polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
მის შემდგომ ნაშრომში ისლამი აღმოსავლეთსა და დასავლეთს შორის, რომელიც 1980 წელს გამოქვეყნდა, იგი უფრო დაწვრილებით აღწერს თავის შეხედულებებს და მოდერნიზაციისას გადმოსატან ღირებულებებში ახსენებს რენესანსის მიღწევებს, დასავლური დემოკრატიის ტრადიციას.
სერბების მიერ გაეროს უსაფრთხო ზონებში სამოქალაქო პირებზე გამუდმებული თავდასხმების გამო, ომის დაწყებიდან სამ წელზე მეტის შემდეგ, საერთაშორისო საზოგადოება ჩაერია კონფლიქტში.
ომის დამამთავრებელ დეიტონის შეთანხმებას ხელი მოეწერა 1995 წლის 14 დეკემბერს, ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის რესპუბლიკას წარმოადგენდა იზეთბეგოვიჩი, ბოსნიელ სერბებს წარმოადგენდა იუგოსლავიის ფედერაციის პრეზიდენტი სლობოდან მილოშევიჩი, ბოსნიელ ხორვატებს კი ხორვატიის პრეზიდენტი ფრანიო ტუჯმანი.
პრეზიდენტის ინსტიტუტი გაუქმდა და მის ნაცვლად შეიქმნა პრეზიდიუმი სამი წევრით – ბოსნიელით, სერბითა და ხორვატით, რომლებიც რამდენიმე თვეში ერთხელ შეცვლიდნენ ერთმანეთს, თუმცა ნებისმიერ ბოსნიურ ინსტიტუტზე მეტი ძალაუფლება გადაეცა უმაღლეს წარმომადგენელს, რომელსაც საერთაშორისო საზოგადოება ნიშნავდა.
მელიქა სალიჰბეგოვიჩთან, ადემ ბიჩაკჩიჩთან ომერ ბეჰმენთან, მუსტაფა სპაჰიჩთან, ჰასან ჩენგიჩსა და სხვა ბოსნიელ აქტივისტებთან ერთად მათ წაუყენეს ბრალი "ანტისაზოგადოებრივ და ძირგამომთხრელ საქმიანობაში, რაც მუსლიმური ნაციონალიზმით იყო ინსპირირებული." იზეთბეგოვიჩს ასევე ბრალად წაუყენეს ირანში მუსლიმურ კონგრესზე დასწრება.
ერთი წლის შემდეგ განაჩენი 12 წელზე ჩამოიყვანეს, ხოლო 1988 წელს, კომუნისტების ძალაუფლების ვარდნასთან ერთად იგი გაათავისუფლეს, თუმცა მისი ჯანმრთელობა ძლიერ შეირყა ციხეში.
ალია იზეთბეგოვიჩი (; დ. 8 აგვისტო, 1925, ბოსანსკი შამაცი, სერბების, ხორვატების და სლოვენების სამეფო — გ. 19 ოქტომბერი, 2003, სარაევო) — ბოსნიელი პოლიტიკოსი, ფილოსოფოსი და სახელმწიფო მოღვაწე.
1990 წელს იუგოსლავიაში ნაციონალიზმის ზრდის ფონზე მისმა დემოკრატიული მოქმედების პარტიამ მოიპოვა გამარჯვება და იგი ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის პრეზიდიუმის თავმჯდომარე გახდა.
1994 წლის 18 მარტს ვაშინგტონსა და ვენაში ხელმოწერილი იქნა შეთანხმება ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის რესპუბლიკასა და ჰერცეგ–ბოსნიის ხორვატთა რესპუბლიკას შორის.
641 წელს არაბებმა ეგვიპტის დაპყრობის შემდეგ სამხრეთით ილაშქრეს, თუმცა წააწყდნენ ძლიერ წინააღმდებობას და იძულებული გახდნენ გაეფორმებინათ სამშვიდობო ხელშეკრულება.
ნიდერლანდისტიკა საუნივერსიტეტო დისციპლინას წარმოადგენს მხოლოდ გერმანულენოვანი ქვეყნების 20-ზე მეტ უნივერსიტეტში (მიუნსტერში, გერმერსჰაიმში, აახენში, კელნში, კილში, ჰილდესჰაიმში, ბერლინში, ოლდენბურგში, ვენაში, ციურიხში ა.შ.) და ბარდება როგორც მთავარი სპეციალობა ანდა როგორც მეორე სპეციალობა.
ნიდერლანდისტიკა დანერგილია ინგლისურენოვან სამყაროშიც დანერგილი და სლავურენოვან სამყაროში იპოვებს თავის ადგილს, განსაკუთრებით ევროკავშირის გაფართოებასთან ერთად შეიძინა მისმა შესწავლა მეტი მნიშვნელობა.
ჰანუი ფინინი — უნივერსალური ლათინურ ანბანზე დამყარებული ჩინურ იეროგლიფთა ტრანსკრიფცია, რომელიც თანამედროვე ლექსიკონებში, დოკუმენტებში, საბუთებსა და კომპიუტერულ ტექნოლოგიებში ძირითად საშუალებას წარმოადგენს ჩინურის გადმოსაცემად.
ვეიდ-ჯაილზის სატრანსკრიფციო სისტემა — შემუშავდა საუკუნეში სატრანსკრიფციო სისტემა, რომელიც დიდი ხნის განმავლობაში ფართოდ გამოიყენებოდა ინგლისურენოვან ქვეყნებში.
მიუხედავად ოფიციალური სტატუსისა ტაივანზე, მას სახელმწიფო დაწესებულებების მიერ გამოცემული ლიტერატურის ფარგლებს გარეთ არ ჰქონია მაინცადამაინც დიდი გამოყენება.
პალადიუსის სატრანსკრიფციო სისტემა — ჩინური იეროგლიფების რუსულ ენაზე გადატანის სატრანსკრიფციო სისტემა, რომელიც საუკუნეში შექმნეს რუსმა სინოლოგებმა.
პალადიუსის სისტემა ფართოდ გამოიყენება როგორც რევოლუციამდელ რუსეთში დროს, ასევე საბჭოთა კავშირისა და რუსეთის ფედერაციაში გამოცემულ ლექსიკონებში; წარმოადგენს ჩინური საკუთარი სახელების, ტოპონიმებისა და ისტორიზმების, ეთნონიმების სტანდარტულ ტრანსკრიფციას რუსულენოვან ლიტერატურაში, და დღემდე რჩება ყოფილი საბჭოთა კავშირის შემადგენელი ხალხებისთვის ჩინური ენის სატრანსკრიფციო ერთადერთ საშუალებად.
კანტონური სიტყვების რუსული ტრანსკრიფცია — სატრანსკრიფციო სისტემა, რომელიც შემუშავდა კანტონური, კანტონეზური სიტყვების რუსულ ენაზე გადმოსაცემად, — უმთავრესად ჰონგ-კონგში.
ამ სისტემის შეშვეობით შეიძლება კირილური ანბანით დაწერადი სახელის, გვარის, მამის სახელის, საერთოდ რაიმე რუსული და არა მხოლოდ სახელწოდების გაჩინურება, ან პირიქით ჩინურად შექმნილი იეროგლიფიკური ჩანაწერის წაკითხვა კირილური ანბანის საშუალებით.
სხვადასხვა დროს ფართოდ გავრცელებული ლათინურანბანოვანი სატრანსკრიფციო სისტემებისა, ინგლისურენოვან ლიტერატურაში არსებობს ისეთი ტრანსკრიფციებიც, რომელთანც მხოლოდ ცალკეული ავტორები ან ავტორთა კოლექტივები ჰქმნიდნენ და იყენებდნენ თავიანთ შრომებში:
ჩინური ენის მარცვალთა სისტემის ქართულ ენაზე ტრანსკრიფცია-ტრანსლიტერაციის წესები პირველად დამტკიცდა საქართველოს სახელმწიფო ენის დეპარტამენტის მიერ, 2019 წლის 22 მარტს.
მის შექმნაში მონაწილეობდნენ ქართველი და ჩინელი მეცნიერები — მარინე ჯიბლაძე, თინათინ ბოლქვაძე, ლიოუ ჩაო, ლიანგ ქუნგქუნგი, ნიკო ქელბაქიანი, მაკა თეთრაძე.
შემდგომ წლებში იყო ჩინურის რომანული ვარიანტის გაქართულებულების მცდელობები, რაც იმას უკავშირდებოდა, რომ საქართველოში არ არსებობდა ქართულის ენისა და ანბანის ფონეტიკური შესაძლებლობების გათვალისწინებით შექნილი ჩინური იეროგლიფიკის საკუთარი სატრანსკრიფციო სისტემა.
ჩინური იეროგლიფებისთვის სატრანსკრიფციო სისტემის შექმნის აუცილებლობა ისტორიულად ჩნდებოდა საკუთარი ფონეტიკური დამწერლობის მქონე ყველა იმ ქვეყანაში, რომელიც ჩინეთთან იწყებდა ან აფართოებდა ორმხრივ ურთიერთობებს.
ჩინური იეროგლიფებისთვის საერთო ნორმატივის მიღებამდე, რომელიც მოგვიანებით ფინინი გახდა, არსებობდა აღნიშნულ იეროგლიფთა გადმოცემის რამდენიმე საწარმოთქმო სისტემა.
ბევრი მსახიობი, რომელიც თამაშობდა კარ-ვაის ფილმებში აღნიშნავს, რომ ის იწყებდა გადაღებს პრაქტიკულად ყოველგვარი მომზადების და სცენარის დამუშავების გარეშე.
ამის გამო რეჟისორი ყველა სცენას რამდენიმეჯერ იღებდა, აძლევდა მსახიობებს საშუალებას მინდობოდნენ საკუთარ თავს და ეთამაშათ ისე, როგორც თავად გრძნობდნენ როლს.
მსგავს გამოცდილებაზე ყვება ცნობილი მსახიობი მეგი ჩუნი: „ჩვენ, მსახიობები ვიწყებდით პრაქტიკულად ყველაფრის გარეშე: სცენარის გარეშე, კონკრეტული იდეის გარეშე იმაზე, თუ რა ისტორიას მოგვითხრობდა ფილმი „სასიყვარულო განწყობა“.
ამ სარეჟსორო ნამუშევარში იგრძნობა მარტინ სკორსეზეს „ბოროტი ქუჩების“ გავლენა, თუმცა უკვე კარგად ჩაანს კარ-ვაის ხელწერა — დამახასიათებელი ატმოსფერო, უდაბური ქუჩები, იაფფასიანი აზიური სასადილოები, გმირების ფატალური მარტოობა და ექსპრესიონისტული ფერთა პალიტრა.
შემდეგ სურათში, დრამაში „ველური დღეები“ უკვე სრულად ყალიბდება მისი ინდივიდუალური სტილი: წყვეტილი სიუჟეტური ხაზი, ფოკუსირება გმირებზე და ატმოსფეროზე, განუმეორებელი ვიზუალური სტილი და კოლორიტული მუსიკალური გაფორმება.
მათი მეფე ტრადიციულად წინასწარმეტყველად მიიჩნეოდა, დღეს ის წარმოადგენს არაოფიციალურ ტომის ლიდერს როგორც სუდანში ასევე სამხრეთ სუდანის ზემო ნილოსის შტატში.
ზანდეს ხალხი ცხოვრობს სამხრეთ სუდანში, კონგოსა და ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკაში, ისინი უბანგიური ენების ოჯახში შემავალ ზანდეს ენაზე საუბრობენ.
2011 წლის მონაცემებით სამხრეთ სუდანში ცხოვრობს 11 მილიონზე მეტი ადამიანი, რომლებიც წარმოადგენენ დაახლოებით 60 ეთნიკურ ჯგუფს და იყოფიან დაახლოებით 80 ლინგვისტურ ჯგუფად.
ეთნიკურ ჯგუფების უმეტესობას შორის არ არის პოპულარული დასავლუი ინსტიტუტები და პრობლემის მოგვარება ხდება უხუცესების დახმარებით, უმეტესობისთვის სიმდიდრის მთავარ განმსაზღვრელ პირობას წარმოადგენს მსხვილფეხა საქონლის რაოდენობა და გამოიყენება პატარძლის გამოსასყიდად.
სამხრეთი სუდანის ტომების უმეტესობა არიან აფრიკული მემკვიდრეობის მქონე, რომლებიც მისდევენ ქრისტიანობას ან ადგილობრივი რელიგიებთან შერევის შედეგად წარმოქმნილ სინკრეტიზმს.
დინკა სამხრეთ სუდანის მოსახლეობის უდიდეს ეთნიკურ ჯგუფს წარმოადგენს, 2013 წლის მონაცემების მიხედვით ისინი მთლიანი მოსახლეობის 35.8%–ს სეადგენენ.
1983 წელს დინკას წარმომადგენელმა ჯონ გარანგმა ჩამოაყალიბა სუდანის სახალხო განმათავისუფლებელი არმია, რომელიც სუდანის მეორე სამოქალაქო ომის მთავარი ძალა იყო.
ლოტუკოს ხალხის ძირტადი საქმიანობა არის მეცხოველეობა, მათი რაოდენობა დაახლოებით შეადგენს 207,000–ს და ისინი სამხრეთი სუდანის სიდიდით ან ეთნიკური ჯგუფს წარმოადგენენ.
ნუერების თეთრი არმია წარმოადგენს ნურების შეიარაღებულ დაჯგუფებას, რომელმაც სამხრეთ სუდანის მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ იარაღის დადებაზე უარი განაცხადა.
8 ივლისს, დაკითხვაზე უარი თქვა მიეცა ინფორმაცია პარტიული კავშირების და პარტიის მდგომარეობის შესახებ; მართალია აღიარა, რომ გადასახლებიდან დაბრუნების შემდეგ კვლავ განაგრძო არალეგალური ანტი-საბჭოთა საქმიანობა, მაგრამ თავი დამნაშავედ არ სცნო.
1926 წლის 24 ივლისს ის მოსკოვში გადააგზავნეს, სადაც 20 აგვისტოს ლიზა ბოლქვაძეს სამწლიანი პატიმრობა მიესაჯა კრასნოიარსკის მხარეში, მინუსინსკის პოლიტ-იზოლატორში.
1936 წლის დასაწყისში შინსახკომის კამენის რაიონულმა განყოფილებამ მსხვილმასშტაბიანი ოპერაცია ჩაატარა და პოლიტიკური საბაბით გადასახლებული ქართველი სოციალ-დემოკრატების დიდი ჯგუფი დააკავა; ძიების ვერსიით, გადასახლებაში ჩამოყალიბებული ურთიერთდახმარების არაფორმალური მექნიზმების, მიმოწერის და შეკრებების უკან კონტრრევოლუციური ორგანიზაცია ინიღბებოდა, რომლის მთავარი ორგანიზატორი - ლიზა ბოლქვაძე და კონსტანტინე ანდრონიკაშვილი იყვნენ.
1923 წლის 2 მაისს, საქართველოს სსრ ჩეკას დადგენილებით „მენშევიკური პარტიის“ 78 კაციანი ჯგუფი, მათ შორის ლიზა ნაკაშიძე-ბოლქვაძე გადაასახლეს ურალის მხარეში.
ამავე პერიოდში, ბათუმში დააპატიმრეს მისი მამა - იოსებ მიხეილის ძე ნაკაშიძე, რომელსაც ამ დროისათვის უკვე ეჭვმიტანილ ოთარ და მუშნი დადიანებთან კავშირი და იარაღის გადამალვა ედებოდა ბრალად.
ჩეკამ მისი ბრალდების ფაქტებით დასაბუთება ვერ მოახერხა, თუმცა ადგილობრივი ხელისუფლების შუამდგომლობების მიუხედავად იოსებ ნაკაშიძე მაინც დატოვა პატიმრობაში რამდენიმე თვით; იოსებ ნაკაშიძე გათავისუფლებიდან მალევე გარდაიცვალა.
1923 წლის 30 დეკემბერს, სსდპ ყოფილი წევრის, ილარიონ გიორგაძის მკვლელობის შემდეგ საგანგებო კომისიამ მძევლად გამოაცხადა გადასახლებასა და პატიმრობაში მყოფი 38 სოციალ-დემოკრატი, მათ შორის ლიზა ბოლქვაძე და ფაქტის განმეორების შემთხვევაში მათი დახვრეტით დაიმუქრა.
1926 წლის 22 თებერვალს, ელეონორა მახვილაძის დაპატირების შემდეგ ლიზა ბოლქვაძე ცეკას და თბილისის კომიტეტის ხელმძღვანელი გახდა და ენერგიული ზომები მიიღო მუშაობის გასააქტიურებლად, მოაწესრიგა კონსპირაციული კავშირები პარტიის საზღვარგარეთის ბიუროსთან და პოლიტპატიმართა ოჯახების დახმარების მექანიზმი.
1907 წელს გურიის კომიტეტის დაპატიმრების შემდეგ ნაკაშიძე გადაასახლეს ამიერკავკასიიდან და დაბრუნდა მხოლოდ 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ.
აღნიშნულ ტერიტორიაზე ანტიკური ხანიდან არსებობდა ქუშანთა ქალაქი ქაფისი, რომელიც ღორბანდისა და ფანჯშერის ხეობების კვეთაზე, თანამედროვე ჩარიქართან ახლოს მდებარეობდა.
ახალი ქალაქი აშენდა ჰიპოდამის გეგმის მიხედვით, რომელიც იყო ბერძნული ქალაქგეგმარების დამახასიათებელი ნიშანთვისება — აგურის კედლები კუთხეებში გაძლიერებული კოშკებით.
1910 წელს, კამერლინგ-ონესი გახდა პირველი ადამიანი, რომელმაც შეძლო თხევადი ჰელიუმის მიღება , ხოლო წნევის შემცირების გზით თხევადი ჰელიუმის ტემპერატურა 1.5 -მდე დაიყვანა.
მისი ძმა, მენსო კამელინგ-ონესი იყო ცნობილი მხატვარი და მხატვარ ჰარმ კამერლინგ-ონესის მამა, ხოლო და ჯენი იყო ცნობილი მხატვრის, ფლორის ვერსტერის მეუღლე .
1870 წლიდან, კამერლინგ-ონესი სწავლობდა გრონინგენის უნივერსიტეტში, ხოლო 1971-1973 წლებში გუსტავ კირხოფისა და რობერტ ბუნზენის ხელმძღვანელობით ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტში.
1948 წელს, ნიდერლანდების სამეფო აკადემიამ დააფუძვნა კამერლინგ-ონესის ჯილდო, რომელიც გაიცემა დაბალტემპერატურული ფიზიკის დარგში მიღწეული წარმატებისათვის.
ჰეიკე კამერლინგ-ონესი დაიბადა ნიდერლანდში, გრონინგენში, მამამისის — აგურების საამქროს მფლობელის ჰარმ კამერლინგ-ონესისა და დედამისის — ანა გერდინა კოერსის ოჯახში.
ხარტუმში არაბებმა გადაწყვიტეს შეექმნათ ქვეყნის ფედერალური მმართველობის სისტემა, რამაც გამოიწვია სამხრეთის ქრისტიანული მოსახლეობის შეიარაღებული აჯანყება.
სამხრეთელებმა თავი მოტყუებულად იგრძნეს და დაიწყეს თავდასხმა სამთავრობო ჯარებზე, რამაც გამოიწვია სამოქალაქო ომი, რომელიც მიზნად ისახავდა სამხრეთი ნაწილის დამოუკიდებლობას.
ამ სამუშაოს მსვლელობისას კროგმა აღმოაჩინა, რომ კაპილარები ვიწროვდება ან ფართოვდება ქსოვილებში ჟანგბადის საჭიროების მიხედვით, რისთვისაც 1920 წელს ნობელის პრემია მიენიჭა.
კროგმა აღწერა სხვადასხვა ორგანოს კაპილარული კედლის ანატომიურ-ფიზიოლოგიური თავისებურებები და დაასაბუთა ნივთიერებათა ცვლაში კაპილარული სისხლის მიმოქცევის მნიშვნელობა.
1923 წელს ავგუსტ კროგმა დააარსა ინსულინის მწარმოებელი „ნორდისკ ინსულინლაბორატორიუმ“, რომელიც შემდგომში, 1989 წელს კონკურენტ „ნოვო ტერაპეუტისკ ლაბორატორიუმს“ შეუერთდა და „ნოვო ნორდისკის“ სახელწოდებით ფარმაცევტულ გიგანტად იქცა.
1908 წლიდან იყო კოპენჰაგენის უნივერსიტეტის ზოოფიზიოლოგიის ასოცირებული პროფესორი, 1916-1945 წლებში კი — პროფესორი და ცხოველთა ფიზიოლოგიის ლაბორატორიის ხელმძღვანელი.
მისი კვლევების მნიშვნელოვანი ნაწილი ჩატარებულია ასევე გენტოფტის კერძო ლაბორატორიაში, რომელიც კროგმა კომპანია „კარლსბერგისა“ და სკანდინავიის ინსულინის ფონდის დახმარებით შექმნა.
ავგუსტ კროგი იყო ედინბურგის, ბუდაპეშტის, ლუნდის, ჰარვარდის, გეტინგენის, ოსლოსა და ოქსფორდის უნივერსიტეტების საპატიო დოქტორი, დანიის მეცნიერებათა აკადემიის და მსოფლიოს სხვადასხვა სწავლული საზოგადოების, მათ შორის ლონდონის სამეფო საზოგადოების, უცხოელი წევრი.
იკვლევდა ადამიანის სუნთქვის შედარებითი ფიზიოლოგიის, პერიფერიული სისხლის მიმოქცევის ანატომიისა და ფიზიოლოგიის და უჯრედული ნივთიერებათა ცვლის სხვადასხვა საკითხს.
მათი ქალიშვილი პრინცესა ტასირაკა მოგვიანებით მემკვიდრე კეიტაიზე დაქორწინდა და გახდა მომავალი იმპერატორის და შემდგომი იმპერატორების შთამომავლობითი წინაპარის, კიმეის დედა.
ტატიბანას ქალიშვილი პრინცესა ივაჰიმე გახდა იმპერატორ კიმეის მეუღლე და იმპერატორ ბიდაცუს დედა, რომელიც იაპონიის ამჟამინდელი მონარქის შთამომავლობითი წინაპარია.
მას შემდეგ, რაც იმპერატორი სეინეი გარდაიცვალა, მის უმცრო ძმასთან, პრინც ვოკესთან ერთად ტახტის მემკვიდრედ გამოცხადდა, რადგან ისინი იმპერატორ რიტიუს შვილიშვილები იყვნენ.
ანტარქტიდის უდიდესი შელფური მყინვარია როსის შელფური მყინვარი, რომლის ფართობია 472 960 კმ², ხოლო მეორე ადგილზეა ფილხნერ-რონეს შელფური მყინვარი, რომლის ფართობი 422 420 კმ² აღწევს.
შელფური მყინვარების სისქე უკანა მხარეს, იქ, სადაც დაყრდნობის ხაზი გადის, 200–1300 მ-ია, ხოლო ზღვის კიდესთან, რომელსაც მყინვარული ბარიერი ეწოდება 50–400 მ.
სემირელიქტური შელფური მყინვარი წარმოიქმნება კონტინენტური მყინვარული საფრისგან გამოყოფილი ნორმალური ტიპით გამყინვარების დეგრადაციის დროს, თუმცა მათი ზედაპირი მთლიანად ან ნაწილობრივ არის მოქცეული კვების საზღვრის ზემოთ; მასის ბალანსი ჩვეულებრივ, სუსტად უარყოფითია.
ასეთ მყინვარებს მიეკუთვნება შეკლტონის შელფური მყინვარი, ლარსენის შელფური მყინვარი ანტარქტიდაში, მატუსევიჩის შელფური მყინვარი ჩრდილოეთის მიწაზე.
რელიქტური შელფური მყინვარი წარმოიქმნება სემირელიქტური ტიპით კვების საზღვრის აწევის შედეგად; მათი კვება მიმდინარეობს ყინულის გათოშვის ხარჯზე ფსკერულ ზედაპირზე.
ნორმალური შელფური მყინვარი კავშირს ინარჩუნებს კონტინენტურ მყინვარულ საფართან და მისი ზედაპირი მთლიანადაა გაწოლილი კვების საზღვრის ზემოთ; მასის ბალანსი შეიძლება იყოს ნებისმიერი.
1918 წლის ივნისში დამოუკიდებელი საქართველოს დროს ოსმალებმა ახალციხე, ახალქალაქი, ასპინძა და ბათუმი დაიკავეს, საქართველოს რესპუბლიკის ჯარმა ისინი განდევნა.
საუკუნის დასაწყისში, ქალაქის ხელახალი შენება დაიწყო ბაშქენ ჯაყელმა, რომელიც დავით აღმაშენებელის დავალებით, თურქ-სელჯუკთა წინააღმდეგ, საფორტიფიკაციო თავდაცვით სისტემებს ქმნიდა და ქალაქების აღდგენას ეწეოდა.
2011-2012 წლებში მიმდინარე რეკონსტრუქციის შედეგად ციხე-კომპლექსის ტერიტორიაზე განახლდა გალავანი, ციტადელი, - სს-ის მართლმადიდებლური ტაძარი, ჰაჯი ახმედ-ფაშა ჯაყელის სახელობის მეჩეთი, მედრესე, მინარეთი და ჯაყელების სასახლე, სადაც განთავსდა სამცხე-ჯავახეთის ისტორიის მუზეუმის საგამოფენო დარბაზი.
მდებარეობს ქალაქ ახალციხეში, მდინარე ფოცხოვისწყლის ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1000 მ სიმაღლეზე, რომელიც საუკუნეების წინ, ძველი სამცხის მთავარ ქალაქს და სამცხის ათაბაგთა რეზიდენციას წარმოადგენდა.
1924 წლის 30 აგვისტოს დილის 3 საათზე პირველი ვაგონიდან პატიმრები გადმოიყვანეს, ორმოს გასწვრივ გაამწკვრივეს და იაპონური ტყვიამფრქვევებიდან უკლებლივ ყველანი ჩაცხილეს.
ასეთ „კრიტიკულ“ სიტუაციაში ქუთაისის საგანგებო კომისიის თავმჯდომარემ, ილარიონ ტალახაძემ „მახვილგონიერება“ გამოიჩინა, მან წამოაყენა წინადადება, ყველა პატიმარი ვაგონეშივე ჩაეცხრილათ.
ამ ინიციატივის აღსრულება შორაპნის მაზრის აღმასრულებელი კომიტეტის თავმჯდომარემ დომენტი მშვენიერაძემ და შორაპნის კომკავშირის სამაზრო კომიტეტის თავმჯდომარემ ძიძიგურმა იკისრეს.
1921 წელს, საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, დაბრუნდა სამშობლოში, სადაც დაინიშნა სამხედრო-რევოლუციური ტრიბუნალის თავმჯდომარედ.
ყველაზე მეტი, ათი ნომინაცია შეხვდა თანამედროვე ფრანგული კინოს ერთ-ერთმა ყველაზე თვალსაჩინო წარმომადგენლის ბერტრან ბონელოს ფილმს „სენ-ლორანი“ .
კინოაკადემიის ორ ნომინაციაში: საუკეთესო პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმი და საუკეთესო მონტაჟი წარდგენილია ქართული წარმოშობის ფრანგი კინორეჟისორის მარი ამაშუკელის ფილმი „გართობის მოყვარული“ .
1976 წელს მის მიერ დამუშავებულ რესტავრაციის პროექტს ქალაქ სვერდლოვსკში გამართულ კონკურსზე აღინიშნა პირველი პრემიით და გამოქვეყნდა საკავშირო ჟურნალში.
1981 წელს ძეგლთა დაცვის გაფართოებულმა სამეცნიერო საბჭომ დაამტკიცა მის მიერ დამუშავებული ნარიყალას ციხე-სიმაგრის კონსერვაცია-რესტავრაციის პროექტი და მისი ხელმძღვანელობით განხორციელდა პრაქტიკული სამუშაოები 1981-1991 წლებში.
საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის ილია -ის ლოცვა-კურთხევით სიონის საკათედრო ტაძარში მასშტაბური სარესტავრაციო-აღდგენითი სამუშაოები შეასრულა 1982-1999 წწ.
ტარიელ პლატონის ძე კიპაროიძე — ქართველი არქიტექტორ-რესტავრატორი, მოქანდაკე, 1984 წლის -ის საერთაშორისო კონგრესის მონაწილე, 1997 წლის საუკეთესო არქიტექტურული ნაწარმოების ავტორი, დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით, -ის პირველი პრემიით, ქანდაკებაში
შიმშილის თამაშები — 2012 წლის ამერიკული სამეცნიერო ფანტასტიკური სათავგადასავლო ფილმი, გადაღებული რეჟისორ გერი როსის მიერ და დაფუძნებული სიუზენ კოლინზის ამავე სახელწოდების რომანზე.
იგი არის პირველი შიმშილის თამაშების ფილმების სერიაში და გადაღებულია ნინა ჯეიკობსონისა და ჯონ კილიკის პროდიუსერობით, როსის, კოლინზის და ბილი რეის სცენარის მიხედვით.
ფილმში მთავარ როლებს ასრულებენ ჯენიფერ ლოურენსი, ჯოშ ჰატჩერსონი, ლიამ ჰემსვორთი, ვუდი ჰარელსონი, ელიზაბეტ ბენქსი, ლენი კრავიცი, სტენლი ტუჩი და დონალდ საზერლენდი.
პანემის ხალხში არის ტრადიცია - 12-დან 18 წლამდე გოგონები და ბიჭები ერთმანეთს ეჯიბრებიან შიმშილის თამაშებში, ყოველწლიურ სატელევიზიო ღონისძიებაში, რომელშიც „ტრიბუტები“ სიკვდილამდე იბრძვიან, სანამ არ დარჩება ერთადერთი გამარჯვებული.
ავატარის“ შემდეგ „შიმშილის თამაშები“ არის პირველი ფილმი, რომელიც ჩრდილოეთ ამერიკაში გაყიდვების მხრივ ოთხი კვირის განმავლობაში პირველ ადგილზე იყო.
78 მილიონი აშშ დოლარის ბიუჯეტით მან შემქმნელებს 691 მილიონი აშშ დოლარი მოუტანა და აშშ-ში წლის მესამე ყველაზე შემოსავლიან, ისევე, როგორც 2012 წლის რიგით მეცხრე ყველაზე შემოსავლიან ფილმად იქცა.
კრიტიკოსებმა შიმშილის თამაშები დადებითად შეაფასეს, მისი თემებისა და გზავნილებით, ისევე, როგორც ლოურენსის მიერ განსახიერებული კეტნისის როლით, თუმცა აკრიტიკებდნენ მოქმედების სცენებში კამერის რხევას.
ისევე, როგორც რომანს, ფილმს აკრიტიკებდნენ სხვა ნაშრომებთან მსგავსების გამო (როგორიც არის იაპონური რომანი „სამეფო ბრძოლა“ და მისი ეკრანიზაცია და შირლი ჯექსონის მოთხრობა „ლატარეა“).
გრემის ჯილდო მიიღო ფილმში შეტანილმა ტეილორ სვიფტის სიმღერამ „ & “, რომელიც აგრეთვე ნომინირებული იყო ოქროს გლობუსზე, საუკეთესო ორიგინალური სიმღერის კატეგორიაში.
ჯგუფს ბრიტანეთში ჰქონდა 60-ზე მეტი წარმატებული ჰიტი, დაწყებული 1967 წლის " "-ით, 2010 წლამდე, რაც უფრო მეტია, ვიდრე რომელიმე სხვა როკ-ჯგუფის შემთხვევაში.
მან უმაღლეს წარმატებას ჰიტ-აღლუმებში მიაღწია სინგლებით: „ “ , „ “ და „' “ , ასევე 15 ალბომს მიენიჭა „ოქროს“ სტატუსი , ხოლო ოთხმა მათგანმა ბრიტანეთში პირველ ადგილს მიაღწია.
თამარ ბერუჩაშვილი — ქართველი დიპლომატი, საქართველოს სახელმწიფო მინისტრი ევროპულ და ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში ინტეგრაციის საკითხებში 2004 წლის 17 თებერვლიდან 27 დეკემბრამდე, საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრი 2014-2015 წლებში.
1994-1996 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების სამინისტროს ევროკავშირის ტექნიკური თანამშრომლობის პროგრამა ტასისის საკოორდინაციო ბიუროს აღმასრულებელი დირექტორის მოადგილე.
1992-1994 წლებში იყო საქართველოს საგარეო ეკონომიკური ურთიერთობების სახელმწიფო კომიტეტის ევროკავშირის ტექნიკური თანამშრომლობის პროგრამა ტასისის საკოორდინაციო ბიუროს ადმინისტრატორი.
მოგვიანებით ტაჰარქმა შეძლო თებეს ახება და ეგვიპტეზე კონტროლის ნაწილობრივ აღდგენა, თუმცა ასარხადონის მემკვიდრემ ასურბანიფალმა კიდევ ერთხელ დაამარცხა ტაჰარქმა და განდევნა ეგვიპტიდან.
ტაჰარქის მემკვიდრემ ტანუტამონმა კიდევ ერთხელ სცადა ეგვიპტის დაბრუნება, თუმცა ისევ სასტიკად დამარცხდა ასურელებთან, რითიც ნუბია/ქუშის იმპერიამ არსებობა შეწყვიტა.
ამ კულტურული და გენეტიკური შერევის შედეგად წარმოშობილმა მოსახლეობამ შემდგომი ასწლეულების განმავლობაში განავითარა სოციალური იერარქია და შექმნა ქუშის სამეფო, რომლის დედაქალაქიც იყო კერმა .
ანთროპოლოგიური და არქეოლოგიური კვლევები აჩვენებს, რომ პრე-დინასტიურ პერიოდში ნუბია და ზემო ეგვიპტის მოსახლეობა გენეტიკურად და კულტურულად ახლოს იყო.
წითელი ზღვის სხვა ქვეყნებთან ერთად სუდანი მიიჩნევა ერთ–ერთ იმ ქვეყანად რომელსაც ძველი ეგვიპტელები უწოდებდნენ პუნტს , რომლის შესახებაც ჩანაწერები პირველად დაახლოებით ძვ.
1985 წლის 6 აპრილს ოფიცრების ჯგუფმა აბდელ რაჰმან სვარ ალ-დაჰაბის ხელმძღვანელობით მოაწყო სამხედრო გადატრიალება, ჩამოაგდო ჯაფარ ნიმეირი, რომელიც ეგვიპტეში გაიქცა.
1986 წელს სუდანის პრემიერ-მინისტრმა სადიქ ალ-მაჰდიმ შექმნა კოალიციური მთავრობა რომელშიც შედიოდნენ: სუდანის ნაციონალური უმა პარტია, დემოკრატიული უნიონისტური პარტია, ნაციონალურ ისლამისტური ფრონტი და ოთხი სამხრეთული პარტია.
2004 წლის 18 სექტემბერს გაეროს უშიშროების საბჭომ მიიღო რეზოლუცია 1564 რომლის მიხედვითაც სუდანის მთავრობა არ იცავდა დარფურის მოსახლეობას ეთნიკური წმენდისგან.
651 წლიდან ეგვიპტის მმართველმა არაბებმა დაიწყეს სამხრეთით ექსპანსია, თუმცა ძლიერ წინააღმდეგობას წააწყდნენ და მოუწიათ მაკურიის სამეფოსთან ბაქტის სახელით ცნობილი სამშვიდობო ხელშეკრულების გაფორმება.
ხელშეკრულების მიუხედავად რეგიონის არაბიზაცია მაინც მოხდა და საუკუნეში დაეცა მაკურიის სამეფო, რომელსაც მალევე მის სამხრეთით არსებული ალვის სამეფოც მიყვა.
ეგვიპტესთან სიახლოვის გამო ის მონაწილეობდა ახლო აღმოსავლეთის ისტორიაშიც, სამეფო საუკუნეში გაქრისტიანდა, ხოლო საუკუნეში გახდა მუსლიმანური.
1898 წლისთვის დღევანდელი სუდანის და სამხრეთი სუდანის მთლიანი ტერიტორია შედიოდა ანგლო–ეგვიპტური მმართველობის ქვეშ, თუმცა ისინი კონდომინიუმის ცალ-ცალკე პროვინციებს წარმოადგენდნენ.
ადრეული 1920–იანი წლებიდან ამ ორ პროვინციას შორის არსერბობდა საპასპორტო კონტროლი, მათ ასევე ჰქონდათ გაყოფლილი ადმინისტრაციული და ეკონომიკური საქმიანობა.
ლიტურგიაში ბერძნულის გამოყენებამ საბოლოოდ ჩამოაყალიბა ნუბიური ენა, რომელსაც ჰქონდა კოპტური და ბერძნული სიმბოლოებისგან შედგენილი დამოუკიდებელი დამწერლობა.
ნუბიის წარმატებული სამეფოების შესახებ ჩანაწერები მოიპოვება ბერძენ, ეგვიპტელ და კოპტ ავტორების ჩანაწერებში, რომლებიც საუკუნეში ნუბიელი მეფეების გაქრისტიანებას აღწერენ.
ჰიქსოსების განდევნისა და ეგვიპტის ახალი სამეფოს შექმნის შემდეგ, იაჰმეს –მა ისევ დაიქვემდებარა ქუში და აქცია ეგვიპტის პროვინციად, რომელსაც მეფისნაცვალი განაგებდა.
1896 ბელგიისა და ბრიტანეთის შეთანხმების საფუძველზე, ანკლავი ლადო ბრიტანეთის განმგებლობაში 1909 წლის დეკემბერში ლეოპოლდ –ის გარდაცვალების შემდეგ გადავიდა.
ჩრდილოეთი სუდანის შესახებ ისტორიული ცნობები გვხვდება ეგვიპტურ წყაროებში, სადაც ასუანიდან ნილოსის მდინარის სათავისკენ მდებარე ტერიტორიას უქოდებენ ქუშს.
1956 წელს დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ სუდანი შიდა კონფლიქტებში ჩეფლო: სუდანის პირველი სამოქალაქო ომი , სუდანის მეორე სამოქალაქო ომი , 2011 წლის 9 ივლისს სამხრეთი სუდანის დამოუკიდებლობისთვის სწრაფვის გამო მდგომარეობის ესკალაცია, დარფურის კონფლიქტი .
აჰმადი 1885 წელს დაიღუპა, მისი საქმე გააგრძელა აბდალაჰი იბნ მუჰამადმა, რომელმაც ეთიოპიის მიმართულებით სუდანის ტერიტორიების გაფართოება დაიწყო.
ტერმინი სუდანი მომდინარეობს არაბულიდან: - "შავი ხალხის მიწა", ტერმინი ზოგადად ცენტრალური და დასავლეთი აფრიკის აღსანიშნავად გამოიყენება, განსაკუთრებით საჰელის რეგიონისთვის.
ელიზბარ ელიზბარაშვილმა 1969 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი და მუშაობა დაიწყო უნივერსიტეტის გეოფიზიკის კათედრაზე.
1975 წლის 27 ივნისს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში წარმატებით დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე „საქართველოს ტერიტორიაზე ძირითადი კლიმატური მახასიათებლების სივრცე–დროითი განაწილების თავისებურებანი“ და მიიწვიეს სალექციო კურსების წასაკითხად ფიზიკის ფაკულტეტის სტუდენტებთან ატმოსფეროს ფიზიკაში და სინოპტიკურ მეტეოროლოგიაში.
1978-1992 წლებში მუშაობს კურორტოლოგიისა და ფიზიოთერაპიის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში სამედიცინო კლიმატოლოგიის ლაბორატორიის ხელმძღვანელად.
1990 წლის 16 ნოემბერს დაიცვა დისერტაცია გეოგრაფიის მეცნიერებათა დოქტორის სამეცნიერო ხარისხის მოსაპოვებლად თემაზე „სითბოსა და ტენის მახასიათებლებზე მთის რელიეფის გავლენის მათემატიკურ–კარტოგრაფიული მოდელირება“.
1994 წლიდან იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ჰიდრომეტეოროლოგიის ინსტიტუტის მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი, კლიმატის მოდელირების ლაბორატორიისა და კლიმატოლოგიის სექტორის გამგე.
ამჟამად არის ამავე ინსტიტუტის კლიმატოლოგიისა და აგრომეტეოროლოგიის განყოფილების გამგე და იაკობ გოგებაშვილის სახელობის თელავის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფიის მიმართულების ხელმძღვანელი და სრული პროფესორი.
ელიზბარაშვილის მიერ ჩატარებული კვლევის საფუძველზე შესწავლილია მთის ჰავის ჩამოყალიბების მექანიზმის მრავალი საკითხი, მის მიერ გაანალიზებულ კავკასიის კლიმატების ვერტიკალურ სტრუქტურას მაღალი შეფასება მისცა აკადემიკოსმა ინოკენტი გერასიმოვმა.