polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ტრადიციულად, მიიჩნევა, რომ ამ შურის შედეგად, აგრიპამ რომი დატოვა, თითქოს აღმოსავლეთ პროვინციებზე მმართველობა მიიღო, თუმცა ეს ერთგვარი საპატიო დევნილობა იყო.
მან თავისი ლეგატი მხოლოდ სირიაში გაგზავნა, ხოლო თავად კუნძულ ლესბოსზე რჩებოდა და მინდობილობით მართავდა, მიუხედავად ამისა, გამორიცხული არაა, რომ იგი საიდუმლო მისიაზე ყოფილიყო რათა მოლაპარაკება ეწარმოებინა პართიელებთან რომის ლეგიონების იმ შტანდარტების დასაბრუნებლად, რომლებიც მათ ჰქონდათ მიტაცებული.
მარცელუსის გარდაცვალების შემდეგ, რაც მისი დევნილობის პირველივე წელს მოხდა, აგრიპა ავგუსტუსმა კიდევ ერთხელ გამოიძახა რომში, როდესაც გაიაზრა, რომ მის სამსახურზე უარის თქმა არ შეეძლო, თუმცა, თუ ყველა მოვლენას ძვ.
23 წლის კრიზისის კონტექსტში განვიხილავთ, ნაკლებად სავარაუდოა, რომ მნიშვნელოვან წინააღმდეგობას შეჯახებულ ავგუსტუსს, რომელმაც პოლიტიკური დაღმასვლა განიცადა, განედევნა კაცი, რომელიც რომაული ჯარების უდიდეს ნაწილს მეთაურობდა.
უფრო სავარაუდოა, რომ აგრიპას „განდევნა“ ფრთხილი პოლიტიკური განკარგულება იყო ერთგული თანაშემწისათვის, რათა მას ემეთაურა არმიის მნიშვნელოვანი ნაწილისათვის, რაც სათადარიგო გეგმას წარმოადგენდა იმ შემთხვევაში, თუ ძვ.
23 წლის შემდეგ, იმის ფარგლებში, რაც ავგუსტუსის მეორე საკანონმდებლო შეთანხმების სახელით გახდა ცნობილი, აგრიპას სამართლებრივი ძალაუფლება გაიზარდა, რათა უზრუნველეყო ავგუსტუსის პრინციპატი დიდი სამართლებრივი სტაბილურობით პოლიტიკური მემკვიდრის ან ავგუსტუსის შემცვლელის არსებობით, იმ შემთხვევისათვის, თუ ეს უკანასკნელი თანდაყოლილი ავადმყოფობის შედეგად გარდაიცვლებოდა ან მკვლელობის მსხვერპლი გახდებოდა.
ამ ნაბოძები ძალაუფლების ზუსტი ბუნება გაურკვეველია, თუმცა, სავარაუდოდ, იგი მოიცავდა ავგუსტუსის საიმპერატორო პროვინციებს, აღმოსავლეთსა და დასავლეთს, შესაძლოა, სენატის პროვინციებზე ავტორიტეტი აკლდა.
იგი 43 წელზე, ტრადიციულ მინიმალურ ასაკზე ბევრად უმცროსი იყო, თუმცა ოქტავიანე სექსტუს პომპეუსისაგან ზღვაზე დამამცირებელ მარცხს განიცდიდა და ამიტომაც, სჭირდებოდა, რომ მის მეგობარს ზედამხედველობა გაეწია ომისათვის მოსამზადებელი სამუშაოებისათვის.
აგრიპამ უარი თქვა მისთვის შეთავაზებულ ტრიუმფზე გალიაში ჩადენილი გმირობებისათვის, რადგანაც, როგორც დიონ კასიუსი გადმოგვცემს, იგი უადგილოდ მიიჩნევდა ზეიმს, მაშინ, როდესაც ოქტავიანე განსაცდელში იყო.
მან ეს პრობლემა ლუკრინის ტბის ზღვისაგან გამომყოფი ხმელეთის ზოლების გაჭრით მოაგვარა, რითაც შეიქმნა გარე ნავსადგური, ავერნუს ტბისა და ლუკრინუსის შეერთება კი შიდა ნავსადგურის ფუნქციას ასრულებდა.
მან აგრიპა ქალაქის პრეტორად დატოვა რომში და დაავალა იტალია დაეცვა სექსტუს პომპეუსისაგან, ტრიუმვირატის ოპონენტისაგან, რომელსაც იმჟამად სიცილია ეკავა.
40 წლის ივლისში, როდესაც აგრიპა სადღესასწაულო თამაშებით იყო დაკავებული, რაც პრეტორის მოვალეობას შეადგენდა, სექსტუსმა სამხრეთ იტალიაზე თავდასხმა დაიწყო.
მოლაპარაკებებისას ოქტავიანემ შეიტყო, რომ სალვიდენიუსმა ანტონიუსს მისთვის ღალატი შესთავაზა, რის გამოც იგი ან სიკვდილით დასაჯეს ან მან თავი მოიკლა.
იგი სწრაფად ჩაერთო საჯარო ინფრასტრუქტურის განახლება-გაუმჯობესების კამპანიაში, რომლის ფარგლებშიც რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა აკვა მარციას სახელით ცნობილ რომაულ აკვედუკს და გაფართოვდა მისი მილების სისტემა, რათა მას ქალაქის უფრო დიდი ნაწილი დაეფარა.
33 წელს ერთ-ერთ ედილად არჩევის შემდეგ მის მიერ გატარებული ღონისძიებების შედეგად, ქუჩები განახლდა და საკანალიზაციო მილები გაიწმინდა, ამავდროულად, იმართებოდა გულუხვი საჯარო სანახაობები.
როგორც იმპერატორი, ავგუსტუსი მოგვიანებით იკვეხნიდა, რომ მან აგურის რომი ჩაიბარა და მარმარილოსი დატოვა, რაც, გარკვეულწილად, მისი მმართველობის პერიოდში აგრიპას მიერ უზრუნველყოფილი მომსახურების დამსახურება იყო.
მარკუს ვიფსანიუს აგრიპა — ძველი რომის სახელმწიფო მოღვაწე, მხედართმთავარი და პოლიტიკოსი, იმპერატორ ოქტავიანე ავგუსტუსის ახლო მეგობარი, სიძე და თანაშემწე.
აგრიპას სახელთანაა დაკავშირებული რომის ისტორიაში ზოგიერთი ყველაზე ღირსშესანიშნავი შენობის აგება და მნიშვნელოვანი სამხედრო გამარჯვებების მოპოვება, რომელთაგან აღსანიშნავია ძვ.
აგრიპა დაეხმარა ავგუსსტუსს რომის მარმარილოს ქალაქად გადაქცევასა და აკვედუკების განახლებაში, რათა ყველა რომაელისათვის, ყველა სოციალური კლასიდან, მიეცა უმაღლესი ხარისხის საჯარო მომსახურებაზე წვდომის საშუალება.
მის სახელთანაა დაკავშირებული მრავალი აბანოს, პორტიკისა და ბაღის აგება-გაშენება და თავის დროზე ისიც კი ეგონათ, რომ რომის პანთეონის მშენებლობის დამკვეთი სწორედ ის იყო.
ეს უფლებამოსილებები საკმაოდ საყურადღებო იყო, რამდენადაც აგრიპას სენატისა თუ სხვა მაგისტრატების, მათ შორის, სხვა ტრიბუნების ქმედებებზე ვეტოს გამოყენების უფლებას აძლევდა, აგრეთვე, მას ენიჭებოდა ძალაუფლება კანონები დასამტკიცებლად ხალხისათვის წარედგინა.
თითქმის ასევე მნიშვნელოვანი იყო ისიც, რომ ტრიბუნი ხელშეუხებელი იყო, რაც იმას ნიშნავდა, რომ ნებისმიერი, ვინც მას ბოროტი განზრახვით შეეხებოდა ან ხელს შეუშლიდა მის ქმედებებს, პოლიტიკურის ჩათვლით, კანონის ძალით სიკვდილით დაისჯებოდა.
ამ ძალაუფლებათა მიღების შემდეგ, აგრიპა ქაღალდზე თითქმის ისეთივე ძლევამოსილი იყო, როგორიც ავგუსტუსი, თუმცა ამ უკანასკნელის პირველობა ეჭვგარეშე რჩებოდა.
პირველი ცოლისგან, ცეცილია ატიკასგან, აგრიპას ჰყავდა ქალიშვილი, ვიფსანია აგრიპინა, რომელიც იმპერატორ ტიბერიუსის პირველი ცოლი და დრუზუს იულიუს კეისრის დედა იყო.
მეორე ცოლისგან, კლავდია მარცელა უფროსისგან, შესაძლოა ჰყოლოდა ქალიშვილი, რომლის არსებობაც ბუნდოვანია, თუმცა ეს ჰიპოთეტური პიროვნება „ვიფსანია მარცელად“ მოიხსენიება.
გამორიცხული არ არის, რომ ეს მისი მეორე ქალიშვილი ყოფილიყო ცეცილია ატიკასაგან, თუმცა არ არსებობს ინფორმაცია, რომელიც ამ ორი მოსაზრებიდან რომელიმეს მტკიცების საშუალებას მოგვცემს.
აგრიპას ამ ასულის არსებობა მხოლოდ პუბლიუს კვინტილიუს ვარუსთანაა დაკავშირებული, რომელიც აგრიპას დაკრძალვაზე ავგუსტუსის მიერ წარმოთქმულ სიტყვაში მის სიძედაა მოხსენიებული.
მესამე ცოლისგან, იულია უფროსისგან , აგრიპას ხუთი შვილი ჰყავდა: გაიუს კეისარი, იულია უმცროსი, ლუციუს კეისარი, აგრიპინა უფროსი (გერმანიკუსის ცოლი და იმპერატორ კალიგულასა და აგრიპინა უმცროსის დედა) და აგრიპა პოსტუმუსი .
აგრიპამ და კიდევ ერთმა მეგობარმა, კვინტუს სალვიდენუს რუფუსმა, ოქტავიანეს მაკედონიის ჯარით რომზე წასვლა ურჩიეს, თუმცა ამ უკანასკნელმა მცირე ამალასთან ერთად იტალიაში გამგზავრება გადაწყვიტა.
მან აიღო სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი ქალაქი მეტონი სამხრეთ-დასავლეთ პელოპონესში, შემდეგ ჩრდილოეთისაკენ გაემართა, საბერძნეთის სანაპიროს გაჰყვა და დაიკავა კორკირა .
დიონ კასიუსი მოგვითხრობს, რომ როდესაც აგრიპა ოქტავიანესთან შესაერთებლად აქციუმისაკენ გაემართა, იგი შეეჯახა გაიუს სოზიუსს, ანტონიუსის ერთ-ერთ თანაშემწეს, რომელიც მოულოდნელ შეტევას ახორციელებდა ლუციუს ტარიუს რუფუსის ესკადრონზე, ოქტავიანეს მხარდამჭერზე.
36 წელს ოქტავიანემ და აგრიპამ სექსტუს პომპეუსის წინააღმდეგ აფრები გაშალეს, თუმცა მათი ფლოტი მძიმედ დააზიანა შტორმმა და ამიტომაც, უკან დახევა მოუწიათ.
მოწინავე ტექნოლოგიებისა და წვრთნის წყალობით, აგრიპამ და მისმა ხალხმა მილაცოსა და ნაულოქუსთან გადამწყვეტი გამარჯვებები მოიპოვეს, სექსტუსის გემები თითქმის მთლიანად გაანადგურეს, მხოლოდ ჩვიდმეტი გადარჩა, მისი ძალების უმეტესობას კი დანებება აიძულეს.
მისი ოჯახი რომის საჯარო ცხოვრებაში ცნობილი არ იყო, თუმცა, აგრიპა დაახლოებით იმავე ასაკისა იყო, რამდენისაც ოქტავიანე , მათ განათლება ერთად მიიღეს და ახლო მეგობრები გახდნენ.
როდესაც ოქტავიანეს უკვე ჰყავდა საკუთარი ლეგიონები, მან მარკუს ანტონიუსსა და მარკუს ემილიუს ლეპიდუსთან კავშირი შეკრა, რამაც კანონიერი სახე ძვ.
ოქტავიანე და მეორე კონსული, კვინტუს პედიუსი შეთანხმდნენ, რომ წესრიგში მოეყვანათ კეისრის მკვლელების სასამართლოს წესით დევნა მათ დაუსწრებლად და ეს საქმე, გაიუს კასიუს ლონგინუსის წინააღმდეგ აგრიპას ანდეს.
დიონ კასიუსის მიხედვით, როდესაც გადამწყვეტი ბრძოლა მოახლოვდა, ოქტავიანემ მიიღო ცნობები იმის შესახებ, რომ ანტონიუსი და კლეოპატრა მისი საზღვაო ბლოკადის გარღვევასა და გაქცევას გეგმავდნენ.
თავდაპირველად, იგი ფლაგმანების გატარებას აპირბდა, რასაც იმით ასაბუთებდა, რომ მისი მსუბუქი ხომალდები მათ შემდეგაც დაეწეოდნენ, ხოლო მტრის დანარჩენი გემები დანებდნებოდნენ მას შემდეგ, რაც მათი ლიდერის სიმხდალეს იხილავდნენ.
აგრიპა შეეწინააღმდეგა მას და განაცხადა, რომ დიდი ზომის მიუხედავად, ანტონიუსის გემებს მაინც შეეძლოთ გაესწროთ ოქტავიანეს ხომალდებისთვის თუ იალქნებს გაშლიდნენ და რომ ოქტავიანეს ახლავე უნდა ებრძოლა, რადგანაც ანტონიუსის ფლოტი სულ ახლახან იყო მოყოლილი შტორმში.
იმპერატორი პირადად ზრუნავდა აგრიპას ყველა შვილის განათლებაზე და მიუხედავად იმისა, რომ ამ უკანასკნელს უკვე ჰქონდა აგებული სამარხი დასაკრძალად, ავგუსტუსმა მისი ნეშტი საკუთარ მავზოლეუმში დააკრძალვინა.
თავისი მესამე კონსულობის შემდეგი წლები აგრიპამ გალიაში გაატარა, სადაც მან მოახდინა ადმინისტრაციული და საგადასახადო სისტემების რეფორმირება, ააშენა ეფექტური საგზაო სისტემა და აკვედუკები.
21 წლისთვის ცოლად შეერთო ავგუსტუსის ასული იულია უფროსი, მარცელუსის ქვრივი, თანაბრად შესანიშნავი, როგორც გარეგნობის, ისე ნიჭიერებისა და უსირცხვილო გარყვნილების მიხედვით.
აგრიპასვე ეკუთვნის წრიული საზღვაო რუკა, რომელიც, მოგვიანებით, ავგუსტუსის ბრძანებით, მარმარილოზე ამოკვეთეს და მისი დის, პოლას მიერ აგებულ კოლონადაში განათავსეს.
17 წელს აგრიპა მეორედ დაინიშნა აღმოსავლეთ პროვინციების გუბერნატორად, სადაც მისმა სამართლიანმა და კეთილგონივრულმა მმართველობამ მას პროვინციათა მოსახლეობის, განსაკუთრებით კი ებრაელების პატივისცემა და კეთილგანწყობა მოუპოვა.
1211 წელს, ქეი-ხოსროვ -ის გარდაცვალების შემდეგ, ქეი-ქავუს -მა და მისმა უმცროსმა ძმებმა — კაიფერიდუნ იბრაჰიმმა და ალაედინ ქეიყუბადმა კონფლიქტი წამოიწყეს, დაპირისპირების მიზეზი კი ის იყო, თუ რომელი მათგანი გახდებოდა მამის მემკვიდრე, შესაბამისად, რუმის მომდევნო სულთანი.
თავდაპირველად, ალაედინ ქეიყუბადმა რუმის სასულთნოს მეზობლების — კილიკიის სომეხთა სამეფოს მეფე ლევონ -ის და საკუთარი ბიძის, ამავდროულად, ერზურუმის დამოუკიდებელი მმართველის თოღრულ-შაჰის მიმართ გარკვეული მხარდაჭერა გამოიჩინა.
მოსალოდნელი საფრთხის თავიდან ასაცილებლად, ქეი-ქავუს -მა სამშვიდობო მოლაპარაკება განახორციელა ნიკეის იმპერატორ თეოდორე ლასკარისთან, რითაც ბოლო მოუღო სელჩუკთა სახელმწიფოს და ნიკეის იმპერიას შორის არსებულ დაპირისპირებებს.
ის არასტაბილური და საშიში მჟანგავია, რომელსაც წარსულში ქლოროფორმის ხსნარის სახით იყენებდნენ ნიტრირების რეაქციაში და რომელიც ძირითადად ჩანაცვლდა გაცილებით უსაფრთხო ნიტრონიუმის ტეტრაფთორბორატით
25 იმ იშვიათი ნივთიერებების სიიდანაა, რომლებიც სტრუქტურას გარემო პირობებზე დამოკიდებულებით იცვლიან: ზოგადად ის მარილია, მაგრამ ზოგიერთ შემთხვევაში პოლარული მოლეკულის სტრუქტურას იძენს:
1999 წელს კლუბმა მოლდოვის თასის მოგება მოახერხა, ორი წლის შემდეგ კი უკვე ქვეყნის ჩემპიონობას დაესაკუთრნენ და ჩემპიონის სტატუსი 10 წლის მანძილზე არ გაუშვიათ ხელიდან.
მეორე შემთხვევა, როდესაც „შერიფმა“ გათამაშების მოგება ვერ მოახერხა, იყო 2014-2015 წლების სეზონი, როდესაც ნაციონალური ჩემპიონატის გამარჯვებული ორჰეის „მილსამი“ გახდა.
პირველად მოლდოვური კლუბი 2009-2010 წლების სეზონში ჯგუფში საკმაოდ რთულ მეტოქეებთან, ბუქარესტის „სტიაუას“, „ტვენტესა“ და „ფენერბაჰჩესთან“ მოხვდა.
მომდევნო წელს „შერიფი“ კვლავ გავიდა ჯგუფურ ეტაპზე და ამჯერადაც ძლიერი მეტოქეები შეხვდა - კიევის „დინამო“, ბორისოვის „ბატე“ და „ ალკმარი“.
ასევე აღსანიშნავია ის ფაქტი, რომ ტირასპოლის „შერიფი“ გახდა პირველი მოლდოვური კლუბი, რომელმაც შემადგენლობაში ბრაზილიელი და აფრიკელი ლეგიონერები დაიმატა.
იოსიფ პანჩიჩი ვენაში ენათმეცნიერ ვუკ კარაჯიჩის გაეცნო, რომელმაც სერბეთის ხელისუფლებას სარეკომენდაციო წერილი გაუგზავნა, იმ მიზნით, რომ პანჩიჩი სერბეთის სამთავროში დამკვიდრებულიყო და შეესწავლა მისი ბუნება.
იოსიფ პანჩიჩი — სერბი ბოტანიკოსი, ექიმი, ბელგრადის უნივერსიტეტის ლექტორი და სერბეთის მეცნიერებათა და ხელოვნების აკადემიის პირველი პრეზიდენტი.
1951 წელს, აკადემიის, ბელგრადის უნივერსიტეტისა და მოლაშქრეთა კავშირის ინიციატივით, კოპაონიკის ქედზე იოსიფ პანჩიჩის მავზოლეუმი აღიმართა, წარწერით:
1931 წელს ბრიტანეთის თანამეგობრობის იურიდიული სტატუსის გაფორმების შემდეგ მასში შემავალი ყველა სახელმწიფო აღიარებულნი იქნენ დიდი ბრიტანეთის დომინიონებად (უშუალო კოლონიებისა და ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორიების გარდა).
მაგრამ 1949 წელს ინდოეთის მიერ რესპუბლიკური მმართველობის ფორმის მიღების შემდეგ, და შესაბამისად, ბრიტანეთის მონარქის სახელმწიფო მმართველად აღიარებაზე უარის თქმის შემდეგ «დომინიონის» ტერმინი თითქმის უკვე აღარ მოიხსენიებოდა.
დიდი ბრიტანეთის ის ყოფილი დომინიონები და კოლონიები, რომლებიც დღემდე აღიარებენ დიდი ბრიტანეთის დედოფალს სახელმწიფოს მეთაურად და აგრძელებენ ერთა თანამეგობრობის წევრებად დარჩენას, დღეისათვის იწოდებიან თანამეგობრობის სამეფოებად .
«დომინიონის» ცნების განსაზღვრა გამოქვეყნდა 1926 წლის იმპერიის კონფერენციაზე დიდი ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის, კონსერვატიული პარტიის ლიდერის ართურ ჯეიმზ ბალფურის მიერ.
1931 წლის 11 დეკემბერს ის გამყარდა ვესტმინსტერის სტატუტით: «სტატუტით თანაბარი ბრიტანეთის იმპერიის ავტონომიური თანამეგობრობები, რომელიც ერთი მეორეზე არანაირი პირობებით არ არის დამოკიდებული თავისი საშინაო და საგარეო პოლიტიკის არანაირ ასპექტში, მაგრამ ამასთან გაერთიანებული არიან გვირგვინისადმი საერთო პატივისცემით და შეადგენენ ბრიტანეთის ერთა თანამეგობრობის წევრების თავისუფალ ასოციაციას».
სტატუტის თანახმად, «დომინიონის» განსაზღვრების ქვეშ მოხვდნენ შემდეგი ტერიტორიები: კანადის დომინიონი, ავსტრალიის კავშირი, ახალი ზელანდიის დომინიონი, სამხრეთ-აფრიკის კავშირი, ირლანდიის თავისუფალი სახელმწიფო და ნიუფაუნდლენდის დომინიონი.
პირველი დომინიონები გაჩნდნენ გაცილებით უფრო ადრე — კანადა , ავსტრალიის კავშირი , ახალი ზელანდია და ნიუფაუნდლენდი , სამხრეთ აფრიკის კავშირი , ირლანდია .
მსგავსი სტატუსი, როგორც წესი, ეძლეოდა ეკონომიკურად ყველაზე უფრო განვითარებულ ქვეყნებს, რომლებშიც მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენდნენ ევროპიდან გასასახლებულები, რაც იძლეოდა მეტროპოლიის პოლიტიკისადმი დიდი ლოიალობის გარანტიას.
დომინიონი — ფაქტობრივად დამოუკიდებელი სახელმწიფო ბრიტანეთის იმპერიის შემადგენლობაში , რომელიც სახელმწიფოს მეთაურად აღიარებს ბრიტანეთის მონარქს, რომელსაც დომინიონში წარმოადგენს გენერალ-გუბერნატორი.
მისი პირველი ქმრის ვინაობა უცნობია, თუმცა არსებობს ვარაუდი, რომ ის გნეუს კორნელიუს ლენტულუს მარცელინუსი იყო, რამდენადაც არსებობს წარწერა, რომელიც ეხება სკრიბონიასა და მისი ვაჟის, კორნელიუს მარცელინუსის აზატებს, რაც ადასტურებს, რომ მას წინა ქორწინებიდან ჰყავდა ვაჟი, რომელიც მასთან ცხოვრობდა მას შემდეგ, რაც სკრიბონია მესამე ქმარს გაეყარა.
ოქტავიანე, თავის მხრივ, გაშორდა კლოდია პულქრას და დაქორწინდა სკრიბონიაზე, რათა პოლიტიკური კავშირი დაემყარებინა ამ უკანასკნელის ძმისწულის ქმართან, სექსტუს პომპეუსთან.
დიონ კასიუსი და ველეიუს პატერკულუსი გადმოგვცემენ, რომ როდესაც მისი უმცროსი შვილი, იულია, გადაასახლეს მრუშობისა და ღალატისთვის, სკრიბონიამ ითხოვა მისთვისაც მიეცათ უფლება ქალიშვილს გადასახლებაში გაჰყოლოდა.
სკრიბონიას, როგორც ანჩხლი დედაკაცის სახე, სავარაუდოდ, იმ პროპაგანდის შედეგია, რომელიც მიზნად ისახავდა ავგუსტუსისაგან მისი გაყრის შესაძლო სკანდალური გარემოებების გადაფარვას.
ზოგიერთი მას „დამღლელსა“ და „დაღვრემილს“ უწოდებს, უმეტესობა კი რომაელი ქალბატონის იდეალურ ნიმუშად მიჩნევს, რამდენადაც მას გააჩნდა „სიმშვიდე“, რათა ეზრუნა დეპრესიული და სუიციდური ხასითის მქონე ქალიშვილსა და ძმისწულზე.
სენეკას მიხედვით, იგი 16 წლის ბოლოსთვის ისევ ცოცხალი იყო და საღ გონებაზე იმყოფებოდა, როდესაც ცდილობდა დაერწმუნებინა ძმისშვილი, მარკუს სკრიბონიუს ლიბო, თავი არ მოეკლა და ღირსეულად მიეღო სასჯელი.
მას შემდეგ, რაც ერდოღანი ჩამოფრინდა სტამბოლში, მან პირველი სატელევიზიო გამოსვლა აეროპორტის შიგნით გამართა, დაახლოებით დილის 4:00 საათზე, რა დროსაც ათასობით ადამიანი აეროპორტის გარეთ შეიკრიბა.
1946 წელს თურქეთში მრავალპარტიული სისტემა შემოიღეს, ხოლო თურქეთის შეიარაღებული ძალებმა სასამართლოსთან ერთად, თავის მოვალეობაში ჩათვალა ამ სისტემის მფარველობა, ქემალისტური იდეალების და თურქეთის ნაციონალისტური სახელმწიფოს დაცვა, რომელიც ათათურქმა შემოიღო პოლიტიკური პარტიების წინააღმდეგ, რომლებიც ცდილობდნენ ისლამს უფრო დიდი როლის მინიჭებას საზოგადოებრივ ცხოვრებაში, რაც ეწინააღმდგება სეკულარიზმის იდეოლოგიას.
სამხედრო და სასამართლო ხელისუფლება რეგულარულად ერეოდა პოლიტიკაში, ბლოკავდა ან კრძალავდა კონსერვატიული თურქების პოპულარულ პარტიებს, ცდილობდა შეეზღუდა ტრადიციული რელიგიური პრაქტიკა, როგორიცაა მაგალითად, ქალებისთვის თავსაფრის გაკეთების აკრძალვა, რომელიც ისლამშია მიღებული.
თურქეთის ისტორიაში სამხედროებმა ოთხჯერ ჩამოაგდეს დემოკრატიულად არჩეული მთავრობა, 1960 წელს და 1980 წელს სახელმწიფო გადატრიალების გზით, ხოლო 1971 წელს და 1997 წელს მემორანდუმით, გარდა ამისა, აიკრძალა რამდენიმე ძირითადი პოლიტიკური პარტიებიც.
1998 წელს ერდოღანი დააპატიმრეს, რომელიც იმ დროს სტამბოლის მერი იყო, ასევე აუკრძალეს პოლიტიკური ცხოვრება, რამდენიმე წლით ადრე, მის მიერ საჯაროდ წაკითხული ლექსის გამო.
2007 წელს, სამხედროებმა გამოხატეს უყმაყოფილება აბდულა გიულის, რომელიც სგპ-ს კანდიდატი იყო, თურქეთის პრეზიდენტად არჩევისთვის და გამოსცეს ელექტრონული მემორანდუმი, მაგრამ გიული საბოლოოდ აირჩიეს პრეზიდენტად, როდესაც სგპ-მ მოიგო რეფერენდუმი და ვადამდელი საპარლამენტო არჩევნები და დაბრუნდა უკან პარლამენტში დიდი უმრავლესობით.
თურქეთის პრემიერ-მინისტრმა ბინალი ილდირიმმა განაცხადა, რომ მიმდინარე სამხედრო ქმედება „მიღებულია სამხედრო სტრუქტურული ჯაჭვის გარეთ“ და ეს არის ძალაუფლების ხელში ჩაგდების „უკანონო მცდელობა“, „სამხედროების ერთი ნაწილის მიერ“.
აბიდინ უნალი, რომელიც თურქეთის საჰაერო ძალების ხელმძღვანელია, გაიტაცეს ჯარისკაცებმა, რომლებიც ჩამოფრინდნენ ვერტმფრენით, როდესაც იგი ესწრებოდა ქორწილს სტამბოლში.
თურქეთის ეროვნული დაზვერვის ორგანიზაციის ხელმძღვანელი ჰაქან ფიდანმა გაიგო გადატრიალების შესახებ და ამიტომ პუტჩისტებმა იძულებული გახდნენ მოაწყონ გადატრიალება ექვსი საათით ადრე.
გადატრიალების ერთ-ერთი მთავარი ორგანიზატორი, გენერალი სემიჰ თერზი მოკლა უმცროსმა ოფიცერმა პუტჩის დაწყებისას, ეს გამოიწვია ამბოხებულებს დემორალიზება მართვისა და კონტროლის საკითხში.
შეიარაღებული ძალების ყველაზე მაღალი რანგის თანამშრომლები დაუპირისპირდნენ პუტჩისტებს და საჯაროდ მიმართეს ყველა პერსონალს, რომ ისინი დაბრუნდნენ თავიანთ ყაზარმებში.
გაწვეული ჯარისკაცები, რომლებიც ამბოხებულებმა გამოიყვანეს, არ იცოდნენ ჭეშმარიტი მიზანი მათი მისიის, რაც საბოლოოდ მათი დემორალიზება გამოიწვია.
სტამბოლის პირველი არმიის მეთაურმა, გენერალმა უმით დიუნდარმა, პირადად დაურეკა ერდოღანს და გააფრთხილა ამბოხზე და დაარწმუნა იგი, რომ დატოვოს სასტუმრო სადაც იმყოფება, ასევე დაეხმარა მას სტამბოლში ჩამოსვლაში.
თურქეთის პრეზიდენტის სასახლეში განაცხადეს, რომ პრეზიდენტი ერდოღანი საზღვარგარეთ შვებულებაშია და უსაფრთხოდაა, ასევე მან დაგმო გადატრიალების მცდელობა, როგორც დემოკრატიაზე თავდასხმა.
დაახლოებით ღამის 1:00 საათზე, ერდოღანმა -ს საშუალებით -ს ინტერვიუ მისცა, სადაც მან მოუწოდა თავის მომხრეებს ქუჩაში გამოსვლისკენ, სამხედრო კომენდანტის საათის მიუხედავად, ასევე მან თავის განცხადებაში აღნიშნა, რომ "არ არსებობს ძალა უფრო მაღალი, ვიდრე ძალა მოსახლეობისა. დაე, გააკეთონ რაც უნდათ მოედნებსა და აეროპორტებში." ვიცე პრემიერ-მინისტრი ნუმან ქურთულმუში გამოჩნდა პირდაპირ ეთერში და განაცხადა, რომ თურქეთის მმართველი პარტია სგპ , ისევ მთავრობაშია.
ანკარის მერმა, მელიჰ გიოქჩექმა, რომელიც სგპ-ს წევრია, მოუწოდა ხალხს ქალაქის ქუჩებში გამოსვლისკენ, მიუხედავად სამხედროების მიერ დაწესებული კომენდანტის დროისა.
ერდოღანის თვითმფრინავი აფრინდა დალამანის აეროპორტიდან, რომელიც მდებარეობს მარმარისის ახლოს, ღამის 11:47 საათზე, მაგრამ იძულენული იყო დაელოდა ჰაერში ათათურქის აეროპორტი სამხრეთით, სანამ უზრუნველყოფილი იყო უსაფრთხოების ზომები აეროპორტში.
20 ივლისს, გავრცელდა ინფორმაცია, რომ გაქცეული თურქი სამხედრო კომანდოსი, რომლებიც მონაწილეობდნენ გადატრიალებაში, შეეცდება გადაკვეთონ საბერძნეთის საზღვარი კუნძულ სიმისთან, ეგეოსის სამხრეთში.
გარდა ამისა, ბერძნულმა სანაპირო დაცვამ გაზარდა პატრულის რაოდენობა, განსაკუთრებით მას შემდეგ, რაც გასაბერი ნავების და სხვა გემების ჯგუფი დათჩადან, თურქეთის ზღვის სანაპიროდან, დაიძრა სიმის მიმართულებით.
მოგვიანებით იმავე დღეს, თურქეთის შინაგან საქმეთა სამინისტრომ უარყო, რომ მეამბოხე ჯარისკაცები შესაძლოა "გაიტაცეს" გემი და აპირებენ გადასვლას საბერძნეთში.
გადატრიალების მცდელობის დროს, ჯარისკაცებმა აიძულეს ტელევიზიის წამყვანს ტიჟენ ქარასს წაეკითხა განცხადება, რომელშიც ნათქვამია, რომ „დემოკრატიული და სეკულარული კანონის უზენაესობა უკვე დაინგრა დღევანდელი ხელისუფლების დროს“ და რომ თურქეთი სათავეში მოვიდა თურქეთის მშვიდობის საბჭო, რომელიც "უზრუნველმყოფს მოსახლეობის უსაფრთხოებას".
განცხადებაში ასევე ნათქვამია, რომ „თურქეთის რესპუბლიკის შეიარაღებული ძალები მთლიანად აკონტროლებენ და განაგებენ ყველა სტრატეგიულ ადმინისტრაციულ შენობებს, ქვეყანაში კონსტიტუციური წესრიგის აღსადგენის მიზნით, ასევე ადამიანის უფლებებისა და თავისუფლებების, კანონის უზენაესობის და ზოგადი უსაფრთხოების აღსადგენად, რომელიც არ არის დაცული.
ასევე მნიშვნელოვანია ისიც, რომ გადატრიალება მარცხით დამთავრდა იმიტომ , რომ ამბოხებულებმა ვერ გაანეიტრალეს ერდოღანი და სხვა მაღალი რანგის თანამდებობის პირი, მოკვლის ან დაკავების გზით.
პუტჩისტების მიერ სპეციალური ძალების ერთეული გაიგზავნა ვერტმფრენით პრეზიდენტის მოსაკვლავად ან დასაკავად, მაგრამ ვერ მოასწრეს, რადგან რამდენიმე წუთით ადრე მისი ევაკუაცია მოხდა.
სამხედრო წყაროს ინფორმაციით, რამდენიმე მეამბოხე -16 ტიპის ბომბდამშენი გაიგზავნა ერდოღანის საპრეზიდენტო თვითმფრინავის ჩამოსაგდებლად სტამბოლში, მაგრამ არ ჩამოუგდიათ.
მოგვიანებით თურქეთის კონტრტერორისტული სამსახურის ოფიციალური პირის ინფორმაციით გაირკვა, რომ გამანადგურებლებმა იმიტომ არჩამოაგდეს პრეზიდენტ ერდოღანის თვითმფრინავი, რადგან -ის პილოტმა აცნობა, თითქოს რეისი ეკუთვნოდა თურქეთის ავიახაზებს.
2016 წლის გადატრიალების მცდელობამდე, მოხდა ერგენექონის საქმის სასამართლოები, რომელიც განიხილებოდა, როგორც მცდელობა თურქეთის სამოქალაქო ლიდერების, პრეზიდენტ ერდოღანის თავადობით, დაამყარონ კონტროლი სამხედროებზე.
2013 წლის კვლევებში ამ საქმის სასამართლო განიხილება, როგორც "სენსაციური" და "ერთ-ერთი ყველაზე დიდი თურქულ ისტორიაში"", როდესაც 275 ადამიანი, მათ შორის მაღალი რანგის სამხედრო პირები, ჟურნალისტები, იურისტები და მეცნიერები, ბრალად დაედოთ გადატრიალების მომზადების 2003 და 2004 წლებში, როგორც ნაწილი საიდუმლო ქსელის სახელწოდებით "ერგენექონი", რომელიც მაშინდელი პრემიერ-მინისტრის ერდოღანის წინააღმდეგ იყო მიმართული. გარდა ამისა, ზოგიერთ სამხედრო ოფიცერს ბრალად ედებოდათ ცალკე გადატრიალების მომზადებაც, სახელწოდებით "ბალიოზის საქმე".
პარალელურად, ერდოღანმა ხელი შეუწყო უფრო დაბალი რანგის ოფიცრების სამხედრო ჯაჭვით ამაღლებას, რომელიც უზრუნველყოფს სამხედრო შტაბის უფროსის ერთგულებას მისსადმი, რითაც არმია გახდებოდა დემორალიზებული.
პირველი ოფიციალური რეაქცია დაფიქსირდა პრემიერ-მინისტრ ბინალი ილდირიმისგან, რომელმაც 16 ივლისს, დღის პირველ საათზე, მედიასთან განცხადებაში აღნიშნა, რომ სიტუაცია „მთლიანად ხელისუფლების კონტროლის ქვეშაა“.
გადატრიალების მცდელობის გამო, პრეზიდენტ ერდოღანმა დაადანაშაულა ჯარისკაცები, რომლებიც ფეთჰულაჰ გიულენის მოძრაობასთან არიან დაკავშირებულნი, რომელიც თურქეთის მთავრობამ გამოაცხადა, როგორც ტერორისტული ორგანიზაცია სახელწოდებით „“, თუმცა, მოძრაობის სულიერმა ლიდერმა და აშშ-ში გადასახლებულმა სასულიერო პირმა ფეთჰულაჰ გიულენმა, დაგმო გადატრიალების მცდელობა და უარყო რაიმე კავშირი მასთან, ხოლო საპასუხოდ დაადანაშაულა ერდოღანი, როგორც გადატრიალების შესაძლო დამკვეთი.
მეამბოხეებმა ასევე ვერ შეძლეს თურქსათის ხელში ჩაგდება, რომელიც თურქეთის მთავარი საკაბელო და სატელიტური კომუნიკაციების კომპანიაა, ისევე როგორც ვერ მოიპოვეს კონტროლი ქვეყნის სატელევიზიო და მობილური სატელეფონო ქსელებზე.
ფეთჰულაჰ გიულენი, რომელიც პრეზიდენტ ერდოღანმა დაადანაშაულა, როგორც შეთქმულების ერთ-ერთი ძირითადი ორგანიზატორი, სასტიკად დაგმო გადატრიალების მცდელობა და უარყო თავისი რაიმე როლი.
განცხადებაში ასევე ნათქვამია: "ხელისუფლება უნდა შეიცვალოს თავისუფალი და სამართლიანი არჩევნების გზით, და არა ძალით. მე ღმერთს ვევედრები თურქეთისთვის, თურქი ხალხისთვის და ყველა მათთვის ვინც თურქეთშია, რომ ეს სიტუაცია მშვიდობიანად და სწრაფად მოგვარდეს. როგორც ადამიანი, რომელიც განიცადა მრავალი სამხედრო გადატრიალება, ბოლო 50 წლის განმავლობაში, განსაკუთრებით შეურაცხმყოფელია ჩემი დაადანაშაულება რაიმე კავშირში ამ ამბოხთან. მე კატეგორიულად უარვყოფ ამ ბრალდებებს."
2016 წლის 16 ივლისს, დღის 12:42 საათზე , თურქულმა სამხედრო ვერტმფრენმა გაუგზავნა ავარიული სიგნალი და მოითხოვა საბერძნეთის ხელისუფლებას საგანგებო დაშვების ნებართვა, ხოლო 8 წუთში ვერთმფრენი დაეშვა ალექსანდრუპოლისის აეროპორტში, ვერთმფრენს ამ დროს ორი ბერძნული -16 აკონტროლებდა, პროცედურის მიხედვით.
იტყობინება, რომ 16 ივლისის გამთენიისას, სახელმწიფო გადატრიალება "დაიმსხვრა", როდესაც ხალხის მასები სამხედროებს წინ აღუდგნენ და შეიკრიბნენ სტამბოლის და ანკარის ძირითად მოედნებსა და სკვერებში, გადატრიალების წინააღმდეგ.
გავრცელდა ინფორმაცია, რომ 5:18 საათზე, ათათურქის აეროპორტი სრულიად კონტროლირდება მთავრობის მიერ, ხოლო პოლიციამ ალყაში მოაქცია თურქული არმიის შტაბი, სადაც იმყოფებოდნენ მეამბოხეები და მოუწოდებდნენ მათ ჩაბარებისკენ.
სანამ აქარი მძევლად იყო მეამბოხეებთან, გენერალური შტაბის უფროსის მოვალეობის შემსრულებელად დაინიშნა უმით დიუნდარი, რომელიც მანამდე პირველი არმიის ხელმძღვანელი იყო.
2016 წლის 20 ივლისს, პრეზიდენტ ერდოღანმა, თურქეთის კონსტიტუციის 120-ე მუხლზე დაყრდნობით, გადატრიალების მცდელობის საპასუხოდ, სამთვიანი საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადა.
გადატრიალების მცდელობის შემდეგ თურქეთის სამოქალაქო სამსახურებში დაიწყო გასუფთავების დიდი პროცესი, მანამდე პრეზიდენტი ერდოღანი აფრთხილებდა თავის ოპონენტებს, რომ "მათ ეს ძვირად დაუჯდებათ." ნიუ-იორკ ტაიმზთან ერთად რამდენიმე სხვა დასავლური მედია, როგორიცაა , აღწერა მიმდინარე წმენდა, როგორც ნაბიჯი "კონტრ-გადატრიალებისკენ", ასევე პრეზიდენტისთვის: "ეს არის საშუალება, რომ გაწმინდოს თურქული საზოგადოება განსხვავებული აზრის მქონეებისგან".
გაწმენდის პროცესი შეეხო 45 000 სამხედრო პირს, პოლიციელს, მოსამართლეს, გუბერნატორს და სამოქალაქო მოსამსახურეს, რომლებიც დააპატიმრეს ან დაითხოვეს, მათ შორის 2 700 მოსამართლე, 15 000 მასწავლებელი და ყოველი უნივერსიტეტის დეკანი ქვეყანაში.