polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ადამიანის ძირითადი ანთროპოლოგიური თვისებები, რომლებიც მას განასხვავებს პალეანთროპებსა და არქანთროპებისაგან არის დიდი მოცულობის თავისქალა, ვერტიკალურად აწეული შუბლი და კარგად განვითარებული ყბის კონსტრუქცია.
ძველად ხალხმა შექმნა მდიდარი, გვიანპალეოლიტური კულტურა (ქვის სხვადასხვა იარაღი, საცხოვრებელი ადგილები, შეკერილი ტანსაცმელი, პოლიქრომული ფერწერა გვირაბების კედლებზე, ძვლის და რქების გრავირება).
ყველაზე ძველი, ცნობილი ნეოანთროპების ძვლების ნარჩენებიდან თარიღდება რადიოკარბონული მეთოდით 39ათასი წლით, სინამდვილეში კი ნეოანთროპები სავარაუდოდ გაჩნდნენ 70-60 ათასი წლის წინ.
დნმ-ის თანმიმდევრობის შედარებები აჩვენებს, რომ ჰომო საპიენსის ყველაზე ახლო ნათესავები და ახლანდელ დროში მცხოვრები სახეობები არიან შიმპანზეს ორი სახეობა .
თანამედროვე ანთროპოიდებისაგან, გარდა ანატომიური მახასიათებლებისა, გამოირჩევა მატერიალური და არამატერიალური კულტურის განვითარების დონით , ჩამოყალიბებული მეტყველების უნარითა და განვითარებული აბსტრაქტული გონებით.
ადამიანის სხეული ზოგადად მცირედ არის დაფარული თმით, თავის ქალის გარდა, სქესობრივად დამწიფებულ ინდივიდებში კი იღლიის ადგილის და მით უმეტეს მამაკაცების ფეხების და ხელების გარდა.
2009 წელს მეცნიერთა ჯგუფმა, სარა ტიშკოფის მეთაურობით პენსილვანიის უნივერსიტეტიდან, გამოაქვეყნეს აფრიკელი მოსახლეების გენეტიკური სხვაობების კომპლექსური კვლევის შედეგები ჟურნალ „“-ში.
მათ დაადგინეს, რომ ყველაზე ძველ ტოტს, რომელმაც ყველაზე ნაკლები შერევები განიცადა, როგორც ადრე ვარაუდობდნენ, მიეკუთვნება გენეტიკური კლასტერი, რომელის მოიცავს ბუშმენებსა და სხვა ერებს, რომლებიც კოისანურ ენებზე მეტყველებენ.
მიტოქონდრიული დნმ-ის პოლიმორფიზმების შეარება და წიაღისეულობების დათარიღება იძლევა საშუალებას, დავასკვნათ, რომ ჰომო საპიენსი გაჩნდა დაახლოებით 200 ათასი წლის წინ(ეს არის დაახლოებით ის დრო როდესაც ცხოვრობდა „მიტოქონდრიული ევა“ - ქალი, რომელიც იყო ბოლო საერთო წინაპარი ყველა თანამედროვე მცხოვრები ადამიანისა დედის მხრიდან; მამის მხრიდან ყველა თანამედროვე მცხოვრები ადამიანის წინაპარი, „-ქრომოსომული ადამი“, ცხოვრობდა ცოტა გვიან).
სქესობრივი დიმორფიზმი გამომჟღავნებულია სარძევე ჯირკვლის რუდიმენტალური განვითარებით მამაკაცებს შორის ქალებთან შედარებით და უფრო განიერი მენჯის ძვლით ქალებს შორის, მეტად განიერი მხრებით და უფრო ძლიერი ფიზიკური ძალით მამაკაცებში.
გაზაფხულზე მან დაანგრია კედლები, რომლებიც ქალღმერთის ბრინჯის ყანების ირგვლივ იყო აგებული, მოსავლის აღების დროს კი შექმნა „ციური რუხი კვიცები“ და მინდვრებში გაუშვა.
ამატერასუ გარეთ ხეზე დაკიდებული სამკაულებისა და სარკის დანახვაზე გამოვიდა, თან მისი ცნობისმოყვარეობა კამის ველურმა და უხამსმა ცეკვამ გამოიწვია, ამატერასუ დაიყოლიეს რომ გამოსულიყო და სამყარო კიდევ ერთხელ გაანათა მზის სხივებმა.
სუსანოომ მამისგან ზღვის მმართველობა მიიღო, თუმცა მას არ სურდა ამ ძალაუფლების მიღება, მისი სურვილი საქმისგან თავის არიდება და დედის, ნენო-კატასო-კუნის ქვეყანაში წასვლა იყო.
სუსანოო , აგრეთვე ცნობილი როგორც ტაკაჰაია სუსანოო-ნო-მიკოტო — ქარიშხლისა და წყლის სტიქიის ღმერთი შინტოიზმში, იაპონურ მითოლოგიაში უკანასკნელი იმ წყლის წვეთისაგან წარმოქმნილ ღმერთებს შორის, რომელშიც იომი-ნო კუნიდან დაბრუნებულმა იზანაგიმ სახე დაიბანა.
მისი ერთ-ერთი დამფუძნებელი, იძუმო ნო ოკუნი, ამავდროულად ნემბუცი-ოდორის უბადლო შემსრულებელი იყო, თეატრალური წარმოდგენისა რომელიც კაბუკის სახეს წარმოადგენდა.
ლეგენდის თანახმად, წელიწადში ერთხელ, მთვარის კალენდრის მეათე თვეს, ღმერთები იაპონიის ყველა ტაძრიდან იძუმოში მნიშვნელოვანი საკითხების განსახილველად იკრიბებოდნენ, ამიტომ ამ თვეს ეწოდა „თვე ღმერთების გარეშე“.
არ არსებობს ორგანიზაცია, პიროვნება, ან დაწესებულება, რომელიც შეიძლება ხელი შეუშალოს სასამართლოს, ხოლო აღმასრულებელი და საკანონმდებლო სტრუქტურებმა უნდა დაემორჩილონ სასამართლოს გადაწყვეტილებებს.
სასამართლო, რომელიც დამოუკიდებელია თავისი მოვალეობის შესრულებისას, უნდა აუხსნას თითოეული თავისი გადაწყვეტილება კონსტიტუციის, კანონების, იურიდიული პრინციპების და მათი პირადი რწმენის თანახმად.
თურქეთის პოლიტიკა ტარდება სეკულარულ–საპარლამენტო და წარმომადგენლობით დემოკრატიულ რესპუბლიკის ფარგლებში, რა დროსაც თურქეთის პრემიერ-მინისტრი არის მთავრობის ხელმძღვანელი, ხოლო თურქეთის პრეზიდენტი არის სახელმწიფოს მეთაური, რომელიც ფლობს მეტწილად ცერემონიულ როლს, მაგრამ აგრეთვე იგი ფლობს მნიშვნელოვან სარეზერვო ძალაუფლებას.
მან თავის მაზლთან, ლუციუს ანტონიუსთან ერთად, იტალიაში რვა ლეგიონი შეკრიბა ანტონიუსის უფლებებისათვის ოქტავიანესთან საბრძოლველად, რაც, მოგვიანებით, პერუზიის ომის სახელით გახდა ცნობილი.
44 წლის 15 მარტს კეისრის მკვლელობის შემდეგ, ანტონიუსმა ოქტავიანესა და ლეპიდუსთან ერთად მეორე ტრიუმვირატი ჩამოაყალიბა და პროსკრიფციები გამოსცა.
პოლიტიკური ალიანსის განსამტკიცებლად, ფულვიამ ახალგაზრდა ოქტავიანეს ცოლად შესთავაზა კლოდია, ლეპიდუსმა კი თავისი ცოლის დისშვილი სერვილია.
2009 წლის -ის მსოფლიო საუნივერსიტეტო რეიტინგის მიხედვით, საინჟინრო-ტექნოლოგიის დარგში, ეკავა 108-ე ადგილი მსოფლიოში და 1-ლი ადგილი ქვეყნის მასშტაბით.
სტამბოლის ტექნიკური უნივერსიტეტის ფაკულტეტის სტრუქტურა შეესაბამება აშშ-ს კოლეჯების სტრუქტურას, სადაც თითოეული ფაკულტეტი შედგება ორი ან მეტი დეპარტამენტისგან.
ამ დროისთვის კენიაში ლუოს შემადგენლობაში შედის 27 სუბ-დაჯგუფება და ყოველი მათგანი შედგება სხვადასხვა მცირე სუბდაჯგუფებისგან, „სუბ-კლანებისგან“.
მაგალითისთვის, ისტორია სახელად „ოპონდოს ბავშვები“ კაცის, სახელად ოპონდოს შესახებაა, ვისი ცოლიც ჩვეულებრივი ბავშვების მაგივრად დიდი ზომის ხვლიკებს ბადებდა.
საღამოობით, როდესაც ხალხი თავიანთი ბაღებიდან ბრუნდება, ისინი მოხარულები არიან, რომ უამბონ ერთმანეთს საინტერესო ისტორიები და თან რაიმე ახალი თავადაც შეიძინონ.
“ ჭკვიანური პასუხები, რომლებიც განკუთვნილ პასუხებს არ წარმოადგენენ, ალტერნატიულ სწორ პასუხებად არიან მიჩნეული - ასე ყველა მოაზროვნე გამარჯვებული რჩება.
მუსიკოსები საკუთარი ნაშრომებით კულტურულ, პოლიტიკურ, თაობრივ პრობლემებს ეხებიან და ცდილობენ ყოველდღიური ცხოვრების აქტუალურ თემებს გაუსვან ხაზი.
კოლონიური პერიოდის განმავლობაში ლუო იზოლირებული იყო ნაციონალური ხელისუფლებისგან, მიუხედავად იმისა, რომ ის ქვეყნიდ რიგით მეორე უდიდეს ეთნიკურ ჯგუფს წარმოადგენს.
დასავლეთ კენია ეკონომიკური განვითარების მხრივ ღარიბია, ლუოს გზები განახლებას საჭიროებს და ადამიანის იმუდოდეფიციტის ვირუსის, აივ ინფექციის მაჩვენებელი მაღალია, ხშირია საკვების უკმარისობა და ბავშვთა სიკვდილიანობა.
ტურიზმი გვერდს უვლის ლუოს მიწებსა და ვიქტორიის ტბას თუმცა,ვიქტორიის ტბა ცნობილია ჰიპოპოტამებით, კაპარჭინას სახეობის თევზებით და კულტურული ატრაქციონებით.
მათზე პასუხის გაცემას ლუოელები ადამიანისგან მოელიან, რადგან თვლიან, რომ თუკი ადამიანია ცხოველებს შორის ერთადერთი, ვისაც სამყაროს შექმნაზე ფიქრი შეუძლია, უზენაესიც სწორედ ის უნდა იყოს.
იმ ადამიანს, რომელსაც ლუოს კულტურის წარმომადგენლები სამყაროს შემქნელად მოიაზრებენ „ღმერთი“ ჰქვია, ხოლო მათთვის ნეიასაი ან იუოკი ეწოდება.
ოცდამეერთე საუკუნის დასაწყისიდან ლუოს ტომი ლოკალური “მმართველების“ ადმინისტრაციული სისტემით ხელმძღვანელობს, რომელიც ბრიტანეთის კოლონიური მთავრობის მიერ იყო დადგენილი და პოსტკოლონიური კენიის პოლიტიკურ მოწყობაშიც გაგრძელდა.
კენიასა და ტანზანიაში ლუოს ადრეული მოსახლეების დიდი ნაწილი იყო მწყემსი, ამ დროისთვის მსხვილი რქოსანი საქონელი ითვლებოდა სიმდიდრისა და კეთილდღეობის სიმბოლოდ; მას მხოლოდ ლხენის აღსანიშნავ რიტუალებზე მიირთმევდნენ.
ყოველდღიურ კვებაში მნიშვნელობა ენიჭებოდა რძეთა მრავალფეროვნებასა და თევზის სახეობების მრავალფერევნებაც, რომელსაც იჭერდნენ -ის მდინარეებში და აქტიურად ვაჭრობდნენ საქონელით.
ზოგიერთი მაგალითია: „თვალი, რომელსაც არ უმკურნალებ, ზიზღით შემოგხედავს,“ „ბოცვერი პატარაა, მაგრამ ტყუპებს ბადებს,“ და „მხდალი აფთარი მრავალი წელი ცოცხლობს.
გამოჩენილ ლუოელ ექიმია . პირველი მეცნიერი აღმოსავლეთ და ცენტრალურ აფრიკაში და -ს პროფესორი, - ტროპიკულ დაავადებათა სპეციალისტო და აივ ინფექციის წამყავნი მკვლევარი;
თანამედროვე ადმინისტრაციული ოლქები ლუოს ტერიტორიაზე, რომლებიც კოლონიურ ეპოქაში ჩამოყალიბდა, სტატიკურ მდგომარეობაში გადავიდა, როდესაც წარსულში აქტიურად მუშაობდა ჯგუფებს შორის არსებულ ფრაქციულ და ტერიტორიულ პრობლემებზე.
კლოდ ლევი-სტროსმა და მისმა მეუღლემ, დინამ, ვრცლად შეისწავლეს ნამბიქუარას ცივილიზაცია 1930-იან წლებში, რის საფუძველზეც დაასკვნეს, რომ არაცივილიზებული და ცივილიზებული ადამიანების ტვინებში სტრუქტურული განსხვავება არ არსებობს და ადამიანები ამ მხრივ ყველგან იდენტურები არიან.
შედარებით პრიმიტიული მატერიალური კულტურისა და ძალიან რთული და მრავალფეროვანი კულტურული სამყაროს მქონდე ნამბიქუარას ცივილიზაციამ შეძლო საკუთარი იდენტობისა და თვითმყოფადობის დღემდე შემონახვა და გადარჩენა, მიუხედავად იმისა, რომ ნამბიქუარას ტომებს უწევდათ, როგორც განმარტოებით არსებობა, ასევე გარე სამყაროსთან გარკვეული კავშირი.
დეივიდ ფრაისის კლასიფიკაციის მიხედვით , ნამბიქუარას ლინგვისტური ოჯახი შეიძლება დაიყოს სამ ძირითად ჯგუფად, რომლებზეც ნამბიკვარას ტერიტორიის სხვადასხვა რეგიონში მეტყველებენ.
ზოგადად, მდედრობითი სქესის წარმომადგენლებს პორტუგალიური ენა ნაკლებად იციან რადგან ისინი გაცილებით უფრო იშვიათად ტოვებენ სოფელს ვიდრე მამრობითი სქესის წარმომადგენლები.
1990 წელს ჯერ კიდევ არსებობდნენ საბეინზე მოსაუბრეები, რომლებსაც შეეძლოთ ჩრდილოეთ ნამბიქუარას ენაზე საუბარი, ასევე ფლობდნენ ნამბიკვარას ოჯახში შემავალ სამ განსხვავებულ ენას და პარალელურად პორტუგალიურს.
საუკუნის დასაწყისიდან, ნამბიქუარას სახელით მოიხსენიებენ სხვადასხვა ჯგუფებს, რომლებიც მატო-გროსოს შტატის ჩრდილოდასავლეთ ტერიტორიასა და რონდონიას შტატის სასაზღვრო რეგიონებში, მდინარეების, ჟურუენასა გუაპორეს შენაკადებსა და პარანასა და რუზველტს შორის არიან ლოკალიზებული.
ნამბიკვარა არის ამ ტერიტორიაზე მცხოვრები ხალხების ზოგადი სახელი, ამიტომ არსებობს ნამბიქუარას ცივილიზაციის ქვეჯგუფების აღმნიშვნელი არაერთი სახელიც.
წყაროთა უმრავლესობა თანხმდება, რომ ნამბიქუარას ცივილიზაცია მშვიდობიანად ცხოვრობა 1700 წლამდე, დასავლეთ ბრაზილიაში ოქროს აღმოჩენის პერიოდამდე.
საუკუნის ბოლოდან 1930 წლამდე განვითარებულმა ისეთმა მოვლენებმა, როგორებიცაა: კულტურული შოკი, სხვადასხვა დაავადება და ძალადობა, ნამბიქუარას პოპულაცია 500 კაცამდე შეამცირა.
ქუილომბოს მოსახლეობას წარმოადგენდნენ: ყოფილი შავკანიანი მონები, რომლებიც ჩაპადა ხაო ფრანცისკო ხავიერის ოქროს საბადოებიდან იყვნენ გამოქცეულნი, ინდიელები და კაბორები .
არსებობს სხვადასხვა დოკუმენტი, რომლებიც გვაუწყებს, რომ ხშირად იმართებოდა ექსპედიციები, რათა ხელში ჩაეგდოთ, დაესაჯათ გაქცეული მონები და გაენადგურებინათ მთელი რეგიონის ქუოლომბოები.
საინტერესოა ექსპედიცია, რომელიც სპეციალურად გაიგზავნა 1795 წელს კონკრეტულად განსაზღვრულ ამ ტერიოტორიებზე და აქ მოხდა დაკავება იმ გაქცეულ შავკანიანთა და ინდიელთა ტომების, რომლებიც დააბრუნეს კვალ ვილა ბელაში.
ამ პერიოდში, მსგავს კონტაქტზე გასვლას ცდილობდნენ სხვა ორგანიზაციებიც, რომლებიც ცნობილნი არიან შემდეგი სახელწოდებებით: „უიკლიფის ბიბლიის მთარგმნელები“, „ლინგვისტიკის საზაფხულო ინსტიტუტი“.
პიტერ უეისენბერგერმა და დევიდ მეეხიმ დაიწყეს მუშაობა ამ ყველაფერზე და წარმატებასაც მოიაღწიეს, მოგვიანებით კი ამ ყველაფერზე საქმაინობა განაგრძო პიტერ კინგსტონმა.
მოგვიანებით 1980-იან 90-იან წლებში საზღვარი დაედო იმ პატარა ტერიოტორიებსაც, რომელსაც დიდი ღირებულება და დანიშნულება ჰქონდა ნამბიქუარას ხალხისათვის: მაგალიდად, ლაგოა დოს ბრინკოს ადგილობრივ ტერიტორიას, სადაც მამაინდელი და ნეგაროტელი მოსახლეობა აგროვებდა ნიჟარებს რათა დაემზადებინათ ყურის სამკაული; პექუიზალის ტერიტორია კი შეიქმნა იმისათვის, რომ დაეცვათ და მოეშენებინათ ხე, რომელიც ხილ პექუის ისხამდა.
წყვილმა სადგური დატოვა 1927 წელს და უკან 2 წელში დაბრუნდნენ უკვე პატარასთან ერთად, როდესაც მათ თავს დაესხნენ ვაკალიტსუს, მას შემდეგ, რაც მათ უმკურნალეს ერთ-ერთ ინდიელს, რომელიც მალევე გარდაიცვალა.
მაშინ, როცა რონდონის კომისია ნამბიქუარას ტერიტორიაზე შევიდა, ამ ინდიელებს უკვე შეხება ჰქონდათ მუშებთან, რომლებთანაც ისინი საკმაოდ ხშირად იბრძოდნენ ხოლმე.
აღნიშნული ნათარგმნი ტერმინ „ხალხის“ გაფართოება აჩვენებს, რომ კაცობრიობის საზღვარი დამოკიდებულია უფრო მის კონტექსტზე ვიდრე მის პირვანდელ, ჩვეულ და დამახასიათებელ მნიშვნელობაზე.
განსხვავებით აქამდე განხილული ჯგუფების იდენტობისა, ეს ტერმინები გამოხატავს შეუძლებლობას ჯგუფის განსაზღვრისა სხვათა ხედვის წერტილის გათვალისწინების გარეშე.
ასევე, ჩვენ შეგვიძლია ვთქვათ, რომ ეთნოგრაფიულ კონტექსტსში ზღვარი კაცობრიობასა და სოციალურ ჯგუფებში ფუნდამეტალურად დამოკიდებულია მათ ურთიერთობებზე.
მეორე მხრივ, იმ ტომებზე, რომლებიც სამხრეთ - დასავლეთ ნამბიქუარას ტერიტორიაზე იყვნენ განლაგებული, გუაპორეს ველზე, არც ისე გავლენა მოახდინა ეპიდემიებმა ამ პერიოდის განმავლობაში, სავარაუდოდ იმიტომ, რომ ისინი ცდილობდნენ აერიდებინათ თავი „თეთრებთან“ კონტაქტისგან და მათგან დისტანციას იჭერდნენ.
ფაქტობრივად, მთავარი კრიტერიუმი, რაც უფლებას გვაძლევს, რომ ამ კონკრეტულ ადგილმდებარეობას სოფელი ვუწოდოთ არის ის ფაქტი, რომ მანდ გარდაცვლილები არიან დამარხულნი.
მაშასადამე, ყოფილ სოფელთა ბევრი ადგილმდებარეობა ნამბიქუარა ტომის ხალხის მეხსიერებას შემორჩა როგორც ადგილი სადაც მათი წინაპრები არიან დაკრძალულნი.
როდესაც ვიღაც კვდებოდა ძალიან შორს სოფლისგან და ცხედრის წაღება გარდაცვლილის ნათესავების სახლში შეუძლებელი იყო, საკულტივაციო ტერიტორიის ბანაკი ან ადგილი სადაც ახალი საკულტივაციო მიწა შეიძლება განთავსებულიყო ირჩეოდა.
ამ პერიოდის განმავლობაში, ისევე როგორც ტერმინი “კაბიში”, ბევრი სხვა ტერმინი გამოიყენებინა იმისათვის, რომ აღეწერათ და დაესახელებინათ ხალხის ის ჯგუფი, რომლებსაც დღეს ვიცნობთ ნამბიქუარას სახელწოდებით.
პარეცის” ქვეჯგუფიც ცნობილი იყო, როგორც “კაბიში”, და ზოგ ისტორიულ ჩანაწერში მოიპოვება ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ არსებობდა განსხვავება თავად ამ “კაბიშის”-ის ტიპებს შორის და იყოფოდა 2 ნაწილად.
მამაინდები იყენებენ ტერმინ ნაგაიანდუს , რათა განსაზღვრონ ადგილობრივი ჯგუფის ყველა მცხოვრები, ხოლო ტერმინ თეთრებს - რათა მოიხსენიონ მთელი ნამბიქუარას ტომის მოსახლეობა და სხვა იმ რეგიონში მცხოვრები ინდიელთა ტომები, როგორიცაა, მაგალითად: პარეჩი და ჩინტა ლარგო.
ამ ფაქტს მკვლევარები ორ სავარაუდო ახსნას უძებნიან, პირველი ესაა მითოსური წარსული, რომ ადრე ცხოველები ადამიანები იყვნენ, ან სიკვდილის შემდეგ ტრანსფორმირდნენ ცხოველებად.
როგორც დევიდ ფრაისი საკუთარი დაკვირვებების საფუძველზე ასკვნის, ნამბიქუარას ტერიტორიების საზღვრების ლიმიტი დაკავშირებული იყო სანაოსნო მდინარეების საზღვრებთან.
დეივიდ ფრაისი ვარაუდობს, რომ ფართო არეალი, რომელსაც აქ მობინადრე სხვადასხვა ჯგუფები იკავებდნენ, ერთმანეთისგან გამოყოფილი იყო ბუნებრივი ბარიერებით.
დღესდღეობით ძალიან ბევრი ახალგაზრდის წახალისება ხდება მისიონერების მხრიდან, რომ მათ დატოვონ სოფლები, წავიდნენ ქალაქში და იქ მიიღონ განათლება პორტუგალიურ ენაზე, შემდეგ კი რელიგიური მსახურება ჩაატარონ საკუთარ სოფლებში, თუმცა ფაქტი ისაა, რომ არც არავინ ატარებს რელიგიურ მსახურებას და საერთოდ არც არავინ საუბრობს ბიბლიის შესახებ სოფლებში.
მაშინ, როცა მათ ეკითხებიან სკოლაში მათი გამოცდილების შესახებ, ახალგაზრდები ძირითადად ყურადღებას ამახვილებენ იმის შესახებ, თუ რა შეიტყვეს თეთრკანიანთა ცხოვრების შესახებ.
სოფლის ცენტრალური მოედანზე განლაგებულია ფლეიტის სახლები, რომლებიც გამოიყენება ბამბუკის ინსტრუმენტების დასაბინავებლად და მათი ქალთა თვალისგან დასაფარად, რომელთაც ეკრძალებათ მათი ნახვა.
თუმცა ყველა ეს მცდელობა კრახით სრულდებოდა, რადგან მოსახლეობა უკან ბრუნდებოდა თავის თავდაპირველ ტერიტორიაზე, მიუხედავად იმისა, რომ ეს ადგილები უკვე დაპყრობილი და ათვისებული ჰქონდათ ფერმერულ კომპანიებს და დიდი ნაწილი ტყეებისა კი განადგურებული იყო.
საუკუნის ბოლოს საინტერესო მოვლენები ხდება, რამე თუ ჩაპადა საო ფრანცისკო ხავიერის მაღაროები ნელ-ნელა იწურება და ამ რეგიონის უამრავი ქალაქი ნელ-ნელა მიტოვებული რჩება.
ამ სახელწოდებით ცნობილი ინდოელების მხრიდან ხდებოდა დაშინება და დამუქრება იმ მუშებზე, რომლებიც ჩართულნი იყვნენ „პოაიას“ მოპოვებაში, საქმიანობა,რომელიც ამ რეგიონში 1854 წელს დაიწყო.
საბეინი სრულიად განსხვავდება დანარჩენი ორი ენისაგან, თუმცა შედარებითი კვლევის ჩატარების შემდეგ , დევიდ ფრაისმა გამოიტანა დასკვა, რომ კოგნატების სიუხვის გამო, მიუხედავად ბევრი განსხვავებისა საბეინი, ისევე როგორც დანარჩენი ორი ენა, ნამბიკვარას ლინგვისტურ ოჯახს ეკუთვნოდა.
ამ ხალხმა იცის ბიბლია და მისი გარკვეული ნაწილი თარგმნილია მათ ენაზე მისიონერთა მიერ, თუმცა ისინი როგორც ასეთი თავიანთ თავს არ უწოდებენ მორწმუნეებს.
რონდონის ცნობების მიხედვით, სოფელი მოიცავდა ერთ დიდ და ორ შედარებით მომცრო სახლს, რომლებსაც ნახევრად სფერული ფორმა ჰქონდათ და ჩალისგან იყვნენ აშენებულნი.
როდესაც ვადარებდი 1997 წლის ფრაისისა და ფიორინის მონაცემებს სამხრეთ ნამბიქუარას შესახებ ჩემს ინფრომაციას, რომელიც მამაინდიზეა, , გადავაწდი ზემოთ აღნიშნული ტერმინის ვარიაციას.
სამხრეთ გუაპორეს ველის ჯგუფები, შესწავლილი ფიორინის მიერ, მხოლოგ იმავე ადგილობრივი ტომის წევრებს მოიხსენიებენ როგოროც „ანუსუს“-ს, ხოლო რაც შეეხება ფრაისის მიერ შესწავლილ ჯგუფებს, კერძოდ ცერადოს ტომს, ისინი ქორწინებით დაკავშირებულ ჯგფებსაც ანუსუებად მოიხსენიებენ.
1980-იან წლებში მსოფლიო ბანკის ფონდი გამოყენებული იქნა იმისათვის რომ დაეფინანსებინათ პოლონოროესტეს პროექტი, რომელიც თავის მხრივ გულისხმობდა გზის დაგებას.
აღნიშნულს გზას უნდა დაეკავშირებინა პონეტეს დე ლაცერდას მუნიციპალიტეტი ფედერალურ გზატკეცილთან, რომელიც აერთებდა ქალაქ კუიბასა და პორტო ველოს.
დაგებულმა გზამ შუაზე გაყო გუაპორეს ველი და გაიარა რეგიონის შუა ნაწილში, სადაც ოთხი ნამბიქუარელი ტომი სახლობდა, ხოლო კიდევ სამი ჯგუფი ახლოს იმყოფებოდა იმ არეასთან.
1956 წელს „გელბა კონტინენტალმა“ აიღო ტერიოტორია მდინარე კამარარესა და ხუანს შორის, მაგრამ ინიციატივა წარუმატებელი აღმოჩნდა და რეგიონი 1962 წელს იქნა მიტოვებული.
შემდეგ პერიოდში კი დაიწყო სამუშაოები გზის გასაყვანად, რომელიც დაუკავშირებდა კუიაბასა და პორტო ველოს ერთმანეთს და გაყოფდა ნამბიქუარის ტერიტორიას შუაზე.
სატელეგრაფო ხაზების კიდევ ერთი დადებითი მხარე გამოდგა ის, რომ მის მიერ მოდა გზის გაკვალვა და გაწმენდა იმისათვის, რომ ნამბიქუარას ტომებით დასახლებულ ტერიტორიაზე მოხვერდილიყვნენ და შეეღწიათ მათ.
დევიდ ფრაისის 1972 წლის ჩანაწერებში გვხვდება ინფორმაცია იმის შესახებაც, რომ მისიონერი წყვილი სამხრეთ ამერიკის მისიონერული კავშირიდან დასახლდა სწორედაც რომ ჟურუენას სატელეფრაგო სადგურის მიმდებარე ტერიტორიაზე, საკმაოდ ახლოს.
1980 წელს მსოფლიო ბანკმა გამოყო რესურსები და დააფინანსა ნამბიქუარას ტერიტორიებიდან რონდონიამდე და ასევე ბრაზილიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ შტატებამდე გზის მშენებლობა.
ნამბიქუარას შესახებ ისტორიული ინფორმაციის შეგროვებას ართულებდა ისე ფაქტი, რომ ნამბიქუარას ცივილიზაცია რამდენიმე ქვეჯგუფად იყოფა და თითოეულ ჯგუფს საკუთარი, განსხვავებული სახელი აქვს.
1940-იან წლებში, მეორე მსოფლიო ომის დროს, კაუჩუკის მოპოვება გავრცელდა ამაზონის რეგიონში და ამ პერიოდის განმავლობაში პირენეუს დე საუზა ფოსტამ დაიწყო მოპოვებული კაუჩუკის გაყიდვა ადგილობრივ სამუშაო ძალაზე.
მისი თქმით, ინტენსიური დასახლება იმ ადგილას, რომელსაც დღეს შეესაბამება მატო გროსოს ტერიტორია, დაიწყო 1719 წელს მდინარე კოხიპოში ოქროს აღმოჩენით.
მხარე დაყოფილია 9 ერთმანეთის არა მოსაზღვრე ტერიტორიად: ვალე დო გუაპორე, პირინეუს დე სოუზა, ნამბიქუარა, ლაგოა დოს ბრინკოს, ტაიჰანტესუ, პექუიზალ, ტირიქატინგა და ტუბარაო - ლატუნდე.
ამ შემთხევევაში, ამ საკულტივაციო მიწაზე პასუხისმგებელი ოჯახი ჩვეულებისამებრ აგებს დროებით საცხოვრებელს, სადაც შეუძლიათ თესვისა და მოგვიანებით, მოსავლის აღების პერიოდში დარჩნენ, რითიც თავს არიდებენ სოფელში ყოველდღე დაბრუნების საჭიროებას.
მცირერიცხოვანი ჯგუფები, რომელთაც მოახერხეს გადარჩენა, უერთდებოდნენ უფრო დიდ ტომებს, სადაც იგივე საფრთხე არ ემუქრებოდათ, ამგვარად, გადარჩენილები მაგალითად და’ვენდეს, დ’ავენდეესა და საბანეს ტომებისა ცხოვრობენ მამაინდებთან ერთად.
ხანდახან ოჯახები თესვისა და მოსავლის აღების პერიოდში ძირითად საცხოვრენელ ადგილს იცვლიდნენ და საკულტივაციო ტერიტორიის ბანაკებში გადასახლდებოდნენ ხოლმე, მაგრამ მათი დასრულების შემდეგ იგივე ადგილმდებარეობას უბრუნდებოდნენ.
სოფლებში, რომლებიც განთავსებულია სამ რიზონზე, რომლებიც თავისი მხრივ ქმნის, ნამბიქუარას ტომების ტერიტორიას, აღმოჩენილი იქნა სხვადასხვა ტიპის დასახლებები.
ჩრდილოეთის დასახლებების ჯგუფებში სახლები კონუსისებური იყო ხოლო გუაპორეს რეგიონში - დიდი და წაგრძელებული, მაშინ როცა ჯურუინას ხეობაში ისინი შედარებით პატარა და ნახევრად სფერული იყო.
1982 წელს დავიდ პრაისი არნიშნულ თემაზე წერისას ამტკიცებს, რომ ხშირ შემთხვევაში ადამიანის წარმომავლობა განისაზღვრება მისი დაბადების ადგილით ან მამის ხაზით წარმომავლობის მიხედვით, ამასთან ერთად იგი აღნიშნავს, რომ ნამბიქუარაარას ტომები არ აღიარებენ საკუთარ თავს როგორც პოლიტიკურ გაერთიანებებად, და განსასაზღვრად იყინებენ სიტყვა „ანუსუს“, რომელიც სამხრეთ ნამბიქუარულ ენაზე ხალხს ნიშნავს.
მიუხედავად იმისა, რომ ისინი ტყიან რეგიონში ცხოვრობენ მამაინდეს ტომის ხალხმა საკუთარი სოფლები უფრო მაღალ ადგილებზე გააშენეს ქვიშიანი ნიადაგითა და სერადოსთვის დამახასიათებელი მცენარეული საფარით.
ტერმინი ჰალოდუ გამოყენებული მამაინდეს მიერ საკუთარი სოფლის მოსახსენიებლად, ნიშნავს, რომ სავანა ან სერადო სოფლის გასაშენებლად გამოსადეგ ადგილად არის მიჩნეული.
ამჟამად მამაინდეს ტომის ხალხნი სახლობენ მდებარეობს სოფელში პლატოს უმაღლესო წერტილისა, რომელსაც მოიხსენიებენ როგორ იუ’კოტნდუ კიდეზე/ნაპირზე დაკიდებული).
ტერიტორიები, რომელსაც გადაწვავდნენ კულტივიზაციის მიზნით, გავრცელებული არის მთების შედარებით დაბალ ნაწილებში, პარდოსა და ქაბიქსის მდინარეების შორის მდებარე მასიური ტყის რეგიონში, სადაც მიწა შედარებით უფრო ნაყოფიერია.
1781 წელს იყო მცდელობა, რომ მეტი ინფორმაცია შეეტყოთ იმ ინდიელთა შესახებ, რომლებიც ცნობილი იყვნენ შემდეგი სახელწოდებით „კაბიხი”, და რომლებიც ცხოვრობდნენ სარარის ხეობის რეგიონში.
ნამბიქუარას მოსახლეობით დაკავებული რეგიონის შესახებ პირველი ჩანაწერები თარიღდება 1770 წლით, მაშინ, როცა მოხდა ორგანიზება ექსპედიციისა, რათა გაკეთებულიყო დამაკავშირებელი გზა ფორტე ბრაგანცადან ვილა ბელამდე და რათა შემდგომ ამ რეგიონში ოქრო მოეპოვებინათ.
ჩრდილოეთით მდებარე საცხოვრებლები გამოირჩეოდნენ კონისისებრი ფორმით, როცა გუაპორეს ხეობაში განლაგებული საცხოვრებლები ფართო და მოგრძო ფორმებით ხასიათდებოდა.
ეთნიკური ჯგუფები, რომლებიც დღემდე ცხოვრობენ ტერიტორიაზე, რომელშიც შედის , გუაპორეს ხეობა და ჩრდილოეთ რეგიონი, საუბრობენ ნამბიქუარას ლინგვისტურ ოჯახში შემავალ ენებზე.
ლევი სტროსის კვლევას თუ დავეყრდნობით, , კრიტერიუმები იმისა, რომ დავადგინოთ თუ კერძოდ რომელ დაჯგუფებას მიეკუთვნება ესა თუ ის ადამიანი არის მარტივი და ხშირ შემთხვევაში შეესაბამება პოლიტიკურ ინტერესს და ხდება შეუძლებელი რომ განსაზღვრო თუ რომელი ადამიანი რომელ ჯგუფს მიეკუთვნება.
1919 წელს ადგილობრივი ფოსტა შეიქმნა პონტეს ლაერდასთან, იმისათვის რომ მიეზიდათ და ამასთანავე მშვიდობა დაემყარებინათ ნამბიქუარას მოსახლეობაში, სარარეს ველზე.
1973 წელს, იმის გამო რომ რაც შეიძლებოდა შეემცირებინათ კონფლიქტი ფერმერებსა და ნამბიქუარას მოსახლეობას შორის, მიწის ზოლი, რომელიც მდებარეობდა მდინარე კამარარესა და დოზე დე ოუტურბოს შორის, გადეცათ ნამბიქუარას რეზერვის მაცოხვრებლებს.
აღსანიშნავია ისიც, რომ მისიონერების მიერ დაკავებული ეს სადგური აშენებული იყო პარდოს მდინარეზე, რომელიც შემდგომ უკვე გადატანილ იქნა უკვე სოფელ კამარარეში, 1961 წელს ჟურუენას ხეობაში.
ბევრჯერ ვახსენეთ დევიდ ფრაისის 1972 წლის ჩანაწერები და ახლაც უნდა აღვნიშნოთ, რომ მასში ხშირადაა საუბარი ნამბიქუარას ჯგუფებს შორის მისიონერთა გამოჩენის შესახებ, თუმცა ისიც დასამატებელია, რომ ფრაისი ასეთ რამეს აცხადებს: „მძიმე ევანგელიზმის მიუხედავად, არასოდეს შემხვედრია ქრისტიანი ნამბიქუარელი.
2002 წლის მიწების დეპარტამენტის მოხსენების მიხედვით კოლონიზაცია აჩვენებს, რომ 1955 წელს მატო გროსსოს მიწა 22 ნაწილად იყო გაყოფილი და თითოეულს სულ მცირე ორასი ათასი ჰექტარი ეკავა.
ფრანკამ გამოაქვეყნა უამრავი მოხსენება, სადაც იგი უკმაყოფილებას გამოთქვამდა იმ სირთულეებზე, რომელსაც ნამბიქუარას მცხოვრებთა ყოფნა ხდიდა დასახლებაში.
მისი მტკიცებით, ინდიელები მოდიოდნენ ფოსტასთნ და იქამდე რჩებოდნენ, სანამ მათთვის საჭირო საქონელს არ მიიღებდნენ და შემდეგ უკან ბრუნდებოდნენ.
ასევე როკეტ-პინტო დასძენს, რომ ნამბიქუარას სოფლები როგორც წესი ორი სახლისგან შედგება - ერთი მეორეს წინ არის განლაგებული და მათ ერთმანეთისგან ცენტრალური მოედანი აშორებთ, ისინი ძირითადად მდებარეობენ სერადოზე ან უფრო ამაღლებულ ადგილებზე.
დეივიდ ფრაისის მიერ მოწოდებული 1969 წლის აღწერა აჩვენებს, რომ ნამბიქუარას მოსახლეობა 550 ადამიანით შემცირდა, თუ შევადარებთ 30 წლის წინანდელ მონაცემებს, როდესაც ლევი სტროსის ექსპედიცია იმყოფებოდა ნამბიქუარას ტერიტორიაზე.
დევიდ ფრაისის 1972 წლის ჩანაწერებში გვხვდება ერთი ნაწილი, სადაც საუბარია ძველი კიტჰალჰუ კაცისა, რომელიც იუწყება და ამტკიცებს, რომ იგი იბრძოდა ხვეულთმიან ადამიანებთან ერთად, რომლებიც ცხოვრობდნენ ტყეში.
1907 წელს რონდონის კომისიის ინიციატივით მოეწყო ექსპედიციები ჟურუენას ხეობის რეგიონში, მთავარი მიზანი კი იყო სატელეგრაფო ხაზის ტრაექტორიის დადგენა, იმ ხაზისა, რომელიც მატო გროსოს ამაზონთან აკავშირებდა.
1960 წლის ბოლოს გუაპორეს ველების უმეტესი ნაწილი უნაყოფო მიწები იყო, ხოლო დანარჩენი ნამბიქუარას ტერიტორია კი იყიდებოდა ფერმერულ კომპანიებზე ფედერალური ფონდის მიერ.
1930 წლის შემდგე კათოლიკე მისიონერებს უკვე ნამუშევარი ჰქონდათ ჟურუენას ხეობაში მცხოვრებ ნამბიქუარას მოსახლეობასთან და მათ შესახებ უკვე საკმაოდ ბევრი ინფორმაცია ჰქონდათ შეგროვებული.
იუნესკოს სამთავრობათაშორისო კომიტეტის სხდომაზე, რომელიც ჩატარდა ეთიოპიის დედაქალაქ ადის-აბებაში 2016 წელს, არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის შესახებ კონვენციის საფუძველზე აზერბაიჯანის, ირანის, ყაზახეთის, ყირგიზეთისა და თურქეთის სახელით მიღებული იქნა გადაწყვეტილება იუნესკოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ნუსხაში შეიტანონ შემდეგი პურის კვევრები - ლავაშის, ქათირის, ჟუპკის, იუფკის კულტურა.
თამაშის სიუჟეტი მიმდინარეობს ორგანიზაცია "განთიადის მცველების" გარშემო, რომლის მიზანი არის ხელი შეუშალოს ძლევამოსილ ვამპირთა კლანის, ვოლკიჰარის დაბრუნებას.
ორიგინალი თამაშის : -ის მსგავსად, -ში წარმოდგენილია ღია სამყაროს გეიმპლეი, სადაც შესაძლებელი არის თამაშის სამყაროში თავისუფლად გადაადგილება, ძირითადი დავალებების განუსაძღვრელი ვადით გადადება და საკუთარი პერსონაჟის შექმნა.