polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
1932 წლის 15 ივნისს, დილის 4 საათზე დაწყებული ჩაკოს ომი, რომელიც ოფიციალურად მხოლოდ მომდევნო წლის 10 მაისს გამოცხადდა, თავიდან ბოლივიელთა უპირატესობით მიმდინარეობდა.
პარაგვაის არმიამ მდინარე პარანამდე დაიხია და სწორედ მაშინ ჩაება ბრძოლაში იაზონ ტუმანოვის შექმნილ-გაწვრთნილი სამხედრო-სამდინარო ფლოტი.
ეს კი უკვე პარაგვაელთა უპირატესობა იყო, რამდენადაც მათი მოწინააღმდეგეები არ ელოდნენ, თუ სახმელეთო სახელმწიფოს ესოდენ ძლიერი და მობილური სამდინარო ფლოტი ეყოლებოდა.
1914-1918 წლების პირველი მსოფლიო ომის დასაწყისში იაზონ ტუმანოვი უფროსი ლეიტენანტის ჩინით მიავლინეს შავი ზღვის ფლოტში, მსახურობდა საესკადრო ნაღმოსან „კაპიტან–ლეიტენანტ ბარანოვზე“, შემდეგ მეთაურობდა ნაღმოსან „სიცოცხლისუნარიანს“.
საზღვაო ოფიცერი იყო მისი ძმაც, რანგის კაპიტანი ვლადიმერ ტუმანოვი , რომელიც თეთრგვარდიელების მხარეს იბრძოდა და ბოლშევიკებმა მოკლეს ტაგანროგის ყურეში.
2012 წლის იანვრიდან დიმიტრი პეტროვი გამოდის საგანმანათლებლო პროგრამა "პოლიგლოტ"-ის ტელემოდერატორი რუსეთის ერთ-ერთი ყველაზე დიდსა და პოპულარულ სატელევიზიო არხზე "კულტურა".
2016 წლის ივნისის მდგომარეობით მერვედ წარმატებით გავიდა სატელევიზიო სეზონზე ინგლისური, იტალიური, ფრანგული, ესპანური, გერმანული, ჰინდი/ურდუ, პორტუგალიური და ჩინური ენების შემსწავლელი გადაცემები, რომელთა ავტორი და წამყვანი მასწავლებელი თავად იყო.
აღნიშნული სატელევიზიო პროექტი ყაზახეთის რესპუბლიკის კულტურის სამინისტროს შეკვეთით იყო ორგანიზებული და მიზნად ისახავდა ყაზახური ენის გავრცელებასა და პოპულარიზაციას ამავე ქვეყნის მხოლოდ რუსულად მოლაპარაკე მოსახლეობაში.
დიმიტრი პეტროვი — რუსი პოლიგლოტი, მთარგმნელი-სინქრონისტი, პედაგოგი, ხოლო 2012 წლიდან მოყოლებული კი ტელეარხ „კულტურა“-ზე რეალითი შოუ „პოლიგლოტ“-ის ტელეწამყვანი და ლექტორი.
პრესაში არსებული ინფორმაციით რუსი პოლიგლოტი დიმიტრი პეტროვი 30-ზე მეტ ენას იცნობს, თუმცა აქტიურად მხოლოდ 8 ენაზე მუშაობს: ინგლისური, ფრანგული, იტალიური, ესპანური, გერმანული, ჩეხური, ბერძნული და ჰინდი.
დროშაზე ცისფერი ფერი აღნიშნავს ცას და სუფთა წყალს, ლაჟვარდოვანი ფერი აღმოსავლეთში საკმაოდ მიღებულია, რადგან ოდესღაც იგი თავისი დროშის ფერად აირჩია თემურლენგმა.
საბჭოთა კავშირის მმართველობის პერიოდში უზბეკეთის სსრ-ის ოფიციალური დროშა იყო სსრკ-ის დროშის საფუძველზე შექმნილი და იგი მოქმედებდა 1952 წლის 29 აგვისტოდან 1991 წლის 31 აგვისტომდე .
უზბეკეთის რესპუბლიკის სახელმწიფო დროშა წარმოადგენს მართკუთხა ქსოვილს, რომელიც შედგება სამი ჰორიზონტალური: ცისფერი, თეთრი და მწვანე ზოლისაგან.
ნანკინში დაბრუნებულმა პერლ ბაკმა გადაწყვიტა პროფესიონალი მწერალი გამხდარიყო და მთელი თავისი დრო და რესურსი წერისთვის დაეთმო, თუმცა მატერიალური მდგომარეობა მას ამის საშუალებას არ აძლევდა.
მას განქორწინება სურდა, რის შემთხვევაშიც იგი ფინანსურ უზრუნველყოფას კარგავდა, ასევე მისი შვილის, კეროლის მზრუნველობაც განსაკუთრებულ ხარჯებს მოითხოვდა.
1929 წელს ბაკი კეროლის დასატოვებლად აშშ-შ დაბრუნდა, სადაც რიჩარდ უოლში, -ის რედაქტორი გაიცნო, რომელიც მისი რომანის „აღმოსავლეთის ქარი: დასავლეთის ქარი“ გამოცემას დათანხმდა.
ბაკმა თქვა, რომ ქრისტიანულ მრწამსს ჩინელებს დიდი სიამოვნებით აცნობდა, თუმცა მიიჩნევდა, რომ ჩინეთს არ სჭირდებოდა ინსტიტუციური ეკლესია, სადაც დომინანტური პოზიცია მისიონერებს ეკავათ, რომლებიც არ იცნობდნენ ჩინურ კულტურას და პრეტენზია ჰქონდათ, ეკონტროლებინათ ეკლესია.
მწერალი მის თანამედროვეთაგან განსხვავებით თავის ნაშრომებზში ყურადღებას ამახვილებდა ისეთ საჭირბოროტო საკითხებზე, როგორიცაა ქალთა უფლებები, მიგრაცია, მისიონერული საქმიანობა, ომი, ბირთვული იარაღი და ძალადობა.
იგი არ აპირებდა ჩინეთში დაბრუნებას, თუმცა მას შემდეგ, რაც მამამ დედის მძიმე ავადმყოფობაზე შეატყობინა, პრესვიტარიანელი გახდა და მისიონერთა საბჭოს შეუერთდა.
1938 წელს მიენიჭა ნობელის პრემია ლიტერატურაში „მისი მდიდარი და ჭეშმარიტად ეპიკური შემოქმედებისთვის, რომელშიც იგი ჩინელი გლეხების ცხოვრებას აღწერს და ბიოგრაფიული შედევრებისათვის".
ბაკი მრავალენოვან გარემოში იზრდებოდა: მშობლებთან ინგლისურად, მეგობრებთან ადგილობრივ დიალექტზე, მასწავლებელ მეცნიერთან კი კლასიკური ჩინურით საუბრობდა.
მიუხედავად მამის წინააღმდეგობისა, ბაკი ჩარლზ დიკენსის რომანებს კითხულობდა, რომლებიც, როგორც მოგვიანებით აღნიშნა, მთელი ცხოვრების მანძილზე მისი ყოველწლიური საკითხავი იყო.
1935 წელს პერლი ჯონ ბაკს გაეყარა და იმავე დღეს რიჩარდ უოლშზე დაქორწინდა, რომელთანაც ხანგრძლივი საქმიანი და რომანტიკული ურთიერთობა აკავშირებდა.
ჩინეთის კომუნისტური რევოლუციის შემდეგ, მწერლის ყოველი მცდელობა, იქ დაბრუნებულიყო, უარყოფილი აღმოჩნდა და იგი იძულებული გახდა მთელი დარჩენილი ცხოვრება აშშ-შ გაეტარებინა.
1938 წელს ბაკს მიენიჭა ნობელის პრემია ლიტერატურაში „მისი მდიდარი და ჭეშმარიტად ეპიკური შემოქმედებისთვის, რომელშიც იგი ჩინელი გლეხების ცხოვრებას აღწერს და ბიოგრაფიული შედევრებისათვის.
1970 წლის 18 მარტს მეფე ნოროდომ სიანუკის ქვეყანაში არ ყოფნით ისარგებლეს მემარჯვენე ძალებმა და აშშ-ის მხარდაჭერით მოახდინეს სახელმწიფო გადატრიალება.
1970 წლის აპრილში ამერიკისა და სამხრეთ ვიეტნამის ჯარები შევიდნენ კამბოჯაში, რამაც საერთაშორისო საზოგადოების კრიტიკა დაიმსახურა და იძულებული გახდნენ ერთი თვის შემდეგ ჯარები გამოეყვანათ.
1970 წლის მაისში ლონ ნოლისადმი ოპოზიციურად განწყობილმა ძალებმა ჩინეთს მხარდაჭერით პეკინში ჩამოაყალიბეს კამპუჩიის ეროვნული გაერთიანებული ფრონტი, საკუთარი შეიარაღებული ძალებით და დევნილობაში მყოფი მთავრობით.
გაერთიანებულ ფრონტში სიანუკი არ ფლობდა რეალურ ხელისუფლებას, იგი კონცეტრირებული იყო ადგილობრივი კომუნისტების ხელში, რომლებიც უფრო მეტად ცნობილი იყვნენ წითელი ქმერების სახელით.
ვიეტნამის დემოკრატიული რესპუბლიკისა და გაერთიანებულ ფრონტის ძალები შევიდნენ კამბოჯის ტერიტორიაზე და ლონ ნოლის რეჟიმს წაართვეს და საკუთარ კონტროლს დაუქვემდებარეს ქვეყნის აღმოსავლეთი პროვინციები.
მსოფლიო თანამეგობრობა თანაუგრძნობდნენ კამპუჩიის ეროვნულ გაერთიანებულ ფრონტს და კამბოჯელი ხალხის ერთადერთ კანონიერ წარმომადგენლად თვლიდნენ ყოფილ მეფეს ნოროდომ სიანუკს.
ქმერის რესპუბლიკა — კამბოჯის ისტორიის ერთ-ერთი ეტაპი, რომელიც წინ უძღოდა დემოკრატიული კამპუჩიის ტოტალიტარული კომუნისტური რეჟიმის დამყარებას.
ქმერის რესპუბლიკა ოფიციალურად გამოცხადდა 1970 წლის 9 ოქტომბერს და მისი ისტორია დასრულდა 1975 წლის 17 აპრილს ხელისუფლებაში წითელი ქმერების მოსვლის შედეგად.
2006 წლის ზაფხულისთვის დუროვი მიხვდა, რომ ყველა მისი პროექტი, მიუხედავადა პოპულარობისა, ვერ აერთაიენბდა მოსწავლეებს: ბევრი რეალურ სახელს "ნიქნეიმის" ქვეშ, ხოლო სახეს ავატარის ქვეშ მალავდა.
საბოლოოდ, თავისი ბოლო 12% მან 2014 წლის 24 იანვარს ივან ტარვინს მიჰყიდა: „იმას, რასაც ფლობთ თქვენ, ადრე თუ გვიან თქვენს ფლობას იწყებს.
“2014 წლის 1 აპრილს დუროვმა განაცხადა, რომ გენერალური დირექტორის თანამდებობას ტოვებდა, 3 აპრილს კი განცხადება უკან წაიღო, მაგრამ 21 აპრილს დირექტორთა საბჭომ დააკმაყოფილა მისი განთავისუფლების მოთხოვნა.
მშობლიურ ქალაქში დაბრუნების შემდეგ პაველი ჩვეულებრივ სკოლაში სწავლობდა, მაგრამ მალევე გადავიდა აკადემიური გიმნაზიის ექსპერიმენტულ კლასებში.
თავისი აკადემიური მიღწევებისთვის და უნივერსიტეტის სტუდენტურ ცხოვრებაში წვლილის შეტანისთვის დაჯილდოვდა რუსეთის ხელისუფლების, ხოლო შემდეგ პრეზიდენტის სტიპენდიებით.
2001 წელს ფრიადზე დაასრულა აკადემიური გიმნაზია, ხოლო 2006 წელს წითელი დიპლომით დაასრულა სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიური ფაკულტეტი, სპეციალობა — ინგლისური ფილოლოგია და თარგმანი.
ერთი წლით ადრე დაასრულა სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესიონალური სამხედრო მომზადება, სპეციალობა — პროპაგანდა და ფსიქოლოგიური ომი.
2006 წელს პაველმა უნივერსიტეტი წითელი დიპლომით დაასრულა , ხოლო 2005 წელს დაასრულა სანქტ-პეტერბურგის უნივერსიტეტის პროფესიონალური სამხედრო მომზადება, სპეციალიზაცია — პროპაგანდა და პსიქოლოგიური ომი.
მისი თქმით:„როდესაც მე ვუყურებდი ხალხს, რომელიც ყოველდღე თავის რუტინულ სამუშაოზე ოფისში მიდიოდა, ვერ წარმომედგინა, რომ ჩემს ცხოვრებაში ასეთი სცენარი იქნებოდა.
წარდგენილი იქნა წითელი ვარვსკვლავის ორდენის მფლობელობაზე, დაჯილდოვებული იქნა სამამულო ომის მეორე ხარისხის ორდენით, გამარჯვების მეორმოცე წლისთავზე პირველი ხარისხის ორდენით.
ძმა — ნიკოლოზი, არის მათემატიკოსი, მათემატიკურ-ფიზიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი, რუსული და საერთაშორისო ოლიმპიადების პრიზიორი, მსოფლიოს ორგზის აბსოლუტური ჩემპიონი პროგრამირებაში სტუდენტთა შორის.
მამა — ვალერი დუროვი არის ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი, ბევრი სამეცნიერო ნამუშევრის ავტორი, ხოლო 1992 წლიდან სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კლასიკური ფილოლოგიის განყოფილებას უდგას თავში.
პროვინციაში ბინადრობენ ცხოველთა სხვადასხვა სახეობები, როგორებიცაა ლომები, ზებრები, ანტილოპები, კუდუები, ბეჰემოთები, ტროპიკული გველების, ნიანგების, კუების სხვადასხვა სახეობები, ბევრია სხვადასხვა თევზი და ფრინველი, ასევე მაიმუნები, მათ შორის შიმპანზე.
მათ ეგონათ, რომ მარცხენა ფლანგს ფრანგული ძალები აკონტროლებდნენ, მარჯვენა ფლანგიდან კი ორი ამერიკული ერთეული, მათ შორის 92-ე დივიზია, უჭერდა მხარს.
დაკარგული ბატალიონი — ამერიკის შეერთებული შტატების 77-ე დივიზიის ცხრა კომპანიის სახელწოდება, დაახლოებით 554 ჯარისკაცი, რომელიც 1918 წლის ოქტომბერში ამერიკული ძალების მიერ არგონის ტყეზე განხორციელებული იერიშის დროს გერმანული ძალების ალყაში აღმოჩნდა.
ვალერი ლომთაძეს ჰქონდა სამეცნიერო კადრების აღზრდისა და ხელმძღვანელობის ნიჭი, რის შედეგადაც მან მოახერხა თავის გარშემო შეეკრიბა და მეგობრულ და განუყოფელ კოლექტივად ჩამოეყალიბებინა მაღალკვალიფიკაციური სპეციალისტების გუნდი.
სწორედ მისი ხელმძღვანელობითაა ჩატარებული სერიოზული კვლევები საბჭოთა კავშირის ევროპული ნაწილის თიხის საბადოების ყველაზე უფრო ფართოდ გავრცელებული სხვადასხვა ხარისხის ლიტიფიკაციისა.
ამ ქანების დეტალური კვლევები მიმდინარეობდა ლენინგრადის, ვოლგა-დონის არხის, კუიბიშევის ჰესის წყალსაცავის, შეკსინსკის ჰიდროკვანძის, ურალსკის, მსტინსკის, კომსკის, ბოტკინსკის, ნევსკის ჰიდროელექტრო სადგურებზე, მდინარე კემის ხეობაში, მდინარე მოსკოვის სამხრეთ-დასავლეთით და სხვა.
1944 წელს კონკურსის გავლის შემდეგ იგი მუშაობას იწყებს ლენინგრადის სამთო ინსტიტუტში, სადაც ჯერ ასისტენტად, 1947 წლიდან დოცენტად, 1960 წლიდან პროფესორად, 1973 წლიდან კი საინჟინრო გეოლოგიის კათედრის გამგედ მოღვაწეობს.
1959 წელს გამოკვლევისთვის „თიხის ქანების ფიზიკო-მექანიკური თვისებები ლიტიფიკაციის პერიოდში“ მიენიჭა გეოლოგია-მინეროლოგიის მეცნიერებათა დოქტორის წოდება .
მისი ხელმძღვანელობით მიმდინარეობდა საინჟინრო-გეოლოგიური სამუშაოები ბაიკალის ტბის გარშემო სარკინიგზო ხაზის რეკონსტრუქციის პროექტის დასამტკიცებლად, აგრეთვე ბაიკალის ტბის გვერდის ავლით ახალი სარკინიგზო ხაზის მშენებლობისთვის.
საინჟინრო-გეოლოგიურ სკოლაში, რომელიც ვალერი ლომთაძემ დააარსა ლენინგრადის სამთო ინსტიტუტში, ორმოცდაათი წლის მანძილზე ასობით მაღალკვალიფიციური სპეციალისტი მომზადდა, დღესაც წარმატებით წყვეტს მრავალ თეორიულ თუ გამოყენებით-პრაქტიკულ პრობლემას.
ვალერი დავითის ძე ლომთაძე ( დ. 3 სექტემბერი 1912, ირკუტსკი — გ. 9 ივნისი 1993, სანქტ-პეტერბურგი) — ქართველი მეცნიერი საინჟინრო გეოლოგიის დარგში, გეოლოგია-მინეროლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი , ლენინგრადის სამთო ინსტიტუტის პროფესორი , რსფსრ მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე .
1993-1996 წლებში იყო სხვადასხვა ტელე გადაცემების („დახურულ კარს მიღმა“, „სარტრი“; „თეატრალური ანტრეპრიზა“ და ა.შ.) ავტორი და პროდიუსერი და ასევე საკვირაო ხელოვნების სკოლის დირექტორი.
2003 წლიდან დღემდე არის კულტურის საერთაშორისო ბაზრობა -ის, გენერალური დირექტორი; 2010-2012 ილიაუნის აკადემიური საბჭოს წევრი; 2004-2010 შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორის მოადგილე, აკადემიური საბჭოს წევრი;
1990 წელს სწავლა განაგრძო მოსკოვში, თეატრალური ხელოვნების უნივერსიტეტში საზღვარგარეთის თეატრის კათედრაზე, სადაც მიენიჭა ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორის ხარისხი.
როგორც მიწვეული პროფესორი სამაგისტრო პროგრამებში, მუშაობდა ნუტრეხტის ხელოვნების სკოლაში ; სტამბოლის ბილგის უნივერსიტეტში ; გიორგლიტცის აკადემიაში ; კიშინოვის თეატრისა და მუსიკის აკადემია ; კრაკოვის იაგელონის უნივერსიტეტში , ვილნიუსის აკადემიაში ; პეკინის ცენტრალურ აკადემიაში, შანხაის ცენტრალურ აკადემიაში, ჰონკონგის ჩინურ უნივერსიტეტში და სხვა.
1986 წლიდან, როგორც თეატრმცოდნე ატარებდა ლექციებს და მონაწილეობდა საერთაშორისო ფესტივალებში, კონფერენციებში და სიმპოზიუმებში: აზერბაიჯანში, ბელორუსიაში, გერმანიაში, სლოვაკეთში, ესპანეთში, დიდ ბრიტანეთში, ნიდერლანდებში, რუსეთში, ლიტვაში, ჩინეთში და პოლონეთში-თანამედროვე ქართულ თეატრზე და ზოგადად თეატრალურ საკითხებზე.
კვლევითი ინტერესების სფეროში შედის სათეატრო ხელოვნების თეორია და პრაქტიკა ; კვლევების დროს მოიაზრება სხვადასხვა პროექტების მომზადება და განხორციელება, რაც კვლევებს სძენს პრაქტიკულ მნიშვნელობასაც და მკვლევარს გამოცდილებას მრავალი მიმართულებით.
როგორც პედაგოგს და პროფესორს თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტში, ასევე ენისა და კულტურის უნივერსიტეტში მიყავდა სხვადასხვა კურსები: მსოფლიო თეატრის ისტორია, დრამის თეორია, კრიტიკის თეორია, სს-ის თეატრი, ევროპის ცივილიზაციის ისტორია, საშემსრულებლო ხელოვნების მენეჯმენტი და ა.
1997 წლიდან, როგორც მიწვეული ექსპერტი და მრჩეველი კულტურის მენეჯმენტში, მუშაობდა ბაქოში, ერევანში, სოფიაში, გიოტებორგში, ულან-ბატორში, სანქტ პეტერბურგში, ბიშკეკში (მენეჯმენტი, სპონსორობა, ქსელური მუშაობა, საერთაშორისო თანამშრომლობა ხელოვნებაში, კულტურის პოლიტიკა და ა.შ.)
შემდეგ მიედინება აღმოსავლეთისაკენ და კვეთს ტაჯიკეთის ტერიტორიას, ხოლო შემდეგ უხვევს ჩრდილოეთისაკენ, სადაც მის ნაპირზე გაშენებულია დაბა მურღაბი.
ქვემო დინებაში კი მდინარეს მურღაბს უწოდებენ, რომლის ქვემოთ, რამდენიმე მილის დაშორებით მდებარეობს სარეზის ტბა, რომელიც წარმოიქმნა 1911 წლის მიწისძვრის შედეგად, რომელმაც აგრეთვე წარმოქმნა მსოფლიოში ყველაზე მაღლა მდებარე ბუნებრივი კაშხალი — უსოის კაშხალი.
ბართანგი გამოედინება ჩაქმაქთინის ტბიდან, რომელიც მდებარეობს ავღანეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ბადახშანის პროვინციაში, სადაც 30 კმ მანძილზე გაედინება.
პრესაში იგი მონათლეს, როგორც კამპუჩიის რეჟიმის „მეორე ადამიანი“, ხოლო საბჭოთა პრესაში კი გამოიყენებოდა ტერმინი „პოლ პოტისა და იენგ სარის რეჟიმი“.
ფაქტობრივად იენგ სარი იყო „ნომერი სამი“, რადგან „ნომერ მეორის“, ნუონ ჩეას, სახელი პრაქტიკულად საზღვარგარეთ უცნობი იყო, თავად კამბოჯაშიც ცოტამ თუ იცოდა მის შესახებ.
იენგ სარი დააპატიმრეს 2007 წელს და დაადანაშაულეს კაცობრიობის წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულისათვის, მაგრამ გარდაიცვალა გულის უკმარისობით ვერდიქტის გამოტანამდე.
წითელი ქმერების დამარცხებისა და მათი პარტიზანულ ტაქტიკაზე გადასვლის შემდეგ, კვლავ რჩებოდა დევნილობაში მყოფი მთავრობის ხელმძღვანელ პოზიციებზე, მაგრამ 1982 წელს, დემოკრატიული კამპუჩიის კოალიციური მთავრობის ჩამოყალიბების შემდეგ საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობა ქიეუ სამფანს გადააბარა.
1996 წელს დატოვა წითელი ქმერების რიგები ათასობით თავის მიმდევართან ერთად, რის სანაცვლოდაც მიიღო მეფე ნოროდომ სიანუკის შეწყალება და სამეფო ამნისტია 1994 წლის კანონის გამო, რომელმაც წითელი ქმერები კანონგარეშე ორგანიზაციად გამოაცხადა.
ჩამოაყალიბა პარტია დემოკრატიულ-ეროვნული მოძრაობის კავშირი (რომლის იდეოლოგიცა პრაქტიკულად წითელი ქმერების იდეოლოგიის იდენტური იყო), შევიდა კავშირში ჰუნ სენის მთავრობასთან და პრაქტიულად მიიღო ქალაქ პაილინის მართვის მანდატი.
წითელი ქმერების ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ 1975 წელს გახდა პრემიერ-მინისტრის მოადგილე საერთაშორისო საქმეებში და დემოკრატიული კამპუჩიის საგარეო საქმეთა მინისტრი.
პუენტ-ნუარი — ქალაქი კონგოს რესპუბლიკაში, რომელიც მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით მეორეა ბრაზავილის შემდეგ, პორტი ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე, რომელზეც გადის ქვეყნის თითქმის მთელი საგარეო ვაჭრობის ბრუნვა.
მიუხედავად იმისა, რომ -ს პირველად მხოლოდ საარტილერიო სროლების გამოსათვლელად შეერთებული შტატების ბალისტიკური კვლევის ლაბორატორია იყენებდა, ის ასევე შეიცავდა თერმოდინამიკური იარაღის შესწავლის პროგრამებს
ჟიულ მიშლე იყო პირველი იტორიკოსი, რომელმაც გამოიყენა და განსაზღვრა სიტყვა რენესანსი, ანუ ევროპის კულტურის ახალი დასაწყისი, რომელიც წარმოდგენილია საუკუნის შუა წლებში.
ისტორიკოსი ფრანსუა ფროტე წერდა, რომ მისი ისტორია საფრანგეთის რევოლუციის შესახებ, რჩება როგორც „რევოლუციური ისტორიოგრაფია და ლიტერატურული ძეგლი“.
დარტმა აღმოაჩინა კირით დაფარული, განამარხებული ბავშვის თავის ქალა, ბუქსტონ ლაიმვორკში, კალაჰარის უდაბნოში მდებარე ტანუგის გამოქვაბულში, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში.
აღმოჩენილი ნაშთის კბილების მიხედვით დარტმა დაადგინა, რომ განამარხებული თავის ქალა ეკუთვნოდა 5-7 წლის ბავშვს (შემდგომმა გამოკვლევამ, რომელიც ელექტრონული მიკროლკოპის საშუალებით ჩატარდა, დაადგინა, რომ ბავშვი მხოლოდ სამ-ნახევარი წლისა იყო).
სტატია „ბუნებაში“ 1925 წელს დარტი ამტკიცებდა, რომ ტანუგის თავის ქალა იყო დასტური იმისა, რომ აფრიკაში არსებობდა ადამინის მსგავსი მაიმუნი და, მორფოლოგიურ ელემენტებზე დაყრდნობით, ის უფრო მეტად დაემსგავსა ადამიანს.
იქიდან გამომდინარე, რომ დარტი ვერ მიაკუთვნებდა ამ სახეობას ადამიანის მსგავსს უკუდო მაიმუნთა ოჯახს, ვერც ჰომინიდების ოჯახში გააერთიანებდა, ვინაიდან . -ს ჰქონდა პატარა ზომის ტვინი.
დარტის დასკვნას სკეპტიკურად და წინააღმდეგობით შეხვდნენ სხვა მიზეზის გამოც, იმ დროს მეცნიერებს ეგონათ, რომ ჰომინიდები აზიაში წარმოიშვნენ.
გარდა ამისა, არსებობდა სხვა მიზეზებიც: დარტმა აღმოაჩინა მხოლოდ ერთი ინდივიდის ნაშთი, რომელიც ბავშვს ეკუთვნოდა და მანამდე აფრიკაში არც ერთი სხვა ჰომინიდის ნაშთი ნაპოვნი არ იყო.
1930 წლამდე, როდესაც რობერტ ბრუმმა იოჰანესბურგთან ახლოს, სტერკფონტეინის გამოქვაბულში რამდენიმე განამარხებული ნაშთი იპოვა, სხვა ავსტრალოპითეკები ჯერ აღმოჩენილი არ იყვნენ.
არტისა და ბრუმის აზრი 1945 წლამდე არავის გაუზიარებია, სანამ ოქსფორდის უნივერსიტეტის ანატომიის პროფესორმა უილფრიდ ლე გროს კლარკმა მათ აღმოჩენას ჰომინიდების სტატუსი არ მიანიჭა.
მიუხედავად იმისა, რომ . -ის მრავალი ნიმუში არის დანაწევრებული და დამხინჯებული, მისი ჩონჩხის თითქმის ყველა ნაწილი არის წარმოდგენილი . სამარხების მეშვეობით.
ის მსგავსად, რომელიც წარმოშობით აღმოსავლეთ აფრიკიდან იყო, განვითარებული იყო ბიპედალიზმი , ხელები ოდნავ უფრო გრძელი ჰქონდა ვიდრე ფეხები, ხოლო აღნაგობით ორივენი შედარებით სუსტები იყვნენ.
ექსპერტები, რომლებიც ამტკიცებენ, რომ . იყო თანამედროვე ადამიანის წინაპარი, ამბობენ, რომ თავის ქალის მახასიათებლების მიხედვით, იგი უფრო მეტად ჰგავდა ადამიანს, ვიდრე . .
მიუხედავად იმისა, რომ . გარკვეული თვისებებით ჰგავდა ადამიანს, იგი ზოგიერთი მახასიათებლებით, როგორიცაა მოღუნული თითები, რომელიც ხეზე ცოცვაში ეხმარებოდა, ადამიანის მსგავს მაიმუნსაც წააგავდა.
ეს მაიმუნის მსგავსი თვისებები ზოგიერთ მკვლევარს აძლევს იმის ფიქრის საბაბს, რომ . შემდეგ ჩამოყალიბდა როგორც , რომელიც არის ერთ-ერთი ჯანმრთელი ავსტრალოპითეკი და არა ჰომო.
მიუხედავად იმისა, არის თუ არა . ადამიანის წინაპარი, რეიმონდ დარტის, რობერტ ბრუმისა და ლუის ლეაკის ნაშრომები განამტკიცებენ დარვინის თეორიას ადამიანის წინაპრების აფრიკიდან წარმოშობის შესახებ.
ის გამოქვაბულის მეოთხე ნაწილში აღმოჩნდა სულ ცოტა ორი განსხვავებული ადრეული ჰომინიდური ნამარხი, ერთი გრძელი სასით, პარალელური კბილის რიგებითა და გრძელი თავის ქალით და მეორე - პატარა სასით, კბილების რიგის რკალისებური განლაგებითა და მოკლე თავის ქალით.
ის ადრეული ჰომინიდების საცხოვრებელ ადგილას, მიუხედავად იმისა, რომ არის -ის მეოთხე ნაწილის თანამედროვე, აღმოჩენილია უფრო ადრეული ნამარხები, მაგალითად, ისეთები, როგორებიცაა ჰომო და პარანთროპუსი.
იქიდან გამომდინარე, რომ ტანუგის უძველესი ნამარხები მეტნაკლებად -ის პარანთროპუსის ნაშთების თანამედროვეა, ზოგი პალეოანთროპოლოგი არ გამორიცხავს იმას, რომ ტანუგის ბავშვი წარმოადგენდეს პარანთროპუსს.
ტანუგის ბავშვის კბილების რაოდენობა და თავის ქალის მახასიათებლები გვიჩვენებს, რომ ის დაახლოებით იგივე სახეობაა, როგორიც გრძელყბიანი -ის ჰომინიდი და სრულიად განსხვავებულია პარანთროპუსისგან.
ის ნამარხები მცირე რაოდენობითაა შემორჩენილი და იქიდან გამომდინარე, რომ ისინი არა მთლიანი სახით, არამედ ფრაგმენტულადაა შემორჩენილი, რთულია, მოხდეს მათი კლასიფიკაცია სახეობების დონეზე.
მიუხედავად იმისა, რომ . -ის ხელი ძირითად შემთხვევაში ადამიანის მსგავსია, ის თავისივე სხეულის ზომასთან შედარებით გრძელია, მაშინ, როცა ადამიანის ხელის სიგრძის შეფარდება მისივე სხეულთან პროპორციულია.
ხელისა და ფეხის სიგრძის შეფარდებით ხელისა და ფეხის თითებთან ჩანს, რომ ამ სახეობას ადამიანთან შედარებით ბევრად გრძელი ფეხისა და ხელის თითები ჰქონდა.
როგორც ჩანს, ორი შედარებით დაბალი ხერხემლის მალა მენჯთან კონტაქტში აჩვენებს სახსრების შეერთების ადგილს, რომელიც ბარძაყისა და მკლავის ძვალთან შედარებით პატარაა.
კუთხე, რომელსაც ხერხემლის ქვედა მალა ქმნის მენჯთან, მიგვანიშნებს, რომ . , სავარაუდოდ, ქვედა ხერხემლის გამრუდების სიმცირეს განიცდიდა, რაც ასოცირდება მუდმივ, რუტინულ ორ ფეხზე დგომასა და გადაადგილებასთან.
1925 წლის თებერვალში ჟურნალ „”-ში დაბეჭდილ წერილში რეიმონდ დარტმა ტანუგის ბავშვის თავის ქალას დაარქვა სახელი ბინომიალური , აქცია რა ის სახეობის ტიპურ ეგზემპლიარად ახალი სახეობებისათვის.
ჟურნალ „”-ში დაბეჭდილ წერილში 1936 წელს რობერტ ბრუმმა -ში აღმოჩენილი პირველი ჰომინიდური თავის ქალა მიაკუთვნა იგივე გვარს, რომელსაც განკუთვნებოდა ტანუგის ბავშვი.
შემდგომ წელს იმავე ჟურნალში დაიბეჭდა მისი ანგარიში მოლარების შესახებ, რომელშიც მან მოახდინა -ის ყველა ადრეული ჰომინიდების სახეობის აღნიშვნის ფორმალიზება და უწოდა მათ .
ერთი წლის შემდეგ , ბრუმმა -ის სახეობები კლასიფიკაციით მაღლა აიყვანა -ის ახალ გვარამდე, აცხადებდა, რომ ახლად აღმოჩენილი ბავშვის ქვედა ყბის ძვალი განსხვავებული იყო . -ის ტიპური ეგზემპლარისაგან.
სა და -ში ნაპოვნი ყველა ადრეული ჰომინიდების ნამარხები მოგვიანებით სხვადასხვა პალეოანტროპოლოგების მიერ განეკუთვნა . -ის სახეობას, მას შემდეგ მისდევენ აღნიშნულ პრაქტიკას.
1947 წლის 18 აპრილს -თან ახლოს რობერტ ბრუმმა და ჯონ რობინსონმა აღმოაჩინეს -ის ნამარხი, სადაც იყო ყველაზე მეტად სრულყოფილი თავის ქალა, რომელიც, როგორც თავდაპირველად აღნიშნეს, ეკუთვნოდა საშუალო ხნის ქალს.
“-ის თავის ქალა მიჩნეულია ყველაზე სრულყოფილად, თუმცა მისი გამოკვლევისას იგი დაზიანდა, ორ ნაწილად გაიყო და მისი ზოგიერთი ფრაგმენტი დაიკარგა კიდეც.
ბიოსტრატიგრაფიკული გამოთვლების მიხედვით -ის გამოქვაბულის მე-4 ნაწილი, სადაც ყველაზე მეტი . -ის ნაშთია აღმოჩენილი, დაახლოებით 2,5 მილიონი წლის წინანდელია.
ამ ტექნოლოგიის გამოყენებით დადგინდა, რომ ყველაზე ძველია -ის ერთ-ერთი ნიმუში, რომელიც 4 მილიონი წლის უნდა იყოს, თუმცა ეს კვლევის ტექნიკა ჯერ კიდევ დამოწმებებს მოითხოვს.
ის გამოქვაბულში აღმოჩენილი ნარჩენები -ის გამოქვაბულის მე-4 ნაწილის ნიმუშთან შედარებით უფრო თანამედროვე უნდა იყოს, განსხვავებით -ის და ნიმუშთაგან, რომლებიც შედარებით უფრო ძველია.
ნაშთების რეალური ასაკის დადგენა რთულია, თუმცა არის ვარაუდი იმისა, რომ -ში აღმოჩენილი უძველესი ნაშთი უფრო დიდი ხნისაა, ვიდრე -ში აღმოჩენილი ყველაზე ძველი ნაშთი.
იმის გამო, რომ . -ს შენარჩუნებული აქვს ზოგიერთი პრიმიტიული მახასიათებელი (ასეთი მახასიათებლები არის თანდაყოლილი, მიღებული წინაპრებისგან და გადაეცემა შთამომავლობას განსხვავებით შეძენილი მახასიათებლებისგან), . თავდაპირველად ითვლებოდა ჰომოს მოდგმის უშუალო წინაპრად.
ამასთან, . -ის თავის ქალის მახასიათებლები ჰგავს მხოლოდ ჰომოს მახასიათებლებს და არა სხვა ჰომინინებისა, მაგრამ აღსანიშნავია, ისიც, რომ . -ის ზოგი მახასიათებელი მსგავსია პარანთროპუსის გვარის ყველა წარმომადგენელის მახასიათებლისა, რაც არ ხდება ჰომოს შემთხვევაში.
ასევე, . -ის ერთ-ერთი მახასიათებელი მსგავსია მხოლოდ პარანთროპუს რობუსტუსის მახასიათებლისა, რაც, შესაძლოა იმაზე მიანიშნებდეს, რომ . პარანთროპუსების სახეობის უშუალო წინაპარია.
ეს ჰიპოთეზები იმაზე მიუთითებს, რომ პარანთროპუსის გვარი არ იყო მონოფილეტური (ანუ სრულად არ შეიცავდა წინაპართა სახეობას და ყველა მის შთამომავალთა სახეობას), ვინაიდან . არაა ამ გვარს მიკუთვნებული, მაგრამ ყველაზე მეტად ჰგავს ამ გვარის წევრს.
მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენთვის ცნობილი ყველაზე სრულყოფილი -ის გამოქვაბულში ნაპოვნი ჩონჩხი ჯერ კიდევ ბოლომდე არ გაუთავისუფლებიათ ქვებისაგან (რომელიც შედგება ერთად დაცემენტებული კუთხოვანი ფრაგმენტებისგან), . -ის ჩონჩხის აღმოჩენილი ნაწილების მდიდარი კოლექცია საშუალებას გვაძლევს, ზუსტად განვსაზღროთ მისი სხეულის პროპორციები და მოძრაობის შესაძლებლობები.
ეს მაჩვენებელი ადამიანისა და შიმპანზის მაჩვენებლებს შორისაა და მსგავსია მიწაზე მცხოვრები ოთხფეხა ცხოველებისა, ისეთების, როგორიც მაგალითად, ბაბუინია.
გორილებსა და ადამიანებში მკლავი უფრო პატარაა, ვიდრე - მხარი, ხოლო ადამიანის მსგავს ყველა სახის მაიმუნში კი ქვედა ფეხი უფრო მოკლეა, ვიდრე - ბარძაყი.
დარტის მიერ ჩატარებული კვლევები -ზე და მისი ინტერპრეტაცია ტანუგის თავის ქალის მნიშვნელოვაბის შესახებ იმ დროისათვის რადიკალური იყო, რადგან ამ პერიოდში პალეოანთროპოლოგია ჯერ კიდევ განვითარების ადრეულ სტადიაში იყო.
საუკუნის მიწურულს ავსტრალოპითეკუსი დათარიღდა 3,32-დან 1,6 მილიონი წლის წინანდელობით და საბოლოოდ მოხდა მისი კლასიფიკაცია, ანთროპოლოგებმა იგი ადამიანის წინაპრად აღიარეს.
მიუხედავად იმისა, რომ ამ სახეობის კომპლექსურობა საშუალოზე უფრო დაბალი მასშტაბისა იყო და ნაკლებად ცვალებადი, შემორჩენილ პრიმატებთან შედარებით, იგი მაინც მყარ საკვებს უბრუნდებოდა ხოლმე მაშინ, როდესაც მისთვის სასურველი საკვები არ იყო ხელმისაწვდომი ან რთული მოსაპოვებელი იყო.
სკოტმა 2005 წელს მოახდინა შემდეგი მონაცემების ინტერპრეტაცია: . -ის კვების რაციონში ძირითადად ვეგეტარიანული საკვები შედის, ხოლო მყარი საკვები ნაკლებადაა მის რაციონში.
იღებდა იმავე საკვებს, რასაც ბაბუინები, მაიმუნი ვერვეტები და სამანგოები, რომლებიც დღესდღეობით ცხოვრობენ სამხრეთ აფრიკის ტერიტორიებზე და აღსანიშნავია ის, რომ
მშრალ სეზონზე, როდესაც საკვები შედარებით მწირი რაოდენობით მოიპოვებოდა, . , ძირითადად, ხორცითა და კვერცხებით ირჩენდა თავს, ხოლო გაზაფხულსა და ზაფხულში, ხელმისაწვდომობის შესაბამისად, ბალახეულს, ხილსა და ყვავილებს ჭამდა.
საბოლოო ჯამში, . -ის სხეულის პროპორციები და მენჯის მოძრაობის შესაძლებლობა უფრო ემსგავსება ოთხ ფეხზე მოსიარულე ადრეულ ჰომინიდებს, რომელთაც ჯერ კიდევ შემორჩენოდათ ხეებზე ასვლისა და გარკვეული დროით ორ ფეხზე დგომის უნარი, ასევე კვების პროცესში გამართული ტანით დგომა.
იმის გათვალისწინებით, რომ მისი კვების რაციონი ძირითადად შედგებოდა ხილისა და ფოთლებისაგან, სახეობას ეძინა კიდეც ხეზე, როდესაც ამის შესაძლებლობა გააჩნდა.