polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
მეოცე საუკუნის მეორე ნახევარში ნეირომეცნიერების, ფსქიოლოგიისა და ნეირობიოლოგიის წარმომადგენლები გაერთიანდნენ, რათა გამოკვლიათ მედიტაციის გავლენა ტვინის აქტივობასა და ცენტრალურ ნერვულ სისტემაზე.
პირველი გულისხმობს ცვლილებებს ტვინის აქტივობაში უშუალოდ მედიტაციის დროს, ხოლო მეორე აღწერს იმ ცვლილებებს, რომლებიც გრძელვადიანი პრაქტიკის შედეგია.
ასევე, არსებობს იმის დამამტკიცებელი საბუთიც, რომ მედიტაცია თამაშობს ერთგვარ დამცველობით როლს რუხი ნივთიერების მოცულობის ბუნებრივი შემცირების პროცესში, რომელიც ასოცირდება დაბერებასთან.
ერთ-ერთმა კვლევამ აღმოაჩინა, რომ ძენის მედიტატორებს, ჰქონდათ, ასაკთან დაკავშირებული რუხი ნივთიერების მოცულობის - უფრო ნელი კლება ტვინის იმ ნაწილში, რომელიც სწავლასთან, კოგნიტურ ელასტიურობასა და ყურადღებასთანაა დაკავშირებული.
მეცნიერების აზრით, ეს დაკავშირებულია, როგორც სომატოსენსორული ქერქების შეცვლილ ფუნქციასა და სტრუქტურასთან, ასევე, მომატებულ უნართან მოხდეს იმ ტვინის რეგიონების დაშორება, რომლებიც ტკივილის კოგნიტურ შეფასებასთანაა დაკავშირებული .
დღეს კვადრების მნიშვნელოვანი ნაწილი ჩამოშლილია, ნაწილი გაზიდული, ქვის ბუდეებით თუ ვიმსჯელებთ, ფასადების ამოყვანისას ოსტატი წყობის ჰორიზონტალურ რიგებს საგულდაგულოდ იცავდა.
ტაძრის კედლებს არაერთი გადაკეთების და გადაწყობის კვალი ეტყობა, შესაძლოა აქ ადრე არსებული ეკლესიის ნაწილიც იყოს გამოყენებული , გადაკეთება აღმოსავლეთის ფასადს ნათლად ეტყობა.
შემორჩენილია საკურთხევლის სარკმლის ზედა ნაწილი ორმაგი გლუვლილვიანი თავსართით (ეს ფრაგმენტი ერთ-ერთი გვაინდელი გადაკეთებიდან უნდა იყოს შემორჩენილი).
გუმბათის ყელი თავდაპირველად გარედანაც წრიული მოხაზულობისა ყოფილა, მის ქვედა ნაწილში გათლილი ქვიშაქვის კვადრების ორი რიგია შემორჩენილი, ზემოთ შეწყვილებული ლილვებია, ხოლო მის თავზე ასევე თლილი ქვით განახლებული გუმბათის ყელის რვაწახნაგა გეგმაზეა გადასული.
საკურთხეველი სამნაწილიანია, განიერი პასტოფორიუმები აღმოსავლეთის აფსიდებითა და თაღითაა გახსნილი დარბაზის შიდა მხარეს, სამკვეთლო დამატებითი კარით უშუალოდ საკურთხეველსაც უკავშირდება.
თისელის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საქართველოში, ახალციხის მუნიციპალიტეტის სოფელ თისელის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 1-1,5 კმ-ს მოშორებით.
თისელის ღვთისმშობლის ეკლესიას, 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
ერთ-ერთი თეორიის მიხედვით, ქერქის შეთხელებასა და გაუმჯობესებულ ენობრივ სიმწყობრეს შორის კავშირს განაპრობებს სინაფსური შეკვეცის გავლენა ნეირონებს შორის სიგნალზე.
ბილინგვებზე ჩატარებული კვლევის მიხედვით, ორივე ენის შესახებ არსებული ინფორმაცია ტვინში მაშინაც აქტიურდება, როდესაც მოსაუბრე მხოლოდ ერთ ენას იყენებს.
ზოგი კვლევა აჩვენებს, რომ, ვინაიდან ბილინგვებს ლინგვისტურ ინფორმაციაზე წვდომა მონოლინგვებისაგან განსხვავებულად აქვთ, ისინი ენის პროცესირებაში უპირატესობით სარგებლობენ და მონოლინგვებს რეაქციის დროის მაჩვენებელსა და შემდგომ მოცემულ დავალებებში შესაბამისი ენის წარმოქმნაში ჯობნიან.
აღნიშნული მარცხენა ქვედა შუბლის წილის ხვეულების ნაწილების ვერბალურ მეტყველებაში კონკრეტული როლის ბოლოდროინდელი ანალიზი იმაზე მიუთითებს, რომ ბროდმენის უბანი 44 ხელს უწყობს ფონოლოგიურ შეუფერხებლობას მაშინ, როცა ბროდმენის უბანი 45 შესაძლოა უფრო მეტად იყოს ჩართული სემანტიკურ მწყობრ მეტყველებაში.
უფრო ღრმა ანალიზი ცხადყოფს, რომ ბროკას არე შესაძლოა ნაკლებად იყოს ჩართული ცალკეული სიტყვების წარმოებაში, თუმცა ნაჩვენებია, რომ ეს არე გაცილებთ ვრცელ მასშტაბზე ახდენს ენის პროცესირების ინფორმაციის შეთანხმებას მეტყველების წარმოსაქმნელად.
ოჯახურ სტატუსში სოციალურ-ეკონომიკური განსხვავებები გავლენას ახდენენ ენობრივ განვითარებაზე, რაც იმაში გამოიხატება, რომ მაღალი სოციალურ-ეკონომიკური სტატუსის მქონე ოჯახები უფრო მეტი ეფექტურობით ახდენენ ენის პროცესირებას.
ბავშვები შედარებით დაბალი ეკონომიკური სტატუსის მქონე ოჯახებიდან გარემოსგან უფრო ნაკლებ კონგიტურ სტიმულებს იღებენ, რაც მათ ენის პროცესირებისათვის არახელსაყრელ მდგომარეობაში აყენებს.
ეს ფაქტი გაცილებით უფრო აშკარაა მარცხენა ნახევარსფეროს უბნებში, მათ შორის მარცხენა ლატერალურ დორსალურ შუბლისა და მარცხენა ლატერალურ თხემის წილებში, ანუ იქ, სადაც ჩვეულებრივ ბროკასა და ვერნიკეს არეები მდებარეობს.
მნიშვნელოვან კავშირებს მიაკვლიეს ასევე აუდიტორულ ქერქში, სომატოსენსორულ ქერქში, რომელიც კავშირშია მეტყველებაზე პასუხისმგებელ ორგანოებთან ; შუბლისა და თხემის უბნები, რომლებიც უკავშირდება ყურადღებას და ქცევის მონიტორინგს.
ენის პროცესირება მოიაზრებს ადამიანების მიერ სიტყვების გამოყენებას იდეებისა და გრძნობების გადმოსაცემად და ასევე იმას, თუ როგორ ხდება ამგვარი კომუნიკაციის დამუშავება და გაგება.
სოუელის კვლევების შემდეგ ვარაუდობდნენ, რომ მეტყველების სიმწყობრის გაუმჯობესებული უნარები დაკავშირებული უნდა ყოფილიყო ქერქის სისქის შემცირებასთან იმ უბნებში, რომლებიც ენასთან ასოცირდებოდნენ: შუა და ზედა საფეთქლის ქერქი, საფეთქლისა და თხემის წილის კვეთა, ქვედა და შუა შუბლის ქერქი.
ამას გარდა, მოელოდნენ, რომ ქერქის შეთხელება სხვა უბნებზეც მოახდენდა გავლენას, რომლებიც აღმასრულებელი ფუნქციის ხანრგძლივ ყურადღებასთან იყო კავშირში.
მეტყველების აღქმის თანამედროვე მოდელებში ვერნიკეს არეს დიდი ნაწილთან ერთად შედის დორსალური ნაკადიც, რომელიც მოიცავს ასევე მეტყვლების მოტორულ პროცესირებაში ჩართულ უბნებს.
მიუხედავად იმისა, რომ დომინანტური ნახევარსფერო ენის გაგების უმეტეს ასპექტზეა პასუხისმგებელი, ბოლოდროინდელმა კვლევებმა აჩვენა, რომ არადომინანტური ნახვარსფეროს ჰომოლოგიური უბანი დაწერილი თუ მოსმენილი ორაზროვანი სიტყვების გაგებაში მონაწილეობს.
მდებარეობს რა მოტორულ ქერქთან ახლოს, ბროკას არეში არსებული ნეირონები სიგნალს ხორხს, ენასა და პირის მოტორულ უბნებს აწვდიან, რომლებიც, თავის მხრივ, სიგნალებს შესაბამის კუნთებს უგზავნიან, რაც ბგერის გამოცემის საშუალებას იძლევა.
აღნიშნულ თემაზე დღესდღეობით არსებული ცოდნა მომდინარეობს პაციენტებისგან, რომელთაც მიუღიათ გარკვეული ტიპის თავის ქალის სერიოზული დაზიანება, იქნება ეს გარე თუ შიდა დაზიანება.
ენის პროცესირებისა და შეუფერხებელი მეტყველებისთვის რელევანტურ ფაქტორებად მიიჩნევა ქერქის სისქე, ქერქის შუბლისწინა უბნების მონაწილეობა და კომუნიკაცია მარჯვენა და მარცხენა ნახევარსფეროებს შორის.
მიუხედავად ამისა, აღნიშნულ კოგნიტურ ფუნქციაში ნაკლებად დომინანტური ნახევარსფეროც მონაწილეობს, თუმცა, მისი მონაწილეობის დონე მუდმივი განხილვის საგანია.
კამპანიის დაწყებიდან მოკლე ხანში ტიბერიუსი მარბოდს დაუზავდა და იგი რომის მეგობრად და მოკავშირედ გამოაცხადა, რადგან შეტყობინება მიიღო პანონიაში აჯანყების შესახებ.
ლალა აბასოვა — აზერბაიჯანის მილი მეჯლისის დეპუტატი, აზერბაიჯანის ჟურნალისტთა კავშირის წევრი, საზოგადოებრივი ორგანიზაცია „ქალი და პროგრესის“ თავმჯდომარე, ჰასან ბეი ზარდაბის სახელობის პრემიის ლაურეატი, 12 სიმღერის, 4 ენციკლოპედიური კრებულის და 1 მხატვრული წიგნის ავტორი.
ფაილების მენეჯერი საშუალებას იძლევა შევასრულოდ ხშირად გამოყენებადი ოპერაციები — შექმნა, გახსნა/დათვალიერება, რედაქტირება, გადაადგილება, კოპირება, წაშლა, ძებნა და სხვა.
ძირითადი ფუნქციების გარდა ზოგიერთ ფაილების მენეჯერს აქვს რიგი დამატებითი საშუალებები, როგორებიცაა: ქსელში მუშაობა , სარეზერვო კოპირება, პრინტერების მართვა და სხვა.
ჩრდილოამერიკული თავისუფალი ვაჭრობის ზონის შექმნისაკენ გადადგმული პირველი ნაბჯი იყო „ებოტის გეგმა“, რომელიც მიიღეს 1947 წელს და რომლის მიზანიც იყო აშშ-ის ინვესტიციების სტიმულირება კანადის ეკონომიკის წამყვან სექტორებში.
1959 წელს ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა და კანადამ დადეს შეთანხმება ერთობლივ სამხედრო წარმოებაზე, რამაც ხელი შეუწყო ამერიკული სტანდარტების დანერგვას კანადური წარმოების ტექნიკურ აღჭურვილობაში.
შეთანხმებას ჩრდილოამერიკული თავისუფალი ვაჭრობის ზონის ხელშეკრულებას ხელი მოაწერეს 1992 წლის 17 დეკემბერს და ძალაში შევიდა 1994 წლის 1 იანვარს.
1988 წლის სექტემბერში სამწლიანი მოლაპარაკებების შემდეგ ხელი მოაწერეს კანადა-ამერიკის ხელშეკრულებას თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ, რომლის თანახმადაც ათი წლის განმავლობაში აშშ-სა და კანადას უნდა ჩამოეყალიბებინათ თავისუფალი სავაჭრო ზონა.
ჩრდილოამერიკული თავისუფალი ვაჭრობის ზონის შექმნის მიზანი იყო ვაჭრობისა და ინვესტიციის სფეროში არსებული ბარიერების მოსპობა აშშ-ს, კანადასა და მექსიკას შორის.
ლიმბური სისტემა მნიშვნელოვნადაა ურთიერთდაკავშირებული მიმდებარე ბირთვთან, რომელიც მნიშვნელოვან როლს თამაშობს სექსუალური აღგზნებისა და ისეთივე ამაღლებული განწყობის წარმოქმნაში, როგორსაც იწვევენ ფსიქოაქტიური ნარკოტიკები.
1954 წელს ოლდსმა და მილნერმა ვირთაგვების ცენტრალურ ნერვულ სისტემასა და სეპტალურ ბირთვში მოახდინეს ელექტროდების იმპლანტირება და ხელოვნურად იწვევდნენ ამ რეგიონების აქტივაციას, რის შედეგადაც ვირთაგვებში გამოიყოფოდა დოფამინი.
იმპლანტირებული ვირთაგვები უარს ამბობდნენ კვებაზე, სექსზე, რადგან კონკრეტული რეგიონების გააქტიურებით აღწევდნენ სიამოვნებისა და ბედნიერების იმდენად მაღალ დონეს, რომ არაფერი სურდათ უბნების ხელოვნური აქტივაციის გარდა.
ჩატარებული კვლევები აჩვენებს, რომ დოფამინის არაადეკვატური დონე გავლენას ახდენს ზოლიან სხეულზე, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს ხილული ქცევითი სიმპტომები, რომლის მაგალითსაც წარმოადგენს პარკინსონის დაავადება.
სერიოზული ემოციური აშლილობებისგან თავის დაღწევის მიზნით, ადრეულ პერიოდში ხდებოდა ამ კავშირის ქირურგიული გაწყვეტა, რაც წარმოადგენს ფსიქოქირურგიულ პროცედურას და ცნობილია პრეფრონტალური ლობოტომიის სახელით, რაც ტერმინის არასწორი გამოყენებაა, რადგან ლობოტომია გულისხმობს თავის ტვინის წილის გაპობას.
ის არ წარმოადგენს დამოუკიდებელ სისტემას, არამედ სტრუქტურების ერთობლიობაა, რომელიც შედგება პროზენცეფალონის ნაწილისგან, დიენცეფალონისა და მიზენცეფალონისგან, რომლებიც, თავის მხრივ, მოიცავს ყნოსვით ბოლქვებს, ჰიპოკამპუსს, ჰიპოთალამუსს, ამიგდალას, თალამუსის წინა ბირთვს, თავის ტვინის თაღს, დვრილისებრ სხეულს, სარტყლისებრ ხვეულს, პარაჰიპოკამპურ ხვეულს, ენტორჰინალურ ქერქსა და შუა ტვინის ლიმბურ არეს.
მიუხედავად ამისა, ზოგიერთი ნეირომეცნიერი, მათ შორის ჟოზეფ ლედო, მიიჩნევს, რომ ფუნქციონალურად გაერთიანებული ლიმბური სისტემის კონცეფცია მოძველებულად უნდა მივიჩნიოთ, ვინაიდან ის ძირითადად ეფუძნება ტვინის ანატომიის ისტორიულ წარმოდგენებს, რომლებიც სიმართლეს აღარ შეესაბამება.
გარდა ამისა, მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ ძლიერმა ემოციურმა აღგზნებამ, ისევე, როგორც კონკრეტული სახის სამკურნალო პრეპარატებმა შესაძლოა გამოიწვიოს ცვლილებები მოგონებების აღდგენაზე.
ჰიპოკამპუსის დაზიანება შესაძლოა გამოიწვიოს დაუცველობამ შოკური მდგომარეობის მიმართ, რის დროსაც ხდება სტრესის ჰორმონის - გლუკოკორტიკოიდების ჭარბი ექსპრესია და შედეგად ხდება ექსპლიციტური მეხსიერების დესტრუქცია.
ჰიპოკამპუსის მსგავსად, ამიგდალაში მიმდინარე პროცესებიც გავლენას ახდენს მეხსიერებაზე, თუმცა ჰიპოკამპუსისგან განსხვავებით გავლენა არ ეხება სივრცულ მეხსიერებას, არამედ ეპიზოდური ავტობიოგრაფიული მეხსიერების სტრუქტურას.
მარკოვიჩის მიერ ჩატარებული კვლევა ამიგდალაზე აჩვენებს, რომ იგი აკოდირებს, არეზერვებს და აღადგენს ეპიზოდურ-ავტობიოგრაფიულ მოგონებებს.
მკვლევრებმა დაამტკიცეს, რომ ამიგდალა წარმოქმნის სტიმულებს, რომლებიც შემდგომში ახდენენ სპეციფიკური ემოციური მნიშვნელობის მქონე მნემონიკური მოვლენების ძიებას შესაბამის ნერვულ სტრუქტურებში და მათ აქტივაციას.
მაშინ, როდესაც დორსალური ჰიპოკამპუსი ჩართულია სივრცული მეხსიერების ფორმირებაში, მარცხენა ჰიპოკამპუსი მონაწილეობს ამ სივრცული მოგონებების გახსენებაში.
ეიჩენბამმა და მისმა გუნდმა ვირთაგვებში ჰიპოკამპუსური დაზიანების შესწავლისას აღმოაჩინეს, რომ მარცხენა ჰიპოკამპუსი კრიტიკურ როლს თამაშობს აღდგენილი მოგონებების დარეგულირებაში, რასაც აკეთებს თითოეული გამოცდილების მახასიათებლების ერთმანეთთან ეფექტურად დაჯგუფებით.
სპრენგმა აღმოაჩინა, რომ მარცხენა ჰიპოკამპუსი, სინამდვილეში, წარმოადგენს ზოგად დამაკავშირებელ რეგიონს, რომელიც ერთმანეთთან აკავშირებს არა მარტო ჰიპოკამპუსში დარეგულირებული მეხსიერების ნაწილებს, არამედ ტვინის სხვა სფეროებში აღდგენილ მოგონებებსაც.
ეიჩენბამის მიერ 2007 წელს ჩატარებულმა კვლევამ, აგრეთვე, აჩვენა, რომ მოგონებების აღდგენაში მონაწილეობას იღებს პარაჰიპოკამპუსური ნაწილიც.
მკლევრები საკვლევ ობიექტებზე ატარებდნენ სხვადასხვა ტიპის გონებრივი და ფიზიკური ხასიათის დასწავლის ვარჯიშებს, რის შედეგადაც აღმოაჩინეს, რომ ჰიპოკამპუსი მკაფიოდ პასუხისმგებელია ამ ამოცანების გადაწყვეტაზე.
მათ, აგრეთვე, აღმოაჩინეს ახალი ნეირონები და ნეირონული წრებრუნვები, რომლებიც ჰიპოკამპუსში დასწავლის წვრთნების შედეგად წარმოიქმნა და ისინი ხელშემწყობ როლს ასრულებდნენ ამოცანების გადაწყვეტის პროცესში.
ამ უჯრედების წარმოქმნა იწვევს გაზრდილ აღგზნებადობას კბილოვან კლაკნილში, რომელიც დორსალურ ჰიპოკამპუსში მდებარეობს, რის შედეგადაც უმჯობესდება დასწავლისთვის საჭირო პროცესები.
ლიმბური სისტემა პირველად განმარტა ფრანგმა ფიზიკოსმა პოლ ბროკამ, როგორც თავის ტვინის ქერქის სტრუქტურათა კომპლექსი, რომელიც თავის ტვინის ღერძსა და ნახევარსფეროებს შორის არსებულ არეს საზღვრავს.
აზრი, რომ ემოციების ნევროლოგიურ რეგულაციებზე პასუხისმგებელია თავის ტვინის ერთი კონკრეტული, იზოლირებული ზონა თანდათანობით უარყოფილ იქნა და დღესდღეობით მიიჩნევა, რომ შიდა ავტონომიურ პროცესებს არეგულირებს ტვინის მრავალი სხვადასხვა არე.
1953 წელს, 27 წლის ჰენრი გუსტავ მოლაისონმა სიცოცხლისთვის სახიფათო ეპილეფსიური შეტევებისგან თავის დაღწევის მიზნით ჩაიტარა ბილატერული მოცილება ჰიპოკამპუსის თითქმის მთელი მოცულობის.
ამოკვეთის შედაგად, ჰენრის სემანტიკური და ეპიზოდური მოვლენები ავიწყდებოდა რამდენიმე წუთში ისე, რომ მათი გადასვლა არ ხდებოდა გრძელვადიან მეხსიერებაში.
ექიმმა სუზან კორკინმა, რომელიც ჰენრისთან მუშაობდა 46 წლის განმავლობაში, აღწერა კონტრიბუციით გამოწვეული ტრაგიკული შედეგები 2013 წელს გამოცემულ წიგნში სახელად „ექსპერიმენტი“.
როგორც აღმოჩნდა, სივრცით მეხსიერებას აქვს ბევრი ქვე-რეგიონი ჰიპოკამპუსში, როგორიცაა მედიალური ტვინის ნახევარსფეროს ქვედა ზედაპირის კბილოვანი კლაკნილი, დორსალური ჰიპოკამპუსი, მარცხენა ჰიპოკამპუსი და პარაჰიპოკამპუსური რეგიონი.
ახალი ნეირონები ხელს უწყობს საგნების ერთმანეთისგან გამიჯვნას სივრცითი მეხსიერების პროცესში, ზრდის სიგნალის გადაცემას უჯრედულ სტრუქტურებში და აძლიერებს მეხსიერების ფორმაციას.
ბადისებრი ფორმაციის გავლით უკავშირდება შუამდებარე წინა ტვინს, ჰიპოკამპუსის გავლით თაღოვან სტრუქტურას, ხოლო თალამუსის გავლით მამილოთალამურ მონაკვეთს.
ფიმბრიის თაღი - წარმოადგენს თეთრი ნივთიერებისგან წარმოქმნილ სტრუქტურას, რომელიც ჰიპოკამპუსს აკავშირებს ტვინის სხვა სტრუქტურებთან, კერძოდ დვრილისებრ სხეულსა და სეპტალურ ბირთვთან.
ამინა ვიქტორის ასული ოკუევა დაიბადა 1983 წლის 5 ივნისს ოდესაში ირინა ანატოლის ასული ნიკიფოროვას და მამინაცვლის ვიქტორ სერგის ძე ნიკიფოროვის ოჯახში; ირინა მუშაობდა უკრაინულ მედია ჰოლდინგში, ვიქტორი კი მუზეუმის თანამშრომელი იყო, 2000-იან წლებში იყო „აღმოსავლური და დასავლური კულტურის მუზეუმის“ დირექტორი.
როდესაც აღმოსავლეთ უკრაინაში 2014 წლის ივლისში ომი დაიწყო, ჩადგა ბატალიონ „კიევ-2“-ის რიგებში ფერშალად, თუმცა როგორც თვითონ მოგვიანებით ამბობდა, სამედიცინო საქმეებით ნაკლებად იყო დაკავებული.
2017 წლის 1 ივნისს კიევში, კირილოვსკის ქუჩაზე ამინა ოკუევასა და მის მეუღლეზე, ადამ ოსმაევზე თავდასხმა მოხდა: თავდამსხმელმა თავი ფრანგული -ის ჟურნალისტად გაასაღა და წყვილის მანქანაში ყოფნისას ცეცხლი გახსნა.
ამინა თავდასხმისას არ დაშავდა, მნ ტაბელური იარაღიდან თავდამსხმელს ოთხი ჭრილობა მიაყენა, რის შედეგადაც სამართალდამცავებმა დამნაშავის დაიჭირეს.
ამინას თქმით, თავდამსხმელი მათ შემთხვევამდე კიდევ სამჯერ შეხვედრია, ვინაიდან ის თავს საერთაშორისო ჟურნალისტად აცნობდა, რომელიც წყვილზე სტატიას ამზადებს.
თავდამსხმელს თან ჰქონდა ალექსანრე დაკარის სახელზე გაცემული უკრაინის მოქალაქის დოკუმენტები, თუმცა გამოძიებამ დაადგინა, რომ ის არტურ დენისულთანოვი იყო.
ამინა ოკუევა (დაბადებისას ნატალია ნიკიფოროვა, შემდგომში ანასტასია მუსტაფინოვა დ. 5 ივნისი, 1983, ოდესა, უსსრ, სსრკ — გ. 30 ოქტომბერი, 2017, გლევახა, ვასილკოვის რაიონი, კიევის ოლქი, უკრაინა) — ჩეჩნური წარმოშობის უკრაინელი ექიმი, სამოქალაქო აქტივისტი და სამხედრო.
ამინა 2014 წლის საპარლამენტო არჩევნებზე დამოუკიდებელი კანდიდატის სახით კენჭი იყარა ოდესაში, სუვოროვის რაიონის 136-ე ერთმანდატიან ოლქში, თუმცა მერვე მოწვევის რადაში ვერ მოხვდა და დააგროვა ამომრჩეველთა 3,73 %-ის ხმა.
დემენციის ეს ფორმა არ იწვევს მდგომარეობის თანდათანობით გაუარესებას, იგი მეტად ფატალურია და ტვინისათვის სისხლის მიწოდება შეფერხების გამო იწვევს მოულოდნელ ინსულტს ან გულის შეტევას.
აღსანიშნავია რომ აქ საუბარია მეხსიერების მკვეთრ გაუარესებაზე, მაშინ როცა მეხსიერების მსუბუქი კოგნიტური დარღვევები მიჩნეულია ასაკის თანმდევ ნორმალურ პროცესად.
შაგამის კვლევის მიხედვით, მიუხედავად იმისა, რომ დიაბეტი და ჰიპერტენზია არ არის ასაკის მატების ნორმალური თანმდევი პროცესი, ამ დაავადებებით გამოწვეული მეხსიერების დარღვევები მაინც მსუბუქ კოგნიტურ გაუარესებად ითვლება.
ამასთან, საკმაოდ რთულია დემენციით დაავადებულთათვის დიაგნოზის დასმა, რადგან მოსახლეობის უმეტესმა ნაწილმა არ იცის ამ დაავადების ზუსტი სიმპტომები და არც რაიმე სპეციფიკური ტესტი არსესობს მის დასადგენად.
იშვიათ შემთხვევებში, პოსტ-ტრავმული ამნეზია შესაძლოა გამოვლინდეს რეტროგრადიული ამნეზიისაგან დამოუკიდებლად, თუმცა ეს შემთხვევა უმეტესად მწვავე დაზიანების შედეგად იჩენს თავს.
კვლევების თანახმად, პოსტტრავმული ამნეზიით დაავადებულ პაციენტებში შესწავლილი ინფორმაციის დავიწყების პროცესი დაჩქარებულია მაშინ, როცა ამ პერიოდის შემდეგ „დავიწყების მაჩვენებელი“ ნორმაშია.
აგნოზიის ბევრი ცალკეული ფორმა არსებობს; მათ შორის ასოციაციური ვიზუალური აგნოზია, ასტერეოგნოზია, აუდიტორული აგნოზია, აუდიტორული ვერბალური აგნოზია, პროსოპაგნოზია, სიმულაციური აგნოზია, ტოპოგრაფიული დისორიენტაცია, ვიზუალური აგნოზია და ა.
ალცჰაიმერის დაავადება პროგრესირებადი, დეგენერაციული და ფატალური ტვინის დაავადებაა, რომლის დროსაც ტვინის უჯრედების ერთმანეთთან დაკავშირების უნარი დაქვეითებულია.
დაავადებულთა უმეტესობა ქალია და მათთვის ეს დაავადება უფრო მწვავე და სწრაფად განვითარებადი კოგნიტური დარღვევებით ხასიათდება, ვიდრე ამავე ასაკის მამაკაცებისთვის.
არსებული მონაცემები გვიჩვენებს, რომ მოხუცებულთა შემთხვევაში გაცილებით მაღალია დაცემისა და თავის დაზიანის რისკი, შესაბამისად, ტვინის ტრავმული დაზიანება 75 წელს გადაცილებულ მოხუცთა დაღუპვის ყველაზე ხშირი მიზეზია.
დემენცია აერთიანებს პროგრესირებადი აშლილობების იმ დიდ ჯგუფს, რომლებიც გამოწვეულია ტვინის დაზიანებით და ხასიათდება მეხსიერებისა და აზროვნების მკვეთრი გაუარესებით.
ჰანტინგტონის დაავადება არის მემკვიდრეობითი პროგრესირებადი ფსიქიკური აშლილობა, რომელის დროსაც აღინიშნება არაკონტროლირებადი მოძრაობა, ემოციური არასტაბილობა და ინტელექტის დაქვეითება.
პაციენტები უმეტესად აღნიშნავენ, რომ მისი საწყისი სიმპტომებია კრუნჩხვა და ხასიათის უცაბედი, მკვეთრი ცვლილებები, დაუდევრობა, დეპრესია და მარტივად გაღიზიანებადობა.
დაავადების გამოვლენის საწყის ეტაპზე პაციენტს ახასიათებს საუბრის შენელება რაც საბოლოოდ კომუნიკაციის საგრძნობლად გართულებით და ეტლზე ან ლოგინზე მიჯაჭვულობით სრულდება.
პაციენტს შეუძლა გაიხსენოს დეტალები ნებისმიერი განვლილი დღიდან (გამონაკლისია მხოლოდ 5 წლამდე პერიოდი და დღეები ყველანაირი დასამახსოვრებელი მოვლენის გარეშე).
ტვინის დაზიანებებმა ასევე შესაძლოა გამოიწვიოს ინსულტი, რადგან ჟანგბადის უკმარისობამ შეიძლება ზიანი მიაყენოს ცერებროვასკულარული შემთხვევის ადგილს ).
ს ეფექტი დროს თავის ტვინის მარჯვენა და მარცხენა ჰემოსფეროებში თავს იჩენს ხანმოკლე მეხსიერების პრობლემები, რთულდება ახალი ინფორმაციის გააზრებისა და დამახსოვრების პროცესები.
სტატისტიკურად, დაახლოებით თანაბარი რაოდენობს ქალი და მამაკაცია ამ სინდრომით დაავადებული, თუმცა 90 წელს გადაცილებულთა შორის დემენციის რაოდენობა იკლებს კაცებში, ხოლო ქალებში - არა.
შედეგად, გაჩნდა მოსაზრება, რომ ტვინის ძლიერმა დაზიანებამ და ამნეზიამ შესაძლოა გააქროს პოსტტრავმული სტრესული აშლილობის სიმპტომების გამოვლენის ალბათობა.
ახალი ზელანდიის საფეხბურთო ნაკრების მიღწევებზე საუბრისას შეუძლებელია გვერდი ავუაროთ იმ ფაქტს, რომ იგი ისტორიაში ორჯერ იყო მსოფლიო ჩემპიონატის მონაწილე.
ოკეანეთის საკვალიფიკაციო ზონის ჯგუფის, რომელიც შედგებოდა ტაივანის, ინდონეზიის, ფიჯის, ახალი ზელანდიის და ავსტრალიის ნაკრებებისგან, მხოლოდ პირველადგილოსანი გადადიოდა კვალიფიკაციის შემდეგ ეტაპზე, ამიტომაც ახალი ზელანდიისთვის წლების განმავლობაში მსოფლიო ჩემპიონატზე მოსახვედრად მთავარი დამაბრკოლებელი ფაქტორი ავსტრალიის ნაკრები ხდებოდა, რომელიც ბევრად აღემატებოდა თავის კონკურენტებს, მათ შორის ახალი ზელანდიის ნაკრებს.
თავისი საკვალიფიკაციო ზონის ჯგუფში პირველი ადგილის დაკავების შემდეგ ახალი ზელანდიის ნაკრებს კიდევ ერთ ჯგუფში მოუწია ჭიდილი მსოფლიო ჩემპიონატზე მოსახვედრად, ამჯერად აზიური ქვეყნების ნაკრებებთან.
ფინალური მატჩი, რომელშიც ახალი ზელანდიის ნაკრები დაუპირისპირდა ჩინეთის ნაკრებს, გაიმართა ნეიტრალურ მოედანზე სინგაპურში, 1982 წლის 10 იანვარს.
არცერთ გუნდს არ სურდა შანსის ხელიდან გაშვება და მსოფლიო ჩემპიონატზე თამაშის შესაძლებლობის განიავება, თუმცა ახალმა ზელანდიამ მოახერხა გადამწყვეტ მომენტში მობილიზაცია, შედეგად კი გაიმარჯვა ანგარიშით 2-1.
მსოფლიო ჩემპიონატის ჯგუფური ეტაპის კენჭისყრამ ახალი ზელანდიის ნაკრებს მეტოქეებად არგო საბჭოთა კავშირის, შოტლანდიის და ბრაზილიის ნაკრებები.
მიუხედავად იმისა, რომ ახალი ზელანდია მალევე გამოეთიშა ტურნირს, ესპანეთში გამართული მსოფლიო ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო ეტაპმა დიდი შთაბეჭდილებები დაუტოვა ახალზელანდიელებს.
მაგალითად, ოკეანეთის ფეხბურთის კონფედერაციის ყოფილმა პრეზიდენტმა, ჩარლი დემპსიმ ჩინეთთან გამართული მატჩის შემდეგ ახალი ზელანდიის ნაკრების სამშობლოში დაბრუნებისთანავე განაცხადა: „ჩვენი ფინალი სინგაპურში გაიმართა.
ახალი ზელანდიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები წარმოადგენს ახალ ზელანდიას საერთაშორისო ასპარეზზე ფეხბურთში, იმართება ახალი ზელანდიის ფეხბურთის ასოცოაციის მიერ.
იმ პერიოდში კლუბი თავის ისტორიაში ყველაზე დიდ წარმატებას საერთაშორისო ასპარეზზე აღწევს, როდესაც სამჯერ ზედიზედ ეუფლება ლიბერტადორესის თასს და ერთხელ საკონტინენტთაშორისო თასს ისაკუთრებს .
აღმავლობის გზაზე დამდგარი და სტაბილური შემადგენლობის მქონე გუნდის ძირითადი მეკარე — ალბერტო პოლეტი საკმაოდ წარმატებით ართმევს თავს საკუთარ მოვალეობას და ბალეისთვის რთული ხდება მასთან კონკურენციის პირობებში ძირითად შემადგენლობაში ადგილის დამკვიდრება.
ასე რომ, „ესტუდიანტესის“ მაისურით არგენტინის პრიმერა დივიზიონის მხოლოდ სამ შეხვედრაში გამოდის მინდორზე და საბოლოოდ, 1971 წლის ბოლოს ტოვებს გუნდს.
დეკლარაცია ასევე გულისხმობს ერთობლივი კომიტეტის ჩამოყალიბებას, რიც იმუშავებს სავაჭრო-ეკონომიკური ურთიერთობების შემდგომ განვითარებასა და დეკლარაციის მიზნების მიღწევაზე.
საქართველოს თავისუფალი ვაჭრობის ევროპული ასოციაციასთან თანამშრომლობის შემდგომ გაღრმავებას ხელს უწყობს დიპლომატიური ურთიერთობები, რომლებიც დამყარებული აქვს ჩვენს ქვეყანას ამ ასოციაციის წევრ ქვეყნებთან (შვეიცარიასთან დიპლომატიური ურთიერთობები დამყარდა 1992 წ. 10 ივნისს, ისლანდიასთან – 1992 წ. 21 სექტემბერს, ნორვეგიის სამეფოსთან – 1992 წ. 5 ივნისს, ხოლო ლიხტენშტაინთან – 1992 წ. 10 ივნისს).
თავისუფალი ვაჭრობის ევროპული ასოციაციის წევრი ქვეყნები აქტიურად უჭერენ მხარს საქართველოს ტერიტორიულ მთლიანობას, სუვერენიტეტსა და ქვეყნის ევროატლანტიკურ სივრცეში ინტეგრაციას.
საქართველოში ნორვეგიის კანონის უზენაესობის მისიის მეშვეობით ნორვეგიის მთავრობა შესაბამის ქართულ უწყებებთან თანამშრომლობით მონაწილეობს სამართლისა და სასჯელაღსრულების სფეროს რეფორმის შემდგომ სრულყოფაში.
მისი უმაღლესი ორგანოა საბჭო, რომელიც ხელმძღვანელობს წევრი ქვეყნების ურთიერთობებსა და ქვეყანათა კანონმდებლობის შესაბამისობას ასოციაციის მიერ მიღებულ შეთანხმებებთან.
საბჭო არის ასევე პასუხისმგებელი ასოციაციის ადმინისტრაციულ და საბიუჯეტო საკითხებზე, ხელს უწყობს სავაჭრო-ეკონომიკური კავშირების გაღრმავებას მესამე სახელმწიფოებთან, ასევე განსაზღვრავს ურთიერთობებს საერთაშორისო ორგანიზაციებთან.
ასოციაცია სხვადასხვა დროს დატოვეს დიდი ბრიტანეთისა და ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებულმა სამეფომ, დანიამ , პორტუგალიამ , ავსტრიამ, ფინეთმა, შვედეთმა და ევროკავშირში გაწევრიანდნენ.
თავისუფალი ვაჭრობის ევროპული ასოციაცია აქტიურად თანამშრომლობს საერთაშორისო თანამეგობრობის წევრ ქვეყნებთან, საერთაშორისო ორგანიზაციებთან და ცდილობს სავაჭრო-ეკონომიკური ურთიერთობების უფრო მეტად გაღრმავებასა და გამარტივებას.
თავისუფალი ვაჭრობის ევროპული ასოციაცია — საერთაშორისო სამთავრობათაშორისო ორგანიზაცია, რომლის ძირითადი მიზანია წევრ ქვეყანათა შორის სავაჭრო ურთიერთობებისა და ეკონომიკური ინტეგრაციის ხელშეწყობა.
დიხაზურგის ეკლესიის ნანგრევებში ნაპოვნი ქვებიდან ერთ-ერთზე გამოსახულია ჯვარი, რომლის მარცხენა მხარეს ჰორიზონტალურ და ვერტიკალურ მკლავებს შორის მთელი ტანით წარმოდგენილია მამაკაცის გამოსახულება.
ჯვრის ვერტიკალური მკლავების ზემოთ, მარჯვენა უბეში ამოკვეთილია მხედრული ანბანით შესრულებული წარწერა, რომელშიც დიხაზურგის ტაძრის ხუროთმოძღვარი გრიგოლ გალატოზთუხუცესია დასახელებული.
პალეოგრაფიულად გრიგოლ გალატოზთუხუცესის წარწერა დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე, მხედრული ანბანით შესრულებულ წარწერებს შორის ერთ-ერთი ყველაზე ადრეული ნიმუშია.
მოსკოვის არქეოლოგიური საზოგადოების კავკასიის განყოფილების დავალებით დიხაზურგის ეკლესია და წარწერა ინახულა, იმავე საზოგადოების კავკასიის განყოფილების წევრმა, ისტორიკოსმა მოსე ჯანაშვილმა, რომლის აღწერით, ტაძარი მდებარეობდა ენგურის მარჯვენა ნაპირზე, აზნაურ მიქაიას სამფლობელოში და აგებული იყო თეთრი კირქვის ფილებით.
დიხაზურგის წმინდა ბარბარეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გალის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიხაზურგაში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო.
სოფელი ასეთი სახელწოდებით გვხვდება იტალიელი კათოლიკე მისიონერის არქანჯელო ლამბერტის ისტორიულ თხზულებაში და 1654 წლის რუკაზე, რომელზეც აღნიშნულია ეკლესიის არსებობაც.
როგორც ჩანს, წიფურიაში, გვიან შუა სუკუნეებში, ორი ერთმანეთთან გაერთიანებული ეკლესია არსებობდა, რომელიც საუკუნის შუახანებისათვის ოდიშის სამთავროში მოღვაწე კათოლიკე მისიონერების ხელში ყოფილა.
ისტორიულ-წყაროთმცოდნეობითი ანალიზით, წარწერის შინაარსიდან ჩანს, რომ საუკუნეში, დიხაზურგის ეკლესია საქართველოს სამეფო კარის უხუცესთა ინსტიტუტის წარმომადგენელმა, სამეფო ხუროთმოძღვარმა გროგოლ გალატოზთუხუცესმა ააგო.
ანუხვის ტაძრის ნანგრევებში აღმოჩენილი - საუკუნეების ქართული ასომთავრული წარწერები მოგვითხრობენ ტაძრის მშენებლობის ისტორიის, ქტიტორებისა და მომდევნო ეპოქებში მისი რესტავრაციის შესახებ.