polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ვიდეოკონფერენციის ფარგლებში ხელი მოეწერა ურთიერთგაგების მემორანდუმს „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსა და არაბთა გაერთიანებული საემიროების შინაგან საქმეთა სამინისტროს შორის პოლიციის სფეროში თანამშრომლობის შესახებ“.
ვიდეოკონფერენციის ფარგლებში ხელი მოეწერა ურთიერთგაგების მემორანდუმს - „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსა და ლიეტუვის რესპუბლიკის შინაგან საქმეთა სამინისტროს შორის 2021-2022 წლებში შინაგან საქმეთა სფეროში თანამშრომლობის შესახებ“.
2016 წლის 25 მაისს საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის უფროსმა ვახტანგ გომელაურმა და ლიეტუვის რესპუბლიკის სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის დირექტორმა საულიუს ურბანავიჩიუსმა ხელი მოაწერეს „შეთანხმებას საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურსა და ლიტვის რესპუბლიკის სპეციალურ საგამოძიებო სამსახურს შორის თანამშრომლობის შესახებ“.
2018 წლის 2 ნოემბერს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის უფროსმა, ვახტანგ გომელაურმა და იტალიის რესპუბლიკის ინფორმაციისა და უსაფრთხოების დეპარტამენტის გენერალურმა დირექტორმა ალესანდრო პანზამ საქართველოს მთავრობასა და იტალიის რესპუბლიკის მთავრობას შორის საიდუმლო ინფორმაციის გაცვლისა და ორმხრივად დაცვის შესახებ შეთანხმებას ხელი მოაწერეს.
2017 წლის 16 ნოემბერს ვახტანგ გომელაურმა და გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის სრულუფლებიანმა ელჩმა საქართველოში, ჰაიკე ფაიჩიმ „საქართველოს მთავრობასა და გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის მთავრობას შორის საიდუმლო ინფორმაციის გაცვლისა და ორმხრივად დაცვის შესახებ“ შეთანხმებას მოაწერეს ხელი.
2018 წლის 19 სექტემბერს ვახტანგ გომელაურმა და ალბანეთის საიდუმლო ინფორმაციის უსაფრთხოების დირექტორატის ხელმძღვანელმა დორიან ტოლამ „საქართველოს მთავრობასა და ალბანეთის რესპუბლიკის მინისტრთა საბჭოს შორის საიდუმლო ინფორმაციის გაცვლისა და ორმხრივად დაცვის შესახებ“ შეთანხმებას ხელი მოაწერეს.
2015 წლის 22 ივლისს საქართველოს პარლამენტმა 83 ხმით 0-ის წინააღმდეგ ვახტანგ გომელაური საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის უფროსად დაამტკიცა.
ვაჩიცუმის ქალიშვილი იამატო ნო კუნიკაჰიმე, რომელიც იმპერატორის 3 შვილის დედა იყო: პრინცესა იამატოტოტოჰიმომოსოჰიმეს, პრინც კიბიცუჰიკო ნო მიკოტოს და პრინცესა იამატოტოტოვაკაიაჰიმე.
ასი წლის განმავლობაში, რომელიც წინ უძღოდა დაპყრობას, მეფეების, ეპისკოპოსების, მონასტერებისა და ტენების მსხვილი მამულები თანდათანობით დაიყო რაოდენობრივად უფრო მეტ მამულებად.
მიწაზე უფლებების დანაწილება განპირობებული იყო ყოველგვარი იურიდიული ფაქტებით, რომელიც ეხებოდა სუბიექტების ქონებას (მემკვიდრეობა, ქორწინებები, ეკლესიის მიერ მიწების შეძენა-მოპოვება) წვრილი მიწათმფლობელების უმრავლესობა საკუთარ სამფლობელოებში ცხოვრობდა, მართავდნენ მას და იღებდნენ არსებობის საშუალებას საკუთარივე მიწებიდან.
თუ წარსულში ინგლისის დასახლებების ყველაზე გავრცელებულ ფორმას იზოლირებული სოფლები შეადგენდა, ნორმანების დაპყრობამდე რამდენიმე ხნით ადრე, ინგლისური დასახლებები საკუთრივ მსხვილ სოფლებს წარმოადგენდა, რომლებიც სახნავ-სათეს მიწებსაც ფლობდნენ.
ახალი დასახლებების მცხოვრებლებმა ღია მინდვრების სისტემა მიიღეს, რომლის მიხედვითაც დამუშავებული მიწები რამდენიმე საშუალო სიდიდის ზოლად იყოფოდა, რომელთაგანაც თითოეული კერძო საკუთრებაში ჰქონდათ.
ამის გამო მიწის ნაკვეთებს შორის წარმოიშვა მარცვლეული კულტურების ყოველწლიური ბრუნვა, ხოლო ტყეებისა და სხვა საერთო მიწებისთვის დაწესდა საგულდაგულო მოვლა.
მრავალ სფეროში მატერიალურ-ტექნიკური ბაზის განვითარების დამსახურებით გლეხები იმაზე მეტ პროდუქციას აწარმოებდნენ, ვიდრე მათ თემებს სჭირდებოდა და შესაბამისად, დარჩენილი მარაგებით ინგლისის ახლადაღმოცენებული ქალაქები მარაგდებოდა.
უილდის ოლქში, რომელიც ინგლისის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობდა, საქონლის გამოზრდით იყვნენ დაკავებულნი, ჭაობიან ოლქებში ხალხი თევზჭერასა და ნადირობას მისდევდა და ასევე კალათების ქსოვასა და ტორფის მოპოვებას.
მთელი რიგი რეგიონებისთვის, რომელთა შორის ლინკოლნშირი და დროტიჟიც იყო, ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან საქმიანობას მარილის წარმოება წარმოადგენდა, რომელიც შემდეგ ექსპორტზე იგზავნებოდა.
ამ წყლებში ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული სახეობა იყო ქაშაყი: დამარილება ხდებოდა პირდაპირ სანაპიროზე, ხოლო შემდეგ პროდუქცია იგზავნებოდა ან ინგლისის სხვადასხვა ტერიტორიებზე ან მატერიკზე.
სიტუაცია გაამწვავა 1348 წელს შავი ჭირის ეპიდემიამ, რომელმაც ქვეყნის მოსახლეობის ნახევარი შეიწირა, რაც აისახა კიდეც ქვეყნის შემდგომ ეკონომიკურ ვითარებაზე.
ამ და სხვა წინაპირობებმა განაპირობა ბატონყმობის ინსტიტუტის საბოლოო ნგრევა, რომელიც ფერმერობის თანამედროვე ინსტიტუტმა ჩაანაცვლა, რაც მოხმარებული მიწის ფართობის მიხედვით გადახდას გულისხმობდა.
1381 წლის უოტ ტაილერის აჯანყებამ მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა ფეოდალურ მოწყობაზე და შეძლო მისი ტრანსფორმაცია მომდევნო საუკუნის განმავლობაშიც, კერძოდ, ამ აჯანყებამ განსაზღვრა საგადასახადო დაბეგვრის დონე.
ამავე პერიოდში ჩამოყალიბდა ინგლისელი ვაჭრების ახალი სოციალური ფენა, რომელიც სპეციალიზებული იყო არა ადგილობრივ ვაჭრობაზე, არამედ საერთაშორისო ოპერაციებზე.
ამ გაერთიანებების შექმნა, მეტალდამმუშავებელ და გემთმშენებლობის ტექნოლოგიების დახვეწასთან ერთად აღნიშნავს ინგლისური მეურნეობის შუასაუკუნეობრივი ეტაპის დასასრულსა და ახალი დროის დაწყებას.
1066 წელს ინგლისელთა ურბანიზაციის დონე საკმაოდ დაბალი იყო, ეკონომიკური თვალსაზრისით ქვეყანაში რამდენიმე ძველი და მნიშვნელოვანი ქალაქი არსებობდა.
აღმოსავლეთ ინგლისის ქალაქები - ლონდონი, იორკი, უინჩესტერი, ლინკოლნი, ნორიჯი, იფსუიჩი, ტეტფორდი - მნიშვნელოვან სავაჭრო ცენტრებს წარმოადგენდა.
ინგლისური მეურნეობის წარმოშობაში საკმაოდ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშეს პირველმა ებრაელმა კომერსანტებმა, რომლები ქვეყანაში ნორმანებთან ერთად მოვიდნენ.
ნორმანების ტყეები თვით სამეფო იურისდიქციის ქვეს იმყოფებოდა, სატყეო სამართალიც მთლიანად მონარქის განკარგულებაში იყო; მათ მკაცრ გადაწყვეტილებებს ხშირად თვითნებური ხასიათი ჰქონდა.
სატყეო რენტა და მისი თანმხლები ჯარიმები სამეფო შემოსავლების მნიშვნელოვან ნაწილს შეადგენდა, ხოლო მიღებული ტყის რესურსები ციხე-სიმაგრეებისა და გემების მშენებლობისთვის გამოიყენებოდა.
1135-1154 წლების ინგლისის სამოქალაქო ომის გარდა, შეიარაღებული კონფლიქტების უმრავლესობა ეკონომიკაზე მხოლოდ ლოკალურად ახდენდა ნეგატიურ გავლენას ან სამეურნეო ობიექტებს უმნიშვნელო/დროებით ზიანს აყენებდა.
მაგრამ ვილჰელმა მაინც შეცვალა კანონები დიდი ნაკვეთების შესახებ ნორმანული ელიტის სასარგებლოდ, შექმნა მხვილი ადგილ-მამულები უელსის საზღვრის მახლობლად, სასექსსა და სხვა ოლქებში.
ჯერ კიდევ საუკუნეში მონების რიცხოვნობა დიდი იყო, თუმცა შემდეგ, ეკონომიკური და რელიგიური ზეგავლენის შედეგად მათი რიცხოვნობა თანდათან შემცირდა.
გლეხების მდგომარეობის გაფართოების ხარჯზე გაიზარდა მებატონეთა რაოდენობა, მონური მორჩილები - არათავისუფლად მოძრავი გლეხობა და ალტერნატიული სამუშაოების მძებნელთა რიცხვი.
სტატიაში მიმოხილულია ინგლისის ეკონომიკური მოწყობა მაღალი შუა საუკუნეებისა და გვიანი შუა საუკუნეების პერიოდში, უფრო ზუსტად 1066 წელს ნორმანების მიერ ინგლისის დაპყრობიდან ჰენრი -ის მმართველობის დასასრულამდე, 1509.
ამ პერიოდში ინგლისის ეკონომიკის საფუძველს ნატურალური სოფლის მეურნეობა წარმოადგენდა, ამასთანავე ინგლისში ჯერ კიდევ ნორმანების დაპყრობამდე დაიწყო საბაზრო ურთიერთობების განვითარება.
ნორმანდიული საზოგადოებრივი ინსტიტუტები, მათ შორის ბატონყმობა, დაფუძნებული იყო ანგლოსაქსონურ ღია მინდვრების სისტემასა და საერთაშორისო ვაჭრობაში ჩაბმულ ქალაქების ქსელის განვითარებაზე.
შედარებით შეძლებული გლეხები საკუთარი შემოსავლის დიდ ნაწილს საცხოვრებლისა და ტანსაცმლის ყიდვაში ხარჯავდნენ, მხოლოდ მცირე ნაწილს იტოვებდნენ საკვებისა თუ სხვა ყოფითი მოთხოვნილებების დასაკმაყოფილებლად.
აქედან გამომდინარე, საოჯახო ქონების იმდროინდელი ჟურნალები მეტყველებს საოჯახო მეურნეობებში მხოლოდ „ძველი, გაცვეთილი და ნასწორები საკუთვნობებისა“ და ინსტრუმენტების არსებობას.
დაპყრობიდან 20 წელში ქვეყნის ტერიტორიის 35%-ზე სახნავ-სათესი მიწები იყო, 25 % საძოვრებს მიაკუთვნეს, 15 %-ზე ტყე გააშენეს, ხოლო დარჩენილი 25 % ჭაობებსა და ველებს ეკავა.
ყველაზე ნაყოფიერ მიწებად ტემზისა და მიდლენდსის ხეობები ითვლებოდა, ასევე ნაყოფიერი იყო ქვეყნის აღმოსავლეთი ნაწილი, სადაც პარკოსნები მოჰყავდათ.
უილიამ -მა ინგლისი 1066 წელს დაიპყრო, დაამარცხა ანგლო-საქსური ინგლისის მეფე ჰაროლდ გოდვინსონი ჰასტინგსთან ბრძოლაში და ინგლისში თავისი მმართველობა დაამყარა.
1086 წელს ვილჰელმა საშინელი სამსჯავროს წიგნი „აამოქმედა“, დოკუმენტების მსხვილი კრებული, რომელიც მონაცემებს აერთიანებდა ინგლისის მოსახლეობის ეკონომიკური მდგომარეობის შესახებ.
1986 წელს სამხატვრო აკადემიის მეათე სართულზე, ერთ პატარა ოთახში ახალგაზრდა მხატვრებმა შექმნეს ავანგარდისტული ჯგუფი, რომელსაც შემდგომში „მეათე სართული“ ეწოდა.
ეს ჯგუფი უფრო ფართო შემადგენლობის იყო - „არქივარიუსების“ გარდა აქ შედიოდნენ სხვა მხატვრებიც: მამუკა ჯაფარიძე, ნიკო ლომაშვილი, თემურ იაკობაშვილი, ნიკო ცეცხლაძე, ოლეგ ტიმჩენკო, გურამ წიბახაშვილი, გია დოლიძე, ზურაბ სუმბაძე, მაია ცეცხლაძე, ლია შველიძე და სხვ.
ჯგუფი ზოგჯერ საკმაოდ უჩვეულო ადგილებში მართავდა გამოფენებს, მაგ: რესპუბლიკის მოედნის მიწისქვეშა გადასასვლელში, სადაც მხატვრებმა კედლები მთლიანად მოხატეს.
მეათე სართულის“ ჯგუფი თანდათანობით ფართოვდებოდა და გამოფენებით გადიოდა დასავლეთ ევროპაში: აღმოსავლეთ ბერლინში, მიუნხენში, კიოლნში, ნარვაში, კასელში.
კაჭარავა სიცოცხლეში მხოლოდ ჯგუფურ გამოფენებში მონაწილეობდა და მხოლოდ გარდაცვალების შემდეგ მოეწყო მისი პერსონალური გამოფენები, როგორც საქართველოში, ისე საზღვარგარეთ.
კარლოს მხატვრობა, სამეცნიერო ნაშრომები, 90-იანი წლების მსოფლიო ხელოვნების უდიდესი მიღწევაა. ისტორიული გროტესკი და ბედისწერის წინააღმდეგ ამხედრებული ეს უზარმაზარი შემოქმედება ბოლომდე ინარჩუნებს იდუმალების, ორიგინალობის, გენიალობის ელფერს.
შემოდგომის ერთ საღამოს, მხატვარს გაძარცვის მიზნით თავში მძიმე საგანი ჩაარტყეს, რის გამოც გარკვეული ხნის განმავლობაში ტვინის მსუბუქ შერყევას მკურნალობდა.
ეს გამოფენები დამთვალიერებელთან აქტიურ კომუნიკაციაზე იყო გათვლილი და რეალობის შესახებ ჩამოყალიბებული ბანალური წარმოდგენების გადასინჯვისკენ უბიძგებდა მნახველს.
1984 წელს, ჯერ კიდევ სტუდენტობის პერიოდში კაჭარავამ მამუკა ცეცხლაძესთან, გია ლორიასა და გოგა მაღლაკელიძესთან ერთად ჩამოაყალიბა ჯგუფი „არქივარიუსები“.
მე-9 კლასში ორ თანაკლასელთან ერთად ხელნაწერ ჟურნალს უშვებდა სახელწოდებით „დადაისტები“, რომელშიც ახალგაზრდები საკუთარ ლექსებსა და ჩანახატებს აქვეყნებდნენ.
1997 წელს, ხელოვნებათმცოდნეობის ისტორიაში შეტანილი წვლილისათვის კარლო კაჭარავას გიორგი ჩუბინაშვილის სახელობის სახელმწიფო პრემია მიენიჭა, რაც გარდაცვლილი მკვლევარისათვის უპრეცედენტო შემთხვევაა.
1922 წლის დეკემბერში ტრიფონ ჯაფარიძის ინიციატივით ქუთაისის საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების მიერ შეგროვილი მასალების ბაზაზე დაარსდა ქუთაისის საისტორიო-საეთნოგრაფიო მუზეუმი.
ტრიფონ ჯაფარიძე ძალ-ღონეს არ იშურებდა სამუზეუმო მასალების მოსაპოვებლად, ის მაქსიმალურად ცდილობდა სხვადასხვა ოჯახებში თუ კერძო პირების საკუთრებაში არსებული მნიშვნელოვანი ნივთი მუზეუმში ყოფილიყო დაცული, ამისათვის ზოგის პატრიოტულ გრძნობებზე მოქმედებდა, ზოგის ქრისტიანული მრწამსზე, ზოგს ქველმოქმედების გრძნობას გაუღვივებდა, რომ ნივთი დაეთმო მუზეუმისათვის.
ხანდახან რომელიმე ნივთს პატრონს გამოართმევდა, მერე ამ ნივთს იმის აღნიშვნით, თუ ვინ, როდის და რა პირობებში შემოწირა მუზეუმს, ნივთს დარბაზში გამოფენდა და პატრონს სირცხვილ-ნამუსზე აგდებდა და ისიც იძულებული ხდებოდა მუზეუმისთვის ეჩუქებინა.
ფაქტობრივად ტრიფონ ჯაფარიძის დამსახურებაა, რომ იმ პერიოდის განუკითხაობას თუ ანტირელიგიურ მოძრაობებს გადაურჩა და შემოგვრჩა ქართული კულტურის უმნიშვნელოვანესი ძეგლები.
1923 წელს, როდესაც საქართველოშ მასიური სახე მიეცა ეკლესია-მონასტრების დახურვას და საეკლესიო ნივთების განადგურებას, ტრიფონ ჯაფარიძე საკუთარი სიცოცხლის საფრთხეში ჩაგდების ფასად ყველაფერს აკეთებდა, რომ ქართული ჭედური ხელოვნების ნიმუშები, ხელნაწერი წიგნები და სხვა ნივთები გადაერჩინა.
ბუნებრივია მარტო ერთი ვერ აუვიდოდა ამ ყველაფერს, ამიტომ ცდილობდა როგორმე დაკავშირებოდა სამეგრელოში, გურიაში, რაჭაში, იმერეთში სხვადასხვა სანდო პირებს, რათა ნივთები, როგორმე გადაერჩინათ.
თუმცა ტრიფონ ჯაფარიძის გმირული საქციელი მთავრობას შეუმჩნეველი არ დარჩენია და მოგვიანებით რეპრესიების დროს ერთ-ერთ ბრალდებად სწორედ წმინდანთა ნეშტის გადარჩენა წაუყენეს.
1923 წლის ანტირელიგიურ ისტერიას ვერც ქუთაისის საკათედრო ტაძარი გადაურჩა, სასტიკად დარბეულ ტაძარზე ჯვარი ჩამოხსნეს, ხოლო ხატები გამოიტანეს და გარეთ დაყარეს, სადაც კომკავშირელები ფეხებით ქელავდნენ.
შეძრწუნებულმა ტრიფონ ჯაფარიძემ აღმასკომს ,სობოროში“ მუზეუმის მოწყობა შესთავაზა, ამთ იმედოვნებდა, რომ შენობას შეინარჩუნებდა, თუმცა ქალაქის ცენტრში მდგარ საკულტო ნაგებობას ანტირელიგიური ისტერიით შეპყრობილი ხელისუფლება ბუნებრივია ვერ აიტანდა, ამიტომ 1924 წლის ზაფხულში ეკლესია მთლიანად დაანგრიეს.
იმავე წელს ანტირელიგიური სუსხი გელათასაც შეეხო, ქუთაისის ისტორიული მუზეუმის დირექტორი ტრიფონ ჯაფარიძის დიდძალი ძალისხმევის შედეგად გელათის მონასტრის განძეულობა მძარცველ ბრბოს გადაურჩა.
რა თქმა უნდა, ტრიფონ ჯაფარიძის ბრძოლა ეროვნული საგანძურის გადარჩენისათვის შეუმჩნეველი არ რჩებოდათ ყოველგვარი ეროვნულის მოძულე და სხვა პირადი ინტერესებით მისადმი ნეგატიურად განწყობილ პირებს, რომელთა ცილისმწამებლური საჩივრებისა თუ ანონიმური წერილების საფუძველზე ტრიფონ ჯაფარიძის და მუზეუმის საქმიანობის შესწავლისათვის არაერთი კომისია შექმნილა.
მჭევრმეტყველებით განთქმულმა ტრიფონმა ამხილა ბრბო, რის გამოც აღშფოთებულმა მონაწილეებმა ,ხალხის მტერი“ და ,მოღალატე“ ტრიფონ ჯაფარიძე სცენიდან ჩამოაგდეს.
1937 წლის 30 ივნისს ტრიფონ ჯაფარიძე დააპატიმრეს, ბრალად წაუყენეს ანტისაბჭოთა აგიტაცია-პროპაგანდა და ანტისაბჭოთა ორგანიზებული ქმედებისა, მისი ,კონტრრევოლუციური საქმიანობის“ დასადგენად უშიშროების კომიტეტმა ბევრი მოწმე გამოძებნა, მათ შორის მისი ყოფილი მოსაწავლეები, ტრიფონ ჯაფარიძის წამება და დაკითხვა დიდხანს გაგრძელდა, თუმცა ის ვერ გატეხეს, უშიშროებას განსაკუთრებით აინტერესებდა მისი კავშირები ექვთიმე თაყაიშვლთან და ნიკო ნიკოლაძესთან.
ოთხი თვის მძიმე ავადმყოფობის შემდეგ ტრიფონ ჯაფარიძე ქუთაისის ციხის საავადმყოფოში გარდაიცვალა , ძიება შეწყდა, 1956 წელს უმაღლესმა სასამართლომ გადასინჯა მისი საქმე და ის უდანაშაულოდ სცნეს, 20 წლის დაგვიანებით, როცა ის უკვე ცოცხალი აღარ იყო.
განუზომლად დიდია მისი ღაწლი ქუთაისის მუზეუმის დაარსებისა და ფონდების შევსება-დაკომპლექტების საქმეში, მისი უშუალო მონაწილეობით ქუთაისის მუზეუმში თავი მოიყარა დიდძალმა მასალამ: მრავალრიცხოვანმა არქეოლოგიურმა, ეთნოგრაფიულმა, ნუმიზმატიკურმა მასალამ, ძველმა ხელნაწერმა წიგნებმა, ჭედური ხელოვნების ძეგლებმა და ა.
მე-20 საუკუნის დასაწყისში ქუთაისში მუზეუმის დაარსების მოსურნეებს ტრიფონ ჯაფარიძის ხელმძღვანელობით დიდი წინააღმდეგობა შეხვდათ, ამას ზედ დაერთო რუსეთ-თურქეთის ომი და 1905 წლის რეაქციული მოძრაობები, ხალხში თანდათან მატულობდა გაურკვეველი იდეოლოგიის ჯგუფები, რომლებიც ყველაფერი ძველისადმი ნეგატიურ დამოკიდებულებას ამჟღავნებდნენ და ,განახლების“ იდეით იყვნენ შეპყრობილნი, მაგალითად, ასეთი ახალგაზრდების ერთი ჯგუფი ბაგრატის ტაძარსაც კი შეესია და ერთი კუთხე მთლიანად მოანგრიეს.
ისტორიული თუ ეთნოგრაფიული დანიშნულების ნივთებისა და ძეგლების მდგომარეობა მძიმე იყო, მთავრობა საერთოდ არ ზრუნავდა მათ მოვლა-შენარჩუნებაზე, ამიტომ ნაწილი ნადგურდებოდა, ხოლო ნაწილი უცხოელებს უცვივდებოდათ ხელში.
1907 წლის 3 ოქტომბერს ექვთიმე თაყაიშვილის თაოსნობით თბილისში დაარსებულმა საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოებამ ქუთაისის ინტელიგენციას მსგავსი ორგანიზაციის ქუთაისში დაარსების სურვილი კიდევ უფრო გაუღვივა.
1911 წლის 4 დეკემბერს ქუთაისის ქართულ გიმნაზიაში გაიმართა ინტელიგენციის წარმომადგენელთა კრება, რომელმაც მიიღო გადაწყვეტილება ქუთაისში ისტორიისა და ეთნოგრაფიის დამოუკიდბეელი საზოგადოების დაარსების შესახებ.
1912 წლის 17 ივნისს მთავრობამ დაამტკიცა საზოგადოების წესდება და ამდენად ქუთაისში დაარსდა ისტორიისა და ეთნოგრაფიის დამოუკიდბელი საზოგადოება, რომლის დამფუძნებლად ითვლებიან იოსებ და სიმონ ოცხელები, ტრიფონ ჯაფარიძე, სამსონ ყიფიანი და კონსტანტინე ჯორჯიკია.
ნივთების შეგროების მიზნით, საზოგადოების გამგეობამ პირველივე წლებშივე რამდენიმე გასვლა მოაწყო რომლის შედეგადაც შეძენილ იქნა სხვადასხვა ნივთები და მოხდა საინტერესო ადგილების აღწერა.
ვინაიდან გამგეობის წევრთა უმრავლესობა ხანშიშესული ადამიანები იყვნენ, სოფელ-სოფელ დადიოდნენ ევგენი ნიკოლაძე და ტრიფონ ჯაფარიძე, რის გამოც ქუთაისის ისტორიულ-გეოგრაფიული საზოგადოების მანდატით ამ ორმა ადამიანმა ფაქტობრივად მოიარა მთელი ზემო იმერეთი.
საზოგადოება ნივთების შეგროვებისათვის ძალ-ღონეს არ იშურებდა, ისინი ცდილობდნენ ოჯახებში დაცული საყურადღებო ნივთებისთვის თავი მოეყარათ, რათა ისინი არ განიავებულიყო.
ტრიფონ ჯაფარიძე ასევე დიდ ყურადღებას იჩენდა ქართული გალობისადმი და საჭიროად მიაჩნდა ფონოგრაფის შეძენა, რათა გადაერჩინათ გალობის ჩანაწერები.
გარდა სამუზეუმო მასალების შეგროვებისა საზოგადოება დიდ ყურადღებას უთმობდა ნიჭიერი, მაგრამ ღარიბი ქართველი სტუდენტებისათვის სტიპენდიების დანიშვნასა და ნივთიერი დახმარების საქმეს.
ტრიფონ ჯაფარიძეს მეგობრული თუ საქმიანი ურთიერთობები აკავშირებდა ექვთიმე თაყაიშვილთან, ნიკო ნიკოლაძესთან, ვუკოლ ბერიძესთან, ს.
ტრიფონ ჯაფარიძე დიდ ინტერესს იჩენდა საქართველოს ავტოკეფალიის აღდგენის საკითხისადმი, როდესაც 1917 წლის 12 მარტს მცხეთის ტაძარში ჩატარდა კრება, ტრიფონ ჯაფარიძე აღტაცებით შეხვდა ამ საკითხს, მთავრობის პოზიცია გამოხატული იყო პროფესორ ბენეშევიჩის გამოსვლაში, სადაც მან ისაუბრა ქართული ეკლესიის ექსტერიტორიალობის თაობაზე, რის გამოც პროფესორ ბენეშევიჩს გაეგზავნა ქუთაისის საისტორიო საეთნოგრაფიო საზოგადოების პროტესტი, სადაც დაგმობილი იყო საქართველოს ეკლესიის უტერიტორიო ავტოკეფალიის თავს მოხვევის მცდელობა.
ტრიფონ ჯაფარიძის ხელმოწერილი დეპეშა, რომ საქართველოს საისტორიო-საეთნოგრაფიო საზოგადოება დაბეჯითებით მოითხოვდა აღდგენილი ყოფილიყო თვითმპყრობელობისაგან უდიერად გათელილი საქართველოს ეკლესიის კანონიერი უფლებები, გაეგზავნა სხვადასხვა გაზეთებს.
1905 წელს ქუთაისში დაარსდა რევოლუციურად განწყობილი მასწავლებელთა კავშირი და ბიურო, რომლის შვიდ წევრთაგან ტრიფონი ერთ-ერთი იყო, მათ მფარველობდა ქუთაისის გუბერნატორი ვლადიმირ სტაროსელსკი.
საზოგადოებამ მრავალ სოფელში დააარსა სამკითხველოები, ხელს უწყობდა წერა-კითხვის გავრცელებასა და სახალხო სკოლების დაარსებას მათ შორის სამურზაყანოსა და აჭარა-ქობულეთში.
1910 წელს დაინიშნა იმერეთის ეპარქიის გაბრიელის სახელობის ქალთა სასწავლებელში ინსპექტორად, რომელიც 1917 წელს გიმნაზიად გადაკეთდა და ტრიფონ ჯაფარიძე მისი დირექტორი გახდა.
1914-1917 წლებში ქალაქის საბჭოს ხმოსანი 1917-1918 წლებში ქუთაისი აღმასრულებელი კომიტეტის წევრი და დავალებული ჰონდა ,ისტორიული ძეგლებისა და მასალების დაცვა შემთხვევით დაღუპვისაგან“ 1917-1921 წლებში იყო საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის წევრი და მუშაობდა პარტიის კომიტეტში და ფრაქციაში 1920 წელს ერთ ერთი დამფუძნებელია დასავლეთ საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო ბანკისა 1921-1930 წლებში იყო სიძველეთა და ხელოვნების ძეგლების დაცვის რწმუნებული დასავლეთ საქართველოში.
1922 წელს ქუთაისში გაიხსნა სახელმწიფო საისტორიო-საეთნოგრაფიო მუზეუმი და ტრიფონ ჯაფარიძე დაინიშნა მუზეუმის დირექტორად, რომელსაც ხელმძღვანელობდა 1930 წლამდე.
ტრიფონი რვა წლამდე ოჯახში იზრდებოდა, აქვე ისწავლა წერა-კითხვა, 1884 წელს ის შეიყვანეს ქუთაისის სასულიერო სასწავლებელში, რომლის დასრულების შემდეგ 1891 წელს, როგორც ღარიბი და ამასთანავე კარგი მოსწავლე სახელმწიფოს ხარჯზე მიიღეს თბილისის სასულიერო სემინარიაში.
1898 წელს დაამთავრა სემინარია და ისევ სახელმწიფო ხარჯით გაგზავნეს კიევის სასულიერო სემინარიაში, რომელიც 1902 წელს დაასრულა ისტორია-არქეოლოგიის განხრით.
სტუდენტობის პერიოდში იგი ქართველთა სათვისტომოს ერთ-ერთი ხელმძღვანელი იყო, ადგენდა საინტერესო საკითხებზე სამეცნიერო ხასიათის რეფერატებს სათვისტომოსათვის საჭირბოროტო საკითხებზე.
დაიბადა 1876 წლის 7 ნოემბერს სოფელ ხრეითში ღარიბი აზნაურის მიხეილ ჯაფარიძის ოჯახში, დედა პელაგია ჭიჭინაძე დეკანოზ ალექსი ჭიჭინაძის ასული იყო.
1903 წელს ტრიფონ ჯაფარიძემ ქუთაისში ეპისკოპოს ნესტორ ყუბანეიშვილის ქალიშვილზე – ოლღაზე იქორწინა, ტრიფონსა და ოლღას რვა შვილი ეყოლათ.
ტრიფონ იასონის ძე ჯაფარიძე (დ. 1876, ხრეითი, შორაპნის მაზრა, ახლანდ. ჭიათურის მუნიციპალიტეტი — გ. 1937, ქუთაისი) — ქუთაისის საისტორიო საზოგადოებისა და მუზეუმის დამაარსებელი და პირველი დირექტორი, პუბლიცისტი.
1882 წელს დაძაბული ვითარების გამო ოზურგეთში ჩავიდა საქართველოს მთავარმართებელი ალექსანდრე დონდუკოვ-კორსაკოვი და საზოგადოება გააფრთხილა, რომ ფირალების მფარველი სასტიკად დაისჯებოდა.
წესრიგის აღსადგენად მაზრაში გაიგზავნა სამეხდრო გუბერნატორის განკარგულებაში მყოფი ხოპერის კაზაკთა პოლკის ორი ასეული, ხოლო ქობულეთში — ერთი ბატალიონი.
1882 წლის აგვისტოში ოლქის გუბერნატორმა, გენერალმა სმეკალოვმა, შემოიარა ოზურგეთის მაზრა, გზად კი ქობულკეთში 90 ადამიანს დააფიცებინა ავაზაკობის წინააღმდეგ.
სმეკალოვმა ყველა სასოფლო საზოგადოების მამასახლისს დავალება მისცა, 15 მილიციელი გამოეყოთ წესრიგის დაცვისთვის.1883 წელს ოზურგეთის მაზრის უფროსი, ოტია დადიანი, ფირალობასთან არაეფექტიანი ბრძოლის გამო მოხსნეს და მის ნაცვლად დიმიტრი ვირუბოვი დანიშნეს.
1879 წელს თავდაპირველად ქობულეთლებს დაბრალდა ჯუმათის მონასტრისა და ეპისკოპოსის გაძარცვა, თუმცა შემდეგ აღმოჩნდა, რომ ის გიორგი ჭყონიას ჩადნენილი იყო.
ფირალობის განვითარებამ გურიაში გამოიწვია სოფლებში ჯარის ჩაყენება, ეგზეკუციის გამოყენება, რაც მძიმე ტვირთად დააწვა მოსახლეობას, უფრო შეავიწროვა და ეკონომიკურად დასცა.
1889 წელს სოფლებიდან გაიყვანეს ეგზეკუცია და შემოიღეს სათემო დარაჯობა, რაც ნიშნავდა, რომ ადგილობრივი მცხოვრებლებისგან ქმნიდნენ მოდარაჯეთა რაზმებს.
ამის მიზეზი ძირითადად სოციალ-პოლიტიკური კატაკლიზმები იყო: რუსეთის მიერ საქართველოს ანექსია, სახალხო აჯანყებები, საგლეხო რეფორმა, რუსეთ-ოსმალეთის ომები.
ფირალობა იყოფა ორ ტალღად: პირველი ტალღის ფირალები საუკუნის მეორე ნახევარს მიუეკუთვნებოდნენ და მათ გაფირალებას სოციალ-ეკონომიკური მიზეზები ჰქონდა.
მიუხედავად ცენზურისა 1880-90-იან წლებში ფირალები პრესის ყურადღების ცენტრში იყვნენ და 1880 წლიდან თითქმის ყოველდღიურად ხვდებოდა პრესის ფურცლებზე ინფორმაცია ფირალების შესახებ.
სექტემბერში თავს დაესხნენ აზნაურ თაყაიშვილს, გადაწვეს მღვდელ კალანდარიშვილის სახლ-კარი, სენაკის მაზრის უფროსს, რომელსაც სოფელ შემოქმედში ჰქონდა სახლი, გადაუწვეს მარანი და დაუჭრეს მოსამსახურე.
შემოდგომაზე, მას შემდეგ რაც პოლიციამ ვერაფერი გააწყო, ფირალებთან საბრძოლველად გაიგზავნა „მესამე ქვეითი გურიის დრუჟინის სოტნა“, რომელიც ცოტა ხანს ოზურგეთში გაჩერდა, შემდეგ კი ჯარისკაცები იმ სოფლებში ჩააყენა, სადაც ფირალები იყვნენ.
ამ საშუალებით რამდენიმე ტყეში გავარდნილიც შემოირიგეს და ოთხი თვის განმავლობაში მაზრაში სიმშვიდემაც დაისადგურა, მაგრამ სიმშვიდე მალევე დაირღვა.
განსხვავებით თბილისის გუბერნიისგან, აქ მემამულეებმა გლეხებს წაართვეს არა მხოლოდ მათ სარგებლობაში არსებული, არამედ მემკვიდრეობით მიღებული და ახალშეძენილი მიწებიც.
გიორგი მაჩაბელი მომხრე იყო გერმანელი პრინცის იოახიმის, კაიზერ ვილჰელმ -ის უმცროსი ვაჟისა და რომელიმე ქართველი პრინცესას დაქორწინებით, გერმანული დინასტიით სათავეში ქართული მონარქიის აღდგენისა.
პირველი სუნამო, რომელიც გიორგი მაჩაბელმა დაამზადამ იყო „საქართველოს დედოფალი“, მას მოჰყვა „პრინცესა ნორინა“, „დიუშეს ოფ იორკ“, „ოქროს შემოდგომა“, სააბაზანო ზეთი „აბანო“, ოდეკოლონი „ქარის სიმღერა“, დაპრესილი პუდრი და ტუჩსაცხი.
აკადემიაში სტუდენტებს, როგორც მუშებს, თვეების მანძილზე ამუშავებდნენ მაღაროებში, ამან მაჩაბელი თეთრი და შავი სამუშაოს თანაბარი დაუზარლობით შესრულებას მიაჩვია.
1916 წელს გიორგი მაჩაბელი დაქორწინდა ევროპის მასშტაბით ძალიან პოპულარულ, იტალიელ მსახიობ ნორინა ჯილიზე, რომლის სცენური ფსევდონიმია მარია კარმი.
ამერიკელმა რეჟისორმა მორის გეტმა ის ნიუ–იორკში მიიწვია, ხელახლა დადგა „სასწაული“, წარმატება იმდენად დიდი იყო, რომ სპექტაკლი ათასჯერ წარმოადგინეს.
შექსპირის მთარგმნელის ივანე მაჩაბლის უფროსი ძმის ვასილის და ნინო ვეზირიშვილის ვაჟი, ცნობილი პოლიტიკური მოღვაწე და პარფიუმერი, „სუნამოების პრინცად“ წოდებული.
ფირმის პირველი მუშები გიორგი მაჩაბლის მეგობრები იყვნენ, მასავით ლტოლვილი არისტოკრატები, მათი ცოლები და ქალიშვილები, ამიტომ ფირმის თანამშრომლებმა შეადგინეს ყველაზე დიდგვაროვანი, თავაზიანი პერსონალი მთელ ამერიკაში.
ზაარის მხარეში ლაპარაკობენ რაინის ფრანკულსა და აგრეთვე მოზელის ფრანკულ დიალექტებზე, რომლებსაც ენათმეცნიერები დასავლეთ შუაგერმანულს მიაკუთვებენ.
ზაარლანდს არ აქვს მხოლოდ ერთი დიალექტი, რომელსაც ზაარული, ან ზაარლანდური ერქმეოდა, არამედ აქ, ამ მხარეში გარკვეულწილად თავმოყრილია ფართო სპექტრი დიალექტების ვარიანტებისა, რომელიც ზაარის მხარისთვის ტიპურად მიიჩნევა.
ზაარლანდის დიალექტები — ურთიერთგანსხვავებული დიალექტების ერთობლიობა, რომელიც გერმანიის ამ შედარებით ახალგაზრდა ფედერალური მხარის ტერიტორიის ფარგლებშია მოქცეული.
2002 წელს გრძელვადიანი კონტრაქტი გააფორმა მაჰაჩყალის „ანჟისთან“, დაღესტნური კლუბის რიგებში 1 სეზონი გაატარა რუსეთის პრემიერ-ლიგაში, დაქვეითების შემდეგ 3 სეზონი პირველ დივიზიონში.
2006 წლის იანვარში გადავიდა უკრაინის პრემიერ-ლიგაში მოასპარეზე ოდესის „ჩერნომორეცში“, 2005-06 წლების სეზონში კლუბთან ერთად დაიკავა მესამე ადგილი ეროვნულ ჩემპიონატში.
იჯარის წესით განათხოვრებული იყო რუსეთის პირველ დივიზიონში მოასპარეზე „ანჟიში“, შემდეგ კი უკრაინის მეორე დონის ჩემპიონატში მოასპარეზე კლუბ „დნესტრში“.
ნავრატილოვას ერთეულებში 18 დიდი სლემის ტურნირი აქვს მოგებული – რეკორდული 9 უიმბლდონი, 4 აშშ-ის ღია პირველობა, 3 ავსტრალიის ღია პირველობა და 2 საფრანგეთის ღია პირველობა.
წყვილებში ნავრატილოვას რეკორდული 31 დიდი სლემის ტურნირი აქვს მოგებული, აქედან 9 აშშ-ის ღია პირველობა, 8 ავსტრალიის ღია პირველობა, 7 საფრანგეთის ღია პირველობა და 7 უიმბლდონი.
შერეულ წყვილებში ნავრატილოვამ 10 დიდი სლემის ტურნირი მოიგო – 4 უიმბლდონი, 3 აშშ-ის ღია პირველობა, 2 საფრანგეთის ღია პირველობა და 1 ავსტრალიის ღია პირველობა.
ნავრატილოვა მარგარეტ კორტთან და დორის ჰარტთან ერთად ერთადერთია, ვინც ყველა დიდი სლემის ტურნირი მოიგო ერთეულებშიც, წყვილებშიც და შერეულ წყვილებშიც.
1880 წლის 20 ნოემბერს საკუთარი თხოვნის საფუძველზე გადაიყვანეს ანჩისხატის მედავითნედ, საიდანაც 1882 წლის 3 აგვისტოს გადაიყვანეს ქაშვეთის წმინდა გიორგის ეკლესიაში.