polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
მესროპის წინაშე არსებობდა საკმაოდ რთული სამეცნიერო საკითხი - რამდენიმე ათეული დიალექტის არსებობის პირობებში მას აუცილებლად უნდა განესაზღვრა საერთო სალიტერატურო ენის ფონეტიკური ნორმები (7 ასო გადმოსცემდა ენის ხმოვან ბგერას, ხოლო 29 თანხმოვან ბგერათა ჯგუფს).
მეფემ წარგზავნა თავისი სწავლული სპეციალურ ელჩად ჩრდილოეთ მესოპოტამიაში, ეს იყო თავადი ვაგრიჩ ხადუნი, რომელიც შეხვედრია სავარაუდოდ, დანიელ ეპისკოპოსის მღვდელს იერემია აბელს და მისი დახმარებით შეუძენია ახლადაღმოჩენილი დამწერლობა.
როდესაც დიდი რაოდენობით ადამიანებმა შეისწავლეს იგი, ამის შემდეგ მეფეს გაუცია ბრძანება, რომ მთელს სომხეთში ესწავლებინათ ამ დამწერლობის გამოყენებით.
ადონცმა სტატიაში "მაშტოცის და მისი მოწაფეების ცხოვრების უცნობი ფურცლები" უარყო ტერ-მკრტჩიანის დათარიღება პატრიარქ ფოტიას ნაწერების საფუძველზე.
შრომის - "ბიბლიოთეკა", ერთ-ერთი თავში საუბარია ვინმე მღვდელ მასტუბიოსზე სომხეთიდან, რომლისთვისაც თეოდორ მაპსუეტის მიერ დაიწერა საეკლესიო ტრაქტატი.
თეოდორ მაპსუეტის ცნობილი ბიოგრაფიული მონაცემების გამოყენებით, ადონცი მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ჩრდილოეთ მესოპოტამიაში მაშტოცსა და მაპსუეტის შეხვედრა უნდა მოხდარიყო არა უგვიანეს 383-392 წლებისა.
დანიელის დამწერლობის გამოყენების წარუმატებელი ცდის შემდეგ, სომხეთის მეფის ვრამშაპუხის და კათოლიკოს სააკის დავალებით მაშთოცი მოწაფეთა ჯგუფთან ერთად გაემგზავრა ჩრდილოეთ მესოპოტამიაში.
მან მოინახულა ქალაქის ბიბლიოთეკა, სადაც ის შეხვედრია მის მფლობელს ორატორ პლატონს, რომელსაც მიუთითებია მეორე ორატორზე, სახელად - ეპიფანია, ხოლო ეს უკანასკნელი გარდაცვლილი დახვედრიათ.
ხორენაცი გვამცნობს, რომ არკადიუსისის გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე მისი ვაჟის, თეოდოსი მცირეს ასვლისას მესროპი დაბრუნდა სომხური ენის დამწერლობის ნიშნებით ხელში.
სომხური დამწერლობისთვისაც, სავარაუდოდ, იგივე სისტემა უნდა ყოფილიყო გამოყენებული, მაგრამ და ვინაიდან სომხური ენა განსხვავდება ბერძნულისაგან დიდი რაოდენობით კონსონანტური ფონემებით , ამ სპეციფიკური სომხური ბგერების გამოსახატავად მაშტოცმა დაუმატა ახალი სიმბოლოები.
ანბანის გრაფიკულ სახეზე საუბრისას, კორიუნი წერს, რომ მაშტოცმა გამოსახა ანბანის მთელი რიგი განსხვავებანი - "წვრილი და მსხვილი, მოკლე და გრძელი, ცალკემდგომი და ორმაგი".
"დანიელის დამწერლობა", შესაძლოა, იყო დაკარგული ძველი სომხური დამწერლობის ნიმუში, მაგრამ საუკუნეში მას უკვე აღარ შეეძლო ადეკვატურად დაეფიქსირებინა მაშინდელი სომხური ენა.
387 წელს, როდესაც სომხეთი გადაინაწილა ქრისტიანულმა რომის იმპერიამ და ზოროასტრიზმის მიმდევარმა პართიამ კერპთაყვანისმცემლობა სომხეთში შესუსტებას იწყებს.
უკვე საუკუნის ბოლოს შეიქმნა სომხური ანბანი, ბიბლიის სომხურ ენაზე სათარგმნელად, რათა ქრისტიანობის სტატუსი შენარჩუნებულიყო რეგიონში და დომინანტური რელიგიაც გამხდარიყო სომხეთში.
ამერიკელი ლინგვისტი ჩარლზ ფერგიუსონი აღნიშნავს, რომ ანბანის შექმნისას მაშტოცი ცდილობდა, მიეღწია მნიშვნელოვანი გრაფიკული განსხვავებებისთვის როგორც ბერძნული, ასევე სირიული ანბანისაგან, რომლებსაც მათი მეზობელი ხალხები იყენებდნენ.
ასევე, არსებობს ადრეული შუა საუკუნეების წყაროები (მაგ: "წმიდა პატრიარქ სააკის და ვარდაპეტ მაშტოცის ისტორია», ს., "ცხოვრება და სიკვდილი წმინდა ვარდაპეტ მესროპისა" კარაპეტ სასნეცი, - საუკუნე), რომელთა დეტალები მეორდება საუკუნის ავტორებსა და ისტორიული მეცნიერებაში, თუმცა ზოგადად, ისინი არ განიხილება, როგორც ძირითადი ისტორიული წყარო.
ამის შემდეგ მაშტოცი გაემგზავრა ქალაქ სამოსატში, სადაც ბერძენ მწიგნობარსა და კალიგრაფ როპანოსომის დახმარებით დაასრულა სომხური დამწერლობის მოხაზულობის ტექნიკა - საბოლოოდ გამოსახა ასოთა შორის ყველა განსხვავება - წვრილი და მსხვილი, მოკლე და გრძელი, ცალკეული და ორმაგი და შეუდგა მის თარგმნას".
სომხეთში დაბრუნების შემდეგ, ლაზარ ფარპეცის ცნობით, კათოლიკოსმა სააკმა წარმოუდგინა მას სწავლულ მონაზონთა ჯგუფი, რომელთა დახმარებით მაშტოცმა საბოლოოდ დაადგინა სომხური ენის ფონეტიკური და ორთოგრაფიული ნორმები.
მაშტოცი გაემგზავრა ვაგარშაპატში, სადაც მალე კათოლიკოს სააკ პარტევთან შეიკრიბა სპეციალური საეკლესიო კრება, კორიუნის გადმოცემით, ეს კრება იყო სომხეთის ბედ-იღბალით შეწუხებული ნეტარი ძმების კრება, რომელთა სურვილი იყო სომხური დამწერლობის შექმნა.
პირველადი წყაროების ახალი კვლევის საფუძველზე ისტორიკოსებმა და ენათმეცნიერებმა საუკუნის შუა წლებდან განსაზღვრეს სომხური ანბანის შექმნის თარიღი - 405-406 წლები.
იგი გრძნობს მოახლოებულ ხიფათს, რომელიც გამორჩეულობამ შეიძლება მოუტანოს და სიტყვებით გადმოსცემს სათქმელს „იგი ისეთი უნდა გახდეს როგორიც არიან სხვები“.
ნაწარმოების დასაწყისში ვეცნობით ტომის ირგვლივ არსებულ მოვლენებს, საიდანაც ჩნდება „იგის“, როგორც მას ავტორი უწოდებს, უჩვეულო დამოკიდებულება სამყაროსადმი.
ძველი ბელადის „დაძინების ქარაფზე“ ასვლისა და კვალის დატოვების შემდეგ, იგის უჩნდება კითხვები, მის „სხეულში გაკვირვება აწრიალდება“ და ცდილობს ამოხსნას საიდუმლო, რაც გარშემომყოფებისთვის შეუმჩნეველი ხდება.
ჯემალ ქარჩხაძის მოთხრობაში „იგი“ აღწერილია პრეისტორიული ხანის ადამიანების არსებობა და მათგან ერთ-ერთის ცხოვრების გზა პიროვნებად ჩამოყალიბებამდე და მის შემდეგ.
ზუნდაგის წყალზე, იმ ადგილას, რომელსაც მოსახლეობა ქვახიდი ღელეს, ზოგჯერ კი ხიდითავღელეს უწოდებს, ქვის ხიდი უნდა ყოფილიყო, რომელიც ქობულეთ-ჩაქვის უღელტეხილით სოფლე ზუნდაგში გადასულ ქარავანს აჭარის ხეობის ცენტრალური გზის პირას გაშენებულ სოფელ ქვემო მახუნცეთში ჩაიყვანდა.
ჩაქვის მხრიდან სოფლელ პირველ მაისში გადასულ მგზავრებს ამ სოფლის ქვისთაღოვანი ხიდი ასევე ხეობის ცენტრალურ გზაზე გადაიყვანდა, აგარაში ჩასული მგზავრები კი ქვემო აგარის წყალზე არსებული ქვისთაღოვანი ხიდით ცენტრალურ გზაზე გადადიოდნენ.
ამ ხიდს იყენებდნენ აგრეთვე სოფელ პირველი მაისის ტერიტორიაზე ცენტრალური გზიდან ორასიოდე მეტრის სიმაღლეზე კლდის კენწეროზე ატყორცნილი, ზედ უფსკურლის პირზე გაშენებულ ციხეზე ასასვლელადაც.
როგორც ჩანს , ეს ისტორიული გზა ზღვისპირას იღებდა სათავეს და მდინარე კინტრიშის ხეობით, სადაც რამდენიმე თაღოვანი ქვის ხიდია დაცული, პერანგას მთას გადაივლის.
საზოგადოდ, როგორც ამ კონსტრუქციის ხიდების მშენებლობის ეპოქის, ისე მშენებელთა ვინაობის საკითხებზეც სამეცნიერო ლიტერატურაში გამოთქმული აზრი დადასტურებული არ არის.
საუკუნის რუსულ პერიოდულ გამოცემებს ისეთი ტენდენცია ჰქონდათ, რომ ლაზეთსა და მეზობელ ტაო-კლარჯეთში დაცული ქვისთაღოვანი ხიდები მაინცდამაინც უცხოელების, კერძოდ ვენეციელების ან გენელების ნახელავი უნდა ყოფილიყო.
გაზეთი „ნოვოე ობოზრენიე“, ამ კონსტრუქციის ხიდებს ბიზანტიელთა მიერ აგებულ ხიდებად თვლიდა, ხოლო გაზეთი „ჩერნომორსკი ვესტნიკი“ — გენუელთა მიერ აშენებულად.
ამ ხიდების მშენებელთა ვინაობის შესახებ ანალოგიურ აზრს ატარებდა გაზეთი „კავკაზიც“, ხოლო „კავკაზსკი ვესტნიკი“, 1892 წელს უშუალოდ ჭოროხის შესართავთან არსებული ხიდის შესახებ მიუთითებდა, რომ იგი თითქოსდა გენუელების აგებული იყო.
ჩერნომორსკი ვესტნიკი 1899 წელს წერდა, რომ ადიდებულმა ჭოროხმა გაიტაცა რამდენიმე საუკუნის წინათ გენუელტა მიერ აშენებული ქვის ხიდის ბურჯები, რომელთა სიმტკიცე აკვირვებდა მის მნახველ ინჟინრებს.
ჩვენს დროში უკვე აღარ არის ხიდები, რომლებიც ჭოროხის და კინტრიშის, ერგის წყლის შესართავთან ახლოს, სოფელ აჭარისწყალთან და ქედაში მდინარე აჭარისწყალზე, სოფელ ცხმორისში და შანთაძეებში იდგა.
იმ საქარვნო გზებს შორის, რომლებიც აჭარაზე გაივლიდა, ძირითადი უნდა ყოფილიყო ჩრდილო კავკასიისა და მცირე აზიის ქვეყნების დამაკავშირებელი გზა, რომელიც შავი ზღვის სანაპიროზე გაივლიდა.
ეს ტრასა ქობულეთზე გადმოვლით შემოდიოდა ბათუმის ზონაში, ხოლო აქედან აფსაროსს, ანუ ჭოროხს გადაკვეთავდა, საიდანაც უფრო სამხრეთით მიემართებოდა.
კერძოდ მდინარე კინტრიშის ახლოს იქ, სადაც იგი ზღვას ერთვის და მდინარე ჭოროხის ქვემო წელზე ბათუმიდან ტრაპიზონისაკენ მიმავალ ამ სანაპირო გზაზე.
ამაზე მეტყველებს შემორჩენილი გზები, რომელთაგან ერთი ჩაქვიდან სოფლელ ზუნდაგის ქედით მახუნცეთში, ხოლო მეორე, ჩაქვიდან ქედებზე გადავლით პირველ მაისსა და აგარაში ჩადის.
ჭოროხის შენაკადად მურღულის წყალზე, მის შესართავთან სანახევროდ დანგრეული ყოფილა მურღულის ხიდი, რომელიც 85 მეტრ სიგრძეზე იყო გადაჭიმული და ამ ტიპის ერთ-ერთ ყველაზე დიდ ნაგებობას წარმოადგენდა.
ქვისთაღოვანი ხიდი, თაღოვანი ხიდი, კამაროვანი ხიდი, თამარის ხიდი — თაღოვანი კონსტრუქციის ქვის ხიდის გავრცელებული ამიერკავკასიის ტერიტორიაზე.
მიუხედავად მუსლიმთა რაოდენობის თანდათანობით შემცირებისა სომხეთში, რეგიონის რუსეთთან შეერთების და ამის გამო მომხდარი მიგრაციული პროცესების მომენტიდან ყარაბახის კონფლიქტამდე, შენარჩუნებული იყო მსხვილი მუსლიმური საზოგადოება, რომელიც ძირითადად შედგებოდა აზერბაიჯანელებისაგან, თუმცა ისინი თითქმის მთლიანად დეპორტირებულ იქნენ რესპუბლიკის ტერიტორიიდან.
მეტ-ნაკლებად მასიური გადასახლება იყო 1603 წლის ერევნის და ნახიჩევანის ტერიტორიებიდან 250 000-ზე მეტი სომეხის გადასახლება შორეულ სპარსეთში, ხორასნის ოლქში.
1603 წელს ირანის შაჰის აბას -ის მიერ რეგიონის მოსახლეობის ტოტალურმა გადასახლებამ და მათ ადგილებზე თურქმანული ტომების ჩამოსახლებამ საბოლოოდ შეცვალა დემოგრაფიული სიტუაცია სომხეთში მუსლიმი მოსახლეობის სასარგებლოდ.
არაბი და მოგვიანებით ქურთი ტომები დასახლდნენ სომხეთში პირველი არაბული შემოსევების დროს და მნიშვნელოვანი როლი ითამაშეს სომხეთის პოლიტიკურ და სოციალურ ისტორიაში.
სპარსეთის სეფიანთა, აფშარიდების, ზენდების და ყაჯართა დინასტიების დროს სომხეთი გახდა შიიტური სპარსული სამყაროს წევრი, თუმცა მყარად შეინარჩუნა ქრისტიანული იდენტობა.
1993 წლის დეკემბერში სომხეთის შეიარაღებული ჯგუფები შეეცადნენ ქალაქ ფიზულის აღმოსავლეთით გადაადგილებას, მაგრამ შეეჯახნენ უპრეცედენტო წინააღმდეგობას და იძულებული გახდნენ უკან დაეხიათ.
15 დეკემბრიდან აზერბაიჯანული ჯარის ნაწილები დაადგნენ თანმიმდევრულ კონტრშეტევით ოპერაციებს ერთდროულად 5 მიმართულებით - ფიზულის, ხოჯავენდის, აგდამის, მარდაკერტის და კელბაჯარის.
1993 წლის აგვისტოს ბოლოს კუბატლის აღების შემდეგ სომხებმა გამოაცხადეს ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ ინფორმაცია, რაც აიხსნებოდა გადაჯგუფების აუცილებლობით და ყველა მონაცემებით, სომხეთიდან ახალი შეიარაღებული ძალების მიღების მოლოდინით.
ოქტომბრის ბოლოს სომხეთის შეიარაღებული ნაწილები (ეს იყო სწორედ სომხეთის რეგულარული არმიის ნაწილები და არა ყარაბახის ჯარები) სწრაფად დაეუფლნენ აზერბაიჯან-ირანის საზღვარზე მდებარე ჰორადიზს სამხრეთ აღმოსავლეთ ფიზულს და ზანგელანის რაიონს.
შედეგად, ჰორადიზი, რომელიც მდებარეობს მნიშვნელოვან გზაჯვარედინზე - მიმავალი ჩრდილოეთით ქალაქ ფიზულისაკენ, და დასავლეთით ჯებრაილის რაიონისაკენ, აგრეთვე, კუბატლისა და ზანგერალასკენ და მთელი რიგი სოფლები, რომლებიც ამ გზის გასწვრივ ტერიტორიებზე მდებარეობენ გადავიდა აზერბაიჯანის კონტროლის ქვეშ.
6 იანვარს 702-ე პოლკის ნაწილები არღვევენ მოწინააღმდეგის სიმტკიცეს, ბრძოლებით შედიან ჰორადიზში, იკავებენ დასახლებულ პუნქტს, რკინიგზის სადგურის მიმდებარე ტერიტორიას და სტრატეგიულად მნიშვნელოვან ხუდაფერინის ხიდს მდინარე არაქსზე .
მთავარი დარტყმა აზერბაიჯანის ნაწილებმა მიიტანეს ბეილაგანის რაიონში, მთიანი ყარაბაღის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ჰორადიზის და ფიზულის მიმართულებით.
აზერბაიჯანული მხარის ცნობით, 5 იანვარს აზერბაიჯანელებმა ხელთ იგდეს 3 ტანკი, ტანკსაწინააღმდეგო მოწყობილობა "-", 6 ტყვიამფრქვევი, 10 სატრანსპორტო საშუალება, დიდი რაოდენობით ცეცხლსასროლი იარაღი და მოწინააღმდეგის საბრძოლო მასალა.
ამ დღეს სოფელ შუკიურბეილთან ბრძოლაში, ჰორადიზის მახლობლად დაიღუპა 702-ე პოლკის მეთაურის თანაშემწე დაზვერვის კაპიტანი ელხან ზილფუგაროვი, რომელსაც სიკვდილის შემდეგ მიენიჭა აზერბაიჯანის ეროვნული გმირის წოდება.
სომხეთის სსრ-ის კულტურის დამსახურებული მოღვაწე, მუსიკათმცოდნე, კომპოზიტორი და ფოლკლორისტი სპირიდონ მელიქიანი დაიბადა 1880 წლის 1 დეკემბერს ეჩმიაძინში.
სპირიდონ მელიქიანმა ჩაიწერა 1000-ზე მეტი სომხური ხალხური სიმღერა, რომელიც შევიდა მუსიკალურ ნაკრებში „შირაქული სიმღერები“ , „სომხური ხალხური სიმღერები და ცეკვები“ .
კიდევ ერთ გასხნით მატჩში სსრკ ნაკრებმა ვასილი რაცის გოლით დაამარცხა ნიდერლანდები, მიუხედავად იმისა, რომ ნიდერლანდების ნაკრები მთელი მატჩი დომინირებდა.
ინგლისმა მატჩი კარგად დაიწყო, ლინეკერმა და გლენ ჰოდლიმ სახიფათოდ დაარტყეს კარში, მაგრამ ინგლისის დაცვა ტერი ბატჩერის არყოფნაში დასუსტებული იყო და მარკო ვან ბასტენისგან პირველივე ნახევარში გაუშვა გოლი, როცა ვან ბასტენმა ბატჩერის შემცვლელი ტონი ადამსი მოატყუა.
მეორე ტაიმში ლინეკერმა საგოლე პასი მისცა ბრაიან რობსონს, რომელმაც ჰანს ვან ბროიკელენს თავზე გადაუგდო ბურთი და ანგარიში 53-ე წუთზე გაათანაბრა.
71-ე წუთზე ვან ბასტენმა მეორე გოლი გაიტანა შორეული დარტყმით, ხოლო 5 წუთში საბოლოო ანგარიში, 3-1 დააფიქსირა კუთხურის შემდეგ ახლოდან გატანილი გოლით.
საზოგადოების მიერ წამოყენებული პროტესტი ხელისუფლებას აიძულებს იმოქმედოს და დაწყებულ „ომში“ ჩაებას. ,ტიფლისის” მე-5 სერიაში, ავტორები სხვა სერიებიდან განსხვავებით ცდილობენ, თხრობაში შეიტანონ ის პრობლემები, რომელიც დღესაც აქტუალურია, იმსჯელონ, განიხილონ, დააფიქსორონ გარკვეული პოზიცია.
სერიალში, ამ მცირე პასაჟის გარდა, ამილახვართა ისტორიის შესახებ თითქმის არაა მოთხრობილი, თუმცა რჩება ინტრიგა, მოვლენების გააქტიურებისა და სხვადასხვა მიმართულებით განვითარების პერსპექტივა.
მ სერიაში ავტორები თბილისის ისტორიებით არ შემოიფარგლებიან არამედ მოქმედება აჭარაშიც ვითარდება, რაც მათ საშუალებას აძლევს თემის გასაშლელად და იმ ეპოქის უფრო გამოსაკვეთად, რაც დღესაც არ კარგავს პოლიტიკურ აქტუალურობას.
ერთ-ერთ ეპიზოდში, ფაშასა და რუსი გენერლის შეხვედრის სცენაში აჭარელი კითხულობს: „თქვენ კი ეს ქვეყანა ორად გაყავით, მაგრამ მე რაღა მრჩებაო?
ამ სერიაში მკვეთრად გამოიკვეთა ორბელიანის მოქმედების არეალი, რომელიც არა მხოლოდ ფიზიკურ დაპირისპირებას გულისხმობს, არამედ საზოგადოების მორალურ გამოფხიზლებას.
გენერალი დიასი უმალ შეუდგა საძირკვლის მოსამზადებელ სამუშაოებს და უკვე 1902 წლის 2 იანვარს, უხელმძღვანელა საძირკველი ქვის ჩადებას, სადაც ასევე ჩაუშვა ოქროს ყუთი, რომელშიც მოთავსებული იყო ჩანაწერი დამოუკიდებლობის შესახებ და იმ ეპოქაში გამოცემული მონეტები.
თუმცა, 1906 წლის მაისში, როდესაც ფუნდამენტის მშენებლობა დასრულდა და 2 400 ქვისგან 25 მეტრი სიმაღლის სვეტი აშენდა, მონუმენტი ჩამოიშალა, რის შემდეგაც, პრეზიდენტმა ინჟინრებისგან შემდგარი შემსწავლელი კომისია შექმნა.
სამუშაოები ხელახლდა დაიწყო შესაბამისი კომიტეტის ზედამხედველობის ქვეშ, რომელშიც შედიოდნენ ინჟინრები — გილერმო ბელტრან ი პუგა, მანუელ მაროკინ ი რივერა და არქიტექტორი მანუელ გოროსპე.
მონუმენტი ზუსტ დროში დასრულდა იმ ღონისძიებებისათვის, რომლებიც 1910 წელს, მექსიკის დამოუკიდებლობისათვის ომის დაწყებიდან 100 წლისთავისადმი უნდა გამართულიყო.
1925 წელს, პრეზიდენტ პლუტარქო ელიას კალიესის მმართველობისას, მექსიკის დამოუკიდებლობისათვის მებრძოლ გმირთა ნეშტები მონუმენტის საძირკველში გახსნილ მავზოლეუმში გადაასვენეს.
ლამპორტი, იგივე დონ ხულიენ დე ლამპარტ ი გუსმანი ირლანდიელი ავანტიურისტი იყო, რომელიც მეჩვიდმეტე საუკუნის შუა წლებში მექსიკურმა ინკვიზიციამ შეიპყრო მას შემდეგ, რაც მისი გეგმა აღმოაჩინეს ახალი ესპანეთის დამოუკიდებლობასთან დაკავშირებით.
მარჯვენა ხელში, ანგელოზს დაფნის გვირგვინი უჭირავს; ხელი მექსიკის დამოუკიდებლობისათვის ომის ერთ-ერთი ლიდერის, მიგელ იდალგოს ხელს განასახიერებს; მარჯვენა ხელში კი ანგელოზს დამსხვრეული ჯაჭვი უკავია, რაც თავისუფლებას განასახიერებს.
სტრუქტურა ფოლადისგანაა დამზადებული და მოპირკეთებულია ნატეხი ქვით, რომელზეც დეკორირებულია გვირგვინები, პალმები და რგოლები, ასევე დამოუკიდებლობის ომის ზოგიერთი ფიგურის სახელი.
2010 წლის 30 მაისს, დამოუკიდებლობისათვის ომიდან ორასი წლისთავისადმი მიძღვნილი ღონისძიებების ფარგლებში, ეროვნულ გმირთა ნეშტები მავზოლეუმიდან გამოასვენეს და ეროვნულმა არმიამ სრული სამხედრო პატივით ჩაპულტეპეკის სასახლეში, ისტორიის ეროვნულ მუზეუმში გადაასვენა, სადაც ისინი ანთროპოლოგიისა და ისტორიის ეროვნული ინსტიტუტის წევრებმა შეისწავლეს.
ამ წარწერის წინ, აღმართულია ლომის გიგანტური ქანდაკება, რომელსაც ბავშვი მიუძღვის, რაც განასახიერებს ახალგაზრდობის სიძლიერესა და უბიწოებას ომის დროს, მაგრამ მორჩილებას მშვიდობიანობის ჟამს.
მავზოლეუმში არ განისვენებს აგუსტინ დე იტურბიდე, რომელმაც 1821 წელს მექსიკის ესპანეთისგან დამოუკიდებლობას მიაღწია, ის მეხიკოს საკათედრო ტაძარში მარხია.
დამოუკიდებლობის ანგელოზი , შემოკლებით ცნობილი, როგორც „ელ-ანხელი“ , ოფიციალურად დამოუკიდებლობის მონუმენტი — გამარჯვების კოლონა მექსიკის დედაქალაქ მეხიკოში, რეფორმის გამზირის მთავარ წრიულ გზაჯვარედინზე.
1998 წლის 16 სექტემბერს, მექსიკის პრეზიდენტმა ერნესტო სედილიომ და ფედერალური რაიონის მთავრობის მეთაურმა კუაუტემოკ კარდენასმა მავზოლეუმი სამუდამოდ გახსნეს საჯაროდ.
1975 წელს მიხეილ თუმანიშვილმა თავის სტუდენტებთან და თანამოაზრეებთან ერთად ჩამოაყალიბა ახალი თეატრალური დასი, რომელმაც იმთავითვე მიიქცია საზოგადოების ყურადღება.
თეატრში დღემდე ძირითადად მიხეილ თუმანიშვილის მოწაფეები მოღვაწეობენ, რომლებიც ცდილობენ შეინარჩუნონ თეატრის საუკეთესო ტრადიციები და ამავე დროს არ ერიდებიან თამამ ექსპერიმენტებსაც.
საუკუნის შუაში ომანელმა არაბებმა გადაიტანეს დარტყმა, რომელიც მათ მიაყენა ევროპელი კოლონიზატორების გამოჩენამ და დაიწყეს მათი გამოდევნა ინდოეთის ოკეანის დასავლეთი ნაწილიდან.
1853 წლისთვის ომანის სულთანებიდან ყველაზე უძლიერესმა — საიდ იბნ სულთანმა, დაამყარა კონტროლი აფრიკის სანაპიროების მნიშვნელოვან რაიონებზე და გადაიტანა თავისი დედაქალაქი მასკატიდან ზანზიბარზე.
კუნძული ადიოდა ახალ სიმაღლეებზე, რომელიც დაკავშირებული იყო სპილოს ძვალზე და მონებზე გაზრდილ მოთხოვნებზე — საქონელზე, რომლებიც შემოდიოდა ადგილობრივ ბაზარზე აფრიკიდან.
1964 წლის დასაწყისში ბრიტანეთის ხელისუფლებამ გადასცა ზანზიბარი არაბეთის სულთანს, და უკვე ერთი კვირის შემდეგ ზანზიბარი გამოცხადდა დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ.
ბრიტანელების წასვლის შემდეგ კუნძულზე დაიწყო აჯანყება: შავკანიანებმა არ მოინდომეს მომავალშიც დარჩენილიყვნენ არაბების ხელქვეითებად და ჩამოაგდეს ისინი.
ში მაყურებლები დგანან „შეშინებულთა“ ნიღბებით, სცენაზე კი ჯერალდ სკარფის ანიმაციური ყვავილები, გაცოცხლებულები კომპიუტერული გრაფიკით, მიემართებიან ერთმანეთისკენ კედლის ორი მხრიდან.
სიმღერის დასასრულს სცენა მწვანე ფერით ივსება და მოქმედება კვლავ ვილას და როჯერის საუბარზე გადადის, რის შემდეგაც „ , 3“-ის დასაწყისში კედელი იმსხვრევა, ტელეარხების გადართვით.
ტექნიკური პერსონალი „ “-ის დროს ასრულებს კედლის მშენებლობას და როჯერს ერთადერთ ცარიელ ადგილს უტოვებს, საიდანაც უკანასკნელი მსმენელს „ “-ის დროს ემშვიდობება.
ორ ხმაში შესრულებულ ამ ნომერს მოჰყვება კადრები, რომლებიც ასახავენ მუსიკოსის მოგზაურობას დიდი ბაბუის, ჯორჯ ჰენრის საფლავზე - შვილებთან, ჰარისთან და ინდიასთან, აგრეთვე ჯეკთან ერთად.
ამ მოკლე ვიდეოში იგი მაყურებელს წარუდგენს ფილმს და უამბობს საკუთარი გამოცდილების შესახებ, კერძოდ - ახალგაზრდულ წლებზე, როდესაც ახალი გამოსული იყო და პინკ ფლოიდი კონცერტების სერიით მოგზაურობდა.
სახელწოდებით „ “ შედგენილი ეს ვიდეო შეიცავს როჯერის და ნიკ მეისონისადმი დასმულ კითხვებს, რომლებიც მსმემელებმა ფილმის გამოსვლამდე გამოუგზავნეს.
გამოსვლას აგრეთვე ახლდა სპეციალური დამატებითი ჩანაწერი, რომელშიც როჯერ უოტერსი და ნიკ მეისონი პასუხობენ მოყვარულთა მიერ გამოგზავნილ კითხვებს.
ყოველი ზარბაზანი, რომელიც მზადდება; ყოველი გაშვებული სამხედრო გემი; ყოველი რაკეტა საბოლოოდ ნიშნავს მათ გაძარცვას, ვინც მშიერია და არ არის მაძღარი, ვინც იყინება და სამოსი არ აქვს.
ედუარდ მირზოიანმა აღზარდა ისეთი ცნობილი მუსიკოსები და კომპოზიტორები როგორიცაა - კონსტანტინე ორბელიანი, რობერტ ამირხანიანი, ხაჩატურ ავეტისიანი და სხვები.
ედუარდ მირზოიანმა შექმნა უამრავი სხვადასხვა ჟანრის ნამუშევრები, რომლებმაც აღიარება მოუტანა მას, მის ნამუშევრებს დიდი ადგილი უკავია მსოფლიო მუსიკის საგანძურში.
გარკვებ~ული ხნის შემდეგ ჰაუარდი დაუბრუნდა -ის სერიებს და სათავეში ჩაუდგა თამაშის მეხუთე ნაწილის „ : “-ის შექმნას, რომელიც გამოვიდა 2011 წელს და საყოველთაო აღიარება ხვდა წილად კრიტიკოსებისგან.
ჰაუარდი იმ მცირე დიზაინერთა სიაში შედის, რომლის მიერ შექმნილ პროექტებს, „“, „ 3“, „“-სა და „ 4“-ს ზედიზედ მიენიჭათ „წლის თამაშის ჯილდო“.
ბატონ-ყმობის პერიოდი, უსამართლობითა და ქაოსით მართული საზოგადოება, სადაც ნებისმიერი დანაშაული პანიკურ შიშსა და დაუცველობის სინდრომს იწვევს _ სწორედ ეს არის ტიფლისის რეალური სახე.
სერიალის ავტორები ორბელიანის ოჯახის ჩვენებისას აქცენტს აკეთებენ საუკუნის საქართველოში არსებულ პროგრესულ შეხედულებებზე, დასავლური ღირებულებების დამკვიდრების და საზოგადოებაში მათი პოპულარიზაციის მცდელობებზე.
მეორე სერიაში ავტორები ცდილობენ თუნდაც სქემატურად მაგრამ მაინც გაგვაცნონ თითოეული გმირის ცალკეული ხასიათი, განსაკუთრებულ აქცენტს ყაჩაღად გავარდნილთა ისტორიაზე აკეთებენ.
საკუთარი ოჯახის, ღირსების დაცვის გრძნობა მათ აიძულებთ უარი თქვან ცხოვრების ნორმალურ პირობებზე, ამ გარემოში მათთვის თავისუფლება ღირსებასთან იგივდება.
ვფიქრობ, მათი დეტექტიურ-კრიმინალური დრამის ჟანრის ნაწარმოებით მიწოდება, მაყურებელს, განსაკუთრებით მცირე ასაკის მაყურებელს, საშუალებას მისცემს უფრო მსუბუქად ჩაერთოს თხრობაში და დაფიქრდეს ამ ღირებულებების რაობისა და რეალურ გარემოში საჭიროების შესახებ.
მომდევნო ათწლეულის განმავლობაში -მა გაიჩინა უამრავი თაყვანისმცემელი ანდერგრაუნდში — პატარა კლუბებში ფართო ტურების, ალბომების ხშირი გამოცემის და მუსიკალურ ფესტივალებში მონაწილეობის საშუალებით.
მათმა მესამე ალბომმა, , კარგი შეფასებები მიიღო და სახელი მოუხვეჭა ჯგუფს, რამაც შედეგად მიიყვანა მსხვილ ლებლთან, -თან, ხელშეკრულებამდე 2006 წელს.
პირველი ოთხი ალბომის კუსტარულ სტუდიებში დამოუკიდებელი ჩაწერის და პროდიუსირების შემდეგ, დუეტმა დაასრულა & პროფესიონალურ სტუდიაში და დაიქირავა პროდიუსერი , რომელმაც შემდეგ მრავალჯერ ითანამშრომლა ჯგუფთან.
თავდაპირველად დუეტი წარმოადგენდა ინდი-პროექტს, დამოუკიდებლად წერდნენ მუსიკას და გამოსცემდნენ ჩანაწერებს, სანამ 2010-იან წლებში, ჟანრების აღორძინების მეორე ტალღის დროს, საბოლოოდ არ დაიმკვიდრეს ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული გერიჯ-როკის შემსრულებლის სახელი.
ჯგუფის ბლუზ-როკ ჟღერადობა, უმეტესწილად, გამომდინარეობს აუერბახზე ბლუზის გავლენიდან, მათ შორის ჯუნიორ კიმბროს, ჰაულინ ვულფის და რობერტ ჯონსონის.
2011 წლის ალბომმა, -მ, მიიღო კარგი შეფასებები და მიაღწია მეორე პოზიციას ჩარტში ბილბორდ 200, რასაც ჯგუფის კარიერაში პირველი საკონცერტო ტურნე, , მოჰყვა.
რიჩარდ ოვანისიანის თქმით ხანქენდისთან დამარცხებამ ჩაკეტა გზა შუშისკენ, როგორც დაგეგმილი იყო ვარანდის მილიცია შუშაში 22 მარტის საღამოს შევიდა, რომ მიეღო ანაზღაურება და მიელოცა გენერალ-გუბერნატორისთვის ნოვრუზი.
იმავე ღამეს, დაახლოებით 100 შეიარაღებული კაცი, რომელთაც ნერსეს აზბეკიანი ხელმძღვანელობდა, ქალაქში შეუმჩნევლად შევიდა, რათა განეიარაღებინათ აზერბაიჯანელები.
1919 წლის 4-5 ივნისს შუშაში შეტაკებები მოხდა, სომეხ და აზერბაიჯანელ მაცხოვრებლებს შორის, ამის გამო სულთანოვმა დაიწყო შუშის სომხური ნაწილის ბლოკადა.
თუმცა ახალი ძალადობრივი ტალღა დაიწყო მას შემდეგ, რაც ივნისის შუა რიცხვებში 2000-მდე შეიარაღებული აზერბაიჯანელი თავს დაესხა მეზობელი სოფლების სომხურ მოსახლეობას, გაძარცვეს და დაწვეს სომხური სოფლები და დაახლოებით 600 სომეხი მოკლეს.
1920 წლის 19 თებერვალს სულთანოვმა წარადგინა მოთხოვნა სომხეთის ეროვნულ საბჭოში, რომ სასწრაფოდ დაემტკიცებინათ ყარაბაღის საბოლოოდ გადაცემა აზერბაიჯანისთვის.
საბჭოს მერვე კონგრესი 23 თებერვლიდან 4 მარტამდე მიმდინარეობდა, მათ განაცხადეს რომ აზერბაიჯანმა დაარღვია 22 აგვისტოს შეთანხმება და გააფრთხილა ისინი რომ განმეორებით შემთხვევაში ყარაბაღის დასაცავად შესაბამის ზომებს მიიღებდნენ.
1919 წლის 15 იანვარს აზერბაიჯანის ხელისუფლებამ ბაქოში ყარაბაღის ტერიტორიის ანექსიის შესახებ გამოაცხადა და მის გენერალ-გუბერნატორად ხოსროვ ბეკ სულთანოვი გამოაცხადა, რომელიც პანთურქიზმის მიმდევარი და თურქული ერთობისა და პროგრესის კომიტეტის წევრი იყო.
ბრიტანეთი დათანხმდა სულთანოვის დანიშვნას, თუმცა განაცხადა, რომ ტერიტორიის მფლობელობაზე საბოლოო გადაწყვეტილება მომავალ საზავო კონფერენციაზე მიიღებოდა.
1919 13 აპრილს ყარაბაღის ეროვნული საბჭო ისევ შეიკრიბა შუშაში და უარყო აზერბაიჯანის მოთხოვნა სუვერენიტეტზე, თითქოს ისინი ითხოვდნენ თვითგამორკვევის უფლებით სარგებლობას.
აუდრეი ალტსტადსი წერს: როგორც ბრიტანელმა ჟურნალისტებმა შეიტყვეს, მოკავშირე ძალებმა, რომლებიც რეგიონში იმყოფებოდნენ გადაწყვიტეს, რომ ყარაბაღის პოლიცია თანაბარი რაოდენობის სომეხი და აზერბაიჯანელი მოსახლეობისგან უნდა შექმნილიყო.
პირველი მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ მთიანი ყარაბაღის ტერიტორია სადავო გახდა ორ ახლად დაარსებულ სომხეთისა და აზერბაიჯანის დემოკრატიულ რესპუბლიკებს შორის.
ყარაბაღის უდიდესი დასახლება და რეგიონის დედაქალაქი შუშა, რომელიც დასახლებული იყო ძირითადად სომეხი და აზერბაიჯანელი მოსახლეებით, დავის ეპიცენტრში მოექცა.
შეთანხმების მიხედვით, ყარაბაღი უნდა ყოფილიყო აზერბაიჯანის რესპუბლიკის შემადგენლობაში, სანამ საბოლოოდ არ გაირკვეოდა მისი სტატუსი პარიზის სამშვიდობო კონფერენციაზე.
ხოცვა-ჟლეტა 1920 წლის 22 მარტიდან 26 მარტამდე გრძელდებოდა, საფუძვლად კი ედო კონფლიქტი ტერიტორიის საკუთრებაზე, რომელზეც პრეტენზიას სომხეთიც და აზერბაიჯანიც აცხადებდნენ.
სულთანოვის დანიშვნის საპასუხოდ ყარაბაღის სომხურმა გენერალურმა ასამბლეამ 19 თებერვალს შეხვედრა გამართა, უარყო აზერბაიჯანის ყველა პრეტენზია ყარაბაღზე და განაცხადა, რომ ეს ტერიტორია სომხეთის განუყოფელი ნაწილია.
შუშის ხოცვა-ჟლეტა — ქალაქ შუშის სომეხი მოსახლეობის მასობრივი ხოცვა-ჟლეტა და ქალაქის სომხური ნაწილის განადგურება, რომელიც აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის წინააღმდეგ 1920 წლის სომეხი მოსახლეობის აჯანყების ჩახშობას მოჰყვა.
აზერბაიჯანელი კომუნისტი მუსაევის თქმით: ისტორიამ შემოინახა ჩანაწერი სადაც, სულთანოვი ჯიჰადზე საუბრობს და მოუწოდებს აზერბაიჯანელებს სომხების სრული განადგურებისკენ განურჩევლად სქესისა და ასაკისა.
მხატვრებმა და არტ-კრიტიკოსებმა ლევან სონღულაშვილის ხელოვნება დაახასიათეს, როგორც „უნიკალური შემოქმედება, დიდი ხელოვნება, ექსტრაორდინალური ნიჭი.“ ერთ-ერთი არტ-კრიტიკოსის თქმით „განსხვავებული კულტურა იგრძნობა, რომელიც მარტო საშემსრულებლო კი არა, ტექნოლოგიური კონცეფციისა და კონცეფციის ტექნოლოგიური ინსტრუმენტალიზაციის მეტადონეზეა“.
2011 წელს, 19 წლის მხატვარი ვიზუალური ხელოვნების პროექტით რამდენიმე თვით გერმანიაში მიიწვიეს , სადაც გერმანელ თეატრის მხატვრებთან ერთად სპექტაკლი მხატვრულად გააფორმა.
დასავლურმა კულტურამ, გერმანულმა ფილოსოფიამ და ფსიქოანალიზმა გავლენა იქონია ახალგაზრდა მხატვრის მსოფლხედვაზე და საქართველოში დაბრუნებული ახალ შემოქმედებით ექსპერიმენტებსა და კვლევა-ძიებებს შეუდგა, საიდანაც მის შემოქმედებაში ახალი ეტაპი დაიწყო.