polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
აკადემიკოსების ანდრია გრიგორიევისა და მიხეილ ბუდიკოს გეოგრაფიული ზონალურობის პერიოდული კანონის საფუძველზე შეაფასა საქართველოს სტეპური და ნახევრადუდაბნოს ლანდშაფტების გაუდაბნოების ალბათობა, რაც საფუძვლად დაედო ახალი მეცნიერული მიმართულების — ლანდშაფტების კლიმატოლოგიის განვითარებას.
მისი ხელმძღვანელობით შესრულდა შრომათა ციკლები სტიქიური მეტეოროლოგიური მოვლენების (გვალვა, წაყინვა, საშიში ნისლი, ელჭექი, სეტყვა, გრიგალური ქარი, გამტარების შემოყინულობა) და ნიადაგების კლიმატური რესურსების შესახებ.
ახალ პროგრამებთან დაკავირებით შემოიტანა ახალი საგნები: გეოგრაფიული მოდელირება, ეკოლოგიური პროგნოზირება, კლიმატის ცვლილება, დედამიწის კლიმატი, ატმოსფეროზე ანტროპოგენური ზემოქმედება და სხვა.
გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი , პროფესორი , საქართველოს ეკოლოგიურ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი , საერთაშორისო ჟურნალის „ “ მთავარი რედაქტორის მოადგილე, ამერიკის შეერთებული შტატების ბიოგრაფიული ინსტიტუტის მრჩეველთა საბჭოს წევრი, მსოფლიო ბანკის ექსპერტი ჰიდრომეტეოროლოგიის დარგში, ღირსების ორდენის კავალერი .
კვლევის შედეგები დაინერგა საქართველოს კურორტების დაგეგმარებაში, მშენებლობაში და საფუძვლად დაედო კლიმატური რესურსების ამსახველი მასალის მომზადებას ატლასისათვის — „საქართველოს კურორტები და საკურორტო რესურსები“ , რომელსაც მიენიჭა საქართველოს სახელმწიფო პრემია .
ელიზბარ ელიზბარაშვილმა ლექციების კითხვა დაიწყო 1976 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტზე, 1985 წლიდან იაკობ გოგებაშვილის სახელობის თელავის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორია, სადაც გასული საუკუნის 80-იან წლებში მისი ინიციატივით შეიქმნა გეოგრაფია-ეკოლოგიის სპეციალობა.
მინდია უგრეხელიძე — ქართველი სამართალმცოდნე, საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს დეპუტატი , საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე , ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მოსამართლე , საქართველოს იუსტიციის მინისტრის მრჩეველი 2021 წლის 11 მაისიდან დღემდე.
ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სისხლის სამართლის კათედრის დოცენტი, ხოლო 1995 წლიდან საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის თანამედროვე სამართლის კათედრის გამგე, უძღვება ლექციების კურსს სისხლის სამართლის, კრიმინოლოგიის, სამართლის პოლიტიკის, საერთაშორისო სისხლის სამართლისა და ეროვნული კანონმდებლობის მოდელირების პრობლემებზე.
1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს ერთიანი კომუნისტური პარტიიდან“, ხოლო 1990 წლის 27 დეკემბერს — საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარედ.
როგორც სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის სასამართლო რეფორმის სამუშაო ჯგუფის ხელმძღვანელი და სამართლებრივი რეფორმის სამთავრებო კომისიის თავმჯდომარე, მონაწილეობს საქართველოს ახალი კანონმდებლობის შემუშავებაში.
1963-1976 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნირებათა აკადემიის ეკონომიკისა და სამართლის ინსტიტუტში ჯერ უმცროსი, შემდეგ კი უფროსი მეცნიერი თანამშრომლის თანამდებობაზე.
მელქისას იმდენად კარგი ხმა ჰქონდა, რომ ერთხელ მისთვის არტემ ერქომაიშვილს უთქვამს: „შენ რომ მთავრობა შეგირიგდეს, აუცილებლად ჩემს გუნდში ჩაგრიცხავდიო“.
არსებობს ცნობა, რომ ერთ კრებაზე, რომელიც გაიმართა ვლადიმერ ერქომაიშვილის ოჯახში, დაახლოებით 1904–05 წლებში, მელქისა გუნთაიშვილს იქ მიუყვანია სოსო ჯუღაშვილი.
გუნთაიშვილი თავის ამხანაგებთან ერთად, რომელთა შორის იყვნენ დათიკო შევარდნაძე, სიმონ ბურჭულაძე, კოლია შავიშვილი, კიკია მამულაიშვილი, ღამით მაზრის უფროსს წამოადგა სახლში.
მახარაძეს სუფრა გააშლევინეს, იქეიფეს, შემდეგ გამოატანინეს სია და ბუხარში დაწვეს, თან დაემუქრნენ თუ კიდევ ასეთები გაბედე, იცოდე მოგკლავთო.
დარჩიამ და ღლონტმა კი ოზურგეთთან მდებარე ექადიის ტყეს შეაფარეს თავი, სადაც ღლონტმა დაძინებული შამილ დარჩია მოკლა, გვამი კი მილიციას ჩააბარა.
მას ბევრი ტერორისტული აქტი აქვს მოწყობილი, მათ შორის, გაძარცვა ორი სარკინიგზო ეშელონი და მოკლა პოლკოვნიკი კრილოვი, ირკუტსკში მოკლა გენერალი მიშლევსკი.
მელქისი მას ბაზარში დაესხა თავს, დაჭრა, მაგრამ ალექსეევი ხალხმრავლობამ იხსნა, თუმცა ამ ინციდენტის შემდეგ ის საქართველოში აღარ გამოჩენილა.
2007 წლის 11 ოქტომბერს სუდანის სახალხო განმათავისუფლებელი მოძრაობა გავიდა სუდანის მთავრობიდან და ხარტუმი დაადანაშაულა სამშვიდობო ხელშეკრულების დარღვევაში.
კერძოდ, სსგმ ამტკიცებდა, რომ მთავრობაში კვლავ დომინირებდა ეროვნული კონგრესი და 15 000 ჯარისკაცი ჯერ კიდევ იმყოფებოდა სამხრეთი სუდანის ტერიტორიაზე.
იგი შეხვდა გერმანიის წარმომადგენელს, ზიგფრიდ კაშეს და ხორვატიის საგარეო საქმეთა მინისტრს, მლადენ ლორკოვიჩს, რომელიც პოგლავნიკ პაველიჩს წარმოადგენდა.
პაველიჩი თანახმა იყო ახალი სს დივიზიის შექმნაზე, მაგრამ ვაფენ სს ხელმძღვანელობასა და ხორვატიის მთავრობას სრულიად განსხვავებული იდეები ჰქონდათ მის შემადგენლობასა და კონტროლზე.
თუმცა ფლეპსმა, ჰიმლერის დავალებისამებრ, იზრუნა ბოსნიურ დივიზიაზე და ხორვატიის მთავრობა საბოლოო ჯამში მაინც უკმაყოფილო დარჩა ახალი დივიზიის ეთნიკური შემადგენლობით.
ამავე პერიოდში გერმანელები ბერლინში ქმნიან დივიზიის შტაბს, რომელსაც სათავეში უყენებენ ჰერბერტ ფონ ობერვურცერს, რომელიც მანამდე მე-6 სს სამთო დივიზიაში მსახურობდა.
შულაკი, რომელიც ხორვატიის მთავრობას წარმოადგენდა, უკმაყოფილო იყო კრემპლერის სერბული საუბრით ხორვატულის ნაცვლად, მის მიერ გამოყენებული ტრადიციული ბოსნიურ–ისლამური სიმბოლიკით უსტაშების სიმბოლიკის ნაცვლად და ა.
28 მარტს ჰაჯიეფენდიჩმა გააცილა კრემპლერი სარაევოში და წარადგინა ბოსნიის სულიერ წინამძღვართან, რეის–ულ–ულემა ჰაფიზ მუჰამმად ფანჯასთან.
ხორვატიის მთავრობამ, რომელიც მეტად შეშფოთდა ამ შეხვედრით, სასწრაფოდ მოითხოვა კრემპლერის გაწვევა, თუმცა ესესელებმა არ შეასრულეს მათი მოთხოვნა და კრემპლერმა გააგრძელა მოხალისეების შეკრება, რომელთა შორის ხორვატიის სამთავრობო ძალებიდან გაქცეული დეზერტირების იყვნენ.
მილე ბუდაკის, იმჟამად ხორვატიის განათლების მინისტრის აზრით, სერბების მესამედი უნდა განადგურებულიყო, მესამედი გადასახლებულიყო, ხოლო მესამედი – გაკათოლიკებულიყო.
ებრაელებისა და ბოშების დევნაც არანაკლებ სასტიკი მეთოდებით მიდიოდა ხორვატიაში, მაგრამ ამ უკანასკნელებს არც კომპაქტური დასახლებები ჰქონდათ და არც იმდენად მრავალრიცხოვანნი იყვნენ, რომ საპასუხო ზომები მიეღოთ.
1941 წლის 14 აგვისტოს ბოსნიელ მუსლიმ სწავლულთა ორგანიზაცია „ალ–ჰიდაია“ იღებს გადაწყვეტილებას, რომელშიც ისინი მოუწოდებენ მუსლიმებს არ მიიღონ მონაწილეობა სერბების, იუდეველებისა და ბოშების დევნასა და ხოცვაში.
მიუხედავად უსტაშების რეჟიმის მცდელობისა, ეიძულებინათ ამ გადაწყვეტილების მიმღებნი უარეყოთ ის და ამისთვის ორჯერ გაგზავნეს სპეციალური წარმომადგენლები (იოზო დუმანჯიჩი და მოგვიანებით ჯაფერ–ბეგ კულენოვიჩი, ხორვატიის მუსლიმი ვიცე–პრეზიდენტი), ბოსნიელებმა ეს გადაწყვეტილება არ უარყვეს.
1943 წლის 17 სექტემბრის ღამეს, ბოსნიელი და ხორვატი უმცროსი ოფიცრების (ფერიდ ჯანიჩის, ბოჟო ელინეკის, ნიკოლა ვუკელიჩისა და ლუტფია დიზდარევიჩის) მეთაურობით, დივიზიის საინჟინრო ბატალიონში დაიწყო ამბოხება.
ამბოხებულებმა დაიკავეს ქალაქი, დაატყვევეს გერმანელები და დახვრიტეს ხუთი ოფიცერი, მათ შორის ბატალიონის მეთაური, ობერშტურმბანფიურერი ოსკარ კირხბაუმი.
მოგვიანებით ვილფრანშ–დე–რუერგის მთავარ ქუჩას ეწოდა ხორვატთა ქუჩა , ხოლო ყოველ 17 სექტემბერს მოსახლეობა აღნიშნავს ანტიფაშისტური ამბოხების დღეს.
იუგოსლავიის მთავრობამ მოითხოვა ქუჩისთვის სახელი შეეცვალათ და მისთვის იუგოსლავთა ქუჩა ეწოდებინათ, მაგრამ ფრანგებმა მოთხოვნა უარყვეს.
ჰაჯიეფენდიჩის ლეგიონი შეიარაღებისა და წვრთნის ნაკლებობას განიცდიდა, ამიტომ მას მხოლოდ თავდაცვითი ოპერაციების განხორციელება შეეძლო, ხოლო აღმოსავლეთ ბოსნიაში ჩეტნიკების თავდასხმები ბოსნიელთა სოფლებზე გრძელდებოდა.
როცა ადგილობრივმა ბოსნიელმა ლიდერებმა დაინახეს, რომ ხორვატთა დამოუკიდებელი სახელმწიფო ვერ ახერხებდა, ან არ სურდა მათი დაცვა, მათ 1942 წლის ბოლოს პეტიციით მიმართეს ჰიტლერს, რომ შექმნილიყო ბოსნიური გვარდია ჰაჯიეფენდიჩის ლეგიონის საფუძველზე, რომელიც პირდაპირ გერმანიის კონტროლქვეშ იქნებოდა.
ჰიმლერმა არტურ ფლეპსს, მე–7 სს სამთო დივიზიის მეთაურს დაავალა ახალი, პირველი არაგერმანული სს დივიზიის ორგანიზება, ხოლო ჰაჯიეფენდიჩს დაევალა დახმარებოდა ესესელებს მოხალისეების მოძიებაში.
როდესაც ბოსნიელებმა დაინახეს, რომ მათ უკვე არა საკუთარი სახლების დაცვა, არამედ გერმანული ინტერესებისთვის ბრძოლა უწევდათ, ჰაჯიეფენდიჩის ლეგიონში დაიწყო დეზერტირობა და პარტიზანების მხარეს გადასვლა.
გერმანელებს თავად ჰაჯიეფენდიჩის ხილვაც სურდათ ამ დივიზიის ოფიცრად, მაგრამ იგი არ დათანხმდა, 1943 წლის 2 ოქტომბერს კი პარტიზანების ჩასაფრებაში მოჰყვა ტუზლასთან და მოკლეს.
1941 წლის შემოდგომაზე ბოსნიელი ოფიცერი, ყოფილი იუგოსლავიის სამეფოს არმიის მაიორი ჰაჯიეფენდიჩი ხორვატიის მთავრობისგან ითხოვს ტუზლაში, ბოსნიელი მოსახლეობის ჩეტნიკებისგან დასაცავად შეიარაღებულ რაზმს.
ნოემბრის დასაწყისში ჩეტნიკების შეტევისას ბატალიონი ვერ ახერხებს წინააღმდეგობის ორგანიზებას და დემორალიზებული, უწესრიგოდ იხევს უკან, ჰაჯიეფენდიჩი ახერხებს წესრიგის აღდგენას, მაგრამ ცხადია, რომ ხორვატ ახალწვეულებს არ სურთ სახლიდან მოშორებით ბრძოლა.
1941 წლის 7 დეკემბერი ჰაჯიეფენდიჩი კვლავ ეწვევა ხორვატიის თავდაცვის სამინისტროს, უხსნის სიტუაციას და ითხოვს ადგილობრივებისგან მოხალისეთა რაზმის ჩამოყალიბების ნებართვას.
ორ დღეში იკრიბება პირველი მოხალისეთა ასეული, რომელიც ტუზლასა და მიმდებარე სოფელ ჟივინიცეში განლაგდება, რომლებსაც პირდაპირ ემუქრებოდნენ ჩეტნიკები.
ოთხ თვეში, 1942 წლის მაისში მოხალისეთა რაზმი უკვე ექვსი ბატალიონისგან შედგება, რომლებიც განლაგებულია ჩრდილოეთ ბოსნიის ქალაქებში ტუზლა, გრაჩანიცა, ბრჩკო, ბიელინა, ზვორნიკი და პურაჩიჩუ.
ხორვატიის მთავრობა ოფიციალურად ცნობს ამ რაზმს, როგორც დომობრანის სპეციალურ დანაყოფს ჰაჯიეფენდიჩის ლეგიონის სახელით , ხოლო ჩეტნიკებსა და პარტიზანებში იგი მუსლიმთა ლეგიონის სახელითაა ცნობილი.
როდესაც ზვორნიკ–ტუზლას გზაზე დივიზიის სადაზვერვო ნაწილებმა შენიშნეს პარტიზანების მოძრაობა, მათ განალაგეს 28–ე პოლკის ერთი ბატალიონი ლოპარესთან, რომელიც იცავდა საარტილერიო პოლკის ორ ბატარეას.
7 ივნისს პარტიზანებმა აღმატებული ძალებით დაამარცხეს პირველი ბატალიონი და თავს დაესხნენ საარტილერიო ბატარეებს, დაძლიეს მათი წინააღმდეგობა და არტილერისტები ტყეში გაიფანტნენ.
მეორე სატანკო არმიის შტაბმა დაგეგმა ოპერაცია როზე, რომლის თანახმადაც აღმოსავლეთ ბოსნიაში მყოფი პარტიზანების ბლოკირება უნდა მომხდარიყო იმგვარად, რომ მათ დრინის გადალახვა და სერბეთში მყოფ პარტიზანებთან შეერთება ვერ მოეხერხებინათ, მაგრამ ოპერაციის განხორციელება ვერ მოხერხდა რადგან საკმარისი ძალები არ აღმოჩნდა.
ამიტომ 17 ივლისიდან 23 ივლისამდე ხანჯარის დივიზია მოქმედებდა დივიზიის მეთაურ ჰამპელის მიერ დაგეგმილ ოპერაცია ჰაიდეროზეს მიხედვით, სპრეჩას სამხრეთით, შეკოვიჩის მიმართულებაზე პარტიზანების წინააღმდეგ.
ერთკვირიანი ბრძოლების შედეგად დივიზიამ დასახული ამოცანები შეასრულა, დაიკავა ჟივინიცეს, შეკოვიჩისა და ვლასენიცას მხარეები აღმოსავლეთ ბოსნიაში.
პარტიზანებმა მძიმე დანაკარგები განიცადეს, მოკლული იქნა 900–ზე მეტი პარტიზანი, დივიზიამ ხელში ჩაიგდო ერთი ტანკსაწინააღმდეგო ქვემეხი, ორი ნაღმმტყორცნი, 22 ტყვიამფრქვევი, 80 შაშხანა და ნახევარ მილიონამდე ვაზნა.
პარტიზანების შეტევას დაერთო ჩეტნიკების თავდასხმები მომარაგების აღალზე, რომლებიც ხედავდნენ გერმანიის მძიმე მდგომარეობას და თავის გადარჩენაზე ზრუნავდნენ.
ამას დაერთო მოკავშირეებისა და პარტიზანების მიერ განხორციელებული ოპერაცია რათვიქი, რომლის დროსაც ისინი ბალკანეთში სატრანსპორტო კვანძებსა და ინფრასტრუქტურას დაესხნენ თავს.
ხორვატიის დამოუკიდებელი სახელმწიფოს ჯარისკაცებს შორის მასობრივი დეზერტირობის შემთხვევები დაიწყო, ხოლო მოკავშირეებმა დაბომბეს სარაევო–ბროდის რკინიგზა, საიდანაც მარაგდებოდა დივიზია.
უსაფრთხოების ზონის სამხრეთიდან დივიზიის გასვლის შემდეგ პარტიზანებმა სწრაფად დაიკავეს იგი, შუა სექტემბრისთვის ისინი უკვე აკონტროლებდნენ ზვორნიკსა და ტუზლას.
დივიზია ჩამოყალიბების შემდეგ გაგზავნილი იქნა სამხრეთ საფრანგეთში, სადაც იგი განლაგდა ავერონისა და ლოზერის დეპარტამენტების ტერიტორიაზე სოფლებსა და ქალაქებში.
ვაფენ სს–ს ხელმძღვანელობის გადაწყვეტილება, რომ დივიზიის ფორმირება და წვრთნა ბოსნიის ფარგლებს გარეთ მომხდარიყო, ედმუნდ გლაიზე ფონ ჰორსტენაუს რჩევის საწინააღმდეგოდ იქნა მიღებული, რომელიც ხორვატიაში გერმანიის წარმომადგენელი იყო.
იგი წარმატებული ორგანიზატორი იყო, პირველი მსოფლიო ომის ვეტერანი, რომელშიც 18 წლისამ უკვე ასეულის მეთაურობას მიაღწია, ასევე მსახურობდა პოლკის მეთაურად ოპერაცია ბარბაროსას მიმდინარეობისას.
ხანჯარის მიზანი იყო ზვორნიკისა და ტუზლას დაკავება, შემდეგ კი დრინას გასწვრივ თავდაცვითი ზოლის შექმნა, რომ პარტიზანებს გადმოსვლა ვეღარ მოეხერხებინათ.
მე-13 სამთო სს დივიზია „ხანჯარი“ ვაფენ-სს სამთო დივიზია, რომელიც მონაწილეობას იღებდა როგორც იუგოსლავიის ტერიტორიაზე პარტიზანების საწინააღმდეგო მოქმედებებში, ასევე დასავლეთ უნგრეთში, ტბა ბალატონთან გერმანულ კონტრშეტევაში საბჭოთა არმიაზე.
დივიზიის მეომრების დიდ ნაწილს ბოსნიელები შეადგენდნენ, ამიტომაც მისი მებრძოლები ფესს ატარებდნენ, დივიზიის საკვები რაციონიდან ამოღებული იყო ღორის ხორცი, მათ მიეცათ საშუალება შეესრულებინათ ხუთჯერადი ლოცვა.
დივიზია მონაწილეობდა ხორვატთა დამოუკიდებელი სახელმწიფოს მიერ ჩადენილ სამხედრო დანაშაულებში, მათ შორის სერბების, ებრაელებისა და ბოშების დეპორტაციებსა და მასობრივ განადგურებაში.
ხანჯარსა და მეშვიდე სს დივიზიას დაევალათ ამ ოპერაციისას ქალაქებს – კლადანს, ვლასენიცას, სოკოლაცსა და ოლოვოს შორის არსებული ტერიტორიის პარტიზანებისგან გაწმენდა.
ოსტერაის დასრულების შემდეგ 28–ე პოლკი, რომელშიც საკმაოდ დიდი რაოდენობით იყვნენ ალბანელები, დივიზიიდან მოხსნეს და გადაიყვანეს პრიშტინაში, სადაც მის საფუძველზე სკანდერბეგის დივიზია ჩამოყალიბდა.
პარტიზანებმა თავი აარიდეს შეტაკებას და უკან დაიხიეს, თუმცა ზაუბერცვაიგის მტკიცებით, მისმა ჯარისკაცებმა 573 პარტიზანი მოკლეს და 82 დაატყვევეს.
ოპერაცია წარმატებით დასრულდა, ბოსუტის ტყეები გაწმენდილი იქნა, თუმცა პარტიზანების ცოცხალი ძალის ძირითადი ნაწილი გადარჩა და ისინი დაბრუნდნენ ძველ ადგილებში ოპერაციის დასრულების შემდეგ.
9 ოქტომბერს სს შტაბმა დივიზიას ოფიციალურად უწოდა მე–13 სს მოხალისეთა სამთო დივიზია , მაგრამ მალევე, როგორც არაგერმანულ შენაერთს, სახელი შეუცვალეს და მე–13 სამთო სს დივიზია ხანჯარი უწოდეს.
სექტემბრის დასაწყისში დივიზია მიატოვა 2000–მდე მეომარმა, რომლებიც სხვადასხვა რაზმებს შეუერთდნენ – უმეტესობა მწვანე კადრებს, ნაწილი კი უსტაშებს შეუერთდა.
დეზერტირების დიდი რიცხვის გამო ზაუბერცვაიგი, რომელიც სს მეცხრე სამთო კორპუსის სარდალი იყო, მოითხოვდა ბოსნიელების განიარაღებას როგორც ხანჯარის, ასევე ყამას დივიზიიდან.
მაგრამ ამის წინააღმდეგ ჰიმლერი გამოვიდა, მან ყამას დივიზიის შემადგენლობის 2000 წევრი გაგზავნა უნგრეთიდან ბოსნიაში და ხანჯარის დივიზიას შეუერთა.
ვიზიტისას მუფთიმ მოახერხა დაერწმუნებინა ბოსნიელები, რომ ახალ დივიზიაში სამსახურით ისინი არ არღვევდნენ უსტაშებთან სერბების წინააღმდეგ თანამშრომლობის ამკრძალავ რეზოლუციებს.
თუმცა იგი ითხოვდა, რომ დივიზიას ბოსნიის ფარგლები არ დაეტოვებინა და მხოლოდ ბოსნიელთა დასაცავად ყოფილიყო გამოყენებული, მაგრამ გერმანელებს სხვა მიზნები ჰქონდათ.
ერთდღიანი ბრძოლების შემდეგ პარტიზანებმა დახმარება მიიღეს და 17 ივლისის ღამით მოკავშირეთა ავიაციამ კვლავ მოახერხა საჭურველის ჩამოტანა და დაჭრილების ევაკუაცია.
ბოსნიელი ოფიცერი, ჰუსაინ ბიშჩევიჩი, რომელმაც მოხალისეობის სურვილი გამოთქვა, სს ობერშტურმბანფიურერის წოდებით სათავეში ჩაუყენეს დივიზიის საჰაერო თავდაცვის ბატალიონს, თუმცა მოგვიანებით იგი გადააყენეს და მის ნაცვლად გერმანელი ოფიცერი დანიშნეს.
გერმანელთა მიერ დივიზიის ფორმირების უპირველესი მიზანი ხორვატიის დამოუკიდებელი სახელმწიფოს ჩრდილო–აღმოსავლეთით, სრემში მდებარე გერმანული დასახლებების დაცვა იყო, რომელიც მნიშვნელოვან აგროკულტურულ ცენტრს წამოადგენდა.
დივიზია თანამშრომლობდა ადგილობრივ ფორმირებებთან, მათ შორის ჩეტნიკებთან, ნეშად თოფჩიჩის მწვანე კადრებთან , უსტაშებსა და ხორვატიის დომობრანთან.
მიუხედავად თანამშრომლობისა, ყოველი ეს ფორმირება, ისევე როგორც პარტიზანები, ფარულად მოუწოდებდნენ დივიზიის წევრებს მიეტოვებინათ დივიზია და მათ შეერთებოდნენ.
17–18 მაისს დივიზიამ მაიევიცა–ტუზლას მხარის ჩეტნიკების რაზმთან ერთად, რომლებსაც რადივოი კეროვიჩი სარდლობდა, ჩაატარა ოპერაცია მაიგლეკხენი რეგიონში რამდენიმე პარტიზანული შენაერთის გასანადგურებლად.
ყველა ამ ღონისძიების მიუხედავად ვერ მოხერხდა დივიზიის სრულად ბოსნიელებით დაკომპლექტება, ამიტომ ჰიმლერმა, თავისი სურვილის საწინააღმდეგოდ, ნება დართო 2800 ხორვატი შეეყვანათ დივიზიის პირად შემადგენლობაში.
რწმენის დამოწმება არის რწმენების დამოწმება ორი ფრაზის წარმოთქმით – ვამოწმებ რომ არ არის ღვთაება თაყვანისცემის ღირსი გარდა ერთი ღმერთისა და ვამოწმებ რომ მუჰამმადი არის მისი მაცნე .
კერძოდ პირველი ნაწილია "ვამოწმებ, რომ არ არის ღვთაება, თაყვანისცემის ღირსი." არის ყველანაირი სათაყვანო ობიექტის უარყოფა, რასაც ადამიანები თაყვანს სცემენ ან რომელიმე ღვთიურ, სრულყოფილ თვისებას მიაწერენ.
მეორე ნაწილი "გარდა ღმერთისა." – ეს ერთღმერთიანობის დამოწმებაა, რომ თაყვანისცემა მხოლოდ ღმერთს ეკუთვნის, რომელსაც არ ჰყავს თანაზიარი და თანასწორი.
მუსლიმთა რწმენის მიხედვით, ღმერთი შეჰპირდა მათ, ვინც გულწრფელად ისწრაფვოდა მისკენ და დაამოწმა თავისი რწმენა ამ სიტყვებით, ყველა წინა ცოდვების მიტევებას, ხოლო ადრე გაკეთებული კეთილი საქმეებისთვის ჯილდოს შენარჩუნებას.
მუსლიმი თეოლოგების განმარტებით, ისინი არ სცემენ თაყვანს ქა’აბას, არამედ ღმერთს, ხოლო მიმართულება ქა’აბისკენ აერთიანებს მათ რიგებს ამ თაყვანისცემისას.
ხუთჯერადი ლოცვა სრულდება დღე-ღამის განსაზღვრულ მონაკვეთებში და ადამიანისთვის გამუდმებული შეხსენებაა მისი ვალდებულებებისა ღმერთის მიმართ, ასევე წარმოადგენენ პირდაპირ კავშირს ღმერთსა და მორწმუნეს შორის.
მოწყალება ყოველი მუსლიმი, რომელსაც აქვს განსაზღვრული ყოველწლიური დანაზოგი, ვალდებულია მისი გარკვეული ნაწილი გაიღოს უპოვრების, ღარიბების, ქვრივების, მოგზაურების და სხვა ნივთიერად მძიმე მდგომარეობაში მყოფ ადამიანთა დასახმარებლად.
მუსლიმთა შეხედულებით, ზაქათი არის საშუალება, რომ ადამიანმა, რომელსაც ღმერთმა მიანიჭა ნივთიერი დოვლათი, განწმინდოს ის და განიმტკიცოს მისი მფლობელობა.
გარდა სულიერი მოგებისა, ზაქათი ხელს უწყობს საზოგადოებაში დოვლათის თანაბარ განაწილებას, ამცირებს საზოგადოების კლასობრივ ფენებად დაყოფას და ანტაგონიზმს, ეხმარება ნივთიერად შეჭირვებულ ფენებს.
ჰადისი, რომელიც ნახსენებია ჰადისების ორ ყველაზე ავთენტურ კოლექციაში, საჰიჰ ალ-ბუხარისა და საჰიჰ მუსლიმში, მოგვითხრობს ჯიბრაილის სტუმრობაზე მუჰამმადსა და მის თანამიმდევრებთან.
ისლამი არის დამოწმება, რომ არ არის ღვთაება თაყვანისცემის ღირსი, ღმერთის გარდა, ლოცვად დადგომა, მოწყალების გაცემა, მარხვა რამადანის თვეში და მოილოცო სახლი, თუ გაქვს ამის შესაძლებლობა.
ისლამის ხუთი ბურჯი (; არქან ალ–ისლამ ისლამის ბურჯები ან არქან ად–დინ რელიგიის ბურჯები) — ისლამის ხუთი სავალდებულო პრაქტიკა, რომელიც ქმნიან მის საფუძველს.
ფესტივალს სპეციალური სტუმრის სტატუსით ესტუმრნენ: ჰირო ნარიტა; ფილ ფარმეტი - კვენტინ ტარანტინოს „ოთხი ოთახის“, „გრაინდჰაუსის“ ოპერატორი და საერთაშორისო კინემატოგრაფიული გილდიის „ლოკალ 600-ის“ წევრი; ჯონათან აბრამსი - „ავატარის“ ერთ-ერთი ოპერატორი და ოპერატორების ასოციაციის სოკის წევრი.
ფესტივალში მონაწილეობა მიიღეს კინო და ტელეოპერატორებმა შემდეგი ქვეყნებიდან: აზერბაიჯანი, სომხეთი, რუსეთი, უკრაინა, ბელარუსი, ესტონეთი, აშშ, გერმანია, ნიდერლანდები, ესპანეთი, ხორვატია, ბრაზილია, ინდოეთი, პაკისტანი და ავსტრია.
ოქროს თვალი — კინო და ტელეოპერატორების საერთაშორისო ფესტივალი, რომლის მიზანია მოტივაცია მისცეს ოპერატორებს, ტელე-კინო ინდუსტრიაში მომუშავე ადამიანებს და ხელი შეუწყოს მათ პროფესიულ ზრდას.
2009 წელს ფესტივალ „ოქროს თვალი“ - ის ფარგლებში გაიმართა ერთ-ერთი ქართველი კინო ოპერატორის ალექსანდრე დიღმელოვის 125 წლისთავისადმი მიძღვნილი ფოტოგამოფენა და საიუბილეო ღონისძიება ალექსანდრე დიღმელოვი - 125.
გამოფენა საზეიმოდ გახსნა ევროპის რეგიონების ასამბლეის პრეზიდენტმა ჰანდე ოზსან ბოზატლიმ, რომელიც სპეციალური მოწვევით იმყოფებოდა საქართველოში.
იგი განსაკუთრებით დიდ მნიშვნელობას ანიჭებდა ჰადისებსა და მათ გრადაციას, რაც ასახულია კიდეც მაზჰაბის მეთოდოლოგიაზე, რომლის ძირითადი წყაროებია:
მურსალი ჰადისი – ჰადისი, რომელიც რომელიც ნაკარნახევია სანდო თაბი'ის (ადამიანი, რომელსაც ცოცხლად არ უნახავს მუჰამმადი მაგრამ შეხვედრია მის თანამიმდევრებს).
ისთისჰაბი – ნებისმიერი სამართლებრივი გადაწყვეტილება ნებისმიერი ადამიანის მიერ დროებითია და თუ აღმოჩნდება, რომ არსებობს რაიმე მტკიცებულება ყურანიდან, სუნნიდან ან პირველი თაობის მუსლიმების იჯმა'დან, მაშინ ეს გადაწყვეტილება ახალი მტკიცებულების შესაბამისად უნდა შეიცვალოს.
ყიასი – ანალოგიური მსჯელობა, როცა შეიძლება სამართლებრივი საკითხიდან პარალელის გავლება ზემოთ მოყვანილი წყაროებიდან რომელიმეზე ან უკვე გადაწყვეტილ სამართლებრივ საკითხზე.
ეგვიპტეში მას საკმაოდ ბევრი მომხრეები ჰყავდა და მათი პოზიცია მაშინაც კი არ შესუსტებულა, როდესაც ეგვიპტის სათავეში ში'იტი–ისმა'ილიტი ფატიმიდები დინასტია მოვიდა.
მამლუქთა მიერ ფატიმიდების დამხობის შემდეგ მამლუქი სულტნები მფარველობდნენ შაფი'ი მაზჰაბს, რამაც მისი ფართო გავრცელება გამოიწვია, დღევანდელი ირანიც სეფიანთა მიერ ში'იზმის გავრცელებამდე შაფი'იტური იყო.
დღეს შაფი'ი მაზჰაბი გავრცელებულია ქურთებს შორის, ზემო ეგვიპტეში, იემენში, აღმოსავლეთ აფრიკაში, ბრუნეიში, მალაიზიასა და ინდონეზიაში.
ისთისლაჰი – თუ რომელიმე სამართლებრივი საკითხი ზემოთმოცემული წყაროებით ვერ გადაწყდება, მაშინ იმ გადაწყვეტას უნდა მიეცეს უპირატესობა, რაც უფრო მეტი სარგებლობის მომტანია.
ქმედება, რომლის ამკრძალავი პირდაპირი მტკიცებულებები არ არსებობს, მაგრამ დიდი ალბათობით ცოდვის მომტანია, ასეთი ქმედებებიც ცოდვის ტოლფასია ამ მაზჰაბის მიხედვით.
მაზჰაბის საფუძვლები აბუ ჰანიფადან ზეპირადაა გადმოცემული, რომლის კოდიფიკაცია მისმა მოწაფეებმა, აბუ იუსუფ ია'ყუბ იბნ იბრაჰიმ ალ–ქუფიმ და 'აბუ აბდულლაჰ მუჰამმად იბნ ალ–ჰასან აშ–შაიბანიმ მოახდინეს.
აბუ იუსუფი ჰარუნ არ–რაშიდმა სახალიფოს მთავარ ყადიდ დანიშნა, რამაც ასევე ხელი შეუწყო ამ მაზჰაბის გავრცელებას, ხოლო მოგვიანებით ოსმალეთისა და დიდ მოგოლთა იმპერიებში ეს მაზჰაბი სახელმწიფო სამართლის დონეზე იქნა აყვანილი.
ისინი სხვადასხვა მეთოდოლოგიით უდგებიან მეორეხარისხოვან სამართლებრივ საკითხებს და სხვადასხვა წყაროებს იყენებენ მათ გადასაჭრელად, თუმცა ამავე დროს აღიარებენ ერთმანეთის კანონიერებას.
მალიქის მოწაფეებმა მაზჰაბის სწავლება მთელ სახალიფოში გაავრცელეს, მაგრამ განსაკუთრებით მან გავრცელება ანდალუსიასა და ჩრდილო აფრიკაში ჰპოვა.
მეშვიდე კლასელს უკვე წაკითხული ჰქონდა ქართული და რუსული მხატვრული ლიტერატურა, იცნობდა საზოგადოებრივი აზროვნების ისტორიის მკვლევართა ნაშრომებსა და პოლიტიკურ მოღვაწეთა ნარკვევებს.
იმავე წელს სრულიად ჩამოყალიბებული პუბლიცისტი და ჟურნალისტი სამშობლოში დაბრუნდა და ხელი მიჰყო ქართული საზოგადოებრივი აზროვნების ისტორიის შესწავლასა და გამომზეურებას.
მისი პირველი ნაშრომი „ქართული ინტელიგენციის პროფილი საუკუნეში“, რომელიც დაიბეჭდა 1927 წელს, საინტერესოდ აშუქებდა ჩვენი ინტელიგაენციის სოციალურ-პოლიტიკურ იდეალებს და მისი განვითარების გზებს.
სიმონ ხუნდაძის კალამს ეკუთვნის მონოგრაფიები: „მასალები ქართული ლიტერატურისა და საზოგადოებრივი აზროვნების ისტორიიდან“, „სოციალიზმის ისტორიისათვის საქართველოში“, „სოლომონ რაზმაძე“, „ივანე მაჩაბელი“, „გალაქტიონ ტაბიძე“, „არსენას ტიპი ქართულ მწერლობაში“ და სხვა.
სიმონ ირაკლის ძე ხუნდაძე (დ. 15 ნოემბერი, 1897, სოფ. კალაგონი — გ. 21 აგვისტო, 1933, თბილისი) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, ისტორიკოსი, სოციოლოგი, ჟურნალისტი, ქართველ სოციალ-ფედერალისტთა ერთ-ერთი ლიდერი.
სხვადასხვა დროს მუშაობდა გაზეთ „ტრიბუნის“, ჟურნალ ქართული მწერლობის“ რედაქტორად, გამომცემლობების, „ქართული წიგნის“, „ფედერაციის“, „სახეგამის“ დირექტორად.
მიუხედავად ამისა, მალაიტას მოსახლეობა, რომლებიც იბრძოდნენ ბატალიონებში, ომის წლებში დააფუძნეს კუნძულის თვითგამორკვევისთვის მოძრაობა, ცნობილი როგორც «მაასინა რურუ».
თანდათან მან მოიპივა ფართე მხარდაჭერა მკვიდრ მოსახლეობას შორის, ხოლო თვითონ მოძრაობა გამოდიოდა ბრიტანელებთან რაიმე თანამშრომლობის წინააღმდეგ, იბრძოდა ტრადიციული კულტურის და კლანების შესანარჩუნებლად.
თავიდანვე ბრიტანული ხელისუფლება სიფრთხილით ეპყრობოდა «მაასინა რურუს», მაგრამ, როდესაც გასაგები გახდა, რომ ურთიერთგაგება კოლონიალურ ხელისუფლებასა და მოძრაობას შორის არ მოხდებოდა, ბრიტანეთმა ბრალდება წაუყენა მოძრაობის ყველაზე აქტიურ მონაწილეებს და მოითხოვა, რომ ბელადებს დაეთმოთ თავიანთი უფლებამოსილება, წინააღმდეგ შემთხვევაში, მათ დააპატიმრებდნენ.
მაგრამ უკვე 1947 წლის სექტემბერში ბელადთა უმრავლესობა დააკავეს ქალაქ ჰონიარაში ტერორიზმის ან აურზაურის ბრალდებით, ხოლო შემდეგ მიუსაჯეს კატორღული სამუშაოები.
ამის მაგივრად კუნძულზე ხდებოდა ხშირი შიდა ომები, რომლებიც კიდევ უფრო გაძლიერდა მალაიტაზე ევროპული ცეცხლსასროლი იარაღისა და ასევე ლითონის ნაკეთობების გამოჩენის შემდეგ, რომელთა მეშვეობით ადგილობრივი მაცხოვრებლები მიწაზე მუშაობისას ნაკლებ დროს ხარჯავდნენ.
დაახლოებით 1880 წელს მალაიტას ერთ-ერთი ბელადი კვაისულია , შეუთანხმდა მონების ვაჭრებს, გადაეცა მათთვის კუნძულელთა ნაწილი ცეცხლსასროლი იარაღის მისაღებად.
მალაიტაზე ცენტრალიზებული მმართველობა დაწესდა 1893 წელს, როდესაც დიდმა ბრიტანეთმა დაამყარა პროტექტორატი სოლომონის კუნძულების სამხრეთ ნაწილზე, რითაც ბოლო მოეღო ადგილობრივ კონფლიქტებს და ადგილობრივი მაცხოვრებლების ძალდატანებით სამუშაოდ გაგზავნას.
ამ დროიდან კოლონიალურმა ხელისუფლებამ დაიწყო ადგილობრივი მოსახლეობის ცეცხლსასროლი იარაღის რეგისტრაცია ან კონფისკაცია, სულადობის გადასახადის აკრეფა, ადგილობრივი ბელადების ავტორიტეტთან ბრძოლა.
შედეგად მოკლული იქნა 60 კვაიოს ტომის წარმომადგენელი, დაახლოებით 200 ადამიანი დააკავეს ქალაქ ტულაგიში , ხოლო ბევრი წმინდა ადგილი და კუნძულელთა საგნები განადგურდა.
ეს მოვლენა ადგილობრივ მაცხოვრებლებს არ დავიწყებიათ, და 1983 წელს კვაიოს ლიდერებმა მოთხოვეს დიდ ბრიტანეთს კომპენსაცია $1000 მილიონის ოდენობით.
როდესაც ხელისუფლებამ ეს ფაქტი უარყო, ადგილობრივმა მაცხოვრებლებმა გადაწყვიტეს ბოიკოტი გამოეცხადებინათ 1986 წლის ეროვნული არჩევნებისათვის.
როგორც არქიპელაგის სხვა კუნძულები, მალაიტას კუნძულიც მდებარეობს ანდეზიტური ხაზის გვერდით და ამიტომ წყნარი ოკეანის გეოსინკლინალური სარტყელის ნაწილია.
კუნძულ მალაიტას სიგრძე ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისკენ შეადგენს დაახლოებით 163 კმ-ს, ხოლო სიგანე — დაახლოებით 37 კმ-ს.