polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ზოგიერთი ჯარისკაცი საზოგადოების მხრიდან ლინჩის წესით გასამართლდა, პოლიციის ძალისხმევის მიუხედავად, რომლებიც ჰაერში გაისროლეს ჯარისკაცების დაცვის მიზნით.
იმავდროულად, თურქეთის არმიის შტაბში 700-მდე უიარაღო ჯარისკაცი ჩაბარდა, იმ დროს, როდესაც, პოლიციამ ჩაატარა სპეცოპერაცია, სადაც კიდევ 150 შეიარაღებული ჯარისკაცი იყო.
რვა თავშესაფრის მაძიებელი 6 დღის მანძილზე ალექსანდრუპოლისში რჩებოდნენ, სანამ 22 ივლისს მათ ათენში არ გადაიყვანეს, უსაფრთხოების მიზეზების გამო.
საფრანგეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ჟან მარკ ერომ აღნიშნა, რომ თურქეთის მთავრობა უნდა იმუშაოს კანონის ფარგლებში, რომ დავიცვას ევროპის დემოკრატიული პრინციპები.
გარდა ამისა, 2016 წლის 18 ივლისს, ევროპის კავშირის უმაღლესი წარმომადგენელი საგარეო საქმეთა და უსაფრთხოების პოლიტიკის სფეროში ფედერიკა მოგერინიმ განაცხადა, რომ არც ერთ ქვეყანას არ მიიღებენ ევროკავშირში "თუ მის არსენალში ექნება სიკვდილით დასჯა".
უფრო მეტიც, გერმანელმა პრესმდივანმა, შტეფენ ზეიბერთმა განაცხადა, რომ სიკვდილით დასჯის უკან დაბრუნებით დასრულდება თურქეთის გაწევრიანების საკითხზე მოლაპარაკებები ევროკავშირთან.
სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობა თურქეთში, 2016 წლის 15 ივლისის ღამის 10 საათზე დაიწყო, როდესაც თურქეთის შეიარაღებული ძალების ნაწილმა მძიმე ტექნიკის გამოყენებით გადაკეტეს ბოსფორის ხიდი.
პირველი არმიის გენერალური სარდლობა სტამბოლში განაცხადა, რომ მხარს არ უჭერს გადატრიალებას და დამნაშავეები წარმოადგენენ ძალიან მცირე ფრაქციას, რომელიც მოექცევიან კონტროლს ქვეშ.
შემდეგ, არხი დაიწყო მაუწყებლობა და ქარასი, რომელმაც ადრე გამოაცხადა "გადატრიალების განცხადება", განაცხადა, რომ იგი მძევლად იყო აყვანილი და იძულებულად წაიკითხა "გადატრიალების დეკლარაცია", იარაღის მუქარის ქვეშ.
ამერიკის საკონსულომ თურქეთში გასცა რეკომენდაცია აშშ-ს მოქალაქეებისთვის, რათა თავიდან აიცილონ ვიზიტი ინჯირლიკის ავიაბაზაზე, რომელიც მდებარეობს სამხრეთ თურქეთში, სადაც განლაგებულია დაახლოებით 50 ბირთვული ბომბი, სანამ ბაზა არ დაბრუნდება "ჩვეულებრივი რეჟიმზე".
განცხადებაში ასევე ნათქვამია, რომ ადგილობრივი ხელისუფლება არ აძლევს ნებას საჰაერო ბაზის გამოყენებისთვის და აგრეთვე ბაზას ელექტროენერგია არ მიეწოდება.
13 ივლისს, ორი დღით ადრე გადატრიალების მცდელობამდე, ერდოღანმა მოაწერა ხელი კანონპროექტს, რომელიც აძლევს თურქ ჯარისკაცებს იმუნიტეტს დევნისგან, რომლებიც მონაწილეობენ შიდა უსაფრთხოების დაცვის ოპერაციებში, ხოლო დაბალი რანგის ჯარისკაცებს უფლებას აძლევს დაინიშნონ პროვინციის გამგებლად.
იმუნიტეტის კანონპროექტი განიხილება, როგორც ნაწილი განმუხტვის პოლიტიკის ხელისუფლებასა და შეიარაღებულ ძალებს შორის, რომელიც უფრო მეტად იღებს მონაწილეობას სამხედრო ოპერაციებში ქურთი ტერორისტების წინააღმდეგ ვიდრე პოლიცია და შეიარაღებული რაზმები.
დაპატიმრებების შემდეგ, ათასობით მომიტინგეებმა აქციების დროს, მოითხოვეს სიკვდილით დასჯის დაწესება, დაკავებული მეამბოხეების წინააღმდეგ, რომლებიც სკანდირებდნენ: "ჩვენ გვინდა სიკვდილით დასჯა!".
პრეზიდენტ ერდოღანმა უკვე ღიაად დაუჭირა მხარი სიკვდილით დასჯაზე და აღნიშნა, რომ: "დემოკრატია არის ის, რაც ხალხს სურს, ხოლო ჩვენ შევასრულებთ მას".
თურქეთის ხელისუფლებას არ დაუსჯია არავინ სიკვდილით 1984 წლიდან, მაგრამ იურიდიულად სიკვდილით დასჯა გააუქმა მხოლოდ 2004 წელს, როგორც წინაპირობა ევროკავშირში გაწევრიანების.
თურქეთის ძირითადმა ოპოზიციური პარტიებმა დაგმეს გადატრიალების მცდელობა, ხოლო რამდენიმე საერთაშორისო ლიდერმა, როგორიცაა ამერიკის შეერთებული შტატების პრეზიდენტი, ნატოს გენერალური მდივანი და ევროკავშირის მაღალჩინოსნები, მოუწოდეს დემოკრატიული ინსტიტუტების და მისი არჩეული ოფიციალური პირების პატივისცემისკენ.
ამბოხის მეორე დღეს პრეზიდენტმა ერდოღანმა სთხოვა შეერთებულ შტატებს გიულენის ექსტრადირებას: "მე მოვუწოდებ კიდევ ერთხელ, მას შემდეგ, რაც იყო გადატრიალების მცდელობა. გადმოგვეცით ეს კაცი პენსილვანიიდან თურქეთში! ბოლოს და ბოლოს ჩვენ სტრატეგიული პარტნიორები ვართ თუ მოდელის პარტნიორები, გააკეთედ რაც საჭიროა." ხოლო პრემიერ-მინისტრმა ილდირიმმა დაიმუქრა ომით ნებისმიერ ქვეყანას, რომელიც მხარს დაუჭერს გიულენს.
2013 წელს, კორუფციასთან ბრძოლის სააგენტომ დააკავა რამდენიმე მაღალჩინოსანი და ასევე თურქეთის მთავრობის წევრების ახლო ნათესავები, რაც გამოიწვია 2013 წლის კორუფციული სკანდალი, ამის გამო ერდოღანი გააკრიტიკეს.
თუმცა, ღამის 3:12 საათზე, ილდირიმმა თავის განცხადებაში აღნიშნა, რომ სიტუაცია მთავრობის კონტროლის ქვეშაა და რომ ანკარის ცა გამოცხადდა არასაფრენ ზონად, ხოლო ყოველი სამხედრო თვითმფრინავი, რომელიც დაარღვევს მას, ჩამოაგდებენ.
სამთავრობო ძალებმა ასევე გაუგზავნეს თურქეთის ყოველ მოქალაქეს ტექსტური შეტყობინება, სადაც მოქალაქეებს მოუწოდეს გააპროტესტონ გადატრიალების მცდელობა.
მთელი ღამის განმავლობაში, მთელი ქვეყნის მასშტაბით, მეჩეთების მინარეთებიდან ისმოდა ლოცვის ხმა, რომელმაც ხელი შეუწყო ადამიანებს წინააღმდეგობა გაეწიათ მეამბოხეებს.
ნახევარი საათის შემდეგ გაირკვა, რომ პარლამენტზე თავდასხმის დროს 12 ადამიანი დაიღუპა და 2 დაიჭრა, ამავე დროს ჯარისკაცები შევიდნენ -ის შტაბ-ბინაში და აიძულეს არხის გათიშვა.
ვიკილიქსმა განათავსა საიდუმლო თურქული ელექტრონული წერილების და დოკუმენტების ნაწილი საჯაროდ, როგორც პასუხი თურქეთის მთავრობის რეპრესიებზე, რომელიც მოჰყვა გადატრიალების მცდელობის შემდეგ.
"ერგენექონი"-ს საქმე დაიხურა 2016 წლის აპრილში თურქეთის უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებით, რომელმაც დაადგინა, რომ ქსელის არსებობა არ არის დამტკიცებული.
2015 წლის ნოემბრის ხელახალი საპარლამენტო არჩევნები ჩატარდა მედიის დარბევის ფონზე, ასევე ქურთებთან მიმდინარე საომარი მოქმედებების და სირიის სამოქალაქო ომის ფონზე, ამას ემატება ქვეყნის დაძაბული ურთიერთობები ქურთებთან.
დაახლოებით ღამის 11:00 საათიდან დღის 12:00 საათმადე, ამბოხებულების ვერტმფრენებმა დაბომბეს პოლიციის სპეცრაზმის შტაბი და პოლიციის საჰაერო ძალების შტაბ-ბინა გიოლბაშიში, ანკარა.
2016 წლის 18 ივლისს, ამერიკის შეერთებული შტატების სახელმწიფო მდივანმა ჯონ კერიმ მოუწოდა თურქეთის ხელისუფლებას, შეწყვიტოს თავისი მოქალაქეებს დარბევის მზარდი პროცესი.
საფრანგეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ჟან მარკ ერომ შეშფოთება გამოთქვა და გააფრთხილა თურქეთის მთავრობა, რომ "მიმდინარე პოლიტიკური სისტემა შორდება დემოკრატიას".
სგპ-ს ბრალდებებთან დაკავშირებით, რომელიც ეხება გადასახლებულ სასულიერო პირს გიულენს, რომელიც ცხოვრობს პენსილვანიაში, სახელმწიფო მდივანმა კერიმ სთხოვა თურქეთის მთავრობას: "წარმოადგინეთ ჩვენთვის რაიმე ლეგიტიმური მტკიცებულება, რომ გაუძლოს კრიტიკას და განხილვას, სანამ ჩვენ მივიღებთ ექსტრადიციის მოთხოვნას".
2016 წლის 15 ივლისს, ღამის 11:00 საათამდე , თურქულმა ტელეარხებმა შეატყობინეს, რომ სამხედრო თვითმფრინავები დაფრინავენ დაბალ მანძილზე ანკარის თავზე, ასევე სტამბოლის ორივე ხიდი დაიხურა ანატოლიიდან ევროპის მიმართულებით.
ის ინფორმაციით, თურქეთში დაკავებულებს არ აძლევენ ხელმისაწვდომ სამართლებრივი საბჭოს, ცემენ და აწამებენ, არ არის ადეკვატური საკვები, წყალი, ან სამედიცინო მომსახურება.
24 საათის შემდეგ, რაც გაჟღერდა, რომ ავიაბაზა დაიხურა, აშშ-ს თავდაცვის დეპარტამენტის წარმომადგენლებმა დაადასტურეს, რომ ბაზა და მისი საჰაერო სივრცე ხელახლა გაიხსნა სამხედრო თვითმფრინავებისთვის და რომ ამერიკული თვითმფრინავები განაახლეს ოპერაციები.
პრო-სამთავრობო თურქული გაზეთის თქმით, გამოძიებამ დადგინდა, რომ ნატოს ავღანეთის მისიის ყოფილი მეთაური და ახლა პენსიაზე, აშშ-ს არმიის გენერალი ჯონ ფ.
მანამდე ცნობილი იყო, რომ პრეზიდენტი რეჯეფ თაიფ ერდოღანი იყო უსაფრთხოდ მარმარისში, თურქეთის სამხრეთ-დასავლეთში, სადაც იყო შვებულებაში, ხოლო ზოგიერთ განცხადებაში ითქვა, რომ იგი კერძო თვითმფრინავით გაიქცა ქვეყნიდან.
ამავე დროს, ვიცე პრემიერ-მინისტრმა ქურთულმუშმა აღნიშნა, რომ თურქეთი დროებით წყვეტს ევროპის ადამიანის უფლებათა კონვენციის მოქმედებას, ამავე კონვენციის მე-15 მუხლის თანახმად, როგორც საგანგებო მდგომარეობის ნაწილი.
საბერძნეთის ხელისუფლებამ მიმართა საგანგებო ზომებს ეგეოსის კუნძულებზე, რათა შეამციროს მზარდი ლტოლვილთა ნაკადი თურქეთიდან, რიცხვი მიგრანტებისა და ლტოლვილების შესამჩნევად გაიზარდა გადატრიალების მცდელობის შემდეგ.
დოღანის საინფორმაციო სააგენტოს ცნობით, სტამბოლში რამდენიმე პირი დაიჭრა მას შემდეგ, რაც ჯარისკაცებმა გაისროლეს ადამიანთა ჯგუფის მიმართულებით, რომლებიც ცდილობდნენ ბოსფორის ხიდის გათავისუფლებას მეამბოხეებისგან.
გენერალ-მაიორი ჯაჰით ბაქირი, ვინც მეთაურობდა თურქეთის შეიარაღებული ძალები კონტინგეთს ნატო-ს ეგიდით ავღანეთში და ბრიგადის გენერალი შენერ თოფუჩი, უკვე დააკავს დუბაიში ამბოხთან დაკავშირებით.
ღამის 1:00 საათზე, ცნობილი გახდა, რომ სამხედროებმა დატოვეს ათათურქის აეროპორტი, მაგრამ 1:13 საათზე, გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ტანკები რჩებოდნენ აეროპორტის შიგნით და ისმოდა სროლის ხმა.
მეჩეთის შესასვლელ კარზე გამოსახულია ვაზი, ასევე შესასვლელი კარის თავზე, მეჩეთის მთელ სიგრძეზე პირველი და მეორე სართულის დამაკავშირებელ სვეტზე მოცემულია ფერადი მცენარეული ორნამენტი.
კარის ზედა მოჩუქურთმებულ ნაწილზე გამოსახული ვაზი დეკორატიული სურის გარეშეა, კონცენტრირებული ნახევარწრეებიდან იწყება და ზევით ვერტიკალურადაა აღმართული სწორი ხე, რომლის გარდი-გარდმო ვაზის მიმოხვეული ღერო ზევით მიემართება და მტევნებითაა დახუნძლული.
დასავლეთი მხარის ერთი სვეტი შედარებით გვიანი პერიოდისაა, მასზე მცირე სახით გვაქვს ორნამენტი , ხოლო აღმოსავლეთ მხარეს ჩაყოლებული სამი სვეტი მეჩეთის თანადროულია და შემკულია ორნამენტებით .
ორნამენტის ძირითადი სახეა ერთი წერტილიდან გამომავალი ოვალური მოყვანილობის ოთხი ფოთოლი, რომლის შიდა ზედაპირი დაშტრიხულია და ჩასმულია მართკუთხა ფორმის ჩარჩოებში, თითოეულ სვეტზე დაახლოებით ოთხი მართკუთხა ფორმის ჩარჩოა.
ძეგლი რელიეფზეა მორგებული, ჩრდილო-დასავლეთ მხარე თითქმის ემთხვევა მიწის თანამედროვე ზედაპირს, ხოლო დასავლეთი და სამხრეთი მაღალია და სამხრეთი კედლის ნაწილი ამოყვანილია დაახლოებით 2 მ.
სამხრეთ კუთხეში მდებარეობს მუსლიმ მლოცველთათვის განკუთვნილი ნიშა მირჰაბი, რომელიც გაფორმებულია ფოთლისებური და წიწვისებური ფორმის ფერადი ორნამენტებით.
დართის ნაშრომის გამოქვეყნების შემდეგ, მიჩნეული იყო, რომ ჯერ კიდევ, ავსტრალოპითეკ აფრიკანუსის ნაშთებთან ერთად აღმოჩენილი ცხოველების ძვლები იარაღებად გამოიყენებოდა.
ეს ნიშნავს, რომ სედიბასთვის შესაძლებელი იყო უფრო კომპლექსური იარაღების გაკეთება, თუმცა დღესდღეობით, მეცნიერების უმეტესობა პირველი ქვის იარაღების გაკეთებას ჰომოებს მიაწერს.
მიუხედავად იმისა, რომ სედიბას პერიოდში მცხოვრები მტაცებელი ცხოველები ხორცის ჭამას ამჯობინებდნენ, ავსტრალოპითეკ სედიბას კვების რაციონი თანამედროვე შიმპანზესას უფრო ჰგავს.
მკვლევარებმა ამანდა ჰენრიმ და მაქს პლანქმა ჩაატარეს ექსპერტიზა ავსტრალოპითეკ სედიბას ორ ჩონჩზე - ზრდასრულ მდედრზე და მოზარდ მამრზე.
როგორც ჩანს, ეს ორი პრიმატი თავიანთი სიცოცხლის ბოლო პერიოდში (კბილის ემალის ექსპერტიზა აჩვენებს იმ საკვებს, რომელსაც ინდივიდი ბოლო პერიოდის განმავლობაში იღებდა) საჭმელს ტყიან ადგილებში პოულობდა, იმის მიუხედავად, რომ სამხრეთ აფრიკის დიდი ნაწილი სავანას ეკავა.
მკვლევარების მიერ აღნიშნული ჩვენება ატყობინებს ჟურნალ -ს: „ეს ორი უადრესი ჰომინიდი საკვებიდან იღებდა 3-ის დიდ რაოდენობას, რაც გულისხმობდა მყარ, მაგარ საკვებს და როგორც ორლებნიან , ისე ერთლებნიან მცენარეებს.
როგორც არდიფითეკუს რამიდუსი და თანამედროვე შიმპანზე, ავსტრალოპითეკ სედიბაც ამჯობინებდა საკვებით 3-ის მიღებას, ვიდრე უფრო გავრცელებული, 4-ის რესურსებისას.
სამხრეთ აფრიკაში, მალაპას გამოქვაბულში ნაპოვნი ავსტრალიპითეკ სედიბას ძვლები იმდენად ხელშეუხებელია, რომ მეცნიერებმა შეძლეს სედიბას მთლიანი ჩონჩხის სურათის წარმოდგენა: კბილებით, ხელებისა და ფეხების სიგრძითა და გულმკერდის ვიწრო ზედა ნაწილით ისინი ავსტრალოპითეკებს ჰგავდნენ, ხოლო გულმკერდის განიერი ქვედა ნაწილი ადამიანებს მიუგავდათ.
ბარძაყის, მხრის ძვლის ძალ-ღონისა და სიმტკიცის გაზომვის შემდეგ გაირკვა, რომ ავსტრალოპითეკ სედიბას ლოკომოცია უფრო ჰგავს თანამედრო ადამიანისას, ვიდრე ჰომო ჰაბილისას.
აგრეთვე, ნამარხები გვიჩვენებს, რომ მენჯების ფორმებისა და ფუნქციის ცვლილება დაიწყო მანამ, სანამ კიდურების პროპორციები და თავის ქალის ზომა შეიცვლებოდა.
პრიმიტიული და შედარებით თანამედროვე თვისებების შერწყმით, ავსტრალოპითეკ სედიბა წარმოადგენს მაგალითს იმისა, თუ როგორ განიცადა ადაპტაცია ინდივიდმა და ხეებიდან მიწაზე გადაინაცვლა საცხოვრებლად.
ავსტრალოპითეკ სედიბას ძვლების პირველი ნიმუშები ამერიკელი პალეანთროპოლოგის — ლი ბერგერის 9 წლის შვილმა მეთიუმ 2008 წლის 15 აგვისტოს შეემთხვვით აღმოაჩინა.
იმ დროს, როდესაც მეთიუ მამის გათხრების ადგილის მახლობლად თამაშობდა სამხრეთ აფრიკაში, იოჰანესბურგის ჩრდილოეთ ნაწილში, შემთხვევით აღმოაჩინა გაქვავებული ძვალი.
შემდგომში აღმოჩნდა, რომ ეს ლავიწი დაახლოებით 1,27 მეტრის ახალგაზრდა მამრობითი სქესის ინდივიდის ეკუთვნოდა, რომელსაც მალაპას ჰომინინი 1 უწოდეს.
ლი ბერგერმა გამოიკვლია პრიმიტიული და თანამედროვე თვისებების ნაზავი ამ ინდივიდის კბილების წყობაში, მანამ სანამ ამ ინდივიდის სხვა ძვლებსაც მიაკვლევდა გამოქვაბულში.
მალაპას გამოქვაბულში მეორე, ამჯერად მდედრობითი სქესის ინდივიდის ძვლებსაც მიაგნეს, რომელიც იგივე თვისებებით ხასიათდებოდა, როგორითაც 1 და მას მაპალას ჰომინინი 2 უწოდეს.
მკვლევარმა ჯერემი დესილვამ და მისმა თანამშრომელებმა ბოსტონის უნივერტეტსა და სამხრეთ აფრიკაში, ვიტვატერსრანდის უნივერსიტეტში წარადგინეს თავიანთი ნაშრომი სედიბას ქვედა კიდურის შესახებ.
თუმცა, დესილვას აზრით, ავსტრალოპითეკ სედიბას სიარული იყო საკმაოდ აკურატული: „ქალი ავსტრალოპითეკ სედიბა სიარულისას იყენებს ქუსლს, კოჭს, მუხლს, თეძოებს და ზურგის ქვედა ნაწილს.
ავსტრალოპითეკ სედიბას ფილოგენეტიკურ ხეზე განთავსების საკითხს ართულებდა ის ფაქტი, რომ მის ორგანიზმში თითქმის თანაბრად იყო განაწილებული პრიმიტიული და შედარებით კომპლექსური ნიშან-თვისებები.
მისი ჩონჩხის ექსპერტიზის მიხედვით, აგებულებით სედიბა ყველაზე მეტად ჰგავს ავსტრალოპითეკ აფრიკანუსს, რომლის განამარხებული ნაშთებიც სამხრეთ აფრიკაშია ნაპოვნი.
მაიმუნებსა და ადრეულ ავსტრალოპითეკებს ჰქონდათ გრძელი, მსხვილი თითები და მოკლე ცერა თითები, რომლებიც ამსუბუქებდა ოთხი კიდურის საშუალებით გადაადგილებას ხეების ტოტებს შორის.
ამან მრავალ პალეანთროპოლოგს მისცა საფუძველი ევარაუდათ, რომ ხელის მსგავსი ცვლილება ტვინის რეორგანიზაციასთან ერთად, საშუალებას მისცემდა ამ არსებებს გამოეყენებინათ მარტივი საგნები, შესაძლოა ქვის იარაღებიც კი.
ამ კვლევებმა გაამყარა ის მოსაზრება, რომ ჰომინინის ტვინმა ზრდა დაიწყო იმ პერიოდში, როდესაც ჰომო ანაცვლებდა ავსტრალოპითეკს, დაახლოებით 2-დან 1.5-მდე მილიონი წლის წინ.
თუმცა, მეორე მხრივ, კვლევებმა აჩვენა, რომ ორივე ნიმუშის შემთხვევაში, მენჯის განვითარება მანამდე იყო დაწყებული, სანამ ტვინის ზომა ზრდას დაიწყებდა.
ამ ცნობებზე დაყრდნობით, პალეოანთროპოლოგები დაობენ იმის შესახებ, რომ ადამიანთა მოდგმაში მენჯის განვითარება არა ტვინის ზომის გაზრდით იყო გამოწვეული, არამედ ბიპედალური გადაადგილების გაადვილების საჭიროებით.
როგორც ავსტრალოპითეკ სედიბას დანარჩენი ასპექტები, ჰომინინის ხელებიცა და ფეხებიც წარმოადგენს საინტერესო ნაზავს, როგორც პრიმიტიული, ასევე თანამედროვე მახასიათებლებისა.
2-ის მაჯასა და ხელს აკლია რამდენიმე ძვალი, იმისთვის, რომ მივიღოთ ყველაზე სრულყოფილი სახე ადრეული ჰომინინის უკვე აღმოჩენილ ნამარხებს შორის.
თრეისი კიველმა მაქს პლანკის სახელობის ინსტიტუტიდან , რომელიც ევოლუციური ანროპოლოგიის კვლევას ემსახურება, შეისწავლა მდედრობითი სქესის სედიბას ხელი და მიაკვლია ნიშანს ძლიერი კუნთებისა, რომელიც გამოიყენებოდა მოჭიდებისთვის და შესაბამისად ხეზე ცოცვაზე მიუთითებს.
გერი შვარცს, -ს პროფერსორს, ჰკითხეს, რომ, თუ ადამიანი ყოველდღიურად იხეხავს და ისუფთავებს კბილებს, შესაძლებელი იქნება თუ არა, მომავალში იმის დადგენა, თუ რითი იკვებებოდა ის გარდაცვალებამდე ცოტა ხნით ადრე.
კბილის ემალის, როგორც ნებისმიერი ძვლის, განამარხება არის შესაძლებელი, რადგან ეს ხანგრძლივი პროცესი უბრალოდ ნიშნავს ორგანული მატერიიდან არაორგანულის წარმოქმნას.
იქიდან გამომდინარე, რომ ნამარხები საკმაოდ ძველია იმისთვის, რომ საკუთარი თავი დაათარიღონ, მკვლევარებს მოუწიათ თარიღის დადგენა კალციზონური ნაშთების დახმარებით, რომელიც ასე კარგად შემოინახა ნამარხებმა.
ისინი თავდაპირველი ლოკაციიდან არავის გადაუტანია და ამ ხნის მანძილზე ერთ ადგილას იყო ფიქსირებული, რამაც ხელი შეუწყო მეცნიერების მიერ ქანების შესწავლას.
რობინ პიქერინგმა მელბურნის უნივერსიტეტიდან და მისმა კოლეგებმა გამოიყენეს პროგრესული, ურანზე დამყარებული დათარიღების ტექნიკა და ასევე პალეო-მაგნეტური დათარიღების მეთოდი, რომელიც ზომავს, თუ რამდენჯერ და რამდენად შემოტრიალდა დედამიწის მაგნეტური ველი, გარემოში არსებული ქვების წლოვანების დასადგენად.
ნეკნების აგებულებისა და თვისებების გამო, ცოტა ნიმუში თუ მოგვეპოვება ჩვენი ძველი წინაპრებისა, რომელთა ძვლებს შორისაც ნეკნის ძვლები შემორჩა და ისეთ პირობებში იმყოფება, რომ მკვლევარებს გაუადვილდეთ მისი შესწავლა და იმის დადგენა, თუ ზუსტად როდის ჩამოყალიბდა გულმკერდის ძვლების ცილინდრული ფორმები.
ავსტრალოპითეკ სედიბას გულმკერდის ნიმუში განიერია და მაიმუნისას ჰგავს და არა ჰომოს ვრცელ გულმკერდს, რომელიც გრძელვადიანი სიარულისა და სირბილის შესაძლებლობაზე მიუთითებს.
იმ დროს, როდესაც თავის ქალის უკანა ჩაღრმავება პრიმიტიული და შეძენილი თვისებების ნაზავს გვიჩვენებს, სედიბას ზედა კიდურები მთლიანად პრიმიტიული სახისაა.
სედიბას ამ ნიმუშების მიხედვით, მდედრობითი სქესის მოზარდის ჩოჩხი პირველია, რომელიც ინახავს ხელუხლებელ გულმკერდის არეს, რომელიც ბევრ ინფორმაციას იძლევა ხერხემლის გადაბმისა და ქვედატანის მოძრაობის შესახებ.
აგრეთვე, იგი განსხვავდებოდა იმითაც, რომ ხერხემლისშორისი სასახსრე ზღვრების გადასვლა ერთმანეთში ხერხემლის უფრო ზედა ნაწილში ხდება, ვიდრე თანამედროვე ადამიანის შემთხვევაში.
1-ისა და -2-ის ფეხებისა და კოჭების ანალიზი კიდევ უფრო ნათელჰყოფს, რომ ავსტრალოპითეკ სედიბა ხანდახან ცოცავდა ხეებზე და ახასითებდა ბიპედალიზმის უნიკალური ფორმა.
ბერნარდ ზიპფელი ვითვოთერსრენდის უნივერსიტეტიდან და მისი კოლეგები ფიქრობენ, რომ -2-ის კოჭი ყველაზე სრულყოფილია ჰომინინების კოჭებს შორის, რომელთაგან არცერთ კოჭს არ ახასიათებდა ერთდროულად პრიმიტიული და პროგრესული მახასიათებლები.
“. „ეს ძვლები, რომ ასე მჭიდროდ ერთად განთავსებული არ აღმოგვეჩინა და ცალ-ცალკე გვეპოვა, ვიფიქრებდით, რომ ისინი სხვადასხვა სახეობას ეკუთვნოდა.
მკვლევარებმა აღმოაჩინეს ახალი დეტალები იმ პრიმიტიული ჰომინინის ტვინის, მენჯების, ხელებისა და ფეხების შესახებ, რომელსაც ეწოდება ავსტრალოპითეკ სედიბა და რომელიც არსებობდა დაახლოებით იმ დროს, როდესაც ადრეული ჰომო სახეობები გამოჩნდნენ დედამიწაზე.
ახალი ავსტრალოპითეკის აღმოჩენები, რომელიც იპოვეს მალაპაში, სამხრეთ აფრიკაში, ნათელს ხდის იმას, რომ ეს ადრეული მონათესავე სახეობა ატარებდა, როგორც პრიმიტიულ მახასიათებლებს, ასევე თანამედროვე, დღევანდელი ადამიანისთვის შესაბამის შტრიხებს.
კოჭისა და ტერფის კვლევებმა გამოავლინა პრიმიტიული და შეძენილი თვისებები, რომელთა მიხედვითაც ეს არსებები როგორც ბიპედალიზმს, ისე ხეზე ცხოვრებასაც ითვისებდნენ.
მათ მაიმუნის მსგავსი ქუსლი ჰქონდათ, რომელიც დიდხნიანი სიარულისთვის ან სირბილისათვის გამძლე არ იყო, და დიდი კოჭი, რომელიც ცხადყოფდა, რომ ეს არსება ცხოვრებას ხეზე ატარებდა.
ერთ-ერთი ყველაზე საყურადღებო და მნიშვნელოვანი ფაქტია ის, რომ ავსტრალოპითეკ სედიბას შემორჩენილი ძვლებიდან ჩანს, რომ მას ადამიანის მსგავსად ტერფზე თაღი ჰქონდა.
წლების განმავლობაში, მალაპას გამოქვაბულებმა, რომელიც განლაგებულია ჩრდილოეთით 30 მილის დაშორებით იოჰანესბურგიდან, ინახავდა მდიდარ კოლექციას ადრეული ჰომინინების ნამარხებისა.
წინა წელს ბერგერმა და მისმა კოლეგებმა გამოაცხადეს, რომ ერთ-ერთ მალაპას გამოქვაბულში ერთად აღმოჩენილია ყმაწვილი მამრი და ზრდასრული ქალი, ორივე ავსტრალოპიტეკ სედიბას სახეობიდან.
მეცნიერებისთვის დიდი პატივია, რომ გამოაქვეყნონ ნაშრომები, რომელიც მოიცავს ახალ ინფორმაციას იმ სახეობების შესახებ, რომელნიც ცხოვრობდნენ ადამიანის ევოლუციის მნიშვნელოვან პერიოდში,“ თქვა ბრუკს ჰანსონმა, ჟურნალ „“-ის ფიზიკური მეცნიერებების რედაქტორმა.
კარგად შემონახული და სრულყოფილი ადამიანთა ნამარხები ისეთი იშვიათია და ავსტრალოპითეკ სედიბა უზრუნველყოფს დეტალურ ხედვას ანატომიის მნიშვნელოვანი ნაწილებისა, როგორიცაა ხელი და ფეხი, რომელიც იშვიათად არის ასე კარგად შემონახული.
იმის მიუხედავად, რომ 1 დაახლოებით 10-13 წლის იყო მისი გარდაცვალების დროს, მკვლევარებს ჰქონდათ საკმარისი ინფორმაცია იმის დასადგენათ, რომ 1-სა და 2-ს შორის სქესობრივი განმასხვავებელი ნიშნები იგივე იყო, რაც თანამედროვე ადამიანში.
ავსტრალოპითეკ სედიბას, სხვა სახეობებისგან განსხვავებით, აქვს გაცილებით ადამიანისეული ხელი, რომელსაც შედარებით მოკლე თითები და გაცილებით გრძელი ცერა თითი აქვთ;“ დასძინა კიველმა.
ჩვენმა ჯგუფმა დაახასიათა ეს ხელი, როგორც იარაღების წარმოებისა და ხმარებისთვის მოქნილი, მაგრამ ამავე დროს ინარჩუნებს ცოცვისა და მოჭიდებისთვის საჭირო თვისებებსაც.
იმის მიუხედავად, რომ 1-ისა და 2-ის (ნაპოვნი მდედრობითი და მამრობითი სქესის ინდივიდების კოდური სახელწოდებები) ნაპოვნი ძვლები ძალიან დიდი ხნის წინანდელი იყო იმის დასადგენად, თუ ზუსტად რამდენ საუკუნეს ითვლიან ისინი, მათი ასაკი გამოკვლეული იქნა ურანით მდიდარი ქვის ზედაპირის საშუალებით, რომელიც ამ ძვლების გარშემო იყო.
ამ დრომდე ნამარხები მიიჩნეოდა, რომ იყო 1,9 მილიონი წლის წინანდელი; ისინი უმეტესად მიეწერებოდა ჰომო ჰაბილისსა და ჰომო რუდოლფენსისს, რომელნიც მიიჩნეოდნენ ჰომო ერექტუსის, ადამიანის უდავო და უძველესი წინაპრის, წინაპრებად.
მაგრამ ავსტრალოპითეკ სედიბას უფრო ადრეული ნამარხები ზრდის შესაძლებლობას ცალკეული, უფრო ძველი სახეობის არსებობისა, რომლისგანაც შეიძლებოდა ჰომო ერექტუსი განვითარებულიყო.
ლი ბერგერი, პროექტის ლიდერი ვითვოთერსრანდის უნივერსიტეტიდან ხსნის, თუ რამხელა მნიშვნელობა აქვს ამ აღმოჩენას ადამიანთა მოდგმისთვის: „ბევრი პროგრესული მახასიათებელი, რომელიც ამ სახეობის ტვინსა და სხეულში აღმოჩნდა, რომ არ შევხედოთ ადრეულ დათარიღებას, ხდის მას საუკეთესო კანდიდატად მისი სახეობის წინაპრებს შორის, მაგალითად როგორიცაა ჰომო ჰაბილისი“.
რაც ყველაზე შესანიშნავია სედიბასთან დაკავშირებით არის ის, რომ მათი მენჯები უკვე განსხვავდება ავსტრალოპითეკის მენჯებისგან, და თუმცა ჯერ კიდევ პატარა ტვინი ჰქონდათ. რთულია წარმოიდგინო, რომ გადაადგილებაში ცვლილება არ არის, მიუხედავად ამ ყველაფრისა.
აღმოჩენები მოწმობს ალტერნატიულ ჰიპოთეზას, რომელიც ამტკიცებს, რომ ნეირონების რეორგანიზაცია ორბიტო-ფრონტალურ მხარეში საშუალებას აძლევდა ავსტრალოპითეკ სედიბას, რომ განვითარებულიყო მანამ, სანამ ინარჩუნებდა პატარა თავის ქალას უვნებლად.
ავსტრალოპითეკი სედიბა გადაშენებული პრიმატის ერთ-ერთი სახეობაა, რომელიც დაახლოებით 1,98 მილიონი წლის წინ სახლობდა სამხრეთ აფრიკის ტერიტორიაზე და იგი იზიარებს რამდენიმე საერთო მორფოლოგიურ მახასიათებელს თანამედროვე -სთან.
ჯობ კიბი ვითვოთერსენდის უნივერსიტეტიდან და მისი კოლეგები ფიქრობენ, რომ ჰომოს მენჯები ვერ უნდა განვითარებულიყვნენ თავის ქალის ტევადობის ზრდის საპასუხოდ.
მკვლევარებმა ისიც დაადგინეს, რომ ყმაწვილის ტვინის ფორმა ადამიანის მსგავსი იყო, მაგრამ გაცილებით პატარა, ვიდრე ჰომოს სახეობებს ახასიათებდათ.
ტვინის წინა ორბიტალურ მხარეზე, რომელიც ზუსტად თვალების უკან მდებარეობს, შეინიშნება რამდენიმე ნიშანი ნერვული რეორგანიზაციისა, რომელიც მიუთითებს უფრო ადამიანის მსგავს წინა ნაწილზე.
მაიმუნებს აქვთ გრძელი თითები ტოტებზე მოჭიდებისთვის ან გადაადგილებისთის, და ამასთანავე აქვთ მოკლე ცერა თითი, რაც მათთვის გაცილებით ცვლის ადამიანის მსგავსად მოჭიდების პირობებს.
ძვლების ნიმუშები მიუთითებს იმაზე, რომ ავსტრალოპითეკ სედიბა ბიპედალური გადაადგილების დროს ფეხს სრულად შლიდა და ამასთან, ოდნავ გადახრილი ტერფი ჰქონდა.
ამ გადახრილი ტეფის ხშირმა შეხებამ მიწასთან ტერფის დაგრეხილობა დამოიწვია, რაც შემდგომ სიმძიმის შუა ნაწილში გადაწევის გამომწვევი მიზეზი გახდა.
კრისტიან კარლსონმა ვითვოთერსრენდის უნივერსიტეტიდან და მისმა კოლეგებმა შეისწავლეს ნაწილობრივ -1-ის ჩონჩხი და გააკეთეს დეტალური სკანირება სივრცისა, სადაც ყმაწვილის ტვინი უნდა ყოფილიყო განთავსებული.
თანამედროვეობისა და პრიმიტიულობის ასეთი ნაზავი გამოკვეთს სურათს ჰომინინისა, რომელიც ჰომოს სხვადასხვა სახეობას წინ უძღვებოდა 2 მილიონი წლის წინათ.
პროფესორი ლი ბერგერი, ვიტვატერსრანდის უნივერსიტეტის მკვლევარი, თავის ვრცელ სტატიაში სახელწოდებით „ავსტრალოპითეკ სედიბას მოზაიკური ბუნება“, წერს, რომ ავსტრალოპითეკ სედიბას ნაშთები ადრეული ჰომინინების თვისებების დეტალური ანალიზის საშუალებას იძლევა.
დამატებითმა კვლევებმა მენჯზე, ხელებზე, ფეხებსა და თავის ქალაზე გამოავლინა არა მხოლოდ ისეთი ნიშან-თვისებები, რაც აერთიანებდა მას როგორც მაიმუნებთან, ასევე თანამედროვე ადამიანებთან, არამედ ისეთებიც, რომლებიც უნიკალური და მხოლოდ მისთვის დამახასიათებელი იყო.
კვლევები ასევე ადგენს უფრო კონკრეტულ პერიოდს, რომელსაც ავსტრალოპითეკ სედიბას ნამარხები მიეკუთვნება, დაახლოებით 1,977 მილიონი წლის წინანდელ პერიოდს, რომლითაც თარიღდება ჰომოს მახასიათებელი შტრიხების ადრეული გამოჩენა უკვე აღმოჩენილ ნამარხებს შორის.
ეს დაგვეხმარა, რომ უფრო დაგვეკონკრეტებინა ავსტრალოპითეკ სედიბას შემცველი ქანები ერთ-ერთი მოკლე გეომაგნეტური ველის მოვლენის პრე-ოლდუვაის მიხედვით, რომელიც 1.977 მილიონი წლის წინანდელია.
ეს ახალი აღმოჩენები მოიცავს ყველაზე სრულ ხელის ნიმუშს ადრეული ჰომინინისა, ასევე ყველაზე სრულყოფილ მენჯებს, რაც კი ოდესმე აღმოუჩენიათ, და უახლეს ნაწილებს ტერფისა და კოჭისა.
ჰომინინის მახასიათებლების „მოზაიკური“ ბუნების შემხედვარე, მკვლევრები ვარაუდობენ, რომ, როგორც ჰომოს სახეობის წინაპარი, ავსტრალოპითეკ სედიბა საუკეთესო კანდიდატია.
უილიამ კუკი სოფელში ყოფნის დროს მოესწრო დაკრძალვის ცერემონიასაც: როდესაც ტომის ერთ-ერთი წევრი იღუპება, მას იმ პალმის ფოთლებში ახვევენ, რომლისგანაც მისივე საწოლი იყო დაწნილი.
რამდენიმე კვირის შემდეგ კიდევ ერთი რიტუალი ტარდება ფრინველების ბუმბულებით მორთული ბამბუკის საკრავების თანხლებით, რათა გამოიძახონ სხვადასხვა სულები, რომლებისაც მათ სწამთ.
შემდეგ ტომი ყველა მამაკაცი ცეკვით მიემართება სოფლის გაღმა, რათა განაგრძონ სულის გამოძახების პროცედურა, რის შემდეგაც, მათი რწმენით, ერთ-ერთ მათგანში ჩასახლდება ეს სული.
ისინი ისევ გაემართებიან სოფლისაკენ და მზის ჩასვლამდე ასრულებენ სხვადასხვა ცეკვებსა და სიმღერებს, რის შემდეგაც მიცვალებულის ძვლებს კალათში ჩააწყობენ და სოფლის გარეთ მოათავსებენ საგანგებოდ გამზადებულ პატარა საფლავში.
ახალგაზრდა ქალი, რომელიც პატივსაცემად მიიჩნევს კაცს და აქვს მასთან დაქორწინების სურვილი, თავდაპირველად მიმართავს დედას, თუ იგი ჯერ კიდევ ცოცხალია, ან უფროს დას და ისმენს მის მოსაზრებას.