polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
დემონებთან ბრძოლისა და სამოთხის სვეტების დანგრევის შემდეგ, ნიუვა უწყვეტად მუშაობდა დანგრეულის აღსადგენად, ამიტომ ცდილობდა დაედნო ხუთი ფერის ქვა, რომ შეეკეთებინა ზეცა.
ლიეძიეში, თავი 5 „თანგის კითხვები“ , ავტორი ლიე იუკოუ აღწერს ნიუვას მიერ შექმნილ სამოთხეს ხუთი ქვის გამოყენებით, ასევე იმას თუ როგორ ჭრის დიდებულ კუს ფეხებს, ცის გასასწორებლად.
ისტორიულად, როლა იყო გასაჩერებელი ადგილი რკინიგზის მონაკვეთზე სენტ ლუისი - სან ფრანცისკო და მდებარეობს სეტნ ლუისსა და სპრინგფილდს შორის, თითქმის შუაში.
ნანკინში ტაიპინელთა აჯანყების ხელმძღვანელებმა გამოაქვეყნეს იმდროინდელი ჩინეთის ფეოდალური საზოგადოების გასამხედროებულ პატრიარქალურ საზოგადოებად გარდაქმნის უტოპიური პროგრამა — „ზეციური დინასტიის სამიწათმოქმედო სისტემა“.
1853-56 ტაიპინელებმა ახალი შეტევა წამოიწყეს ცენტრალურ ჩინეთში, მნიშვნელოვანი გამარჯვებები მოიპოვეს და გააფართოვეს თავიანთი სახელმწიფოს ტერიტორია, მაგრამ მტრისთვის გადამწყვეტი დარტყმის მიყენება მაინც ვერ მოახერხეს.
ტაიპინელთა აჯანყება — უცხოური, მანჯურიული ცინის დინასტიისა და ფეოდალთა ჩაგვრის წინააღმდეგ მიმართული გლეხთა ომი ჩინეთში, აჯანყებულებმა შექმნეს თავიანთი სახელმწიფო.
ტაიპინელთა აჯანყების მიზეზი იყო გლეხებსა და ფეოდალებს, ჩინეთის ხალხის ძირითად მასასა და საუკუნის შუა ხანიდან ხელისუფლების სათავეში მდგომ მანჯურიულ არისტოკრატიას შორის ურთიერთობათა გამწვავება, რაც გამოიწვია გლეხთა ფეოდალური ექსპლუატაციის გაძლიერებამ, გადასახადების ზრდამ, კაპიტალისტურ სახელმწიფოთა აგრესიამ.
აჯანყების მომზადებაში დიდი როლი ითამაშა რელიგიურმა ქრისტიანულმა ორგანიზაციამ — ღვთის თაყვანისცემის საზოგადოებამ, რომელიც 1843 წელს ხუასიანის მაზრაში დააარსა აჯანყების მომავალმა უზენაესმა ხელმძღვანელმა ხუნ სიუციუანმა.
აჯანყების მსვლელობისას ჩამოყალიბდა აჯანყებულთა დისციპლინირებული არმია და შეიქმნა „დიადი კეთილდღეობის ზეციური სახელმწიფო“ , დაიწყო სამხედრო ოპერაციები სახელმწიფო ჯარების წინააღმდეგ.
ამ ლაშქრობისას აჯანყებულთა რაოდენობა სულ უფრო და უფრო მატულობდა , მათ არაერთი დიდი სამხედრო გამარჯვება მოიპოვეს და თანდათანობით ტაიპინელთა აჯანყება მთელი ჩინეთის გლეხთა ომად იქცა.
1863 წლის შუა წლებში ტაიპინელებმა დაკარგეს მათ მიერ დაპყრობილი ტერიტორია მდინარე იანძის ჩრდილო ნაპირზე, ჯეძიანის დიდი ნაწილი და მნიშვნელოვანი პოზიციები სამხრეთ ძიანსუში.
1863-64 წლებში ტაიპინელებმა დაკარგეს თითქმის ყველა საყრდენი პუნქტი, 1864 წლის ივლისში მტერმა ნანკინი აიღო და ტაიპინელთა სახელმწიფომ არსებობა შეწყვიტა.
მისი ჯავშნოსანი დივიზია ასევე გაგზავნილი იყო 1990–91 წლების სპარსეთის ყურის ომში, ასევე 1976-2005 წლებში სირიის მიერ ლიბანის ოკუპაციის დროს იყო მთავარი დასაყრდენი ძალა.
ქვეყნის შიგნით მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა 1979–82 წლების ისლამური აჯანყების ჩახშობაში და 2011 წლიდან ჩართულია სირიის სამოქალაქო ომში, რომელიც მისი არსეობის ისტორიაში ყველაზე გრძელვადიანი და ძალადობრივი ომია.
ქვეყნის დიდ ნაწილში ნალექები მოაქვს ზაფხულის სამხრეთ-დასავლეთ ან სამხრეთ-აღმოსავლეთ მუსონს, მშრალია ზამთრის ჩრდილო-აღმოსავლეთი მუსონი.
საშუალო სიმაღლის რაიონებში ყველაზე ცივი თვის საშუალო ტემპერატურა ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 15-იდან 25,8-მდე იზრდება, ყველაზე თბილი თვის საშუალო ტემპერატურაა 28-29.
ქვეყნის ჩრდილო ნახევარში ჭარბობს პარალელური ქედები და სამხრეთ-აღმოსავლეთ მიმართულების მასივები, ყველაზე მაღალია ჰოანგლიენშონის ქედი, რომელზედაც აღმართულია მწვერვალი ფანში, რომლის სიმაღლეა ზღვის დონიდან 3143 მეტრი; სამხრეთ ნახევარში მთები ქმნიან ფართო მასივების, ზეგნებისა და პლატოებისაგან შემდგარ გასწვრივ ამაღლებულ ზოლს, რომლის საშუალო სიმაღლეა 500-1500 მეტრი .
მთავარი მდინარეებია: ჩრდილოეთით ჰონგჰა , მისი შენაკადი და ; სამხრეთით მეკონგი (ვიეტნამს ეკუთვნის მხოლოდ ქვემო დინება, დაახლოებით 220 კილომეტრი).
გაეროს უშიშროების საბჭომ აფხაზეთის შესახებ მიიღო 40 რეზოლუცია, ყოველ რეზოლუციაში უშიშროების საბჭო აფხაზეთს აღიარებს საქართველოს განუყოფელ ნაწილად და მხარს უჭერს ქვეყნის ტერიტორიულ მთლიანობას საერთაშორისო სამართლის საფუძველზე.
გაერო მოუწოდებს კონფლიქტში ჩართულ ორივე მხარს მოაგვარონ ქართულ-აფხაზური კონფლიქტი მშვიდობიანი გზით და გაააქტიურონ დიპლომატიური დიალოგი და მოახდინონ ფინალური შეთანხმების რატიფიცირება, რომელიც განსაზღვრავს აფხაზეთის სტატუსს საქართველოს კონსტიტუციაში.
უფრო მეტიც, გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია მოითხვს დაუყოვნებლივ დაბრუნდეს ეთნიკური წმენდის შედეგად აფხაზეთიდან გამოდევნილი 250 000 ქართველი და განისაზღვროს აფხაზეთის სტატუსი საქართველოს ფარგლებში მაქსიმუმ ავტონომიის ან ფედერაციის საფუძველზე.
2008 წლის 15 მაისს გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ მიიღო არასავალდებულო რეზოლუცია, რომელიც აღიარებდა დევნილთა აფხაზეთში დაბრუნებისა და მათი საკუთრების უფლების დაცვას.
კონფლიქტის საფუძველი გახდა ირანის მიერ 1942 წელს დადებული შეთანხმება, რომლის მიხედვით ბრიტანულ და საბჭოთა ჯარებს შეეძლოთ ირანში დისლოცირება გერმანელთა თავდასხმისგან ირანული ნავთობის საბადოების დაცვის მოტივით.
მოსკოვმა ირანში ამბოხებულების მხარდაჭერა და მათი დახმარებით ირანის მთავრობის ჩამოგდების მცდელობა დაიწყო, რათა ამ გზით რეგიონში გავლენა შეენარჩუნებინა.
უცხო ქვეყნის ჯარების საბოლოო გაყვანის თარიღად 1946 წლის 2 მარტი გამოცხადდა, თუმცა საბჭოთა ძალები ქვეყანაში ამ თარიღის შემდეგაც რჩებოდნენ.
პატრონიკეს გრძივი ფრთები ხუთ-ხუთი მონაკვეთისგან შედგება, ამათგან შუა მონაკვეთები, რომლებიც გუმბათქვეშა კვადრატს შეესაბამება, სხვებზე განიერია და შესამჩნევად მაღალი.
ამის წყალობით გარედან ისინი აღმოსავლეთისა და დასავლეთის მკლავებთან ერთად ქმნიან „ჩახაზული ჯვრის“ ტიპის შენობისათვის დამახასიათებელ მოცულობას მასათა საფეხუროვანი განაწილებით.
გადახურვის ნანგრევებში არის გუმბათქვეშა კვადრატის კუთხის ფრაგმენტი, რომელზეც შემორჩენილია დუღაბით ამოყვანილი გარდამავალი კონსტრუქციის მცირე ნაწილი – აფრის სფერულად შეზნექილი სიბრტყე.
ამჟამად მთლიანად ჩანგრეულია გუმბათი, გუმბათქვეშა თაღები და გარდამავალი კონსტრუქცია, კამარების დიდი ნაწილი და სამხრეთ-დასავლეთ კუთხე, საფასადო წყობა შემორჩა მხოლოდ ჩრდილოეთ მხარეს, სხვა სამ ფასადზე მთლიანად შემოძარცულია.
ჩამოყალიბდა ტაილერ ჯოზეფის ინიციატივით 2009 წელს, კოლუმბუსში , ნიკ ტომასთან და კრის სალისთან ერთად, რომლებმაც 2011 წელს ჯგუფი საბოლოოდ დატოვეს.
2016 წლის 6 დეკემბერს ჯოზეფმა ხუთი გრემის ნომინაცია: წლის ჩანაწერი, საუკეთესო პოპ დუეტის/ჯგუფის შესრულება, საუკეთესო როკ შესრულება, საუკეთესო როკ სიმღერა და საუკეთესო ვიზუალური მედიის სიმღერა.
ხალედ ალ-აზმი (, დ. 1903, დამასკი, ოსმალეთის იმპერია — გ. 18 ნოემბერი, 1965, ბეირუთი, ლიბანი) — სირიელი პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე, ექვსჯერ ეკავა პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა; პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი .
1945 წელს იგი წარუმატებლად იბრძოდა პრეზიდენტ შუქრი კუათლის წინააღმდეგ, რომელსაც უნდოდა შეეცვალა კონსტიტუცია და შემდეგი ვადით დარჩენილიყო პრეზიდენტის თანამდებობაზე.
1930-იანი წლებიდან დაუახლოვდა ანტიკოლონიალური ეროვნული ფრონტის წამყვან ლიდერებს, ისეთებს როგორიცააა მაგალითად ჰაშიმ ალ-ათასი და შუქრი კუათლი.
იმისათვის, რომ წარმატება გარანტირებული ქონოდათ, ამგვარი კომპანიები ცდილობენ სრულიად დაასუბსირონ და გააკონტროლონ პროფესიული ცხოვრება და კარიერა მომავალი შემსრულებლის, რისთვისაც ხარჯავენ 400 000 დოლარს მზადებისთვის და ახალგაზრდა შემსრულებლის „გაშვებისთვიდ“.
გამომცემლობების ინფორმაციით , ., , და და ასევე სხვა სამხრეთკორეულმა მოსამზადებელმა ცენტრებმა გამოიმუშავეს ხელრხი ახალგაზრდა მომღერლების გასავაჯიშებლად, რომ შემდეგ მონაწილეობა მიიღონ მუსიკალურ ბიზნესში.
გამომცემლობა -ის მიხედვით, -ის პირველი შოუსთვის მუსკოსებს გადასცეს 12,7 ტონა ბრინჯი, საჩუქრები ერთ რიგზე გაშალეს, რასაც დაარქვეს „--აიდოლების კურთხევა“.
ამგვარი პრაქტიკა გაჩნდა ნერვიულობის შედეგად, რადგან მჭირდო გრაფიკის გამო ცნობილი პიროვნებები ვერ ასწრებდნენ ნორმლურ კვებას, ამის შემდეგ შეიქმნა საჭმლის მიტანის სპეციალური კომპანიები.
გამომცემლობის აზრით, მართალია კორეული ჯგუფების მცდელობა დასავლურ ასპარესზე გასასვლელად საკმაოდ წარმატებული იყო, როგორც სოციალური ქსელის საკმაოდ გაფართოებით, მაგრამ დღევანდელ მომენტში კორეელი არტისტების მიერ საკუთარი ანგარიშის შექმნა ისეთ რესურსებზე როგორიცაა , და სხვა, მისცა მათ შესაძლებლობა გაეცნოთ კეი-პოპი უფრო ფართო აუდიტორიაზე და აქტიურად მიეცათ პოპულარიზაცია ჯანრისთვის.
ჟანრის მსმენელთა რიცხვის ზრდა ყველა ქვეყანაში შეინიშნება, და ზოგიერთი ექსპერტის აზრით, კეი-პოპი არის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ნაწილი სამხრეთ კორეული ექსპორტისთვის.
ჟურნალი 2011 წლიდან კეი-პოპის ცხელი ასეულის გამოქვეყნება დაიწყო , ხოლო მ სამხრეთ კორეის პრეზიდენტთან შეხვედრისას განაცხადა სპეციალური არხის შესახებ მისამართით „./“.
მოხვდა ტოპ სერვისში და მიიღო ჯილდო „საუკეთესო მსოფლიო არტისტი“ დაჯილდოებაზე 2011, იყო ერთადერთი ჯგუფი, რომელმაც ჩაატარა კონცერტი ლონდონში, იმ დროს როდესაც სხვა ჯგუფები გამოდიოდნენ გერმანულ ასპარესზე .
ამერიკული მუსიკალური ჟურნალის თანახმად , - წარმოადგენს „აღმოსავლეთის მოდური მუსიკის ნარევი მაღალენერგიულ იაპონურ პოპთან“ და „ნადირობს მსმენლის თავებზე განმეორებადი წინადადებებით, რომელიც ხშირ შემთხვევაში ინგლისურადაა“.
თუმცა თვითონ კორეაში, ამ ტერმინის ქვეშ მოისაზრება თითქმის ყველა კორეული პოპ-მუსიკის მიმდინარეობა, ქვეყნის გარეთ კი კეი-პოპის ქვეშ მოისაზრება კონკრეტულად მუსიკა, რომელიც სრულდება ე.
ის ფაქტი, რომ მსხვილი სააგენტოები ცდილობენ მიიღონ მაქსიმალური შემოსავალი ახალგაზრდა ნიჭებისგან და კონტრაქტი მკაცრად აკავშირებს მომღერლის კარიერას კომპანიასთან, -იმ დაარქვა „საკონტრაქტო მონობა“.
ხშირად შემსრულებელთან დებენ ექსკლუზიურ კონტრაქტებს ბევრ წელიწადზე რაც ბევრის აზრით უბრალოდ არა მომგებიანია მუსიკოსისთვის ფინანსური თვალსაზრისით.
წამყვანი კომპანიები ამ ბიზნეში ხშირად ექცევიან კრიტიკის ქვეშ, რადგან ცდილობენ მაქსიმალურად მიიღონ ფული მუსიკოსისგან და გეგმავს მჭიდრო სამუშაო გრაფიკებს.
ახასიათებს კორეულ პოპ-ჯგუფებს და როგორც „შესანიშნავად დაპროდიუსერებული ჯგუფები საყვარელი ბიჭებისა და გოგოების ცეკვებით და დასამახსოვრებელი მელოდიებით“.
ამ ჟანრის კლიპები უჩვეულოდ მრავალფეროვიანია და თავის მხრივ იჭერს სიმღერის რიტმულობას, ხოლო ვოკალური ნაწილები სხვადასხვაგვარად ფერადი, ჰიპ-ჰოპის ძლიერი ზეგავლენით.
ცეკვები კეი-პოპის განუყოფელი ნაწილია, შესრულების დროს მომრერლები სინქრონიზაცია სუკეთებ სიმღერასა და ცეკვას, რითაც ქმნიამ უფრო მოძრავ გამოსვლას და ემსგავსებია 1990-ების ჯგუფებს.
არა მხოლოდ მუსიკაა, იგი გადაიზარდა მთელი მსოფლიოს ახალგაზრდებში გავრცელებულ სუბსკულტურაში, რომელიც ქმნის დაინტერესებას სამხრეთკორეული მოდისა და სტილის მიმართ.
სამხრეთი კორეის პოპ-კულტურა დღეს ერთ-ერთი მამოძრავებელი ფაქტორია ახალგაზრდული კულტურის აზია-წყანაროკეანეთის რეგიონში, განსაკუთრებული აქცენტი ჩინეთზე, ჰონგკონგზე, იაპონიაზე, ტაივანზე და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ნაწილზეა გამახვილებული.
ბევრი თაყვანისცემელი ორგანიზირებას უკეთებს ტურებს, იმისათვის რომ ნახოს საყვარელი ჯგუფი, მაგალითად ფანების უმეტესობა ჩამოდის კორეულ კონცერტებზე ტურების საშუალებით იაპონიიდან და ჩინეთიდან.
ამ ჯგუფის სხვა კონცერტზე მსოფლიოს სხვადასხვა ადგილებიდან ფანების უმეტესობამ გაატარა ღამე ბარსელონაში, რომ შემდგომ მოხვედრილიყვნენ კონცერტზე.
ამის გარდა კორეული პოპ-მუსიკა დადებიტად იყო შეფასებული ისეთი მუსიკალური პროდიუსერების მიერ როგორიცაა კუინსი ჯონსი, ტედი რაილი, ასევე გრემის პროდიუსერი ალიშა კეზი.
თავდაპირველად გამოჩენილი როგორც მუსიკალური ჟანრი, - გახდა მასშტაბური მუსიკალური სუბკულტურა მილიონობით თაყვანისმცემლით მთელი სოფლიოს ახალგარზდებს შორის.
თავდაპირველად მისი ღრმად განვითარებული ფან-დომები, თემატური მომსახურება და ერთგვარი ინსტიტუტები მოყვარულთათვის, ასევე აქტიური კავშირი კუმირების ფანებთან სოციალური ქსელის დახმარებით.
კორეული პოპ-მუსიკის მთავარი წინამორპედია იაპონიაა ცნობილი, მოცემული ჟანრი წარმოადგენს 7,81 %-ს მისი მუსიკალური ასპარეზიდან, და ეს მეტად იზრდება.
თუმცაღა, პეკინიდან აშშ-ში მიმავალი გზა ჰონგ-კონგზე გადიოდა და დონი სრულიად შემთხვევით მოხდა ახალი ფილმის — „მთვრალი შაოლინელი ოსტატი“-ს კასტინგზე.
ამის შემდეგ იენის ოჯახი საცხოვრებლად ბოსტონში გაემგზავრა; აქ ბოუ სიმ მაკმა გახსნა საკუთარი დარბაზი , რომელიც სულ მალე გახდა ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი არა მხოლოდ ბოსტონში, არამედ მთელ ამერიკაში.
შემდეგ, გამოვიდა ამ ფილმის გაგრძელდება „იპ მანი 2“, რომლის პრემიერა შედგა 2010 წელს, მას მოჰყვა „იპ მანი 3“, რომლის პრემიერა თავის მხრივ, შედგა 2015 წლის 16 დეკემბერს.
1971 წელს, როდესაც მუჯიბურ რაჰმანი დაპატიმრეს და დაიწყო ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობა, ავამი ლიგის ლიდერებმა მუჯიბნაგარში გამოაცხადეს ბანგლადეშის დამოუკიდებლობა.
პრეზიდენტად გამოაცხადეს პატიმრობაში მყოფი მუჯიბურ რაჰმანი, ხოლო პრეზიდენტის მოვალეობის შესრულებას შეუდგა საიდ ნაზრულ ისლამი, ხოლო პრეზიდენტი გახდა ტაჯუდინ აჰმედი, ხოლო სგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობა დაიკავა ხონდაკარ მოშტაქ აჰმედმა.
ცილებსა და ლიპიდებთან არააქტიური შენაერთის სახით გვხვდება ნერვულ ქსოვილში, სადაც გრამზე საშუალოდ 0,5 — 2,0 გამის რაოდენობითაა; ზოგი პათოლოგიური მდგომარეობის დროს აცეტილქოლინის რაოდენობა სისხლში მატულობს.
აცეტილქოლინი დაგროვილია ნერვულ დაბოლოებებში , სახელდობრ, აქსონის პრესინაფსური მემბრანის ბუშტუკებში , რომლებიც აცეტილქოლინის სათავსს წარმოადგენენ.
ნერვის აგზნების შედეგად აცეტილქოლინი ბუშტუკებიდან გადადის სინაფსურ ნაპრალებში და ნერვული იმპულსი გადააქვს პოსტსინაფსურ მემბრანებზე, რომლებიც ეფექტორზეა მოთავსებული.
ორგანოებსა და ქსოვილებში აცეტილქოლინი იწვევს ვეგეტატიური ნერვული სისტემის პარასიმპათიკური ელემენტების აგზნებისათვის დამახასიეთებელ ეფექტს (გულის ცემის გაიშვიათება, არტერიების გაგანიერება, სისხლის წნევის გაგანიერება, თვალის გუგის შევიწროება და სხვა).
ქოლინესთერაზის ზოგიერთი ინჰიბიტორების მოქმედების შედეგად ორგანიზმში ჭარბად გროვდება დაუშლელი აცეტილქოლინი, რასაც ჯერ უჯრედის აგზნება, ხოლო შემდეგ დამბლა მოსდევს.
აქტიურ მდგომარეობაში აცეტილქოლინი წარმოიქმნება ძმარმჟავასა და ქოლინისაგან ფერმენტ ქოლინაცეტილაზის გავლენით; აცეტილქოლინი ადვილად იშლება ქოლინესთერაზების ჯგუფის ფერმენტებით.
ამის შედეგი გახდა ფანატიკური თავისუფალი აზროვნება, შეერთებული შთაბეჭდილებასთან, თითქოს სახელმწიფო ატყუებს ახალგაზრდობას; ეს იყო გამანადგურებელი დასკვნა.
ასეთმა განცდებმა გააჩინეს უნდობლობა ყველანაირ ავტორიტეტებთან და სკეპტიკური დამოკიდებულება რწმენებთან და მრწამსებთან, რომლებიც გავრცელებული იყო სოციალურ გარემოში, რომელშიც მე ცხოვრება მიწევდა.
ეს სკეპტიციზმი უკვე აღარ მტოვებდა, მიუხედავად იმისა, რომ დაკარგა სიბასრე მას შემდეგ, რაც მე უკეთესად გავერკვიე მიზეზ-შედეგობრივ კავშირებში.
ჩემთვის სრულიად გასაგებია, რომ ამგვარად დაკარგული ახალგაზრდობის რელიგიური სამოთხე იყო პირველი ცდა გათავისუფლებისა „პირადი ეგოს“ ბორკილებისგან და არსებობისგან, რომელშიც დომინირებდა სურვილები, იმედები, პრიმიტიული გრძნობები.
იქ, გარეთ, იყო ეს დიდი სამყარო, რომელიც არსებობს დამოუკიდებლად ჩვენგან, ხალხისგან და არის დიდი, სამუდამო გამოცანა ჩვენთვის, თუმცა, ამავე დროს, ხელმისაწვდომი, თუნდაც, ნაწილობრივ, ჩვენი აღქმისთვის და გონებისთვის.
მსოფლიოს განჭვრეტა იხმობდა გათავისუფლებით და მე მალე დავრწმუნდი, რომ ბევრმა მათგანმა, ვისი პატივისცემა და დაფასებაც ვისწავლე, იპოვეს თავისი შინაგანი თავისუფლება და სიმტკიცე ამ დროისტარებისთვის თავიანთი თავის სრულად მიცემით.
ამ მსოფლიოს გონებრივი შემოფარგვლა, ჩვენთვის ხელმისაწვდომი შესაძლებლობების ფარგლებში, მე ნახევრად შეგნებულად და ნახევრად შეუგნებლად წარმომედგინა როგორც უმაღლესი მიზანი.
ისინი, ვინც ასე ფიქრობდნენ, როგორც ჩემი თანამედროვეები, ასევე წარსულის ადამიანები მათ მიერ გამოტანილი დასკვნებით, იყვნენ ჩემი ერთადერთი, შეუცვლელი მეგობრები.
გზა ამ სამოთხემდე, განსხვავებით რელიგიური სამოთხისაგან, არ იყო მოსახერხებელი და მაცდური, თუმცა, იგი აღმოჩნდა სანდო და მე არასდროს ვნანობდი, რომ ის ავირჩიე.
1930 წელს გაზეთ -ში გამოქვეყნებულ სტატიაში აინშტაინი ანსხვავებდა სამ ადამიანურ იმპულსს, რომლებიც განავითარებს რელიგიურ მრწამსს: შიში, საზოგადო მორალი და კოსმოსური რელიგიური გრძნობა.
სწრაფვა სიყვარულისკენ და მხარდაჭერისკენ ქმნის უმაღლესი არსების მორალურ და სოციალურ აუცილებლობას; ორივე ეს იმპულსი ითვალისწინებს ღმერთის ანთროპომორფულ წარმოდგენას.
მან განაცხადა, რომ ადამიანი გრძნობს სიდიადეს და საუცხოო წესრიგს, რომელიც თავს იჩვენს ბუნებაში. და მას სურს გამოსცადოს სამყარო როგორც მთლიანად ყველაფრისმომცველი და მნიშვნელოვანი.
1949 წელს გამოცემულ წიგნში მსოფლიო, როგორსაც მე მას ვხედავ აინშტაინი წერდა: ცოდნა რაღაცის არსებობის შესახებ, რაშიც ჩაწვდომა ჩვენ არ შეგვიძლია, იხნსება ჩვენთვის არაჩვეულებრივად კარგად მოფიქრებულად და მომხიბლავად ლამაზად, ამავე დროს იგი ხელმისაწვდომია ჩვენი გონებისთვის მხოლოდ თავის ყველაზე ელემენტარულ ფორმებში.
სახლში იგი იუდეურ რელიგიურ განათლებასაც ღებულობდა, თუმცა, თვითონ აინშტაინი ვერ ხედავდა განსხვავებას ორ რელიგიას შორის და ითვისებდა ყველა რელიგიის იდენტურობას.
ამ სკოლის მასწავლებლები ლიბერალური შეხედულებების ადამიანები იყვნენ და მოსწავლეების რელიგიურ აღმსარებლობას ყურადღებას არ აქცევდნენ, თუმცა, ზოგიერთ მათგანს ჰქონდა თანდაყოლილი, მაგრამ, ზომიერი ანტისემიტიზმი.
მოგვიანებით აინშტაინი იხსენებდა სკოლაში სწავლის წლებს: ერთხელ მასწავლებელმა გაკვეთილებზე ლურსმანი მოიტანა და მოსწავლეებს აუწყა, რომ ასეთი ლურსმნებით იუდეველებმა ქრისტე ჯვარს გააკვრეს.
გარდა ამისა კათოლიკურ სკოლაში, ბავშვთა რიგებში გავრცელებული იყო ანტისემიტური განწყობილება. ფიზიკური თავდასხმები და შეურაცხყოფები სკოლიდან სახლამდე გზის დროს იყო ხშირი, თუმცა არც ძალიან სასტიკი.
იგი აღნიშნავდა, რომ ასე იყო კათოლიკურ სკოლაში; რამდენად ძლიერად ვლინდებოდა ანტისემიტური განწყობილება პრუსიის სკოლებში, შეგვიძლია მხოლოდ ვივარაუდოთ.
მოგვიანებით იგი იხსენებდა: მამების რელიგია, რომელთანაც მე მქონდა საქმე მიუნხენში და სინაგოგაში რელიგიური სწავლების დროს, უფრო მიშორებდა, ვიდრე მიზიდავდა.
ჩვენ ვხედავთ, რომ სამყარო გამაოგნებლად არის მოწყობილი, ემორჩილება გარკვეულ კანონებს, თუმცა, ჩვენ ეს კანონები მხოლოდ ბუნდოვნად გვესმის.
სპინოზა არის უდიდესი თანამედროვე ფილოსოფოსებს შორის, რადგანაც იგი არის პირველი, რომელიც ეპყრობა სულს და სხეულს როგორც ერთ მთლიანს და არა როგორც ორ სხვადასხვა რამეს.
ინტერვიუს დროს ვირეკმა აინშტაინს უთხრა, რომ ებრაელი არ იყო, თუმცა დაამატა, რომ ჰქონდა „ებრაელის მენტალიტეტი“, რამაც საშუალება მისცა აინშტაინს ესაუბრა „დაბრკოლებების გარეშე“.
ვირეკის პირველი კითხვა დაკავშირებული იყო აინშტაინის ეროვნებასთან — ვიერეკმა რესპოდენტს ჰკითხა, თუ რომელ ერს მიაკუთვნებდა თავის თავს — გერმანელს თუ ებრაელს.
დარწმუნებული ვარ, რომ პირველხარისხოვანი მნიშვნელობის ნათელ ცნობიერებას ზნეობრივი პრინციპების გაუმჯობესებისთვის და ცხოვრების გაკეთილშობილებისთვის არ სჭირდება კანონმდებლის იდეა, განსაკუთრებით კი იმ კანონმდებლის, რომელიც დაჯილდოების და დასჯის პრინციპზე მუშაობს.
თავის ერთ-ერთ მიმოწერაში მეცნიერი წერდა: ფანატიკური ათეისტები არიან როგორც მონები, რომლებიც ჯერ კიდევ გრძნობენ რთული ბრძოლის შემდეგ გადმოგდებული ჯაჭვის სიმძიმეს.
97 მიუხედავად იმისა, რომ აინშტაინს არ სწამდა პერსონიფიცირებული ღმერთის, იგი აღნიშნავდა, რომ არასდროს მიისწრაფის ამგვარ რწმენასთან ბრძოლისაკენ, რადგანაც ასეთი რწმენა სჯობს ტრანსცენდენტური მსოფლმხედველობის არქონას.
1945 წელს გაი რანერ უმცროსმა მისწერა წერილი ალბერტ აინშტაინს, სადაც ჰკითხა, სიმართლე იყო თუ არა ის, რომ მღვდელმა-იეზუიტმა გადაწყვიტა ხელი ააღებინოს აინშტაინს ათეიზმზე.
იეზუიტი მღვდლის თვალსაზრისით, მე, რა თქმა უნდა, სულ ვიყავი და ვარ ათეისტი. ამას ყოველთვის შეჰყავს ცდომილებაში: ანთროპოლოგიური კონცეფციის გამოყენება საქმეებში, რომლებიც არ არიან დაკავშირებული ადამიანურ სფეროსთან — საბავშვო ანალოგიებია.
ჩემი აზრით, ადამიანისთვის, რომელიც რელიგიურადაა განათლებული, მისი შესაძლებლობებით, უფრო ადვილია გათავისუფლდეს თავისი ანგარებიანი სურვილების თვალებისგან და დაკავდეს აზრებით, გრძნობებით და სწრაფვებით, რომელიც მისთვის განსაკუთრებულად ძვირფასია.
მგონია, მართლაც რომ მნიშვნელოვანია ზეპიროვნული შინაარსის ძალა. დამოუკიდებლად ყველა მცდელობისაგან — გააერთიანონ ეს შინაარსი ღვთაებრივ არსებასთან.
შესაბამისად, რელიგიური ადამიანი არის ღვთისმოსავი იმ მნიშვნელობით, რომ მას არ შეაქვს ეჭვი ამ სუპერპირადული ნივთების და მიზნების მნიშვნელობაში, რომლებიც არ ითხოვს რაციონალურ ახსნას და დასაბუთებას.
ამ მნიშვნელობით, რელიგია არის კაცობრიობის ოდინდელი ცდა მკაფიოდ და მთლიანად გააცნობიეროს ეს ფასეულობები და მიზნები, მუდმივად გააძლიეროს და გააფართოოს თავისი გავლენა.
თქვენ შეგიძლიათ აგნოსტიკოსი დამიძახოთ, თუმცა, მე არ ვიზიარებ პროფესიონალი ათეისტების ჯვაროსნული ლაშქრობების სულს, რომელთა მხურვალებაც, ძირითადად, გამოწვეული იყო ახალგაზრდობაში მიღებული რელიგიური აღზრდის თვალისგან მტკივნეული გათავისუფლებით.
გერმანელი ისტორიკოსის, პრინც ჰაბერტის თანახმად , აინშტაინი ამბობდა: კოსმოსში იმ ჰარმონიის ცქერისას, რომელიც მე, ჩემი შეზღუდული ადამიანური გონებით შემიძლია დავინახო, ჯერ კიდევ არსებობენ ადამიანები, რომლებიც ამბობენ, რომ ღმერთი არ არსებობს.
ბაპტისტი პასტორის მიერ იმქვეყნიურ ცხოვრებაზე დასმულ კითხვას აინშტაინმა უპასუხა: მე არ მჯერა ადამიანის უკვდავობის, მორალს კი ვთვლი ადამიანურ საზრუნავად, არ ვაღიარებ მასზე ზეადამიანურ გავლენას.
ეს გრძნობა აინშტაინმა ასახა თავის წიგნში მსოფლიო, როგორსაც მე მას ვხედავ, სადაც იგი წერდა: მე არ შემიძლია წარმოვიდგინი ღმერთი, რომელიც აჯილდოებსებს და სჯის თავის ქმნილებებს, ან კიდევ, აქვს ადამიანური ბუნება.
ადამიანი, რომელმაც უნდა გადაიტანოს თავისი ფიზიკური სიკვდილი, ასევე ცდება ჩემს გაგებას და მე ამას სხვანაირად ვერ ვხედავ; ასეთი ცნებები არის სუსტი სულების შიშისთვის ან აბსურდული ეგოიზმისთვის.
ბოლოს და ბოლოს, ჩემთვის საკმარისია სამუდამო ცხოვრების საიდუმლო და რეალობის საოცარ სტრუქტურაზე გადაკრული სიტყვა ბუნებაში მომხდარის მიზეზის მომცრო ნაწილის გაგების ერთსულოვან სწრაფვასთან ერთად.
ღმერთი, რომელიც აჯილდოებს და სჯის, წარმოუდგენელია ჩემთვის იმ მიზეზით, რომ ადამიანის მოქმედებებს განაპირობებს აუცილებლობები, გარე და შიდა, ამიტომ, ღმერთის თვალებში მას არ შეიძლება ჰქონდეს იმაზე მეტი პასუხისმგებლობა, რამდენიც შეიძლება დაეკისროს უსულო საგანს იმისთვის, რომ ის მოძრაობს.
ადამიანის ეთიკური ქცევა დაფუძნებული უნდა იყოს თანაგრძნობაზე, სწავლებაზე, სოციალურ კავშირებზე და მოთხოვნილებებზე; ამისთვის არ არის საჭირო არც ერთი რელიგიური საფუძველი.
რათა არ იყოს შეტანილი ეჭვი მითის ჭეშმარიტებაში და ხელისუფლების ლეგიტიმურობაში, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს საფრთხე საღი აზრის და მოქმედების საფუძვლისათვის.
თავის თავს იგი მოიხსენიებდა როგორც აგნოსტიკოსს, თუმცა უარს ამბობდა ათეისტის იარლიყზე და ამჯობინებდა მორჩილებას, რომელიც შეეფერება ჩვენი გონების მიერ ბუნების და ჩვენი საკუთარი ყოფის სუსტ გაგებას.
ხოლო ებრაელი ხალხი, რომელსაც მე ვეკუთვნი და რომლის მენტალიტეტთანაც ვგრძნობ ღრმა ნათესაობას, ჩემთვის არ ფლობს არანაირ სხვა თვისებას, რომელიც მას ყველა სხვა ხალხისგან განასხვავებს.
ჩემი გამოცდილების მიხედვით, ებრაელები არ არიან ხალხთა სხვა ჯგუფებზე უკეთესნი, თუმცა, ყველაზე ცუდი სიმსივნური ელემენტებისგან მათ ხელისუფლების არყოლა იცავს.
მისი აზრით, პირდაპირი მნიშვნელობით მეცნიერება ვერასდროს უარყოფს ბუნებრივ მოვლენებში ღმერთის პირადი მონაწილეობის დოქტრინას, თანაც, რელიგიებს სულაც შეუძლიათ „მიიმალონ“ სფეროებში, რომელთა ახსნაც მეცნიერებას ჯერ არ შეუძლია.
ეს იყო აინშტაინის მრწამსი იმის შესახებ, რომ ზნეობრივი კეთილდღეობისთვის ბრძოლაში რელიგიის მასწავლებლებმა უნდა იქონიონ ვაჟკაცობა უარი თქვან პირადი ღმერთის დოქტრინაზე, ანუ, უარი თქვან შიშის და იმედის წყაროზე და მოახდინონ იმის კულტივირება, რომ სიკეთე, სიმართლე და სილამაზე არის კაცობრიობა.
თქვენ გწამთ ღმერთის, რომელიც თამაშობს კამათელს, მე კი, მწამს მსოფლიოში სრული კანონზომიერების და მართლწესრიგის, რომელიც ობიექტურად არსებობს და რომლის ხელში ჩაგდებასაც მე ველურად გონებაჭვრეტითი გზით ვცდილობ.
მე მტკიცედ მწამს, თუმცა, იმედი მაქვს, რომ ვიღაც აღმოაჩენს უფრო რეალისტურ გზას ან საფუძველს, ვიდრე ჩემი ხვედრი ყოფილიყო მისი პოვნა.
კვანტური თეორიის უდიდესი წარმატებაც კი ვერ დამაძალებს მე დავიჯერო კამათლის ფუნდამენტური თამაში, თუმცა, მე ძალიან კარგად ვიცი, რომ ზოგიერთები ჩვენი ახალგაზრდა კოლეგების რიგებიდან ამის ინტერპრეტირებას ახდენენ, როგორც სიბერის შედეგს.
უთუოდ, რწმენა, მსოფლიოს რაციონალიზმთან და მოწესრიგებულობასთან დაკავშირებით, რომელიც ენათესავება რელიგიურ გრძნობას, საფუძვლად დევს უფრო მაღალი ხარისხის სამეცნიერო ნამუშევრებში.
ეს მრწამსი დაკავშირებულია უმაღლეს გონებაში ღრმა რწმენასთან, რომელიც აჩვენებს თავის თავს გამოცდილების სამყაროში და წარმოადგენს ღმერთის ჩემებურ კონცეფციას.
ჩემი შეხედულებები ახლოს არის სპინოზასთან: აღტაცება სილამაზით და რწმენა ნივთების ლოგიკურ წყობაში, რომელიც ჩვენ შეგვიძლია გავიგოთ მორჩილად და მხოლოდ ნაწილობრივ.
მე მჯერა, რომ ჩვენ უნდა დავკმაყოფილდეთ ჩვენი არასრულყოფილი ცოდნით და გაგებით, რომ ღირებულებების მკურნალობა და მორალური ვალდებულებები ადამიანურ პრობლემათა შორის ყველაზე მნიშვნელოვანია.
როდესაც ნიუ-იორკის ეთიკური კულტურის საზოგადოებას 75 წელი შეუსრულდა, მან განაცხადა, რომ ეთიკური კულტურის იდეა არის განსახიერება მისი საკუთარი კონცეფციის იმის შესახებ, რაც არის ყველაზე ძვირფასი და გამძლე რელიგიურ იდეალიზმში.
მე არასდროს მქონია განსაკუთრებული ინტერესი ეკლესიის მიმართ, თუმცა ახლა მე ვგრძნობ დიდ სიყვარულს და აღტაცებას, რადგანაც ეკლესიას მარტოსაც კი ჰქონდა სიმამაცე და შეუპოვრობა მდგარიყო გონივრულ ჭეშმარიტებაზე და ზნეობრივ თავისუფლებაზე.
ასევე არ შემიძლია დავიჯერო სიცოცხლე სხეულის სიკვდილის შემდეგ, თუმცა, სუსტ სულებს აქვთ ასეთი იმედები ან შიშის, ან კიდევ, სასაცილო ეგოიზმის გამო.
მე არ მჯერა, რომ ადამიანი უნდა იყოს თავშეკავებული თავის ყოველდღიურ მოქმედებებში სიკვდილის შემდეგ დასჯის შიშის გამო, ან კიდევ, რომ აქ უნდა აკეთოს რაიმე მხოლოდ იმის გამო, რომ სიკვდილის შემდეგ დაჯილდოვდება.
1954 წლის 22 მარტს აინშტაინმა მიიღო წერილი იტალიელი მიგრანტი ჯოზეფ დისპენტიერესგან, რომელიც ნიუ-ჯერსიში ლოკომოტივის მემანქანედ მუშაობდა.
აინშტაინი ამბობდა: თუ გავასუფთავებთ იუდაიზმს ძველი აღთქმის და ახალი აღთქმის წინასწარმეტყველებებისგან, როგორც იესო ქრისტე ქადაგებდა ყველანაირი შემდგომი დამატებების გარეშე, განსაკუთრებით კი, მღვდლების, დარჩება სწავლება, რომელსაც შესწევს ძალა განკურნოს კაცობრიობის ყველა სოციალური გასაჭირი.
ავტობიოგრაფიულ ჩანაწერებში იგი წერდა, რომ თანდათანობით კარგავდა რწმენას ადრეულ ბავშვობაში: მალე, სამეცნიერო წიგნების კითხვის წყალობით, მე ვრწმუნდებოდი, რომ ბევრი რამ ბიბლიურ ისტორიებში არ შეიძლება იყოს სიმართლე.