polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
არ-რაზის ბევრი თხზულება მოგვიანებით ითარგმნა ლათინურ ენაზე და ფართო ცნობადობა და აღიარება მოიპოვა დასავლეთევროპელ ექიმებსა და ალქიმიკოსებს შორის.
არ-რაზი კარგად იცნობდა ბერძენი ფილოსოფოსებისა და ალექსანდრიელი ალქიმიკოსების თხზულებებს; მან შეისწავლა აგრეთვე - საუკუნეების არაბი ავტორების ორიგინალური თხზულებები.
თავდაპირველად ქართველთა მოდგმის ტომები, მსგავსად სხვებისა წელიწადს მთვარის მიმოქცევაზე აგებდნენ, ამიტომ უძველესი ქართული წელიწადი უნდა ყოფილიყო მთვარის წელიწადი.
სავარაუდოდ მთვარის კალენდარი საქართველოში უნდა ყოფილიყო, მის მეზობლად ირანში გავრცელებული ბაბილონურ-სემური სისტემის მსგავსი, რომელიც ქარანიდან შემოვიდა.
ამას ის უხერხულობა სდევდა თან, რომ ესა თუ ის, ვთქვათ, დღესასწაული ან სახსოვარი ფაქტი თუ მოვლენა ერთხელ რომ გაზაფხულზე მოვიდოდა, გარკვეული პერიოდის შემდეგ ზაფხულში, შემოდგომასა თუ ზამთარში მოხვდებოდა.
ეს სახელები, რომლებიც წარმართული პერიოდიდან ქრისტიანობაშიც გადმოსულან, წერილობითი უმთავრესად ბიბლიურ აგიოგრაფიული ხასიათის, ძეგლების სახით შემორჩა ჩვენში და შემდეგნაირად გამოითქმიან : აპნისი, ახალწლისაჲ, ვარდობისაჲ, თიბისაჲ, იგრიკაჲ, მარიალისა, მიჰრაკანი, სთულისაჲ, სურწყნისაჲ, ტირისდენი, ტირისკონი და ქუელთობისაჲ.
ყველაზე გვიან უძრავი წელიწადი სომხეთში იქნა შემოღებული 1116 წელს იოანე ვანაკანის მიერ ჩატარებული საეკლესიო რეფორმით, რომელიც საფიქრებელია რომ ბაძავდა 1079 წელს შემოღებულ ჯალალ-ედინის ერას, რომელიც ყოველ ოთხ ოთხ წელიწადში ხუთ ხუთ ეპოგომენებს მეექვსეს უმატებს.
ირანულ-სომხური ელემენტები ქართულ თვეთა სახელწოდებებში მაჩვენებელია იმისა რომ ამ სახელწოდებისა და მასაშასადამე, თვეთა შემოსვლიდან ჩვენში დამყარებულია ისეთივე მზის წელიწადი როგორიც მიღებული იყო მათი შემოსვლისას ირანსა და სომხეთში.
სხვებმა აღნიშნული უხერხულობა ყოველწლიურად ეპოგომენის ცვლილებით გამოასწორეს მსგავსად იულიუსის კალენდრისა, სახელდობრ, ყოველ მეოთხე წელს ხუთდღიან ეპოგომენებს მეექვსე დღეს უმატებენ, თვეები კი ისევ 30 დღიანი რჩებოდა.
კორნელი კეკელიძე ასევე იკვლევდა ძველ ქართულ კალენდარს და მიაჩნდა რომ ინგოროყვისეული სისტემა იყო მცდარი, რადგანაც წელიწადში ხისტად 365 დღიანი კალენდრის გამოყენება გამოიწვევდა ყოველ ოთხ წელიწადში ერთი დღით, ხოლო 120 წლის განმავლობაში ერთი თვით წანაცვლებას.
ძველ ირანში გადაწყვეტილი იყო, რომ ყოველი 120 წლის შემდეგ ჩაემატებინათ ერთი 30 დღიანი თვე, ასე რომ ასეთ წელიწადში იქნებოდა არა 12 არამედ 13 თვე.
სალადინის ჯარისკაცები წარმატებით შეიჭრნენ ქალაქში და სამდღიანი შეტაკებების შემდეგ, მხოლოდ იაფას ციტადელი გადარჩა და დარჩენილმა ჯვაროსნებმა მოახერხეს წერილის გაგზავნა საკუთარი მდგომარობის შესახებ.
დუნატშივე, კერძოდ ბათუაბარში ეს ორი ნაწილი კვლავ ხვდება ერთმანეთს, შეერწყმება და გზას აგრძელებს „ფულჯურის“ სახელით, ეს უკანასკნელი გვერდს იქცევს დასავლეთის მიმართულებით სამხრეთ პანტაბარის მახლობლად და ჩამოედინება ადგილზე რომელსაც კაჩარი ალიანის სახელით იცნობენ.
ზე“ დაყრდნობით, ყოველ წლიურად მდინარე ჯამუნა გადაადგილდება 80 მეტრით და უახლოვდება ბანგალს, ამით მდინარის არსებობას საფრთხე ემუქრება და მისი აუზის ეროზიას იწვევს.
გაიბანდაში ბანგალი ორ ნაწილად იყოფა — ერთი ნაწილი აგრძელებს გზას როგორც „გაჰოტი“ და უერთდება მდინარე კარატოიას შერპურში ; მდინარის მეორე ნაწილი მიედინება სამხრეთით და იყოფა ისევ ორად ბოგრაში.
ზოგიერთი მეცნიერი, მათ შორის მდინარეთა კვლევის ინსტიტუტის აღმასრულებელი დირექტორი აბდულ ვაჯედი ფიქრობს, რომ სწორედ ჯამუნა უნდა ჩაითვალოს ბანგალის მთავარ მასაზრდოებელად.
სამარხების გათხრების შედეგად შესაძლებელი გახდა ძველი ჩინეთის სამეფოს ჩუს კულტურის ძირითადი ნიშნების აღდგენა , ხოლო ადამიანთა შეღებილი ფიგურების მიხედვით დაადგინეს მისი მოსახლეობის ფიზიკური ტიპი.
ჩანშა ცნობილია როგორც ჩვენს წელთაღრიცხვამდე არსებული ცენტრი ჩუსა და ცინის სამეფოებში, ხოლო საუკუნეში გახდა მეხუთე დინასტიის ეპოქისა და ათი სამეფოს ჩუს გვიანდელი სამეფოს დედაქალაქი.
ალ-ჰასანის მთავარი მოწინააღმდეგე, ეროვნული ბლოკი, სათვეში ჩაუდგა საერთო ეროვნულ გაფიცვას, რომელიც სამოცი დღე გრძელდებოდა, მისი გადადგომისა და სირიის დამოუკიდებლობის ლოზუნგებით.
1918 წელს მამამისმა პირადი ვიზიტით გააგზავნა მეფე ფეისალ -თან, პირველ პოსტოსმალური სირიის პირველ მეფესთან, რათა ესაუბრათ სირიაში მუსულმანური დაწესებულებების საჭიროების შესახებ.
1928-1931 წლებში პრემიერ-მინისტრი და სახელმწიფოს მეთაურის მოვალეობის შემსრულებელია, მაგრამ ყველა თავის მოქმედებას და გადაწყვეტილებას უთანხმებდა ბეირუთში საფრანგეთის უმაღლეს კომისარს.
ტაჯ ედ-დინ ალ-ჰასანი (, დ. 1885, დამასკი, ოსმალეთის იმპერია — გ. 17 იანვარი, 1943, დამასკი, სირია) — სირიელი პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე, ორგზის ეკავა პრემიერ-მინისტრის და ასევე ორგზის პრეზიდენტის თანამდებობა.
1932 წელს ანტიკოლონიური ზეწოლის გაძლიერების გამო საფრანგეთის ხელისუფლება გაერიდა არჩევნებს და მათი მხარდაჭერის გარეშე დარჩენილი ალ-ჰასანი დამარცხდა.
მათი ძალაუფლების პიკი გადის სოგა ნო უმაკოს ცხოვრების წლებზე , რასა სოგას ლიდერის და ზეგვალენიანი პოლიტიკოსის, რომელიც ცვლიდა იაპონიის იმპერატორებს საკუთარი სურვილის მიხედვით.
შოტოკუმ შემოიტანა ჩინური კალენდარი, დაალაგა სატრანსპორტო გზა, დაწერა პირველი იაპონური ისტორიული ქრონიკები, რომელიც არ ინახებოდა დღვენადელ დღემდე, და ააშენა ბევრი ბუდისტური ტაძარი.
იაპონელი ბუდისტები დიდ პატივს სცემენ მას, ასევე არსებობს ბუდისტური სკოლა შოტოკუ-სიუ, მიძღვნილი პრინცისადმი და რამდენიმე ტაძრის მიერ წარდგენილი იკარუგაში.
ქალაქის დასავლეთით ტუნკუ აბდულ რაჰმანის ეროვნული პარკი მდებარეობს, ხოლო მეორე მხარეს მთა კინაბალუ მდებარეობს, რომელმაც მისცა დასახელება ქალაქს.
1800-იანი წლების შემდეგ კალიმანტანზე მოღვაწეობას იწყებს ბრიტანეთის ჩრდილოეთ ბორნეოს კომპანია, რომელმაც კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში დააარსა კოლონია ჩრდილოეთი ბორნეო.
ახალმა კოლონიურმა მთავრობამ გადაწყვიტა სანდაკანის მაგივრად დედაქალაქი გადაეტანათ ჯესელტონში, რომელიც ასევე მნიშვნელოვნად იყო დაზარალებული ომის დროს.
პანომიონგის გეგმაზე უარის თქმა გამოიწვია შიდაპარტიულმა ბრძოლამ და პარტია ხანა რატსადონის ქმედებებმა, რომლებიც ცდილობდნენ სათავისოდ გამოეყენებინათ მანოპაკორნ ნიტიტადა.
მანოპაკორნ ნიტიტადის ინიციატივით მიიღეს ანტიკომუნისტური კანონი, რომლის საფუძველზეც დაპატიმრეს ყველა ის ადამიანი რომელიც კომუნისტებისადმი ლოიალურად იყო განწყობილი.
ახალი კონსტიტუციის მიღების შემდეგ მანოპაკორნ ნიტიტადა კვლავ ქვეყნის პრემიერ-მინისტრია, ხოლო მისი მთავრობის შემადგენლობის ნახევარზე მეტი ხანა პატსადონის სამხედრო დაჯგუფების წევრები იყვნენ.
მიიღო იურიდიული განათლება ბიჭების იურიდიულ კოლეჯში და ტაილანდის იუსტიციის სამინისტროს იურიდიულ კოლეჯში, ხოლო შემდეგ გაემგზავრა სტაჟირებაზე ლონდონში.
პარლამენტის გადაწყვეტილებით მანოპაკორნ ნიტიტადა დანიშნეს პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე, როგორც დამოუკიდებელი და პოლიტიკურად ნეიტრალური ადამიანი.
დაამთავრა ამავე თემის ებრაული სკოლა, ხოლო 1931 წელს სახელმწიფო გიმნაზია, რის შემდეგაც შევიდა ვარშავის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე, რომელიც დაასრულა 1935 წელს სამართლის მაგისტრის ხარისხით.
1940 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ ვილნიუსში დააკავა და მიუსაჯა 8 წლით პატიმრობა, როგორც ბრიტანეთის აგენტს და მიანიჭეს განსაკუთრებულად საშიში ელემენტის სტატუსი.
როგორც პრემიერ-მინისტრმა ეკონომიკის ლიბერალიზაციისათვის დაიწყო გადამწყვეტი პროგრამის განხორციელება (ცნობილი, როგორც „ოქტომბრის ეკონომიკური გადატრიალება“, 1977 წ.).
1943 წლის დეკემბერში ბეგინი გახდა იატაკქვეშა ორგანიზაციის ირგუნის ხელმძღვანელი და სათავეში ჩაუდგა ბრიტანეთის მანდატის წინააღმდეგ აჯანყებას, დაიწყო თავდასხმები და ტერორისტული აქტები ბრიტანელთა არმიის, მთავრობისა და დაწესებულებების წინააღმდეგ .
მენახემ ბეგინი (; დაბადებით მეჩისლავ ბეგუნი ; დ. 16 აგვისტო, 1913, ბრესტი, რუსეთის იმპერია — გ. 9 მარტი, 1992, თელ-ავივი, ისრაელი) — ისრაელის პოლიტიკური მოღვაწე.
1967 წლის ექვსდღიანი ომის შემდეგ მენახემ ბეგინი პირველად შევიდა მთავრობის შემადგენლობაშ, როგორც უპორტფელო მინისტრი და თანამდებობაზე დარჩა 1970 წლამდე.
1930-1986 წლებში უზბეკეთის მუსიკალურ-დრამატული თეატრის სოლისტი (1939 წლიდან უზბეკეთის სახელმწიფო ოპერისა და ბალეტის თეატრი, ამჟამად ნავოის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური დიდი თეატრი) ტაშკენტში.
ასრულებდა უზბეკურ სახალხო სიმღერებს, აგრეთვე სხვა ხალხების სიმღერებს (ტაჯიკურს, ყაზახურს, სომხურს, აზერბაიჯანულს, ჩინურს, რუსულს, უკრაინულსა და სხვა).
1927 წლიდან სახელმწიფოს ცენტრალური სანიმუშო უზბეკური ჯგუფის მსახიობი (1929 წლიდან ხამზის სახელობის უზბეკეთის სახელმწიფო დრამის თეატრი, 2001 წლიდან უზბეკეთის ეროვნული აკადემიური დრამატული თეატრი) .
ჰალიმა ნასიროვა (; დ. 21 დეკემბერი, 1913, ყიშლაყი თაღლიქი, ახლანდელი ფერღანის ოლქი, რუსეთის იმპერია, — გ. 3 იანვარი, 2003, ტაშკენტი, უზბეკეთი) — უზბეკი მომღერალი, სოპრანო.
როდესაც გვანგჯონგი ავიდა ტახტზე 949 წელს 25 წლის ასაკში კორეს სამეფო არასტაბილურად იყო: მოგვიანებით რათა გაერთიანებინა სამი სამეფო, მისმა მამამ თაეჯომ დააარსა ალიანსები ძლიერი ოჯახებით, ამის შედეგად ამ კლანებმა დაიწყეს ბრძოლა მთავრობაზე კონტროლისთვის.
როდესაც ის იყო მოწმე მის ძმებს შორის ბრძოლის ტახტის მოსაპოვებლად, მან იგრძნო, რომ აუცილებლად უნდა განემტკიცებინა მეფის ძალაუფლება და დააჯილდოვა ყველა, ვინც შეიტანა თავისი წვლილი კორეს განვითარებაში, ასევე ყველანაირ ძალისხმევას იყენებდა, რომ დაემყარებინდა და გაეღრმავებინა დიპლომატიური ურთიერთობები მეზობელ სახელმწიფოებთან.
მან შეისწავლა თანგის წიგნის დიფანის თაიზონგი, რათა უკეთ გააეგო რა გაეკეთებინა, ამგავრად მან აღმოაჩინა ბევრი მსგავსება თაიზონგისა და მის სიტუაციებს შორის.
949 წელს საგადასახადო განაკვეთის რეგულირების შემდეგ, მან დაიწყო მთელი რიგი რეფორმების გატარება, რომელიც ხელს შეუწყობდა სამეფო პოლიტიკური სისტემის სტაბილურობას, ასევე განავითარებდა ეკონომიკასა და სამხედრო ძალას.
ეროვნული სამოქალაქო სამსახურის შემოწმების ინსტიტუტით 958 წელს, გვანგჯონგმა შეძლო სასამართლოდან გაეძევებინა ადამიანები ძლიერი კლანებიდან და შეეცვალა ისინი სამოქალაქო პირებით, რომელიც დაკომფლექტებული იყო ღირსეული პირებით, ეს შესაძლებლობას აძლევდა არა მხოლოდ მდიდარ ადამიანებს, არამედ ღარიბებსაც ემუშავათ სახელმწიფო სამსახურში.
სამოქალაქო სამსახურის შემოწმების ინსტიტუტი მეფეს შესთავაზა ყოფილმა ჩინელმა დესპანმა სანგიმ და ეფუძნებოდა თანგის სამოქალაქო სამსახურის განხილვას, ასევე კონფუციანელ კლასიკოსებს.
სხვა ქმედებები იყო მიმართული კორეს იმპერიისა და თავად იმპერატორის უფლებამოსილების განმტკიცებისთვის და გაძლიერებისთვის, რამაც ბოლო მოუღო ჩინეთის მოხარკე ქვეყნის სტატუსს.
მან პირველი რეფორმა 956 წელს გაატარა, როდესაც მან დასუსტებულ შეძლებულ ოჯახებს ჩამოართვა მონები, მონების განთავისუფლების კანონის შემოღებით : ეს რეფორმა მოიგო მისმა მთავრობამ ადამიანების მხარდაჭერით, გათავისუფლებული მონები იყვნენ უბრალოდ აყვანილი, როგორც სამხედრო ტყვეები, ასევე ისინი ეხმარებოდნენ ეკონომიკას, რადგან ყოფილ მონებს როგორც ჩვეუებრივ მოქალაქეებს უნდა გადაეხადათ გადასახადები სამსახურის საშუალებით, ან მიწის ნაკვეთებზე მუშაობით ან ფეოდალების სამსახურში ჩადგომით.
მან შემდეგ გარდაქმნა და გააფართოვა სამხედრო ძალა ხიტანისა და ჯურჩენის წინაშე, ააშენა თორმეტი გარნიზორი ჩრდილო-აღმოსავლეთ და ჩრდილო-დასავლეთის საზღვრებზე, ასევე შეცვალა ლორდები დედაქალაქსა და პროვინციებში სამეფო კარის ოფიციალური წარმომადგენლებით.
პოლიტიკური რეფორმა, რომელიც მიმართული იყო არისტოკრატიის ძალების აღსაკვეთად გადავიდა მის მემკვიდრეებზე, მაგრამ ისინი არ იყვნენ ისეთ მდგომარეობაში, რომ გაძღოლოდნენ მას.
ისტორიკოს ჩოი სეუნგნო, რომელსაც კორეს მეექვსე მეფის მმართველობის პერიოდში პრემიერ-მინისტრის პოსტი ეკავა დაგმო გვანგჯონგის აკვიატება ბუდიზმის მიმართ, ასევე მეფის საზოგადოებრივი პროექტები, რომელმაც ისტორიკოსის თქმით სამეფო ვალებში გადააგდო და გვანგჯონგი შერაცხა, როგორც ტირანი მმართველი, მისი სისასტიკის გამო.
თავის სიცოცხლეში გვანგჯონგმა მხარი დაუჭირა ბუდიზმის გავრცელებას, მან მიიღო გამოცდილი ბერები მრჩეველების სახით და ხელი შეუწყო ტაძრების მშენებლობას: მან ააშენა ტაძარი იონგჯუსა ჩეონგჯუში, ჩრდილოეთ ჩუნგჩეონგში 962 წელს და ტაძარი ჩეონგპიეონგში 973 წელს.
გვანგჯონგის რეფორმები ცუდად მიიღეს დიდებულებმა, განსაკუთრებით მაღალმა სამხედრო და სამოქალაქო პირებმა, რომლებმაც წვლილი შეიტანეს კორეს დაარსებაში.
სულთან აბდულჰამიდ -ის პერიოდში გამოიწვიეს ლონდონის საელჩოდან და 1908 წელს კვლავ გამოჩნდა ოსმალეთის იმპერიის პოლიტიკურ სცენაზე, როგორც ოსმალეთის იმპერიის პარლამენტის ზედა პალატის წევრი.
ოსმალეთის იმპერიის სამმა მნიშვნელოვანმა ფიგურამ, მათ შორის ფერიდ-ფაშამაც ხელი მოაწერა სევრის სამშვიდობო ხელშეკრულებას, რომელიც ითვალისწინებდა ოსმალეთის იმპერიის დაშლას.
იყო პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ ძირითადი ფიგურა და სასამართლო პროცესების ინიციატორი, რომელიც მოითხოვდა სამხედრო დანაშაულისათვის გენოციდის დამნაშავეების დასჯას.
დამატი ფერიდ-ფაშა (, დ. 1853, სტამბოლი, ოსმალეთის იმპერია —გ. 6 ოქტომბერი, 1923, ნიცა, საფრანგეთი) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე.
იპ მანი გახდა ლიონ ბიკის მოწაფე და ამგვარად მიიღო შესაძლებლობა კუნგ-ფუ ვინ-ჩუნის შესწავლის შესაძლებლობა იმავე ტოტით, თუმცა მცირეოდენ სხვა ინტერპრეტაციით.
მოგვიანებით, იპ მანი ამბობდა, რომ ჩხან ვასიონისგან მან კარგი ბაზა მიიღო, თუმცა დახელოვნებული გამოყენებითი ტექნიკა ლიონ ბიკისგან შეიძინა.
არისტოკრატიული წარმომავლობისა და საკმაოდ მდიდარი ოჯახის შვილი იყო, თუმცა როგორც უმცროს შვილს მემკვიდრეობით არ დარჩა არც საზოგადოებრივი მდგომარეობა და არც მნიშვნელოვანი კაპიტალი.
იპ მანი 56 წლის ასაკში უსახსროდ და კავშირების გარეშე აღმოჩნდა და გადაწყიტა დაერღვია ვინ-ჩუნის ოსტატობის გადაცემის კლანური ტრადიცია და ღიად დაიწყო ამ ხელოვნების სწავლება ფულის სანაცვლოდ.
იგი მხოლოდ იმიტომ გადარჩა, რომ მის წვერზე მდებარეობს გაზის კვანძი, რომელიც საკმარისად მჭიდროა იმისათვის, რათა ვარსკვლავის ძლევამოსილმა რადიაციამ ვერ შთანთქოს.
2005 წლის იანვარში, -ს სპიტცერის კოსმოსურმა ტელესკოპმა აღმოაჩინა 30 ემბრიონული და 120 ახლად დაბადებული ვარსკვლავი, რომლებიც ხილვადი შუქის ფოტოებზე არ ჩანდა.
ნასირ ალ-დინ ტუსი ( — აბუ ჯაფარ მუჰამად იბნ მუჰამად იბნ ჰასან აბუ ბაქრ ნასირ ალ-დინ ტუსი; დ. 18 თებერვალი 1201, ტუსი — გ. 26 ივნისი 1274, ბაღდადი) — სპარსელი მეცნიერ-ენციკლოპედისტი, მათემატიკოსი, მექანიკოსი, ასტრონომი და სახელმწიფო მოღვაწე.
საერთოარაბული პოლიტიკური პარტია დაარსდა 1947 წლის 7 აპრილს, დამასკოში, მიშელ აფლიაკისა და სალაჰ ად-დინ ბიტარის მიერ და თავიდან ეწოდებოდა არაბთა აღორძინების პარტია.
ოფისები აქვს სირიაში, ერაყში, ალჟირში, ბაჰრეინში, ეგვიპტეში, იორდანიაში, ქუვეითში, ლიბანში, ლიბიაში, მავრიტანიაში, პალესტინაში, სუდანში, ტუნისში და იემენში.
პარტიის ერაყული ნაწილი არ დაეთანხმა შიდაპარტიულ გადატრიალებას და 1968 წელს შეიფარა პარტიის ისტორიული ლიდერები მიშელ აფლიაკი და სალაჰ ად-დინ ბიტარი.
არაბთა სოციალისტური აღორძინების ერთიანი პარტია 1966 წელს დაიშალა ორ დე-ფაქტო დამოუკიდებელ პარტიად: პროსირიულ და პროერაყულ ნაწილებად, რომელთაგანაც თითოეული საკუთარ თავს მიიჩნევს ძირითადი პარტიის კანონიერ მემკვიდრედ და აქვს განყოფილებები სხვადასხვა ქვეყნებში.
ერაყში ხელისუფლებას ჩამოაშორეს ამავე წლის ნოემბერში, მაგრამ კვლავ დაიბრუნეს ხელისუფლება 1968 წლის 17 ივლისს და ხელისუფლებაში დარჩნენ 2003 წლამდე.
ასეთი სიმდიდრის ქალაქი ვერ დაეტეოდა მხოლოდ აბანოთუბნის ტერიტორიაზე, რაზედაც ასევე მიგვანიშნებს სიონის საკათედრო ტაძრის მშენებლობა ქალაქის ზღუდის გარეთ, რადგან საეპისკოპოსოები მხოლოდ მჭიდროდ დასახლებულ ადგილებში შენდებოდა.
ამიტომ არ არის გასაკვირი დღევანდელი ერეკლე მეორის მოედნის მიდამოებში - საუკუნეებში აგებული წმინდა მთავარანგელოზთა ეკლესიის მშენებლობის დაწყება ვახტანგ გორგასლის მეფობის პერიოდში.
საუკუნის სომეხი ისტორიკოსი მოსე კალანკატუელი საინტერესო ცნობას გვაწვდის ამავე საუკუნის დამდეგის თბილისის ეკონომიკური მდგომარეობის შესახებ: „ხაზარებმა გარე მოიცვეს ნებიერი, მოვაჭრე, სახელოვანი დიდი ქალაქი ტფილისი. ქალაქის აღების შემდეგ, ჯერ მოსახლეობა გაჟლიტეს და შემდეგ ხელი მიჰყვეს საგანძურებს.
სომეხი ისტორიკოსი უხტანესი საუკუნის დასასრულისა და საუკუნის დასაწყისის ისტორიული ამბების აღწერისას თბილისის შესახებ ამბობს: „საოცრად ნაგები და საკვირველი, სახელგანთქმული და გამოჩენილი დიდი ქალაქი ტფილისი“.
ბაშკირელი სახალხო პოეტი მუსტაი ქარიმი გარდაიცვალა ორი ინფარქტის შემდეგ 2005 წლის 21 სექტემბერს უფას რესპუბლიკურ კარდიოლოგიურ კლინიკაში.
არის თუ არა ეს სიყვარულის ისტორია ან ამბავი ოჯახზე ან საზოგადოების პოლიტიკურ და სოციალურ მოვლენებზე, ის, როგორც წესი, წარმოადგენს წინააღმდეგობრივ მოსაზრებებს და სიტუაციებს.
დაშორებული თურქული ლიტერატურის და თურქული ენის სინტაქსის ტრადიციულ ტექნიკას, ერბილმა შეიმუშავა თურქულის უნიკალური სტილი და სხვადასხვა ჩაწერის უნარი, რომელზეც შთაგონება მოახდინა ზიგმუნდ ფროიდმა.
ერბილი ცნობილია თავისი პირების დაკვირვების უნარით, რომელიც ამისთვის იყენებს სხვადასხვა სოციალურ პერსპექტივების, ხოლო მისი მოთხრობები ხასიათდება რეალობის ზომების ძალისხმევის მრავალჯერადი ასახავით.
1960-იან წლებში, ერბილი ჩართული იყო და მუშაობდა თურქეთის მუშათა პარტიის ხელოვნებისა და კულტურის დეპარტამენტში, რომელიც იმ დროის ყველაზე გავლენიანი სოციალისტური პარტია იყო, სანამ იგი 1988 წელს არ შეუერთდა თურქეთის კომუნისტურ პარტიას.
ლეილა ერბილი (; დ. 12 იანვარი 1931, სტამბოლი, თურქეთი — გ. 19 ივლისი 2013, სტამბოლი, თურქეთი) — თურქეთის ერთ-ერთი წამყვანი თანამედროვე ქალი მწერალი, ექვსი რომანის, მოთხრობათა სამი კრებულის და ესეების წიგნის ავტორი.
2013 წლის 19 ივლისს, 82 წლის ასაკში სტამბოლის ჰოსპიტალში გარდაიცვალა, სადაც იგი მკურნალობდა ღვიძლის უკმარისობასა და სუნთქვის პრობლემების გამო, რომლებიც ავადმყოფობის გვერდითი მოვლენები იყო.
მიუხედავად იმისა, რომ თორნიკიოსი აღმოსავლეთში იმყოფებოდა და მისი მომხრეების მიერ აჯანყება მაკედონიაში დაიწყო, თორნიკიოსი მალევე გამოიწვიეს კონსტანტინოპოლში, სადაც ის ბერად აღკვეცეს, მიუხედავად ამისა ის მაინც სარგებლობდა თავისუფლად გადაადგილების პრივილეგიით.
ამ მარცხის შემდეგ, თორნიკე იძლებული იყო დასავლეთით გაბრუნებულიყო და იმის იმედით რომ ძალების აღდგენას მოასწრებდა ის რადესტუსი აღებას შეუდგა, სადაც ის კვლავ მოიგერიეს.
ლეონ თორნიკიოსი — საუკუნის ბიზანტიელი არისტოკრატი და გენერალი, რომელიც 1047 წელს ბიზანტიის იმპერატორ კონსტანტინე მონომახის წინააღმდეგ ამხედრდა.
ამ ბრძოლის პირდაპირი შედეგი იყო მუსლიმთა გაძლიერება წმინდა მიწაზე და შემდგომ იერუსალიმის და რამდენიმე ჯვაროსნული ქალაქის აღება სალადინის მიერ.
ჯვაროსანთა არმიაში ასევე იყვნენ მეარბალეტეები და დაქირავებული ჯარისკაცები, რომლებიც ინგლისის მეფის, ჰენრი -ის მიერ გამოგზავნილი ფულით დაიქირავეს.
რაიმონდი ხელმძღვანელობდა პირველ დივიზიას ანტიოქიის მთავრის ბოემუნდ -ის ვაჟის-რაიმონდთან ერთად, ხოლო ბალიანი და ჟოსლინ ქმნიდნენ უკანა ფლანგებს.
2 ივლისის ღამეს ჯვაროსანთა საბჭომ სხდომაზე მიიღეს გადაწყვეტილება და დატოვეს უსაფრთხო და წყლით უზრუნველყოფილი ლა-საფორია, მიუხედავად იმისა, რომ რაიმონი წინააღმდეგი იყო.
საუკუნის ბოლოს ჩრდილოეთ ჩინეთის სახელმწიფოში ჩრდილოეთ ჭოუს მმართველობაში მოსვლა შეძლეს ჩინელმა და გაჩინელებულმა თურქმნა არისტოკრატებმა იანგ ჯიანის მეთაურობით.
უმრვალესობა ჩინელის ფეოდალურ ფარგმენტაციასთან უარყოფითი რეაქციის გამო, ასევე არისტოკრატთა ნების გარე მტრებისა და შიდა ეკონომიკური პრობლემების კონსოლიდაციის შესახებ, იანგმა და მისმა მომხრეებმა შეძლეს გაცილებით ადვილად მიეღწიათ ქვეყნის გაერთიანებისთვის .
გლეხთა მიწის ნაკვეთები შემცირებულიყო, ხოლო გადასახადები გაზრდილიყო, თანაც მათი უმრავლესობა იყენებოდა სახაზინოში და არა ადგილობრივი საჭიროებებისთვის.
მეორეს მხრივ, იანგ გუანი მხარს უჭერდა კულტურასა და მეცნიერებას, შემოიტანა გამოცდები სახელმწიფო თანამდებობებისთვის და გააძლიერა საჯარო მოხელეთა პოზიციები მებრძოლეებზე.
მიუხედავად ხანმოკლე არსებობისა, დინასტია სუიმ საკმაოდ მნიშვნელოვანი ნაგებობები დატოვა, რომელმაც ჩინეთს საკმაო სარგებელი და მნიშვნელობა მოუტანა.
ყველაზე მნიშვნელოვნად შეიძლება ჩაითვალოს იმ დროისათვის დანგრეული ჩინეთის დიდი კედლის საფუძვლიანი რეკონსტრუქია; დიდი არხის გაყვანა — საუკუნის ბოლომდე წარმოადგენდა მსოფლიოში უდიდეს ხელოვნურ საწყლოსნოს და ასევე ლოიანში სასახლის ანსაბლის მშენებლობა — ახალი იმპერიის დედაქალაქი, რომელიც ბრწყინავდა თავის მშვენიერებით.
სამხრეთის ათვისება ნაკლები სისხლისღვრითა და ნგრევით იყო მიღწეული - სამხრეთის ეკონომიკა აღმოჩნდა მნიშვნელოვან ფაქტორად იმპერიის განვითარებისთვის.
დიდმა საიმპერატორო არხმა შეაერთა მდინარე იანძი და ხუანხე, მდიდარი ნაყოფიერი სამხრეთი და ბარბაროსული ეპოქის შემდეგ აღორძინებული ჩრდილოეთი.
დინასტია სუის პოლიტიკა ხასიათდება მრავალრიცხოვანი ომებით, რომელთაც ჩინელი მეთაურები ახორციელებდნენ მთავარი გზით, კორეის ნახევარკუნძულის სახელმწიფოებსა და ჩრდილოეთ ტომების წინააღმდეგ, ასევე თურქული სახანოების დაპირისპირებით.
ლიაონინის ნახევარკუნძულის ათვისებით 612-ში, სახელმწიფო სილასთან ერთად სუისური ჩინეთი ფაქტობრივად კორეული სახელმწიფოების პექჩე და კოგურიოს წინააღმდეგ გამოვიდა.
მანოპაკორნ ნიტიტადამ დაშალა თავისი კაბინეტი, შეაჩერა კონსტიტუციის რამდენიმე მუხლის მოქმედება, შეაჩერა საპარლამენტო სხდომები და სასამართლო სისტემის ფუნქციონირება.
მისი კაბინეტი იძულებული გახდა 1938 წლის სექტემბერში გადამდგარიყო, ნოემბერში დაინიშნა ვადამდელი საპარლამენტო არჩევნები, რომლის შედეგადაც ხელისუფლებაში მოვიდა პლეკ პიბუნსონგრამი.
1932 წლიდან პარტიაში ჩამოყალიბდა სამი ძირითადი ფრაქცია: სამხედრო, რომელსაც ხელმძღვანელობდა პჰაჰონ პჰაიუჰასენა, ფლოტის, პიბუნსონგრამით საავეში და სამოქალაქო პრიდი პანომიონგის მეთაურობით.
პჰაჰონ პჰაიუჰასენამ დიდი როლი ითამაშა ქვეყანაში ხელისუფლების ხელში ცაგდების პერიოდში მან ბანგკოკის მოედანზე წაიკითხა „ახალი სიამის სახელმწიფოს დეკლარაცია“.
მიუხედავად იმისა, რომ იგი ასეთ მაღალ თანამდებობაზე ცხოვრობდა, მის ოჯახს არ ჰქონდა მისი დაკრძალვის თანხა, იგი დაკრძალა პლეკ პიბუნსონგრამმა.
აჰმედ იზეთ-ფაშა წინააღმდეგი იყო პირველ მსოფლიო ომში ოსმალეთის იმპერიის ჩართვისა, სწორედ ამიტომ 1914-1915 წლებში რაიმე მნიშვნელოვანი სამხედრო თანამდებობა არ დაუკავებია.
აჰმედ იზეთ-ფაშა (, დ. 1864, მონასტირი, ოსმალეთის იმპერია — გ. 31 მარტი, 1937, სტამბოლი, თურქეთი), ასევე ცნობილია როგორც აჰმედ იზეთ ფურგაჩი ) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე.
მას შემდეგ, რაც ბალკანეთის ომების დასრულებისას ალბანეთმა გამოაცხადა დამოუკიდებლობა აჰმეთ იზეთ-ფაშა განიხილებოდა ახალი სახელმწიფოს თავადის პოსტზე, მაგრამ დიდი სახელმწიფოების არჩევანი შეჩერდა გერმანელ ვილჰელმ ვიდზე.
ჩინეთის სახრეთ-აღმოსავლეთის პროვინციების ჩაის სახლები, როგორიცაა: „ფუძიენი“ და „კაუნტუნი“, ცნობილია მომსახურების ფორმით, რაც ჩაის მცირე ზომის ჭიქით სმაში გამოიხატება.
თანამედროვე ჩინეთში ნაკლებად მისდევენ ჩაის სმის კულტურას, თუმცა ჩინეთის სამხრეთ-დასავლეთ პროვინციებში დასახლებული ეთნიკური ჯგუფები, სადაც ნაკლებია უცხოური კულტურის ზეგავლენა, ინარჩუნებენ თავიანთ ტრადიციებს, ატარებენ ჩაის ცერემონიებს, მოჰყავთ ჩაი ადგილობრივადაც.
ჩინელი ხალხისთვის ჩაის სმის პროცესი მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ იმიტომ, რომ კარგი ხარისხის ჩაი გამოარჩიონ მდარეხარისხიანისაგან, არამედ იმიტომ, რომ მისი სმისგან მიიღონ მაქსიმალური სიამოვნება.
ჩაის კულტურა ჩინეთში განსხვავედება სხვა ევროპული ქვეყნებისგან, როგორიცაა მაგალითად ბრიტანეთი და სხვა აზიის ქვეყნებისგან როგორიცაა იაპონია, როგორც მომზადების წესებით, ასევე გემოთი და მოხმარებით.
ჩაის დასალევად არჩევენ მშვიდ, კომფორტულ და სილამაზით გამორჩეულ ადგილებს, სწორედ ამის გამო, ჩინეთში განვითარებულია ბაღების გაშენების კულტურა, ეს ბაღები კი, თავის მხრივ, ეხმიანება ფენგშუის ფილოსოფიას, რომელიც ნივთების სწორ და ჰარმონიულ განლაგებას გულისხმობს.
თავისუფალი პოლიტიკური პარტიების მიდრეკილებისგან, თავისუფალი მესაკუთრული გავლენისგან“ — ასე აღწერს გაზეთი საკკუთარ თავს; აღნიშნული წარწერის მქონე ბანერი დატანილი იყო გაზეთის მთავარ გვერდზე, თუმცა 2011 წელს ის მოიხსნა.
ის დაარსება ბრიტანეთის საგაზეთო სამყაროში არსებულ რთულ პერიოდს დაემთხვა, რაც რუპერტ მერდოკის კუთვნილ მედიასაშუალებებში წარმოქნილი პრობლემებით იყო გამოწვეული.
28 წლის ბლანდი ერთ-ერთი ყველაზე ახალგაზრდა ადამიანი იყო ბრიტანეთის საგაზეთო ინდუსტრიის ისტორიაში, რომელიც მაღალ მმართველობით რგოლში დაინიშნა; რაც შეეხება რაჯანს, მთავარ რედაქტორად დანიშვნისას ის 29 წლის იყო.
1997 წლიდან მას აკონტროლებდა ირლანდიელი ბიზნესმენის, ტონი ო’რეილის & , 2010 წელს კი გაზეთი რუსმა ბიზნესმენმა, ალექსანდრე ლებედევმა იყიდა.
ამის შემდეგ, გაზეთმა სარეკლამო კამპანია წამოიწყო, რომელშიც -სა და -ს მეპატრონეების, რუპერტ მერდოკისა და კონრად ბლეკის ინტერესების გატარებაში ადანაშაულებდა.
ამ მიზეზების გამო იგი ემიგრაციაში წავიდა სირიის ქალაქ ლატაკიაში, სადაც იგი შეხვდა და დაუმეგობრდა ორ სირიელ გენერალს ჰაფეზ და რიფატ ასადებს.
საბაჰის შტატის ჩრდილო-დასავლეთ ტერიტორიას ესაზღვრება სამხრეთ ჩინეთის ზღვა, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთით და სამხრეთ-აღმოსავლეთით ორი კუნძულთშორისი ზღვა: სულავესი და სულუ.
სამხრეთ ჩინეთის ზღვას ერთვის ერთი მეტ-ნაკლებად მნიშვნელოვანი მდინარე პადასი, რომლის დელტაშიც ბრუნეის ყურეში, წარმოიქმნება დაჭაობებული კუნძულები.
დასავლეთით ესაზღვრება კუნძულ კალიმანტანზე მდებარე მალაიზიის შტატი სარავაკი, სამხრეთით — ინდონეზია, ხოლო აღმოსავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან სულავესის, სულუსა და სამხრეთ ჩინეთის ზღვები.
შტატის ყველაზე მნიშვნელოვანი კუნძულებია სებატიკი, რომელსაც საბაჰის შტატი სანახევროდ იყოფს ინდონეზიასთან, ასევე ბანგი, ჯამბონგანი, მალავალი, ტიმბუნ-მატა და ბუმ-ბუმი.
კურფიურსტის მიზანი მდგომარეობდა რაინის პფალცზე საკუთარი განცალკევებული სამფლობელოებისათვის მიეცა სულიერი ცხოვრების ცენტრი, მიეზიდა უცხოელები და საკუთარ ქვეყანაში აღეზარდა საეკლესიო მოღვაწეები, აგრეთვე სახელმწიფო ჩინოვნიკები.
უნივერსიტეტის შექმნის მთავარი მიზეზი იყო დიდი განხეთქილება კათოლიკურ ეკლესიაში : სორბონის კურსდამთავრებულები, ავინიონის პაპის კლიმენტ ქვეშევრდომნი, ვერ იმსახურებდნენ პფალცის ეკლესიებში, რომელთაც რომის პაპი განაგებდა, და ამის გამო გაჩნდა საკუთარი თეოლოგიური განათლების მოთხოვნილება.
დაარსების მომენტისათვის ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტი იყო რიგით მეოთხე რომის საღვთო იმპერიაში ბოლონიის, პრაღისა და ვენის უნივერსიტეტების შემდეგ და პირველი თანამედროვე გერმანიის ტერიტორიაზე.
მას შემდეგ, რაც კურფიურსტმა რუპრეხტ ჰაიდელბერგიდან ებრაელები გააძევა და განთავისუფლებული შენობები უნივერსიტეტს გადასცა, მისთვის განსაკუთრებულად ხელსაყრელი პირობები შეიქმნა.