polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
დიდი სურვილი ჰქონდა სამშობლოში დაბრუნებულიყო და იქ გაეგრძელებინა თავისი საქმე, მაგრამ 1918-1921 წლებში მისი ბიზნესი ჯერ კიდევ ფეხს იდგამდა.
აქტიურად ეხმარებოდა საკუთარ სოფელს: მხარში ედგა გაჭირვებულებს, ააშენა სკოლა, აფთიაქი, მდინარე შარეულაზე გადო ორი ხიდი, შეაკეთა ეკლესია, მღვდილის სახლი, გახსნა და საქონლით მოამარაგა სავაჭროები, მოაგვარა მრავალი წვრილმანი პრობლემა.
1907 წელს გრიგოლ კობახიძე პოლონეთის გავლით გერმანიაში ჩავიდა, მიუნხენში დასახლდა და გერმანელი სპციალისტების დახმარებით შექმნა შუშის პროდუქციის დამამზადებელი პატარა საწარმო, თუმცა 1908 წლის დასაწყისში ლონდონში გადავიდა.
გრიგოლ კობახიძე მთელი ცხოვრების განმავლობაში ეწეოდა ქველმოქმედებას, განსაკუთრებით ეხმარებოდა ქართველ ემიგრამნტებს არამარტო ამერიკაში, არამედ ევროპაშიც.
გრიგოლ კობახიძის წერილებიდან ირკვევა, რომ თავის დროზე ძმისშვილების, ან ახლო ნათესავების წაყვანა უნდოდა ამერიკაში, მაგრამ ვერ შეძლო და საბჭოთა კავშირში დაწყებული რეპრესიების გამო იძულებული იყო საერთოდ შეეწყვიტა ოჯახთან ურთიერთობა.
1922 წლიდან მისმა ფირმამ „ “-მ, რომელიც 45 დასახელების პროდუქციას უშვებდა (სამედიცინო, ქიმიური, ლაბორატორიული, ფანჯრის მინები, ოთახის გასატიხრი მინები და სხვ.) სახელი გაითქვა აღმოსავლეთ შტატების სამრეწველო ცხოვრებაში.
რომლებმაც ნამდვილი სანთლები შეცვალა. ფერადი მინისგან ამზადებდა სხვადასხვა ფორმის სათამაშოებს, რომელსაც „ორნამენტი" უწოდა, შინდისფერ ყუთებში ჩაწყობილ 12 ან 24 ცალ სათამაშოს ეწერა „კობი.
1995 წელს, ჯეფ ჰესტერისა და პოლ სკოუენის მიერ ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპით გადაღებულმა ფოტოებმა გააუმჯობესა მეცნიერული გაგება ნისლეულში მიმდინარე პროცესებთან დაკავშირებით.
სვეტების ეს სტრუქტურა საკმაოდ ჰგავს უფრო დიდ ვარსკვლავთწარმომქმნელ რეგიონს, კასიოპეას თანავარსკვლავედის მიმართულებით მდებარე სულის ნისლეულში, რომელიც 2005 წელს სპიტცერის კოსმოსურმა ტელესკოპმა გადაიღო; ეს რეგიონიც გამორჩეულია ვარსკვლავთწარმომქმნელი სვეტების არსებობით.
ეს სვეტები, რომლებიც სტალაგმიტებს წააგავს, შედგება ვარსკვლავთშორისი წყალბადის გაზისა და მტვრისგან, რომელიც ახალი ვარსკვლავებისთვის ინკუბატორივით მუშაობს.
2007 წელს სპიტცერმა ცხელი გაზი შენიშნა, რაც იძლევა იმის ვარაუდის შესაძლებლობას, რომ არეალი დაანგრია სუპერნოვამ, რომელიც 8000-9000 წლის წინ აფეთქდა.
სუპერნოვადან წამოსულ უფრო ნელა მოძრავ შოკურ ტალღას ნისლეულში გასავრცელებლად რამდენიმე ათასწლეული დასჭირდებოდა, რაც შემდეგ დახვეწილ სვეტებს ააფეთქებდა — მაგრამ შუქი, რომელიც ჩვენ ამ დანგრევის მოწმეებს გაგვხდის, დედამიწამდე შემდეგ ათასწლეულშიც ვერ მოაღწევს.
არწივის ნისლეული (კატალოგში როგორც მესიე 16, 16 ან 6611, აგრეთვე ცნობილი როგორც ვარსკვლავთდედოფლის ნისლეული) — ახალგაზრდა ღია ვარსკვლავთგროვა გველის თანავარსკვლავედის მიმართულებით; 1745–46 წლებში აღმოაჩინა შვეიცარიელმა ასტრონომმა ჟან-ფილიპ დე შეზომ.
ნისლეულთან გაიგივებული გროვა დაახლოებით 8100 ვარსკვლავს შეიცავს, რომლებიც ძირითადად კონცენტრირებულნი არიან სვეტების ჩრდილო-დასავლეთით, მოლეკულური ღრუბლის ნაპრალში.
ის ბინარული ვარსკვლავია, რომელიც 3.5 ტიპისა ვარსკვლავისა და 7.5 ტიპის კომპანიონისგან შედგება; ამ ვარსკვლავს გააჩნია დაახლოებით 80 მზის მასა, სიკაშკაშე კი მზეზე 1 მილიონჯერ მეტი აქვს.
2007 წელს დიდი არალის ზღვის დასავლეთ ნაწილში მარილიანობა შეადგენდა 70 გ/ლ-მდე, ხოლო აღმოსავლეთში 100 გ/ლ-მდე, რაც ყოველმხრივ გამორიცხავს რაიმე ტიპის სამეურნეო საქმიანობას აღნიშნულ რეგიონში.
მთლიანობაში, არალის ზღვის ფართობის შემცირება ჯერ კიდევ გასული საუკუნის 60-იან წლებში დაიწყო, როდესაც საბჭოთა კავშირმა გადაწყიტა, რომ მასში ჩამდინარე ორი მდინარე — ამუდარია და სირდარია სარწყავად უნდა ყოფილიყო გამოყენებული, რის გამოც დაირღვა მდინარეთა წყლის რეჟიმი და დაიწია თვით არალის ზღვის დონემაც.
დიდი არალის ზღვა, სამხრეთი არალის ზღვა ან დიდი არალი — ყოფილი არალის ზღვის აუზში არსებული ტბა, რომელიც წარმოიქმნა 1989 წელს უკანასკნელის ამოშრობის შედეგად.
2003 წელს დიდი არალის ზღვა გაიყო აღმოსავლეთ და დასავლეთ ნაწილად, რომლებიც ერთმანეთთან დაკავშირებული არიან უზუნ-არალის ვიწრო სრუტით, რომელიც ზღვის დონიდან 29 მ სიმაღლეზე მდებარეობს.
2015 წლის გაზაფხულზე დროებით დაიღვარა წყალსატევი , ხოლო 2015 წლის შემოდგომისთვის მისი წყლის ზედაპირი კვლავ შემცირდა, აღმოსავლეთ არალი ისევ გაშრა.
აფხაზურმა მხარემ გადაწყვიტა რომ რეფერენდუმზე დაერეგისტრირებინათ მხოლოდ 219,534 ამომრჩეველი, ხოლო დევნილი მოსახლეობის აზრი, რომელიც ნათელი იყო მათ მიერ საპროტესტო აქციის შესაბამისად და შეადგენდა რამდენიმე ასეულ ათას ხმას არ გითვალისწინეს.
თუ გავითვალისწინებთ ხმის უფლების მქონე იმ მოსახლეობის პოზიციასაც რომელიც საქართველოს ტერიტორიაზე იმყოფებოდა, მივიღებთ რომ რეფერენდუმმა საკმარისი ხმა ვერ დააგროვა რომ ჩატარებულად გამოცხადებულიყო.
საკონსტიტუციო რეფერენდუმი აფხაზეთის ტერიტორიაზე — გაიმართა 1999 წლის 3 ოქტომბერს, აფხაზეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტის არჩევნების პარალელურად.
რეფერენდუმის მიზანი იყო გაერკვიათ ემხრობოდა თუ არა მოსახლეობა 1994 წლის 26 ნოემბერს უმაღლესი საბჭოს მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებას ახალი კონსტიტუციის შექმნის შესახებ.
აღნიშნული რეფერენდუმის ჩატარება დაგმობილი იყო ქართული მხარის მიერ ისევე, როგორც ქართული მხარის მიერ ერთი თვის შემდეგ ჩატარებული რეფერენდუმი დაგმობილი აფხაზეთის მხარის მიერ
1999 წელს აფხაზეთში ჩატარებულ რეფერენდუმს წინ უსწრებდა, იმ მოსახლეობის დიდი ოდენობით იძულებით გაძევება, რომლებიც წარმოადგენდნენ აფხაზეთის ტერიტორიაზე მკვიდრ მოსახლეობას.
აფხაზეთის რესპუბლიკის მთავრობა, ეფუძნება რა აფხაზეთში ჩატარებულ 1991 წლის 17 მარტს ჩატარებულ საკავშირო რეფერენდუმს , აცხადებს რომ აღნიშნული რეფერენდუმი წარმოადგენს იურიდიულ საფუძველს მიმდინარე წლის რეფერენდუმისა.
1886 წელს ბელგიის კოლონიალურმა ხელისუფლებამ ქალაქს სახელი შეუცვალა და დაარქვა კოკიიავილი და მხოლოდ 1966 წელს, დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, ახალმა ხელისუფლებამ მას დაარქვა მბანდაკა.
1930-იან წლებში ბელგიის ხელისუფლება აქტიურად ავითარებდა ქალაქს: მდინარეზე დაიწყო ხიდის მშენებლობა, ასევე აშენდა რამდენიმე ფაბრიკა, ქალაქის რატუშა.
1883 წელს ჰენრი მორტონ სტენლიმ დააარსა ქალაქი და მას დაარქვა ეკუატერვილი, რადგანაც ის მდებარეობს სულ რაღაც 4 კმ-ით ჩრდილოეთით ეკვატორიდან.
გეგმა მოიცავდა ინფრასტრუქტურას დაახლოებით 100 000 ადამიანზე, რკინიგზის სადგურს, კათოლიკურ ეკლესიას, გუბერნატორის რეზიდენციას და მომავალში ამ ადგილების მოსანახულებლად ჩამოსული ბელგიის მეფის სასახლეს.
მიუხედავად მათ მიმართ კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის და გაეროს სამშვიდობო ძალების ჯარების მიერ წინააღმდეგობის გაწევისა, აჯანყებულები შეიჭრნენ ქალაქის სიღრმეში და დაიკავეს ადგილობრივი აეროპორტი.
სხვა სიტუაცია იყო საფრანგეთში: საფრანგეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი, ჟორჟ ბონე ამბობდა, რომ ფრანგული მხარე უძლური იყო 2 სექტემბრის პარლამენტის სხდომამდე.
ბრიტანეთი, თავის მხრივ, თვლიდა, რომ ჰიტლერისთვის ულტიმატუმი პირდაპირ უნდა წარედგინათ და ჯარის გაყვანის დრო 2 სექტემბრის ბოლომდე მიეცათ.
ჯარის გაყვანის ვადის გადაწევას ითხოვდა ბონე, რომელიც ბრიტანელ კოლეგებთან საუბრის დროს აცხადებდა, რომ საფრანგეთი მობილიზაციას და ევაკუაციას ასეთ მოკლე დროში ვერ მოახერხებდა.
ასე, როდესაც გრინვუდმა გამოსვლაში მუშათა კლასისთვის ლაპარაკი დაიწყო, კონსერვატორმა უკანსკამელმა ლეო ემერიმ მას ინგლისისთვის ლაპარაკისკენ მოუწოდა, რადგან პრემიერი ამას არ აკეთებდა.
ამით ის შეეცადა დეპუტატები დაერწმუნებინა, რომ საფრანგეთი სისუსტეს არ იჩენდა, თუმცა, მან წარმატებას ვერ მიაღწია: ბევრისთვის უკვე ცნობილი იყო ბონეს პოზიცია.
ბრიტანეთის პრემიერმა თავისი ბოლო შეხვედრა სამშვიდობო დროს ღამის 11:30-ზე ჩაატარა და მინისტრებს განუცხადა, რომ ოფიციალურ ბერლინს ულტიმატუმს შემდეგი დილის 9 საათზე წარუდგენდნენ.
ამის შემდეგ, ჩემბერლენს შესთავაზეს ჯანდაცვის მინისტრის პოსტის დაკავებას, მაგრამ, ჩემბერლენმა უარი თქვა – იმ დროისათვის პრემიერ-მინისტრი ჯერ კიდევ ლოიდ ჯორჯი იყო.
მისი შემცვლელი გახდა იუნიონისტების ლიდერი ბონარ ლოუ, რომლის პრემიერობის დროსაც იუნიონისტების ბევრი გავლენიანი წევრი უარს ამბობდა მასთან მუშაობაზე.
1922 წელს ჩემბერლენმა ჯანდაცვის მინისტრის თანამდებობაზე შეცვალა სერ ართურ გრიფიტ-ბოსქაუენი, რომელმაც არჩევნებში გამარჯვება ვერ მოიპოვა.
თავის მომავალ მემკვიდრეს, უინსტონ ჩერჩილს, ჩემბერლენმა საადმირალოს პირველი ლორდის ტიტული დაუბრუნა და სამხედრო კაბინეტშიც მიუჩინა ადგილი.
პრემიერმა არ დაივიწყა არც ენტონი იდენი: იგი დომინიონების პირველი მდივანი გახდა, თუმცა, ჩერჩილისგან განსხვავებით, ადგილი მხოლოდ პატარა საომარ კაბინეტში დაიკავა.
ახლადდანიშნული ჩერჩილი, თავის ჩვეულ მანერაში, აქტიურად შეუდგა თავისი მოვალეობის შესრულებას — იგი პრემიერს დღეში უამრავ წერილს უგზავნიდა, რის გამოც ჩემბერლენი არაერთხელ გამოთქვამდა უკმაყოფილებას.
გარდა ამისა, მან არ მისცა ამბიციურ ჩერჩილს მისი ექსტრემალური გეგმების განხორციელების საშუალება, როგორიც, მაგალითად, ოპერაცია კატერინა იყო, რომლის მიხედვითაც ბალტიის ზღვაში შევიდოდა მძიმედ დაჯავშნული ბრიტანული გემები საჰაერო მხარდაჭერის გარეშე, რათა ხელი შეეშალა გერმანიაში რკინის მადნის შეტანისათვის.
საზღვაო ომის დაწყებიდან ფრონტზე ბრიტანეთის ერთადერთი მოქმედება იყო საადმირალოს პირველი ლორდის დაუნდობელი და სწრაფი გამარჯვების სურვილი, რის გამოც თავისი კოლეგების და საზოგადოების თვალში იგი მომავალი ლიდერი გახდა.
მის პოზიციას არ იზიარებდა მინისტრთა კაბინეტის უმრავლესობა და მას შემდეგ, რაც პოლონეთმა უარი თქვა თავის ადრინდელ პოზიციაზე საბჭოთა-ბრიტანულ ალაიანსზე, ჩემბერლენს მოსკოვთან მოლაპარაკებების დაწყება მოუწია.
ჩემბერლენი საბჭოთა-გერმანული დაახლოების ჭორებს არ პასუხობდა, თუმცა განაცხადა, რომ ამ შემთხვევაშიც კი ბრიტანეთი თავის მოვალეობებს პოლონეთის მიმართ მაინც შეასრულებდა.
ასევე, 23 აგვისტოს ჰენდერსონმა ჰიტლერს ჩემბერლენის წერილი მიუტანა, სადაც ბრიტანეთის პრემიერი ამბობდა, რომ მზად იყო დაეცვა პოლონეთი.
ბიუჯეტის ძირითადად დანახარჯს წარმოადგენდა ბრიტანეთის საომარი ვალი, რომლის დიდი ნაწილის წლიური პროცენტი ჩემბერლენმა 3,5 პროცენტამდე შეამცირა.
მიუხედავად ამისა, 1934 წლისთვის ბიუჯეტში უკვე არსებობდა ნამატი, როლის ხარჯზეც მან მოახერხა შემცირებული შეღავათების და სახელმწიფო მოხელეების ხელფასების გაზრდა.
ჩემბერლენი თვლიდა, რომ მნიშვნელოვანი იყო ცხოვრებაში გარკვეული ინტერესის ქონის უზრუნველყოფა ადამიანებისათვის, რომლებიც სამსახურს ვერასდროს იშოვიდნენ.
ანექსირებული ავსტრიის შემდეგ ყურადღება მიიპყრო ადოლფ ჰიტლერის შესაძლო მიზანმა — ჩეხოსლოვაკიის სუდეტის ოლქს, რომელშიც 3 მილიონი ეთნიკური გერმანელი ცხოვრობდა — ყველაზე დიდი გერმანული მოსახლეობა რაიხის ფარგლებს გარეთ.
ფიურერს ხელს უწყობდა ისიც, რომ ჩეხოსლოვაკიას სამხედრო შეთანხმება მხოლოდ საფრანგეთთან ჰქონდა, ამიტომ, შესაძლებელი იყო, რომ ომის შემთხვევაში ბრიტანეთი არ ჩარეულიყო.
მიუხედავად ამისა, მსოფლიოში თვლიდნენ, რომ ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს კომიტეტი ავსტრიის დაცემის შემდეგ აპირებდა დიდი ალიანსის შექმნას, რომელიც ხელს შეუშლიდა გერმანულ აგრესიას, ან კიდევ, დაეხმარებოდა ფრანგებს ომის შემთხვევაში.
სინამდვილეში, კომიტეტმა გადაწყვიტა ჩეხოსლოვაკიისთვის სუდეტის ოლქის დათმობის რჩევა მიეცა, რათა გერმანიასთან ურთიერთობა არ გაფუჭებულიყო.
ამაზე გარკვეული გავლენა იქონია სამხედრო შტატების ანგარიშებმაც, რომელთა მიხედვიც ბრიტანეთს არ შესწევდა ჩეხოსლოვაკიის დახმარების ძალა, თუ უკანასკნელი გერმანული აგრესიის მსხვერპლი გახდებოდა.
შეხვედრაზე ინგლისელმა ჰიტლერს ოლქის შეერთების დროს თავშეკავებულობისკენ მოუწოდა და სთხოვა არ დაებომბა პრაღა, თუ ჩეხები წინააღმდეგობის გაწევას ეცდებოდნენ.
იმავე დღეს გერმანიის საგარეო საქმეთა მინისტრი, იოახიმ ფონ რიბენტროპი უკმაყოფილებას გამოთქვამდა კიდევ ერთი შეთანხმების დადებით, რის საპასუხოდაც ჰიტლერმა მას უთხრა: ამას სერიოზულად ნუ მიუდგები.
როდესაც მოლაპარაკებები ჩიხში შევიდა, ჩემბერლენმა ირლანდიელებს საბოლოო წინადადება წაუყენა, რომელშიც მათი ბევრი მოთხოვნა დააკმაყოფილა (თუმცა, თვითონ ჩემბერლენი დარწმუნებული იყო, რომ კომპრომისზე მხოლოდ უმნიშვნელო საკითხებში წავიდა).
მიუხედავად ამისა, მოუგვარებელი დარჩა ირლანდიის გაყოფის საკითხი, ამასთან ერთად, ბრიტანელებს არ ჰქონდათ ომის დროს პორტების შენარჩუნების წერილობითი გარანტია – დე ვალერასაგან ჩემბერლენს მხოლოდ ზეპირი დანაპირები ერგო.
მეორე მსოფლიო ომის დროს ბრიტანეთმა პორტების გამოყენება ვერ შეძლო – დე ვალერამ ირლანდიის ნეიტრალიტეტის დაცვის მიზნით ბრიტანელებს უარი უთხრა.
ჩემბერლენი, თავის მხრივ, თვლიდა, რომ პორტების დათმობა დუბლინთან მეგობრული ურთიერთობის შენარჩუნებად ღირდა, რადგანაც, თუ ირლანდია ინგლისის მტერი გახდებოდა, პორტების გამოყენება მაინც შეუძლებელი იქნებოდა.
სუდეტის ოლქის გადაცემის ბოლო დღედ ჰიტლერმა 1 ოქტომბერი დაასახელა (ეს იყო ჩეხოსლოვაკიაში შეჭრის დიდი ხნით ადრე დადგენილი საიდუმლო თარიღი), გარდა ამისა, ის ითხოვდა, რომ ოლქიდან წასულებს თან არაფერი წაეღოთ.
სიტუაციის განმუხტვის მიზნით ჩემბერლენმა გერმანულ მხარეს პრობლემის სამხედრო გზის მოგვარების გვერდზე გადადების სანაცვლოდ კონსენსუსის პოვნაში ბრიტანული მხარის დახმარება შესთავაზა, 27 სექტემბერს კი რადიოთი გამოვიდა და განაცხადა:
1938 წლის ოქტომბრის დასაწყისში მან მინისტრთა კაბინეტს მიმართა: სიგიჟე იქნება, თუ ჩვენ გადაიარაღებას შევწვეტთ, სანამ არ დავრწმუნდებით, რომ სხვებიც ამავეს იზამენ.
მართალია, ჩემბერლენი გადაიარაღებას ემხრობოდა, თუმცა მან უარი თქვა წარმოება სამხედრო მდგომარეობაზე გადაეყვანა, რადგანაც ეს, მისი აზრით, ჰიტლერისთვის იქნებოდა ნიშანი, რომ ბრიტანეთმა მიუნხენის შეთანხმება დაივიწყა.
ჩემბერლენი იმედს იტოვებდა, რომ ჰიტლერთან მიღწეული შეთანხმება მას ევროპაში უკვე სხვა კონფლიქტების მოგვარებაში დაეხმარებოდა, თუმცა, გერმანიის ფიურერი ამაში დაინტერესებულობას საზოგადოდ არ გამოხატავდა.
მიუნხენის შემდეგ ჩემბერლენს საყოველთაო არჩევნების გამართვა სურდა, თუმცა, ამ გზით გაღიზიანებული და მოუხერხებელი თემთა პალატის მოშორება მან სუიციდალურად ჩათვალა.
თავის ბიუჯეტში ჩემბერლენმა არ დაივიწყა არც სამხედრო სფერო: მან თავიდან დანახარჯები შეამცირა, თუმცა, 1935 წლისთვის, როდესაც მესამე რაიხი ადოლფ ჰიტლერის მეთაურობით აღზევებას ცდილობდა, ჩემბერლენი გააცნობიერა გადაიარაღების აუცილებლობაში დარწმუნდა.
განსაკუთრებულ ყურადღებას იგი სამეფო ავიაციას ცდილობდა, რადგანაც თვლიდა, რომ ბრიტანეთის ისტორიული საყრდენი, ინგლისის არხი, საერთოდ არ იყო დაცული გერმანული ავიაციისაგან.
საყოველთაო არჩევნებში კონსერვატორებმა კვლავ გაიმარჯვეს, მართალია, 1931 წელს მოპოვებული აბსოლუტური უმრავლესობა მათ დაკარგეს, მაგრამ, 255 მანდატის შენარჩუნება მაინც შეძლეს.
საარჩევნო კამპანიის დროს ლეიბორისტმა ართურ გრინვუდმა ჩემბერლენი ფულის გადაყრაში დაადანაშაულა და განაცხადა, რომ გადაიარაღება იყო პანიკის გამოვლენენა და გადაიარაღებაში კიდევ მილიონების დახარჯვა არცხვენდა ისეთი რანგის სახელმწიფო მოღვაწეს, როგორიც ჩემბერლენი იყო.
ჩემბერლენის ბიოგრაფის, ნიკ სმატთის თანახმად, მისი თავდაპირველი რეაქცია სუსტი იყო, თუმცა, შემდეგი 48 საათის განმავლობაში მან უფრო ძლიერი ხასიათი გამოავლინა.
ბირმინგემში 17 მარტს გამოსვლისას მან განაცხადა: მან თავისი ყველაზე დიდი შეცდომა დაუშვა, როდესაც იფიქრა, რომ ერი მთელი თავისი ძალით არ ჩაებმებოდა სასტიკ და უაზრო ომში თუ ეს, რა თქმა უნდა, საჭირო გახდებოდა.
გარდა ამისა, პრემიერმა იკითხა, რა იყო ჩეხოსლოვაკიაში შეჭრა, ძველი თავგადასავლის დამთავრება, თუ ახლის დასაწყისი და იყო თუ არა ეს მსოფლიოზე ძალით დომინერების მცდელობა.
კოლონიების მინისტრმა, მალკოლმ მაკდონალდმა განაცხადა, რომ თუ ადრე ჩემბერლენი მშვიდობის შენარჩუნების მომხრე იყო, ახლა იგი უფრო საომარ განწყობაზე გადავიდა.
ჩემბერლენმა, რომელსაც ჯერ კიდევ ჰქონდა გერმანიასთან დაახლოვების იმედი, 1939 წლის 28 იანვარს განაცხადა, რომ საერთაშორისო მშვიდობის მომხრე იყო.
ჩემბერლენი ასევე დარწმუნებული იყო, რომ საჭიროების შემთხვევაში, ბრიტანეთის გადაიარაღება გერმანელ დიქტატორს მოლაპარაკებების მაგიდასთან დაჯდომას აიძულებდა.
ამავე დროს, სულ უფრო და უფრო მატულობდა თემთა პალატის წინააღმდეგობა, რომლის მოქმედი დეპუტატების მოშორებაც ჩემბერლენმა 1939 წლის ბოლოსთვის დაგეგმილი საყოველთაო არჩევნებით გადაწყვიტა.
დაბრუნებიდან ორი კვირის შემდეგ ჩემბერლენმა მინისტრთა კაბინეტს წარუდგინა 25 კანონპროექტი, რომელიც, მისი აზრით, ქვეყანაში ჯანდაცვის განვითარებას შეუწყობდა ხელს.
ძირითადად, საბჭოები ექვემდებარებოდნენ ლეიბორისტებს, რომლებიც არაფრად აგდებდნენ ხელისუფლების დირექტივებს და შეღავათებს უწევდნენ შრომისუნარიან, თუმცა, უმუშევარ მოქალაქეებს.
ირლანდიურ-ბრიტანულმმა სავაჭრო ომმა (გამოწვეული იყო იმით, რომ ირლანდიამ უარი თქვა ადრინდელი შეთანხმების შესრულებაზე და ფულის გადახდაზე) ზარალი მოუტანა ორივე მხარეს და მიუხედავად იმისა, რომ ირლანდიაც და ბრიტანეთიც კონფლიქტის მოგვარებისკენ ისწრაფოდნენ, იმონ დე ვალერას სურდა ბრიტანეთთან სხვა სახის ურთიერთობაც გაეწყვიტა.
სახაზინოს კანცლერობის დროს ჩემბერლენი უკომპრომისო ხაზის მომხრე იყო, მაგრამ, უკვე პრემიერ-მინისტრობის დროს, მან პოზიცია შეიცვალა – იგი თვლიდა, რომ დაძაბული ურთიერთობა ირლანდიასთან იქონიებდა გავლენას სხვა დომინიონებთან ურთიერთობაზეც, ამიტომაც, პრობლემის მოგვარების გზების ძებნა დაიწყო.
მიუხედავად ამისა, ჩემბერლენმა არ გამორიცხა შესაძლო პრობლემების სამხედრო გზით მოგვარება და განაცხადა, რომ დიდი ბრიტანეთი აუცილებლად დაიცავდა პოლონეთის სუვერენიტეტს, თუ მას რაიმე საფრთხე დაემუქრებოდა.
ამის ერთ-ერთი მიზეზი იყო სუდეტელთა ლიდერისთვის, კონრად გენლეინისთვის ჰიტლერის მიერ მიცემული ინსტრუქცია, რომლის მიხედვითაც მხარეებს შეთანხმებისთვის არ უნდა მიეღწიათ.
შეხვედრაზე მან კოლეგებს თავისი პოზიცია გააცნო, რომლის მიხედვითაც ბრიტანეთს, რომელსაც ომში ჩაბმის საშუალება არ ჰქონდა, უნდა მოეხდინა ზეწოლა ჩეხოსლოვაკიაზე, რათა ეს უკანასკნელი დათმობებზე წასულიყო.
მას შემდეგ, რაც ჰიტლერთან დაახლოება შეუძლებელი გახდა, ჩემბერლენმა გადაწყვიტა ერთმანეთთან დაკავშირებული დამცავი პაქტების დადება ევროპის ქვეყნებს შორის, რომლებიც მათ ჰიტლერის აგრესიის შემთხვევაში დაიცავდნენ.
გარდა ამისა, მას უნდოდა შეთანხმების დადება საბჭოთა კავშირთან, საფრანგეთსა და პოლონეთთან, რომლის მიხედვითაც ჰიტლერის აგრესიის შემთხვევაში ბრიტანეთი, საფრანგეთი და სსრკ პოლონეთს დაეხმარებოდნენ.
31 მარტს ჩემბერლენმა თემთა პალატის დამაკმაყოფილებელ კომიტეტს შეატყობინა, რომ ბრიტანეთი და საფრანგეთი დაიცავდნენ პოლონეთის სუვერენეტიტს, თუ უკანასკნელის სუვერენიტეტს საფრთხე დაემუქრებოდა.
ჰიტლერი ითხოვდა სუდეტის ოლქის გადაცემას, სამაგიეროდ კი ამბობდა, რომ აღარ ჰქონდა არანაირი გეგმები დანარჩენ ჩეხოსლოვაკიაზე, ან კიდევ, აღმოსავლეთ ევროპის იმ რეგიონებზე, რომლებშიც გერმანელები ცხოვრობდნენ.
ბერშტესგადენის მოლაპარაკებების მიხედვით, სუდეტის ოლქი გერმანიის ნაწილი გახდებოდა, თუ, რა თქმა უნდა, ამას მიემხრობოდა ადგილობრივი მოსახლეობა.
ამ პირობებს დათანხმდა საფრანგეთი, ხოლო საერთაშორისო ზეწოლის ქვეშ იგივე გააკეთა ჩეხოსლოვაკიის მთავრობამაც, რომელსაც მალევე გადადგომა მოუწია.
მომავალში იდენი შეეცადა თავისი გადადგომა დაშოშმინების პოლიტიკასთან წინააღმდეგობრივი პოზიციისთვის დაეკავშირებინა მის ადგილას ჩემბერლენმა ლორდი ჰალიფაქსი დანიშნა.
ვერ მოხერხდა ვერც ვიზიტების განხორციელება: გერმანიის საგარეო საქმეთა მინისტრის, კონსტანტინ ფონ ნოირათის ვიზიტი, რომელიც 1937 წლის ივლისისთვის იყო დაგეგმილი, გაუქმდა.
სამაგიეროდ, ინიციატივა გამოიჩინა ბრიტანულმა მხარემ: ლორდ ჰალიფაქსი, საბჭოს ლორდ-პრეზიდენტი, საიდუმლოდ ესტუმრა გერმანიას, შეხვდა ჰიტლერს და სხვა მაღალჩინოსნებს.
ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროში ჩიოდნენ, რომ ჰალიფაქსის ვიზიტის გამო გერმანელებს შეიძლება ეფიქრათ, რომ ბრიტანეთი მოლაპარაკებისაკენ ისწრაფვოდა, ხოლო საგარეო საქმეთა მინისტრი, ენტონი იდენი თვლიდა, რომ ყველაფერი მის ზურგს უკან მოხდა.
გარდა ამისა, მან მიიღო მეფის მიერ გაგზავნილი წერილი, რომელშიც ჯორჯ მას მადლობას უხდიდა და ბუკინგემის სასახლეში პატიჟებდა, რომელიც აეროდრომიდან 9 კილომეტრში მდებარეობდა.
ამ დილას გერმანიაში ბრიტანეთის ელჩმა გერმანიის ხელისუფლებას გადასცა საბოლოო ნოტა, რომელშიც ეწერა, რომ თუ 11 საათისთვის ჩვენ არ გვეცოდინებოდა, რომ ისინი პოლონეთიდან თავის ჯარს გამოიყვანდნენ, მაშინ, ჩვენს შორის ომი დაიწყებოდა.
ახლა მე უნდა შეგატყობინოთ, რომ ჩვენ გერმანიისგან პასუხი ვერ მივიღეთ და ახლა უკვე საომარ მდგომარეობაში ვართ. ჩვენ სუფთა სინდისი გვაქვს; ჩვენ გავაკეთეთ ყველაფერი მშვიდობის მისაღწევად.
მაგრამ ახლა არის სიტუაცია, როდესაც ჩვენ ვერ დავუჯერებთ ვერც გერმანიის კანცლერის სიტყვას, და სიტუაცია, რომელშიც თავს უსაფრთხოდ ვერც ქვეყანა და ვერც ხალხი ვერ გრძნობს, უკვე აუტანელი გახდა.
თავის რაიონში ჩემბერლენმა სამოცდაჩვიდმეტხმაინი განსხვავებით დაამარცხა ლეიბორისტი ოსვალდ მოსლი (მოგვიანებით, მოსლი ბრიტანელი ფაშისტების კავშირს ჩაუდგა სათავეში).
მინიმალური გამარჯვების გამო ჩემბერლენმა ლადივუდის რაიონის ეჯბასტონზე გაცვლა გადაყწივტა, რადგანაც ეგონა, რომ ლადივუდში კიდევ ერთხელ გამარჯვების მოპოვებას ვეღარ შეძლებდა.
1924 წელს გამართულ საყოველთაო არჩევნებში იუნიონისტებმა გაიმარჯვეს, რის შედეგადაც ჩემბერლენი კვლავ ჯანდაცვის მინისტრის თანამდებობას დაუბრუნდა.
მიუნხენის წარმატების მიუხედავად, ჩემბერლენი მაინც დიდ ყურადღებას აქცევდა საგარეო პოლიტიკას: იგი იმყოფებოდა საფრანგეთსა და იტალიაში, სადაც ფრანგ პარტნიორებს გადაიარაღების სწრაფი დამთავრებისკენ მოუწოდებდოდა, ხოლო მუსოლინის სთხოვდა ჰიტლერზე დადებითი გავლენა მოეხდინა.
ნელ-ნელა მისი პოლიტიკის მოწინააღმდეგენი გაჩდნენ მინისტრთა კაბინეტში, ასე, ლორდი ჰალიფაქსი, რომელიც ადრე დაშოშმინების ერთ-ერთი ყველაზე აქტიური მომხრე იყო, ახლა უკვე თვლიდა, რომ მიუნხენის შეთანხმება, მართალია, სჯობდა ევროპულ ომს, მაგრამ, მაინც დიდი დამცირება იყო.
პირველ რიგში, იგი ითხოვდა სუდეტის ოლქის დაუყოვნებლივ გადაცემას და უნრეთისა და პოლონეთის ტერიტორიული პრეტენზიების დაკმაყოფილებას, რომლებიც მათ ჩეხოსლოვაკიის მიმართ გააჩნდათ.
ჩემბერლენი ჰიტლერის ახალ მოთხოვნებს დადებითად არ შეხვდა – მან აღნიშნა, რომ ბევრი იმუშავა, რათა გერმანიის, ჩეხოსლოვაკიისა და საფრანგეთის მოთხოვნები დაეკმაყოფილებინა და უკვე მიიღო საკმარისი კრიტიკა დიქტატორის მოთხოვნების დაკმაყოფილების გამო (გერმანიაში გაფრენამდე აეროპორტში ბრიტანელი ხალხი მას სტვენით შეხვდა).
1915 წელს ნევილი ბირმინგემის ობერ-ბურგომისტრი გახდა (ამ თანამდებობას ასევე იკავებდა ექვსი მისი ნათესავი: მამამისი ჯოზეფი, ბიძამისი რიჩარდ ჩემბერლენი, უილიამ და გეორგ ქენრიქები, ჩარლზი ბილსი და სერ ტომას მარტინეაუ).
თანამდებობაზე ყოფნის დროს მან გაანახევრა თანხა, რომლის დახარჯვის უფლებაც ობერ-ბურგომისტრს ჰქონდა და შეამცირა ზოგადად ობერ-ბურგომისტრზე დაკისრებული სამოქალაქო ფუნქციები.
დედეფალმა შვილის პოზიცია გაიზიარა და თავის წერილში გაბრაზება გამოხატა იმათ მიმართ, ვინც ჩემბერლენით უკმაყოფილი იყო: მან ხომ მშვიდობა მოიტანა, რატომ არ შეიძლება რომ უბრალოდ მადლობელნი იყვნენ?
6 დეკემბერს ბოლუინი და ჩემბერლენი მეფეს შეხვდნენ და უთხრეს, რომ მას გადაწყვეტილება შობამდე უნდა მიიღო, რადგანაც, მათი აზრით, მეფის გაუბედავობა საშობაო ვაჭრობას შეუშლიდა ხელს.
პრემიერ-მინისტრად გახდომის შემდეგ ჩემბერლენი საყოველთაო არჩევნების დანიშვნას აპირებდა, მაგრამ რადგან პარლამენტს ჯერ კიდევ 3,5 წელი ჰქონდა დარჩენილი, მან მოცდა გადაწყვიტა.
ის ხშირად განიხილებოდა როგორც ადამიანი, რომელიც კონსერვატორებს შემდეგ არჩევნებამდე გაუძღვებოდა, ხოლო შემდეგ თავის ადგილს უფრო ახალგაზრდა პოლიტიკოსს დაუთმობდა.
გვიან საღამოს ფრანგები და ინგლისელები დედაქალაქთან მოსალაპარაკებლად თავიანთ სასტუმროებში გაემგზავრნენ, ამავე დროს კი იტალიელები და გერმანელები ჰიტლერის მიერ მოწყობილ სუფრას ესწრებოდნენ.
სახაზინოს კანცლერმა ჩემბერლენმა, მამის, ჯოზეფის მსგავსად, უცხოეთიდან შემოტანილ საქონელზე 10% ტარიფის, ხოლო კოლონიებიდან ან დომინიონებიდან შემოტანილ საქონელზე უფრო პატარა ტარიფის დაწესების, ან კიდევ მისი საერთოდ მოშორების წინადადება წამოაყენა.
ამ ინციდეტმა გამოიწვია მღელვარება სუდეტელ გერმანელებს შორის, ხოლო ოფიციალურმა ბერლინმა ვერმახტის ნაწილები საზღვრისკენ გადაიყვანა, რის საპასუხოდაც იგივე გააკეთა ჩეხოსლოვაკიის ხელისუფლებამ.
ამის შემდეგ ჰალიფაქსმა გერმანულ მხარეს შეატყობინა, რომ ბრიტანეთი საფრანგეთს დაუჭერდა მხარს, თუ უკანასკნელი ჩეხოსლოვაკიის დაეხმარებას გადაწყვეტდა.
შემდეგ დილას, 13 სექტემბერს ჩემბერლენმა და მინისტრთა კაბინეტმა საიდუმლო სამსახურების წყაროების დახმარებით გაიგეს, რომ ყველა გერმანულმა საელჩომ მიიღო ინფორმაცია, რომლის მიხედვითაც გერმანია ჩეხოსლოვაკიაში შეჭრას 25 სექტემბერს აპირებდა.
ჩემბერლენა იცოდა, რომ საფრანგეთი ომში ჩამბას არ აპირებდა (ედუარდ დალადიე ითხოვდა სამმხრივ შეხვედრას, სადაც პრობლემის მოგვარება უნდა ეცადათ), რის გამოც მან გეგმა -ის რეალიზაცია გადაწყვიტა და ჰიტლერს შეატყობინა, რომ გერმანიაში ჩასვლა და მოლაპარაკება სურდა.
ერთგვარ წარმატებას მიაღწია ჩემბერლენმა იტალიასთან: 1938 წლის აპრილში ხელი მოეწერა იტალიურ-ბრიტანულ შეთანხმებას, რომლის მიხედვითაც, ბრიტანეთი დე-იურე აღიარებდა ეთიოპიას როგორც იტალიის ნაწილს, სანაცვლოდ კი ბენიტო მუსოლინი თანხმდებოდა ესპანეთის სამოქალაქო ომში ნაციონალისტების მომხრე იტალიელი მოხალისეების სამშობლოში დაბრუნებას.
შეთანხმებამ ომზე დიდად არ იმოქმედა — იმ დროისთვის ფრანკოს მომხრეები უკვე ფლობდნენ დიდ უპირატესობას, ხოლო ერთ წელიწადში მათ საქმე ბოლომდე მიიყვანეს და ომში გაიმარჯვეს.
ამავე დროს საფრანგეთში დაინიშნა ახალი პრემიერ-მინისტრი — ედუარდ დალადიე, რომელიც ჩემბერლენს ლონდონში შეხვდა და ჩეხოსლოვაკიის მიმართ ბრიტანული პოზიციის დაკავებას დაჰპირდა.
დანიშვნიდან მალევე ჩემბერლენის ძალისხმევით მიიღეს ქარნების აქტი, რომლის მიხედვითაც ქარხნებში სამუშაო პირობები უმჯობესდებოდა, ხოლო ქალებისა და ბავშვების სამუშაო საათებზე ლიმიტი წესდებოდა.
ასე, მხოლოდ ფურცელზე სკოლის დატოვებისთვის აუცილებელი ასაკის 15 წლამდე გაზრდის აქტი, რომლის მიღებაც 1939 წლის 1 სექტემბრისთვის იგეგმებოდა.
1931 წლისთვის მაკდონალდის ხელისუფლებას სერიოზული პრობლემები გაუჩნდა — მაისის ანგარიშის მიხედვით, ბიუჯეტის დეფიციტი გაუწონასწორებელი იყო, სავარაუდო დეფიციტი კი £120 მილიონი იყო.
მოლაპარაკებების დროს დე ვალერას სურდა ცვლილებები შეეტანა ირლანდიის კონსტიტუციურ სტატუსში, ინგლის-ირლანდიის შეთანხმებაში (ყველაზე მეტად მას სურდა ირლანდიის გაყოფის პრობლემის მოგვარება).
გარდა ამისა, დე ვალერა ისწრაფვოდა სრული კონტროლის მოპოვება სამ პორტზე, რომელიც 1921 წლის ინგლისურ-ირლანდიური შეთანხმების მიხედვით ბრიტანეთის კონტროლის ქვეშ იყო.
მიუნხენში ჩასვლისას ბრიტანული დელეგაცია პირდაპირ ფიურებრაუში წაიყვანეს, სადაც მალევე მივიდნენ ედუარდ დალადიე, ბენიტო მუსოლინი და ადოლფ ჰიტლერი.
ოთხი ქვეყნის ლიდერმა და მათმა თარჯიმნებმა ჩაატარეს არაოფიციალური შეხვედრა, სადაც ჰიტლერმა განაცხადა, რომ 1 ოქტომბერს ჩეხოსლოვაკიაში შეჭრას აპირებდა.