polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
თანამედროვე იაპონური კარატე სინამდვილეში მოვიდა რიუკიუს არქიპელაგის უდიდესი კუნძულ ოკინავადან, რომელიც მდებარეობს სავაჭრო გზების გზაჯვარედინზე, კიუშიუდან 500 კმ-ზე, ტაივანიდან 600 კმ-ზე და სამხრეთ ჩინეთის სანაპიროდან 800 კმ-ზე.
ამ და სხვა მრავალი უპირატესობიდან გამომდინარე აიკიდო არის არა მხოლოდ ძლიერი მამაკაცებისთვის არამედ შედარებით სუსტი, ტანმორჩილი კაცებისთვისაც და ასევე ქალებისთვისაც.
როგორც ძველად ისე ამზადებენ და ასევე მირთმევის სტილიც ძველებურია, მაგრამ სასადილო ეტიკეტი უფრო თავისუფალია, საკეს მიირთმევენ ჭამის დროს, ამის გამო ბრინჯი მაგიდაზე მიაქვთ ბოლოს.
თანამედროვე იარაღის და საბრძოლო ტექნიკის გამოგონებასთან ერთად ძველმა საბრძოლო ხელოვნებამაც ნელ-ნელა გამოყენებითობა და აქტუალობა დაკარგა და სპორტის სახეობებად ჩამოყალიბდა
იმპერატორის სპეციალური დადგენილებით, 1871 წელს სამურაებს აეკრძალათ ხმლის ტარება, რამაც საკმაოდ მოკლე ხანში მეომრებისა და პოლიციელების საბრძოლო ფიზიკურიმომზადების სისტემაზე იმოქმედა.
იგი მოდის სამურაების დროიდან და მიზნად ისახავს არა მხოლოდ მებრძოლის ფიზიკურ მზადყოფნას, არამედ სულიერ მხნეობას, სიმამაცისა და თავგანწირვის ჩამოყალიბებას და ა.
ასე მაგალითად საუკუნეში უკვე იხსენიება ჯიუჯიცუ, რომელიც საუკუნეში უკვე ყალიბდება როგორც კიდევ ერთი საბრძოლო მომზადების სისტემა და იმპერატორის კარზე იმართებოდა მებრძოლთა შეჯიბრებები.
იაპონური ჭიდაობები ჯიუ-ჯიცუ და ძიუ-დო თავისი ბევრი პრინციპებისთვის ჩინეთს უნდა უმადლოდეს; აი-კი-დოს შემქმნელმა მორიხეი უესიბამ კარგა ხანს ჩინეთში იმოგზაურა და იქაური საბრძოლო ხელოვნებების გადახარშვის შემდეგ შექმნა თავისი ; კუნძულ ოკინავაზე კარატეს შემქმნელები თავიდან ჩინელებთან სწავლობდნენ და ა.
ჯიუ ჯიცუ-ს აქტიურად იყენებდნენ საიდუმლო აგენტები, რადგან ეს არის ხელოვნება როდესაც მხოლოდ საკუთარი თავისა და ილეთების იმედზეა შენი სიცოცხლე დამოკიდებული.
ქვეყნის განვითარებასთან ერთად არა მარტო სამურაების, არამედ უბრალო იაპონელების ცხოვრების პირობებიც შეიცვალა, რაც ობიექტური წინაპირობა აღმოჩნდა ახალი, უფრო დემოკრატიული ფიზიკური აღზრდის სისტემის შექმნისათვის.
ჯერ კიდევ 710-784 წლებსში ცნობილია, რომ იმპერატორ ნარას მმართველობის პერიოდში იმართებოდა გრანდიოზული შეჯიბრებები ჭიდაობა სუმოში, ოღონდ დღევანდელი ტრადიციული სუმოსგან განსხვავებით მოწინაღნდეგეები ერთმანეთს ჩვეულებრივ ყოველდღიურ ტანსაცმელში ერკინებოდნენ.
კარატეში, სხეულის თითოეული ნაწილი ბრძოლის იარაღია, ასევე მნიშვნელოვანია თავდაცვის ტექნიკა, რათა მოხერხდეს მეტოქის მიერ მოყენებული დარტყმის თავიდან აცილება.
ეთნოფრაფია - ანთროპოლოგების მიერ ჩატარებული და ჩასატარებელი დაუსრულებელი მეთოდებია რომელეთა გამოყენებითაც ისინი ცდილობენ მეტი გაიგონ კულტურებზე.
ჩვენ ვიგებთ როგორ ხდება პოლიტიკურად ეკონომიუკურად და სოციალურად უცხო გარემოს ყოველდღიური ცხოვრების შესწავლა და მათთან დაკავშირებული მონაცემების მოგროვება ადაპტაცია უცხო ხალხთან და მათი ენის სწავლა და ა.
მართალია დღესდღეობით უნივერსიტეტებში კვლევების ჩატარების უამრავ სხვადასხვა მეთოდს ასწავლიან, ეთნოგრაფებს ხშირად მაინც თვითონ უწევთ ახალი გზების მოძიება ჩანაწერების ორგანიზებულად გაკეთებისთვის.
გარდა ამისა ეთნოგრაფებს აქვთ თავიანთი დღიური სადაც ყოველდღიურად აღნიშნავენ საკუთარ განცდებს რადგანაც შეიძლება ამანაც დიდი გავლენა იქონიოს სამუშაოს შეჯამებაზე.
არაა დამტკიცებული, რომ პოსტინდუსტრიული ინფორმაციული საზოგადოების განვითარება ისტორიის აუცილებელი მსვლელობაა, თვლიან, რომ შესაძლებელია კვალდაკვალ მიყოლა იმ მოძრაობის, რომელიც ემყარება განუსაზღვრელ ქრონოლოგიას.
ბელი დარწმუნებული იყო ამ მარშრუტში და 1970-იან წლებში თვლიდა, რომ „პოსტინდუსტრიალიზმი ხდება გარკვეული საზღვარი 21-ე საუკუნეში, როგორც საზოგადოებრივი სტრუქტურა აშშ-ში, იაპონიაში, საბჭოთა კავშირში და დასავლეთ ევროპაში.
გამოდის, რომ ადამიანებმა არაფერი არ უნდა გააკეთონ და არ უნდა შეშფოთდნენ საკუთარ ქვეყანაში არსებული ისეთი პრობლემების მიმართ, როგორიცაა უსამართლობა, უთანასწორობა, 3 სისასტიკე ადამიანთა ყოფიერებაში, რადგან ისტორიული ლოგიკა დაუნდობელია და სისტემის შემადგენელი ნაწილების სახით იზიდავს და ავითარებს მათ.
რასაც თვითონ ბელი უარყოფდა, მაგრამ მაინც რთულია გაექცე დასკვნას, რომ თანამედროვე საზოგადოება ჩართულია პოსტინდუსტრიალიზმში, როგორც ღრმა სოციალურ ტენდენციაში.
დიდი გამოკითხვა ჩატარდა და სთხოვდნენ მთხრობელებს დაეწერათ მოთხრობა შმთხვევებზე რომელიც 6-დან ერთ-ერთი ემოციის წარმოშობის მიზეზი იყო: ბრაზი, სიძულვილი, შიში, ბედნიერება, სევდა და გაოცება.
1580 წელს თავის ესეში „კანიბალებზე“ მიშელ დე მონტაინე წერს, რომ ადამიანი ბუნებით ეთნოცენტრისტია და სხვის ქცევებსა, თუ მორალზე დასკვნებს საკუთარ ქცევებსა და მორალზე დაყრდნობით აკეთებს და ფიქრობს, რომ მხოლოდ თავისია უნივერსალურად მისაღები.
მათი აზრით, კულტურები ვითარდებიან ისტორიული გარემოებების მიხედვით და არა წრფივი პროგრესიით „პრიმიტიულიდან“ „ცივილიზებულამდე“, როგორც ამას ევოლუციონისტები ქადაგებდნენ.
თვლიდნენ, რომ კულტურა გაცილებით უფრო მეტ ზეგავლენას ახდენს ინდივიდის სოციალურ ცხოვრებასა და ქცევებზე, ვიდრე ეს სამი დეტერმინიზმი: კულტურის რასული თეორიები, გეოგრაფიული დეტერმინიზმი და ეკონომიკური დეტერმინიზმი.
ფრანც ბოასი და მისი მიმდევრები თვლიდნენ, რომ ადრეული ევოლუციონიზმის მიმდევრები, არასაკმარისად იცნობდნენ იმ კულტურებს რომლებსაც შეისწავლიდნენ, მათ არ ესმოდათ ამ კულტურათა თავისებურებების წარმოქმნის კონტექსტი.
ამის მიზეზის ახსნა მარტივია: თუ ჩვენ ეთნოგრაფების მთავარ ამოცანად მათი მხრიდან უცხო კულტურის აღწერას მივიჩნევთ, ბუნებრივია უცხო გარემოსთან შეხება თითოეული მათგანისთვის ახალ პიროვნულ გამოწვევას გულისხმობს და ასე კიდევ უფრო რთული ხდება სუბიექტური მოსაზრებების არიდება.
კარგი ეთნოგრაფის ნამუშევარი უნდა პასუხობდეს ისეთ კითხვებს როგორიცაა: რა არის კულტურა, რა არის სოციალური „ჩარჩოები“ აღწერილ ადამიანთა ჯგუფისთვის, ვინ და რა ნიშნის მიხედვით აღწერს ამ ადამიანებს, ვინ უფრო პრივილეგირებულია და ვინ ნაკლებად, ვინ არის ამ ჯფუფის ლიდერი როგორ ირჩევა იგი და ა.
მისი მთავარი მიზანია სხვადასხვა კულტურებისა და სოციალური ჯგუფების რელიგიური მრწამსის, ენების, ქორწინებების, სქესების როლის ურთიერთობების და ტრადიციბის ერთმანეთთან შედარება.
იმ დროს როდესაც ანთროპოლოგია შეისწავლის ცალკეულ კულტურებს ეთნოლოგია ცდილობს უფრო გლობალურად განიხილოს ამ კულტურების ურთიერთდამოკიდებულება და გავლენა.
ეთნოლოგები არა მხოლოდ აღგვიწერენ ეთნოგრაფებივით, არამედ ცდილობენ სხვადასხვა ცნობებით ახალი ფაქტებიც გამოააშკარავონ ამისთვის ისინი ანთროპოლოგიის ისეთ მიმართულებებზე კონცენტრირდებიან როგორიცაა ფსიქოლოგია, რელიგიური ან ეკონომიკური ანთროპოლოგია, პოლიტიკური ანთროფოლოგია, სქესების მნიშვნელობები, ფოლკლორი.
მათი აზრით კულტურული ანთროპოლოგია ესაა წარმოგვიდგება როგორც განზოგადებული ცოდნა კულტურის ძირითადი ინსტიტუციების შესახებ, იმ დროს როდესაც ეთლოგია კულტურების ანალიტიკურ შედარებას ნიშნავს.
მესამენი ამტკიცებენ რომ ეთნოლოგია მოიცავს უფრო ფართო სფექტრს რადგანაც კულტურული ანთროპოლოგია ეფუძნება მხოლოდ და მხოლოდ ადამიანის ბიოლოგიურ და ფიზიკურ საფუძველს.
მეოთხე ვარიანტი ეფუძნება იმას რომ კულტურული ანთროპოლოგია ეს ადამიანის კულტურული ასპექტებია ხოლო ეთნოლოგია ცალკეული ეთნიკური დაჯგუფებების შესწავლაა.
საბოლოო შედეგზე ორიენტრიების ნაცვლად ეთნოგრაფები კონცენტრირებულები არიან არსებულ სიტუაციაზე რადგანაც იმის გარკვევა თუ რა იქნება შემდეგი ეტაპი მათი საქმისა სწორედ ასე ირკვევა.
უპირატესობა ენიჭება იმ საკითხებს რომლებიც მათთვის საინტერესოა რადგან წარმატებული კვლევა დიდწილად არის დამოკიდეუბლებული იმაზე, რამდენად ინტერესით ატარებდნენ მას.
შემდეგი ეთნოგრაფები მაქსიმალურად ცდილობენ გათავისუფლდნენ ყველა წინასწარი ცნობისგან რაც მათ კულტურაზე ჰქონდათ მოპოვებული, რადგანაც ხელახალი შემეცნებისას ისინი ყველაფერს თანაბარი ინტერესით აკვირდებიან და არ გამოარჩევენ მხოლოდ იმას რაც მათ აზრით არის მნიშვნელოვანი.
აქ იგულისხმება ისიც, თავად ეთნოგრაფები რამდენმად გახსნილები იქნებიან დასაკვირვებელ კულტურასთან ეს კი იმისთვის ხდება რომ საბოლოოდ ეთნოგრაფი როგორც თემის ახალი წევრი ისე იქნას მიღებული და ჯგუფის წევრები მასთან განსხვავებულად არ მოიქცნენ.
ბრიტანელმა ანთროპოლოგმა, სერ ედვარდ ტეილორმა, წარმოთქვა პირველად სიტყვა კულტურის განსაზღვრება 1865 წელს მან გამოაქვეყნა პირველი ნაშრომი "გამოკვლევები კაცობრიობის ძველი ისტორიის სფეროში" , რომელშიც ავითარებდა კულტურის პროგრესული განვითარების იდეას ველურობის ეპოქიდან ცივილიზაციამდე.
საყოველთაოდ ცნობილია კულტურის ტაილორისეული განსაზღვრება: „კულტურა არის ის კომპლექსური ხვრელი, რომელიც მოიცავს განათლებას, რწმენას, ხელოვნებას, კანონებს, მორალებს, ტრადიციებს და კიდევ სხვა შესაძლებლობებსა და ჩვევებს, რაც ადამიანს დაბადებიდან ახასიათებს.
1865 წელს მან გამოაქვეყნა პირველი ნაშრომი "გამოკვლევები კაცობრიობის ძველი ისტორიის სფეროში" , რომელშიც ავითარებდა კულტურის პროგრესული განვითარების იდეას ველურობის ეპოქიდან ცივილიზაციამდე.
კულტურული არსებობის ფორმების ნაირსახეობა მას წარმოედგინა როგორც თანდათანობითი განვითარების სტადიები, რომელთაგან თითოეული წარმოადგენს წარსულის პროდუქტს და, თავის მხრივ, ასრულებს გარკვეულ როლს მომავლის ფორმირებაში.
კულტურული რელატივიზმი არ ნიშნავს იმას, რომ თუ რომელიმე ჯგუფი რამეს აკეთებს თავისი კულტურის ფარგლებში, სხვა ჯგუფებიც ნებადართულნი არიან ჩაიდინონ მსგავსი ქმედებები.
კანონზომიერება რაიმე ნეგატიური თუ პოზიტიური ჩვეულებისა განხილულ უნდა იქნეს იმაზე ორიენტირებით, თუ რამდენად ერგება ესა თუ ის ჩვევა სხვა ჯგუფის ჩვევებს.
თუ ყველა გადარჩენილ საზოგადოებაში არსებობს სხვადასხვა აკრძალვების არსებობის აუცილებლობა, ეს საკმაოდ მტკიცე არგუმენტს გვაძლევს იმის თაობაზე, რომ მორალური კოდის ასპექტების არსებობა აუცილებელი და შეუცვლელია.
საზოგადოებრივ-ეკონომიკური ფორმაციები - პირველყოფილი თემური, მონათმფლობელური, ფეოდალური, კაპიტალისტური და სოციალისტური - წარმოადგენენ საზოგადოებრივი პროგრესის საფეხურებს და თანამიმდევრობით ცვლიან ერთმანეთს.
ამა თუ იმ ხალხმა შეიძლება გამოტოვოს რომელიმე ფორმაცია (მაგალითად, გერმანელ და სლავ ტომებში, რიგი მიზეზების გამო, მონათმფლობელური ფორმაცია არ ჩამოყალიბდა და ისინი პირველყოფილი თემური წყობილებიდან პირდაპირ ფეოდალიზმზე გადავიდნენ).
ფრანც ბოასი (დ. 9 ივლისი, 1858, მინდენი, ვესტფალია, გერმანია — გ. 22 დეკემბერი, 1942, ნიუ-იორკი, აშშ) — გერმანიაში დაბადებული ამერიკელი ანთროპოლოგი მე-19 საუკუნის მეორე ნახევარსა და მე-20 საუკუნის პირველ ნახევარში მოღვაწეობდა.
მან ნიუ იორკში, კოლუმბიის უნივერსიტეტში მოღვაწეობისას ჩამოაყალიბა ანთროპოლოგიის ერთ-ერთი მოწინავე დეპარტამენტი ამერიკის შეერთებულ შტატებში.
ბოასის სპეციალობა ჩრდილოეთ ამერიკელი ინდიელების კულტურებისა და ენების შესწავლა იყო, მაგრამ ის ასევე იყო დიდებული მასწავლებელი იმ უმრავი დიდი მეცნიერისა, რომლებმაც განავითარეს ანთროპოლოგია ამერიკის შეერთებულ შტატებში: ალფრედ ლუის კრობერი, რუთ ბენედიქტი, მარგარეტ მიდი, მელვილ ჰერსკოვიცი და ედვარდ საპირი.
მან საფუძველი ჩაუყარა მულტიხაზობრივი ევოლუციის თეორიას: კულტურები ვითარდებიან არა რაღაც შინაგანი ლოგიკის საფუძველზე, არამედ ცვალებად გარემოსთან ადაპტაციის საჭიროებიდან გამომდინარე.
კულტურის განვითარების გადამწყვეტ ფაქტორებად იგი ტექნოლოგიას და ეკონომიკას მიიჩნევდა, მეორადი მნიშვნელობის ფაქტორებად კი – პოლიტიკურ სისტემას, იდეოლოგიას და რელიგიას.
მეცნიერებამ გვაჩვენა, რომ ზოგიერთი ცხოველი - განსაკუთრებით მაიმუნები - ადამიანების მსგავსად უშვებენ ისეთ ხმებსა და ბგერებს, რომ მათი ეს ქცევა ძალიან ჰგავს ადამიანის კომუნიკაციის საშუალებას.
ლინგვისტიკის შესწავლისას, ანთროპოლოგები უკეთესად ახერხებენ შეისწავლონ, თუ როგორ აღიქვამენ და შეიცნობენ ადამიანები თავიანთ თავსა და ამ სამყაროს.
კულტურული რელატივიზმი არის თვალსაზრისი, რომლის თანახმადაც, კულტურა შეიძლება გაგებულ იქნეს მხოლოდ მისი საკუთარი ღირებულებებისა და ნორმების მისივე კონტექსტში ანალიზის საფუძველზე.
ამ თვალსაზრისის თანახმად, შეუძლებელია კულტურათა შეფასება, როგორც „უფრო მაღალის“ ან „უფრო პროგრესულის“, კულტურები უბრალოდ განსხვავდება ერთმანეთისაგან, ყველა მათგანი უნიკალური და შეუცვლელი ღირებულების მქონეა.
ევოლუციონიზმის ერთ-ერთი თვალსაჩინო წარმომადგენელია ინგლისელი ფილოსოფოსი, ბიოლოგი, სოციოლოგი და ფსიქოლოგი ჰერბერტ სპენსერი , რომლის ფუნდამენტურ ნაშრომს "სოციოლოგიის საფუძვლები" საფუძვლად დაედო უმდიდრესი ეთნოგრაფიული მასალა.
კულტურები, ანუ საზოგადოებანი, ვითარდება გარეშე და შინაგანი (ადამიანის ფიზიკური ბუნება, რასათა დიფერენციაცია, ფსიქიკურ თვისებათა მრავალფეროვნება) გავლენით.
დიფუზიონისტთა აზრით, კულტურა კონკრეტულ გეოგრაფიულ რეგიონში წარმოიშობა, ხოლო მისი განვითარება კულტურული ელემენტების გადაადგილების, სესხების, შერევის გზით მიმდინარეობს.
ნებისმიერი კულტურული ფაქტი - იქნება ეს მშვილდი თუ ისარი, ტოტემიზმი თუ სხვა, ისტორიაში მხოლოდ ერთხელ წარმოიშვა, რომელიღაც ერთ ადგილას, ეკუთვნოდა ერთ რომელიღაც კულტურას და შემდეგ მასთან ერთად გავრცელდა სხვადასხვა კულტურაში.
სოციალური ჯგუფის კულტურა, თავის მხრივ, მოიცავს მრავალ ასპექტს: ენა, რელიგიური რწმენები, მუსიკა, შრომა, სქესობრივი როლები, როგორ აპროექტებენ სახლებს, და სხვა მრავალი ჩვევები და იდეები, რაც ფართოდაა გავრცელებული ამა თუ იმ სოციალურ ჯგუფებში.
ანთროპოლოგები ფსიქოლოგიით მე-20 საუკუნის დასაწყისში დაინტერესდნენ, რადგან ამ პერიოდში წარმოიშვა იდეა იმის შესახებ, რომ ადამიანის ბუნება მხოლოდ დასავლურ ცივილიზაციებში ბოლომდე არ შეიძლებოდა გამოჩენილიყო, მეცნიერებმა თანდათან დაიწყეს შესწავლა სხავდასხვა კულტურების და ინდივიდების ამ კულტურებში.
ოტო კლინბერგიც იმ ადამიანთა რიცხვს მიეკუთვნებოდა, ვინც ფიქრობდა, რომ სხავდასხვა კულტურები უნდა გამოკვკლეულიყო, ის ამბობს: "როგორ შეიძლება ადამიანის ქცევასა და მის ზოგად კონცეფციაზე ვისაუბროთ, როცა მხოლოდ ერთი სახის ადამიანი არის გამოკვკლეული"
მისი უნიკალური მიზანი იყო ის, რომ გამოეკვლია და ანალიზი გაეკეთებინა არა უბრალოდ სანების ფორმებისა, არამედ მათი მნიშვნელობა გარკვეული ადამიანების ჯგუფებისთვის.
გერტცის თეორია მდგომარეობდა შემდეგში: საგნები, რომლებიც არ არიან რაიმე კულტურის ნაშთი, მაინც არიან დატვირტული რაღაც სიმბოლიკით, რომლებსაც შეუძლიათ განსაზღვრონ განვითარება პერსპექტივაში და შეცვალონ გარშემო არსებული სამყარო.
ტაილორი არ გამორიცხავდა კულტურაში რეგრესულ ცვლილებათა შესაძლებლობას, ისტორიული ან ბუნებრივი კატაკლიზმების შედეგად, მაგრამ ამტკიცებდა, რომ მთავარ მიმართულებას კაცობრიობის ისტორიაში წარმოადგენს კულტურის ევოლუციური პროგრესული განვითარება.
ის იყო ერთ-ერთი დამაარსებელი და პირველი პრეზიდენტი აფრიკული სწავლებების ასოციაციის, ეკავა მაღალი თანამდებობები ამერიკის ანთროპოლოგთა ასოციაციაში, „ამერიკული ასოციაცია მეცნიერების წინსვლისთვის“-ში, „ამერიკული ფოლკლორის საზოგადოებაში“, და „ანთროპლოგთა საერთაშორისო კონგრესზე“.
1920 წელს ჩიკაგოს უნივერსიტეტში ისტორიაში ბაკალავრის ხარისხის მიღების შემდეგ 1921 წელს ანთროპოლოგიაში მაგისტრის ხარისხი დაიცვა ნიუ იორკში, კოლუმბიის უნივერსიტეტში, სადაც შეხვდა ფრანც ბოასს და მისივე ხელმძღვანელობით 1923 წელს მიიღო დოქტორის ხარისხი.
თუ ჩვენი მიზანია, შევისწავლოთ ადამიანი, მისი ქცევები და რწმენები, აუცილებელია უკეთ გავეცნოთ უძველეს ადამიანსა და დღევანდელ, თანამედროვე ადამიანს.
არქეოლოგების მიზანი არა მხოლოდ ჩვენი წინაპრების ტრადიციების და მათი ყოველდღიური ცხოვრების რეკონსტრუქციაა, არამედ არის ის, რომ გააკეთონ ანალიზი კულტურული ცვლილებების და შემოგვთავაზონ შესაძლო ვარიანტები და ახსნები ამ კულტურული ცვლილებების შესახებ.
ეთიკოსების აზრით, კულტურული რელატივიზმი საფრთხეს უქმნის ეთიკურობასა და მორალურობას, რადგან თუ ღირებულებები ფარდობითია მოცემულ კულტურასთან, მაშინ შეუძლებელია არსებობდეს რაიმე უნივერსალური მორალური დოგმები, რომლითაც შეიძლება სხვადასხვა კულტურის ხალხის საქციელები განისაჯოს.
თუ არ იარსებებს რაიმე საერთო, უნივერსაულური წესი, მაშინ კარგისა და ცუდის გამორჩევა მხოლოდ პირად მოსაზრებაზე იქნება დამოკიდებული და შეუძლებელი გახდება ვინმეს ქმედება შეაფასო დადებითად, ან უარყოფითად.
ერიკ ვულფი შთაგონებული იყო მარქსის იდეალებით და მისი ნაშრომის დამსახურებით, ის გაუშვეს მონაცემების შესაგროვებლად პუერტო რიკოს გარეუბნებში, მოგვიანებით ამ ექსპედიციამ ვულფი მექსიკასა და ევროპაში მოახვედრა, სადაც მან ბოლომდე შეისწავლა დაბალი ფენის წარმომადგენლების საზოგადოება.
ჰერსკოვიცის მიხედვით, პოზიტიური ეთნოცენტრიზმი არის უბრალოდ „შეხედულება, რომლის მიხედვითაც, საკუთარი ჯგუფის ცხოვრების ნირი სხვა დანარჩენებზე უფრო მისაღებია.
რუთ ბენედიქტი (დაბ. 5 ივნისი, 1987, ნიუ-იორკი, აშშ - გარდ. 17 სექტემბერი, 1948, ნიუ იორკი) ამერიკელი ანთროპოლოგი, რომლის თეორიებმაც ძლიერი გავლენა იქონიეს კულტურულ ანთროპოლოგიაზე, განსაკუთრებით კულტურისა და პიროვნების შესწავლაზე.
ბენედიქტი ვასარის კოლეჯის დასრულების შემდეგ 1909 წელს ევროპაში წავიდა, ერთი წლის შემდეგ კალიფორნიაში დაიდო ბინა, სადაც გოგონათა გიმნაზიაში სწავლობდა.
ღირებულებები არიან ჯგუფში გაზიარებული იდეალები, რომლებიც წარმოშობენ რწმენებსა და ქცევის ნორმებს, რომლებიც თავის მხრივ ჯგუფის ცხოვრებასა და მიზნებზე მოქმედებენ.
თუ მორალი ფარდობითია, მაშინ რა მორალით შეიძლება დაუპირისპირდე ნაცისტების ჰოლოკოსტს, ლათინური ამერიკაში დაბალი კლასის ეკონომიკურ მდგომარეობას, მილიტარისტული სახელმწიფოების მიერ ბირთვული იარაღების მიმართვას სხვებზე?
ეთნოცენტრიზმი არის შეგნებული ან გაუცნობიერებელი კულტურული ან ეთნიკური მიკერძოებულობა, რომლის მიხედვითაც ინდივიდი სამყაროს აღიქვამს საკუთარი ჯგუფის პერსპექტივიდან, თავის ჯგუფს აღიქვამს სანიმუშოდ, სტანდარტულად და სხვა ყველა დანარჩენ ჯგუფს აფასებს მისი იდეალების გადმოსახედიდან.
მან დოქტორის ხარისხი მიიღო 1923 წელს მისი ნაშრომის დამსახურებიტ ჩრდილოეთ ამერიკელი ინდიელების თაობაზე, “დამცველი სულის კონცეფცია ჩრდილოეთ ამერიკაში“.
ფრეზერმა ერთ-ერთმა პირველმა სცადა ძველი აღთქმისა და სხვადასხვა ხალხის მითოლოგიის შედარებით-ისტორიული შესწავლა, საფუძველი ჩაუყარა ძველი აღთქმის, როგორც წყაროს განხილვას კაცობრიობის ისტორიის რეალურ მოვლენათა შესასწავლად.
იგი ავტორია კაცობრიობის გონებრივი განვითარების ევოლუციურ სტადიათა ორიგინალური კონცეფციისა, რომლის თანახმად, გამოიყოფა სამი ასეთი სტადია: მაგია, რელიგია, მეცნიერება.
ანთროპოლოგი კლაიდ კლუკჰონი წერდა, რომ კულტურის კონცეფცია შეიძლება იქნეს დამახინჯებული და არასწორად განმარტებული: „ზოგი ფიქრობს, რომ კულტურული ფარდობითობა ასუსტებს მორალს.
ევოლუციონისტურ თეორიათა ადრეული წარმომადგენლები ავითარებდნენ ერთხაზობრივი ევოლუციის იდეას, რომელიც დაკავშირებულია ოგიუსტ კონტის, ედუარდ ტაილორის, ლუის ჰენრი მორგანის, ჰერბერტ სპენსერის სახელებთან.
პოლ ფარმერი — არა მარტო ამერიკელი ანთროპოლოგი და ფიზიკოსია, არამედ ადამიანთა უფლებების დამცველიც, იბრძვის, რომ მიანიჭოს ჯანმრთელობით აღსავსე ცხოვრება ღარიბ და გაჭირვებულ ხალხს.
კულტურის განვითარებას ტაილორი განიხილავდა როგორც ადამიანის გონებისა და შრომის პროდუქტების თანდათანობით განვითარებას მარტივიდან რთულისაკენ, მემკვიდრეობითობის აუცილებელი შენარჩუნებით.
ამ გზას გაივლის როგორც მატერიალური კულტურის ელემენტები, ისე ყველა იდეა, დოქტრინა, კანონი, მხატვრული ნაწარმოები თუ სულიერი კულტურის ნებისმიერი სხვა გამოხატულება.
მიზეზი კულტურული ანთროპოლოგიის გაჩენისა იყო შემდეგი: კოლონიალიზმის დროს სხვადასხვა კულტურათა შეჯახება მოხდა, რის გამოც კულტურები დიდი საფრთხის წინაშე აღმოჩნდნენ, მოხდა მათი აღრევა და ინდივიდუალიზმის დაკარგვა.
ამ თვალსაზრისით, მარქსი და ენგელსი ჰეგელის მიმდევრები იყვნენ, მაგრამ, მისგან განსხვავებით, ამ კანონზომირებათა წყაროს ისინი ეძებდნენ არა აბსოლუტურ გონში, არამედ თვით ისტორიულ მოვლენათა შინაგან ლოგიკაში, რომელიც ადამიანთა ნებისაგან დამოუკიდებლად, ობიექტურად ყალიბდება.
ხოლო ექსტრემისტულ ნეგატიურ ფორმას ეთნოცენტრიზმი აღწევს მაშინ, როცა უფრო დიდი ძალაუფლების მქონე ჯგუფი სხვაზე ავრცელებს არა მარტო თავის წესებს, არამედ აქტიურად შეურაცხყოფს სუსტი ჯგუფის ღირებულებებს.
ევოლუციონიზმისათვის დამახასიათებელი კულტურათა აბსტრაქტული განხილვის ნაცვლად, დიფუზიონისტებმა დააყენეს კულტურათა ურთიერთგავლენისა და კონკრეტულ-ისტორიული კავშირების პრობლემა, გამოიკვლიეს კულტურის სივრცითი და დროითი მახასიათებლების საკითხი.
უაიტი უარყოფდა “პრიმიტიული” საზოგადოებების ტრადიციულ გაგებას და ამტკიცებდა, რომ საზოგადოებები ერთმანეთისაგან განსხვავდებიან არა სხვა ნიშნით , არამედ მათ მიერ მოხმარებული ენერგიის ოდენობით; ენერგიის მოხმარების ზრდას მოყვება სოციალური დიფერენციაციის გაღრმავება.
ტაილორისეული განსაზღვრება: "კულტურა, ანუ ცივილიზაცია, ფართო ეთნოგრაფიული აზრით, შედგება ცოდნის, რწმენა-წარმოდგენების, ხელოვნების, ზნეობის, კანონების, ზნე-ჩვეულებათა და ზოგი სხვა უნარ-ჩვევებისაგან, რომლებიც აითვისა ადამიანმა როგორც საზოგადოების წევრმა".
მან კულტურის განვითარება გეოგრაფიულ პირობებს დაუკავშირა, თვლიდა, რომ კაცობრიობის განვითარების მთავარი მამოძრავებელი მიგრაციებია, მისი შედეგია ხალხთა კონტაქტი და კულტურის დიფუზია.
კულტურული ფსიქოლოგია არის დარგი იმის შესახებ, თუ როგორ ზემოქმედებს კულტურა ადამიანზე და როგორ ფორმირდებიან ინდივიდები თავიანთ კულტურაში, მიმდინარეობა, ლინგვისტების, ფილოსოფოსების, ანთროპოლოგებისა და ფსიქოლოგების კვლევის ობიექტს წარმოადგენს.
საუკუნეში ევოლუციონისტურ თეორიათა დიდი ნაწილი აღიარებს მრავალხაზობრივი განვითარების იდეას და ყურადღებას ამახვილებს ცალკეული საზოგადოებებისათვის დამახასიათებელ თავისებურებებზე.
1940-იან წლებში ანთროპოლოგებმა ლესლი უაიტმა და ჯულიან სტიუარდმა სცადეს ევოლუციონისტური თეორიის მყარ მეცნიერულ საფუძველზე დაყენება და საფუძველი ჩაუყარეს ნეოევოლუციონიზმის სახელით ცნობილ თეორიას.
კარლ მარქსისა და ფრიდრიხ ენგელსის სახელებს უკავშირდება ისტორიის მატერიალისტური გაგების დამკვიდრება და საზოგადოებრივ-ეკონომიკური ფორმაციების თეორია, რომლის მიხედვით:
ეთნოცენტრიზმი გადაიზრდება ნეგატიურში, როცა რაღაც ჯგუფი ხდება ყველაფრის ცენტრი და სხვები განიხილებიან და ფასდებიან მასთან მიმართებით“ - ამბობს უილიამ გრეჰემ სამნერი.
დაახლოებით უკვე მეოცე საუკუნისთვის, ადამიანის განათლება იმდენად გაუმჯობესდა და განვითარდა, რომ მრავალი განსაზღვრება შეიძინა სიტყვა კულტურამ დროთა განმავლობაში.
მისი შემოქმედებითი განვითარება დაიწყო ფაიფურის და თიხის მინიატურებიდან თიხის ქანდაკებებამდე, რომლებიც ამჟამად ერევნის და მოსკოვის საჯარო და მუნიციპალურ შენობებთან, ქუჩებსა და პარკებში იკავებს ადგილს.
საკუთარ შემოქმედებაში, რიფსიმე სიმონიანი ასევე უშუალოდ ეხებოდა სომხურ ლიტერატურას: ეროვნული მითები და ლეგენდები, საიათნოვას და ოვანეს თუმანიანის პოეზია, ავეტიქ ისააკიანის დახვეწილი და მრავალფეროვანი ტექსტები.
რიფსიმე სიმონიანი (; დ. 2 იანვარი, 1916, ყარსი — გ. 28 სექტემბერი, 1998, ერევანი) — სომეხი მხატვარი და მოქანდაკე, რომელმაც ფასდაუდებელი წვლილი შეიტანა დეკორატიული ხელოვნების და კერამიკის განვითარებაში; სომხეთის სახალხო არტისტი .
სიმონიანი საკუთარ ნამუშევრებს მხატვრობაში ცნობილ მოღვაწეებს და არამ ხაჩატურიანის, კონსტანტინ სარაჯევის, ავეტიქ ისააკიანის, სტეფან ზორიანის, ზენაიდა პალის, რუბენ პარონიანის და სხვათა ქანდაკებებს უკავშირებდა.
ამ პერიოდში პარიზში ის ხვდება ფერნანდა ოლივიეს, რომელიც მხატვრებისა და სკულპტორებისთვის მოდელირებდა, და მრავალი ნახატი გამსჭვალულია ოსტატის მოდელისადმი თბილი დამოკიდებულებით, ფრანგულ მხატვრობასთან ახლო გაცნობასთან ერთად.
იმის მიუხედავად, რომ ბარსელონას თანამედროვე არქიტექტურის განვითარება განპირობებული ანტონიო გაუდის ღვაწლით ასევე თანამედროვე მუშაკებმაც შეძლეს ბარსელონას გარემოს განვითარება.
მადრიდის მუზეუმი შედგება რამდენიმე კაფესგან, მაღაზიებისგან და უშუალოდ გამოფენის დარბაზებისგან, რომლებშიც წარმოდგენილია ყველანაირი ხელოვნების ნიმუში, მიუხედავად მიმართულებისა.
ამ ქვეყნის კულტურას სულს შთაბერავდნენ პიკასო, ველასკესი, ფრანცისკო გოია, სალვადორ დალი. სხვადასხვა ერის, რელიგიის და კულტურის ზემოქმედებამ თავისი კვალი დატოვა ესპანეთის კულტურასა და ტრადიციაზე.
ცისფერი პერიოდი , სევდიანი, ცისფერი შეფერილობის ნახატები, რომელზეც გავლენა მისმა ესპანეთში მოგზაურობამ და ახლო მეგობრის გარდაცვალებამ იქონია; ხშირად აღწერს აკრობატებს, არლეკინებს, მეძავებს, მათხოვრებსა და ღარიბ მხატვრებს.
2012-2013 წლებში იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“, საპროცედურო საკითხთა დაწესების კომიტეტის თავმჯდომარე.
დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის იურიდიული და ჟურნალისტიკის ფაკულტეტები, 1994 წელს — ასპირანტურა, ხოლო 2019 წელს — დოქტურანტურა.
ირინე იმერლიშვილი — ქართველი ბიოლოგი, თანამდებობის პირი, იურისტი, პოლიტიკოსი, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლე 2016 წლის 24 ოქტომბრიდან, საქართველოს ეროვნული უშიშროების საბჭოს მდივანი 2013-2016 წლებში.
ახალგაზრდა მომღერალს სურდა, რომ იგი თბილისის ოპერაში მიეღოთ მაგრამ, თბილისში ჩამოვიდნენ წარმომადგენლები დიდი თეატრიდან , ამავე თეატრის დასის ხელმძღვანელი ა.
ერთ წელისადში მან შეასრულა პრილეპას პარტია ოპერიადან „დედოფალი ყვავი“, პეტრე ჩაიკოვსკი და მიქაელას პარტია ოპერიდან „კარმენი“ ჟორჟ ბიზე და გახდა დასის სოლისტი.
1968 წელს მონაწილეობა მიიღო მსოფლიო ფესტივალში დამწყებთათვის და სტუდენტებისთვის სოფიაში, სადაც მეორე ლაურეატის და ვერცხლის მედლის მფლობელი გახდა, ხოლო გამარჯვება 1973 წელს მსოფლიო ფესტივალზე მოიპოვა.
მომღერალი არაჩვეულებრივი იყო ლირიკულ პარტიებში, თუმცა თავად მომღერალი არ ეთანხმებოდა იმ აზრს, რომ იგი მხოლოდ ლირიკული სოპრანო იყო, მას ასევე დრამატული პარტიებიც იზიდავდა.
მიიღო მონაწილეობა დიდი თეატრის გასტროლში, გასტროლის მანძილზე პარიზში „პარიზის ოპერის თეატრი“, მონრეალში, მილანში „ლა სკალას“ თეატრი, ნიუ-იორკში მეტროპოლიტენის ოპერის თეატრი, ვოკალური ხელოვნების მოყვარულებმა მომღერალი გაიცნეს ოპერებით „ევგენი ონეგინი“, „სიმონ კოტკო“, „ომი და მშვიდობა“, „მოთამაშე“.
1980-იან წლებში ოთხი სეზონის განმავლობაში მუშაობდა თეატრ კოვენტ-გარდენში სადაც მონაწილეობა მიიღო ოპერებში: „დონ ჟუანი“ და „ “ ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი.
2000 წელს ნიუ-ჯერსში იგი მღერის „აიდაში“, მაგრამ არა მთავარ პარტიას, რომელსაც იგი დიდი თეატრისა და სხვა მსოფლიოს დიდ სცენებზეა ასრულებდა, არამედ ამნერისის პარტიას .
ქმართან გაშორების შემდეგ, დედა ქალიშვილსა და ვაჟიშვილს მარტო ზრდიდა, ცხოვრობდნენ რთულად, ადრეულ ბავშვობა მოუწია საომარ პერიოდში, ომის ბოლო წლებშიც კი არავის იმედი აღარ ჰქონდათ.
მოგვიანებით მომღერალი ერთ-ერთ ინერვიუში ამბობს: „მე ისე ადრე დავიწყე ოცნება მომღერლის კარიერაზე, რომ სხვა პროფესიებზე ფიქრისთვის დროც აღარ მრჩებოდა.
ერთხელ სასწავლებელს წვეული ცნობილი ქართველი მომღერალი ზურაბ ანჯაფარიძე დაეხმარა მას, რომ მოესმინა მაყვალა ყოფილ დიდი თეატრის სოლისტს და იმ დროს თბილისის კონსერვატორიის პედაგოგ ვერა დავიდოვას.