polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ნეირომეცნიერების, ფილოსოფიის, სოციალური ფსიქოლოგიის, კოგნიტური ნეირომეცნიერებისა და კრიმინოლოგიის გამოყენებით, ნეიროსამართლის სპეციალისტები მიმართავენ ნეირომეცნიერების არა მხოლოდ ამჟამინდელ და სამომავლო აღწერითი და პროგნოზირებად საკთხებს საკანონმდებლო სისტემაში, არამედ ნორმატიულ საკითხებსაც; იმას, თუ როგორ უნდა და არ უნდა გამოიყენებოდეს ნეირომეცნიერება მომავალში.
ტვინის შესახებ იმ დაშვებებსა და შეხედულებებს, რომლებზეც საუკუნეების განმავლობაში იყო დაფუძნებული იურიდიული სისტემები, დიდი ალბათობით შეცლის ისეთი სიახლეები ნეირომეცნიერებაში, როგორიც არის მაგალითად ფუნქციონალური მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია .
ტვინის ტომოგრაფიამ გაცილებით მეტი დეტალი წარმოაჩინა ფიქრის პროცესის შესახებ და მას სავარაოდოდ დიდი ეფექტი ექნება კანონებზე ვინაიდან ის ხშირად ეწინააღმდეგება მენტალურ განვითარებაზე ტრადიციულ რწმენებს.
ამერიკის შეერთებული სტატების კრიმინალურ სისტებაში არის იმ გარემოებების შეზღუდვის ტენდენცია, რომლების დაკმაყოფილებითაც ადამიანი შეიძლება უდანაშაულოდ გამოცხადდეს მენტალური დაავადების ქონის გამო.
მეოცე საუკუნის შუა წლებში ამერიკული სასამართლოები იყენებდნენ დურჰამის კანონებს და ამერიკული საკანონმდებლო ინსტიტუტის დასჯის კოდს, რომლების მიხედვითაც, დარღვეული ნება საკმარისი იყო შეურაცხადად გამოცხადებისთვის.
მიუხედავად ამისა, მას შემდეგ, რაც ჯონ ჰინკლი გაამართლეს შეურაცხადობის გამო, საკანონმდებლო სივრცეში მენტალური დაავადების უფრო ვიწრო აღწერა გახდა რელევანტური.
სასამარლო გადაწყვეტილებები უფრო და უფრო ხშირად ეფუძნებოდნენ მ’ნაგთენის წესებს, რომლების მიხედვითაც, ადამიანს უნდა დაემტკიცებინა, რომ მენტალური დაავადება არ აძლევდა საშუალებას სცოდნოდა, რომ მისი ჩადენილი ქმედება დანაშაულად ითვლება, ან არ შეეძლო დანაშაულებრივი აქტის განკარგვა.
კონტროლისა და დათრგუნვის მექანიზმებზე უფრო მეტმა კვლევამ და ნეირომეცნიერული ტექნოლოგიის მეტად განვითარებამ უნდა გაადვილონ მომავალში მენტალური დაავადების ამოცნობა და მენტალურად დაავადებული ადამიანების გასამართლება.
ტეილორმა შექმნა 1991 წელს და ამ მოვლენის შემდეგ მეცნიერებმა ორი სფეროდან აქტიურად დაიწყეს პრეზენტაციებისა და დიალოგების საშუალებით ურთიერთობა და მნიშვნელოვანი თემების განსჯა.
ამ ინიციატივაში შედიოდა ორმოცი პროექტი, რომლებშიც სხვადასხვა პრობლემებზე იყვნენ ორიენტირებული, მათ შორის იმაზეც, თუ ექსპერიმენტებისა და თეორიული ინფორმაციის საშუალებით როგორ შეიძლება შეცვალოს ნეირომეცნიერებამ მომავალში კანონები.
საჯარო და სისხლის სამართლზე გავლენის გარდა ნეიროსამართალი ასევე ცდილობს უპასუხოს ნოოტროპებთან, ტვინის გამაძლიერებელ ნივთიერებებთან, დაკავშირებულ კითხვებს.
ძალიან ბევრი ნივთიერების შესახებ ვიცით უკვე თუ როგორ მოქმედებენ ისინი ტვინზე, თუმცა თანამედროვე კვლევები გვაძლევენ საფუძველს ვიფიქროთ, რომ მომავალში შეიქმნება გაცილებით უფრო ძლიერი ნივთიერებები, რომლებიც ტვინის კონკრეტულ ფუნქციებზე იქნებიან აქცენტირებული.
პიროვნების მეხსიერების ან კონცენტრაციის საგრძნობლად ამაღლება კი არის ძალიან მიმზიდველი, მაგრამ ნივთიერებების შექმნისთანვე ჩნდება კითხვები იმის შესახებ, თუ როგორ შეიძლება ამ ნივთიერებების გამოყენება და საერთოდ უნდა ჩაითვალოს თუ არა ისინი ლეგალურად.
მაგალითად სპორში გამოყენებული ანაბოლიური სტეროიდების მსგავსად ბევრი უნივერსიტეტი ღელავს, იმიტომ რომ მოსწავლეებმა ეს ნივთიერებები შეიძლება აკადემიური მოსწრების ასამაღლებლად გამოიყენონ.
კითხვები, რომლებიც ასეთ დავებში ჩნდება არის მაგალითად ის, თუ როგორ ზემოქმედებას იქონიებს ასეთი ნივთიერებები ადამიანებზე მათი შემოსავლის მიხედვით, გახდება თუ არა ოდესმე აუცილებელი ასეთი ნივთიერებების გამოყენება საზოგადოებაში კონკურენტუნარიანობის შესანარჩუნებლად, როგორ განასხვავებს საზოგადოება იმ ნივთიერებებს, რომლებიც მისაღებია და რომლებიც არა.
ძნელია იმის გარკვევა არსებობს თუ არა კონკრეტული ადამიანის გამოჯანმრთელების იმედი და იმედის არარსებობის შემთხვევაში ვინ უნდა მიიღოს სიცოცხლის დასრულების გადაწყვეტილება.
ადამიანის კოგნიტური სტატუსის კვლევის შედეგად დადგინდა, რომ შეიძლება პიროვნებას ისევ ჰქონდეს შეგნება, მაგრამ არ აჩვენებდეს არანაირ ნიშანს გარეგანი სიმულაციის დროს.
ხუთი თვე ვეგეტატიურ მდგომარეობაში ყოფნის შემდეგ ის მაინც ინარჩუნებდა ძილის ნორმალურ რეჟიმს და - ს გამოყენებით ჩატარებული შემდგომი ცდების მიხედვით დადგინდა, რომ მის ტვინს შეეძლო ზოგიერთ გარეგან მასტიმულირებელზე რეაქციის ქონა.
ეს მაგალითი კარგად წარმოაჩენს იმას, თუ რამდენად მნიშვნელოვანი შეიძლება იყოს ტვინის სიკვდილის შესწავლა ლეგალურ, ეთიკურ და სამეცნიერო კომპონენტებში.
თუმცა ამ მეთოდს, ისევე როგორც ტყუილის დეტექციის ყველა დანარჩენ მეთოდს, აქვს ერთი დიდი პრობლემა: ადამიანებს შეიძლება ჰქონდეთ არასწორი მეხსიერებები.
მაგალითად, ექსპერიმენტის დროს სუბიექტებს თუ დავურიგებთ სიტყვების იმ ჩამონათვალს, რომელშიც სიტყვები „მზე“ „მთვარე“ და „მარსი“ არის, სუბიეტები შეიძლება თვითონვე იყვნენ შეცდომაში და ეგონოთ, რომ სიტყვების ჩამონათვალში სიტყვა „დედამიწაც“ ერია.
მეცნიერები ცდილობენ ამ პრობლემის გადაჭრას ზურგის ქერქთან დაკავშირებული პრეფრონტალური ქერქისა და ჰიპოკამპუსის მარჯვენა ნაწილის კვლევით, მაგრამ მაინც არსებობს შეზღუდვები, რომლის მიღმაც ტექნოლოგიებს უბრალოდ არ შეუძლიათ სიმართლისა და ტყუილის ბევრი ფორმის ერთმანეთისაგან გარჩევა.
კრიმინალურ სფეროსთან საბრძოლველად ტომოგრაფიის გამოყენება ხშირად იწვევს ხოლმე კრიტიკას იმ ადამიანებისაგან, რომელთა აზრითაც, მას არ შეუძლია ბოლომდე შეცვალოს ადამიანური გამოცდილება სიზუსტის არარსებობის გამო.
ტომოგრაფიების სრულად გაგება თითქმის შეუძლებელია, რადგან ტომოგრაფიებში ხშირად ძალიან ბევრი ცვლადია, რაც რთულს ხდის შედეგების გაანალიზებას და შეუძლებელს ხდის შედეგების სწორად ინტერპრეტირებას.
არსებობენ ასევე კრიტიკოსები, რომლებიც ამტკიცებენ, რომ ტომოგრაფიის გამოყენებას შეიძლება აზრიც არ ჰქონდეს ზოგიერთ შემთხვევაში, რადგან ტომოგრაფიას არ შეუძლია კრიმინალური აქტის დროს ადამიანის მიზეზების და მამოძრავებლების დადგენა.
ყველაზე ხშირად მეცნიერები ასეთ შემთხვევაში მიმართავენ ხოლმე ფუნქციურ მაგნიტურ რეზონანსულ ტომოგრაფიას , პოზიტრონ ემისიურ ტომოგრაფიას , მაგნიტურ რეზონანსულ ტომოგრაფიას და ეპიგენეტიკას.
და ყველაზე უფრო მნიშვნელოვანია, რადგან ისინი აძლევენ მეცნიერებს საშუალებას ადამიანის ტვინის რუკები შექმნან და პოტენციურად ადამიანის ფიქრების ვიზუალიზაცია შეძლონ.
ამ ტექნიკების გამოყენება უკვე არსებულ იმ ცოდნასთან ერთად, რომელიც ტვინის მუშაობაზე გვაქვს, გვაძლევს შესაძლებლობას ნეირომეცნიერება ტყუილის დეტექციის მიზენებისთვისაც წარმოვიდგინოთ.
ამ წინსვლის გამოყენება შეიძლება კრიმინალური სასჯელის ვადების გამორკვევისთვის და იმის განსასჯელად, თუ რომელი კრიმინალი იმსახურებს ციხიდან გამოშვებას და რომელი იქნება პოტენციურად საზოგადოებისთვის ისევ საშიში.
ამ ინფორმაციისა და პოტენციური გამოყენებების საშუალბით საკანონმდებლო ორგანოები ცდილობენ განსაზღვრონ სასჯელი მომავალი კრიმინალური აქტიობის წინასწარმეტყველების საშუალებით.
მეთოდის კრიტიკის მიზეზი არის ის, რომ არ არსებობს კვლევა, რომელიც დაამტკიცებდა იმას, რომ სწორ შედეგებს იძლევა, რაც თავის თავად ბადებს კითხვებს მეთოდის ასეთ მნიშვნელოვან საკითხზე გამოყენების შესახებ.
თუმცა, მიუხედავად იმისა, რომ -ს მეთოდი პოლიგრაფზე გაცილებით უკეთეს შედეგებს იძლევა, მაინც არსებობს რისკები იმის, რომ ამ მეთოდითაც დაიშვას შეცდომები.
ტეილორის წიგნს, ნეიროკანონმდებლომა: ტვინისა და ხერხემლის ტრავმები , ადვოკატები იყენებენ იმისთვის, რომ ნეიროლოგიური ტერმინების კარგად გადატანა შეძლონ სასამართლოს დარბაზებში.
პირველ ეტაპზე მოცემული 16 მლრდ კუბური მეტრიდან, ექვსი მლრდ კუბური მეტრი განკუთვნილია თურქეთის შიდა გამოყენებისათვის, ხოლო ათი მლრდ კუბური მეტრი ევროპაში მიწოდებისთვის.
მომავალში დაგეგმილია გამტარუნარიანობის გაზრდა 2023 წლისთვის 23 მილიარდი კუბური მეტრით, 2026 წლამდე კი 31 მილიარდი კუბური მეტრით და საბოლოო ეტაპზე 60 მილიარდი კუბური მეტრით გაზრდა, რათა განხორციელდეს დამატებით გაზის მიწოდება აზერბაიჯანიდან და ტრანსკასპიური გაზსადენის გაყვანის შემთხვევაში კი თურქმენეთიდან.
აზერბაიჯანის ნავთობკომპანიის ხელმძღვანელი როვნაგ აბდულაევი, თურქეთის ენერგეტიკისა და ბუნებრივი რესურსების მინისტრი ბარატ ალბაირაკი, ბულგარეთის პრემიერ მინისტრი ბოიკო ბორისოვი, -ს გენერალური დირექტორი რობერტ დადლი.
ტრანს-ანატოლიური მილსადენის პროექტის აქციონერებია — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ნავთობის კომპანია - , თურქეთის მილსადენების სახელმწიფო კომპანია — „ “ , თურქეთის ნავთობის კორპორაცია — „“ და .
ისინი ეწეოდნენ სამეწარმეო საქმიანობას - ვაჭრობდნენ ღვინით, რისთვისაც იჯარით აიღეს მაღაზია, რომელიც მდებარეობდა ძველი ბაზრის მოედნის ახლოს.
იგი ფიქრობს, რომ ისკე-ყაზანი მდებარეობდა იქ სადაც დღეს მდებარეობს სოფლები: კამაევო, რუსკი-ურმატი და გაიშა, მდინარე კაზანკის ზემო დინებიდან 40 კილომეტრის მოშორებით.
ისკე-ყაზანი — ისკე-ყაზანის სახელმწიფო ისტორიულ-კულტურული და ბუნებრივი მუზეუმ-ნაკრძალი და ნაქალაქარი, რომელიც ფაქტობრივად მდებარეობს ვოლგის ბულგარეთის უკანასკნელი დედაქალაქის ადგილზე - საუკუნეების განმავლობაში.
ლეგენდა „ცეცხლგამძლე სოფლის“ შესახებ გვიამბობს, რომ ოქროს ურდოს ჯარების მიერ ქალაქის აღების შემდეგ აქსაკ თიმურმა სიკვდილით დასაჯა ადგილობრივი ამირა გაბდულუ.
მეცნიერების აზრით ქალაქი წარმოიშვა მდინარე კაზანკის შესართავთან ოქროს ურდოს დაშლის შემდეგ და ცნობილი იყო რამდენიმე სახელით: გაზანი, ბულგარ-ალ-ჯადიდი, ყაზანი, ისკე-ყაზანი.
1781 წლის ოქტომბერში მღვდელ კირილ ოსტროლუცკის ინიციატივით, კაგალნიკის მოსახლეობამ დაიწყო ზრუნვა საკუთარ სოფელში მუდმივი ეკლესიის მშენებლობისათვის, ამის შესახებ წერილობითი შუამდგომლობა 1782 წლის 3 მაისს გაეგზავნა სლავენსკისა და ხერსონის მთავარეპისკოპოს ნიკიფორეს.
ამავე წლის 19 მაისს სლავენსკაის სასულიერო კონსისტერია დაეთანხმა კაგალნიკში ღვთისმშობლის კვართის სახელობის ეკლესიის მშენებლობას, რის შესახებაც გამოსცა სიგელი, რომელსაც ხელს აწერდა სლავიანსკისა და ხერსონის მთავარეპისკოპოსი.
იმის გამო, რომ ამ პერიოდისათვის ეკლესიის შენობა დანგრეული იყო, ღვთისმსახურება მიმდინარეობდა ეკლესიის ყოფილი საყარაულოს ორსართულიან შენობაში, რომელიც 1944 წელს დაარეგისტრირეს, როგორც სამლოცველო სახლი.
ამიტომ კაგალნიკის მოსახლეობამ ითხოვა პატარა სამლოცველოს აგება სოფელში, რაზეც 1789 წლის 30 ივნისს მიიღეს თანხმობა და ამავე წელს დაიწყეს სამლოცველოს მშენებლობა.
ფეოდოსია მაკარევსკის ნაშრომის „მასალები ეკატერინოსლავის ეპარქიის ისტორიულ-სტატისტიკური აღწერისათვის: საუკუნის ეკლესიები და მრევლი“ მიხედვით კაგალნიკის ღვთისმშობლის კვართის ეკლესია პირველად მოიხსენიება 1750 წლის დოკუმენტებში .
კატერინას თანამედროვენი ერთხმად აცხადებენ, რომ ყველა მათგანს წმინდანი თავად კარნახობდა მათ ტექსტს, თუმცა ისიც გასათვალისწინებელია, რომ თავადაც შეიძლებოდა შეეტანა გარკვეული ცვლილებები ნაწერებში.
კატერინა სიენელი , ასევე ცნობილი, როგორც ეკატერინე სიენელი — რომის კათოლიკე ეკლესიის წმინდანი, დომინიკური ორდენის წევრი მონაზონი, სქოლასტიკოსი, ფილოსოფოსი, თეოლოგი და მისტიკოსი.
1970 წლის 3 ოქტომბერს პაპმა პავლე -მ ეკლესიის მასწავლებლად გამოაცხადა, ხოლო 1999 წლის 1 ოქტომბერს პაპმა იოანე პავლე -მ ევროპის ექვს მფარველ წმინდანთა შორის შეიყვანა ბენედიქტე ნურსიელთან, კირილე და მეთოდესთან, ბრიჯიტა შვედთან და ედით შტაინთან ერთად.
ტვინის გამომსახველი იეროგლიფი პაპირუსში რვაჯერ ფიქსირდება და ორი თავში დაჭრილი, თავის ქალა დაზიანებული პაციენტის სიმპტომებისა და დიაგნოზის აღწერისთვის გამოიყენება.
ავტორის, ამ შემთხვევაში საომარი ქირურგის, შენიშვნები და შეფასებები მოწმობს, რომ ძველ ეგვიპტელებს ბუნდოვანი წარმოდგენები ჰქონდათ თავის ტვინის ტრავმების შესახებ.
ავტორი აღნიშნავს „გამოკვლეული ტვინის პულსაციას“ და თავის ტვინის ზედაპირს სპილენძისებულ ნაწიბურებს ადარებს(რაც მართლაც ჩამოჰგავს ტვინის ზედაპირის სპირალურ, დახვეულ პატერნს).
მისი აღწერების მიხედვით, პაციენტში ჭრილობის ლატერალურობა სიმპტოპმების ლატერალურობაშიც ვლინდებოდა, ანუ ტვინის სხვადასხვა მხარეს სხვადასხვა სიმპტომები ჰქონდა, ასევე შეინიშნებოდა აფაზია და შეტევები .
სამედიცინო პრაქტიკა ადამიანის ანატომიის შესახებ ძირითადად მითებსა და ცრურწმენებზე იყო დაფუძნებული, მაგრამ ძველი ეგვიპტელი საომარი ქირურგის ჩანაწერები მოწმობს მონაცემების ემპირიულობასა და მკითხველს მარტივ, დედუქციური პრინციპის შესაბამის დასკვნებს სთავაზობს.
გამომდინარე იქიდან, რომ ჰიპოკრატეს სკოლის ექიმები ადამიანის ორგანიზმს არ კვეთდნენ, რადგან მათთვის სხეული წმინდად მიიჩნდეოდა, ბერძნების წარმოდგენები ტვინის ფუნქციონირებაზე ანატომიური ცოდნით არ იყო გამყარებული.
ცნობილია, რომ ძველი წელთაღრიცხვით მე-6 და მე-5 საუკუნეებში მოღვაწე პითაგორას მოსწავლე, ალკმაეონი, იყო ის მოაზროვნე, რომელმაც პირველად ივარაუდა, რომ გონებრივი პროცესები სწორედ ტვინში წარიმართებოდა.
ძველი ბერძენი ავტორიტეტები ალკმაეონზე ამბობენ: „მას სჯეროდა, რომ შეგრძნებებს ტვინით აღვიქვამთ და ეს ემოციების მართვასაც გულისხმობს; ყველა შეგრძნება ტვინში ერთად იყრის თავს და საბოლოოდ უმოქმედობამდე შეიძლება მიიყვანოს ადამიანი, თუ ტვინი ზედმეტად გადაიტვირთება. ტვინის უნარი, რომ დაასითეზიროს გარედან მიღებული შეგრძნებები, არის ფიქრის პროცესი; დაგროვილი აღქმები ქმნის მეხსიერებასა და რწმენებს, რაც საბოლოოდ ცოდნას იძლევა“.
ამავე პერიოდში, არისტოტელე ფიქრობდა, რომ გონებას ადამიანის გული განსაზღვრავდა, ხოლო ტვინს სისხლის გაციებისა და მიმოცვლის მარეგულირებელი ფუნქცია გააჩნდა.
ნეირომეცნიერული პრაქტიკის არსებობა კაცობრიობის ისტორიის განმავლობაში დადასტურებული ფაქტია, დაწყებული ძველი ეგვიპტური მუმიფიკაციის ტრადიციით, დამთავრებული მე-18 საუკუნის ნეირონებზე ჩატარებული კვლევებით.
ძველი ცივილიზაციების ხალხს არ გააჩნდათ ადეკვატური საშუალებები ადამიანის თავის ტვინის გამოსაკვლევად, შესაბამისად, მათი მოსაზრებები გონებისა და შინაგანი ორგანოების მუშაობის შესახებ არც ისე ზუსტი იყო.
ძველ ეგვიპტეში, კერძოდ, შუა სამეფოს პერიოდში, მუმიფიცირების პროცესის ერთ-ერთი ეტაპი გულისხმობდა თავის ქალიდან ტვინის ამოღებას, ვინაიდან იმ დროისთვის ინტელექტის წყაროდ გული მიიჩნეოდა.
ძველი ბერძენი ისტორიკოსის, ჰეროდოტეს, მიხედვით: „მუმიფიცირების პროცესში ყველაზე დიდ ოსტატობას მოითხოვს რკინის კაუჭით ტვინის რაც შეიძლება დიდი მასის ამოღება თავის ქალიდან, ხოლო რასაც რკინის კაუჭი ვერ მისწვდება, ტვინის ის ნაწილი შესაფერის წამლების შერევით უნდა გაიწოვოს.
“ მომდევნო ხუთი ათასი წლის განმავლობაში ხსენებული წარმოდგენა რადიკალურად შეიცვალა და ახლა ტვინია ის ორგანო, რომელიც ადამიანის გონებისა და ინტელექტის წყაროდ მიიჩნევა.
ანდრეა ვერსალიუსმა, მე-16 საუკუნის გამოჩენილმა ფლანდრიელმა ანატომისტმა, ადამიანის პირველი გაკვეთის საფუძველზე, თავის ტვინსა და ზოგადად ნერვულ სისტემაზე ბევრი სტრუქტრუული დეტალი აღნიშნა.
გარდა იმისა, რომ მნიშვნელოვანი ანატომიური ნაწილები გამოკვეთა, როგორიცაა მაგალითად, ბაზალური განგლიის შემადგენელი ჩენჩო , მან ივარაუდა, რომ ტვინი შედგებოდა შვიდი წყვილი ნერვისგან, რომელთაგან თითოეულს თავისი ფუნქცია გააჩნდა.
მან ივარაუდა, რომ ეპიფიზის გავლით გონება სხეულთან ურთიერთქმედებდა, მას შემდეგ რაც ტვინი კონკრეტულ მექანიზმებს განსაზღვრავდა, რაც ცერებროსპინალური სითხის ცირკულაციაზე იყო პასუხისმგებელი.
განსხვავებით ბერძნებისგან, რომელთათვის ადამიანის სხეული წმინდა იყო, ძველი ეგვიპტელები გვამებს საუკუნეების განმავლობაში კვეთდნენ და ადამიანის სხეულის უფრო სისტემური კვლევებიც აწარმოეს.
ელინისტურ პერიოდში, ქალკედონელმა ჰეროფილემ და ერასისტრასტემ ფუნდამენტული წვლილი შეიტანეს არა მხოლოდ ტვინისა და ნერვული სისტემის ანატომიისა და ფსიქოლოგიის დარგში, არამედ ზოგადად ბიომეცნიერებების სხვა მიმართულებებშიც.
ჰეროფილემ ერთმანეთისგან განასხვავა ნათხემი და თავის ტვინის დიდი ნახევარსფეროების ქერქი და პირველად აღწერა ტვინის ვენტრიკულარული სისტემა, სადაც ცერებროსპინალური სითხე ფორმირდება.
მან დაასკვნა, რომ რადგან ნათხემი ტვინზე სქელი იყო, მაშინ სწორედ ნათხემი უნდა ყოფილიყო კუნთების კონტროლზე პასუხისმგებელი; ხოლო რადგან დიდი ნახევარსფეროების ქერქი შედარებით რბილი იყო, შეგრძნებები აქ უნდა ფორმირებულიყო.
მე-11 საუკუნის დასაწყისში, ალ-ზაჰრავი, ისლამურ იბერიაში მცხოვრები სწავლული, ნევროლოგიურად დაავადებულ პაციენტებს იკვლევდა და თავის ტვინის ჭრილობების, თავისა და ზურგის ტვინის დაზიანებების ქირურგიულ მკურნალობას ეწეოდა.
ამავე პერიოდისთვის, ცნობილი სპარსი სწავლული, ფიზიკოსი და ექიმი, ავიცენა, ასევე დეტალურად აღწერდა თავის ტვინის ნაწილებს და ამ ნაწილების დაზიანებებზე ქირურგიულ ოპერაციებს ატარებდა.
მე-13 და მე-14 საუკუნეებში ევროპაში პირველი ანატომიური წიგნი, რომელიც ზუსტად აღწერდა თავისა და ზურგის ტვინის სისტემებს, დაიწერა მონდინო დე ლუცი და გვიდო დე ვიგევანოს მიერ.
მასში წარმოდგენილია სხვადასხვა სახის ცეცხლსასროლი იარაღები, მათ შორის თოფი, ასაფეთქებელი მოწყობილობები და ტაბელური იარაღი, რომლის გამოყენება შესაძლებელია ორი ხელითაც.
პირველი პირის შუტერი და მოქმედებითი-სათავგადასავლო ვიდეო თამაში, რომელიც შექმნა კომპანია -მა და გამოსცა -მა 2015 წლის 5 მაისს -ის, 4-ისა და -ის პლატფორმებისთვის.
თამაშზე მუშაობა დაიწყო „ “-ის გამოსვლიდან ცოტა ხნის შემდეგ, კერძოდ 2015 წლის 4 მარტს, როდესაც -მა გამოსცა დამატების ოფიციალური ტრეილერი.
თავდაპირველად დაგეგმილი იყო მხოლოდ ციფრული სახით გამოცემა, თუმცა შემდგომში გადაწყდა მისი ფიზიკური ფორმით გამოშვება ევროპა, ავსტრალიასა და ახალ ზელანდიაში.
დიმულას პოეზია გამოირჩევა ღრმა ფსიქოლოგიზმითა და ფილოსოფიური ქვეტექსტების სიუხვით, რაც სიტყვის დიდი ოსტატობის მეშვეობით აქვს გადმოცემული თითოეულ ლექსში.
პირველი ქართულენოვანი თარგმანის ავტორია თათია მთვარელიძე, რომელმაც კრებულიში „შავი ჰალსტუხი“ თავი მოუყარა პოეტის ლექსებს დღემდე გამოცემული თითქმის ყველა პოეტური კრებულიდან .
სამსახური ქუთაისის საგუბერნიო სასამართლოში გადამწერის თანამდებობით დაიწყო, კარგად შეისწავლა რუსული ენა და შემდეგ საქმის მწარმოებლად და თარჯიმნად მუშაობდა.
ღარიბი აზნაური და დაბალი ჩინის მოხელე სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების დროს ბევრ ქართველს ეხმარებოდა, რაც ცარიზმის ბიუროკრატიული რეჟიმის დროს ერთობ სახიფათო იყო.
ამიტომ ამ საქმეს დიდის ყურადღებით ასრულებდა, საჩივრის ქაღალდების წერაში ხშირად ღამეებსაც ათენებდა და ზოგჯერ შავი საბუთის გადასაწერად შვილებსაც იხმარებდა.
სიმონ მესხისა და მაგდანა მარჯანიშვილის მრავალშვილიანმა ოჯახმა ქართულ კულტურას შესძინა რამდენიმე მსახიობი, საზოგადო მოღვაწე, ჟურნალისტი და მწერალი: გიორგი მესხი , სერგეი მესხი , ივანე მესხი , ანა მესხი , კოტე მესხი , დავით მესხი , ეფემია მესხი , მარიამ მესხი .
ფრედერიკ დუგლასის მემორიალური ხიდი, რომელიც ზოგჯერ მოიხსენიება სამხრეთ კაპიტოლის ქუჩის ხიდად, ვაშინგტონში აშშ-ის კაპიტოლიუმის სამხრეთით მდებარეობდა, 1950 წელს აშენდა და მის პატივსაცემად დაერქვა სახელი.
1962 წელს მისი სახლი ანაკოსტიაში , გახდა ეროვნული პარკის სიტემის ნაწილი, ხოლო 1988 წელს ფრედერიკ დუგლასის ეროვნულ ისტორიულ ადგილად დაინიშნა.
პრემია შეადგენს ყოველწლიურად 25000 ამერიკული დოლარის მიღებას, რომელიც იელის გილდერ ლეჰრმენის ამერიკული ისტორიის ინსტიტუტისა და მონობის წინააღმდეგობის, გაუქმების შესაწვლის ცენტრის მიერაა უზრუნველყოფილი.
2007 წელს ყოვილი ტრუპ-ჰოუელის ხიდი, რომელიც მდინარე გენესეზე როჩესტერში მდებარეობს, გადაკეთდა და დაერქვა ფერდერიკ დუგლას-სიუზენ ენტონის მემორიალური ხიდი.
2010 წელს დუგლასის ქანდაკება და მემორიალი საზეიმოდ გახსნეს ნიუ-იორკის ცენტრალ-პარკის ჩრდილო-დასავლეთით მდებარე ფრედერიკ დუგლასის წრეში.
2011 წლის 12 ივნისს, ტელბოტის ოლქში, მერილენდი, დუგლასის პატივსაცემად დაიდგა დუგლასის შვიდ ფუტიანი ბრინჯაოს ქანდაკება ისტონის, მერილენდი, სასამართლოს შენობის გაზონზე.
2013 წლის 19 ივნისს, მერილენდის მხატვრის სტივენ ვაიტმანის დუგლასის ძეგლი საზეიმოდ გაიხსნა აშში-ის კაპიტოლიუმის ვიზიტორთა ცენტრში, რომელიც შედიოდა ეროვნული ქანდაკების დარბაზის კოლექციის შემადგენლობაში.
2014 წლის 15 სექტემბერს, გუბერნატორ მარტინ ო'მალეის ხელმძღვანელობით ფრედერიკ დუგლასის პორტრეტი საზეიმოდ გაიხსნა მის რეზიდენციაში ანაპოლისში.
2016 წლის 8 ოქტომბერს კოლუმბიის ოლქის საბჭომ ხმა მისცა, რომ ქალქ ვაშინგტონისთვის, როგორც შტატისთვის შემდეგნაირი სახელი მიეცათ „ვაშინგტოინი, დ.
მან აღწერა საკუთარი გამოცდილება, მონობის დროს 1845 წლის ავტობიოგრაფიაში „ამერიკელი მონის, ფრედერიკ დუგლასის ცხოვრების ქრონიკები“, რომელიც გახდა ბესტსელერი და იყო მონობის გაუქმების მნიშვნელოვანი მასტიმულირებელი საფუძველი, როგორც მისი მეორე წიგნი „ჩემი მონობა და ჩემი თავისუფლება“ .
სამოქალაქო ომის შემდეგ, დუგლასი ჩაერთო მონობის წინააღმდეგ აქტიურ კამპანიაში და დაწერა თავისი ბოლო ავტობიოგრაფია, „ფრედერიკ დუგლასის ცხოვრება და დროები“.
პირველად გამოქვეყნდა 1881 წელს და შესწორებულ იქნა 1892 წელს, მისი გარდაცვალებიდან სამი წლით ადრე, იგი აშუქებდა მოვლენებს სამოქალაქო ომამდე და ომის შემდეგ.
ფრედერიკ დუგლასი (, დაბადებული ფრედერიკ აუგუსტუს ვაშინგტონ ბეილი ; დ. თებერვალი, 1818 — გ. 20 თებერვალი, 1895) — ამერიკელი საზოგადო რეფორმატორი, აბოლიციონისტი, ორატორი, მწერალი და პოლიტიკური მოღვაწე.
თავის დროზე, იგი წარმოადგენდა აბოლიციონისტების მაგალითს მონათმფლობელების არგუმენტების წინააღმდეგ, რომ მონები განიცდიდნენ ინტელექტუალური უნარების სიმცირეს, რათა ეარსებათ დამოუკიდებელ ამერიკელ მოქალაქეებად.
როდესაც რადიკალ აბოლიციონისტები, დევიზით „არა მონათმფლობელებთან გაერთიანებას“, აკრიტიკებდნენ დუგლასის მზადყოფნას მონათმფლობელებთან მოსალაპარაკებლად, მან შესანიშნავად გასცა მათ პასუხი: „მე გავერთიანდები ნებისმიერ ადამიანთან, რათა მოვიქცე სწორად და ცუდის ჩასადენად არავისთან“.
თხელი ფირების ზრდის პულსირებული ლაზერული დაფენის მეთოდი მდგომარეობს ულტრამაღალ ვაკუუმურ კამერაში მყარი სამიზნიდან მასალის აორთქლებაში მოკლე და მაღალი ენერგიის ლაზერული იმპულსების გამოყენებით.
ხშირად სინათლის სხივი იმდენად ინტენსიურია, რომ შეუძლია ააორთქლოს ყველაზე უფრო მაგარი და სითბომედეგი მასალები, ამას გარდა მისი მაღალი სიზუსტის, საიმედოობის და სივრცული გადაწყვეტის გამო ის ფართოდ გამოიყენება მასალათა დამუშავების ინდუსტრიაში.
ამაზე რომ აღარაფერი ვთქვათ, მრავალკომპონენტური მასალები ლაზერის გამოყენებით შესაძლოა დაიშალონ, აორთქლდენ, დაეფინონ ფუძეშრეზე და შექმნან სტექიომეტრული თხელი ფირები.
კრისტალური ფირების ნუკლეაცია და ზრდა დამოკიდებულია ბევრ ფაქტორზე როგორიცა, სიმკვრივე, ენერგია, იონიზაციის ხარისხი, კონდენსირებადი მასალის ტიპი, ფუძეშრის ფიზიკო-ქიმიური თვისებები და ტემპერატურა.
ეს გამოწვეულია სამიზნის ზედაპირის ექსტრემალურად მაღალი გახურების სიჩქარით პულსირებული ლაზერული გამოსხივებისას და ამის გამო კრისტალური ფირების დაფენა მოითხოვს გაცილებით დაბალ ტემპერატურებს ვიდრე სხვა ზრდის ტექნოლოგია.
გარდა რიგი დადებითი თვისებებისა პლდ ხასიათდება მიკრონაწილაკების ფორმირებით ფირზე, რომლის ფიზიკური მექანიზმი, მოიცავს ზედაპირულ ადუღებას, დარტყმითი ტალღით გამოწვეულ თხევადი ზედაპირის განდევნას და აორთქლებას.
მეორე ნაკლოვანება არის აორთქლებული სპეციების მცირე კუთხური განაწილება, რომლებიც წარმოიქმნება ლაზერულად შექმნილი პლაზმის ადიაბატური გაფართოებითა და სამიზნის ზედაპირის წერტილოვანი კოროზიით.
1989–1991 წლებში იტალიის სამხრეთ რეგიონის კამპანიის სალერნოს პროვინციაში მდებარე პატარა ქალაქ ებოლის საფეხბურთო კლუბ „ებოლიტანას“ მაისურით ასპარეზობს, სადაც 39 შეხვედრაში 14 ბურთი გააქვს.
1992 წლიდან იმავე რეგიონში მოასპარეზე კიდევ ერთი იტალიური კლუბის, ამჯერად, ბენევენტოს პროვინციის დედაქალაქ ბენევენტოს „ბენევენტოს“ ღირსებას იცავს.
1976 წლის სეზონს „ფლუმინენსეში“ ატარებს, სადაც კარიოკას პირველობის 22 შეხვედრაში ორი ბურთი გააქვს და პირველად ეუფლება რიო-დე-ჟანეიროს შტატის ჩემპიონის ტიტულს.
ბრაზილიური ფეხბურთის სპეციალისტების შეფასებით, ამ პერიოდის „ფლუმინენსე“ თავისი შემადგენლობით და თამაშის ხარისხით არა მხოლოდ სამხრეთ ამერიკის, არამედ მსოფლიოს ერთ-ერთ უძლიერეს გუნდს წარმოადგენდა.
როგორც პროფესიული, ასევე, პიროვნული თვისებებიდან გამომდინარე, სარგებლობდა დამსახურებული ავტორიტეტითა და სიყვარულით კოლეგებსა და გულშემატკივრებს შორის, რომელთაც თავი დაამახსოვრა, როგორც მაღალტექნიკურმა, თამაშის შესანიშნავი ხედვის, იმპროვიზაციისა და შეტევის დამაგვირგვინებელ ფაზებში მოულოდნელი და ეფექტიანი გადაწყვეტილებების მიღების გამორჩეული უნარის მქონე ფეხბურთელმა.
დირსეუ საკლუბო კარიერას 1970 წელს, კურიტიბას საფეხბურთო კლუბ „კორიტიბაში“ იწყებს, რომლის რიგებშიც პირველად იმავე წლის 13 მაისს გამოდის მოედანზე.
1982 წელს ესპანეთიდან იტალიაში ინაცვლებს, სადაც სერია -ს მონაწილე გუნდებიდან ჯერ „ვერონას“ და „ნაპოლის“ , ხოლო შემდეგ „ასკოლის“ , „კომოს“ და „აველინოს“ რიგებში თამაშობს.
2001 წელს იტალიის ქალაქ ებოლის საფეხბურთო კლუბ „ებოლიტანას“ გულშემატკივართა, ასევე, კლუბის ყოფილი პრეზიდენტის ლუიჯი კავალიერეს ინიციატივით და ადგილობრივი თვითმმართველობის მხარდაჭერით ქალაქის განახლებულ მუნიციპალურ სტადიონ „“-ს დირსეუს სახელი მიენიჭა — .
1978–1979 წლებში მექსიკის ყველაზე ტიტულოვან კლუბში მეხიკოს „ამერიკაში“ გამოდის, რომლის რიგებშიც მექსიკის ჩემპიონატის 45 მატჩს ატარებს და ორი ბურთი გააქვს.
თუმცა, კარლ ვაიცზეკერის ფორმულის გამოყენებით მაიტნერი და ფრიში პირველები გახდნენ, რომელთაც ჩამოაყალიბეს თეორია იმის შესახებ, თუ როგორ ხდება ატომბირთვის მცირე ნაწილაკებად დაშლა: ურანის ნეიტრონებით ბომბარდირების დროს წარმოიქმნება ბარიუმი და კრიპტონი, ამ პროცესს კი თან ახლავს გარკვეული რაოდენობის ნეიტრონების და უზარმაზარი ენერგიის გამოთავისუფლება.
ბედის ირონიით, მაიტნერი მოტივირებული იყო ამ გამოთვლების ჩასატარებლად, რადგან ეჩვენებინა, რომ ირენ ჟოლიო-კიურის მიერ წარმოდგენილი გარკვეული ექსპერიმენტების ახსნა ვაიზცეკერის ფორმულას არ შეესაბამებოდა.
1990-იან წლებში, ნობელის კომიტეტის ჩანაწერები, რომლებიც ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში დალუქული იყო, გასაჯაროვდა და ამერიკელმა განმანათლებელმა და მკვლევარმა — რუთ ლევინ საიმმა ისარგებლა გამოაშკარავებული ჩანაწერებით, რათა ხელახლა განეხილა მაიტნერის პრემიაზე გაუთვალისწინებლობის საკითხი.
ამერიკის ფიზიკოსთა საზოგადოების მიერ გამოცემულ ჟურნალ -ში, 1997 წლის ერთ-ერთ სტატიაში საიმი და მისი კოლეგები — ელიზაბეთ ქროუფორდი და მარკ უოლკერი წერდნენ: „როგორც ჩანს, ლიზა მაიტნერს ოტო ჰანთან ერთად იმიტომ არ მიენიჭა 1944 წლის პრემია, რომ იმ პერიოდში ნობელის კომიტეტი არასათანადოდ აფასებდა დარგთაშორის საქმიანობებს.
1933 წელს ჰიტლერის მიერ ძალაუფლების მოპოვების შემდეგ, მაიტნერი კვლავ ხელმძღვანელობდა კაიზერ ვილჰელმის ინსტიტუტის ფიზიკის განყოფილებას.
მიუხედავად იმისა, რომ მას ავსტრიის მოქალაქეობა იცავდა, ყველა სხვა ებრაელი მეცნიერი, მათ შორის ლეო სილარდი, ფრიც ჰაბერი, მისი ძმისშვილი ოტო რობერტ ფრიში და მრავალი გამოჩენილი მოღვაწე, დაითხოვეს ან იძულებულნი გახადეს, რომ დაეტოვებინათ საკუთარი თანამდებობები.