polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
1971 წელს ალასკას უნივერსიტეტის მეცნიერებმა განაახლეს ორთოგრაფია მას შემდეგ კი სხვადასხვა სასწავლო მასალები, მათ შორის ლექსიკონები, გრამატიკის წიგნები გახდა ხელმისაწვდომი სკოლის მოსწავლეებისთვის.
მიუხედავად იმისა, რომ რუსი ბეწვით მოვაჭრეები ექსპლუატაციას უწევდნენ და ავიწროვებდნენ ალეუტურ ენოვან მოსახლეობას, მათ ხელი შეუწყვეს , რომ ჩამოყალიბებულნიყვნენ როგორც ორენოვანნი.
რუსული მართლმადიდებლური ეკლესიის ინიციატივით 1824 წელს ივან ვენიამინოვი, რომელიც იყო ლინგვისტი, მუშაობდა ალეუტურ ენაზე მოსაუბრეებთან ერთად , რათა განვითარებინა წერითი სისტემა და თარგმნა რელიგიური და საგანმანათლებლო წიგნები.
მიუხედავად იმისა, რომ სამხრეთელი ესკიმოსები თავიანთ ტრადიციულ რელიგიას საუკუნეების განმავლობაში იცავდნენ, რუსეთთან სიახოლოვემ მაინც იმოქმედა მათზე და მართლმადიდებლურმა ეკლესიამ საბოლოოდ შეცვალა ალუტიკების ცხოვრება.
1960 იან წლებში ირენ რიდმა და სხვებმა ალასკის უნივერსიტეტში განავიტარეს თანამედროვე დამწერლობითი სისტემა და მათი მუშაობის შედეგად ცამოყალიბდა პირველი პირველი ორენოვანი სკოლა 4 იუპიკურ სოფელში.
ეს გამოიწვია ქრისტიანობის გავრცელებამ სამხრეთ ალიასკის ტერიტორიაზე და უკვე მეცხრამეტე საუკუნის დასასრულისთვის გარდაიცვალა საგლოქი უკანასკნელი შამანი, რომელსაც გადმოცემის თანახმად შეეძლო მოგზაურობა როგორც წყალქვეშ, ასევე ცაშიც.
ინუიტ-იუპიკ-ალეუტური ოჯახი გავრცელებულია ჩრდილოეთ კანადიდან გრელანდიის გასწვრივ დასავლეთ ჩუკოტკამდე, ასევე რუსეთის რამდენიმე კუნძულზე.
გამოდის გაყიდვაში ორი ფორმატით: ყოველკვირეულად და ყოველთვიურად, და ასევე სპეციალური თემატური გამოცემის სახით, რომელიც ეძღვნება მხოლოდ ერთი კონსოლის, ვიდეო თამაშის, კომპანიისა და სხვა თემების განხილვას.
ინგლისელების სავაჭრო ინტერესებზე ესპანეთის მხრიდან თავდასხმების შედეგად, ვალპოლი იძულებული იყო უკანასკნელისთვის ომი გამოეცხადებინა, რომელსაც, თუმცა კი აწარმებდნენ საკმაოდ დუნედ და მცირე წარმატებით.
თავდაპირველად, სანამ მინისტრად რჩებოდა ვალპოლი, ინგლისის დახმარება იფარგლებოდა მხოლოდ სუბსიდიებით; მაგრამ როდესაც მმართველობა გადავიდა საფრანგეთის მოძულე ლორდ კარტერეტის ხელში, უკანასკნელს გამოუცხადეს ფორმალური ომი.
ივლისში ახალგაზრდა ავანტიურისტი გადავიდა შოტლანდიის ნიადაგზე და აღმართა იქ იაკობიტების აჯანყების დროშა, რომელმაც მით უფრო მრისხანე სახე მიიღო, რადგანაც მთელი ჯარები იმყოფებოდნენ საზღვარგარეთ.
მინისტრად უილიამ პიტის დადგომის შემდეგ, რომელიც მეფის საპირისპიროდ, რომლისთვისაც ყველაზე უფრო ძვირფასი იყო ჰანოვერის ინტერესები, მიჰყვებოდა წმინდად ეროვნულ პოლიტიკას, საქმეებმა მიიღეს ახალი სახე.
მიუხედავად ამდენი ტერიტორიის დაპყრობისა, ამ პერიოდში ბრიტანეთში ეკონომიკური კრიზისი დაიწყო, შეიქმნა სოციალური პრობლემები, ქაოსი, ამ პრობლემების ერთ-ერთი გამომწვევი მიზეზი ომები იყო.
ამ პერიოდში ბრიტანეთი პოლიტიკურ გარიგებებს აწარმოებს საფრანგეთთან და სამშვიდობო ხელშეკრულებით იგი ახერხებს საფრანგეთისგან შეიძინოს კანადა, კაპ ბრეტონი, სენ ვინცენტის კუნძულები, დომინიკო და ტაბაგო.
მდე, ხალხში გაბატონებული იყო საერთო უკმაყოფილება პარიზის სამშვიდობო ხელშეკრულებით, რომელმაც ინგლისს მოუტანა იმაზე ნაკლები სარგებელი ვიდრე ნავარაუდევი იყო.
30 ნოემბერს ხელი მოეწერა ცალკეულ სამშვიდობო ხელშეკრულებას კოლონიებთან, რომლების მხარეზეც აღიარებულ იქნა სრული დამოუკიდებლობა, ხოლო 1783 წ.
არსებობდა „კასტები“ სასულიერო ფენაში, რაც გულისხმობდა, რომ უბრალო მღვდელს არ შეეძლო გამხდარიყო ეპისკოპოსი მხოლოდ საკუთარი პიროვნული თვისებებით და ცოდნით.
მაღალ წოდებებზე ასარჩევად საჭირო იყო კარგი წარმომავლობა და გავლენიანი კავშირები, რისი დახმარებითაც ხდებოდნენ კონკრეტული პიროვნებები ეპისკოპოსები რომელთა წლიური შემოსავალი 100-დან 700 გირვანქამდე ადიოდა.
ეკლესიის როლის დასუსტებაზე 18 საუკუნეში წერს შარლ ლუი დე მონტესკიე, რომელიც 1729-1730 წლებში ესტუმრა ინგლისს, თუმცა ის არ იყო ერთადერთი ვინც ამ ფაქტს უსვამდა ხაზს.
ლედი მერი ვორთლი მონტაგუ-ს მიერ სალისბურის ეპისკოპოსთან მიწერილ წერილში ჩანს მისი წუხილი იმასთან დაკავშირებით, რომ ძალიანა გავრცელებული ათეიზმი, ის ასევე აღნიშნავდა, რომ ათეისტობა უფრო მეტად იყო გავრცელებული მაღალი კლასის საზოგადოებაში ვიდრე საშუალო და დაბალი ფენის წარმომადგენლებში.
ჯონ გეი, ბრიტანელი მწერალი თავის თხზულებაში აჩვენებს იმ შიშს და აღშფოთებას, რაც სუფევს ყველა ბრიტანელის გულში და რაც გამოწვეულია რელიგიის როლის შემცირებით.
დღეს მიიჩნევა, რომ შიში-ხალხი გულგრილი გახდა რელიგიის მიმართ, გაბუქებული იყო, რასაც რამდენიმე ფაქტის ხაზგასმით აჩვენებენ, პირველი არის ის, რომ ძალიან ბევრი წერდა ამ ფაქტის შესახებ და განიცდიდა მას, ამასთან ერთად ყურადღებას ამახვილებენ კიდეც რამდენიმე ფაქტორზე რაც მიანიშნებს, რომ რეალურად არ იყო ასეთი მწვავე სიტუაცია, როგორც წერდნენ.
ბრიტანული კულტურის განხილვისას ყურადღება უნდა გავამახვილოთ სოციალურ ურთიერთობებზე, კერძოდ, როგორც კლასებსა და მათ ურთიერთობებზე ისევე ქალის როლზე საზოგადოებასა და ოჯახში.
ამ პერიოდში აქტუალური იყო ბრიტანეთში სოციალური სტატუსის მინიჭება, ისტორიის შესწავლისას გამოიკვეთა 3 ძირითადი სტატუსი, რომელიც მათი შემოსავლებით განისაზღვრებოდა, ყველაზე ზედა კლასს შეადგენდენ იმდროინდელი აზნაურთა ოჯახები, რომელთა მფლობელობაში მიწის ძალიან დიდი ნაწილი იყო და ძირითად შემოსავალს იღებდნენ თავისუფალი მუშებისგან.
შეიძლებოდა მეორე ფენის წარმომადგენლები ყოფილიყვნენ უფრო მდიდრები ვიდრე აზნაურები, თუმცა საზოგადოებაში მაინც ღარიბულ კლასად ითვლებოდა და მათი სტატუსი შედარებით დაბალი იყო.
საზოგადოებაში ყველაზე დაბალი სტატუსი ჰქონდათ მესამე ფენას ეს იყო მშრომელი კლასი დაწყებული ხელოსნებიდან და დამთავრებული მაწანწალებით, მესამე ფენის წარმომადგენლები იყვნენ ბრიტანეთის მოსახლეობის დაახლოებით ნახევარი, რომელთაც საარსებო მინიმუმი არ გააჩნდათ.
მე-18 საუკუნის ბრიტანეთის საზოგადოების შეხედულებებით კაცი მხოლოდ მაშინ იყო ბედნიერი, როდესაც ქალისგან შორს იყო, ქალი კი მაშინ, როდესაც კარტის თამაშით იყო დაკავებული.
შეძლებული ოჯახის წარმომადგენლებს არანაირი საზრუნავი არ გააჩნდათ, გარესამყაროსთან შეხება არ ჰქონდათ და არანაირ ინფორმაციას არ ფლობდნენ ბრიტანეთში მიმდინარე მოვლენებთან დაკავშირებით.
მე-18 საუკუნის ქალის ცხოვრება უაზრო, მოსაწყენი და ერთფეროვანი იყო, სადაც მათი ყველა ნაბიჯი გათვლილი იყო და მათ სურვილებს არა თუ არ ითვალისწინებდნენ, არამედ არაფრად აგდებდნენ.
ქალთა უმეტესობა სახლის საქმით იყო დაკავებული, რადგან მეუღლეები ხშირად შრომის საშუალებას არ აძლევდნენ, გარდა ამისა, ქალები მუშაობდნენ მაღაზიებში და ძირითადად ხელთათმანებსა და შარფებს ყიდდნენ, მუშაობდნენ ყავის სახლში თანხის ასაღებად, ამზადებდნენ ხელოვნურ ყვავილებს და ა.
შედარებით მდიდარ ოჯახებში ჰყავდათ შინამოსამსახურეები, რომელთა უმრავლესობა ასევე ქალი იყო და მათ საკმაოდ მძიმე სამუშაო ჰქონდათ, რადგან ევალებოდათ მწნილების, ჯემების, მურაბების, ღვინის, სუნამოების და დაკონსერვებული ხილის დამზადება, გარდა ამისა, ზრუნავდნენ ქალბატონების ჩაცმულობაზე, ამზადებდნენ ტანსაცმელს მათთვის, ხშირად ითავსებდნენ მრეცხავის როლსაც, რაც ძალიან რთული იყო და ხშირად ბორკილდადებულებს უწევდათ ამ საქმის შესრულება.
საშუალო კლასს შეადგენდნენ საჯარო მოხელეები, დაახლოებით 15000, ქვედა რანგის სამხედრო ოფიცრები , ვაჭრები , ადვოკატები და ქვედა სასულიერო პირები და გარდა ამისა, რამდენიმე ათასი ფერმერი.
ამ ფენაში ალბათ ყველაზე დიდი პრესტიჟით სწორედ სასულიერო პირები სარგებლობდნენ მართალია ვაჭრების გარკვეული ნაწილის შემოსავალი სასულიერო პირებისას ბევრად აღემატებოდა, თუმცა საზოგადოებაში ვაჭრები არც თუ ისე დიდ მოწონებას იმსახურებდნენ.
ბევრი ადამიანი თვლის, რომ ადვოკატებისა და ექიმების როლი განუსაზღვრელია და მათთვის სტატუსის მინიჭება და სხვა პროფესიებთან ერთად განხილვა არასწორი საქციელია, თუმცა ბრიტანეთში ამ პროფესიის ადამიანებს არ აფასებდნენ, მეტიც ადვოკატების პროფესიას ხშირად დასცინოდნენ და მათ მატყუარებს უწოდებდნენ ექიმებს კი გმობდნენ და თვლიდნენ რომ მათი პროფესია ფუჭი და არაფრისმომტანი იყო.
მხოლოდ 1750 იანი წლების შემდეგ, როცა ჩამოყალიბდა აკადემიები და სხვადასხვა ტიპის სასწავლებლები და განათლების დონე ამაღლდა ბრიტანეთში დაიწყეს ამ პროფესიების დაფასება და უკვე ყველაზე მნიშვნელოვან პროფესიებად აღიქმებოდა.
საკანონმდებლო ძალა ბოლოს გადავიდა როგორც გაერთიანებული ბრიტანეთის სამეფოს კუთვნილებაში, რომელმაც სათითაოდ ჩაანაცვლა შოტლანდიისა და ინგლისის პარლამენტები.
ინგლისელი დიდებულების უფლება რომ მსხდარიყვნენ ლორდთა პალატაში ზელუზლებელი დარჩა და ამას დაემატა შოტლანდიელი ლორდები, რომელთა რაოდენობა გაცილებით ნაკლებს, 16 წარმომადგენელს შეადგენდა.
აქამდე თუ იძულებულნი იყვნენ,დიდი ინდუსტრიები ენერგიის გამომუშავების შეზღუდული რესურსების გამო ტყეებისა და მდინარეების მახლობლად დაეარსებინათ,ახლა ქვანახშირზე მომუშავე მექანიზმების გამოყენების შედეგად შესაძლებელი გახდა საწარმოთა დაარსება საქალაქო ცენტრებში.
ეს საწარმოები,რა თქმა უნდა,უფრო დიდი პროდუქტიულობით გამოირჩეოდნენ და ამზადებდნენ საქონელს ,როგორც ქვეყნის საზღვრებში გასაყიდად,ისე საექსპორტოდ.
ლონდონი იყო ცენტრი ნიჭიერი ხელოვანებისათვის,რომლებიც ჩართულნი იყვნენ ვაჭრობაში და ასევე აწარმოებდნენ სხვადასხვა ხელსაწყოებს,ავეჯს ქვეყანაში და საზღვარგარეთ ვაჭრობისთვის,სხვადასხვა ფუფუნების საგნებსა და მომსახურებებს.ჩამოთვლილთაგან თითოეული პრესტიჟული და კარგად ანაზღაურებადი საქმიანობა იყო.
მიუხედავად იმისა,რომ 1714-1815 წლები იყო ინდუსტრიული რევოლუციის ხანა და ამ და სხვა პროცესებმა ვაჭრობა და წარმოება უფრო მიმზიდველ საქმიანობებად აქციეს, მიწათმოქმედება მაინც ერთ-ერთ წამყვან საქმიანობად რჩებოდა: მოსახლეობის დიდი ნაწილი ჯერ ისევ აგრძელებდა ცხოვრებას სამეურნეო საქმიანობით, ან გარკვეულწილად მაინც დაკავშირებული იყო მიწის დამუშავებასთან.
ხანმოკლე ომის შემდეგ 1799 წელს ინგლისმა ირლანდიას თავისთან შერწყმის პირობა წაუყენა, ირლანდიის მხრიდან ეს პირობა უარყოფილ იქნა თუმცა 1800 წელს ირლანდია დანებდა.
ახალი კანონის მიხედვით 28 ირლანდიელი ლორდი 4 ეპისკოპოსთან ერთად, უნდა მჯდარიყო ზედა პალატაში, ხოლო 100 ირლანდიელი დეპუტატი - ქვედა პალატაში.
გარდა ამისა, უმაღლეს კლასს განეკუთვნებოდნენ ბარონები და რაინდები, რომელთაც ყველაზე მაღალი შემოსავალი ჰქონდათ და მათი ტიტული თაობიდან თაობას მემკვიდრეობით გადაეცემოდა.
აზნაურებს ევალებოდათ მნიშვნელოვანი საკითხების გადაჭრა, რისთვისაც ზამთარში იმართებოდა კრება, სადაც უნდა გადაწყვეტილიყო თუ რაში უნდა დახარჯულიყო სახელმწიფო ქონება მიმდინარე წელს.
აზნაურთა ვაჟები როგორც წესი უმაღლეს განათლებას კემბრიჯსა და ოქსფორდში ღებულობდნენ, რის შემდეგაც უმცროსი ვაჟები ძირითადად სასულიერო პირები ხდებოდნენ ან სამხედრო და საჯარო მოხელეები.
ამ კლასში შედიოდნენ უმუშევარი, ღატაკი და უსახლკარო ადამიანებიც, რომელთა შემოსავალი მდიდარი ადამიანების გულუხვობაზე იყო დამოკიდებული, მე-18 საუკუნეში ძალიან ბევრი ადამიანი გარდაიცვალა ამ კლასიდან, რადგან ბრიტანეთში კრიზისული პერიოდი იყო, რაც ცუდი მოსავლით იყო განპირობებული და ფასების ძალიან დიდი ზრდა მოჰყვა, რის შედეგადაც ამ კლასის წარმომადგენელთა ყველაზე დაბალი ფენის თითქმის ნახევარი გარდაიცვალა.
თავად პარლამენტში ვიგების ოპოზიციამ, რომელსაც მეთაურობდნენ ისეთი ბრწყინვალე ტალანტები, როგორებიც იყვნენ ედმუნდ ბორკი და ფოქსი, ჩაიფიქრა მთელი რიგი ლიბერალური პოლიტიკური რეფორმებისა.
მის კეთილ განზრახვებს მოულოდნელად დასასრული დაუდო საფრანგეთის რევოლუციამ, რომელმაც აიძულა მდიდარი კლასები დაევიწყებინათ თავიანთი უწინდელი უთანხმოებები და უფრო მჭიდროდ დაჯგუფებულიყვნენ მთავრობის გარშემო.
ინგლისი ძალას არ იშურებდა, მიმართავდა ყველანაირ პოლიტიკურ ხრიკს წაეხალისებინა ევროპელი დერჟავები ერთიანი ბრზოლისთვის ნაპოლეონის წინააღმდეგ.
შედეგად ბრიტანეთი დაეპატრონა საფრანგეთსგან დათმობილ შემდეგ ტერიტორიებს: მალტა, ილ-დე-ფრანსი, ტაბაგო, სან-ლიუსი და სეიშელის კუნძულები; დემერარი , ჩინებული ბამბის პლანტაციებით, კეთილი იმდის კონცხი და მთელი ცეილონი, იონიის კუნძულები.
ბრიტანეთში დაქორწინება დაშვებული იყო მამაკაცებისთვის 14 წლიდან, ქალებისთვის კი 12 წლის ასაკიდან, საქორწინო რიტუალი იმართებოდა ეკლესიაში სასულიერო პირისა და მოწმეების თანხლებით.
დაქორწინების შემდეგ ქმრებს სრული ძალაუფლება გააჩნდათ ცოლებზე, ცოლის მოვალეობა იყო მეუღლის ხელშეწყობა, რათა ოჯახური შემოსავლები გაზრდილიყო.
საჭმლის ფასი მეტად დაბალი იყო და ამ ფაქტმა ათასობით ბრიტანელი მომხმარებელი მოგებული დატოვა,რადგან უკვე შეეძლოთ საჭმლისთვის განკუთვნილი ფულის ნაწილი სხვა მომსახურებასა თუ ნივთებზე დაეხარჯათ.
ძველი სისტემა,საბოლოო ჯამში,არაეფექტური იყო:მიწების დიდი ნაწილი დაუმუშავებელი რჩებოდა და მომუშავენი და ფერმერებიც იძულებულნი იყვნენ მიწებს შორის გრძელი გზა გაევლოთ.
ასეთ დროს რთული ხდებოდა ახალი კულტურებისა და ტექნიკის გამოცდა,მიწების განოყიერება…რთულდებოდა დიდი რაოდენობის პირუტყვის გადარჩენა ზამთრის სუსხში ან ნათესების საქონლისაგან დაცვა.
თუმცა აღსანიშნავია მათი გაერთიანება, 1603 წელს ჯაიმს -ის სწორი პოლიტიკური ნაბიჯები თავის მონათესავე ელიზაბეთ -თან დაკავშირებით, რომლის შემდეგაც ბრიტანეთის კუნძული ერთი მონარქის მმართველობაში იყო და ეს მმართველი ჯეიმზ იყო.
უმაღლესი რანგის წამომადგენლები იყვნენ წარჩინებულები ,რომელთაც წლიურად £8,000 ჰქონდათ შემოსავალი,მაშინ როცა ფერმერთა და თავისუფალ მესაკუთრეთა წლიური ხელფასები £40-დან £150-მდე მერყეობდა წელიწადში .
ქალბატონების სამუშაო სფერო მე-18 საუკუნეში დამოკიდებული იყო მათ წოდებაზე, მდიდარ ოჯახთა წარმომადგენლების ძირითადი გასართობი კარტი იყო და ერთადერთი საზრუნავი კაბები და გარეგნობაზე ზრუნვა, ოდნავ უფრო დაბალი ფენის წარმომადგენელთათვის მთავარ სამუშაოს წარმოადგენდა ქსოვა და აბრეშუმისა და ბამბის ტანსაცმლის შექმნა, ქაღალდებისგან სხვადასხვა ნივთის, უმეტესად ბარათების დამზადება, რაც არა სამუშაო არამედ უფრო გასართობი და დროის გასაყვანი საშუალება იყო.
მომუშავეთა ძირითადმა ნაწილმა შეძლო თავისი მდგომარეობის გაუმჯობესება,მაგრამ ამავდროულად გაუმჯობესდა მათი მდგომარეობაც,ვის შემოსავლის წყაროსაც ქირა და დამატებითი სარგებელი წარმოადგენდა.
ეს პარტია იყო ხელისუფლება მაშინდელი ბრიტანეთისა, რომელსაც თავდაპირველად დიდი წარმატებით არ უმოღვაწია, მხოლოდ გეორგ -ის დროს მოახერხა წარმატების მიღწევა როგორც მმართველმა ხელისუფლებამ.
თუმცა, მაინც ვერ მოახერხა პოზიციების გამაგრება, საფრანგეთს მხარი რუსეთმაც დაუჭირა და შესაბამისად ინგლისმა ყველა ევროპულ ნავსადგურზე, პორტუგალიის და შვედეთის გარდა, კონტროლი დაკარგა.
ბრიტანელების დაპყრობების შემდეგ ინდოეთის,კანადისა და დასავლეთ ინდოეთის ტერიტორიები ბრიტანელებისთვის მეტად მნიშვნელოვანი მოკავშირეები გახდნენ: ლონდონელმა ვაჭრებმა დაიწყეს დიდი მოცულობის სიმდიდრის მიღება ამ ქვეყნებთან ვაჭრობის შედეგად.
ბრიტანეთს გაუმართლა ოსტ-ინდოეთის დაკნინებით იმ პერიოდში (ნიდერლანდების კოლონია, რომლისგანაც მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ თანამედროვე ინდონეზია ჩამოყალიბდა).
რის შედეგადაც ოსტ-ინდოეთს მოუწია გადაეხადა მძიმე სამხედრო კონტრიბუცია, რაც ბრიტანეთს დაეხმარა ენახა გარკვეული ანაზღაურება ჩრდილოეთ ამერიკაში განცდილი დანაკარგებისთვის.
ეს დიდი ბრიტანეთისთვის მეტად ხელსაყრელი აღმოჩნდა:ესპანეთმა ძირითადად ინგლისისგან დაიწყო პროდუქტის ყიდვა თავის კოლონიებში ექსპორტისთვის.
ყოველივე ეს შეიცვალა, როდესაც ბრიტანეთმა 1707 წლის გაერთიანების აქტი გამოსცა, რომლის მიხედვითაც უნდა ყოფილიყო ერთ მმართველი და ერთი საერთო პარლამეენტი.
გვიანი 1600-იანებიდან ზოგ მემამულეს უკვე ჰქონდა შემოზღუდული მიწა, რგავდა და თესავდა გაუმჯობესებულ კულტურებს და სწავლობდა მიწის დამუშავების ახალ ხერხებს.
მიიჩნევა რომ 18 საუკუნეში მოხდა სოციალური ცვლილება, ბრიტანელები მიეჩვივნენ კომფორტს და მათთვის შემაშინებელი აღმოჩნდა წინა საუკუნეში გავრცელებული ფანატიკოსობა.
სამაგიეროდ მსოფლიო ზღვაზე ინგლისი უწინდებურად ინარჩუნებდა თავის უპირატესობას, მაშინ როდესაც ფრანგებმა ამ დროის მანძილზე დაკარგეს მთელი თავიანთი კოლონიები.
ხშირად, როდესაც წერდნენ რელიგიის მიმართ გულგრილობაზე და მისი როლის შემცირებაზე საზოგადოებაში, ყურადღების მიღმა რჩებოდათ სექტანტები, რომლებიც მოსახლეობის მეხუთედს წარმოადგენდნენ და მსგავსი პრობლემები არ აწუხებდათ.
დიდი ბრიტანეთი სავაჭრო პარტნიორები იყვნენ ასევე :გერმანიასთნა,ნორვეგიასთან,შვედეთთან,რუსეთთან,ჰოლანდიასთან,ამერიკასთან,აღმოსავლეთ აზიასთან.სავაჭრო საქმიანობის წარმოებისათვის უდიდესი მნიშვნელობა ენიჭებოდა ზღვას.
მაღალი ფენის წარმომადგენელთა ქალიშვილებს ჰქონდათ განათლების მიღების უფლება, თუმცა მათი განათლება მოიცავდა მხოლოდ შემდეგ საგნებს: მუსიკა, წერა, ფრანგული, ცეკვა, სახვითი ხელოვნება და საოჯახო საქმეების შესწავლა.
ასევე მიუხედავად რკინის გამოწრთობის ძველი ტექნიკებისა,კოქსისა და ქვანახშირის გამოყენების შედეგად გამოდნობის პროცესმა რკინა უფრო ხელმისაწვდომი გახადა და გააორმაგა მისი გამოყენება.
გეორგ -ის და გეორგ -ს მმართველობები დაახლოებით ერთმანეთს ჰგავდა, რამეთუ მათი პოლიტიკური ხედვა ძალაუფლების მოხვეჭა და კოლონიების ხელში ჩაგდება-განმტკიცება იყო.
ესპანეთში იგზავნებოდა: შალი,ტყავი,მარცვლეულობა,რკინა.იმპორტით შედიოდა: ღვინო,ზეთი,ჩირი, ციტრუსი,საღებავები,ოქროსა და ვერცხლის მონეტები და სხვა.
ბრიტანეთიდან იტალიაში გადიოდა:შალი,ტყავი,ბეწვეული,თევზი.იტალიიდან კი იმპორტირდებოდა : ღვინო,საპონი,ზეთი,ციტრუსები,ჩირი და სხვა.
2015 წლის მაისში მან ახსენა, რომ დაუბრუნდებოდა წინა ფილმების თემებს : "ყველაფერი იქნება ბუნებრივი და მოერგება იმ ადგილებს, სადაც გადავწყვიტეთ მათი მორგება. ბევრი არ არის, მაგრამ არის რამდენიმე, რაც ჩვენი აზრით მნიშვნელოვანია." მისი თქმით, აბრამსთან მუშაობა ჰგავდა ლუკასთან თანამშრომლობას.
აბრამსმა მირანდა გაიცნო უკანასკნელის მიუზიკლ „ჰამილტონის“ ჩვენებაზე, სადაც მირანდამ ხუმრობით შესთავაზა სასადილოს მუსიკის შექმნა, თუ ასეთი დასჭირდებოდა.
ფანასკერტელის ინდექსის იკვლევს ჯანდაცვის სფეროს ძირითადი მიმართულებებს, ასახავს ქართულ ფარმაცევტულ ბაზარზე მედიკამენტებზე არსებული ფასების რეალურ სურათს და ახდენს მონაცემების ანალიზს.
ფანასკერტელის ინდექსის სახელი დაკავშირებულია მე–15 საუკუნის ცნობილი ქართველი პოლიტიკური მოღვაწისა და მეცნიერის, ზაზა ფანასკერტელ-ციციშვილის სახელთან და მის წვლილთან ქართული მედიცინის განვითარებაში.
ფანასკერტელი ფარმა არის ინდექსი, რომელიც გაიანგარიშება ფარმაცევტულ ბაზარზე არსებული 200 დასახელების ყველაზე მოთხოვნადი მედიკამენტის ფასების მონიტორინგით, სადაც შედის როგორც ქართული, ისე უცხოური წარმოების მედიკამენტები.
ფანასკერტელის ინდექსი აერთიანებს სამედიცინო სფეროს მიმართულებების ისეთ ინდექსებს როგორიცაა: ფანასკერტელი ფარმა, ფანასკერტელი აფთიაქები, ფანასკერტელი კარდიოლოგია, ფანასკერტელი ჯანდაცვა, ფანასკერტელი კლინიკები, ფანასკერტელი–კეთილდღეობის ინდექსი.
თებერვლის თვის მონაცემები გამოქვეყნდა 2016 წლის 7 მარტს, რომლის მიხედვითაც ინდექსმა 12,7 პუნქტი შეადგინა და მედიკამენტების ფასები შემცირდა 4.5%-ით.
ზაზა ფანასკერტელი ძველი დროის ერთადერთი ქართველი ექიმი-მეცნიერია, რომლის ავტორობა სამკურნალო წიგნზე და მისი ბიოგრაფიული მონაცემები ეჭვს არ იწვევს.
პირველი სახის საცხოვრებელს მიეკუთვნებოდა კონუსისებური ფორმის არყის ხის ვიგვამები, ხოლო მეორეს - კონუსისებური კანადური ირმის ტყავიანი გადახურული ტიპის ვიგვამები.
ტრადიციულად, ინუს მოსახლეობა შედგებოდა ხალხებისგან, რომლებიც ზაფხულობით იკრიბებოდნენ ლაბრადორის ნახევარკუნძულზე და აღნიშნავნენ მის დადგომას.
ინუს ხალხისთვის ძალიან მნიშვნელოვანი იყო ევროპელებთან ვაჭრობა, ამიტომ მათი სეზონური შეკრება უფრო და უფრო ორიენირებული ხდებოდა სავაჭრო პოზიციების შენარჩუნებაზე.
ინუს საზოგადოება მთელი ისტორიის მანძილზე ითვლებოდა როგორც დამპყობელ ხალხად, რადგან სადაც ისინი გადასახლდებოდნენ, იმორჩილებდნენ იმ ტერიტორიებს და დიდი ხნის განმავლობაში რჩებოდნენ ერთსა და იმავე ადგილზე, მიუხედავად იმისა ჰქონდათ თუ არა ამის უფლება.
ვაჭრობის განვითარებასთან ერთად შეიცვალა ინუს ადგილსამყოფელიც, რაც იმას გულისხმობს, რომ მათ დაიკავეს ვაჭრობისთვის ხელსაყრელი ტერიტორია და მას შემდეგ შეწყვიტეს მომთაბარეობა, თუმცა ამას ცუდი შედეგიც ჰქონდა რადგან ამ ადგილებში დასახლებით ინუს ტრადიციები შეიცვალა, ზოგი წესჩვეულაბა კი საერთოდ გაქრა.
ამ ყველაფერთან ერთად ინუს საზოგადოებამ აირჩია ტერიტორია, სადაც მრავალფეროვანი ფლორა და ფაუნა იყო, რამაც სამომავლოდ დიდი გავლენა იქონია ინუს ხალხის ვაჭრობაში, არა მხოლოდ ევროპაში არამედ აზიაშიც.
რადგან ინუს საზოგადოება დასახლებული იყო ლაბრადორის კუნძულის ჩრდილოეთით, მათ ტერიტორიაზე მსგავსი ხის მასალები არ მოიპოვებოდა, რაც ვაჭრობისკენ უბიძგებდა მათ, ხოლო სანაცვლოდ გაჰქონდათ ბამბუკის ხე და თამბაქო, რომელსაც წმინდა ლოურენსის მდინარესთან მდებარე ხალხთან სავაჭროდ იყენებდნენ.
ზაფხულობით წმინდა ლოურენსის მდინარის მოსახლეობა დიდ ვაჭრობაში იყო ჩართული, სადაც ინუს ხალხი ვაჭრობდა აბნაკის, ალგონკინის და სხვა ტომების ხალხთან.
არავინ იცის როდის დასახლდნენ ინუს ცივილიზაციის წინაპრები ლაბრადორის ნახევარკუნძულზე, მაგრამ ცნობილია, რომ 1600 წლების დასაწყისში მათი რიცხვი 5500-ს აღწევდა.
მაშინ, როცა მამაკაცებს ევალებოდათ ნადირობა და ვაჭრობა, ქალები აკეთებდნენ საჭმელს, არყის ხისგან ამზადებდნენ კალათებს და ყურადღებას აქცევდნენ ბავშვებს.
ინუ — ყველა იმ მომთაბარე ტომის სახელწოდება, რომელიც კანადის ტერიტორიაზე, კერძოდ ლაბრადორის ნახევარკუნძულზე სახლობდა და თავს ნადირობითა და თევზაობით ირჩენდა.
ვიკინგების ეპოქაში გარკვეულ როლს თამაშობდა რელიგია, სკანდინავიურ მოსახლეობაში გავრცელებული იყო კერპთაყვანისმცემლობა და ძველი სკანდინავიური ღმერთები საკმაოდ დიდი პანთეონით იყო წარმოდგენილი.
ღმერთების პანთეონში შედიოდა რამდენიმე მნიშვნელოვანი ფიგურა, მაგალითად ოდინი, რომელიც მთავარ ღვთაებადაა მიჩნეული გერმანულ მითოლოგიასა და სკანდინავიურ ღმერთთა პანთეონში.
დროთა განმავლობაში სკანდინავიელთათვის ოდინის გავლენას გაუტოლდა მისი შვილის, თორის მნიშვნელობა, რომელიც მიჩნეული იყო ჭექაქუხილის ღმერთად და მოგზაურ ვიკინგთა ხელის წამმართველად.
ვიკინგებში გავრცელებული იყო წარმოდგენა უზარმაზარი სანადიმო დარბაზის ვალჰალას შესახებ, ვალჰალაში ოდინის მიერ გამართულ ნადიმს მხოლოდ ის ვიკინგი მეომრები დაეწვეოდნენ, რომლებიც ბრძოლებში გმირულად დაეცემოდნენ.
დეტალები ქრისტიანობის გამავრცელებელ მისიონერებთან და მათ მოღვაწეობასთან დაკავშირებით ძალიან მწირია და ამის გამო თითქმის შეუძლებელია სკანდინავიის გაქრისტიანების საერთო სურათის აღდგენა, შემორჩენილია მწირე დოკუმენტაცია, მათ შორის ერთ-ერთი ნაშრომი დაკავშირებულია ქრისტიანთა წმინდან ანსგართან, რომელიც 801 წელს დაიბადა, 865 წელს გარდაიცვალა და მთელი სიცოცხლის განმავლობაში ქრისტიანულ ეკლესიას ემსახურა.
ანსგარი ჩრდილოეთ ევროპაში ქრისტიანობის გამავრცელებლად ითვლება, მისი მისიონერული მოღვაწეობის შემდეგ, სკანდინავიის გასაქრისტიანებლად ნაბიჯები ქრისტიანულმა მხარემ მოგვიანებითაც გადადგა, რაც უფრო შედეგიანი აღმოჩნდა.
შუა საუკუნეები სამ ნაწილად იყოფა, პირველი ნაწილი გერმანული რკინის საუკუნეა, რომლის განმავლობაშიც ევროპის ჩრდილოეთ ნაწილში საზოგადოება ჩამოყალიბდა და განვითარდა, ევროპული შუა საუკუნეების მეორე პერიოდში მოქცეულია ვიკინგების ეპოქა, რომლის პერიოდშიც სკანდინავიის მოსახლეობის გავლენა ძალიან გაფართოვდა და ბევრი ქვეყნის ისტორიაზე იქონია გავლენა.
სკანდინავიური ქვეყნების ტერიტორიების მაშინდელ მოსახლეობას, ნორმანებს, ანუ ვიკინგებს, მთელი ამ პერიოდის განმავლობაში ძალიან ძლიერი გავლენა ჰქონდათ დიდ ტერიტორიებზე, ამის გამომწვევი მიზეზები იყო მათი გრძელვადიანი საზღვაოსნო ექსპედიციები, დაპყრობები და მეკობრეობა გარემომცველ ტერიტორიებზე.
მიგრაციების მეშვეობით სკანდინავიელებისთვის შესაძლებელი გახდა მიეღწიათ და დასახლებულიყვნენ ისეთ ტერიტორიებზე, რომლებიც დღეს ისეთი ქვეყნების შემადგენლობაშია, როგორებიც არიან დანია, შვედეთი, ნორვეგია, დიდი ბრიტანეთი, რუსეთი, უკრაინა და სხვა.
ვიკინგების ეპოქის განმავლობაში სკანდინავიურმა საზოგადოებამ ევროპელებისათვის ბევრ უცნობ ტერიტორიაზე დაიდო ბინა, ვიკინგები დასახლდნენ ისეთ ადგილებში, როგორებიცაა დღევანდელი ისლანდია, ინგლისის აღმოსავლეთ ნაწილი, ცენტრალური რუსეთი, გრენლანდია და სხვა.
ამ ეპოქის რამდენიმე საუკუნის განმავლობაში გაჩნდა ძალიან ბევრი შესაძლებლობა ახალი აღმოჩენებისა და ვაჭრობისთვის, ამ შესაძლებლობებს კი ნორმანები ხელიდან არასდროს უშვებდნენ.
ტერიტორიების დაპყრობა ვიკინგებისთვის არ ყოფილა უბრალოდ გავლენის არეალის გაფართოება, ყოველ ახალ მიწაზე ვიკინგ მეომრებს სარგებელის ახალი შესაძლებლობა ხვდებოდათ.
ევროპულმა მოსახლეობამ, რომელსაც მრავალჯერ, ყოველივე გაფრთხილების გარეშე დაესხნენ თავს, გაითავისა, რომ ჩრდილოელი მეზობლობა მას კარგს არაფერს მოუტანდა, შედეგად ევროპულ საზოგადოებაში მალევე გავრცელდა ხმა სკანდინავიელთა სისასტიკის შესახებ.
ვიკინგთა აქტიური ექსპედიციები მათი ცხოვრების კულტითვე იყო განპირობებული, მათ დროთა განმავლობაში გაითავისეს ერთი რამ, რომ სიმდიდრის მოხვეჭა ძალიან მარტივი იქნებოდა, თუ ისინი ევროპის მშვიდობიან მოსახლეობას დაატერორებდნენ.
მერვე საუკუნის შუა ხანებიდან დაწყებულმა მოგზაურობამ ნორმანების ცხოვრების წესად აქცია ქონების ძიება, რაც მათთვის პირდაპირ კავშირში იყო ძალაუფლების ზრდასთან და დიდებასთან.
ვიკინგების ეპოქა ახალი წელთაღრიცხვით მერვე საუკუნის შუა რიცხვებიდან დაიწყო და მეთერთმეტე საუკუნის შუა ხანებამდე გაგრძელდა, ეს ეპოქა წინ უსწრებდა გერმანულ რკინის საუკუნეს, რომელიც ა.
ეკლესიები სკანდინავიურ მიწებზე პირველად მეთერთმეტე საუკუნის დასაწყისში გამოჩნდა და ვიკინგების ეპოქის მიწურულს, მეთერთმეტე საუკუნის ბოლოს უკვე ბევრგან იყო აღმოცენებული საეკლესიო კერა.
ინგლისი ვიკინგებისთვის ერთ-ერთი ყველაზე მარტივად ხელმისაწვდომი ტერიტორია იყო და მერვე საუკუნის ბოლოდან ვიკინგური ეპოქის დასასრულამდე ინგლისის ტერიტორიების დაპყრობა არაერთხელ მოახერხეს.
ქრისტიანობის გავრცელება ვიკინგებში ძალიან გახანგრძლივდა, მაგრამ ვიკინგების ეპოქის დადგომისთანავე დაიწყო, სკანდინავიელთა კავშირი ევროპულ ქვეყნებთან ნელ-ნელა ნორმანების გაქრისტიანებით დასრულდა.
ვიკინგ მეომრების სწრაფ გადაადგილებას და ეფექტურ თავდასხმებს ხელს უწყობდა მათ მიერვე აშენებული გემები, ლონგშიფები, რომლებიც დროთა განმავლობაში სკანდინავიური მითოლოგიის ნაწილად იქცნენ.
მიუხედავად იმისა, რომ მექანიკაში მცირედი ცვლილებები არის შეტანილი, რეცენზენტებმა იგი გააკრიტიკეს მოკლე ხნიანობის გამო, თუმცა შეაქეს სიუჟეტი.
მასში შესაძლებელი არის საკუთარი პერსონაჟის შექმნა, სამყაროს ნებისმიერ წერტილში გადაადგილება, ტერიტორიების გამოკვლევა და ძირითადი დავალებების გადადება განუსაზღვრელი ვადით
ის ისტორია მიმდინარეობს ამავე სახელწოდების ფრაქციის გარშემო, რომელიც ცდილობს მოიპოვოს "ჯვაროსანთა რელიქვიები", რისი საშუალებითაც შესაძლებელი არის ჯადოქარი მეფის, უმარილის დამარცხება, რომლის მიზანი არის თამაშის შვიდ ღვთაებაზე შურის ძიება.