რჩებოდათ და იყენებდნენ ოფიციალურ შემთხვევებში გვარის შემდეგ.
თავდაპირველად ასეთი სახელები გამოიყენებოდა მამაკაცური სახელების შემდეგ, ადამიანს შეეძლო მიეღო მეორე სახელი მშობლებისგან, პირველი მასწვალებლისგან სკოლის პირველ დღეს ან შეეძლო თვითონ აერჩია თავისთვის მეორე სახელი.
ჩინური გვარების უმრავლესობა ჩაიწერება ერთი იეროგლიფით, და მხოლოდ რამდენიმე — ორით (ჩსრ-ში ოფიციალური სიები ასეთ „არასტანდარტულ“ მხოლოდ 20 გვარს შეიცავს, მაშინ, როდესაც სხვა დანარჩენი მიყვანილია სტანდარტულ ერთ სახიან კომპლექსამდე, უმცირესობების ჩათვლით, რომელთა გვარებიც ხშირ შემთხვევაში ორ მარცვლიანზე გრძელია.
იეროგლიფების დამწერლობასთან დაკავშირებით, საკუთარი სახელის არჩევისას არა მხოლოდ ისეთი ასპექტები თვალისწინდება, როგორიცაა მნიშვნელობა და კეთილხმოვანება, არამედ იეროგლიფური წარწერაც, რომელიც ქმნის სიტყვის მარცვალს.
თვალთახედვაში წერის არა მხოლოდ სიადვილე/სირთულე/სილამაზეა, მაგრამ ამ იეროგლიფების შემადგენელი ელემენტებიცაა, რომელთაც საკუთარი ინტერპრეტაციაა გააჩნიათ (ხელსაყრელი/არახელსაყრელი, მამაკაცის/ქალის, დაკავშირებული გარკვეულ სტიქიასთან და ა.შ.).
პრაქტიკულად აღმოსავლეთ აზიის ყველა ქვეყანა და ზოგიერთი სამხრეთ-აღმოსვალეთ აზიის სახელმწიფო მიყვება ჩინურს მიმზაგვსებულ ან პირდაპირ ჩინური კულტურიდან ამოღებულ ტრადიციებს.
12 დეკემბრის საღამოს დააპატიმრეს საგანგებო მდგომარეობის შტაბის უფროსი ჩონ სინ ხვა, რომელსაც ბრალად დასდეს პაკ ჩონ ჰის მკვლელ კიმ ჩჟე გიუსთან კავშირი.
შეტაკებები ძირითადად მიმდინარეობდა სეულის ცენტრში, სამხრეთ კორეის თავდაცვის სამინისტროს მიმდებარედ და ყოფილი სამეფო სასახლის კიონბოკუნის მახლობლად, რომლის უკანაც მდებარეობდა პრეზიდენტის რეზიდენცია „ცისფერი სახლი“.
22 ოქტომბრის საყოველთაო რეფერენდუმზე გაიტანა კონსტიტუციის ახალი პროექტი, რომელიც უზრუნველყოფდა არაპირაპირ საპრეზიდენტო არჩევნებს, შვიდწლიან საპრეზიდენტო ვადას, პრეზიდენტის უფლებებს საგანგებო მდგომარეობის დროს და პარლამენტის დათხოვნას, ასევე მმართველი პარტიის დაფინანსებას სახელმწიფოს მიერ.
1980 წლის კონსტიტუცია აცხადებდა უფრო მეტ თავისუფლებას, ვიდრე მისი წინამორბედი, 1972 წლის კონსტიტუცია, თუმცა მან მეტი ძალაუფლება მიანიჭა პრეზიდენტს.
ამავე წელს ჩვე გიუ ჰას გადადგომის შემდეგ არაპირდაპირი საპრეზიდენტო არჩევნების შემდეგ, სადაც ერთადერთი კანდიდატი იყო ჩონ დუ ჰვანი, აირჩიეს ქვეყნის პრეზიდენტად.
12 დეკემბრის გადატრიალებისა და ქვეყანაში დესტაბილიზაციის შემდეგ, ხელისუფლებაში მოვიდა საკმაოდ არაპოპულარული პრეზიდენტი ჩჰვე გიუ ჰა, რამაც გამოიწვია სამხრეთ კორეის დედაქალაქში მასობრივი მღელვარებები, რომლებსაც „სეულის ომი“ უწოდეს.
ახალი წელთაღრიცხვის ათასწლეულში სამხრეთი ურალის ტერიტორიაზე შემოიჭრნენ თურქი მომთაბარეები, რომლებმაც ათასწლეულის ბოლოს მთელი ბაშკირეთი დაიკავეს.
ამ ტომებმა, რომლებმაც განდევნეს და ნაწილობრივ გაათურქეს აბორიგენები, ეტყობა, გადამწყვეტი როლი შეასრულეს ბაშკირების ენის, კულტურისა და ფიზიკური ტიპის ჩამოყალიბებაში.
ბაშკირების ეთნოგენეზში სხვადასხვა დროს მონაწილეობდნენ ოღუზურ-პაჭანიკური ტომები, ვოლგა-კამის ბულგარები, უფრო გვიან კი — ყივჩაყები და ზოგიერთი მონღოლური ტომი .
მისდევდნენ აგრეთვე ნადირობას, მეფუტკრეობას; ხელოსნობის დარგებიდან განვითარებული იყო ფეიქრობა, ქეჩის წარმოება, ფარდაგების ქსოვა, ნაქარგობა, ტყავის დამუშავება.
სამხრეთ ურალი და მისი მომიჯნავე ტრამალები, სადაც მიმდინარეობდა ამ ხალხის ჩამოყალიბება, ძველთაგანვე წარმოადგენდა სხვადასხვა ენისა და კულტურის აქტიური ურთიერთზემოქმედების ასპარეზს.
ბაშკირეთის სამხრეთ ოლქებში ძველი წელთაღრიცხვის ათასწლეულის ნახევარში ცხოვრობდნენ ირანულენოვანი სარმატების მესაქონლე ტომები, ჩრდილოეთში კი ანანინოს კულტურის მიწათმოქმედი და მონადირე ტომები — ფინურ-უნგრული ხალხების წინაპრები.
1970 წელს საპარლამენტო არჩევნებში მისმა პარტიამ მიიღო ხმების უმრავლესობა დასავლეთ პაკისტანში, მაგრამ გაიმარჯვა პარტია ავამი ლიგამ, რომელიც მხარს უჭერდა აღმოსავლეთი პაკისტანის ავტონომიას.
აიუბ ხანის შემცვლელმა იაჰია ხანმა არჩევნების შედეგები გამოაცხადა ბათილად, რამაც გამოიწვია სამოქალაქო ომი, რომელიც დასრულდა ბანგლადეშის შექმნით.
1966 წელს დაიმსახურა პრეზიდენტ აიუბ ხანის კრიტიკა ტაშკენტის დეკლარაციაზე ხელმოწერის გამო, რის შემდეგაც დატოვა საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობა.
ზულფიკარ ალი ბჰუტო (დ. 5 იანვარი, 1928, სინდჰი, პაკისტანი — გ. 4 აპრილი, 1979, რავალპინდი, პაკისტანი) — პაკისტანის პოლიტიკური მოღვაწე, პაკისტანის პრეზიდენტი , პრემიერ-მინისტრი , საგარეო საქმეთა მინისტრი .
ინჟინერმა რალფ ბაერმა ინტერაქტიულ ტელემაუწყბლობაზე მუშაობა ჯერ კიდევ 1951 წელს ჩაიფიქრა, როდესაც ქმნიდა ტელევიზორს -ისთვის.
მას შემდეგ რაც ბაერმა თამაში წარუდგინა კომპანიის დირექტორს, ჰერბერტ კამპანს, პროექტს გამოეყო გარკვეული დაფინანსება და ოფიციალურად დაიწყო მუშაობა.
მა საფუძველი ჩაუყარა ბაზარზე სხვადასხვა სახის სათამაშო კონსოლების გამოჩენას: , , -ის სერია და - — ეს უკანასკნელი ითვლება პირველი თაობის ყველაზე პოპულარულ კონსოლად, 3 მილიონი გაყიდული ეგზემპლიარით.
პირველი თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლების ეპოქას საფუძველი ჩაეყარა 1972 წელს, მას შემდეგ რაც ბაზარზე გამოჩნდა სათამაშო კონსოლი (წარმოება დაიწყო 1968 წელს რალფ ბაერის თაოსნობით, კოდური სახელწოდებით „ “.) და გაგრძელდა 1977 წლამდე, როდესაც პონგის მაგვარი კონსოლების მწარმოებლებმა დატოვეს სათამაშო ბაზარი, რის მიზეზადაც იქცა 1977 წლის ვიდეო თამაშების ინდუსტრიის კრიზისი და მიკროპროცესორზე დაფუძნებული კონსოლების გამოჩენა.
აქედან გამომდინარე, 1977 წელს იაპონიაში გამოვიდა კომპანია -ს - ყველაზე გაყიდვადი და პოპულარული სისტემა იმ დროში, სამი მილიონი ეგზემპლიარის რაოდენობით.
ქვეყნის აღმოსავლეთი და სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილი უჭირავს ინდის ალუვიურ ვაკეს , სადაც გამოიყოფა ბუნებრივი და კულტურულ-ისტორიული ოლქები პენჯაბი და სინდი .
ქვეყნის დასავლეთი და ჩრდილო-დასავლეთი ნაწილი უჭირავს ირანის მთიანეთის განაპირა ქედებს , ჩრდილო ნაწილი — ჰინდუქუშისა და ჰიმალაის სისტემის ქედებს.
ჰავა პაკისტანის დიდ ნაწილში ტროპიკულია, ჩრდილო-დასავლეთით სუბტროპიკული, უმთავრესად მშრალი კონტინენტური, მთაში ჩრდილოეთით მკაფიოდაა გამოხატული სიმაღლებრივი სარტყლურობა.
ივლისის საშუალო ტემპერატურა სამხრეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ უდაბნოებში 35-მდეა, სანაპიროზე დაახლოებით 29, მთებსა და ზეგნებზე დასავლეთით 20-25, 5000 მეტრზე მაღლა 0-მდე.
სამხრეთ-დასავლეთით ესაზღვრება ირანი, დასავლეთით და ჩრდილო-დასავლეთით ავღანეთი, ჩრდილო-აღმოსავლეთით ჩინეთი, აღმოსავლეთით ინდოეთი, სამხრეთით აკრავს არაბეთის ზღვა.
ჩრდილო ნაწილში გადაჭიმულია ცარცული და კაინოზოური ქანებით აგებული ჩრდილოეთ ავღანეთის მთები , აღმოსავლეთ ნაწილში — ავღანეთის ყველაზე მაღალ მთათა სისიტემა ცენტრალური და აღმოსავლეთი ჰინდუქუში , რომელთათვისაც დამახასიათებელია მეტად ციცაბო ფერდობები და თანამედროვე გამყინვარება.
ქვეყნის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან 500-1000 მ სიმაღლის ბორცვიან ვაკეებსა და უდაბნოებიან ქვაბულებს უკავია, მათ შორის სიდიდით გამოირჩევა რეგისტანისა და გარმსირის ქვიშიანი უდაბნოები და ქვიან-თიხიანი უდაბნო დაშთ-ი-მარგო.
ჰინდუქუშის ფერდობებზე წელიწადში 400-600 მმ ნალექი მოდის; სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, სადაც ინდოეთის ოკეანიდან მუსონები იჭერება — 800 მმ.
დასავლეთით ესაზღვრება ირანი, სამხრეთით და აღმოსავლეთით პაკისტანი, ჩრდილოეთით თურქმენეთი, უზბეკეთი და ტაჯიკეთი, აღმოსავლეთით ჩინეთი და ინდოეთი.
გადასაღბ მოედანზე მისი პარტნიორები გახდნენ ცნობილი მსახიობი და კასკადიორი ჯეკი ჩანი და აგრეთვე პოპულარული ამერიკელი კომიკოსი კრისტოფერ ტაკერი.
შემდგომ, ჯან ძიი ლუნას როლში გამოჩნდა ჯან იმოუს ფილმში „გმირი“, რომელიც ოსკარის პრემიაზე იყო ნომინირებული კატეგორიაში საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმი და ოქროს გლობუსზე კატეგორიაში საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმი.
ჟურნალმა „“-მა ჯან ძიი მონიშნა როგორც „ჩინეთის საჩუქარი ჰოლივუდს“, ხოლო „“-მა მსახიობი ორჯერ დაასახელა პლანეტის 50 ყველაზე ლამაზ ქალბატონს შორის.
19 წლის ასაკში ჯან ძიიმ როლი მიიღო საქვეყნოდ ცნობილი რეჟისორის ჯან იმოუს ფილმში „გზა შინისაკენ“ , რომელმაც 2000 წელს ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალზე მოიპოვა „ვერცხლის დათვი“ და მსახიობს მოუტანა პოპულარობა ჩინეთში.
11 წლის ასაკში იგი ჩაეწერა პეკინის ცეკვის აკადემიაში, 15 წლის ასაკში მან მოიგო იუნიორებს შორის ეროვნული ჩემპიონატი ცეკვაში, ხოლო 16 წლის ასაკში ჩააბარა ჩინეთის პრესტიჟულ დრამის ცენტრალურ აკადემიაში.
2006 წელს ჯან ძი იყო კანის 59-ე კინოფესტივალის ჟიურის შემადგენლობაში, ხოლო სამი წლის შემდეგ იყო მოკლემეტრაჟიანი ფილმების 62-ე ფესტივალის ჟიურის წევრი.
1918 წლის იანვარში ბაშკირეთის მთავრობამ ავტონომიური მმართველობის მდგომარეობის პროექტის ცალკეულ პარაგრაფში მიუთითა, რომ შიდა ავტონომიურ მმართველობასა და სასამართლოში ოფიციალური ენა იქნებოდა ბაშკირული.
1920 წლის 24 მარტს ბაშკირეთის საბჭოთა რესპუბლიკის დროებითმა სამხედრო რევოლუციურმა კომიტეტმა ბაშკირეთის ასსრ ტერიტორიაზე ბაშკირული ენის სახელმწიფოებრივი სტატუსის მდგომარეობა მოიწონა.
1921 წლის 27 ივნისს საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის ბაშკირეთის საოლქო კომიტეტმა მიიღო რეზოლუცია ბაშკირული ენის სახელმწიფოებრივ ენად აღიარებისა და ყველა სასწავლო და სამხედრო-სასწავლო დაწესებულებებში ბაშკირული ენის სწავლების აუცილებლობის შესახებ.
1921 წლის 1-4 ივლისს შედგა საერთობაშკირულ კავშირთა ყრილობა, რომელმაც განაცხადა, რომ ბაშკირული ენა არის სრულუფლებიანი სახელმწიფო ენა რესპუბლიკის ტერიტორიაზე.
ბაშკირეთის ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის დადგენილების თანახმად, ყველა სახელმწიფოებრივი დეკრეტი და განკარგულების გაცემა უნდა გამოცემულიყო ორ სახელმწიფო ენაზე — ბაშკირულსა და რუსულზე.
1923 წლის 17 დეკემბერს ბაშკირეთის სსრ სახალხო კომისართა საბჭოს აკადემიურმა ცენტრმა შარიფ სიუნჩელეის მეთაურობით მიიღო გადაწყვეტილება ბაშკირული სალიტერატურო კუვაკანური კილოს დაყრდნობასთან დაკავშირებით.
1924 წლის 20 თებერვალს ბაშკირეთის რესპუბლიკის განათლების სამინისტრომ გამოიტანა დადგენილება „ბაშკირთა სალიტერატურო ენის შესახებ“, რომლის თანახმად, „საყრდენ დიალექტად არჩეულ იქნა იურმათის დიალექტი“ შემდგომი მისი დამუშავებისათვის იმისთვის, რომ იგი გასაგები გამხდარიყო „ბაშკირეთის მთელი თურქული მოსახლეობისათვის“.
1924 წლის 2 მარტს ბაშკირეთის რესპუბლიკის განათლების სამინისტროს კომისიის სხდომაზე გადაწყვიტეს კუვაკანური დიალექტიდან სალიტერატურო ენაში მრავლობითი რიცხვის ოთხი ვარიანტის ჩართვა: -/-, -/-, -/-, -/-, ხოლო იურმათის დიალექტიდან ისესხეს სიტყვათწარმომქმნელი აფიქსები — /-, -/- და ა.
აღნიშნული გადაწყვეტილების გამოტანის შემდეგ, სალიტერატურო ენამ ისესხა სიტყვა და ბრუნვა ორივე აღნიშნული დიალექტიდან, მცირე ლინგვისტური გამონაკლისებით.
ასე, მაგალითად, წინააღმდეგობის გადაწყვეტისათვის ათარის ვარიაციათა შორის „კონი“ და ათარი „ის/იგი აბიჯებს“, მიიღეს გადაწყვეტილება, რომ ათარი გაეხადათ „კონი“ და ათლარი „ის/იგი აბიჯებს“.
ჩრდილო-დასავლელი ბაშკირები, რომელთა ენაც სხვა დიალექტებთან შედარებით მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდა სალიტერატუროსაგან, უპირატესობა მიანიჭეს თათრული ენის გამოყენებას.
2010 წლის მდგომარეობით ბაშკირულ ენაზე ლაპარაკობდა 1 245 990 ადამიანი, ბაშკირული ენის ფონეტიკური სისტემისათვის დამახასიათებელია ხმოვნის დუნე და უკანა არტიკულაცია, მინიმალური ბაგისმიერობა, ეგრეთ წოდებული არასრული წარმოქმნის ხმოვნები, ლაბიალიზებული ხმოვანი, საერთო თურქული , , და ბაშკირული , , ხმოვნებს შორის შესატყვისობა.
ბაშკირული ენა წარმოადგენს განათლების საშუალებასა და სწავლის საგანს დაწყებითსა და საშუალო სკოლებში, ხოლო უმაღლეს სასწავლებლებში გამოიყენება როგორც ჰუმანიტარული საგნების სწავლების საშუალება და როგორც საგანი ისე ისწავლება.
ბაშკირულ ენაზე გამოიცემა სასწავლო, მხატვრული და პუბლიცისტური ლიტერატურა, გამოდის ჟურნალ-გაზეთები, ხორციელდება სატელევიზიო და რადიომაუწყებლობა, ფუნქციონირებს თეატრი და ა.
ენის შემსწავლელი სამეცნიერო ცენტრებია: რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის უფის სამეცნიერო ცენტრის ისტორიის, ენისა და ლიტერატურის ინსტიტუტი, ბაშკირეთის რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა განყოფილება, ბაშკირეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბაშკირეთის ფილოლოგიისა და ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი, ბაშკირეთის სახელმწიფო პედაგოგიური უნივერსიტეტის ბაშკირული ფილოლოგიის ფაკულტეტი.
1922 წელს შეიქმნა სპეციალური კომისია ბაშკირული სალიტერატურო ენის ანბანისა და ორთოგრაფიის შემუშავების შესახებ, რომლის შემადგენლობაში სხვადასხვა დროს მუშაობდნენ: შაგით ხუდაიბერდინი, საგით რამიევი, კარიმ ხანიფი, შარიფ მანატოვი, დაუტ იულტი და სხვა.
1923 წლის 18 თებერვალს ბაშკირეთის ასსრ სახალხო კომისარების საბჭოს დეკრეტის თანახმად, შეიქმნა ცენტრლაური კომისია ბაშკირული ენის რეალიზაციის შესახებ, რომელსაც სათავეში შაგით ხუდაიბერდინი ჩაუდგა, რომელიც გარდა ამისა, დაკავებული იყო აგრეთვე სალიტერატურო ენის შექმნასთან დაკავშირებული საკითხების გადაწყვეტილებაში.
გავრცელებულია საკუთრივ ბაშკირეთში, ჩელიაბინსკის, ორენბურგის, ტიუმენის, სვერდლოვსკის, კურგანის, სამარის, სარატოვის ოლქების ტერიტორიებზე, პერმის მხარეში, თათრეთისა და უდმურტეთის რესპუბლიკებში.
თანამედროვე სალიტერატურო ენა ძირითადად გამოხატავს ბაშკირული ენის სამხრეთული დიალექტის ფონეტიკურ თავისებურებას, თუმცა შეითვისა ლექსიკა და აღმოსავლური დიალექტის ზოგიერთი განსხვავებული ნიშანი.
თანამედროვე სალიტერატურო ბაშკირული ენა ჩამოყალიბდა საუკუნის დასაწყისში ურალ-პოვოლჟურ თურქის ძველი სადამწერლო ტრადიციების სინთეზისა და სახალხო-სასაუბრო მეტყველებისა და ენის ფოლკლორის ხარჯზე.
ბაშკირული ენის ცალკეული სპეციფიკური განსხვავებანი ირანულ, ფინურ-უგრულ, მონღოლურ, ტუნგუს-მანჯურიულ და სლავურ ენებთან ურთიერთკავშირის შედეგია.
ბაშკირების მიერ ისლამის მიღების შემდეგ, მათმა ენამ განიცადა სხვა ენების მნიშვნელოვანი გავლენა: არაბიზმისა და ფარსიზმის მასიურმა შემოჭრამ გამოიწვია ბაშკირული ენის ლექსიკური და ფონეტიკური ცვლილება.
ამ დამწერლობის საფუძველზე წარმოიქმნა ეგრეთ წოდებული სადამწერლო-სალიტერატურო ენა თურქი და მისი ლოკალური ვარიანტი ძველი თათრული ენა, რომელზედაც წერდნენ საუკუნიდან საუკუნის დასაწყისამდე.
1921 წლის 9 აპრილს სალიტერატურო ბაშკირული ენის საფუძველზე დამტკიცდა კუვაკანის დიალექტი; ეს არჩევანი იმით აიხსნებოდა, რომ კილოკავი უნდა ყოფილიყო შორს თათრული ენისაგან.
სრულიად ბაშკირეთის კონფერენცია ახალი ანბანის შესახებ 1921 წლის დეკემბერში განიხილავდა საკითხს სალიტერატურო ენის დიალექტური საფუძველის შესახებ, სადაც მოსმენილ იქნა მოხსენება ბაშკირული ენის კუვაკანის დიალექტის სალიტერატურო ნორმის აღიარების სასარგელბოდ.
საუკუნეებში თურქი ურალ-პოვოლჟურში მოიმატა ყივჩაყურმა ელემენტებმა და რუსიზმმა, ხოლო საუკუნეში სალიტერატურო ენაზე მეტად მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია სასაუბრო ენა ბაშკირმა.
ანბანი დაფუძნებულია კირილიცაზე 9 დამატებითი სიმბოლოთი, რომელიც შეესაბამება სპეციფიკურ ბგერებს: ხშულ-მსკდომი , , ინტერდენტალური ფრიკატივები , , ველარული ცხვირისმიერი , ფარინგალური ; წინაენისმიერი ხმოვნები: ღია , საშუალო წევის სუპერლაბიალიზებული , ზედა წევის .
ბაშკირული ენის ისტორია ოთხ: ალთაურ (ფორმირდება უძველესი ფენა, აგლუტინაციურობა და სხვა საერთო ნიშნები ალთაური ენებისათვის), ზოგადთურქულ (ლაგდება ძირითადი ლექსიკური ფონდი, საბაზისო ფონეტიკური და სხვა თავისებურებები ყველა თურქული ენებისათვის), ყივჩაყურ (იწყება ყივჩაყურ თურქული ენებისათვის ფონეტიკური, ლექსიკური და სხვა თავისებურებების ფორმირება) და საკუთრივ ბაშკირულ ეპოქად იყოფა.
ვოკალიზმი ხასიათდება ეგრეთ წოდებული პოვოლჟურ-ყივჩაყური შეფერხებით, რომელმაც გამოიწვია არასრული წარმოქმნის სპეფიციკური ხმოვნების წარმოება — , , , .
ბაშკირული სალიტერატურო ენა არის ბაშკირული ენის ისტორიულად ჩამოყალიბებული და განვითარებული ფორმა, რომელიც მრავალრიცხოვანსა და მრავალმხრივ ტექსტებში განსაზღვრული ხასიათის ნიშნებითაა წარმოდგენილი .
1923 წლის 27 თებერვალს ბაშკირეთის ასსრ სახალხო კომისარების საბჭომ დაამტკიცა „ინსტრუქცია ბაშკირული ენის სახელმწიფოებრივი და კერძო სამართლებრივი დაწესებულებების სათემო და სასოფლო მასშტაბებში შეყვანის შესახებ“.
ბაშკირული ენის იურიდიული სტატუსი როგორც სახელმწიფოებრივი ენისა პირველად განისაზღვრა ბაშკირეთის საბჭოთა რესპუბლიკის დროებითი სამხედრო რევოლუციური კომიტეტის მდგომარეობით 1920 წლის 24 მარტს.
ბაშკირული ენა შეყვანილია იუნესკოს 2009 წლის გამოცემაში „საფრთხის ქვეშ მყოფი მსოფლიოს ენების ატლასი“, სადაც მოწყვლადი ენის სტატუსი მიენიჭა — „ბავშვების დიდი ნაწილი საუბრობს ენაზე, თუმცა მისი გამოყენების სფერო შეიძლება შეზღუდული იყოს “.
ბაშკირული ენა თუმცაღა მიეკუთვნება ყივღაყურ ჯგუფს, მასში არის ბულგარული , ოღუზური და ციმბირული (ალთაური, ტუვური, ხაკასიური, იაკუტური, ძველთურქული ენების ძეგლები) ენებისათვის დამახასიათებელი თავისებურებები.
1930-1950 წლებში შეინიშნებოდა სალიტერატურო ენის სწრაფი განვითარება და მისი ძირითადი ფუნქციონარული სტილის დაყენება, ხოლო 1950-იანი წლებიდან აღინიშნება თანამედროვე ბაშკირული სალიტერატურო ენის ნორმატივების სტაბილიზაცია.
როდრიგო დუტერტე დაიბადა 1945 წლის 28 მარტს კუნძულ ლეიტეზე ქალაქ მაასინში, დავაოს პროვინციის გუბერნატორ ვისენტე დუტერტესა და სკოლის მასწავლებელ სოლედად როას ოჯახში.
ფილიპინების პრეზიდენტები ფიდელ რამოსი, ჯოზეფ ესტრადა, გლორია მაკაპაგალ-აროიო და კორასონ აკინო დუტერტეს სთავაზობდნენ შიდა და ადგილობრივი თვითმმართველობის მდივნის თანამდებობას, მაგრამ ყოველ ჯერზე იგი უარს აცხადებდა.
ჩრდილოეთით ესაზღვრება იბარაკის პრეფექტურა, დასავლეთით ქალაქი ტოკიო და საიტამის პრეფექტურა, აღმოსავლეთით ეკვრის წყნარი ოკეანე, ხოლო სამხრეთით ტოკიოს ყურე.
ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული რაიონია პრეფექტურის ჩრდილო-აღმოსავლეთი ნაწილი, — კანტოს რეგიონის ნაწილი, რომელიც განფენილია ტოკიოსა და საიტამის საქალაქო აგლომერაციაში.
მიჯნამდე — ადრეული შუა საუკუნეების ტომობრივი საზოგადოებიდან გამოყოფა და მათი ურთიერთქმედების და შერწყმის საფუძველზე ძველბაშკირული ეთნოსის ძირითადი კომპონენტების ფორმირება.
სირდარიის და არალისპირეთში იქმნება ჯგუფი ძველბაშკირული ტომებისაგან (ბურზიანები, უსერგანები, ბაილარები, სურაშები, ტანგაურები, იაგალბაები, ტამიანები, უნები, ბიშულები, კუდეები).
მიჯნაზე ბუგულმინის მაღლობის ცენტრალურ ნაწილში ფორმირდება ბულგარო-მადიარული ტომობრივი ჯგუფი, რომელიც წარმოადგენს რთულ სინთეზს ბულგარული ან ბულგარიზირებული თურქული ტომებისა უგრებთან.
უპირატესად ძველთურქული კომპონენტის , კესე, ბულიარი, ნაგმანი, ტანიპი, იულამანი, იმესი,იურმინი) დომინირების პირობებში მყოფი ძველმადიარული ტომები და დასავლეთ ციმბირიდან და ურალისპირეთიდან მიგრირებული თურქიზირებული უგრები.
სტეპის კულტურა და თურქული ენა ვითარდებოდა აღმოსავლეთიდან თურქულენოვანი მომთაბარე მესაქონლეების ახალი ჯგუფების (აილები, ტირნაკლები, კარატავლები, ტაუ, სარტები, მურზალარები, კუმლები, ისტიაკები და სხვ) მოსვლის ხარჯზე.
ყივჩაღური ჯგუფი — ყივჩაღები, კანლები, გერე, სარები, კოსშები, თურქმენები, ბუშმანები, ჯეტე-ურუ, ბაიულები, კარმიშები, ყირგიზები, ელანები, ყაზანჩები; ჩინური ჯგუფ — ჩინები, ნაიმანები, ბალგები, მასკარები, სალიუტები, ბორე, ბალიკსები; ტაბინური ჯგუფი — ტაბინები, უიშინები, სუიუნდუკები, დუვანები, კუვაკანები, სირზები, ტელეი, ბარინები, ბადრაკები, ტაზი; მინური ჯგუფი — მინები, კირკ-უილები, კულები, ცუბი, მირკიტი).
სამხრეთ ურალი და მისი მიმდებარე სტეპები, სადაც მიმდინარეობდა ბაშკირთა ფორმირება ოდითგანვე იყო სხვადასხვა ხალხებისა და კულტურების აქტიური ურთიერთქმედების არეალი.
თანამედროვე ეტაპზე ჯერ კიდევ არსებობს რიგი გადაუჭრელი კითხვებისა, კერძოდ, ბაშკირი ხალხის ფორმირების დრო, ეთნიკური ისტორიის რა ფაქტორები ჩაითვალოს ძირითადად და სხვ.
ვალიდი აღნიშნავდა უფრო გვიანდელ ეთნიკურ ურთიერთობებს ვოლგა-ურალის და შუა აზიის რეგიონის ხალხებთან (თათრები, მიშარამები, ტეპტიარამები, ყაზახები, ყალმიყები, ყარაყალპაყები და სხვ), რომლებმაც დიდად ვერ შეცვალეს ეთნიკური პროცესების ზოგადი მიმართულება.
ეს თეორია დაფუძნებულია იმაზე, რომ ბაშკირების და მადიარების შემადგენლობაში, ორივეგან იყვნენ იურმატები, ენეი და სხვა ტომები, რომლებმაც მეხსიერებაში შემოინახეს ერთმანეთი უნგრების პანონიაში გადასახლების შემდეგაც.
დამატებითი ძალები საფრანგეთიდან ჩამოვიდა ზაფხულის ბოლოს, ჰენრი შამპანის, თეობალდ ბლოისის, სტეფან სანსერის, რაულ კლერმონის, ჯონ ფონტიგის და ალან სან-ვალერის ლორდების მეთაურობით.
მან ვერ გამოიყენა შანსი გაენადგურებინა ქრისტიანები, ახლა კი მეფე რიჩარდ ლომგული და ფილიპ ავგუსტი გზაში იყვნენ წმინდა მიწისკენ და ორივეს ახლავს ძლიერი არმია.
ბუდისტური ხელოვნება ასახავს, რომ ცილინი უარს ამბობს მიწაზე სიარულზე, რადგან აქვს ბასრი საგნების შიში, შესაბამისად ის ხშირად გამოსახულია წყალზე ან ღრუბლებზე მოსიარულე.
ისინი დიდ ყურადღებას იჩენენ, როცა დადიან, რომ არ გათელონ ცოცხალი არსებები, ასევე ჩნდებიან ისეთ ადგილებში, რომელსაც მართავს ბრძენი და ქველმოქმედი ლიდერი.
ზოგიერთ რეგიონში სწამთ, რომ ცილინი მათ აჩუქებს ვაჟიშვილს, სწორედ ამიტომ, ჩინურ ხელოვნებაში ამ მითოსულ ცხოველს ხშირად გამოხატავენ ჩვილი ბავშვით.
ცილინი ხშირად ინგლისურად ითარგმნება, როგორც „მარტორქა“ ზოგჯერ, იმიტომ, რომ მასაც ერთი რქა აქვს, მიუხედავად იმისა, რომ ცილინს ხშირ შემთხვევაში ორი რქა აქვს.
ძველმა საშიშმა მეომარმა დაინახა თავისი გამჭოლი გონებით მიზანმიმართული მლიქვნელობა და ფრთხილად აღნიშნა, რომ ჟირაფი არავითარ შემთხვევაში არ იყო ბრძენი ცხოველი ცილინი.
ტაოისტური მითოლოგიის მიხედვით, მიუხედავად იმისა, რომ ისინი საზარლად გამოიყურებიან, მაგრამ მხოლოდ ბოროტებას სჯიან, შესაბამისად არსებობს რამდენიმე ვარიანტი სასამართლო პროცესებისა და გადაწყვეტილებების, ცილინის ღვთაებრივ ცოდნაზე,უძველეს ცოდნასა და ისტორიებში იყო თუა არა ბრალდებული კეთილი თუ ბოროტი, დამნაშავე თუ უდანაშაულო.
დრაკონები ჩინეთში ყველაზე ხშირად გამოსახულია ოქროსი, ამიტომაც ცილინიც ხშირად ოქროსია გამოსახული, მაგრამ ის არ შემოიფარგლება მხოლოდ ოქროთი და შეუძლია იყოს ნებისმიერი ცისარტყელას ფერი, ფერადი.
სწორედ უცნაური, ზებუნებრივი, მითოლოგიური, მისტიკური და რელიგიური მსგავსებების გამო ჩინურმა მმართველობამ რამდენიმეჯერ მოჭრა ოქროსა და ვერცხლის მონეტები, რომელზეც ერთი მხრიდან გამოსახული იყო ცილინი, ხოლო მეორე მხრიდან დასავლური მარტორქა.
ლათინურ წყაროებში რაინდები ცნობილი იყვნენ როგორც, უფრო დიდი და გავლენიანი „ქრისტეს მეომრების“ უფროსი ორდენის ერთ-ერთი შტოს ნაწილად, რომლებსაც „პრუსიის იესო ქრისტეს რაინდებს“ უწოდებდნენ.
დობრინის ორდენი აგრეთვე ცნობილი როგორც დობრინის საძმო ( — სამხედრო ორდენი, რომელიც შეიქმნა მაზოვიის და პრუსიას შორის მდებარე ტერიტორიაზე, იმისათვის რომ ბოლო მოეღოთ საუკუნეში წარმართი პრუსიელი ბალტების თავდასხმებისთვის.
მათ იდეოლოგიას გამოსახავდა ასევე მათი სამოსი - ჯავშანზე გადაცმული ჰქონდათ თეთრი სამოსელი, რომელზეც გამოსახული იყო სიმბოლოები: აღმართული ხმალი და წითლი ვარსკვლავი, რომელიც არაქრისტიანელებისთვის იესო ქრისტეს გამოსახულებას წარმოადგენდა.
პრუსიის ომებში მათ მიერ მიღწეულმა წარმატებამ და ასევე ორდენის წევრების მცირე რაოდენობა, მიზეზი გახდა 1235 წელს, ორდენის უმრავლესობის, რომის პაპის ბულას ნებართვით, ტევტონების ირდენში გაერთიანებულიყვნენ.
არ-რაზი კარგად იცნობდა ანტიკურ მეცნიერებას, მედიცინასა და ფილოსოფიას; მან შექმნა შრომები ფილოსოფიაში, ეთიკაში, თეოლოგიაში, ლოგიკაში, მედიცინაში, ასტრონომიაში, ფიზიკასა და ალქიმიაში.
არ-რაზის ატომიზმი ახლოს დგას დემოკრიტეს ატომიზმთან; არ-რაზს სწამდა აბსოლუტური სივრცე, აბსოლუტური დრო და აღიარებდა სამყაროთა მრავალრიცხობას.