polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ბოსნიის ომის მიმდინარეობისას ბოსნიის ორმა მსხვილმა ეთნიკურმა უმცირესობამ – ბოსნიელმა სერბებმა და ხორვატებმა – შექმნეს თავისი სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნები – სერბთა რესპუბლიკა და ჰერცეგ-ბოსნიის ხორვატთა რესპუბლიკა, რომლებიც აგრესიულ სეპარატისტულ მოქმედებასა და ეთნიკური წმენდის კამპანიას ეწეოდნენ მათ კონტროლქვეშ მდებარე ტერიტორიებზე.
ვაშინგტონის შეთანხმების შემდეგ ბოსნიელი ხორვატები შეუერთდნენ ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის რესპუბლიკას კონფედერაციულ საწყისებზე, ხოლო დეიტონის შეთანხმების შემდეგ – ბოსნიელი სერბებიც.
სახელმწიფო გერბად გამოცხადდა შუა საუკუნეების ბოსნიის სამეფოს მმართველი, კათოლიკე კოტრომანიჩების დინასტიის სიმბოლიკა – ექვსი ოქროსფერი შროშანა ან ბოსნიურ შროშანას გამოხატავს) ლურჯ ფარზე, თეთრი დიაგონალური ხაზით, რომელიც მეფე ტვტრკოს ხმლის სიმბოლოა.
ეს სიმბოლიკა შეირჩა, როგორც რელიგიურად ნეიტრალური და ყველა ბოსნიელისთვის მისაღები, თუმცა იგი სერბებისთვის მიუღებელი აღმოჩნდა და 1998 წელს მათი მოთხოვნით ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის დღევანდელი სახელმწიფო სიმბოლიკა იქნა მიღებული.
ორივე ტელეფონს აქვს ძალიან მაღალი გარჩევადობის მქონე ფოტოსენსორი ტიპის ინტეგრირებული მიკროსქემით, რომელსაც გამოსახულების დამუშავების როლი აკისრია, კერძოდ ასრულებს სურათის სკალირებას -ის ტექნოლოგიით, რაც იძლევა გაუმჯობესებულ ციფრულ ზუმირებას და შემცირებულ ხმაურს.
მიუხედავად ამისა, 808 მაინც ახდენს კომპენსაციას მისი ექსკლუზიური და კამერასთან დაკავშირებული ფუნქციების წყალობით, როგორიცაა - შესაერთებელი და ჩაშენებული ვიდეო რედაქტირების პროგრამა.
2010 წელს საკუთარი სახელოსნოს ბაზაზე დააფუძნა ახალგაზრდა ხელოვანთა გაერთიანება „ხელოვნების ენა“, სადაც უამრავი ახალგაზრდა მხატვარი და მოქანდაკე აქტიურად ჩაერთო შემოქმედებით საქმიანობაში.
1998 წელს, სამხატვრო სკოლაში სწავლის პერიოდში გიორგი კუხალაშვილმა შექმნა ნამუშევარი სახელწოდებით „იერუსალიმში შესვლა“, რომელმაც გამოკვეთა მისი შემოქმედებითი მისწრაფებები და ინტერესი რელიგიური თემების მიმართ, უფრო მოგვიანებით კი, 2000 წელს, დაასრულა ფერწერული ტილო „შობის მისტერია“, რომელიც დღემდე განსაკუთრებულ ადგილს იკავებს მხატვრის შემოქმედებაში.
2005 წელს, თბილისის სამხატვრო აკადემიაში სწავლის პარალელურად გიორგი კუხალაშვილმა, ძველი თბილისის ისტორიულ უბანში გახსნა საკუთარი სახელოსნო, სადაც ინტენსიურად დაიწყო მუშაობა.
თავიდან კუნძულებს სახელად დაარქვეს პაუელის არქიპელაგი, ხოლო ყველაზე დიდ კუნძულს — კორონაციის კუნძული, რადგანაც აღმოჩენა მოხდა მეფე ჯორჯ -ის კორონაციის წელს.
სამხრეთი ორკნეის კუნძულები მდებარეობს სამხრეთ ნახევარსფეროს თითქმის იმავე განედზე, როგორზეც ორკნეის კუნძულები ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში , თუმცა არაა ცნობილი, ითამაშა თუ არა ამან როლი კუნძულების სახელის დარქმევაში.
არქიპელაგი შედგება ოთხი ძირითადი კუნძულისაგან, რომელთაგან ყველაზე დიდია კორონეიშენის კუნძული; მისი ყველაზე მაღალი წერტილი ზღვის დონიდან არის ნივეას მთა და აღწევს 1266 მეტრ სიმაღლეს.
შემდგომში კუნძულებზე ხშირად სტუმრობდნენ სელაპებზე და ვეშაპებზე მონადირეები, მაგრამ 1903 წლის უილიამ სპირს ბრიუსის ექსპედიციამდე, რომელმაც გამოიზამთრა ლორის კუნძულზე , არ ჩატარებულა არანაირი კვლევები.
ბრიუსმა გამოიკვლია კუნძულები და ორგანიზება გაუკეთა მეტეოროლოგიურ სადგურს, რომელიც გადავიდა არგენტინის მეტეოროლოგების საკუთრებაში, როდესაც მან დატოვა კუნძულები 1904 წელს.
2021 წელს გადაეცა თამარ მეფის ორდენი „ქართველოლოგიის განვითარებაში, ძველი და ახალი ქართული ენისა და ლიტერატურის, საქართველოს ისტორიის, ქართული კულტურული მემკვიდრეობის კვლევაში შეტანილი განსაკუთრებული პირადი წვლილისა და გამორჩეული საზოგადოებრივი მოღვაწეობისათვის“.
1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკიდან „საქართველოს ერთიანი კომუნისტური პარტია“, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე .
რევოლუციის წლებში მათი ოჯახი იმდენად ქმედითად ჩაერთო საზოგადოებრივ მოძრაობაში, რომ გენერალ ალიხანოვ-ავარსკის დამსჯელმა რაზმმა დაარბია და გადაუწვა მამაპაპისეული სახლი და მდიდარი ბიბლიოთეკა.
აქ იგი აქტიური შემოქმედებითი ცხოვრებით ცხოვრობს: ამთავრებს სოციალურ მეცნიერებათა უმაღლეს სკოლას, ეცნობა გამოჩენილ რევოლუციონერს ჟან ჟორესს, თანამშრომლობს გაზეთ „იუმინატეში“, სხვა ფრანგულ ჟურნალ გაზეთებში აშუქებდა საქართველოში ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის პრობლემებს, სწავლა-განათლების საკითხებს და სხვა.
მასში კარგად იყო შერწყმული განსწავლულობა, კრიტიკოსის ლიტერატურული გემოვნება და ალღო; აქტიურად მონაწილეობდა ჩვენში ყველა კულტურულ-საგანმანათლებლო საქმიანობაში, იყო ეს ქუთაისის საადგილმამულო ბანკი, ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოება, ქუთაისის სახალხო უნივერსიტეტი, ისტორიულ-ეთნოგრაფიული საზოგადოება თუ ქუთაისის ისტორიული მუზეუმის შექმნა.
გველესიანი ქართული პერიოდიკის საშუალებით საზოგადოებას წარუდგა ლერმონტოვისა და კრილოვის თარგმანებით, ხოლო პირველი პუბლიცისტური წერილი „უნივერსიტეტის დაარსების გამო ჩვენში“ მოსკოვიდან გამოუგზავნა ილია ჭავჭავაძეს, რომელიც დაიბეჭდა 1890 წელს ივერიაში.
აქ გრიგოლი ბროშურისათვის „ეროვნული საკითხი და სოციალ-დემოკრატია“ სამართალში მისცეს, მაგრამ იმის გამო რომ იგი გამოქვეყნდა ავტორის ემიგრაციაში ყოფნის დროს, გაამართლეს.
ქუთაისის კლასიკური გიმნაზიის დასრულების შემდეგ ჩაირიცხა მოსკოვის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე, რომელიც 1895 წელს დაამთავრა პირველი ხარისხის დიპლომით.
გრიგოლ ივანეს ძე გველესიანი (დ. 18 სექტემბერი, 1870, ქუთაისი — გ. 17 იანვარი, 1926, თბილისი) — ქართველი პუბლიცისტი, საზოგადო მოღვაწე, სოციალისტ-ფედერალისტთა პარტიის ერთ-ერთი ლიდერი.
იუგოსლავიის არმიის სამხედრო დოქტრინა ითვალისწინებდა დაკავებული რაიონის გაწმენდას "საეჭვო" ეთნოსისგან, სავარაუდო პარტიზანული მოძრაობის თავიდან ასაცილებლად.
ამ მოქმედებას ეწოდებოდა რაიონის გაწმენდა , საიდანაც უნდა წარმოდგებოდეს ეს ტერმინი, თუმცა ტერმინს ამ დატვირთვით პირველად სერბი ფილოლოგი და პოეტი ვუკ კარაჯიჩი იყენებს.
მსგავსი დოქტრინა არსებობდა საბჭოთა კავშირშიც, სადაც არაკეთილსაიმედო ეთნოსების სასაზღვრო რაიონებისგან გადასახლებას "საზღვრების წმენდა" ეწოდებოდა.
იგივე ტერმინოლოგიას აქტიურად იყენებდნენ ამავე პერიოდში უსტაშები და ჩეტნიკები, რომლებსაც ეთნიკურად ჰომოგენური ხორვატიისა და სერბეთის ნახვა სურდათ.
ხოლო ებრაელების საწინააღმდეგო ღონისძიებების გატარების შემდეგ, ნაცისტები ამ ადგილებს "ებრაელებისგან თავისუფალს" ან "ებრაელებისგან გაწმენდილს" უწოდებდნენ.
ეთნიკური წმენდები საქართველოში – ეთნიკური ქართველების გამოძევება ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქიდან სეპარატისტების მიერ, ოსების მიგრაცია ქართული ტერიტორიებიდან ჩრდილო ოსეთში , ქართველების გამოდევნა აფხაზეთიდან სეპარატისტების მიერ 2008 წლის ომის შემდეგ ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ტერიტორიიდან ქართველები მთლიანად გამოდევნეს და ქართული სოფლები გადაწვეს.
დარფურის კონფლიქტის მიმდინარეობისას სუდანის მთავრობა და მისი მოკავშირე მომთაბარე ტომების არარეგულარული ფორმირებები ცდილობენ დარფურის გაწმენდას მკვიდრი, მიწათმოქმედი მოსახლეობისგან.
ერაყის ომის დაწყების შემდეგ სექტარიანული კონფლიქტი სუნიტ და შიიტ არაბებს შორის, რომლის დროსაც დომინანტური ჯგუფის შიშით ლოკალური უმცირესობა ტოვებს ქალაქს ან სოფელს.
ისლამური სახელმწიფოს მიერ ჩრდილო ერაყისა და აღმოსავლეთ სირიის ტერიტორიების დაკავების შემდეგ იქ აღდგენილი იქნა ჯიზიას გადასახადი – იმ არამუსლიმებს, რომლებსაც სურთ დარჩენა, წლიური 6%-იანი გადასახადის გადახდა უწევთ.
ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკაში მიმდინარე კონფლიქტისას ანტი-ბალაკას ლაშქრის წევრები წმენდენ ქალაქებს მუსლიმებისგან, რომლებშიც პოტენციურ სელეკას მხარდამჭერებს ხედავენ.
ინდოეთის გაყოფის შემდეგ მილიონობით ინდუსმა და სიქჰმა დატოვა პაკისტანი და ინდოეთში გადავიდა, ხოლო ინდოეთი ასევე მასობრივად დატოვეს მუსლიმებმა
ეთნიკური წმენდების ტალღა მოჰყვა დეკოლონიზაციას, ყოფილი კოლონიზატორები და შერეული წარმოშობის ადამიანები მასობრივად გააძევეს ინდონეზიიდან , კონგოდან , ალჟირიდან , ლიბიიდან, უგანდიდან და სხვა.
ბანგლადეშის დამოუკიდებლობისთვის ომის დროს პაკისტანის არმიამ და მისმა მომხრე ადგილობრივმა ფორმირებებმა დაიწყეს ქვეყნის ინდუსებისგან გაწმენდა, რომლებიც დამოუკიდებელი ბანგლადეშის მთავარ მომხრეებად მიაჩნდათ.
მიუხედავად იმისა, რომ ეთნიკური წმენდისა და გენოციდის დროს ჩადენილი დანაშაულები ერთმანეთის მსგავსია, მათ შორის არსებობს შემდეგი განსხვავება – გენოციდის განზრახვა არის სამიზნე ეთნიკური ან რელიგიური ჯგუფის წევრების ფიზიკური განადგურება, ხოლო ეთნიკური წმენდისას ხოცვას იმ მიზნით მიმართავენ, რომ სამიზნე ჯგუფის წევრები აიძულონ დატოვონ სასურველი ტერიტორია.
ამგვარად ეთნიკური წმენდისას, როდესაც სამიზნე ჯგუფი იწყებს ტერიტორიის დატოვებას, მათ მიმართ ძალადობა ნელ–ნელა იკლებს, ხოლო გენოციდის დროს მასობრივი ხოცვა გრძელდება იმის მიუხედავად, სამიზნე ჯგუფის წევრები ცდილობენ ტერიტორიის დატოვებას თუ არა.
ამგვარად, ეთნიკური წმენდა და გენოციდი, ორი სხვადასხვა ტერმინია, თუმცა ურთიერთდაკავშირებული – პირდაპირ და გადატანითი მნიშვნელობით, ეთნიკური წმენდა ხშირად გენოციდის ფორმებს იღებს, რადგან ადამიანების მკვლელობა მათი ეთნიკური ან რელიგიური ჯგუფის თავიდან მოშორების მიზნით ხდება.
ეთნიკური ნიშნით საბჭოთა კავშირში ტოტალურად გადაასახლეს შემდეგი ერები – კორეელები, გერმანელები, ინგერმანლანდიის ფინელები, ყარაჩაელები, ბალყარელები, ყალმუხები, ჩეჩნები, ინგუშები, ყირიმელი თათრები და თურქი მესხები.
ისტორიას მრავალი მაგალითი ახსოვს ეთნიკურად ან რელიგიურად მოტივირებული ძალადობისა, რომლებიც სამიზნე ჯგუფის გარკვეული ტერიტორიიდან გაძევებას ისახავდა მიზნად.
ზოგიერთ მათგანს გენოციდსაც უწოდებენ, თუმცა მათი მიზანი არა სამიზნე ეთნორელიგიური ჯგუფის ფიზიკური მოსპობა, არამედ ეთნიკური წმენდის ტერმინის განმარტების შესაბამისად, მათი სასურველი ტერიტორიიდან გაძევება წარმოადგენდა.
ეთნიკური წმენდა — ეთნორელიგიური ჯგუფების იძულებითი გადაადგილება გარკვეული ტერიტორიებიდან, იმ განზრახვით, რომ ეს ტერიტორია გახდეს ეთნიკურად ან რელიგიურად ჰომოგენური.
მიზნის მისაღწევად სხვადასხვა ღონისძიებანი შეიძლება იყოს გამოყენებული – იძულებითი და მასობრივი დეპორტაციები, გადასახლება, მოსახლეობის დაშინება, აუტანელი პირობების შექმნა ან მასობრივი მკვლელობებიც.
ეთნიკურ წმენდას, როგორც წესი, თან ახლავს სამიზნე ჯგუფის კულტურული მემკვიდრეობისა და მათი იქ ყოფნის დამადასტურებელი ნიშნების მოსპობაც – მათი სასაფლაოების, სამლოცველოებისა და საყოფაცხოვრებო ინფრასტრუქტურის განადგურება, ხოლო მათ საცხოვრებელ ადგილას სხვა რეგიონებიდან გადმოსახლებული ადამიანების დასახლება.
მისი ინიციატორი მხარე ხედავს შესაძლო რისკს გარკვეული ეთნორელიგიური ჯგუფის მხრიდან, ან იყენებს მათ როგორც განტევების ვაცს თავისი წარუმატებლობების გადასაფარავად, შემდეგ კი მასობრივი პროპაგანდის საშუალებით იწვევს დომინანტი ჯგუფის წარმომადგენლებში გაუცხოებას, უნდობლობასა და ეჭვს სამიზნე ჯგუფის მიმართ, სამიზნე ჯგუფი მარგინალიზებული და დემონიზებულია, მათ ბრალდებათ ეკონომიკური და პოლიტიკური წარუმატებლობა.
შემდგომი პერიოდის პლაკატებია „ოქტომბრის 50-ე წლისთავი ჩვენი საერთო დღესასწაულია“, „ჩვენი ერთობა ურღვევია“, „მძიმე ინდუსტრია ჩვენი სამშობლოს ძლიერების საფუძველია“.
ირაკლი მოსეს ძე თოიძე — ქართველი მხატვარი, ფერმწერი, გრაფიკოსი, წიგნის ილუსტრატორი, სსრკ სახელმწიფო პრემიის ოთხგზის ლაურეატი , რსფსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე , საქართველოს სსრ-ის სახალხო მხატვარი , თბილისის საპატიო მოქალაქე .
14 სამეფოდან სამმა დამოუკიდებლობა მიიღო 1926 წელს იმპერიის კონფერენციაზე ბალფურის დეკლარაციის რატიფიკაციის და ვესტმინსტერის სტატუტის შედეგად 1931 წელს.
კანადამ, სამხრეთ აფრიკის კავშირმა და ირლანდიის თავისუფალმა სახელმწიფომ დაუყოვნებლივ მიიღეს საკანონმდებლო ხელისუფლების დამოუკიდებლობა დიდი ბრიტანეთისგან, ხოლო ავსტრალიამ და ახალმა ზელანდიამ მოახდინეს სტატუტის რატიფიცირება შესაბამისად 1942 და 1947 წლებში.
დიდი ბრიტანეთის გარეთ მეფე თითოეული სამეფოს პრემიერ-მინისტრის წარდგენით ნიშნავს გენერალ-გუბერნატორს, როგორც თავის წარმომადგენელს მისი არ ყოფნის შემთხვევაში.
ეს თანამდებობის პირები ფლობენ კონსტიტუციური მონარქის თითქმის მთელ სახელისუფლებო უფლებებს, მიუხედავად ამისა ძირითადად ასრულებენ, მხოლოდ ცერემონიალურ ფუნქციებს და აქვთ ეგრეთ წოდებული სამეფო პრეროგატივები.
პაპუა-ახალი გვინეა ჩამოყალიბდა 1975 წელს, როგორც გერმანიის ახალი გვინეის, რომელსაც მართავდა ავსტრალია სამანდატო ტერიტორიის სახით, და ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორიის, თუმცა ბრიტანეთის თხოვნით მაინც ავსტრალიის მიერ მართული — ბრიტანეთის ახალი გვინეის კავშირი.
სხვა სამეფოებმა დამოუკიდებლობა მიიღეს ინდოეთში ბრიტანული მმართველობის დასრულების, აფრიკაში 1960-იან წლებში ეგრეთ წოდებული «ცვლილებების ქარის» პერიოდის, 1961 წელს ვესტ-ინდოეთის ფედერაციის დაშლის შედეგად და ასევე შემდგომ პერიოდებშიც.
თანამეგობრობის სამეფოები — ტიტული ერთა თანამეგობრობის 15 სახელმწიფოში, რომლებიც მეფე ჩარლზ -ს თვლიან საკუთარ მონარქად, თითოეულ მათგანში ის წარდგენილია, როგორც სახელმწიფოს მეთაური და ატარებს შესაბამის ტიტულს.
თუმცა მოგვიანებით ოსმალეთი დამარცხდა ქრისტიანულ ლიგასთან და 1697 წელს დათმო სლავონია და უნგრეთი, რითაც ბოსნია კვლავ სასაზღვრო პროვინციად იქცა.
სულთანი მაჰმუდ შიდა რეფორმებით იყო დაკავებული და ვერ ახერხებდა მუსლიმების დაცვას სერბებისგან, ხოლო ეს ყოველივე ბოსნიაში გულგრილობად ეჩვენებოდათ.
ამას დაერთო 1826 წელს იანიჩართა კორპუსის დაშლა და იანიჩრების რელიგიური საფუძვლის, ბექთაში ტარიყას წინააღმდეგ სახელმწიფოს მოქმედებები, რომელიც ძალიან გავრცელებული იყო ბოსნიურ სამხედრო ფენაში .
ამ ზავის მიხედვით ბალკანეთში სერბებმა მიიღეს ავტონომია, სერბული ავტონომიის ტერიტორიაზე მოექცა ექვსი რაიონი, რომელიც აქამდე ბოსნიელ ფეოდალებს ეკუთვნოდათ, სერბული ავტონომიიდან დაიძრა მუსლიმ ლტოლვილთა ახალი ტალღა.
მათ გადაწყვიტეს მოემზადებინათ აჯანყება და ერთი თვის შემდეგ ტუზლიდან გაავრცელეს მოწოდება, რომ ყველა ბოსნიელი მზად ყოფილიყო ბოსნიის დასაცავად.
თავდაპირველად აჯანყება წარმატებით წარიმართა და ოსმალეთის არმია რამდენიმეჯერ დამარცხდა, მაგრამ გადამწყვეტი ბრძოლა მოხდა სტუპთან 4 ივნისს, სარაევო-ილიჯას გზაზე მდებარე პატარა დასახლებასთან.
ბრძოლა გრადაშჩევიჩმა წარმატებით დაიწყო და ისე ჩანდა, რომ ოსმალეთის არმია ამჯერად დამარცხდებოდა, თუმცა მოულოდნელად ისმაილ აღა ჩენგიჩისა და 'ალი-ფაშა რიზვანბეგოვიჩის ჰერცეგოვინელებმა ზურგიდან დაარტყეს გრადაშჩევიჩის ფლანგს, რამაც გადაწყვიტა ბრძოლის ბედი.
გრადაშჩევიჩმა საგვარეულო ციხეს შეაფარა თავი გრადაჩაცში, მაგრამ როდესაც გააცნობიერა რა მოელოდა მის მშობლიურ მხარეს, გადაწყვიტა თავი ავსტრიისთვის შეეფარებინა.
გრადაშჩევიჩის აჯანყების პირდაპირი შედეგი იყო ჰერცეგოვინის ვილაიათის შექმნა, რომლითაც სულტანმა 'ალი-ფაშა რიზვანბეგოვიჩი დააჯილდოვა გამოჩენილი ერთგულებისთვის, თუმცა იგი 1851 წელს, რიზვანბეგოვიჩის სიკვდილის შემდეგ გააუქმეს.
1908 წელს კი მოხდა ბოსნიის ანექსია ავსტრიის მიერ, რამაც ბოსნიის კრიზისი და დაპირისპირების ახალი კერა გამოიწვია – მაგრამ არა ოსმალეთსა და ავსტრიას, არამედ სერბეთსა და ავსტრიას შორის.
1459 წელს ბოსნიელებმა სერბეთის დესპოტად თავისი მეფის ვაჟი – სტეპან ტომაშევიჩი დააყენეს, მაგრამ ამ სვლით უკმაყოფილო ოსმალებმა სამ თვეში დაიკავეს ტომაშევიჩის მთელი სამფლობელო, რადგან კათოლიკე მონარქის მმართველობით უკმაყოფილო სერბებმა დიდი წინააღმდეგობა არ გაუწიეს ოსმალებს და 1459 წლის ივნისში სმედერევოს ციხესიმაგრის კარიბჭის გასაღებები მეჰმედს მიართვეს.
მისი დატყვევებული ნათესავები კონსტანტინოპოლში გაგზავნეს, სადაც მათმა ნაწილმა ისლამი მიიღო, მათ შორის მათ შორის სტეპან ტომაშევიჩის უმცროსმა ძმამ, სიგიზმუნდმა .
ბოსნიის ეკლესიის მიმდევართა დიდმა ნაწილმა ისლამი მიიღო – ბოსნიის ეკლესიას ორივე ოფიციალური ქრისტიანული ეკლესია ერეტიკულად თვლიდა და სასტიკად სდევნიდა, მის მიმდევრებს შორის ყოფით დონეზე საკმაოდ ბევრი მსგავსება იყო, ამიტომაც ისინი მასიურად იღებდნენ ისლამს.
ოსმალურმა მმართველობამ ბოსნია და ჰერცეგოვინის ეთნორელიგიური კომპოზიცია შეცვალა – ბევრი კათოლიკე გადასახლდა ხორვატიასა და დალმაციაში, რომლებსაც კათოლიკური ავსტრია და ვენეცია აკონტროლებდნენ.
დარჩენილი კათოლიკეები თავს მეტად და მეტად აიგივებდნენ ხორვატებთან, თუმცა ამ პროცესმა მეოცე საუკუნის დასაწყისამდე გასტანა (მეცხრამეტე საუკუნის კათოლიკე მწერალი ივან ფრანო იუკიჩი, თუმცა კათოლიკე იყო, თავს ბოსნიელად თვლიდა და არა ხორვატად) მართლმადიდებელი მოსახლეობა სერბული თვითიდენტიფიკაციისკენ გადაიხარა.
ოსმალურ პერიოდში გაჩნდა ასევე იუდეური თემი – ევროპაში დევნილი იუდევლები თავს ოსმალეთსა და მაღრიბს აფარებდნენ, სადაც მათ დაცული პერსონის სტატუსი ჰქონდათ.
დღევანდელი ბოსნია და ჰერცეგოვინის ტერიტორია თავდაპირველად რუმელიის ეიალეთს შეუერთდა სამი სანჯაყის – ბოსნიის , ჰერცეგოვინისა და ზვორნიკის – სახით.
მოგვიანებით, თანზიმათის რეფორმების დროს ბოსნიის ეიალეთის ნაცვლად ბოსნიის ვილაიეთი გაჩნდა, რომელმაც 1851 წელს ჰერცეგოვინის ვილაიეთიც შეიერთა.
ოსმალეთის ბოსნია და ჰერცეგოვინა იყო სხვადასხვა ადმინისტრაციული ერთეულების ნაკრები, რომლებიც დღევანდელი ბოსნია და ჰერცეგოვინის ტერიტორიაზე არსებობდა ოსმალური მმართველობის პერიოდში 1463 წლიდან 1878 წლამდე.
1994 წლის 2 ივნისს მეხუთე კორპუსმა დაიწყო შეტევა ველიკა კლადუშას მიმართულებით, მაგრამ ოპერაცია გარდამავალი წარმატებით მიმდინარეობდა, რადგან აბდიჩი შეუფერხებლად იღებდა იარაღსა და საბრძოლო მასალას სერბებისგან, ხოლო რესპუბლიკის არმია ამ მხრივ მძიმე მდგომარეობაში იყო.
აბდიჩის ძალების განადგურების გეგმა შეიმუშავეს მეხუთე კორპუსის სარდალმა ატიფ დუდაკოვიჩმა და ჰამდია აბდიჩმა, მეხუთე კორპუსში შემავალი 502-–ე ქვეითი ბრიგადის მეთაურმა.
ჰამდია აბდიჩი "საიდუმლოდ" წარდგა ფიქრეთ აბდიჩთან და უთხრა, რომ იგი იმედგაცრუებული იყო რესპუბლიკის ხელმძღვანელობით, ის და მისი ბრიგადა შიმშილობდნენ, გამარჯვების იმედი კი არ ჩანდა.
ფიქრეთი ეჭვობდა, მაგრამ დაუჯერა ჰამდიას და გადასცა ფული, რომლის გამოყენებითაც მას დუდაკოვიჩის წინააღმდეგ ბიჰაჩში ამბოხება უნდა დაეწყო, ხოლო ამბოხების დაწყებისთანავე თავისი არმიით დახმარებას დაჰპირდა.
აბდიჩი და მისი სერბი მხარდამჭერები, რომლებმაც დაინახეს კვამლის ბოლქვები და გაიგეს სროლა, პარალელურად რადიოთი უსმენდნენ გაეროს წარმომადგენლების ხმას, რომლებიც ითხოვდნენ გაყვანას, ამბობდნენ რომ ესმოდათ ბრძოლების ხმა, მაგრამ გამოკვლევის საშუალება არ ჰქონდათ თუ რა ხდებოდა, დარწმუნდნენ რომ დუდაკოვიჩის წინააღმდეგ მართლაც დაიწყო ამბოხება.
ფიქრეთ აბდიჩმა სერბების არტილერიის დახმარებით წამოიწყო კონტრშეტევა, ხოლო სერბებმა სატვირთო მანქანებით გაგზავნეს იარაღი და ტყვია–წამალი ბიჰაჩში "აჯანყებულების" დასახმარებლად, მაგრამ რეალურად სატვირთო მანქანები ტვირთიანად დუდაკოვიჩის ხელში ჩავარდა.
სერბებმა დახმარების გარეშე დატოვეს აბდიჩი, რომლის არმიამაც ვეღარ შეძლო მეხუთე კორპუსის შეკავება და 1994 წლის 21 აგვისტოს მეხუთე კორპუსმა დაიკავა ველიკა კლადუშა.
ბიჰაჩში ალყაშემორტყმული მეხუთე კორპუსის დასახმარებლად ხორვატებმა და ბოსნიელებმა გაზაფხულზე ჩაატარეს ოპერაცია ნახტომი 1 და ნახტომი 2.
სარაევოს ალყის დასაწყისისას, როდესაც იუგოსლავიის სახალხო არმიამ სარაევოს აეროპორტში დააპატიმრა იზეთბეგოვიჩი, აბდიჩი ჩადის სარაევოში, რათა მიიღოს ვიცე-პრეზიდენტობა და შესაბამისად – საკმაოდ რეალური პერსპექტივით მომავალი პრეზიდენტობაც.
მაგრამ დაპატიმრებული იზეთბეგოვიჩი ახერხებს ტელეფონით დაუკავშირდეს თავის მომხრეებს (მიუხედავად იმისა რომ სარაევოს ცენტრალური სატელეფონო სადგური შეტაკებებისას დაიწვა და ქალაქის ტელეფონების უმეტესობა არ მუშაობს) და ვიცე-პრეზიდენტად და თავის მემკვიდრედ ნიშნავს აიუბ ღანიჩს.
ამით განაწყენებული აბდიჩი ბრუნდება დასავლეთ ბოსნიაში, გარშემო იკრებს თავის ერთგულ ხალხს და 1993 წლის 14 სექტემბერს ხორვატებთან აფორმებს ხელშეკრულებას, მათი მხარდაჭერით აცხადებს დასავლეთ ბოსნიის ავტონომიურ პროვინციას, რომელმაც გრაცის შეთანხმებით განსაზღვრული "ალიას საფაშოს" დასავლეთ ნაწილი უნდა მოიცვას.
დაზავების შემდეგ აგროკომერცს თავისუფალი ვაჭრობის ნებას აძლევდნენ ორივე მხარე, რის შედეგადაც ამ კომპანიას აბდიჩის მინი–სახელმწიფოსთვის საკმარისი დოვლათის მოტანა შეეძლო.
აბდიჩი იყო კომერსანტი ველიკა კლადუშადან, რომელიც იუგოსლავიის პერიოდიდან სათავეში ედგა კორპორაცია აგროკომერცს, რომელიც უბრალო აგროკომპანიიდან თანამედროვე საკვებისა და მსუბუქი მრეწველობის გიგანტურ კორპორაციად აქცია.
ველიკა კლადუშას მოსახლეობა აბდიჩს "ბაბოს" ეძახდა, ხოლო იგი ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის სოციალისტური რესპუბლიკის მაშინდელი პრეზიდენტის, ჰამდია პოზდერაცისა და მისი ძმის, ჰაკიას მხარდაჭერით სარგებლობდა, ვიდრე არ აღმოაჩინეს, რომ იგი ფინანსურ მაქინაციებს ეწეოდა.
დემოკრატიული მოქმედების პარტიაში მეორე ნომერი იყო სწორედ ფიქრეთ აბდიჩი, რომელიც დასავლეთ ბოსნიასა და განსაკუთრებით ველიკა კლადუშაში კვლავ დიდი სახალხო მხარდაჭერით სარგებლობდა.
1990 წელს მან საპრეზიდენტო საბჭოს წევრობის კანდიდატებიდან ყველაზე მეტი ხმაც მიიღო, მაგრამ თავად შვიდკაცა საბჭოს გადაწყვეტილების გამო ეს პოსტი ალია იზეთბეგოვიჩს ერგო.
აქ ცენტრალური მთავრობის მხარდაჭერაში ეჭვმიტანილი და დემოკრატიული მოქმედების პარტიის წევრები იყვნენ თავმოყრილი, ასევე დასავლეთ ბოსნიაში გარსშემორტყმული ბოსნიის არმიის მეხუთე კორპუსის დატყვევებული მებრძოლები.
დასავლეთ ბოსნიის ავტონომიური პროვინცია , 1995 წლის 25 ივლისიდან ცნობილი, როგორც დასავლეთ ბოსნიის რესპუბლიკა — სეპარატისტული სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნი დასავლეთ ბოსნიაში, ველიკა კლადუშას რაიონში, რომელიც ადგილობრივმა მსხვილმა კომერსანტმა, ფიქრეთ აბდიჩმა შექმნა და რომელიც იბრძოდა ცენტრალური მთავრობის წინააღმდეგ როგორც სეპარატისტი ბოსნიელი და კრაინელი სერბების, ასევე ხორვატიის მხარდაჭერით.
2012-დღემდე „რეგიონალური თანამშრომლობა კულტურული მემკვიდრეობის განვითარებისთვის“, ევროკავშირის აღმოსავლეთის პარტნიორობის კულტურის პროგრამა;პროექტის ხელმძღვანელი.
1999-2011 თბილისი,ბეთლემის უბნის რევიტალიზაცია - მრავალდისციპლინარული პროექტი: უბნის კონსერვაციის გეგმა, ისტორიული გარემოს რეაბილიტაცია ; პროექტის ხელმძღვანელი
ჩიტაიას სახელობის ღია ცის ქვეშა მუზეუმის რეაბილიტაციის პროგრამა, 5 დარბაზული ტიპის ხალხური საცხოვრებლის რეაბილიტაცია ; პროექტის ხელმძღვანელი
2005- დღემდე თბილისი, ბეთლემის უბნის რევიტალიზაცია, გრანტი: ნორვეგიის სატრასტო ფონდი, იუნესკოს კულტურული მემკვიდრეობის დივიზიის მეშვეობით, ნორვეგიის საგარეო საქმეთა სამინისტრო, რიკსანტეკვარენი; პროექტის ხელმძღვანელი
2005-2006 ბორჯომის რ-ნი, ტაძრისის მონასტრის რესტავრაცია, პროექტი ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის ნავთობსადენის დერეფანში - ფაზა; პროექტის ხელმძღვანელი
2004 გადაუდებელი დაცვითი ღონისძიებები ძველი თბილისის მიწისძვრით დაზიანებულ ისტორიულ ნაგებობებზე, იუნესკოს კულტურული მემკვიდრეობის დივიზიის პროგრამა; პროექტის ხელმძღვანელი
2003 მიწისზედა ძეგლების კვლევა ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის ნავთობსადენის დერეფანში - ფაზა; არქიტექტორ-რესტავრატორი, საკვლევი-საფიქსაციო მოღვაწეობა, პროექტის ხელმძღვანელი
ჩაჟაში , მრავალდისციპლინარული კვლევა, გეტი გრანტის ინსტიტუტის გრანტი; სააღრიცხვო დოკუმენტაცია და საფიქსაციო მოღვაწეობა, პროექტის ხელმძღვანელი.
1996-1998 თეთრიწყაროს რ-ნი, ფიტარეთის სამონასტრო კომპლექსი, ტაძრისა და სამრეკლოს გადაუდებელი სარესტავრაციო სამუშაოები, მსოფლიო ძეგლთა ფონდის კონკურსის ნომინაცია და გრანტი, პროექტის ხელმძღვანელი.
1978-1992 საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა დაცვის მთავარი სამმართველოს საპროექტო ინსტიტუტი; საკვლევი-საპროექტო და რესტავრაციის საზედამხედველო მოღვაწეობა.
1992-1995 ხუროთმოძღვრული მემკვიდრეობის რესტავრაციის ცენტრი; არქიტექტორი, საკვლევი-საპროექტო და სარესტავრაციო მოღვაწეობა, საპროექტო ჯგუფის უფროსი.
1997 — საერთაშორისო თრეინინგ-სემინარი „ხალხური ხუროთმოძღვრების მნიშვნელობა და მისი დაცვის პრობლემები“; საქართველო - თბილისი, სიღნაღი; იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ცენტრის გრანტი, პროექტის ხელმძღვანელი.
2001 — რეგიონალური ვორქშოფი “კულტურული მემკვიდრეობის მენეჯმენტი”, თბილისი, საქართველო; გრანტი: იუნესკოს კულტურული მემკვიდრეობის ცენტრი, ღია საზოგადოება - საქართველო, პროექტის ხელმძღვანელი.
2011 — საერთაშორისო კონფერენცია „ადგილობრივი თემის მნიშვნელობა კულტურული მემკვიდრეობის განვითარებისთვის“, თბილისი, საქართველო; გრანტი: ნორვეგიის კულტურული მემკვიდრეობის დირექტორატი , პროექტრის ხელმძღვანელი.
2002 — რეგიონალური ვორქშოფი კულტურულ მემკვიდრეობის დაცვის თემაზე„დაცვა, რისკის შეფასება და სტიქიურ მოვლენებზე რეაგირება“, თბილისი, საქართველო; გრანტი: იუნესკოს კულტურული მემკვიდრეობის დივიზია, საქართველო, პროექტის ხელმძღვანელი.
საერთაშორისო საზაფხულო აკადემია“, მსოფლიო მემკვიდრეობის ანსამბლების კონსერვაცია, მართვა და მონიტორინგი, ორგანიზატორები: იუნესკო გერმანია, მსოფლიო მემკვიდრეობის ცენტრი, , პოტსდამი, გერმანია.
1998 კულტურული მემკვიდრეობის კონსერვაციისა და რესტავრაციის რეგიონალური კომიტეტის რეგიონალური სამუშაო შეხვედრა ცენტრალურ და დასავლეთ აზიაში, თეირანი, ირანი.
გადაუდებელი სტაბილიზაციის სამუშაოები ძველი თბილისის მიწისძვრით დაზიანებულ ისტორიულ ნაგებობებზე, იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ცენტრის გრანტი, საფიქსაციო ჯგუფის ხელმძღვანელი.
ლორის კუნძული — კუნძული ანტარქტიკაში სამხრეთ პოლარული წრის საზღვრებში, სამხრეთი ორკნეის კუნძულების არქიპელაგის სიდიდით მეორე და ყველაზე აღმოსავლეთით მდებარე კუნძული.
კუნძულზე პრეტენზიას აცხადებს არგენტინა, არგენტინის ანტარქტიკის ნაწილი და დიდი ბრიტანეთი, როგორც ბრიტანეთის ანტარქტიდული ტერიტორიის ნაწილი.
მიუხედავად ამისა, ყველა ტერიტორიული პრეტენზია გაყინულია, რადგანაც კუნძული მდებარეობს სამხრეთი განედის 60-ე პარალელის სამხრეთით და მასზე 1959 წლიდან ვრცელდება ანტარქტიდის შესახებ შეთანხმების მოქმედება.
ლორის კუნძულზე 1988 წლის იანვრიდან აპრილის ჩათვლით ჩატარებულმა კვლევამ, მოსმანის ნახევარკუნძულზე სელაპების პოპულაციის დასადგენად, აჩვენა, რომ ძუძუმწოვრების დიდ ნაწილს კუნძულზე კვებავს კრილი და თევზი.
მის ჩრდილოეთ დაბოლოებაზე მდებარეობს რობერტსონის კონცხი (სახელი დაერქვა შოტლანდიური ექსპედიციის გემ «სკოტიას» კაპიტნის — ტომას რობერტსონის პატივსაცემად).
ლორის კუნძული შედგება სხვადასხვა ფართობის ორი ნახევარკუნძულისგან, რომლებიც ერთმანეთთან შეერთებულია ვიწრო ყელით სკოტიას ყურესა და ურუგვაის უბეს შორის.
შოტლანდიის ექსპედიციამ შეისწავლა კუნძულის გეოლოგია და ხაზი გაუსვა გრაპტოლითებიის არსებობას დანდასის კონცხის დასავლეთით, კუნძულზე, რომელმაც სახელად მიიღო «გრაპტოლითების კუნძული».
მცენარეულთა სამყარო შედგება მთების, მდელოების, ჭაობების, ტროპიკული, ფოთლოვანი და წიწვოვანი ტყეების წარმომადგენლებისაგან, სადაც შეიძლება შევხვდეთ დაუსრულებლად ბევრ ბალახებს, ლიკოპოდიუმს, გვიმრებს, ხავსებს, ლიანებს, ყვავილებს და ხეებს.