polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
სამშაბათს ხანძარი გავრცელდა სიტის უმეტეს ნაწილზე, გაანადგურა წმინდა პავლეს კათედრალი, გადალახა მდინარე ფლიტი და დაემუქრა მეფე ჩარლზ -ის სასახლე უაიტჰოლს.
ხანძრის მთლიანად ჩაქრობა ძირითადად ორმა ფაქტორმა განაპირობა: ჩადგა აღმოსავლეთის ძლიერი ქარი, ხოლო ლონდონის ტაუერის გარნიზონმა გამოიყენა დენთი, რათა აფეთქებებით შეექმნათ ეფექტიანი ბარიერები ცეცხლის შემდგომი გავრცელების შესაჩერებლად.
ხანძარი ჩვეულებრივი მოვლენა იყო ხალხმრავალ, ხის სახლებით ნაგებ ქალაქში, სადაც ყოველდღიურად იყენებდნენ ღია ბუხრებს, სანთლებს და ღუმელებს.
ამ დროისთვის არ არსებობდა პოლიციის ან სახანძრო ბრიგადის გამოძახების შესაძლებლობა, თუმცა ლონდონის ადგილობრივ მილიციას, რომელიც გაწვრთნილი რაზმის სახელით იყო ცნობილი, სულ მცირე, კანონის მიხედვით, ვალდებულნი იყვნენ, მიექციათ ყურადღება ყველა გაუთვალისწინებელი შემთხვევისთვის ქალაქში, ხოლო ხანძრისთვის თვალყურის დევნება იმდროინდელი ღამის გუშაგების ერთ-ერთი სამსახურეობრივი მოვალეობა იყო.
საზოგადოებრივ წესრიგზე მზრუნველი მოქალაქე, საშიში სახლის შემჩნევის შემთხვევაში, ეკლესიის ზარების რეკვით აძლევდა ნიშანს მოსახლეობას, რათა სწრაფად შეკრებილიყვნენ და ერთად დაეწყოთ ცეცხლის ჩაქრობა.
კანონით, ყველა ეკლესიის სამრეკლოს მსგავსი შემთხვევებისთვის უნდა ჰქონოდა შესაბამისი აღჭურვილობა: გრძელი კიბეები, ტყავის სათლები, ნაჯახები და ე.
ორშაბათის ალიონისთვის ხანძარი, უმთავრესად, ჩრდილოეთით და დასავლეთისკენ ფართოვდებოდა; ცეცხლოვანი შტორმის ტურბულენტობამ ხანძრის კერები იმაზე შორს გაავრცელა სამხრეთით და ჩრდილოეთით, ვიდრე წინა დღით.
მართალია, ხანძრის სამხრეთით გავრცელება მდინარემ შეაჩერა, თუმცა ცეცხლი ლონდონის ხიდზე მდებარე სახლებს მოეკიდა და საშიშროება გაჩნდა, ის ტემზის სამხრეთ სანაპიროზე მდებარე საუთარკის დასახლებაზეც გადასულიყო.
მაშინ, როდესაც მთელ სიტიში, განსაკუთრებით კი კარიბჭეებთან მასობრივი არეულობა იყო, ხოლო ხანძარი უკონტროლოდ მძვინვარებდა, ორშაბათს პირველი ორგანიზებული ქმედებებიც განხორციელდა.
ბლუდვორთმა, რომელიც როგორც ლორდ-მაიორი პასუხისმგებელი იყო ხანძრის წინააღმდეგ ბრძოლის ორგანიზებაზე, აშკარად დატოვა სიტი; მისი სახელი არ არის ნახსენები ორშაბათის მოვლენების აღმწერ არცერთ ანგარიშში.
ამ კრიტიკულ მდგომარეობაში მეფე ჩარლზმა არაფრად ჩააგდო სიტის მმართველები და ხანძარსაწინააღმდეგო ოპერაციების ხელმძღვანელად საკუთარი ძმა, იორკის ჰერცოგი ჯეიმზი დანიშნა.
ჯეიმზმა ხანძრის მთელ პერიმეტრზე შექმნა საგუშაგოები, გამოაცხადა დაბალი ფენის ყველა მამაკაცის მობილიზაცია, ვისაც კი იპოვიდნენ ქუჩაში, რათა შეექმნათ კარგად ანაზღაურებადი და კარგად გამოკვებილი მეხანძრეთა ჯგუფები.
ხალხის თანადგომის ეს თვალსაჩინო ჟესტი სამეფო კარისგან მოსახლეობაში ფანტავდა იმის შიშს, რომ საკუთარი სახლის დანგრევაზე ფინანსურად პასუხისმგებლები თავად იყვნენ.
ჯეიმზი და მისი პირადი ამალა მთელი ორშაბათი სიტის ქუჩებში დადიოდნენ ცხენით, რათა უცხოელები ხალხის ძალადობისგან დაეხსნათ და მოსახლეობისთვის ეცნობებინათ: „იორკის ჰერცოგმა მოიგო ხალხის გულები, რადგან იგი დღისით თუ ღამით, განუწყვეტლივ და დაუცხრომლად არ ზოგავს თავს ცეცხლის ჩასაქრობად“, როგორც ეს ერთმა თვითმხილველმა დაწერა წერილში 8 სექტემბერს.
ლონდონის დიდი ხანძარი — უდიდესი ხანძარი ინგლისის ისტორიაში, რომელმაც მოიცვა გაერთიანებული სამეფოს დედაქალაქ ლონდონის ცენტრალური ნაწილი და მძვინვარებდა 1666 წლის 2 სექტემბრიდან 5 სექტემბრამდე.
გარდაცვლილთა ზუსტი რაოდენობა უცნობია, მაგრამ ვარაუდობენ, რომ მსხვერპლი მცირე იყო, რადგან ოფიციალურად ამ ხანძრით დაღუპვის მხოლოდ ექვსი შემთხვევაა ჩანიშნული.
თუმცა, უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ ხანძრის შემდეგ ღარიბი და საშუალო ფენის ადამიანებით დასახლებული ადგილები არ აღწერილა, სადაც, შეიძლება, ხანძარმა თავისი მსხვერპლი ისე დაწვა, რომ მათი პოვნა შენობის ფერფლში ვეღარ მოხერხდა.
ლონდონის მუზეუმში გამოფენილი თიხის იმ დამდნარი ნაჭრის ანალიზით, რომელიც ხანძრის გაჩენის ადგილ პუდინგ-ლეინზე იპოვეს, დადგინდა, რომ აქ ტემპერატურა 1700 -ს აღწევდა.
თუმცა, მოსახერხებელი ხანძრის ანკესებისგან განსხვავებით, ეს დიდი სატუმბი სახანძრო საშუალებები მხოლოდ იშვიათ შემთხვევაში იყო საკმარისად მოქნილი და ფუნქციური, რომ მნიშვნელოვანი დახმარება გაეწია.
სატუმბთან დაკავშირებული შლანგების ზომაც შეზღუდული იყო, რის გამოც გაურკვეველი რაოდენობის მანქანა დაჰქონდათ ბორბლებზე ან დაატარებდნენ ხელით აქეთ-იქით, მთელ სიტიში.
მართალია მილში მიმავალი წყალი, რომელიც გეგმით ამ მანქანებს უნდა გამოეყენებინათ, უკვე მიუწვდომელი იყო, თუმცა მდინარის ნაპირზე რამდენიმე ადგილას მიდგომა კვლავაც შეიძლებოდა.
ოჯახი ზედა სართულზე აღმოჩნდა მომწყვდეული, თუმცა მოახერხეს ფანჯრიდან გადამძვრალიყვნენ გვერდით სახლში, გარდა მოახლისა, რომელმაც ვერ გაბედა ცდა და ხანძრის პირველი მსხვერპლი შეიქნა.
მეზობლები ცდილობდნენ, წყლის მისხმით ჩაექროთ ცეცხლი; ერთი საათის შემდეგ უბნის პოლიციელი მოვიდა, რომელმაც განსაჯა, რომ აჯობებდა, მომიჯნავე სახლები დანგრეულიყო, რათა თავიდან აცილებულიყო ხანძრის შემდგომი გავრცელება.
ამ აზრმა მოსახლეობის პროტესტი გამოიწვია და მათ ლორდ-მაიორი ტომას ბლუდვორთი გამოიძახეს, ერთადერთი ადამიანი, რომელსაც პოლიციის ოფიცრის გადაწყვეტილების შეცვლის უფლება ჰქონდა.
სამოქალაქო ომის წლებში ლონდონის სიტი რესპუბლიკელების მთავარ დასაყრდენს წარმოადგენდა და დედაქალაქის ეს მდიდარი და ეკონომიკურად ძლიერი ნაწილი პოტენციურად დიდ საფრთხეს წარმოადგენდა ჩარლზ -ისთვის.
სიტის მოსამართლეები იმ თაობის წარმომადგენლები იყვნენ, რომელიც სამოქალაქო ომში იბრძოდა და კარგად ახსოვდათ, რა ზიანი მიაყენა ქვეყანას ჩარლზ -ის სწრაფვამ აბსოლუტური ძალაუფლებისკენ.
მათ გადაწყვეტილი ჰქონდათ, წინ აღდგომოდნენ მამის ქცევების მსგავს ყოველგვარ მცდელობას ჩარლზ -ის მხრიდან და ამიტომ მაშინაც კი, როცა ხანძარმა მთლიანად განადგურების საფრთხე შეუქმნა სიტის, მათ უარი თქვეს ჯარით და სხვა რესურსებით დახმარებაზე, რომელიც მეფემ შესთავაზა.
როდესაც ბლუდვორთი მოვიდა, ხანძარი უკვე მოსდებოდა ახლო მდებარე სახლებს და მიიწევდა ტემზის სანაპიროზე მდებარე ადვილად წვადი მასალისგან აგებული საწყობებისა და მაღაზიებისკენ.
გამოცდილი მეხანძრეები მოითხოვდნენ სახლების დანგრევას, თუმცა ბლუდვორთმა ამაზე უარი თქვა, რადგან იქ უძრავი ქონების უმეტესობა ნაქირავები იყო და მფლობელების პოვნა ვერ ხერხდებოდა.
მიიჩნევა, რომ ბლუდვორთი ლორდ-მაიორის თანამდებობაზე იმიტომ დაინიშნა, რომ ბრძანებების უსიტყვოდ შემსრულებელი ყოფილიყო და არა იმის გამო, რომ ამ სამსახურისთვის აუცილებელ უნარებს ფლობდა.
7 სექტემბერს, სიტის განადგურების შემდეგ, მოვლენების გახსენებისას სემიუელ პიპსმა საკუთარ დღიურში ჩაწერა: „მთელი ქვეყანა მისტიროდა ჩვენი ლორდ-მაიორის მიამიტობას , განსაკუთრებით კი ხანძრის საქმეში, რომელიც მთლიანად მის კისერზე იყო.
სიტის შესასვლელ ჭიშკრებთან ქაოსი იმდენად დიდი იყო, რომ მოსამართლეებმა გასცეს ბრძანება, ორშაბათ შუადღეს დაეხურათ ისინი იმ იმედით, რომ მოსახლეობა გადაიფიქრებდა გაქცევას და ცეცხლის ჩაქრობას შეუდგებოდა.
საუკუნის ბოლოსთვის სიტის ტერიტორია, რომელიც შემოსაზღვრული იყო კედლითა და მდინარე ტემზით, ლონდონის მხოლოდ პატარა ნაწილს წარმოადგენდა, რომელსაც 700 აკრის ფართობი ეჭირა, ხოლო მკვიდრთა რაოდენობა კი 80 000-ს, ანუ მთლიანი მოსახლეობის ერთ მეექვსედს, აღწევდა.
არისტოკრატია თავს არიდებდა სიტის და ცხოვრობდა ქალაქგარეთ, ღარიბული უბნებისგან მოშორებით ან უესტმინსტერის რაიონში , სადაც მეფის სასახლე – უაიტჰოლი მდებარეობდა.
შეძლებული ლონდონელები ამჯობინებდნენ, ეცხოვრათ მოსახერხებელი მანძილის დაშორებით გადატვირთული, დაბინძურებული, არაჯანსაღი სიტისგან, განსაკუთრებით მას შემდეგ, რაც ამ დასახლებებში ბუბონური ჭირის ეპიდემია გავრცელდა 1665 წელს.
დიდი ბრიტანეთის ფოსტის ოფისი თრედნიდლ-სტრიტზე, რომლის მეშვეობითაც ხორციელდებოდა საფოსტო გზავნილები მთელ ქვეყანაში, დაიწვა ორშაბათ დილას.
ლონდონ გაზეთმა მოახერხა ორშაბათის ნომრის გამოცემა, სანამ მათი სტამბა ცეცხლში გაეხვეოდა (გაზეთის ეს ნომერი, ძირითადად, შეიცავდა საზოგადოებაში გავრცელებულ ჭორებს და მხოლოდ მცირედ იყო აღნიშნული, რომ ხანძარი გაჩნდა კვირა დილით და ქუჩებში კვლავ გრძელდებოდა დიდი ძალადობა).
როცა ორშაბათს ხალხის ეჭვი მასობრივ პანიკასა და პარანოიაში გადაიზარდა, გაწვრთნილმა რაზმებმა და გოლდსტრიმის გვარდიამ თავიანთი ძალისხმევა უცხოელებისა და კათოლიკეების დაცვისაკენ მიმართეს და უფრო ნაკლებად ახერხებდნენ ხანძრის წინააღმდეგ ბრძოლას.
ტემზა, ერთი მხრივ, ნავებით გაქცევის შესაძლებლობას იძლეოდა და წყლით ამარაგებდა მეხანძრეებს, თუმცა ღარიბ უბნებში მდინარის გასწვრივ იყო სწრაფად წვადი მასალით აგებული მაღაზიები და სარდაფები, რომელიც კიდევ უფრო ზრდიდა ხანძრის რისკს.
ნავსადგურები, მოყანყალებული ბინები და ქოხმახები მოქცეული იყო „ძველ ქაღალდის შენობებსა და ყველაზე ადვილად აალებად მასალებს: კუპრს, ფისს, კანაფსა და სელს შორის, რომლებიც გარშემო ყველგან იყო.
ყველა ფიქრობდა, რომ წმინდა პავლეს კათედრალი საიმედო თავშესაფარი იყო სქელი ქვის კედლებისა და გარშემო ხანძრისთვის ბუნებრივი ბარიერის — ფართო ცარიელი მოედნის გამო.
თუმცა, ამ შემთხვევაში, შენობისთვის საბედისწერო აღმოჩნდა ის ფაქტი, რომ ის ჩასმული იყო ხის ხარაჩოებში, რადგან იმ დროისთვის კათედრალს რესტავრაციას უტარებდა მაშინ ჯერ კიდევ ნაკლებად ცნობილი კრისტოფერ რენი.
ახალგაზრდა უილიამ ტასველმა, რომელიც ერთი მილის დაშორებით სწავლობდა უესტმინსტერში, დაინახა, ცეცხლმოკიდებული ხარაჩოებიდან როგორ ნელ-ნელა გადავიდა ალი ტაძრის ხით ნაკეთებ სახურავზე.
იმ პერიოდის ყველაზე ცნობილი დღიურის მწარმოებლები იყვნენ სემიუელ პიპსი და ჯონ ივლინი , რომლებიც ყოველდღიურად იწერდნენ მიმდინარე მოვლენებსა და საკუთარ რეაქციებს და ცდილობდნენ გაერკვიათ, რა ხდებოდა მთელ სიტიში და მის გარეთ.
მაგალითად, ორივე მათგანმა ოთხშაბათს, 5 სექტემბერს მოინახულეს სიტის ჩრდილოეთით მდებარე მურფილდსის პარკი, რათა იქ სტიქიისგან დევნილი მოსახლეობის უზარმაზარი ბანაკი ენახათ, რითიც ისინი შეძრწუნებულები დარჩნენ.
უახლეს პერიოდში დაწერილი წიგნები ხანძრის შესახებ ტინისვუდისა და ჰანსონის შესახებ ეყრდნობა, ასევე, უილიამ ტასველის მემუარებს, რომელიც იმ დროისთვის 14 წლის იყო და უესტმინსტერის სკოლაში სწავლობდა.
ხალხს არარეალურად მიაჩნდა, რომ ძირითადი ხანძრიდან ასე შორს შეიძლება მოეღწია ნაპერწკლებს და გაჩნდა ჭორი, რომ ახალ-ახალ ხანძრებს განზრახ აჩენდნენ.
შიში და ეჭვი ორშაბათს გამყარდა, როცა ხალხში ხმა დაირხა, რომ შეამჩნიეს უცხოელი საიდუმლო აგენტები, როდესაც ისინი სახლებში ცეცხლის ბურთებს აგდებდნენ ან გამოიჭირეს ხელში ყუმბარებითა და ასანთებით.
უილიამ ტასველმა იხილა, როგორ გაძარცვა და დაარბია ბრბომ ფრანგი მხატვრის მაღაზია, ასევე, დაინახა მჭედელი, რომელიც ქუჩაში ფრანგ პიროვნებასთან მივიდა და რკინის ძელი ჩაარტყა თავში.
ორშაბათს იგი შეუერთდა მაღალი ფენის ხალხს და დილიჟანსით მივიდა საუთარკში, რათა ენახა ის სცენა, რაც პიპსმა წინა დღით იხილა — დამწვარი სიტი ტემზის გადაღმა.
ხანძარი კიდევ უფრო გადიდებულიყო: საღამოს ივლინმა ჩაინიშნა, რომ მდინარე დაფარული იყო ნავებითა და ბარჟებით, სადაც გამოქცეული მოსახლეობა იყო საკუთარი ბარგით.
იგი, აგრეთვე, შეესწრო ქვეითების და ურმების მასობრივ გაქცევას სიტის ვიწრო კარიბჭეებიდან ჩრდილოეთის და აღმოსავლეთის თავისუფალი მიწებისკენ, „რომელიც მრავალი მილის მანძილზე მოფენილი იყო კარვებით, სადაც გამოქცეული ხალხი და ის ნივთები იყო, რისი წაღებაც მათ შეძლეს.
ინგლისელი მწერალი ჯონ ივლინი, ბაროკოს სტილის არქიტექტურის მქონე პარიზთან შედარებისას, ინგლისის დედაქალაქს ასე ახასიათებს: და აღნიშნავს ხანძრის ადვილად გავრცელების მაღალ რისკს, ხის შენობებისა და დიდი სიმჭიდროვის გამო.
მკვეთრად იმატა მცხოვრებთა რაოდენობამ კედლის გარეთ არსებულ ისეთ ჭუჭყიან, ღარიბულ დასახლებებშიც, როგორებიცაა შოურდიჩი, ჰოლბორნი და საუთარკი და მიაღწია განცალკევებით მდებარე უესტმინსტერის დასახლებას.
“ როდესაც „ცეცხლის წვეთები“ გაუსაძლისი გახდა პიპსი, თანმხლებ პირებთან ერთად, სამხრეთ სანაპიროზე მდებარე ლუდხანაში გადავიდა და იქ დაღამებამდე დარჩა.
იორკის ჰერცოგმა საგუშაგო ტემპლ-ბართან დააყენა, სადაც სტენდის ქუჩა ფლიტ-სტრიტს კვეთდა, რათა შეეჩერებინათ ხანძარი, თუ ის დასავლეთით უაიტჰოლის სასახლისკენ წავიდოდა.
თუმცა, სამშაბათს, დილით ადრე, შესუსტებული აღმოსავლეთის ქარიშხალის დახმარებით, ცეცხლმა გადალახა ფლიტი და აიძულა მეხანძრეები, გაქცეულიყვნენ.
ხანძრის შედეგად განადგურდა: 13 500 სახლი, 87 ეკლესია, 44 კომპანიის შენობა, ლონდონის სამეფო ბირჟა, საბაჟო, წმინდა პავლეს კათედრალი, ბრაიდუელის სასახლე და სიტის სხვა ციხეები, მთავარი ფოსტის ოფისი და ლონდონის კედლის სამი დასავლეთი კარიბჭე: ლუდგეიტი, ნიუგეიტი და ოლდერსგეიტი.
ზარალის ფულადი ღირებულება პირველადი დათვლით შეფასდა 100 000 000 გირვანქა სტერლინგად იმ დროინდელი კურსით, შემდეგ კი საეჭვოდ შემცირდა 10 მილიონ ფუნტამდე .
კვირა შუადღეს, პუდინგ-ლეინზე განგაშის ატეხვიდან 18 საათში, ხანძარი უზარმაზარ ცეცხლოვან ქარიშხლად გადაიქცა, რომელმაც საკუთარი ამინდი შექმნა.
ნაცვლად ამისა, დიდი რაოდენობით ჟანგბადი მიეწოდა ცეცხლის ალს და შეიქმნა ტურბულენტობა ცვლადი მიმართულების ქარით როგორც ჩრდილოეთისკენ, ისე სამხრეთისკენ, ასევე, აღმოსავლეთის ძლიერი ქარი კვლავაც უბერავდა.
თუმცა ამ დროს ნგრევის ბრძანება საბედისწეროდ დააგვიანა ლორდ-მაიორმა, რომელმაც, ლიდერული თვისებების ნაკლებობის გამო, საკუთარ თავზე ვერ აიღო შესაბამისი ნაბიჯის გადადგმა.
იმ დროისთვის, როცა ბრძანება პირდაპირ მეფისგან მოვიდა: „ნუ გაუფრთხილდებით სახლებს“, ხანძარს უკვე შთანთქმული ჰქონდა გაცილებით მეტი შენობა და დამგრევი რაზმები ვეღარ უდგებოდნენ მათ ხალხით სავსე ქუჩებში.
კვირა დილით სემიუელ პიპსი, რომელიც იმ დროისთვის საზღვაო საბჭოს უფროსი ოფიცერი იყო, ავიდა ლონდონის ტაუერში, რათა მისი კოშკურიდან ეხილა ხანძარი და თავის დღიურში ჩაიწერა, რომ აღმოსავლეთის ძლიერ ქარს ცეცხლი უკვე მძლავრ ხანძრად ექცია; მას გადაეწვა რამდენიმე ეკლესია და, მისი გათვლით, 300-მდე სახლი; ასევე, მიეღწია მდინარის სანაპირომდე; ლონდონის ხიდზე მდებარე სახლები უკვე იწვოდა.
ამ დღეს ცეცხლმა გადაადგილება პუდინგ-ლეინის აღმოსავლეთითაც დაიწყო, აღმოსავლეთის ქარის საპირისპირო მიმართულებით, სადაც სემიუელ პიპსის სახლი და ლონდონის ტაუერი მდებარეობდა თავისი ტყვია-წამლის საწყობებით.
ჯეიმზის მეხანძრეების, რომლებიც დასავლითით ებრძოდნენ ცეცხლს, მთელი დღის ლოდინის შემდეგ ტაუერის გარნიზონმა თავად დაიწყო მოქმედება და დაანგრია გარშემო მდებარე სახლები ხანძრის შემდგომი განვითარების შესაჩერებლად.
ხანძრის დროს კი გადასასვლელები დამატებით გადაკეტა ლტოლვილთა ნაკადებმა, რომლებიც სიტის გადარჩენილ ქონებასთან ერთად ტოვებდნენ, ხოლო დამხმარე რაზმები და სახანძრო ჯგუფები კი ამაოდ ცდილობდნენ შეეღწიათ შიგნით.
პუდინგ-ლეინიდან ერთი კილომეტრით დასავლეთით, უესტმინსტერში, 14 წლის სკოლის მოსწავლე უილიამ ტასველმა, რომელიც დილის წირვას ესწრებოდა უესტმინსტერის სააბატოში, დაინახა, როგორ მოდიოდნენ დაზარალებულები ნაქირავები ნავებით.
სასწრაფო ევაკუაციას და დაზარალებულთათვის ახალი საცხოვრებლების მიცემას ხელს აქტიურად უწყობდა მეფე ჩარლზ , რომელიც უფრთხოდა საკუთრებადაკარგული ლტოლვილების მასობრივ აჯანყებას.
მან გვიან შუადღემდე შეძლო სტიქიის შეკავება, შემდეგ კი ცეცხლმა გადალახა ზღუდე და დაიწყო ფართო, მდიდრული მაღაზიებით სავსე ჩიპსაიდის ქუჩის განადგურება.
დიდი ხნის განმავლობაში იყო პრეზიდენტ კიმ იონ სამის მომხრე, მაგრამ შემდეგ ორ პოლიტიკოსს შორის მოხდა კონფლიქტი, პაკ ტე ჯუნი იძულებული იყო გადამდგარიყო სამსახურიდან და დაეტოვებინა ეროვნული ასამბლეა.
პაკ ტე ჯუნი (; დ. 24 ოქტომბერი, 1927, პუსანი — გ. 13 დეკემბერი, 2011, სეული) — სამხრეთ კორელი სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე, გენერალი, პოლიტიკოსი, ეკონომიკური ლიდერი და მწერალი.
ჩან მიონის ხელისუფლების წინააღმდეგ მიმართული სამხედრო გადატრიალების შემდეგ, რომელსაც ხელმძღვანელობდა პაკ ჩონ ჰი, გახდა კორეის ვაჭრობისა და მრეწველობის აღორძინების უზენაესი საბჭოს წევრი.
ჯერ კიდევ 1943 წელს მიღებული „ეროვნული პაქტის“ მიხედვით ქვეყნის პრეზიდენტი შეიძლება გამხდარიიყო მხოლოდ მარონიტი, პრემიერ-მინისტრი - სუნიტი, ხოლო პარლამენტის თავმჯდომარე - შიიტი
სწავლა გააგრძელა ბრუმანეს საშუალო სკოალში, რის შემდეგაც გაემგზავრა დიდ ბრიტანეთში საზღვაო საინჟინრო საქმის შესასწავლად ბრიტანეთის სამეფო საზღვაო კოლეჯში.
1998 წელს ემილ ლაჰუდთან აზრთა სხვადასხვაობის გამო პრემიერ-მინისტრი ჰარირი თანამდებობიდან გადადგა, მაგრამ 2000 წლის საპარლამენტო არჩევნებში გამარჯვებას მიაღწია.
1975-1990 წლების სამოქალაქო ომის დროს ერთი ვერსიით ინარჩუებდა ნეიტრალიტეტს, თუმცა სხვა ვერსიით იგი მხარს უჭერდა ლბანის არმიის მხედართმთავარს მიშელ აუნს, თუმცა შემდეგ გახდა სირიელების მოკავშირე და გაათავისუფლეს ჯარიდან.
2005 წლის მონაცემებით, ძინანის საქალაქო ოლქის მოსახლეობა შეადგენდა 5,69 მილიონ ადამიანს, ამასთან ერთად, საქალაქო მოსახლეობა ითვილდა 2,54 მილიონ ადამიანს.
კირქვულ წარმონაქმნებში კარსტული წყლიანი ჰორიზონტები ჩამოდიან სამხრეთიდან ჩრდილოეთისაკენ და გამოსასვლელს აძლევენ მრავალრიცხოვან არტეზიულ წყაროებს, როგორც საკუთრივ ქალაქში, ისე მის მიდამოებში.
ავსტრია-ოსმალეთის 1716-1718 წლების ომის დასაწყისში, ოსმანი იყო პასუხისმგებელი არმიის მომარაგებაზე, მაგრამ 1716 წლის ბოლოს იგი მორეაში დაბრუნდა, რათა ვენეციელთა შემოტევა მოეგერიებინა.
სულთან მაჰმუდ -ის აჯანყების შედეგად ტახტზე ასვლის შემდგომ, ოსმან-ფაშამ დაიჭირა აჯანყების მოთავის პატრინა ჰალილას მხარდამჭერები, რომელნიც თავს დასავლეთ ბალკანეთს აფარებდნენ.
პრეზიდენტმა სულეიმან ფრანჟიემ თანადებობიდან დაითხოვა პრემიერი რაშიდ ელ-სოლჰი და მოუწოდა რაშიდ ქარამეს ახალი მთვარობის ფორმირებისაკენ.
მაგრამ უკვე მომდევნო წელს, სუეცის კრიზისის დროს იგი გამოვიდა ისრაელისა და დასავლეთის სახელმწიფოების წინააღმდეგ, მაშინ როდესაც პრეზიდენტი მათ მხარეს იყო.
1970-იანი წლების ბოლოს ქარამე შეურიგდა სულეიმან ფრანჟიეს და მასთან და ვალიდ ჯუმბლატთან ერთად ჩამოაყალიბა ეროვნული ხსნის ფრონტი პროსირიული კოალიცია.
1997 წელს, მას მიენიჭა „წლის მწერლის“ სახელი, სტამბოლის კავშირგაბმულობის ფაკულტეტის მიერ, ბიოგრაფიული რომანისთვის „მისი სახელი აილინია“ , იგივე ჯილდო მოიგო მომავალ წელსაც, მოთხრობისთვის „ფართო დრო“ .
1999 წლის ნოემბერში, ქულინმა დაწერა რომანი სახელწოდებით „სევდალინკა“ , რომელიც ბოსნიის ომის შესახებ იყო და 2000 წელს დაწერა ბიოგრაფიული რომანი სახელწოდებით „ფიურეია“ .
2001 წლის ივნისში, გამოვიდა ქულინის რომანი სახელწოდებით „ხიდი“ , თურქეთის აღმოსავლეთი პროვინციების დრამის შესახებ და როგორ ჩამოყალიბდნენ ეს პროვინციები რესპუბლიკის ადრეულ წლებში.
ერთ-ერთ სატელევიზიო ინტერვიუში, ქულინმა შეეხო სომხების გენოციდს და შეაფესა მოვლენა, როგორც „გადასახლების მოვლენა“ და დაასკვნა, რომ შესაბამისად, არ შეიძლება შევადაროთ ეს მოვლენა ჰოლოკოსტს.
შემდეგ ქულინმა უარყო თავისი ინტერვიუ და განაცხადა, რომ მისი ინტერვიუს ორიგინალი ვერსია შეცვალეს, ასევე ბოდიში მოიხადა თურქეთის სომეხთა სათვისტომოს, მაგრამ ქულინი მაინც დაჟინებით განაცხადა, რომ გენოციდს ადგილი არ ჰქონდა და მხოლოდ იყო სომხების ომი თურქებთან, რომლის დროს ისინი დაიღუპნენ.
მამამისი, მუჰითინ ქულინი, წარმოშობით ბოსნიელია, რომელიც თურქეთის ერთ-ერთი პირველი სამოქალაქო ინჟინერი იყო, რომელმაც დააარსა „სახელმწიფო ჰიდრავლიკური სამართველო“ , შემდეგ ამავე დაწესებულების პირველ დირექტორად დაინიშნა.
აიშე ორჯერ იყო დაქორწინებული, მისი ბოლო ორი რომანი „ცხოვრება“ და „მწუხარება“ , აღწერს მის ცხოვრებას მეუღლეებთან, მეჰმეთ სარფერთან და ერენ ქემაჰლისთან.
2002 წლის მაისში, ქულინმა გამოსცა რომანი სახელწოდებით „სუნთქვა“ , რომელიც ეძღვნება თურქ დიპლომატებს, რომლებიც მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში, ჰოლოკოსტის დროს გადაარჩინეს ებრაელები.
მთელი 1980-იანი წლების მანძილზე, ამერიკის შეერთებული შტატებისა და საუდის არაბეთის დახმარებით, ზია სისტემატურად და კოორდინირებულად ამარაგებდა ავღანეთის მოჯაჰიდებს, საბჭოთა ოკუპაციის წინააღმდეგ.
საბოლოოდ 1989 წელს, საბჭოთა კავშირშმა დატოვა ავღანეთის ტერიტორია, მაგრამ ამ პროცესმა ასევე გამოიწვია მილიონობით დევნილის, ჰეროინით და შეიარაღებით, გადასულიყო პაკისტანის სასაზღვრო პროვინციებში.
საგარეო ურთიერთობებში, ზიამ დაამყარა ძლიერი კავშირი ჩინეთთან, ევროპის ეკონომიკურ თანამეგობრობასთან, აშშ-სთან და ხაზი გაუსვა პაკისტანის როლს ისლამურ სამყაროში, ხოლო ინდოეთთან ურთიერთობები გაუარესდა „სიაჩენის კონფლიქტის“ ფონზე და იმ ბრალდებების გამო, რომ პაკისტანი ეხმარება ხალისტანის მოძრაობას.
მან ასევე წამოიწყო პაკისტანის ატომური ბომბის მიღების პროექტი, შემოიღო ინდუსტრიალიზაცია და დერეგულაცია, რომელიც დაეხმარა პაკისტანის ეკონომიკას გახდეს ყველაზე სწრაფად მზარდი სამხრეთ აზიაში.
სამხედრო მდგომარეობის გაუქმების შემდეგ, 1985 წელს ქვეყანაში ჩატარდა უპარტიო არჩევნები, სადაც ზიამ მუჰამედ ხან ჯუნეჯო პრემიერ-მინისტრად დანიშნა, მაგრამ კონსტიტუციაში შეტანილი ცვლილებების მიხედვით, პრეზიდენტს უფრო მეტი უფლებამოსილება გააჩნდა.
მას შემდეგ, რაც ჯუნეჯომ ხელი მოაწერა 1988 წლის ჟენევის შეთანხმებას, ზიას სურვილის საწინააღმდეგოდ, და ასევე მოუწოდა „ოჯრის ბანაკის უბედურების“ გამოძიებისკენ, ზიამ ჯუნეჯო თანამდებობიდან გაათავისუფლა და 1988 წლის ნოემბერში გამოაცხადა ახალი არჩევნები.
1988 წლის 17 აგვისტოს, ქალაქ ბაჰავალპურთან ახლოს, ზია და მისი რამდენიმე სამხედრო მაღალჩინოსანი და კიდევ ორი ამერიკელი დიპლომატი, საიდუმლო ავიაკატასტროფის შედეგად მოკლეს.
მუჰამედ ზია დღემდე რჩება პოპულარულ ფიგურად პაკისტანის ისტორიაში, როგორც რეგიონში საბჭოთა ოკუპაციის მოწინააღმდეგე, ისევე როგორც ეკონომიკურ კეთილდღეობაზე მზრუნველი, მაგრამ ამავე დროს, როგორც ქვეყნის დემოკრატიული ინსტიტუტების დამასუსტებელი და რელიგიური შეუწყნარებლობის დამაკანონებელი.
მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში, როგორც ბრიტანეთის ინდოეთის არმიის ოფიცერი, ხოლო შემდეგ, 1947 წელს, გადავიდა დამოუკიდებელ პაკისტანში და 1965 წელს იბრძოდა ინდოეთის წინააღმდეგ.
1970 წელს, ხელმძღვანელობდა პაკისტანის სამხედრო წვრთნის მისიას იორდანიაში, რომელიც შეასრულა დიდი როლი შავი სექტემბრის მოვლენებში, სადაც მეამბოხეები მეფე ჰუსეინის წინააღმდეგ იბრძოდნენ.
მისი წვლილის აღიარების მიზნით, პაკისტანის პრემიერ-მინისტრმა ზულფიკარ ალი ბჰუტომ მას მიანიჭა გენერლის წოდება და 1976 წელს დანიშნა პაკისტანის გაერთიანებული შტაბის უფროსად.
მუჰამედ ზია-ულ ჰაკი (; დ. 12 აგვისტო 1924, ჯალანდჰარი, ბრიტანეთის ინდოეთი — გ. 17 აგვისტო 1988, ბაჰავალპური, პენჯაბი, პაკისტანი) — ბრიტანეთის ინდოეთის და პაკისტანის არმიის გენერალი, ასევე პაკისტანის მე-6 პრეზიდენტი 1978 წლიდან მის გარდაცვალებამდე 1988 წლამდე, მას შემდეგ, რაც გამოაცხადა სამხედრო მდგომარეობა 1977 წელს.
მუჰამედ ზია დაიბადა 1924 წლის 12 აგვისტოს პენჯაბელი არაინების ოჯახში, ქალაქ ჯალანდჰარში, პენჯაბში, იმ დროისთვის ბრიტანეთის ინდოეთში, როგორც მუჰამედ აკბარის მეორე შვილი, რომელიც ინდოეთის ბრიტანელი შეიარაღებული ძალების პერსონალად მუშაობდა დელისა და შიმლაში, სანამ 1947 წელს, პაკისტანმა დამოუკიდებლობა არ მოიპოვა.
თავისი დაწყებითი განათლება დაასრულა შიმლაში და შემდეგ ჩაირიცხა დელის უნივერსიტეტის წმინდა სტეფანეს კოლეჯში, რომელიც 1943 წელს უმაღლესი ნიშნებით და ბაკალავრის ხარისხით დაამთავრა, ისტორიის სპეციალობით.
კივუს ტბიდან ჩრდილოეთით მდებარეობს ვულკანური ვირუნგის მთების მასივი (სულ დაახლოებით 100 ვულკანი, სიმაღლე ზღვის დონიდან 4507 მეტრამდე — კარისიმბის მთა) ნიამლაგირას და ნიირაგონგოს მოქმედი ვულკანებით.
კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა მდებარეობს ცენტრალურ აფრიკაში, რომელიც ესაზღვრება კონგოს რესპუბლიკას, ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკას, სამხრეთ სუდანს, უგანდას, რუანდას, ბურუნდის, ტანზანიას, ზამბიას, ანგოლას, მათ შორის ანგოლის ანკლავ კაბინდის პროვინციას.
თავის უკიდურეს დასავლეთში, კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას აქვს გასასვლელი ატლანტის ოკეანესთან სანაპიროს მოკლე მონაკვეთზე ანგოლასა და მისი ანკლავის — კაბინდის პროვინციას შორის, მდინარე კონგოს ქვედა დინებაში.
მისი დებიუტი უკვე ძირითად გუნდში 12 სექტემბერს საკუთარი ყოფილი გუნდის, ესპანიოლის წინააღმდეგ შეხვედრაში შედგა, სადაც რეალმა 6-0 იმარჯვა.
სადებიუტო გოლი ლუკასმა 30 დეკემბერს სანტიაგო ბერნაბეუზე რეალ სოსიედადის წინააღმდეგ გაიტანა, როცა ქარიმ ბენზემას ნაცვლად შეცვლაზე შემოვიდა.
ამის შემდეგ, ის რეალ მადრიდ კასტილიაში გადაიყვანეს, სადაც მისი დებიუტი 2012 წლის 17 აგვისტოს შედგა „ვილიარეალთან“ გამართულ მატჩში, ხოლო პირველი გოლი 15 ოქტომბერს, „ლას პალმასთან“ შეხვედრაში გაიტანა.
2016 წლის 17 მაისს, როცა ვისენტე დელ ბოსკემ დაასახელა ესპანეთის ნაკრების გაფართოებული შემადგენლობა ევრო 2016-სთვის, ლუკასს, ისევე როგორც საულ ნიგეზსა და სერხიო რიკოს, არც ერთი მატჩი არ ჰქონდა იქამდე ნაკრებში ჩატარებული.
სხვა პოსტ-საბჭოთა ქვეყნების მსგავსად რომელთა სიმბოლოებზეც არ არის დათარიღებული ოქტომბრის რევოლუცია, დღევანდელი გერბი ატარებს საბჭოთა კავშირის პერიოდის გერბის ზოგიერთ ელემენტს.
ჰუმას ფეხებთან, ბამბასა და ხორბლის თავთავებს შორის განთავსებული არის ეროვნულ ფერებში გადაწყვეტილი ბანერი, რომელზეც ქვეყნის სახელი ორი ოფიციალური ანბანიდან ერთერთზე: ლათინური ანბანით ან კირილიცაზე უნდა ეწეროს.
მისმა დელეგაციამ უარი განაცხადა შემოთავაზებულ ხელშეკრულებაზე, რომელიც ოსმალეთისთვის მძიმე პირობებს შეიცავდა, მაგრამ შემდეგ გაგზავნილმა ოსმალეთის მეორე დელეგაციამ, რომელსაც სათავეში ედგა დიდი ვეზირი დამატი ფერიდ-ფაშა, მიიღო შემოთავაზებული პირობები და ხელი მოაწერეს სევრის სამშვიდობო ხელშეკრულებას.
მეორედ აჰმედ თევფიქ-ფაშა დიდი ვეზირი გახდა პირველი მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ, რაც აჰმედ იზეთ-ფაშა გადადგა, 1918 წლის 11 ნოემბერს.
1919 წლის 12 იანვარს აჰმეთ თევფიქ-ფაშამ თავიდან ჩამოაყალიბა პარლამენტი, თუმცა იგი იძულებული გახდა კიდევ ერთხელ დაეთხოვა პარლამენტი.
მას შემდეგ, რაც ინგლისის არმია შევიდა სტამბოლში და გადააყენეს სულთანი აბდულჰამიდ , აჰმეთიც გადადგა თანამდებობიდან და დიდი ვეზირის პოსტზე დაბრუნდა ჰუსეინ ჰილმი-ფაშა.
მუჰამედ რაფიკ ტარარი დაიბადა 1929 წლის 2 ნოემბერს გახარ-მანდის სოფელ პირკოტში, გუჯრანვალის რაიონში, პენჯაბის პროვინციაში, იმ დროის ბრიტანეთის ინდოეთში.
ისლამიას კოლეჯის დამთავრების შემდეგ, ტარარი ჩაირიცხა პენჯაბის უნივერსიტეტში, რომელიც მან 1949 წელს ბაკალავრის ხარისხით დაამთავრა, ისლამური კვლევების მიმართულებით.
1971 წელს იგი დაინიშნა პენჯაბის შრომის საკითხებში სასამართლოს თავმჯდომარე, ხოლო 1974 წელს დაინიშნა ლაჰორის უზანაესი სასამართლოს მოსამართლედ და 1989 წელს იმავე სასამართლოს მთავარ მოსამართლედ.
1991 წლის იანვარში, ტარარი დაინიშნა პაკისტანის უზენაესი სასამართლოს მოსამართლედ, ხოლო 1994 წლის ნოემბერში, როდესაც მას შეუსრულდა 65 წელი, იგი დატოვა მოსამართლის თანამდებობა.
პაკისტანის დამოუკიდებლობის მოპოვების დროს, ტარარი ასრულებდა ნებაყოფლობით მოვალეობას, როგორც რელიეფის მუშა, მუსლიმ სტუდენთა ფედერაციის მიერ შექმნილ ინდოელი ემიგრანტის ბანაკებში, რომლებიც ინდოეთში ბუნტის შედეგად განადგურებული სახლები დატოვეს და პაკისტანში გადმოვიდნენ.