polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
მიუხედავად იმისა, რომ ნეიროკრიმინოლოგია დღემდე ეწინააღმდეგება დანაშაულის ტრადიციულ სოციოლოგიურ თეორიებს, ის სულ უფრო და უფრო დიდი პოპულარობით სარგებლობს სამეცნიერო წრეში.
პრეფრონტალურ ქერქში ნეირონების მცირე რაოდენობა: 2000 წლის კვლევამ აჩვენა, რომ ანტისოციალური ქცევის ისტორიის მქონე ადამიანებს პრეფრონტალურ ქერქში 11 %-ით შემცირებული ჰქონდათ რუხი ნივთიერება, მაშინ როდესაც თეთრი ნივთიერება ნორმალური რაოდენობის იყო.
ანალოგიურად 2009 წლის მეტა-ანალიზის კვლევამ, რომელმაც გააერთიანა დამნაშავეებზე ჩატარებული თავის ტვინის ვიზუალიზაციის 12 ანატომიური კვლევა, აჩვენა, რომ დამნაშავეთა თავის ტვინის პრეფრონტალურ ნაწილს ნამდვილად ახასიათებს დარღვევები.
2010 წლის კვლევის თანახმად, გამჭვირვალე ძგიდის ღრუს ანომალიის მქონე ადამიანები მიდრეკილნი იყვნენ ფსიქოპათიისკენ, ანტისოციალური პიროვნული აშლილობებისაკენ და უფრო მეტჯერ იყვნენ ბრალდებულნი სამართლებრივი დანაშაულის ჩადენაში.
ბოლო დროს ჩატარებულმა ბევრმა კვლევამ აჩვენა, რომ ხანდახან ტვინის სტრუქტურული და ფუნქციური დარღვევები იმდენად გასაოცარია, რომ ყველას შეუძლია მათი დანახვა.
თუმცა ზოგიერთ მოძალადე დამნაშავეს აქვს მცირე სტრუქტურული ან ფუნქციური დარღვევები და გამოცდილი ნეირორენტგენოლოგებიც ვერ ახერხებენ მათ დროულ გამოვლენას.
ნეიროფიზიოლოგიური კვლევების მსგავსად ნეიროფუნქციურმაც აჩვენა, რომ დამნაშავეებისა და ფსიქოპათების ტვინი არა მხოლოდ სტრუქტურულად განსხვავდება, არამედ სხვადასხვანაირადაც მოქმედებს.
სტრუქტურულ ხარვეზებზე ჩატარებული კვლევები ცხადყოფს, რომ ადამიანებს, რომლებსაც ახასიათებთ ანტისოციალური ქცევა, აქვთ სტრუქტურულად დარღვეული ტვინი.
ანომალიები შეიძლება ან ზოგადი ხასიათის იყოს ან მოქმედებდეს ტვინის მხოლოდ კონკრეტულ რეგიონებზე, რომლებიც აკონტროლებენ ემოციებს, აგრესიას ან ეთიკურ გადაწყვეტილებებს.
ჰიპოკამპის უფრო დიდი მარჯვენა წილი: 2004 წლის კვლევის თანახმად, ფსიქოპათების მარჯვენა ჰიპოკამპი, რომელიც ნაწილობრივ აკონტროლებს ემოციებს და არეგულირებს აგრესიას, მნიშვნელოვნად უფრო დიდია, ვიდრე მარცხენა.
მაღალი აქტივობა სუბკორტიკალურ ლიმბურ რეგიონებში: 1998 წლის კვლევამ აჩვენა, რომ რეაქტიული და პროაქტიული მკვლელების ორი ჯგუფის სუბკორტიკალური ლიმბური რეგიონები უფრო აქტიურია, განსაკუთრებით ტვინის უფრო „ემოციურ“ მარჯვენა ნახევარსფეროში.
ნეიროკრიმინოლოგია — ბიოკრიმინოლოგიისა და კრიმინოლოგიის განვითარებადი ქვედისციპლინა, რომელიც ნეირომეცნიერებიდან იყენებს ტვინის ვიზუალიზაციის მეთოდებსა და პრინციპებს დანაშაულის გაგების, წინასწარმეტყველების და თავიდან აცილების მიზნით.
შემცირებული აქტივობა ამიგდალაში: კვლევების შედეგად აღმოჩნდა, რომ მაღალი ფსიქოპათიური მაჩვენებლის მქონე პირები ემოციური, პერსონალური მორალური გადაწყვეტილებების მიღებისას განიცდიდნენ აქტივობის ნაკლებობას ამიგდალაში.
შემცირებული ცერებრალური სისხლის ნაკადი ანგულარულ ხვეულაში: რამდენიმე კვლევამ მკვლელებისა და იმპულსური, მოძალადე კრიმინალების ანგულარულ ხვეულაში ცერებრალური სისხლის მიმოქცევის შემცირება აღმოაჩინა.
ჰიპოკამპი და მისი პარაჰიპოკამპური ხვეულას ფუნქციური დარღვევები: რიგი კვლევები ცხადყოფს, რომ ტვინის ეს რეგიონი გამართულად არ მუშაობს მკვლელებსა და, ზოგადად, მოძალადე დამნაშავეებში.
უფუნქციო უკანა სარტყლისებრი ქერქი: ორმა კვლევამ აჩვენა, რომ ზრდასრულ დამნაშავე ფსიქოპათებსა და აგრესიულ პაციენტებში უკანა სარტყლისებრი ქერქი უფრო ცუდად ფუნქციონირებდა.
აქტივაციის ნაკლებობა პრეფრონტალურ ქერქში: ჩატარებულმა კვლევებმა აჩვენეს მოძალადე კრიმინალების ტვინში პრეფრონტალური გლუკოზის მეტაბოლიზმის მკვეთრი შემცირება აჩვენეს.
თავის ტვინის ზოლიანი სხეულის მოცულობაში ზრდა: 2010 წლის კვლევაში ფსიქოპათებს შეემჩნეოდათ თავის ტვინის ზოლიანი სხეულის მოცულობის 10%-ით გაზრდა.
1954 წელს ვერცხლის მედლით დაამთავრა თბილისის ვაჟთა მეშვიდე საშუალო სკოლა და სწავლა გააგრძელა თსუ-ს მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტზე, რომლის დამთავრების შემდეგ 1959 წელს ჩაირიცხა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ასპირანტურაში, სადაც მისი ხელმძღვანელი იყო აკადემიკოსი შალვა მიქელაძე.
1962 წელს თამაზ ვაშაყმაძემ მუშაობა დაიწყო ანდრია რაზმაძის სახელობის მათემატიკის ინსტიტუტში, სადაც 1964 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია გამოთვლით მათემატიკაში.
თამაზ ვაშაყმაძე მონაწილეობდა 180-ზე მეტ საერთაშორისო და რესპუბლიკური მნიშვნელობის კონფერენციისა და სხვადასხვა სახის სამეცნიერო ფორუმების მუშაობაში, სადაც წაკითხული აქვს 130-ზე მეტი სექციური ხასიათის და 30-მდე პლენარული მოხსენება.
1968 წლიდან დღემდე არის ილია ვეკუას სახელობის გამოყენებითი მათემატიკის ინსტიტუტის უფროსი მეცნცნიერ-თანამშრომელი, განყოფილების გამგე , მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი .
1968 წელს გადავიდა ილია ვეკუას სახელობის გამოყენებითი მათემატიკის ინსტიტუტში უფროს მეცნიერ-თანამშრომელად, 1973 წლიდან იყო განყოფილების გამგე, ხოლო 2009 წლიდან არის რიცხვითი მეთოდებისა და მათემატიკური მოდელირების მიმართულების ხელმძღვანელი და მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი.
მიიღო პრინციპული მნიშვნელობის მქონე შედეგები წრფივი ალგებრის გამოთვლითი მეთოდების კვლევისას, ჩვეულებრივი და კერძო წარმოებულიანი დიფერენციალური განტოლებების ამოცანებისა და უწყვეტ გარემოთა მექნიკის მატემატიკური პრობლემების გამოკვლევისას.
მეტიც, კვლევამ აჩვენა, რომ სიყვარულში უარყოფილი ადამიანების მარჯვენა ცენტრალური ნერვული სისტემა და ვენტრალური პალეოსტრიატუმი უფრო აქტიურია, ვიდრე იმ ადამიანებისაში, ვინც რომანტიკული სიყვარულის ეტაპზე იმყოფებიან.
რომანტიკული სიყვარულის ეტაპზე მყოფების მოტივატორი დოფამინის დაჯილდოვების წრედია, ვინაიდან, ადამიანებმა იციან წინსწრებით ამ მოსალოდნელი ჯილდოს შესახებ და აქვთ იმის მოლოდინიც, რომ ამ წრედის აქტიურობის დათრგუნვა დადებით ემოციურ დანაკარგებთან იქნება დაკავშირებული, ისინი ირჩევენ ბედნიერებას, რის შედეგადაც ხდება ამ ნერვული წრედთან ადაპტირება.
მეორე მხრივ, გადარჩენის საფუძველია სწორედ ეს დაჯილდოება - ზარალის წრედი, რომელიც არის მოტივატორის ფუნქციას ასრულებს სუიციდის, აკვიატებულობისა და დეპრესიის საშიშროების თავიდან აცილებისთვის.
სიყვარულსა და ნარკოტიკზე დამოკიდებულების შემთხვევებში დოფამინის ერთი და იგივე დოზა სტიმულირდება და მზადდება დაჯილდოვების წრედში გამოსაშვებად, რომელიც ვენტრალური ტეგმენტური არედან გამოიყოფა.
ასევე ტვინის კომპიუტერულმა ტომოგრაფიამ აჩვენა, რომ შეყვარებული ადამიანის ბაზალურ განგლიაში ხდება დოფამინის სეკრეცია, ისვე როგორც კოკაინდამოკიდებული ადამიანის შემთხვევაში.
მიუხედავად იმისა, რომ ნეიროგოლიური სქემის ანალიზი გვაძლევს იმ დაშვების საფუძველს, რომ სიყვარულს გააჩნია მიჯაჭვულობის მახასიათებლები, მისი მხოლოდ ამ სპქტრში განხილვა მართებული არ იქნება იქედან გამომდინარე, რომ ადამიანის ემოციები სხვადასხვა გზებით და ფართო სპექტრში შეიძლება გამოიხატოს.
მიუხედავად იმისა, რომ ინტიმურობა ძირითადად მხოლოდ რომანტიკული სიყვარულისა და სექსუალური ლტოლვის ტერმინების ფარგლებში განიმარტება, ინტიმურობის ნეიროანატომიის და მისი ფუნქციების სრულად აღსაქმელად საჭიროა ინტიმურ ურთიერთობაში ჩართული კომპონენტების უფრო დეტალური გააზრება.
ნეუროლოგიის უშუალოდ ამ პროცესში ჩართული ფუნქციების ანალიზი შესაძებელია იმ ადამიანებზე დაკვირვებით, რომლებიც ინტიმური ურთიერთობის ჩამოთვლილ ეტაპთაგან ერთ-ერთზე იმყოფებიან.
ამ სისტემების კვლევითი ანალიზი ინტიმურობის ბიოლოგიური საფუძვლის ადეკვატურად შეფასების საშუალებას იძლევა; უშუალოდ ნეუროლოგიური ასპექტი კი განსაკუთრებულ ყურადღებას მოითხოვს იმდენად, რამდენადაც აქ შეიძლება აიხსნას ისეთი პრობლემური მოვლენების საფუძვლები, როგორებიცაა ძალადობა საყვარელი ადამიანის მიმართ ან სოციალურ ინტეგრაციასთან დაკავშირებული პრობლემები.
ჰიპოთალამურ-ჰიპოფიზ-გონადური და ჰიპოთალამურ-ჰიპოფიზ-თირკმელზედა ჯირკვალის წრედი მნიშვნელოვან როლს თამაშობს როგორც სექსუალური ატიურობის, ისე სტრესული პასუხების მართვაში.
რადგანაც სიყვარულის ემოცია დაჯილდოვების წრედით სტიმულირდება, სტეროიდული ჰორმონები , სექსუალური კავშირის პროცესში ააქტიურებენ პარტნიორების პრეფერენციულობისა და სოციალური მიჯაჭვულობის სურვილს.
დოფამინი გამოიყოფა მაშინ, როდესაც ინდივიდში ამ სურვილის აქტივიზაცია ხდება, რაც ასოცირდება ვნებასთან, როგორც დაჯილდოების წრედის საბოლოოდ პროდუქტთან.
წყვილებისა და სოციალური მიჯაჭვულობა ძირითადად ასტიმულირებს სექსუალურ ურთიერთობებში ძლიერი პარტნიორის არჩევისა და ძუძუმწოვრებში მონოგამიურ ურთიერთობების შემთხვევებს.
მალაითად, კვლევებმა, რომლებიც ჩატარდა მონოგამ მდელოს მემინდვრიებზე , აჩვენა, რომ წყვილური კავშირის ფორმირება ასტიმულირებს მეზოლიმბურ-დოფამინურ წრედს.
ამ წრედში დოფამინი გამოიყოფა ვენტრალური ტეგმენტური არედან და მიემართება ცენტრალური ნერვული სისტემისა და პრეფრონტალური კორტექსისკენ, რომლებიც ნიშანს აძლევენ ვენტრალურ პალეოსტრიატუმს, რომ დაასრულოს წრედში მიმდინარე დაჯილდოვების პროცესინგი.
თუმცა, ყველაზე მნიშვნელოვანი მაინც ოქსიტოცინია, რადგან ოქსიტოცინის რაოდენობა მოქმედებს იმაზეც კი, თუ რამდენად წარმატებული მონოგამიური ურთიერთობა ექნება ახალშობილს მომავალში სხვა ინდივიდთან.
აქედან გამომდინარე, წყვილთა კავშირების სიმყარე ინდივიდუალურ თვითშეფასებასთან ერთად დამოკიდებულია იმ ფსიქოლოგიურ პრობლემებზეც, რომელიც აღზრდის პროცესში შეიძლება არსებობდეს.
კვლევამ, რომელიც ჩატარდა ახალდაშორებულ წყვილებზე, გამოავლინა ცხრა ქალში არსებული მსგავსი სიმპტომები, სადაც პარტნიორემთან დაშორების პროცესში ნეიროანატომიის ჩართულობა აშკარა იყო.
კვება, ძილი და ნეიროენდოკრინული რეგულაციები დაკავშირებული იყო ჰიპოთალამუსთან, ანჰედონია (ფსიქიკური აშლილობაა და გულისხმობს სიხარულის/ბედნიერების გრძნობის განცდის უუნარობას) უკავშირდებოდა ვენტრალურ სტრიატუმს და ამიგდალა პასუხისმგებელი იყო ამ ქალებში ემოციების პროცესზე.
მიუხედავად იმისა, რომ ქალსაც და მამაკაცსაც ორივე მოლეკულა აქვს, ოქსიტოცინის რაოდენობა ქალებში უფრო მეტი აღმოჩნდა, ვიდრე მამაკაცებში; ვაზოპრესინის რაოდენობა კი პირიქით.
რეცეფტორების განსხვავებულობა გადამწყვეტი იყო შეწყვილებისთვის, რაც გამოჩნდა ორივე სქესის მემინდვრიას ცენტრალურ ნერვულ სისტემაში დოფამინ 2-ის რეცეფტორების გააქტიურების შედეგად.
ფუნქციურ-მაგნიტური რეზონანსული ტომოგრაფიის გამოყენებით ჩატარებულმა კვლევებმა აჩვენა, რომ მარჯვენა ვენტრალური ტეგმენტური არე აგზნებულია, როდესაც ცდის პირებს აჩვენებენ იმ ადამიანის სურათს, ვინც უყვარს.
ვენტრალური ტეგმენტური არე, როგორც დაჯილდოვების მექანიზმის ნაწილი, ნიშანს აძლევს ტვინის სხვა უბენებს, როგორიცაა მაგალითად, თავის ტვინის „კუდიან ბირთვი“ , რათა გამოათავისუფლოს დოფამინი დაჯილდოვებისთვის.
საბოლოოდ, სექსუალური სურვილისა და რომანტიკული სიყვარულის ურთიერთმიმართება ერთმნიშვნელოვანი არ არის, რაც ხსნის ტვინის აქტივიზაციის პროცესში პატერნების განსხვავებულობას.
ზოგჯერ შეიძლება არ მოხდეს კოპულაცია რომანტიკული სიყვარულის პირობებშიც, თუმცა საბოლოოდ რეპროდუქცია უფრო წარმატებულია მაშინ, როდესაც კოპულაცია რომანტიკული სიყვარულიდან წარმოიშობა.
რაც ნიშნავს იმას, რომ ნეიროტროფინი, რომელიც ფუნდამენტურად მნიშვნელოვანი ნივთიერებაა ნეირონების გადასარჩენად, ვითარდება ნერვულ სისტემაში რომანტიკული სიყვარულის ადრეულ სტადიაში, როცა ადამიანები ეიფორიისა და ემოციური დამოკიდებულობის ეტაპზე იმყოფებიან.
ძველი კვლევების მიხედვით, სიყვარულის ემოციის არსებობას განაპირობებს ლიმბური სისტემა, რომელიც შედგება შუბლის წილის, ჰიპოთალამუსის, ამიგდალასა და ჰიპოკამპისგან.
ნევროლოგი ბარი გორდონი მითის არამართებულობას შემდეგი სიტყვებით აღწერს: „ჩვენ, ფაქტობრივად, ტვინის ყველა უბანს ვიყენებთ და მისი დიდი ნაწილი მუდმივად აქტიურია.
ტვინის დაზიანების კვლევები: თუ 10 პროცენტის მითს ჩვეულებრივ გამოვიყენებთ აღმოჩნდება, რომ ტვინის სხვა უბნების დაზიანებამ არანაირი ზეგავლენა არ უნდა მოახდინოს ქცევაზე.
ზოგიერთი უბანი კონკრეტულ დროს უფრო მეტად აქტიურდება, ვიდრე სხვა, მაგრამ გარდა ტვინის დაზიანებების შემთხვევებისა, არ არსებობს ნაწილი, რომელიც არ ფუნქციონირებს.
ისეთი ტექნოლოგიები, როგორიცაა პოზიტრონ-ემისიური ტომოგრაფია და ფუნქციონალური მაგნიტურ-რეზონანსული ვიზუალიზაცია საშუალებას გვაძლევს დავაკვირდეთ ცოცხალი ტვინის აქტივობას.
ამ ტექნოლოგიებმა ცხადყო, რომ ძილის დროსაც კი ტვინის ყველა ნაწილი აქტიურია გარკვეული დონით და მხოლოდ სერიოზული დაზიანებების დროს აქვს ტვინს „ჩუმი“ უბნები.
ფუნქციების ლოკალიზაცია: იმის ნაცვლად, რომ ტვინი მუშაობდეს, როგორც ცალკეული მასა, მას აქვს სხვადასხვა უბნები სხვადასხვა სახის ინფორმაციის პროცესინგისთვის.
კვლევებში დახარჯული დეკადების დამსახურებით, ჩვენ გვაქვს ერთგვარი რუკა თითოეული უბნის ფუნქციონირებასთან დაკავშირებით და ჯერ არავის აღმოუჩენია უფუნქციო უბანი.
მიკროსტრუქტურული ანალიზი: ცალკეული ერთეულის ჩაწერის ტექნიკის დახმარებით მკვლევარებმა ტვინში პატარა ელექტროდი მოათავსეს რათა დაკვირვებოდნენ ერთეული უჯრედის აქტივობას.
ერთ-ერთი შესაძლო წარმომავლობა ჰარვარდის ფსიქოლოგების, უილიამ ჯეიმზის და ბორის სიდისის, მიერ 1890იან წლებში ჩამოყალიბებული ენერგიის მარაგის თეორიიდან გამომდინარეობს.
ამის შემდეგ, ჯეიმზმა ამცნო საზოგადოებას, რომ ადამიანები ცხოვრების განმავლობაში თავიანთი გონებრივი პოტენციალის მხოლოდ გარკვეულ ნაწილს იყენებენ, რაც 10 პროცენტის მითის წარმოშობის საკმაოდ დამაჯერებელი მიზეზია.
1970-იანებში, ფსიქოლოგმა და განმანათლებელმა გეორგი ლოზანოვმა შექმნა სწავლების მეთოდი „საჯესტოპედია“ — დაჯერება იმისა,რომ ჩვენ შეიძლება ჩვენი გონებრივი შესაძლებლობების მხოლოდ 5-10 პროცენტს ვიყენებდეთ.
მითის წარმოშობა ასევე უკავშირდება უილდერ პენფილდს, ამერიკაში დაბადებულ ნეიროქირურგს, რომელიც მონრეალის ნევროლოგიური ინსტიტუტის პირველი დირექტორი იყო მაკგილის უნივერსიტეტში.
წარმომავლობის ერთ-ერთი ისტორიის თანახმად, ათი პროცენტის მითი დიდი ალბათობით მე-19 საუკუნის ბოლოს და მე-20 საუკუნის დასაწყისში ჩატარებული კვლევის არასწორი ინტერპრეტაციის ნაყოფია.
მაგალითად, ტვინის ბევრი უბნის ფუნქციონირება იმდენად კომპლექსურია, რომ დაზიანების ეფექტი შეუმჩნეველია, რამაც ადრეული ნევროლოგები დააფიქრა იმაზე თუ რა ფუნქციები ჰქონდათ ამ უბნებს.
კალატი, ბიოლოგიური ფსიქოლოგიის სახელმძღვანელოს ავტორი, აღნიშნავს, რომ 1930იან წლებში ნეირომეცნიერებმა იცოდნენ ტვინში „ადგილობრივი“ ნეირონების დიდი რაოდენობის არსებობის შესახებ.
მითის პროპაგანდა შესაძლოა იმ იდეიდან რაღაც ნაწილის ამოღებით მოხდა, რომლის მიხედვითაც ზოგიერთი ადამიანი დროის მოცემულ მონაკვეთში თავისი ტვინის მცირე ნაწილს იყენებს.
ში გამოქვეყნებულ იგივე სტატიაში, ჯონ ჰენლი, მინესოტას შტატის მაიოს კლინიკის ნევროლოგი, აცხადებს შემდეგს: „მტკიცებულებებს შეუძლია გვიჩვენოს, რომ დღის განმავლობაში თქვენ ტვინს 100%-ს იყენებთ.
მიუხედავად იმისა, რომ ტვინის ნაწილების ფუნქციები თითქმის სრულიადაა შესწავლილი, ბევრი საიდუმლოება რჩება იმის შესახებ, თუ როგორ მუშაობენ ტვინის უჯრედები ისე, რომ კომპლექსური ქცევების და დარღვევების გამოწვევა შეუძლიათ.
აგრეთვე, ყველაზე ფართო და საიდუმლოებით მოცული კითხვა ისაა, თუ როგორ ურთიერთობენ ტვინის ერთმანეთისგან განსხვავებული უბნები ისე, რომ ცნობიერი გამოცდილებების შექმნას ახერხებენ.
დღესდღეობით, არ არსებობს მტკიცებულება იმის თაობაზე, რომ ცნობიერებაზე ტვინში მხოლოდ ერთი კონკრეტული უბანია პასუხისმგებელი, რაც ექსპერტებს აფიქრებინებს, რომ ეს რეალურად კოლექტიური ნეირონული ძალაა.
შესაბამისად, ჯეიმის იდეა, რომ ადამიანებს გააჩნიათ აუთვისებელი კოგნიტური პოტენციალი, არის სრულყოფილად პასუხგაუცემელი კითხვების დიდი რაოდენობის მიზეზი.
მათ შორისაა ფილმი „ნავიგატორის გაფრენა“, რომანი „ბნელი მინდვრები“ და მისი ეკრანიზაცია, ჯიმ ბაჩერის წიგნების სერიის მე-9 წიგნი — „თეთრი ღამე“.
ახალი გამოცდილებების და კვლევების მეშვეობით გამოვლინდა ცვლილებები რუხ და თეთრ ნივთიერებაში, მაგრამ ჯერჯერობით არ არის დადასტურებული, რას გულისხმობს ეს ცვლილებები.
ცნობილი მოსაზრება იმის შესახებ, რომ ტვინის დიდი ნაწილი გამოუყენებელია და შეიძლება შემდეგში „გააქტიურდეს“ პოპულარულ ფოლკლორში რჩება და არ გვხვდება მეცნიერებაში.
მიუხედავად იმისა, რომ საიდუმლოებები ტვინის ფუნქციონირებასთან დაკავშირებით ისევ არსებობს, მაგალითად, მეხსიერება და ცნობიერება — ტვინის ფიზიოლოგიური რუკა გვეუბნება, რომ მის თითოეულ უბანს აქვს გარკვეული ფუნქცია.
ტვინის 10 პროცენტის მითი — ფართოდ გავრცელებული ურბანული ლეგენდა, რომლის მიხედვითაც ადამიანთა უმრავლესობა თავისი ტვინის მხოლოდ 10 პროცენტს იყენებს.
მითი ექსტრაპოლაციის მეთოდზე დაყრდნობით გვთავაზობს იმ იდეასაც, რომ ადამიანს შეუძლია გამოიყენოს ტვინის დარჩენილი პოტენციალი და განივითაროს ინტელექტი.
წამყვანებმა გამოიყენეს მაგნეტოენცეფალოგრაფია და ფუნქციური მაგნიტური რეზონანსით ვიზუალიზაცია და ტვინს დააკვირდნენ იმ პროცესში, როცა ცდისპირი გონებრივ ტესტს ასრულებდა შედეგად აღმოაჩინეს, რომ 10-ის ნაცვლად ცდისპირი ტესტის შესრულებისას ტვინის 35%-ს იყენებდა.
მთიანეთი შემოსაზღვრულია მაღალი მთის სისტემებით; სამხრეთით და დასავლეთით აღმართულია ჰიმალაი და ყარაყორუმი, ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით კუნლუნი, ნანშანი და ჩინეთ-ტიბეტის მთები.
ეს მთები და აგრეთვე უფრო ჩრდილოეთით მდებარე აღმოსავლეთ ტიან-შანი და მონღოლეთის ალთაი ღრმადაა დანაწევრებული, დამახასიათებელია სიმაღლური სარტყლურობა, თხემურ ზონაში თოვლნარი და მყინვარებია.
ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს დიდი ხინგანი, მცირე ხინგანი და მანჯურია-კორეის მთების ჩრდილოეთი ნაწილი, რომელთაც ჰყოფს სანძიანისა და სუნლიაოს ვაკეები, უფრო სამხრეთით ლიოსის პლატო, ორდოსის პლატო, ცინლინის ქედი, სიჩუანის ქვაბული, იუნან გუიჯოუს მთიანეთი და ნანლინის მთებია.
აღმოსავლეთ ჩინეთისა და სამხრეთ ჩინეთის ზღვების სანაპიროზე ბევრია პატარა ყურე და უბე, ყვითელი ზღვის სანაპიროზე უმთავრესად დაბლობია, გამონაკლისს წარმოადგენს შანდუნისა და ლიაოდუნის ნახევარკუნძულები.
იმ პროცესების გათვალისწინებით, რომლებიც ადრეული ემბრიონული განვითარების დროს მიმდინარეობს, ბილატერალები იყოფიან ორ ჯგუფად : პირველადპირიანებად და მეორეულპირიანებად.
ამ ორ ჯგუფს შორის მთავარი განსხვავება ორგანიზმში ნერვული სისტემის მდებარეობაა: პირველადპირიანებს ნერვული კვანძები აქვთ სხეულის ვენტრალურ მხარეს, ხოლო მეორეულპირიანებში ნერვული კვანძები დორსალურ მხარეს მდებარეობს.
მეტიც, სხეულის მრავალი ასპექტი შეტრიალებულია ამ ორ ჯგუფს შორის, მათ შორის რამდენიმე გენის თარგების ექსპრესია, რომლებიც ასახავენ დორსალურ-ვენტრალურ გრადიენტებს.
ამგვარად, მაგალითად, მწერებს აქვთ ნერვული კვანძები, რომლებიც გადაჭიმულია სხეულის ვენტრალური შუა ხაზის გასწვრივ, როცა ყველა ხერხემლიანში სპინალური კვანძები დორსალური შუა ხაზის გასწვრივ გადის.
ფეხსახსრიანების, როგორებიც არიან მწერები და კიბოსნაირნი, ნერვული სისტემა შედგება განგლიებისგან, რომლებიც შეერთებულია ვენტრალური ნერვული კვანძებით, რომლებსაც, თავის მხრივ, მუცლის სიგრძის გასწვრივ გადაჭმული ორი პარალელური შეერთებები აკავშირებს.
როგორც წესი, სხეულის თითოეულ სეგმენტს აქვს ერთი განგლია თითოეულ მხარეს, თუმცა ზოგიერთი განგლია შერწყმულია და წარმოქმნის ტვინსა და სხვა უფრო დიდ განგლიებს.
მრავალ ფეხსახსრიანს კარგად აქვს განვითარებული შეგრძნების ორგანოები, მათ შორის ფასეტური თვალები მხედველობისთვის და ანტენა ყნოსვისა და ფერომონების შეგრძნებისთვის.
ბოლოდროინდელმა კვლევებმა აჩვენა, რომ ღრუბელის უჯრედები ექსპრესირებენ პროტეინების ჯგუფებს, რომლებიც კონებად იკვრებიან და წარმოქმნიან სტრუქტურას, რომელიც ძალიან ჰგავს პოსტსინაფსურ სიმჭიდროვეს .
მართალია, ღრუბელის უჯრედები არ ახორციელებენ სინაფსურ გადაცემას, მაგრამ ისინი ერთმანეთს უკავშირდებიან კალციუმის ტალღებისა და სხვა იმპულსების მეშვეობით, რომლებიც შუამდგომლობენ მარტივ მოქმედებებს, როგორიცაა, მაგალითად, მთელი სხეულის შეკუმშვა.
ნეირონები მრავალუჯრედიან ცხოველებში განვითარდნენ, როგორც სპეციალიზებული ელექტრონული სასიგნალო უჯრედები, რითიც მათ მოახდინეს ადაპტაცია მოქმედების პოტენციალის მექანიზმისა, რომელიც არსებობდა მოძრავ ერთუჯრედიანებსა და კოლონიურ ევკარიოტებში.
ამას მოჰყვა კვანძოვანი ნერვული სისტემის ევოლუცია ბილატერალურ ცხოველებში — ვენტრალური ნერვული კვანძებისა უხერხემლოებში და დორსალური ნერვული კვანძების, რომლებიც ნოტოქორდითაა მხარდაჭერილი — ქორდიანებში.
ნერვული ბადეები შედგება სენსორული ნეირონებისგან, რომლებიც იღებენ ქიმიურ, ტაქტილურ და ვიზუალურ სიგნალებს; მოტორული ნეირონებისგან, რომლებიც ააქტიურებენ სხეულის კედლის შეკუმშვებს, და შუალედური ნეირონებისგან, რომლებიც აფიქსირებენ სენსორული ნეირონების აქტიურობების კანონზომიერებს და გადასცემენ სიგნალებს მოტორული ნეირონების ჯგუფებს.
მწერებში მრავალ ნეირონს აქვს უჯრედის სხეულები, რომლებიც განლაგებულია ტვინის განაპირას და ისინი ელექტრულად პასიურია — უჯრედის სხეულები მხოლოდ მეტაბოლური მხარდამჭერის ფუნქციას ასრულებენ და ისინი არ მონაწილეობენ სიგნალების გადაცემაში.
ამგვარად, მწერის ტვინის უდიდეს ნაწილს აქვს პასიური უჯრედის სხეულები, რომლებიც პერიფერიის გარშემოა განთავსებული, ხოლო ნერვული სიგნალების გადამუშავება მიმდინარეობს ფოტოპლაზმური ბოჭკოების გორგალში, რომელსაც ეწოდება ნეიროპოლი.
მიიჩნევენ, რომ ყველა ბილატერალური ცხოველი მომდინარეობს საერთო ჭიისმაგვარი წინაპრისგან, რომელიც ცხოვრობდა ედიაკარიულ პერიოდში, 550-600 მილიონი წლის წინ.
ფუნდამენტური ბილატერალური სხეულის ფორმა წარმოადგენს მილს, რომელსაც აქვს ღრუ ნაწლავის ჩაღრმავება, რომელიც გადაჭიმულია პირიდან ანუსამდე, და გაფართოებების მქონე ნერვული კვანძი სხეულის თითოეული სეგმენტისთვის.
ამ სახეობაში ნერვული სისტემა სქესობრივად დიმორფულია; ორი სხვადასხვა სქესის, მამრობითისა და ჰერმაფროდიტის, ნერვულ სისტემებს განსხვავებული ოდენობის ნეირონები და ნეირონთა ჯგუფები აქვთ, რომლებიც სპეციფიკურად სქესობრივ ფუნქციებს ასრულებენ.
ისინი ნატრიუმის ნაცვლად იყენებდნენ კალციუმის მოქმედების პოტენციალებს, თუმცა მექანიზმი, სავარაუდოდ, ადაპტირდა ნეირონული ელექტრული სიგნალების გადაცემის მიმართ მრავალუჯრედიან ცხოველებში.
ზოგიერთ კოლონიურ ევკარიოტში, მაგალითად, როგორიცაა ობელია, ელექტრული სიგნალები ვრცელდება არა მხოლოდ ნეირონული ქსელების გავლით, არამედ კოლონიის საერთო საჭმლის მომნელებელ სისტემაში არსებული ეპითელიური უჯრედების გავლითაც.
ზურგის ტვინი შეიცავს რიგ სეგმენტურ განგლიებს, რომელთაგან თითოეულიც საფუძველს უდებს მოტორულ და სენსორულ ნერვებს, რომლებიც ინერვირებენ სხეულის ზედაპირის ნაწილს და მის ქვემოთ განლაგებულ კუნთოვან სისტემას.
ნეირონები წარმოიქმნება ექტოდერმული წინამორბედი უჯრედების სპეციალური კრებულიდან, რომელიც ასევე ყველა სხვა ექტოდერმული უჯრედული ტიპისთვის ასრულებს პრეკურსორის როლს.
ჟურნალ -ს წარმატებებისგან წახალისებულებმა გამომცემლებმა გადაწყვიტეს შეექმნათ კიდევ ერთი ჟურნალი, რომელიც აპელირებას გაუწევდა სერიოზული, „კლასიკური“ როკის თაყვანისმცემლებს, რის გამოც მოიწვიეს ჟურნალისტების ჯგუფი, რომლებიც 1970-იან წლებში მონაწილეობდნენ ჟურნალ -ს გამოცემებში.
გაცხადებული ორიენტაციის შესაბამისად -ს პირველ გვერდზე მოხვდნენ ბობ დილანი და ჯონ ლენონი; 1993 წლის ამ ნოემბრის ნომერის ორიგინალი კოლექციონერებში სარგებლობს დიდი მოთხოვნით.
გამომცემლობისთვის სტატიების შემქმნელი როკ-მუსიკის ცნობილი სპეციალისტების შემადგენლობაში იყვნენ ჩარლზ შაარ მიურეი, გრეილ მარკუსი, ნიკ კენტი, ჯონ სევიჯი.
ამასთან ჟურნალი, რომელსაც ხშირად აკრიტიკებდნენ ღრმა ისტორიებში ხშირად ჩახედვის გამო (კერძოდ, დაკავშირებულს როკის ისეთი კლასიკოსების ხელოვნებასთან, როგორებიცაა და ბობ დილანი), ხშირად აკეთებდა აღმოჩენებს მუსიკალური სპექტრის „დამოუკიდებელ“ ნაწილში: მაგალითად, ის გახდა პირველი ბრიტანული გამომცემლობა, რომელმაც ყურადღება მიაქცია -ს: სტატიები დუეტის შესახებ -ს ფურცლებზე რეგულარულად ჩნდებოდა.
2007 წელს ჟურნალი დაკავდა „ 100 “-ის სიის შექმნით, რომელშიც მონაწილეობისთვისაც მიიწვია ავტორიტეტული ჟიური, რომლის შემადგენლობაშიც შევიდნენ ბიორკი, ტორი ეიმოსი, ტომ უეიტსი, ბრაიან უილსონი, პიტ ვენცი, სტივ ერლი.
ჟურნალი ხშირად აქვეყნებს „ასეულის“ სიებს; უკანასკნელები ხშირად განსხვავდებიან თემატური მიმდინარეობებით (მათ შორის იყო: „ნარკოტიკური“ — #109, „ეპიკური“ — #125, „პროტესტული“ — #126, „დეპრესიული“ — #127).
ჟურნალის სადღესასწაულო 150-ე ნომრის გამოსვლისას შეიქმნა სია „ 100 ’ “ (სადაც შევიდა შემქმნელების თვალსაზრისით საუკეთესო ალბომები დაწყებული 1993 წლიდან).
ამ პირობების თანახმად, ჟურნალისთვის მომუშავე ყველა ავტორის და ფოტოგრაფ-ფრილანსერის საავტორო უფლებები ავტომატიურად გადადიოდა გამომცემელთან; პასუხისმგებლობა სასამართლო ხარჯებზე, რომლებიც დაკავშირებული იყო ცილისწამებაზე ან კოპირაიტის დარღვევაზე წარმოდგენილ სარჩელებთან, პირიქით, ეკისრებოდა ჟურნალისტებს.
ეს მოსაზრება ემყარება ზრდასრული ნერვული სისტემის დაზიანების შემდეგ ნეირონების აღდგენის სირთულის ფაქტს, თუმცა დაზიანებულ რეგიონში ხშირად შეინიშნება გლიური უჯრედების გაძლიერებული ტემპით ზრდა.
მეორე მხრივ, ზრდასრულ ნერვულ სისტემაში არსებობს რამდენიმე რეგიონი (მაგალითად, ჰიპოკამპუსის დენტალური ხვეული და სუბვენტრიკულარული ზონა), სადაც ნეირონების ახალი თაობების არსებობა ფიქსირდება.
ჯანმრთელ ტვინში მიკროგლიები განსაზღვრავს იმუნიტეტის საპასუხო ქმედებას ტვინის დაზიანებაზე და თამაშობს მნიშვნელოვან როლს ანთებით პროცესში, რომელიც დაზიანებას თან სდევს.
გლია/ნეირონის ფარდობა ტვინის ქერქში წარმოადგენს 3.72–ს ; 16.34 მილიარდი ნეირონი), მაშინ როდესაც ნათხემში ეს მაჩვენებელი მხოლოდ 0.23–ია .
ნეიროგლია, ანუ გლიური უჯრედები ან უბრალოდ გლია არის არანეირონული უჯრედები, რომლებიც ინარჩუნებს ჰომეოსტაზს, ქმნის მიელინს და უზრუნველყოფს ცენტრალური და პერიფერიული ნერვული სისტემის ნეირონების დაცულობას.
ცენტრალურ ნერვულ სისტემაში გლიური უჯრედების ტიპებია: ოლიგოდენდროციტები, ასტროციტები, ეპენდიმური უჯრედები და მიკროგლია, ხოლო პერიფერიულ ნერვულ სისტემაში – შვანისა და სატელიტური უჯრედები.
დანარჩენები არეგულირებს ტვინის შინაგან გარემოს, განსაკუთრებით კი ნეირონებისა და მათი სინაფსების გარემომცველ სითხეს; გარდა ამისა, ამარაგებს ნეირონებს საკვები ნივთიერებებით.
ადრეული ემბრიოგენეზის ფაზაში გლიური უჯრედები განსაზღვრავს ნეირონების მიგრაციას და წარმოქმნის მოლეკულებს, რომლებიც წარმართავს აქსონებისა და დენდრიტების ზრდის პროცესს.
თუმცა 21–ე საუკუნის ნეირომეცნიერებამ აღიარა, რომ გლიურ უჯრედებს კონკრეტულ ნევროლოგიურ პროცესებში, მაგალითად, სუნთქვასა და ნეირონებს შორის სინაფსური კავშირების ჩამოყალიბებაში მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვის.
ადამიანის ყურის ნიჟარის გლიური უჯრედების შესახებ ჩატარებული უკანასკნელი კვლევის მიხედვით, ეს უჯრედები მოზრდილი შვანისა და სატელიტური გლიური უჯრედების საერთო წინამორბედია.
აგრეთვე პერიფერულ გლიურ უჯრედებზე, რომლებიც განლაგებულია პერიფერიული წანაზარდების გასწვრივ, ექსპრესირებულია , რაც ცენტრალური წანაზარდების გასწვრივ განლაგებული პერიფერიული გლიური უჯრედებისგან განსხვავებულ ფენოტიპზე მიუთითებს.
მოზრდილ სხეულში მიკროგლიები ქმნის თვითგანახლებად პოპულაციას და განსხვავდება მაკროფაგებისა და მონოციტებისგან, რომლებიც ფილტრავს დაზიანებულ და დაავადებულ ცენტრალურ ნერვულ სისტემას.