polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ხალხური თქმულების “ეთერიანის” სიუჟეტზე ნაწარმოების შექმნის იდეა კომპოზიტორს ცნობილმა პედაგოგმა და ლიტერატორმა პეტრე მირიანაშვილმა მიაწოდა, რომელსაც დიდი დამსახურება მიუძღვის “აბესალომ და ეთერის” შექმნაში.
მეტისმეტად გაჭიანურებულმა ანტრაქტებმა, ოპერის, დრამატურგიულად გაუმართლებელი მუსიკალური სცენებით გადატვირთვამ გამოიწვია სპექტაკლის უჩვეულო, ყურადღების მომქანცველი გაჭიანურება.
იგი წერდა – “მე ის მიყვარს და ვეტრფი არა მარტო ისე, როგორც ჩემს პირმშოს, არა-ვიმეორებ, ისე როგორც საუკეთესო ნიმუშს ქართული ხალხური სიმღერებისას ევროპული თეორიის კანონებზედ დამყარებულს”.
ოპერის საერთო კონცეფციაში ძირითადი თემა – სიყვარული წარმოსახულია როგორც დიადი, უძლეველი ძალა, რომელიც გადალახავს არა მარტო სოციალურ უთანასწორობას, არამედ თვით სიკვდილსაც.
მის სამეფო კარზე მოხდა აჯანყება და აჯანყებულებმა 1909 წლის 27 აპრილს ოფიციალურად გადააყენეს აბდულჰამიდი და მის მაგივრად ტახტზე მისი ძმა, მეჰმედ ავიდა.
გერმანელებს კი ყურადღება დასავლეთ ფრონტზე ჰქონდათ გადატანილი და დროულად ვერ აღმოუჩინეს ავსტრიას დახმარება, თუმცა საბოლოოდ, რუსები იძულებულნი გახდნენ უკან დაეხიათ და საშინელ მდგომარეობაში აღმოჩნდენ.
პირველი მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ ბრიტანეთის, საფრანგეთისა და იტალიის გაერთიანებული ძალების მიერ ოკუპირებული იქნა ოსმალეთის დედაქალაქი კონსტანტინოპოლი.
მას შემდეგ, რაც ოსმალეთის იმპერია პირველ მსოფლიო ომში სასტიკად დამარცხდა, არსებობდა გეგმა, რომლითაც სხვადასხვა სახელმწიფოები მისი დარჩენილი ნაწილის დანაწილებას აპირებდნენ.
რახან რუსეთის იმპერია და ოსმალეთის იმპერია ერთმანეთის მტრები იყვნენ, ოსმალეთის იმპერიას გერმანიის უპირატესობა ხელს აძლევდა თავისი მიზნების განხორციელებაში.
ჰოლის ეფექტზე დასაკვირვებლად საკვლევი ნივთიერებების ბრტყელი მართკუთხა ნიმუშის გასწვრივ, რომლის სიგრძე ბევრად არემატება სიგანეს და სისქეს, ატარებენ დენს .
ჰოლის ეფექტი — დაძაბულობის მაგნიტურ ველში მოთავსებულ გამტარში, რომელშიც გადის სიმკვრივის დენი, და ვექტორების პერპენდიკულარულად მიმართული დაძაბულობის ელექტრული ველის წარმოქმნა.
როცა მაგნიტური ველის მიმართულება საწინააღმდეგოზე შეიცვლება, ჰოლის ემძ ნიშანს იცვლის, ამიტომ ჰოლის ეფექტი განეკუთვნება კენტ გალვანურ-მაგნიტურ მოვლენებს.
მეჰმედ რუშდი-ფაშა (; დ. 1811, აიანჯიკი, ოსმალეთის იმპერია — გ. 1882, მანისა, ოსმალეთის იმპერია) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე.
ის მუდმივად ჩართული იყო შიდა კონფლიქტების მოგვარებაში ჰქონდა რაღაცებზე დიდგვაროვნებთან შედარებით სხვაგვარი შეხედულება, რის შედეგადაც ისინი გადაიმტერა.
2015 წელს შელბი მილერი , მისი მეუღლე მეტ მილერი და მეტის და ლი ჰარის მონაწილეობას იღებენ დოკუმენტურ ფილმში „ჩემი როანოკის კოშმარი“, სადაც იხსენებენ მათზე გადამხდარ ზებუნებრივი მოვლენებს ჩრდილოეთი კაროლინაში.
სახლში, სადაც ისინი ცხოვრობდნენ, ხდება ზებუნებრივი მოვლენები, რადგან მათი სახლი აშენებულია მიწაზე სადაც გაუჩინარების შემდგომ დასახლდა როანოკის კოლონია.
ყასაბს განასახიერებს აგნეს მერი უინსტედი , მის შვილს, ამბროს უაიტს განასახიერებს დილანი და სახლის დამაარსებელს, ედვარდ ფილიპ მოთს განასახიერებს რორი მონაჰანიმი .
2016 წელს „ჩემი როანოკის კოშმარის“ წარმოუდგენელი წარმატების შემდგომ პროდიუსი, სიდნი აარონ ჯეიმზი გადაწყვეტს გადაიღოს მეორე სეზონი სახელწოდებით „დაბრუნება როანოკში: სამი დღე ჯოჯოხეთში“, რისთვისაც მილერების ოჯახს და მსახიობებს დააბრუნებს გადასაღებ მოედანზე.
დაარსდა სკოლა სპეციალურად ასეთი გოგონების გარე სამყაროსგან დასაცავად და მათი ნიჭის გასაკონტროლებლად და რაც უფრო მეტი დრო გადიოდა, მით უფრო მატულობდა საფრთხე, რომ მათ შესახებ ყველა შეიტყობდა.
ქალაქი გაყოფილია ორად - ერთ ნაწილში ალქაჯები ცხოვრობენ, მეორეში კი - ცნობილი ვუდუ დედოფალი მარი ლავო მმართველობს, რომელიც ვერ იტანს ვერც ფიონას და ვერც მარი დელფინა ლა ლორის რომელიც არის რასისტი და სერიული მკვლელი.
ვუდუსა და ალქაჯებს შორის ყოველთვის დაძაბული ურთიერთობა იყო, სანამ წინა თაობის უძლიერესმა ალქაჯმა მშვიდობის ხელშეკრულებას არ მოაწერა ხელი.
ამ დროს კლინიკაში გამოკეტავენ სერიულ მკვლელობაში დადანაშაულებულ კიტ უოკერს და ლანა ცდილობს გაიგოს რაც შეიძლება მეტი ბრაირკლიფისა და ამ სერიული მკვლელის შესახებ და მარი ეუნისეს დახმარებით შეიჭრება ბრაირკლიფში.
მაგრამ ჯუდი, შეიტყობს რა ამის შესახებ, მას გამოკეტავს და მის შეყვარებულს ხელს მოაწერინებს ფსიქიატრიულ კლინიკაში განთავსებაზე, ის კი იძულებულია გამოკეტოს ლანა ბრაირკლიფში, იმისათვის, რომ არავინ შეიტყოს მისი ორიენტაციის შესახებ.
მეხუთე სეზონში მოქმედებები მიმდინარეობს 2015 წელს ლოს-ანჯელესში მდებარე რეტრო სასტუმრო კორტეზში, რომელიც ააშენა ჯეიმზ პატრიკ მარშმა სასტუმროს სტუმრების წამებისათვის და მათი გვამების დამალვისთვის.
სასტუმროში მცხოვრებლები და სტუმრები მოიცავს: ნარკომანი მოჩვენება სალი მაკკენა , აირის შვილი ყოფილი ნარკომანი და ელისაბედის პარტნიორი დონოვანი , ტრანსგენდერი ბარმენი ლიზ ტეილორი , მსახიობი და ელისაბედის ყოფილი პარტნიორი რამონა როიალი , მოდელი და ნარკომანი ტრისტან დაფი , ნიუ-იორკელი დიზაინერი და სასტუმროს ამჟამიდნელი მყიდველი ვილ დრეიკი , დეტექტივი და შემდგომში სერიული მკვლელი ჯონ ლოველი და მისი დეპრესიული მეუღლე ალექსი .
მეორე სეზონში, სახელწოდებით ფსიქიატრიული კლინიკა, სიუჟეტი ვითარდება 1964 წელს მასაჩუსეტსის შტატში მდებარე ბრაირკლიფის ფსიქიატრიულ კლინიკაში, სადაც გადმოცემულია კლინიკის პერსონალის და პაციენტების ისტორიები, როგორც აწმყოდან, ისე წარსულიდან.
მესამე სეზონში, სახელწოდებით ალქაჯთა კრება, სიუჟეტი ვითარდება 2013 წელს ახალ ორლეანში, სადაც გადმოცემულია უკანასკნელი სალემის ალქაჯთა კრების ბრძოლა გადარჩენისათვის.
მეოთხე სეზონში, სახელწოდებით მახინჯების შოუ, სიუჟეტი ვითარდება 1952 წელს ფლორიდის შტატის ქალაქ იუპიტერში, სადაც გადმოცემულია აშშ-ში უკანასკნელი მახინჯების შოუს ისტორია.
მეხუთე სეზონში, სახელწოდებით სასტუმრო, სიუჟეტი ვითარდება ლოს-ანჯელესში მდებარე იდუმალებით მოცულ სასტუმროს მომუშავე პერსონალისა და მისი სტუმრების გარშემო.
მეექვსე სეზონში, სახელწოდებით როანოკი, სიუჟეტი ვითარდება 2016 წელს როანიკის კუნძულზე და მის ცენტრშია ერთ-ერთ ფერმაში მიმდინარე პარანორმალური მოვლენები.
წლების წინ ეს შოუ ძალიან პოპულარული იყო, ახლა კი კარგავს პოპულარობას და ამ შოუს მმართველი, ელზა მარსი ყველანაირად ცდილობს, რომ შოუ პოპულარული გახადოს და მისი ოცნებაა, თვითონაც გახდეს პოპულარული მომღერალი.
როდესაც ორი სიამის ტყუპი, დოტი და ბეტი ტატლერი აღმოჩნდებიან საავადმყოფოში, ელზა ცდილობს მათ შოუში გამოჩენას და ამით შოუს პოპულარობის გაზრდას.
შოუს წევრები არიან ჯიმი დარლინგი (ივენ პიტერსი, ეგრეთ წოდებული "ლობსტერი ბიჭი", რომელიც ნატრობს ნორმალურ ცხოვრებაზე) და დედამისი, ეტელ დარლინგი - წვერებიანი ქალი, რომელიც ინარჩუნებს წესრიგს შოუში და ელზას მეგობარია.
ეს სეზონი ეხება ჰარმონთა ოჯახს - ფსიქიატრს ბენს , მის ცოლ ვივიენს და თინეიჯერ შვილ ვიოლეტს , რომლებიც საცხოვრებლად გადავლენ ბოსტონიდან ლოს-ანჯელესში.
გადასვლისას გაიცნობენ ყოფილ მაცხოვრებლებს და მეზობლებს ლანგდონებს – კონსტანს ლანგდონს და მის შვილებს ედის და ტეიტ ლანგდონს , აგრეთვე დამახინჯებულ ლარი ჰარვის .
მიუხედავად იმისა, რომ ინდივიდუალურ სეზონებში მრავლადაა მრავალფეროვნება, ამერიკულმა საშინელებათა ისტორიამ სატელევიზიო კრიტიკოსებისაგან მიიღო დადებითი შეფასება, მათ ხაზი გაუსვეს მსახიობების შესრულებას — განსაკუთრებით დიდი გამოხმაურება დაიმსახურა ჯესიკა ლანგმა, რომელმაც მიიღო ორი ემის ჯილდო, ოქროს გლობუსი და კინომსახიობთა გილდიის ჯილდო სერიალში შესრულებული როლებისთვის.
სერიალის მე-10 სეზონის პრემიერა 2021 წლის 25 აგვისტოს შედგა, ეს სეზონი ორ ნაწილისგან შედგება, პირველი ნაწილი - «წითელი ტალღა» მოგვითხრობს აბებზე, რობლებივ ნიჭიერ ადამიანებს გენიოსებად გადარქმნიან, მაგრამ საშინელი გვერდითი ეფექტი აქვს - ვამპირიზმი.
2015 წლის 10 ნოემბერს დაანონსდა სერიალის მეექვსე სეზონი, რომლის პრემიერაც სერიალის ისტორიაში პირველად ოქტომბრის ნაცვლად შედგა 2016 წლის 14 სექტემბერს.
სერიალის ანთოლოგიური ხასიათიდან გამომდინარე, თითოეული სეზონი წარმოადგენს მინისერიალებს სხვადასხვა ისტორიებითა და პერსონაჟებით, თითოეული სეზონის სცენარს გააჩნია საკუთარი დასაწყისი, შუა ნაწილი და დასასრული.
ერთადერთი მსახიობები, რომლებმაც მონაწილეობა მიიღეს სერიალის ყველა სეზონში, არიან: ივან პიტერსი, სარა პოლსონი და ლილი რეიბი, მათგან მხოლოდ პიტერსმა შეასრულა მთავარი როლი ყველა სეზონში.
როცა პიერი სავასა და სარკანის დანიშვნის შესახებ გაიგებს, მაშინვე სადღაც მიდის და უკან მძიმედ დაჭრილი ბრუნდება ყველას ჰგონია, რომ მან თავის მოკვლა სცადა.
შეთქმულების მოთავეებსა და ლადისლას ზათმარის სახლში მომუშავე სარკანის შეთქმულების დაწყების წინა დღეს აკავებენ და მათთვის აბსოლუტურად უცნობ ციხესიმაგრეში მიჰყავთ.
მართალია, რომანი დაწერილია გრაფ მონტე-კრისტოს მიხედვით და მათი სიუჟეტები ერთმანეთს ჰგავს, მაგრამ მთავარი პირები, გრაფი მათიას შანდორი და გრაფი მონტე-კრისტო ერთმანეთისგან ძალიან განსხვავდებიან.
სამ მეგობარს: გრაფ მათიას შანდორს, გრაფ ლადისლას ზათმარსა და იშტვან ბათორს გადაწყვეტილი აქვთ, რომ შეთქმულება მოაწყონ უნგრეთის გათავისუფლებისათვის.
ხვდება, რომ იქ შეთქმულება მზადდება და სურს, რომ შეთქმულები გასცეს, რადგან მან იცის, რომ გრაფი მათიას შანდორი დიდი ქონების პატრონია და თუ იგი შეთქმულებაში ამხილეს, მისი ქონების ნახევარი სწორედ გამცემს გადაეცემა.
უნივესტიტეტში სამაგისტრო სწავლებას მიმდონარეობს რვა ძირითადი მიმართულებით, ესენია: ბიზნეს ადმინისტრირება, სამრეწველო ინჟინერია და მართვის სესტემები, კომპიუტერული და საინფორმაციო მეცნიერებები, პოლიტიკური მეცნიერებები, საზოგადოერივი ჯანდაცვა, სამართალი, სამართლებლივი კვლევები და ინგლისური ენის სწავლება.
1988 წელს მომხდარი სპიტაკის მიწისძვრის შემდგომ, უამრავი გეოლოგი ჩავიდა სომხეთში დასავლეთიდან, რომ დახმარებოდნენ ეპიცენტრის რეკონსტრუქციაში.
1989 წელს იური სარქისიანმა, რომელიც ერევნის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის რექტორი იყო, ურჩია არმენ დერ კიურეგიანს—კალიფორნიის უნივერსიტეტის პროფესორს, რომ დასავლურ მოდელზე მორგებული ტექნიკური სასწავლებელი ხელს შეუწყობდა სომხეთში განათლების პროგრესს.
50 ჯონ ანდერსონი იწყებს საკუთარ თავთან ჰარმონიული ვოკალების აწყობას, ხოლო კრის სკუაირი და სტივ ჰაუ საპირისპირო მელოდიას და ტექსტებს ასრულებენ .
1989 წელს დაიცვა დისერტაცია ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხის მოსაპოვებლად თემაზე ,ეფრემ მცირის ლიტერატურული შეხედულებანი”, ხოლო 1999 წელს — ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორის სამეცნიერო ხარისხი თემაზე ,შატბერდის კრებული ” და ქრისტიანული ეგზეგეტიკა”.
1982 წლიდან 2006 წლამდე მუშაობდა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში გამომცემლობის უმცროს რედაქტორად, სამეცნიერო-კვლევითი ნაწილის სპეციალისტად, ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიის კათედრის ლაბორანტად, ქრისტიანული კულტურის კვლევის ლაბორატორიის უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად, ქრისტიანული კულტურისა და სიტყვიერების ისტორიის კათედრის დოცენტად და შემდგომ პროფესორად .
1997 წლიდან 2005 წლამდე იყო ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის დეკანის მოადგილე სამეცნიერო დარგში; 2004-2005 წლებში ამავე ფაკულტეტის დეკანი, ხოლო 2005 წლიდან 2006 წლამდე ჰუმანიტარული ფაკულტეტის დეკანის მოადგილე ფილოლოგიის მიმართულებით.
გიორგი ალიბეგაშვილი — ქართველი ფილოლოგი, წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტის პროფესორი, 2014-2017 წლებში თბილისის საკრებულოს თავმჯდომარე.
თუმცა, მათ ნებისმიერი ბუნების ობიექტი შეეძლოთ მიეჩნიათ ღმერთად და თაყვანი ეცათ მისთვის, ეს შეიძლება ყოფილიყო: გვამი, ცოცხალი ადამიანი ან შექმნილი სურათიც კი.
იქედან გამომდინარე, რომ ის ამავდროულად ადამიანია იგი შეიძლება იყოს როგორც უჩვეულოდ დიდი ფიზიკური ძალისა და ლამაზი გარეგნობის მქონე, ასევე განსაკუთრებულად შეუხედავი და საზარელი.
მას შემდეგ, რაც ქრისტიანობა დაინერგა, მეცნიერების თვალსაწიერიც გაიზარდა და მათთვის მიუღებელი გახდა ბუნების ძალების აღიარება, შესაბამისად კი ეს პატარა ღმერთები, რომლებსაც „არც დედამიწა შეუქმნიათ და არც სამოთხე“, უკვე ზიზღით მოიხსენიებოდნენ.
ზოგი ფიქრობს, რომ ისინი არიან ადამიანური წარმოშობის მეთაურები, რომლებიც უმაღლესი უნარებით იყვნენ დაჯილდოებულნი და სწორედ ამან განაპირობა მათი გაღმერთება სიკვდილის შემდეგ.
ჰავაიელებმა კაპიტანი კუკი გააიგივეს ღვთაება ლონოსთან, ვინაიდან მიიჩნიეს, რომ ღმერთი, ან მეთაური, რომელიც ღმერთს განასახიერებდა, დაბრუნდა მათთან ამ შთამბეჭდავი უცნობის სახით.
ეპიზოდში აღწრილი იყო -ს ცხოვრება, კერძოდ კი ის მომენტი, სადაც იგი გარეულია მეთაურ ლონო-ი-კა-მაკაჰიკისა და მისი მეუღლის კაიკილანის ჩხუბში.
ამრიგად სახელების გაორმაგების გამო ჩნდება დაბნეულობა, რადგან შეუძლებელია ზუსტად დავამოწმოთ ვისზეა საუბარი: ღმერთსა თუ მის სეხნიაზე და თუკი სეხნიაზე, მაშ რომელ მათგანზე.
მაგალითად, ისინი გვამს ხორცს აცლიდნენ ძვლებს, თავის ქალას და ბარძაყებს ინახავდნენ დანარჩენს კი ნავზე ალაგებნენ და ზღვაში უშვებნენ, ნაპირზე მყოფებს ეკრძალებოდათ უკან გამოხედვა, სანამ ნავი არ გადმოპირქვავდებოდა, წინააღმდეგ შემთხვევაში გარდაცვლილის სული მთელი ცხოვრება თან დევნიდა მათ.
ასევე ჰავაიელები გარდაცვლილის სახლში წყალს აშხეფებნენ ყველა კუთხეში რათა სული არ დაბრუნებულიყო, ხოლო დაკრძალვის შემდეგ ყველა იქ მყოფ ადამიანს აპკურებნენ წყალს რათა სული მათ არ გაჰყოლოდა სახლებში და მათი დევნა არ დაეწყო.
1840 წელს ევროპელმა მოსახლეებმა დაარწმუნეს კამეჰამეჰა , რომ შეეცვალა ტრადიციული მიწის გადანაწილების სისტემა დასავლური სტილის კერძო მიწის საკუთრების სქემით.
მეფემ, მთავრობამ და მაღალი ჩინის მქონე პიროვნებებმა მიწების უმეტესობა მიიღეს, ხოლო 80,000 ჰავაიელ მოსახლეზე ჯამში მხოლოდ 29,000 აკრი მიწა გადანაწილდა.
რამდენიმე ათწლეულის შემდგომ, ჰავაიელთა უმეტესობა მიწის გარეშე დარჩა, რადგან უცხოელებმა დიდი მიწები შეიძინეს პლანტაციებისთვისა და რანჩოებისათვის.
საუკუნის მეორე ნახევარში პლანტატორებმა აზიიდან და ევროპიდან დიდი რაოდენობით მუშების ჩამოყვანა დაიწყეს, რომელებიც შაქრის ლერწმის პლანტაციებში მუშაობდნენ.
ძირძველი რელიგია აღიარებს 4 მთავრ ღმერთს: კუ - ბრძოლის ღმერთი, თევზაობის და სვა მამაკაცების მოღვაწეობასთან დაკავშირებული მოვლენების მფარველი ღვთაება კამაჰამეჰა.
მიუხედავად იმისა,რომ კერპთაყვანისმცემლობა პირველი რელიგია იყო, რომელიც ჰავაიში იქადაგეს, გარკვეულ სექტებს მაინც ჰყავს დღესდღეობით მიმდევრები.
რომის კათოლიკურმა ეკლესიამ ბევრ ჰავაელის ყურადღება მიიპყრო,რადგან პატარა პროტესტანტული ეკლესიები პერსონალური,სხვადასხვა ფორმის თაყვანისცემას ემხრობა.
ჰავაიელთა ღმერთები წარმოდგენილი არიან როგორც შორეული მიწების ან სამოთხის მეთაურები, რომლებიც ბრუნდებიან როგორც მნახველები ან იმიგრანტები მხოლოდ იმ წმინდა ადგილებში, სადაც ხალხი ლოცულობს და თაყვანს სცემს მათ.
შეიძლება ეს ტრადიციაზე ან რიტუალებზე ყოფილიყო დაყრდნობილი, ან თუნდაც ფერზე, სუნზე, ცისარტყელის ან ღრუბელის ფორმაზე, ქარიშხლის მომასწავლებელ ნიშნებზე და ა.
დიდ ღმერთების ოჯახთან დაკავშირებულ და დაქვემდებარებულ ღმერთებს, იძახებდნენ ის ადამიანები, რომლებსაც სჯეროდათ, რომ მათი საშუალებით სპეციალურ შესაძლებლობებსა და წარმატებას მიიღებდნენ.
ჰავაიური მითოლოგია აღიარებს იმ ფაქტს, რომ ადამიამდელი პერიოდამდე კაცობრიობა გაჩნდა მაშინ, როდესაც სულებმა შექმნეს ჯერ ზღვა, შემდეგ კი ხმელეთი.
ვაკეა და პაპაც კი, რომელთა ფიგურები უმნიშვნელოვანეს როლს თამაშობენ ჰავაიელების მითოლოგიაში და ისტორიაში, არიან წარმოდგენილები, როგორც მშობლები მხოლოდ გენიალოგიური ხაზის მიხედვით და არა ცისა და მიწის ღვთაებები.
ამრიგად, წარმოდგენა, რომლის მიხედვითაც პოლინეზიელთა ხალხს კოსმიური ძალები ჰქონდათ, ჰავაიელებთან შედარებით შეზღუდული იყო, ანუ ადამიანთა შესაძლებლობები არ უტოლდებოდა ღვთიურ ძალას.
ქრისტიანობამდელ ჰავაიურ კულტურაში ორივე სქესი თითქმის სრული თავისუფლებით სარგებლობდა წამოეწყო და ინიციატორი ყოფილიყო ან თუნდაც შეეწყვიტა სექსუალური მიდრეკილებები და კავშირი მის პარტნიორთან.
ამ კულტურაში ქორწინება რაიმე სახის ცერემონიას არ წარმოადგენდა, უფრო მეტიც, ის არანაირ დოგმატურ რიტუალს არ მოიცავდა და ხშირ შემთხვევაში არაფრით განსხვავდებოდა უბრალო თანაცხოვრებისგან, გამონაკლისს კი ბატონთა - უფრო მაღალი კლასის წარმომადგენელთა ქორწინება წარმოადგენდა.
მრავალცოლიანობა მმართველი საზოგადოების წევრებში ნორმალური მოვლენა იყო, რაც შეეხება დაბალ ფენასა და უბრალო ხალხს, აქ ეს კანონიერი და ნებადართული თუმცა საკმაოდ იშვიათი იყო.
ამას გარდა, ჰავაიელმა ბელადებმა საკმაოდ დიდი მასშტაბების ვაჭრობა დაიწყეს ევროპელებთან, რათა ხელში ჩაეგდოდ იარაღი, ტყვია-წამალი და ფუფუნების ნივთები.
ამას გარდა, 1880-იანი წლები მეორე ნახევარში ჰავაიელები უკვე აღარ შეადგენდნენ მოსახლეობის უმეტეს ნაწილს იმ იმიგრანტ მუშათა წყალობით, რომლებიც შაქრის პლანტაციებში მუშაობდნენ.
ისტორიულად მაღალმა მაჩვენებელმა აბორიგენი ჰავაიელი მოსახლეობის ეგზოგამიისა განაპირობა ის, რომ „ნამდვილი“ ჰავაიელების რიცხვი დღესდღეობით გასაოცრად დაბალია და მხოლოდ 9,000 სულს შეადგენს.
ათწლეულების განმავლობაში ჰავაიელთა უმეტესობას მიწის გარეშე დარჩა, რადგან უცხოელებმა იყიდეს მიწის უზარმაზარი ნაკვეთები თავიანთი პლანტაციებისთვისა და რანჩოებისათვის.
ჰავაიელებში ხალხური გადმოცემა არის ამბის მოყოლის ყველაზე პოპულარული ფორმა, რომელიც დღესდღეობითაც არსებობს და სწორედ მისი დახმარებით შესაძლებელია სამომავლო გამოკვლევების ჩატარებაც.
როგორც ჩანს, პოლინეზიელებმა კოლონიზაციისთვის რამდენიმეჯერ იმგზავრეს კუნძულ ჰავაიზე, მაგრამ მათი ინტერესის ობიექტს სხვა, ამავე არქიპელაგის სხვა კუნძულები არ ყოფილა.
სწორედ ამ პერიოდში მაუისა და ჰავაის კუნძულთა დინასტიები ერთმანეთს მეტოქეობას უწევდნენ, რათა არქიპელაგის დასავლეთ ნაწილზე მოეპოვებინათ კონტროლი.
ხისგან გამოთლილი მოჩუქურთმებული კერპები შთამბეჭდავი ხელოვნების ნიმუშებია, თუმცა მხოლოდ რამდენი მათგანი გადაურჩა რელიგიის დრამატულ დასასრულს.
დასავლეთთან კონტრაქტამდე ჰავაის მოსახლეობა სტრატიფიცირებული საზოგადოების მაგალითს წარმოადგენდა, სადაც ბატონს, მმართველს სოციალურად უფრო მაღალი პოზიცია ეკავა ვიდრე უბრალო ხალხს.
კიდევ ერთი სანტერესო მოვლენა აკუას შესახებ არის ის, რომ ის თავის თავს ფზიკურ სამყაროში პოულობდა როგორც ინდივიდს ანუ პიროვნებას და საკუთარ თავს განათავსებდა მასში.
დღესდღეობით ჰავაის კულტურაში ბაბუებს და ბებიებს ძალიან ახლო ურთიერთობა აქვთ შვილიშვილებთან და ხშირ შემთხვევაში მათ აღმზრდელობით და მშობლის პასუხისმგებლობას საკუთარ თავზე იღებენ.
უბრალო ღმერთებს შორის იყვნენ მკურნალები და ჯადოქრები, რომლებიც ცნობილნი არიან როგორც კაჰუნა, და მათ მიერ გამოყენებულ საშუალებებს დღესაც ასწავლიან და ნერგავენ ჰავაიელ მოსახლეობაში.
ბელადებს ეშინოდათ,რომ მტრები მათ ძვლებს იპოვიდნენ და უპატივცემულობას გამოხატავდნენ მათ მიმართ, შეურაცხყოფას მიაყენებდნენ სიკვდილის შემდეგ.
ჰავაიელები დღეს გამოიყენებენ დასავლურ მედიცინას, თუმცა ჰყავთ მკურნალები და ექიმბაშები, რომლებიც ჰავაის ძველ კულტურასთან და ეთნიკურ ტრადიციებთან არიან კავშირში.
ეს უნივერსიტეტი დღემდე ცდილობს, რომ ამ ენას ახალი სიცოცხლე შესძინოს და ამ მიზნის განსახორციელებლად აქტიურად იყენებს ენის პოპულარიზაციის სხვადასხვა საშუალებებს.
პირველ შეხვედრები ჯეიმზ კუკის ეკიპაჟთან ჰავაიელებისთვის სასარგებლო არ ყოფილა, რადგან სწორედ ამ დროს გავრცელდა აბორიგენებში ვენერიული დაავადებები.
ცნებებს როგორებიცაა: დღე და ღამე, სინათლე და სიბნელე, მამრი და მდედრი, ხმელეთი და წყალი, მზის ამოსვლა და ჩასვლა, თხელი და სქელი, პატარა და დიდი, მყარი და რბილი, აღმა და დაღმა, ქვემოთ და ზევით, აწყვილებდნენ როგორც სტილისტურ ელემენტს გალობების კომპოზიციებში, ასევე ყოველდღიურ სასაუბრო ენაში.
სახელფასო სამსახურზე გადასვლა მეცხრამეტე საუკუნეშუ დაუწყო, მაშინ როდესაც ჰავაიელებმა მასიურად დაიწყეს მუშაობა უცხოურ შაქრის ლერწმის პლანტაციებში.
ძმები ან დები ნათესაური პოზიციის თვალსაზრისით შედარებითი ასაკის მიხედვით არიან განაწილებულნი, ხოლო რაც შეეხება და-ძმებს, ისინი ტერმინოლოგიურად უპოზიციონი არიან.
ჰავაის უძველესი რელიგიის თანახმად ოჯახის წევრ მამაკაცებსა და ქალებს ცალკე საცხოვრებელი უნდა ჰქონოდათ და მათ არ გააჩნდათ უფლება საკვების ერთად ჭამისა.
დაახლოებით 160—165 მილიონი წლის წინ აფრიკიდან, ხოლო შემდგომში დაახლოებით 65—70 მილიონი წლის წინ ინდოეთიდან გამოყოფის შემდეგ, მადაგასკარი საკმაოდ ცნობილია ბიოლოგებს შორის, როგორც ენდემური სახეობების დიდი შეჯგუფების ადგილი.
გარეგნულად ფოსა საკმაოდ ჰგავს კატისებრნთა ოჯახის წარმომადგენლებს, რომლებსაც მიაკუთვნეს იგი თავიდან, მაგრამ მისი უახლოესი თანამოძმენი არიან მანგუსტები.
ასევე დადგენილია, რომ მადაგასკარის მტაცებლების მთელი ოჯახი წარმოიშვა ერთი მანგუსტისმაგვარი წინაპრისაგან, რომელმაც მოზამბიკის სრუტე სავარაუდოდ გადმოლახა 20—30 მილიონი წლის წინ.
ითვლება, რომ ჩვენი წელთაღრიცხვით — საუკუნეებში კუნძულზე ადამიანების მოსვლასთან ერთად, სახეობათა უმრავლესობა გაწყდა, ეს განსაკუთრებით ეხებათ მეგაფაუნის წარმომადგენლებს.
დასავლეთი სანაპიროსკენ მიმავალი მდინარეები, რომლებიც მოზამბიკის სრუტეში ჩაედინებიან, როგორც წესი უფრო გრძელია და მათი დინება შედარებით ნელია, ვიდრე აღმოსავლეთ სანაპიროსკენ მიმართული მდინარეები, ცენტრალური მთიანეთის დასავლეთის მხარეს უფრო მკვეთრი ქანობის გამო.
დასავლეთის მდინარეებია: სამბირანუ, მაჰაჯამბა, ბეციბუკა, მანია, ჩრდილოეთი და სამხრეთი მაჰავავი, მანგოკი, უნილაჰი, იკუპა და მანდრარე.
ცენტრალური მთიანეთი იწყება ცარატანანას მთიანი მასივის ჩრდილოეთით და გრძელდება თვით სამხრეთის ბოლომდე, სადაც მთავრდება ივაკუანის მასივი (იქვე, ცენტრალური მთიანეთის ჩრდილოეთ ნაწილში, 1276 მეტრ სიმაღლეზე, მდებარეობს სახელმწიფოს დედაქალაქი — ანტანანარივუ).
კუნძულზე წარმოდგენილია სამი კლიმატური ზოლი: ტროპიკული მუსონური კლიმატი აღმოსავლეთ სანაპიროზე, სუბტროპიკული მუსონური კლიმატი ცენტრალურ მთიანეთში და მშრალი კლიმატი კუნძულის სამხრეთ დაბოლოებებში არსებულ უდაბნოებში.
ნალექების ტიპური წლიური ნორმებია: 350 სმ სამხრეთის სანაპიროსთვის, 140 სმ ცენტრალური მთიანეთისთვის , 32 სმ კუნძულის სამხრეთში, უდაბნოებთან საზღვრებზე.
ადამიანის გამოჩენისთანავე ყველა დიდი ზომის ლემური გაწყდა, ხოლო დღეისათვის ყველაზე დიდი ზომის ლემურია — ინდრი , რომელიც დაახლოებით 10 კგ-ს იწონის.
ლემურების ყველა სახეობა პრაქტიკულად იმყოფება გადაშენების ზღვარზე და შეტანილია წითელ წიგნში (მაგრამ ეს ხელს არ უშლის ადგილობრივ მაცხოვრებლებს გამოიყენონ ის საკვებად).
დასავლეთი სანაპირო უფრო მეტად განიცდის ნიადაგის ეროზიას, რის შედეგადაც იქ მრავლადაა მცირე ნავსაყუდლები და ლაგუნები, განსაკუთრებით კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში.
სამხრეთ-დასავლეთი რეგიონი ესაზღვრება ივაკუანის და ისალა რუინიფორმეს მასივებს და შედგება ორი ნაწილისგან: მაჰაფალის პლატო და მასთან ახლო მყოფი უდაბნოები.
აღმოსავლეთი სანაპიროს მთელ სიგრძეზე, ისევე როგორც დასავლეთის მდინარეების შესართავებში, შეინიშნება წყლის, ყინულის და ქარის ზემოქმედებისგან წარმოქმნილი ნიადაგის თხელი «ზოლი».
ისევე როგორც ტანრეკებმა, მათაც დაიკავეს ბევრი ეკოლოგიური ბუდე, რომლებმაც გარეგნულად ევოლუცია მოახდინეს ისეთი მღრღნელებისა, როგორებიცაა მემინდვრიები, მექვიშიები, თაგვები, ვირთაგვები და თვით ბოცვრები.
ტანრეკისებრნი — ძუძუმწოვრების არაენდემური ოჯახი, მაგრამ მადაგასკარის გარეთ გვხვდება სულ სამი სახეობა, მაშინ როდესაც თვითონ მადაგასკარზე ბინადრობს დაახლოებით 30 ენდემური სახეობა.
ადრე კუნძულზე არსებობდა გიგანტური ფოსის გადაშენებული სახეობა , რომელიც ნადირობდა გიგანტურ ლემურებზე, მაგრამ ადამიანის მიერ ლემურების გაწყვეტის გამო, გადაშენდა გიგანტური ფოსაც.
«კოლონისტებს» შორის შეიძლება გამოვყოთ შემდეგი ცხოველები: ტანრეკისებრნი, ლემურისებრნი, მადაგასკარის მტაცებლები, ნეზომიდიასებრნი და მილკბილები, რომლებიც გადაშენდნენ ისტორიულ დროს.
მიუხედავად იმისა, რომ მადაგასკარი აფრიკასთან ახლოს იმყოფება, კუნძულის ფლორა და ფაუნა უნიკალურია — ის მოიცავს მსოფლიოს ცხოველების და მცენარეულობის სახეობების 5 %-ს, რისი 80 % არსებობს მხოლოდ მადაგასკარზე.
მადაგასკარი — ინდოეთის ოკეანეში აფრიკის აღმოსავლეთ სანაპიროსთან მდებარე მსოფლიოში სიდიდით მეოთხე კუნძული, რომელიც კონტინენტისგან გამოყოფილია მოზამბიკის სრუტით.
ხუთი მთის ჯაჭვი 2600 მეტრ სიმაღლემდე, მდიდარია მინერალებით და მეტალებით: ოქრო, სპილენძი, რკინა; ფართე სანაპირო დაბლობები ჭაობიანია, ნაწილობრივ საკმაოდ ნაყოფიერია.
დსთ და ბალტიისპირეთის ქვეყნების საერთაშორისო კინოფესტივალი „კინოშოკი“, ანაპა — ჟიურის სპეციალური პრიზი მამაკაცის მეორეხარისხოვანი როლის საუკეთესო შესრულებისთვის ფილმში „თბილისი-თბილისი“.
დაამთავრა მოსკოვის საკავშირო სახელმწიფო კინემატოგრაფიის ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი ალექსანდრე დოვჟენკოს და მიხეილ ჭიაურელის ხელმძღვანელობით , სადიპლომო ნამუშევარი მოკლემეტრაჟიანი ფილმი „ჯილდო“.
1997 წელს მიენიჭა ხელოვნებათმცოდნეობის კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხი თემაზე — საქართველოს რეგიონალური სკოლები: ჯავახეთის - საუკენეების ხუროთმოძღვრება.
წალიკა მსოფლიოში ფართოდ გავრცელებული მცენარეა, ის გვხვდება ავსტრალიაში, ახალ ზელანდიაში, აზიის, ევროპისა და ჩრდილოეთ ამერიკის ზომიერ სარტყელში.
ასოციაცია სიღარიბესთან - ბიომასის, კონკრეტულად კი ხის, საწვავად გამოყენება სიღარიბესა და ქვეყნის განვითარების დაბალ დონესთან ასოცირდება, რადგან ტრადიციული ბიომასა ძირითადი ენერგიის წყაროა აფრიკის განვითარებად ქვეყნებში და სხვა რეგიონებში, თუმცა თანამედროვე ტექნოლოგიებით გადამუშავებული ბიომასის გამოყენება ამ შეხედულების საწინააღმდეგოს ამტკიცებს.
დაბინძურება და მასთან დაკავშირებული ჯანმრთელობის პრობლემები განვითარებად ქვეყნებში - ბიომასის პირდაპირი წვა საცხოვრებლებში საკვების მოსამზადებლად და გათბობისათვის იწვევს ჯანმრთელობის პრობლემებს განსაკუთრებით ქალებსა და ბავშვებში.
ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მონაცემებით, დაახლოებით 3 მილიარდი ადამიანი იყენებს შეშას საკვების მოსამზადებლად ღია სივრცეში და არასტანდარტულ ღუმელებში საიდანაც დიდი რაოდენობით ხდება კვამლის გამოდინება.
ბიოეთანოლი ძირითადად ბენზინის ნაცვლად გამოიყენება, ან შეიძლება შეერიოს ბენზინს ნებისმიერი პროპორციით, მისი სიმძლავრე ბენზინისაზე ნაკლებია, რაც იმას ნიშნავს, რომ იმავე რაოდენობის ენერგიის მისაღებად მეტი საწვავის მოხმარებაა საჭირო, თუმცა ბიოეთანოლის უპირატესობა მდგომარეობს მაღალ ოქტანობაში, რაც ზრდის ძრავის კუმშვადობას და თერმულ ეფექტურობას და გამონაბოლქვით ნაკლებად აზიანებს გარემოს.
თხევადი ბიოსაწვავის მეორე ყველაზე გავრცელებული სახეობაა ბიოდიზელი, რომელიც განსაკუთრებით პოპულარულია ევროპაში და ძირითადად იწარმოება სხვადასხვა მცენარეული ზეთისაგან.
კლიმატის ცვლილების სამთავრობათაშორისო საბჭოს მიხედვით, ბოლო ერთი საუკუნის განმავლობაში დედამიწის ზედაპირის ტემპერატურამ 0.6 გრადუსით მოიმატა და 1990-იანი წლები იყო ყველაზე თბილი წლები.
მეცნიერების მტკიცებით, ცივილიზაციის დასაწყისიდან, დედამიწის ზედაპირის ტემპერატურის ცვლილება მერყეობს ერთ გრადუსიან ნიშნულში, თუმცა მანამდე უფრო დიდი რყევები იყო.