polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
პირველად პატარა ასაკში გათხოვდა, მისი მეუღლე რამაზ ჩანტლაძე იყო, ცოლ-ქმარს ურთიერთობა არ აეწყო, რამაზი ძალიან ეჭვიანი იყო და ზოგჯერ მსახიობს ფიზიკურადაც უსწორდებოდა, რის გამოც მათი ოჯახი დაინგრა და ია საცხოვრებლად და სამუშაოდ ამერიკაში წავიდა, სადაც ჟურნალისტ კის რაიზერზე იქორწინა, მაგრამ მოულოდნელად საქართველოში დაბრუნების გადაწყვეტილება მიიღო.
სამშობლოში ის საკმაოდ დიდი ხნის განმავლობაში ლიბანელ ბიზნესმენთან, ფადი ასლისთან ერთად ცხოვრობდა, თუმცა წყვილი 2010 წელს ისე დაშორდა, რომ ქორწინება ოფიციალურად არ დაუკანონებიათ.
თუმცა 1986 წელს იას პირველ არხზე მიჰყავდა ყოველკვირეული მუსიკალური გადაცემა „პუნქტუმ, კონტრა პუნქტუმ“, რომელიც საბჭოთა კავშირის პერიოდში, საქართველოში ერთ-ერთ ყველაზე პროგრესულ და დასავლეთზე ორიენტირებულ გადაცემად ითვლებოდა.
პირველ არხზე გააკეთა საავტორო გადაცემა „ჩემი მშვენიერი ლედი“, რისთვისაც მიენიჭა უმაღლესი ჯილდო ოდესის მეშვიდე საერთაშორისო ტელეფესტივალზე „ხავერდის სეზონი“.
იასთან ერთად 90 წელს მიტანებულმა ჟდანოვმა მისი ოდინდელი მეგობრის, უკვე გარდაცვლილი მიხაილ ჩეხოვის სამსახიობო ტექნიკის პრიციპების დახვეწასა და განახლებაზე დაიწყო მუშაობა.
1993 წელს ია ფარულავამ დიდი წვლილი შეიტანა ჟდანოვის რუსეთში დაბრუნებაში და მისი დამსახურებით მოსკოვის სამსახიობო წრეების ელიტას საშუალება მიეცა ჟდანოვის მასტერკლასებზე დასწრებისა.
ჟდანოვის ინტელექტუალური მემკვიდრეობით რუსეთის ლიტერატურისა და ხელოვნების სახელმწიფო ცენტრალური არქივის გამდიდრებისთვის ია დაჯილდოებულია სპეციალური პრიზით „ფონდების მცველი“.
2002 წელს ია ფარულავას დახმარებით ახალგაზრდა რეჟისორმა ფრედერიკ კივმა გადაიღო დოკუმენტური ფილმი „რუსეთიდან ჰოლივუდში“, რომელიც მიხაილ ჩეხოვისა და გიორგი ჟდანოვის თანამშრომლობასა და ჰოლივუდზე მათი გავლენების შესახებ მოგვითხრობს.
1984 წელს ია ფარულავამ სწავლა დაიწყო თბილისის თეატრალურ ინსტიტუტში, გამოჩენილი პედაგოგის და რეჟისორის მიხეილ თუმანიშვილის ჯგუფში, აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ იმ წლებში მისაღებ და სადიპლომო გამოცდებზე მხოლოდ ერთი ხუთიანი დაიწერა, მიშა თუმანიშვილის მიერ უმაღლესი შეფასება მხოლოდ ია ფარულავამ მიიღო.
იას სამსახიობო კარიერა 12 წლის ასაკიდან დაიწყო, როდესაც მან რეჟისორ თენგიზ მაღალაშვილის ფილმში „ძნელი დასაწყისი“ , ობოლი გოგონას — თიკოს როლი ითამაშა.
90-იანი წლების დასაწყისში ია ფარულავა აშშ-ში გადადის საცხოვრებლად, თუმცა სამსახიობო კარიერის აწყობა ვერ მოახერხა, მხოლოდ რამდენიმე სარეკლამო რგოლში, მუსიკალურ კლიპში და მცირებიუჯეტიან ფილმში გადაიღეს.
1987 წელს ია ესწრება მოსკოვის მე-10 საერთაშორისო კინოფესტივალს, სადაც ჟიურის თავმჯდომარედ მიწვეული იყო რობერტ დე ნირო, ნომინაციაში „ფესტივალის ყველაზე ლამაზი ქალი“ დე ნირომ ია ფარულავა დაასახელა.
ისინი მხარს უჭერდნენ სერბთა გამოყოფას ბოსნიიდან და მათ დასახმარებლად შემდეგი მოიმოქმედეს – ბოსნიაში მყოფი სამხედრო ნაწილები ბოსნიელი სერბებით შეავსეს, ამგვარად ბოსნიელ სერბთა რესპუბლიკამ მიიღო აბსოლუტური სამხედრო უპირატესობა როგორც ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის რესპუბლიკის არმიასა და ტერიტორიული თავდაცვის ძალებზე, ასევე ხორვატთა ადგილობრივ ფორმირებებზე.
სერბულ ფორმირებებსა და ადგილობრივებს შორის შეტაკებები მოხდა ცაპლინასთან 7 მარტს, ბოსანსკი ბროდში 15–24 მარტს და გორაჟდესთან 15 მარტს, არმიის არტილერიამ დაბომბა ნეუმი 19 მარტს, ხოლო მარტის ბოლოს სერბებმა დაიკავეს ბიელინა, სადაც სერბ მოხალისეთა გვარდიის შენაერთებმა ჩაატარეს ეთნოწმენდა – ადგილობრივი ბოსნიელები აიძულეს ქალაქი დაეტოვებინათ.
ცენტრალურ ბოსნიაში ხორვატთა თავდაცვის ვეჩემ სცადა ნოვი ტრავნიკისა და გორნი ვაკუფის აღება, თუმცა ბოსნიელთა წინააღმდეგობის დაძლევა ვერ შეძლეს.
ხორვატების განცხადებით, გორნი ვაკუფში თავს აფარებდნენ ელ-მუჯაჰიდის რაზმის მეომრები, მაგრამ გაეროს სამშვიდობო ძალების ბრიტანულმა ბატალიონმა, რომელიც გორნი ვაკუფში იყო განლაგებული, უარყო იქ მუჯაჰიდების ყოფნა.
1993 წლის 13 აპრილს ელ-მუჯაჰიდის მეომრებმა, რომლებიც ზენიცასთან ახლოს იყვნენ განლაგებული, ტყვეებში გადაცვლის მიზნით მოიტაცეს რამდენიმე ხორვატი ოფიცერი – თავდაცვის ვეჩეს ბრიგადის მეთაურის მოადგილე სამ თანხმლებ ოფიცერთან ერთად, ხოლო 15 აპრილს ვეჩეს სამხედრო პოლიციის უფროსი ჟივკო ტოტიჩი.
1991 წლის 12 ნოემბერს ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის ხორვატთა დემოკრატიული გაერთიანების რადიკალურმა ფრთამ მიიღო მანიფესტი, რომლის თანახმად, ბოსნიის ხორვატებს უნდა ემოქმედათ, რომ აესრულებინათ ხორვატი ხალხის საუკუნოვანი ოცნება — ერთიან ხორვატულ სახელმწიფოში ცხოვრება.
1991 წლის 18 ნოემბერს მათე ბობანმა და დარიო კორდიჩმა შექმნეს ჰერცეგ-ბოსნიის ხორვატთა ერთობა, როგორც განსხვავებული პოლიტიკური, კულტურული, ეკონომიკური და ტერიტორიული მთლიანობა ბოსნიის ტერიტორიაზე.
1992 იანვარში ტუჯმანის მითითებით ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის ხორვატთა დემოკრატიული გაერთიანების რადიკალურმა ფრთამ დაიწყო მიზეზების ძიება, რომ სტეპან კლუიჩი პარტიის ლიდერობიდან გადაეყენებინათ, რადგან იგი ბოსნიელებთან თანამშრომლობის მომხრე იყო და მის მაგიერ მოეყვანათ მათე ბობანი, რომელიც კარაჯორჯევოს შეთანხმების თანახმად, ბოსნიის ხორვატული ტერიტორიების ხორვატიასთან შეერთების მომხრე იყო.
სერბთა პოზიციის დასაძლევად ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის რესპუბლიკის პრეზიდენტმა ალია იზეთბეგოვიჩმა დანიშნა საყოველთაო რეფერენდუმი დამოუკიდებლობის შესახებ.
ხორვატებმა განაახლეს იერიში ბოსნიურ პოზიციებზე, დაიკავეს მდინარე ლაშვას ხეობაში მდებარე ბოსნიელთა სოფლები და ქალაქები: ბუსოვაჩა, აჰმიჩი, კრუშჩიცა, ლონჩარი, მერდანი, პუტიში და სხვები.
წმენდის მეთოდიკა სერბების ანალოგიური იყო – დასახლების დაკავების შემდეგ რამდენიმე ბოსნიელს კლავდნენ, დანარჩენებს კი აძევებდნენ და ატყვევებდნენ, დატყვევებულები გადაჰყავდათ ჯერ ადგილობრივ ბანაკებში კაონიკთან და ვიტეზთან, შემდეგ კი დიდ ბანაკებში ჰერცეგოვინის ტერიტორიაზე, როგორებიც იყო ჰელიოდრომი, დრეტელი, ჩელებიჩი და სხვა.
დარიო კორდიჩმა უარყო აჰმიჩის ხოცვაში მისი ჯარისკაცების მონაწილეობა და განაცხადა, რომ მისი ჯარისკაცები კარგი ქრისტიანები იყვნენ და ამგვარ რამეს არ იკადრებდნენ.
ჰერცეგ-ბოსნიის ხორვატთა რესპუბლიკა — ბოსნიელ ხორვატთა სეპარატისტული წარმონაქმნი, რომელიც არსებობდა 1992 წლიდან 1994 წლამდე ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის ტერიტორიაზე.
მეორე მხრივ, ხორვატების მტკიცებით, ჰერცეგ-ბოსნიას არასდროს გამოუცხადებია ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის რესპუბლიკიდან გამოყოფა, ან დაუსახავს ასეთი მიზანი რომელიმე ოფიციალურ განცხადებაში და იგი ყოველთვის ცნობდა ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის რესპუბლიკის სუვერენიტეტს.
თუმცა ჰააგის ტრიბუნალის გამოძიებამ დაასკვნა, რომ ჰერცეგ-ბოსნია სწორედ იმ მიზნით შეიქმნა, რომ ბოსნიის ხორვატებით დასახლებული ტერიტორიები გამოყოფოდა შემდგომში ხორვატიასთან შეერთების მიზნით.
ეს მიზნები, ასევე მხარდაჭერილი ხორვატიის რესპუბლიკის მხრივ, დამატებით დასტურდება იმითაც, რომ ხორვატია საშუალებას აძლევდა ამ წარმონაქმნს გამოეყენებინა ხორვატულ ვალუტა და ხორვატული პასპორტები.
ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის რესპუბლიკის საკონსტიტუციო სასამართლომ ჰერცეგ-ბოსნიის ხორვატთა ერთობა უკანონო ორგანიზაციად გამოაცხადა 1992 წლის 14 სექტემბერს.
წარმონაქმნმა ოფიციალურად არსებობა შეწყვიტა 1994 წელს, როდესაც იგი ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის ფედერაციას შეუერთდა ვაშინგტონის შეთანხმების საფუძველზე ხორვატიასა და ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის რესპუბლიკას შორის.
რესპუბლიკის ოფიციალურ დედაქალაქს წარმოადგენდა მოსტარი, მაგრამ რადგან მოსტარი საომარი ზონა იყო (აღმოსავლეთ მოსტარი ომის დასასრულამდე ბოსნიის არმიის კონტროლქვეშ იყო), ადმინისტრაციული ცენტრი მდებარეობდა ქალაქ გრუდეში.
ტუჯმანისა და გოიკო შუშაკის ძალისხმევით ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის ხორვატების დემოკრატიული გაერთიანებაში დაწინაურდნენ რადიკალური პოზიციის მქონე ლიდერები – მათე ბობანი, დარიო კორდიჩი, მარიო ჩერქეზი და სხვები.
ტუჯმანი ყველანაირად უჭერდა მხარს ბოსნიელი ხორვატების რადიკალიზაციას, მათ სეპარატისტულ მისწრაფებებს და ბოსნიის ხორვატული მხარეების ეთნიკურ წმენდას არახორვატებისგან.
ბოსნიის ომის დაწყებიდან ორ დღეში, 1992 წლის 8 აპრილს ჰერცეგ-ბოსნიის ხელმძღვანელობამ შექმნა თავისი შეიარაღებული ორგანიზაცია – ხორვატთა თავდაცვის ვეჩე.
ბოსნიის ომის დროს ვეჩეს მებრძოლები იკავებდნენ ჰერცეგ-ბოსნიის ტერიტორიად მიჩნეულ მუნიციპალიტეტებს, ადგილობრივ ბოსნიელ ლიდერებს აძევებდნენ, დაამყარეს კონტროლი რადიო- და ტელესადგურებზე, საიდანაც გადასცემდნენ ხორვატულ პროპაგანდას, ხორვატული სიმბოლიკა და ვალუტა იქნა შემოღებული მათ კონტროლირებად ტერიტორიაზე, მრავალ ბოსნიელი და სერბი გაათავისუფლეს სახელმწიფო სამსახურიდან ან წაართვეს კერძო ბიზნესი.
ამ დროს სარაევო დაყოფილია ეთნიკური ნიშნით და მიმდინარეობს სისხლიანი დაპირისპირება – 1992 წლის 1 მარტს სერბული ქორწილის დროს მექორწილეებმა სერბული დროშით გაიარეს ბაშჩარშიას ბაზართან.
სერბული ცნობებით, მკვლელობა ჩაიდინეს მწვანე ბერეტების ოთხმა მებრძოლმა – მუჰამმად შვრაკიჩმა , სუად შაბანოვიჩმა, ტაიბ ტორლაკიჩმა და რამიზ დელალიჩმა.
მეორე დღეს სერბული ფორმირებები იკავებენ სერბულ უბნებს და აწყობენ ბლოკპოსტებს, ხოლო მათი ნაწილი ცდილობს ბოსნიის პარლამენტის შენობის ბლოკირებას, თუმცა სარაევოს ათასობით მცხოვრები ახერხებს მათ განეიტრალებას.
შეხვედრაზე ბობანმა განაცხადა: "სერბები ჩვენი ძმები არიან ქრისტეში, ხოლო მუსლიმები კი – არაფერი! გარდა იმისა რომ ასწლეულების განმავლობაში აუპატიურებდნენ ჩვენს დედებსა და დებს!" კარაჯიჩმა კვერი დაუკრა მას და განაცხადა: "ხორვატებსა და სერბებს გასაყოფი არაფერი აქვთ, 1918 წლამდე ჩვენ არასდროს გვქონია კონფლიქტი. როდესაც ჩვენი ტერიტორიების გამიჯვნა მოხდება, ჩვენ აღარასდროს გვექნება კონფლიქტი."
ტუჯმანსა და ჯერ კიდევ იუგოსლავიის პრეზიდენტ მილოშევიჩს შორის 1991 წლის 25 მარტს კარაჯორჯევოს ნაკრძალში მომხდარი შეხვედრის დროს, მოხდა შეთანხმება იუგოსლავიის გადანაწილების გეგმაზე.
ტერმინი ჰერცეგ-ბოსნია მეოცე საუკუნის დასაწყისში გაჩნდა და მას ზოგიერთი ბოსნიელი იყენებდა მთელი ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის ტერიტორიის აღსანიშნავად.
ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის ფედერაციის ერთ-ერთი კანტონი ატარებდა სახელს ჰერცეგ-ბოსნია, მაგრამ 1997 წელს ბოსნიის საკონსტიტუციო სასამართლომ ეს სახელი კონსტიტუციის საწინააღმდეგოდ ცნო და ამ კანტონს უბრალოდ მეათე კანტონი ეწოდა.
ხორვატიის ომის დაწყებისას ბოსნიის ხორვატები ბოსნიელების მხარდაჭერით წინააღმდეგობას უწევდნენ ფედერალურ არმიას, ცდილობდნენ მათი ქვედანაყოფების ბლოკირებას ხორვატიისკენ მიმავალ გზებზე.
1992 წლის 9 აგვისტოს მისმა მომხრეებმა მოლაპარაკების საფარქვეშ მოიწვიეს ბლაჟ კრალევიჩი და გზაში მოკლეს, მისი ორგანიზაცია დაიშალა, მისი მეომრების ნაწილი ბოსნიის არმიას შეუერთდა, ნაწილი კი – ხორვატთა თავდაცვის ვეჩეს.
დაასრულა ერედვის რვაწლიანი სკოლა და შემდეგ სწავლა გაგრძელა ბერულის საშუალო სკოლაში, რომლის წარჩინებით დამთავრებისთანავე ჩაირიცხა სამხრეთ ოსეთის პედაგოგიურ ინსტიტუტში .
სხვადასხვა დროს სწავლობდა მოსკოვის ლომონოსოვის სახელობის უნივერსიტეტში, გაიარა ასპირანტურის კურსი შოთა რუსთაველის სახლობის ლიტერატურის ინსტიტუტში და დაიცვა დისერტაცია აკადემიკოს გიორგი ციციშვილის ხელმძღვანელობით.
ავთანდილ ცოტნიაშვილი (დ. 1 თებერვალი, 1936, სოფ. ერედვი, ახლანდ. ერედვის მუნიციპალიტეტი — გ. 9 მაისი, 1998, გორი) — ქართველი პროფესორი, პუბლიცისტი, ლიტერატურის კრიტიკოსი.
მისი პუბლიცისტური მოღვაწეობის ძირითადი ნაწილი მიეძღვნა ქართულ-ოსურ ლიტერატურულ ურთიერთობებს, რაც გადმოცემულია მის სადისერტაციო ნაშრომსა და წიგნებში.
რუს ჯარისკაცთა მიერ გარშემორტყმულ აულებს ჩერქეზები იძულებით ტოვებდნენ და მიემართებოდნენ რუსული პორტებისაკენ, რომლებიც განლაგებული იყო შავი ზღვის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროებზე.
ზოგიერთი მათგანი გარდაიცვალა გემების მომლოდინე მასებში გავრცელებული ეპიდემიებისაგან, ზოგიც კი შავ ზღვაზე მომხდარი შტორმების შედეგად ჩაძირულმა გემებმა იმსხვერპლა.
რუსთა მიერ, ჩერქეზების ჩრდილო კავკასიიდან გასახლება, დაიწყო ჯერ კიდევ ცოტა ხნით ადრე ვიდრე დამთავრდებოდა რუსეთ-ჩერქეზეთის ომი.
ჩერქეზების გენოციდი — რუსეთის იმპერიის მიერ განხორციელებული ეთნიკური ჩერქეზების წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაული და გენოციდი 1864-1867 წლებში რომლის დროსაც ჩრდილო-დასავლეთ კავკასიის მკვიდრმა მოსახლეობამ, ჩერქეზებმა, იძულებით მიატოვეს საკუთარი სამშობლო და სახლ-კარი.
საუკუნის დასაწყისში ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობას თავში ჩაუდგა სინჰალისა და ტამილის ბურჟუაზია, რომელმაც 1919 წელს შექმნა პირველი პოლიტიკური პარტია - ცეილონის ეროვნული კონგრესი.
ომის შემდგომ წლებში ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ზრდამ აიძულა ინგლისი 1948 წლის 4 თებერვალს შრი-ლანკისათვის დომინიონის სტატუსი მიენიჭებინა.
1965 წლის პარლამენტის არჩევნებში შედარებით მეტი ადგილი მიიღო გაერთიანებულმა ეროვნულმა პარტიამ , რომლის ლიდერი დადლი სენანაიკე სათავეში ჩაუდგა მთავრობას.
ტამილმა სეპარატისტებმა 1991 წელს მოკლეს ინდოეთის პრემიერ-მინისტრი რაჯივ განდი, ხოლო 1993 წელს შრი-ლანკის პრეზიდენტი რანასინგჰე პრემადასა.
ხორვატიასა და ჰერცეგ-ბოსნიაში საბოლოოდ გადაწყვიტეს კრალევიჩის მოშორება და ამის გაკეთება იმგვარადვე დაგეგმეს, როგორც ხორვატთა თავდაცვის ძალების ლიდერისა ხორვატიაში, ანტე პარაჯიკის.
1992 წლის აგვისტოს დასაწყისში, ტრებინეს ოპერაციის შემდეგ ალია იზეთბეგოვიჩმა კრალევიჩი მიიწვია ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის რესპუბლიკის არმიის გენერალური შტაბის წევრად.
გზად სოფელ კრუშევოსთან ხორვატთა თავდაცვის ვეჩეს მებრძოლებმა მლადენ ნალეტინიჩის მეთაურობით მანქანებში ჩაცხრილეს მოლაპარაკებაზე მიმავალი კრალევიჩი და მისი რვა თანმხლები, ხორვატთა თავდაცვის ძალების შტაბის წევრები.
ბოსნიაში ხორვატთა თავდაცვის ძალების ახალ ლიდერად აირჩიეს ანტე პრკაჩინი, რომელიც 1993 აპრილში ხორვატი სეპარატისტების მხარეზე გადავიდა და თავდაცვის ვეჩეს შეუერთდა.
ხორვატთა თავდაცვის ძალები დაიშალა, მათი ნაწილი პრკაჩინთან ერთად გადავიდა თავდაცვის ვეჩეში, ნაწილი კი ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის რესპუბლიკის არმიაში შევიდა.
ისინი ძირითადად პატრიოტთა ლიგას ემხრობოდნენ, 1992 წლის 29 მაისიდან კი მათ ჩამოაყალიბეს ხორვატთა თავდაცვის ვეჩეს ადგილობრივი უჯრედი.
როდესაც ჰერცეგ–ბოსნიის ხელმძღვანელობა გაურიგდა სერბთა რესპუბლიკას ბოსნიის გადანაწილებაზე, სარაევოელი ხორვატების ნაწილი სერბთა რესპუბლიკის არმიის მხარდამხარ მოქმედებდა.
რესპუბლიკის არმიის შტაბის უფროსად რასიმ დელიჩის დანიშვნის შემდეგ, მან გადაწყვიტა ბოლო მოეღო ავტონომიური და ნახევრად დამოუკიდებელი ფორმირებების არსებობისთვის.
მეფე ტვრტკოს ბრიგადა განაიარაღეს პირველი კორპუსის ნაწილებმა, მის წევრთა ნაწილისგან კი მოგვიანებით პირველი კორპუსის შემადგენლობაში ჩამოყალიბდა იგივე სახელის ბრიგადა, რომელსაც ვლადიმირ შაფის ნაცვლად რესპუბლიკის არმიის ხორვატი ოფიცერი, ნედელკო ვერაი ხელმძღვანელობდა.
ხორვატთა ხელმძღვანელობამ გააცნობიერა, რომ სერბებთან შეთანხმებით და ეთნიკური წმენდის კამპანიის გაგრძელებით მას შესაძლოა დაეკარგა დასავლეთის მხარდაჭერა, რაც მისთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი იყო.
1994 წლის 18 მარტს ვაშინგტონსა და ვენაში ხელმოწერილი იქნა შეთანხმება ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის რესპუბლიკასა და ჰერცეგ-ბოსნიის ხორვატთა რესპუბლიკას შორის.
შეთანხმებას ხელს აწერდნენ ჰარის სილაიჯიჩი ბოსნიის რესპუბლიკის მხრივ, კრეშიმირ ზუბაკი ჰერცეგ-ბოსნიის მხრივ და მათე გრანიჩი ხორვატიის მხრივ.
ჰერცეგ–ბოსნია, რომელიც არაღიარებულ წარმონაქმნს წარმოადგენდა, გაუქმდა და ნებაყოფლობით შევიდა ბოსნიის რესპუბლიკის შემადგენლობაში, რომელიც ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის ფედერაციად გარდაიქმნა.
ხორვატმა გენერალმა იანკო ბობეტკომ 1992 წლის გაზაფხულზე გრუდეში გაგზავნა ხორვატიის არმიის ოფიცერი მილივოი პეტკოვიჩი, რომელმაც სეპარატისტულად განწყობილი ხორვატებისგან ჩამოაყალიბა ბრიგადა, რომელიც საფუძვლად დაედო ჰერცეგ-ბოსნიის ხორვატთა რესპუბლიკის შეიარაღებულ ძალებს.
თუმცა ზოგადად ხორვატთა სახელმწიფო წარმონაქმნი საომარ მდგომარეობაში იყო ბოსნიურ და სერბულ წარმონაქმნებთან, ხორვატთა თავდაცვის ვეჩეს ნაწილები ფრონტის სხვადასხვა უბანზე განსხვავებულ მხარეებზე უწევდათ დგომა.
ბოსნიის ხორვატებს ჰყავდათ მეორე შეიარაღებული ძალაც – ხორვატთა თავდაცვის ძალები, რომელიც არ ეთანხმებოდა ხორვატიის ხელმძღვანელობის გეგმებს იუგოსლავიის გადანაწილების შესახებ.
მაგრამ მას შემდეგ, რაც მისი ლიდერი ბლაჟ კრალევიჩი ხორვატთა თავდაცვის ვეჩეს მებრძოლებმა მოკლეს, იგი დაიშალა და მისი მებრძოლების ნაწილი თავდაცვის ვეჩეს, ნაწილი კი ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის რესპუბლიკის არმიას შეუერთდა.
1996 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი, ხოლო 2000 წელს იმავე უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი.
2005 წელს მიიღო ამერიკის შეერთებული შტატების სახელმწიფო დეპარტამენტის სერტიფიკატი — „ „ .“, ხოლო 2008 წელს ეგვიპტის არაბთა რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა სამინისტროსთან არსებული, დსთ-ს ქვეყნებთან ტექნიკური თანამშრომლობის ფონდის სერტიფიკატი — „ “.
2009 წლიდან სამინისტროსთან არსებული „კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის საბჭოს“ არქეოლოგიური სექციის წევრია; „კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლებზე ჩატარებული, არქეოლოგიური სამუშაოების მიმღები კომისიის“ თავმჯდომარის მოადგილე.
2007 წელს საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის სამინისტროს, „მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის კომიტეტის“ თავმჯდომარის მოადგილე, 2004-2009 წლებში საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის სამინისტროს, მონიტორინგისა და პრევენციული კონსერვაციის სამმართველოს უფროსი.
1991-2002 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის კვლევის ცენტრის უფროსი ლაბორანტი, უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, სამხედრო საქმის წარმოების ინსპექტორი, 2002-2004 წლებში საქართველოს ძეგლთა დაცვის დეპარტამენტის იურიდიული განყოფილების ხელმძღვანელი, 2005-2007 წლებში კულტურული მემკვიდრეობის სამართლის ლექტორი თბილისის სამხატვრო აკადემიის, რესტავრაციის, ხელოვნებისა და თეორიის ფაკულტეტზე.
აშშ-ის საჰაერო ძალების სამინისტროს შემადგენლობაში გლობალური დარტყმების სარდლობის ჩამოყალიბების შესახებ განცხადება 2008 წლის 24 ოქტომბერს საჰაერო ძალების სახელმწიფო მდივანმა მაიკლ დონლიმ გააკეთა.
ოფიციალურად სარდლობა ფუნქციონირება დაიწყო გენერალ-ლეიტენანტ ფრენკ კლოტცის მეთაურობით და 55 თანამშრომელთან ერთად 2009 წლის 7 აგვისტოს, იმავე დღეს ჩატარდა პირველი სამუშაო შეხვედრა ვაშინგტონის შემოგარენში მდებარე ბოლინგის ავიაბაზაზე.
2015 წლის 20 აპრილს გახდა ცნობილი აშშ-ის საჰაერო ძალების მდივნის დებორა ლი ჯეიმზის და შტაბის უფროსის მარკ უელშის გადაწყვეტილება, რომლის მიხედვითაც 2015 წლის 1 ოქტომბრიდან გლობალური დარტყმების სარდლობის დაქვემდებარებაში გადავა ბომბდამშენ -1 -ის ფრთები და შორეული დამრტყმელი-ბომბდამშენის პროგრამა , რომელიც მანამდე საჰაერო საბრძოლო სარდლობას ეკუთვნოდა.
საჰაერო ძალების გლობალური დარტყმების სარდლობა, გდს — აშშ-ის საჰაერო ძალების ერთ-ერთი მთავარი სარდლობა, რომელიც მდებარეობს ბერკსდეილის საჰაერო ძალების ბაზაზე, ლუიზიანაში.
გლობალური დარტყმების სარდლობა უზრუნველყოფს საბრძოლო მზადყოფნის ძალების მიერ სტრატეგიულ ბირთვულ შემკავებლობას და გლობალური დარტყმების ოპერაციების ჩატარებას საბრძოლო მეთაურობების მხარდასაჭერად.
2014 წლის მდგომარეობით გლობალური დარტყმების სარდლობას ექვემდებარება საკონტინენტთაშორისო ბალისტიკური რაკეტების სამი ფრთა, სტრატეგიული ბომბდამშენები -52-ის ორი ფრთა, და სტელსი სტრატეგიული ბომბდამშენის -2 -ის ერთადერთი ფრთა.
აქ მან პირადი ინიციატივით 50 ჰექტარზე ამერიკული საძირე ვაზის სადედე გააშენა, რომელმაც შემდგომ დიდი როლი შეასრულა კახეთის მევენახეობის აღდგენის საქმეში, რადგან ქართულ ვაზს ავადმყოფობა გაუჩნდა და საფრთხე დაემუქრა მის არსებობას, დიდი როლი შეასრულა კახეთის მევენახეობის აღდგენის საქმეში.
იმავე წელს მან გამოაქვეყნა საგაზეთო წერილი „“, სადაც აფხაზეთის მშრომლებს მოუწოდებდა ხელი მოეკიდათ კულტურული მევენახეობისათვის და დასახა ამ დარგის აღორძნების კონკრეტული გზები.
მისი ხელმძღვანელობით გაშენებულ იქნა ბომბორის საბჭოთა მეურნეობა გუდაუთაში, სადაც 5 წელი მარტო ცხოვრობდა გომბორის ტყეში, დადიოდა და შეუპოვრად ეძებდა კოლხური ჯიშის ვაზს.
1955 წელს ახალსოფლის კოლმეურნეობას ესტუმრნენ მეღვინე-მრეწველები საფრანგეთიდან, რომლებმაც აღფრთოვანება ვერ დამალეს ჩხავერის შუშხუნა ღვინის გასინჯვისას და თხოვეს მასპინძლებს, გაეცნოთ მისი დაყენების წესი, დაეთვალირებინათ ის სარდაფები, სადაც ის ინახებოდა.
მუშაობდა საქართველოს სსრ სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მებაღეობის, მევენახეობისა და მეღვინეობის სამეცნიერო-საკვლევი ინსტიტუტის სოხუმის დასაყრდენი პუნქტის მეცნიერ მუშაკად.
ალექსანდრე იობიძემ გამოიყვანა დაბალი ჩხავერი, მანვე აფხაზეთის ზონისთვის გამოიყვანა ცოლიკარი და კრახუნა, აფხაზური ჯიშები-კაჭიჭი, აკასირხვა, ახარდანი, ამლახუ და სხვა.
ალექსანდრე სიმონის ძე იობიძე (დ. 1892, სოფელი საფიჩხია, ქუთაისის გუბერნია — გ. 11 მაისი, 1962, ქუთაისი) — ქართველი მევენახე-მეღვინე, საქართველოს სსრ დამსახურებული აგრონომი.
საუკუნიდან ამ სახლმწიფოს უფრო ხშირად მოიხსენიებენ ზეტას სახელწოდებით.1439 წელს ზეტაში დამყარდა ვენეციის პროტექტორატი, ხელისუფლებაში მოვიდნენ ჩერნოევიჩები, ხოლო ქვეყანას ეწოდა ჩერნოგორია.
1499 წელს ოსმალებმა დაიმორჩილეს ჩერნოევიჩები, მონტენეგრო ინარჩუნებდა ავტონომიას ოსმალეთის იმპერიაში, ჰყავდა საკუთარი მთავრობა, სასამართლო და მუდმივი ჯარი.
2018 წლის 29 ივლისს, მან გერმანიის ღია პირველობის ფინალში არგენტინელი ლეონარდო მაიერი სამ სეტში დაამარცხა და გახდა დამოუკიდებელი საქართველოს ისტორიაში პირველი მამაკაცი ჩოგბურთელი, რომელმაც -ის ტურნირის მოგება შეძლო.
2018 წლის 7 ოქტომბერს, ჩინეთის ღია პირველობის ფინალში ხუან მარტინ დელ პოტროს ორ სეტში დამარცხებით, ბასილაშვილმა კარიერაში -ის მეორე ტურნირი მოიგო და რეიტინგში უმაღლეს – 23-ე ადგილზე გადაინაცვლა.
2004 წელს, ძეგლთა დაცვის დეპარტამენტის ლიკვიდაციის შემდეგ, საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის სამინისტროს სტრუქტურაში შეიქმნა კულტურული მემკვიდრეობის დეპარტამენტი, სხვადასხვა მიმართულების სამმართველოებით, რომელმაც დამკვეთისა და მაკონტროლებლის ფუნქცია შეითავსა.
სახელმწიფო პოლიტიკის გატარებისა და დარგის განვითარების ხელშეწყობის მიზნით, შეიქმნა „კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის პროგრამა“ სახელმწიფოს მიერ სფეროს მზარდი დაფინანსების მკაფიოდ გამოხატული ტენდენციით და კულტურული მემკვიდრეობის მართვის ევროპულ მოდელთან მისადაგებული სტრუქტურით.
2008 წლის ნოემბერში საქართველოს პრეზიდენტის დადგენილებით ჩამოყალიბდა ძეგლთა დაცვის ორგანიზაცია — სსიპ საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტო — კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სხვადასხვა და უაღრესად სპეციფიკური მიმართულებებით — მატერიალური და არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობა, მუზეუმები, მუზეუმ-ნაკრძალები და არქეოლოგიური საიტები, საინფორმაციო სისტემები, კულტურული მემკვიდრეობის კვლევა და პოპულარიზაცია, ძეგლთა მონიტორინგი და დოკუმენტირება, საგანმანათლებლო და საერთაშორისო პროექტები.
ამ პერიოდში უკვე ცალკეული მეცნიერები და საზოგადო მოღვაწეები მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების შესწავლისა და დაცვის საქმეში — აყალიბებენ სხვადასხვა გაერთიანებებს, საზოგადოებებსა და ორგანიზაციებს.
მის მიზანს წარმოადგენდა საქართველოსა და ქვეყნის ფარგლებს გარეთ არსებული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების გამოვლენა, დაცვა, აღდგენა-გამაგრება და შესწავლა.
1977 წელს საქართველომ მიიღო კანონი „ისტორიისა და კულტურის ძეგლების დაცვისა და გამოყენების შესახებ“, ხოლო 1978 წლის დადგენილებით გაუქმდა ძეგლთა დაცვის მანამადე არსებული ორგანო და შეიქმნა „საქართველოს ისტორიის, კულტურის, ბუნების ძეგლთა დაცვისა და გამოყენების მთავარი სამეცნიერო-საწარმოო სამმართველო“ .
1944 წელს ვარშავაში გერმანელი ოკუპანტის წინააღმდეგ დაწყებული აჯანყების შემდეგ, რეპრესიების ფარგლებში, ნაცისტებმა ეროვნული ბიბლიოთეკის რარიტეტების ფონდები დაწვეს.
თანამედროვე ეროვნული ბიბლიოთეკა აღდგენილ იქნა 1928 წელს პოლონეთის პრეზიდენტის დეკრეტის ძალით, რის შემდეგაც მალევე დაიწყო ფონდების სწრაფი შევსება.
პოლონეთის მეორე დანაწილების შემდეგ ზალუსკების ბიბლიოთეკის ფონდები ქვეყანას წაერთვა, იგი რუსეთის იმპერიამ მიიტაცა და სანქტ-პეტერბურგში 1795 წელს დაფუძნებული რუსეთის ეროვნულ ბიბლიოთეკის ფონდებში იქნა შეტანილი.
სრულიად ახალი სათავო შენობის აგება იგეგმებოდა ვარშავის ერთ-ერთ უდიდეს მწვანე სივრცეში, პოლე მოკოტოვსკეზე მაგრამ მეორე მსოფლიო ომმა მშენებლობის პროცესი შეაჩერა.
მარტყოფის გეოგრაფიული სტაციონარი სასწავლო-სამეცნიერო ცენტრი მდებარეობს თბილისიდან 30 კილომეტრზე სოფელ მარტყოფის მიდამოებში — იმ ადგილზე სადაც თავმოყრილია აღმოსავლეთ საქართველოს თითქმის ყველა ლანდშაფტი.
მარტყოფის სტაციონარზე ყოველწლიურად ივნისში პრაქტიკას გადიოდნენ თსუ-ს გეოგრაფიის სპეციალობის მეორე კურსის 80 სტუდენტი, ივლის-აგვისტოში კი თსუ-ს სოხუმის ფილიალის — 25, ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის — 25 და თელავის სახელმწიფო უნივერსიტეტის — 15 სტუდენტი.
მარტყოფის სტაციონარის მონაცემების საფუძველზე გამოქვეყნებულია 100-ზე მეტი სამეცნიერო სტატია, 7 სამეცნიერო კრებული, დაკვირვებების და კვლევების 5 ბიულეტენი და 1 დამხმარე სახელმძღვანელო ლანდშაფტური პრაქტიკა მარტყოფის სტსაციონარზე, 1993.
ნიკოლოზ ბერუჩაშვილის ხელმძღვანელობით, 1970-2005 წლებში მარტყოფის ფიზიკურ-გეოგრაფიული სტაციონარზე პრაქტიკა გაიარა: საქართველოდან — 2500-ზე მეტმა სტუდენტმა, ყოფილი საბჭოთა კავშირიდან — 450 სტუდენტმა, შორეული უცხოეთიდან — 90 სტუდენტმა.
იუგოსლავიის ომების განმავლობაში მოხალისეთა გვარდია და მისი მსგავსი ფორმირებები ეთნიკური წმენდებისას შავი სამუშაოების შემსრულებლები იყვნენ – ტერიტორიის დაკავების შემდეგ სწორედ ისინი ასრულებდნენ მოსახლეობის დატერორების კამპანიას, რასაც მათ მიერ ქონების დათმობა და გაქცევა უნდა მოჰყოლოდა.
მოგვიანებით, ლეგია გვარდიის ყველაზე უფრო ძლიერი მებრძოლებიდან აყალიბებს საარმიო სპეცრაზმს სუპერ ვეფხვები , გვარდია პირველად ცნობილი ხდება ბიელინის წმენდით 1992 წლის აპრილის პირველ დღეებში.
გვარდია მონაწილეობდა ზვორნიკის დაკავების ოპერაციაში, ასევე ოპერაცია ობობაში , სადაც სერბთა რესპუბლიკის არმიასა და კრაინის სერბულ არმიასთან ერთად მიაღწია წარმატებებს.
1920 წლიდან იგი სახელმწიფო დრამის თეატრის (ყოფილი არტისტული საზოგადოების თეატრი, რომელსაც 1921 წლის 25 ნოემბერს ეწოდა შოთა რუსთაველის სახელი) მსახიობია.
ქართულ თეატრში ბაბო გამრეკელმა შექმნა დაუვიწყარი სახები: ელენე , ელისაბედი , ხლოპოვის ცოლი , ჰორტეზია , გრაფინია ალმავივა , მარეხი , აგრაფინა , ისახარ და სხვა.
ბარბარე ალექსანდრეს ასული (დ. 3 ივნისი, 1893, ქუთაისი — გ. 15 ოქტომბერი, 1970, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი.
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის უმაღლესი სასწავლებლების უმრავლესობა, მათ შორის, აზერბაიჯანის სამედიცინო უნივერსიტეტი, აზერბაიჯანის სახელმწიფო ეკონომიკური უნივერსიტეტი, აზერბაიჯანის სახელმწიფო პედაგოგიური უნივერსიტეტი და სხვები დაარსდა ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბაზაზე.