polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
მაშინ, როდესაც სხვა გამომცემლობები ლარსონის ხელნაწერები უკან გააბრუნეს, ექსპო-ს გამომცემელმა რობერტ ასჩბერგმა მათ -ი ურჩია, რომელთა რედაქტორებმაც პირველი და მეორე წიგნის წაკითხვის შემდეგ, ხელნაწერები მიიღეს.
ლარსონმა სცადა, რომ ბრიტანულ გამომცემლობებს მიეღოთ მისი წიგნი, თუმცა ისინი უარი განაცხადეს, სანამ კრისტოფერ მაკლეოსმა თავისი გამომცემლობა „ “-ისთვის, რომელიც ლონდონის გამომცემლობა „“-ის ნაწილია, წიგნის გლობალური ინგლისურენოვანი უფლებები არ შეიძინა.
ორივემ, როგორც გაბრიელსონმა, ისევე მურეიმ, განაცხადა, რომ მაკლეოსმა წიგნები ინგლისურად განსხვავებულად გადათარმნა, ამიტომ მურეიმ მოითხოვა ნაწარმოების „რეგ კეილანდის“ ფსევდონიმით გამოეცა.
მაკლეოსმა განმარტა, რომ მას თარგმანი შვედურმა კომპანიამ დაავალა, რომელიც წიგნების ფილმის გადაღებისთვის ადაფტაცია სურდა, სადაც ინგლისურენოვანი სცენარისტის დაქირავებას აპირებდნენ და გადათარგმნილი ვერსია მისთვის იყო გამზადებული.
ინგლისურ გამოცემებში შეიცვალა პირველი რომანის სახელიც, მიუხედავად იმისა, რომ ლარსონმა უარი უთხრა შვედ გამომცემელს, რომლის მიხედვით პირველი რომანის სახელი „ქალთმოძულე კაცებიდან“ „გოგონა დრაკონის ტატუთი“-ზე შეიცვალა, რაც სალანდერის მხარზე დრაკონის ტატუს გამოა.
ადამიანები, რომლებიც კარგად იცნობდნენ ლარსონს, როგორიცაა ბაქსი და ანდერს ჰელბერგი, 1970-იან და 1980-იან წლებში ლარსონის კოლეგა, გაოცებული იყვნენ, რომ მან რომანებს წერს.
ჰელბერგი იმდენად გაოცებული იყო და მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ეჭვი შეაპარა იმას, რომ ლარსონი ტრილოგიის ერთადერთი ავტორი არ იყო, ვინაიდან ლარსონი უბრალოდ კარგი მწერალი არ იყო.
ლარსონის პარტნიორი გაბრიელსონი დასახელდა წიგნის თანაავტორის ერთ-ერთ ყველაზე სავარაუდო კანდიდატად, იქიდან გამომდინარე, რომ მისი საგულისხმო ფორმულირება ერთ-ერთი ინტერვიუს დროს, მიანიშნებდა წიგნის თანაავტორობაზე.
2011 წელს, გაბრიელსონმა ასეთი ბრალდებების მიმართ შეშფოთება გამოხატა და განმარტა: „ფაქტობრივი წერის ხელობა სტიგს ეკუთვნის, მაგრამ რაც შინაარსს შეეხება, ეს განსხვავებული საკითხია, ბევრ მოსაზრებებასა და იდეაში, ჩემი წვლილიც არსებობს“.
მაგალითისთვის მან თქვა, რომ მილენიუმის ტრილოგიისთვის გამოიყენა თავისი დაუსრულებული წიგნი არქიტექტორ პერ ოლოფ ჰოლმანის შესახებ, რა დროსაც ისინი ფაქტობრივად გადაამოწმეს ის ადგილები, სადაც მომავალი გმირები იცხოვრებდნენ.
გაბრიელსონის განცხადებით, ხელნაწერები დაახლოებით 200 გვერდს შეადგენს, რომლის სამუშაო სახელი „ “ აქვს, რომელიც 30%-ით დასრულებულია და „საგამომცემლოდ არ ივარგებს“.
2011 წელს გაბრიელსონმა განაცხადა, რომ: „მე ერთხელ შევთავაზე სერიის წერას, მაგრამ ამისთვის მე უნდა მქონდეს კანონიერი უფლებები, ხოლო მათ არ უნდათ ეს, ამიტომ მე ვფიქრობ, რომ ყველა უნდა იყოს ბედნიერი, რომ არსებობს მხოლოდ სამი წიგნი“.
სულ რაღაც რამდენიმე თვით ადრე, ლარსონის ყოფილმა კოლეგამ ქურდო ბაქსიმ განაცხადა, რომ ის და ავტორის მამამ, ლარსონის სიკვდილის შემდეგ მალევე ნახეს გაბრიელსონთან შენახული ხელნაწერები: „სადაც 260 გვერდია, რაც იმას ნიშნავს, რომ წიგნის დაახლოებით 70% დასრულებული“.
ხელნაწერ სერიის მეხუთე ნაწილია, ხოლო წიგნში დიდწილად მოვლენები „ირლანდიის, შვედეთსა და აშშ-ს შორის“ და ლიზბეთ სალანდერსა და მის ტყუპ დას, კამილას შორის ვითარდება.
ლარსონის მეგობარი და კოლეგა კურდო ბაქსი მიიჩნევს, რომ ავტორზე გავლენა მოახდინა ორმა მკვლელობამ 2001 და 2002 წლებში: მოდელ მელისა ნორდელის, რომელიც მისმა მეგობრმა მოკლა, და ფადიმე შაჰინდალის, მამის მიერ მოკლული შვედი-ქურთი ქალი.
ლარსონის დიდი ხნის პარტნიორმა ევა გაბრილსონმა დაწერა, რომ „ტრილოგიამ სტიგს საშუალება მისცა გაეკრიტიკებინა და საჯაროდ ემხილა ყველა, ვინც მას სძულდა მათი სიმხდალის, უპასუხისმგებლობის და ოპორტუნიზმის გამო:კარტოფილის აქტივისტები, მზიანი დღის მებრძოლები, ყალბი მეგობრები, რომლებიც იყენებდნენ მას საკუთარ კარიერულ წინსვლაში, არაკეთილსინდისიერი კომპანიის ხელმძღვანელებსა და აქციონერები, რომლებმაც თავიანთი უზარმაზარი ბონუსები მოიპოვეს .
ლარსონის გარდაცვალების შემდეგ, მისმა ბევრმა მეგობარმა განაცხადა, რომ ლიზბეთ სალანდერის პერსონაჟი შეიქმნა იმ ინციდენტს გავლენით, რომელიც ლარსონს მოზარდობისას შეემთხვა.
ლარსონს დანაშაულის გრძნობა წლების მანძილზე არ ასვენებდა, ხოლო მისმა ერთმა ნაწილმა, აღძრა მასში შეექმნა პერსონაჟი მისი სახელით, რომელიც ასევე გაუპატიურა მისმა მეურვემ.
მაგრამ, ამ ამბავის სიზუსტე მას შემდეგ ეჭვქვეშ მოიქცა, როდესაც ლარსონის კოლეგამ ჟურნალ „“-დან როლინგ სტოუნს განაცხადა, რომ ლარსონმა მას უთხრა, რომ მან მოისმინა ამბავი სხვა ადამიანისგან, როგორც მონათხრობი და გადმოსცა თითქოს საკუთარი ამბავია.
პირველმა რომანმა 2006 წელს მოიპოვა შვედური ჯილდო -ი, ასევე იმავე წელს მისმა მეორე რომანმა მოიპოვა შვედეთის საუკეთესო კრიმინალური რომანის ჯილდო, ხოლო 2008 წელსმ მესამე რომანმა ასევე მოიპოვა -ი.
2010 წლის მაისისთვის, ტრილოგიის 27 მილიონი ეგზემპლარი გაიყიდა მთელი მსოფლიოს მასშტაბით, ეს რიცხვი მომდევნო ხუთი თვის მანძილზე 46 მილიონით გაიზარდა და 2011 წლის დეკემბერში 65 მილიონს მიაღწია.
ერთადერთ ინტერვიუში, სადაც მან ისაუბრა მილენიუმის სერიის შესახებ, ლარსონმა განაცხადა, რომ მისი ერთ-ერთი გმირის ხასიათი დაფუძნებულია პეპი გრძელიწინდაზე, რომელიც ზრდასრულია.
მეამბოხე მოზარდი, რომელიც ხშირად ატარებდა შავ ტანსაცმელსა და კოსმეტიკას, ასევე რამდენიმეჯერ ლარსონს უთხრა, რომ მას სურდა დრაკონის ტატუს გაკეთება.
ავტორი ხშირად ელექტრონული ფოსტით წერდა ტერეზას, როდესაც მუშაობდა რომანზე და სთხოვდა მას მოეყოლა თავის ცხოვრებაზე, თუ როგორ იქცეოდა იგი გარკვეულ სიტუაციებში.
2019 წლის მაისში, ლაგერკრანცის ორი რომანის ჩათვლით, მსოფლიოს მასშტაბით სერიის 100 მილიონზე მეტი ეგზემპლარი იყო გაყიდული, რითაც მილენიუმი მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე გაყიდვადი სერია გახდა.
2010 წელს, ლარსონის მეგობარმა ჯონ-ჰენრი ჰოლბერგმა -ს აჩვენა წერილები, რომელსაც სიკვდილამდე ცოტა ხნით ადრე მას ლარსონმა გამოაგზავნა, სადაც სავარაუდოდ სერიის სხვა წიგნებზეა საუბარი.
ერთ-ერთ წერილში ლარსონი წერდა: „სიუჟეტი ვითარდება საქს-ჰარბორიდან 120 კილომეტრით ჩრდილოეთით, ბანქის კუნძულზე სექტემბრის თვეში. მოკლე აღწერის მიხედვით, წიგნი 440 გვერდი უნდა ყოფილიყო“.
2004 წელს იგი გულის შეტევით მოულოდნელად გარდაიცვალა და სამივე რომანი მისი სიკვდილის შემდეგ გამოქვეყნდა, ესენია: გოგონა დრაკონის ტატუთი , გოგონა, რომელიც ცეცხლს ეთამაშებოდა , და გოგონა, რომელმაც კრაზანების ბუდე დაანგრია .
სერია თავდაპირველად გამოსცა შვედურმა გამომცემლობამ , ხოლო მისი ინგლისური თარგმანი გაერთიანებულ სამეფოში გამომცემლობა -მა, ხოლო აშშ-ში გამომცემლობა . -მა გამოაქვეყნა.
მილენიუმი — სტიგ ლარსონის ბესტსელეტი დეტექტიური ჟანრის რომანების სერია, რომლის მთავარი პერსონაჟები არიან: ლიზბეთ სალანდერი, ასოციალური ჰაკერი გოგონა ფოტოგრაფიული მეხსიერებით და მიქაელ ბლუმკვისტი, გამომძიებელი ჟურნალისტი და ჟურნალ მილენიუმის გამომცემელი.
ლენინური კომკავშირის, ნიდერლანდების მეცნიერებათა აკადემიის დე ვიდის სახელობის რუსეთის მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიისა პრემიების ლაურეატი, ასევე ეროვნული პრემიის „წლის ადამიანი“ ნომინაციაში „პოტენციალი და პერსპექტივა მეცნიერებაში“.
კონსტანტინე ანოხინი — რუსი მეცნიერი, ნეირობიოლოგი, პროფესორი, რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიისა და მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი.
1984 წელს დაასრულა რუსეთის მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის პეტრე ანოხინის სახელობის ნორმალური ფიზიოლოგიის სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტთან არსებული ასპირანტურა და დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე „ქოლეცისტოკინინის როლი კვებითი დატვირთვის მექანიზმებში“.
მიუხედავად იმისა, რომ დიდი ბრიტანეთი სინგაპურს თავდაპირველად თვლიდა მხოლოდ ჩინეთამდე ბრიტანული საქონლის მისატანად არსებულ სავაჭრო პუნქტს, მან სწრაფად შეაფასა ყურეში მისი მდებარეობის პლიუსები და მინუსები.
1824 ხელმოწერილი იქნა ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, ნიდერლანდებმა აღიარა ბრიტანეთის უფლება მალაკის ნახევარკუნძულზე, სანაცვლოდ მიიღო განუსაზღვრელი უფლებები კუნძულ სუმატრაზე.
ომის შემდგომ სინგაპური დაუბრუნდა ბრიტანეთის კონტროლს, თუმცა თვითმმართველობის მაღალი ხარისხით, რაც საბოლოოდ დასრულდა სინგაპურის შერწყმით მალაიზიის ფედერაციასთან და 1963 წელს მალაიზიის წარმოქმნით დასრულდა.
საუკუნეში კუნძულ სინგაპურზე კვლავ წარმოიქმნა აყვავებული ვაჭრობის ცენტრი, სადაც ჩინელი და ინდოელი ვაჭრები ხვდებოდნენ ერთმანეთს საქონლის გადასაცვლელად.
1990-ანი წლების ბოლოს სინგაპური წარმოადგენდა მსოფლიოში ერთ-ერთ უმდიდრეს ქვეყანას განვითარებული საბაზრო ეკონომიკით, მსხვილი საერთაშორისო სავაჭრო კავშირებით და აზიაში ერთ სულ მოსახლეზე ყველაზე მაღალი შემოსავლებით იაპონიის შემდეგ.
ამ მოვლენას თან მოჰყვა მრავალი საგზაო ნაგებობის მშენებლობა - ესტაკადა ჯოჰორის ყურის გავლით, რომელიც აკავშირებს კუნძულს მატერიკთან, რკინიგზა მალაკიდან ბანგკოკამდე და სხვ.
ბრიტანეთის კოლონიური მმართველობის პერიოდში გაიზარდა მისი, როგორც ჩინურ-ინდური სავაჭრო ცენტრისა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის თავისუფალი პორტის მნიშვნელობა.
ამის შემდეგ სინგაპური მოექცა ბრიტანეთის გავლენის ქვეშ და ის დიდი ხნის მანძილზე ბრიტანეთის ბრიტანეთის ოსტ-ინდოეთის კომპანიის ნაწილი გახდა.
შეჯახებამ შესაძლოა შერწყმა გამოიწვიოს იმ შემთხვევაში, თუ ამ გალაქტიკებს საკმარისი მამოძრავებელი ძალა აღარ აქვთ შეჯახების შემდეგ მოძრაობის გასაგრძელებლად.
თუკი ერთი გალაქტიკა მეორეზე ბევრად დიდია, შერწყმის შემდეგ ის დიდწილად ხელუხლებელი რჩება და თითქმის იგივენაირად გამოიყურება, მაშინ როცა პატარა გალაქტიკა მთლიანად იძარცვება და დიდი გალაქტიკის შემადგენელი ნაწილი ხდება.
თანამგზავრის გრავიტაციამ შესაძლოა მიიზიდოს მთავარი გალაქტიკის სპირალური მკლავები; ასევე შესაძლებელია მეორეხარისხოვანი თანამგზავრის გზა დაემთხვეს პირველადი თანამგზავრის პოზიციას და შემდეგ ჩაიძიროს ძირითად გალაქტიკაში (ამის მაგალითია მშვილდოსნის სფეროსებრი ჯუჯა გალაქტიკა ირმის ნახტომში).
გალაქტიკებში მატერიის უკიდურესად გაუხშორებული გადანაწილების გამო, არ უნდა იქნას სიტყვა „შეჯახების“ პირდაპირი მნიშვნელობით გაგება, ეს უფრო გრავიტაციული ურთიერთქმედებაა.
გალაქტიკური კანიბალიზმი აღნიშნავს პროცესს, რომელშიც უფრო დიდი გალაქტიკა გრავიტაციული გავლენით ირწყავს კომპანიონს, რის შედეგადაც უფრო დიდი, არარეგულარული გალაქტიკა წარმოიქმნება.
გამოსვლისთანავე ხელმისაწვდომი იყო სამი თამაში: 64, 64 და მასზე სულ გამოვიდა 388 ერთეული ვიდეო თამაში, მაშინ როდესაც, მის თანამედროვე კონსოლებზე, და იყო ორჯერ და სამჯერ მეტი რაოდენობით, ხოლო მისი წინამორბედი სისტემა ითვლიდა 725 თამაშს.
კონსოლი იაპონიაში გამოვიდა 1996 წლის სექტემბერს, ჩრდილოეთ ამერიკაში 1996 წლის ივნისს, ევროპასა და ავსტრალიაში 1997 წლის მარტს, ხოლო ბრაზილიაში იმავე წლის დეკემბერს.
იაა ასანტევა ჯერ კიდევ მისი ძმის მმართველობის პერიოდში ხედავდა აშანტის იმპერიის არსებობისათვის მთელ რიგ მნიშვნელოვან საფრთხეებს, მათ შორის სამოქლაქო ომის საფრთხეს .
და როცა 1896 წელს ინგლისელებმა ის გაგზავნეს სეიშელის კუნძულებზე აშანტის მეფე პრემპექს -თან და მთავრობის სხვა წევრებთან ერთად, იაა ასანტევა გახდა ეჯისუ-ჯუაბენის რაიონის რეგენტი.
ამის შემდეგ დიდი ბრიტანეთის ოქროს ნაპირის გენერალ-გუბერნატორმა, ლორდმა ფრედერიკ მიტჩელ ჰოდგსონმა მოითხოვა — გადაეცათ მისთვის ოქროს ტახტი , სახელმწიფოებრიობის სიმბოლო.
იაა აშანტევას ოცნება ბრიტანელტაგან ქვეყნის გათავისუფლების სესახებ 1957 წლის 6 მარტს ასრულდა, როდესაც აშანტიმ მიიღო დამოუკიდებლობა ბრიტანელთაგან, ამჯერად უკვე ახლადწარმოქმნილი განას რესპუნლიკის სახელით.
1970 წელს მოხდა სამხედრო გადატრიალება, რის შედეგადაც ხელისუფლებაში მოვიდა ლონ ნოლი, რომელმაც გააუქმა მონარქია და თავი ახალშექმნილი რესპუბლიკის პრეზიდენტად გამოაცხადა.
წითელი ქმერების ეკონომიკური პოლიტიკის წყალობით მრავალი ათასი კამბოჯელი დაიღუპა შიმშილის, სხვადასხვა დაავადებების, ხანგრძლივი და მძიმე სამუშაო დღისა თუ უბრალოდ სიკვდილით დასჯის გამო.
სწორედ კომუნისტი პარტიზანების დამსახურებაა, რომ კამბოჯის ტყეებში მილიონობით არაგაუვნებელყოფილი ნაღმია დარჩენილი, ხოლო ნაღმების გამო კიდურების გარეშე დარჩენილი ადამიანები ქვეყნისათვის მნიშვნელოვან სოციალურ პრობლემად რჩება.
1993 წლის 21 სექტემბერს დამტკიცდა კონსტიტუცია, რომლის მიხედვითაც ქვეყანაში აღდგა კონსტიტუციური მონარქია, რომლის მიხედვითაც მეფე გამოცხადდა სახელმწიფოს მეთაურად, ხოლო პრემიერ-მინისტრი მთავრობის მეთაურად.
დღევანდელი კამბოჯა, ძველი ქმერების იმპერია მდებარეობს მუსონური მკაცრი კლიმატის ზონაში, სადაც მუსონი წელიწადს ორ, მშრალ და ტენიან ნაწილებად ყოფს.
მუსონების დროს ტონლესაპის ტბასა და მდინარეებში წარმოქმნილ ჭარბ წყლის მასას აგროვებდნენ გიგანტურ ოთხკუთხა ფორმის რეზერვუარებში, რითაც ერთი მხრივ, თავიდან იცილებდნენ ბრინჯის ნათესების მასობრივ დატბორვას, ხოლო მეორე მხრივ, აგროვებდნენ დიდი რაოდენობით წყალს მშრალი სეზონისათვის.
ისინი ამ მიზნით თხრიდნენ არხებს, აშრობდნენ ან კალაპოტს უცვლიდნენ მდინარეებს, აშენებდნენ დამბებს ჭალებში და რაც მთავარია გიგანტურ წყალსაცავებს.
სიგანისაა და ოდნავ პატარა აღმოსავლეთის წყალსაცავი, ასევე ანგკორთან, თითქმის ანალოგიური ზომებით, 8 კილომეტრი სიგრძისა და 1,7 კილომეტრი სიგანის.
კამბოჯაში არსებობს ტრადიცია, რომლის მიხედვითაც ყოველმა ახალგაზრდამ უნდა მიიღოს სასულიერო პირად ყოფნის გამოცდილება, ანუ ისინი ემსახურებიან თავის ეკლესიას.
ეს ტრადიცია იმდენად მნიშვნელოვანია, რომ თუ ბავშვმა ვერ მოასწრო სასულიერო მომზადების მიღება მშობლის გარდაცვალებამდე, მაშინ დამარხვის დღიდანვე უნდა შეუდგეს რელიგიურ სამსახურს.
ბერების საზოგადოება ცხოვრობს ასკეტური ბუდისტური კანომდებლობით, რომელიც კრძალავს ყოველგვარ გართობის საშუალებას და ამავდროულად მდიდრულ და კომფორტულ საწოლებზე ძილს.
საუკუნის დასაწყისისათვის ქმერები დღევანდელი კამბოჯის ტერიტორიის ერთ-ერთი მოსახლე ტომი იყვნენ, მაგრამ თავიდანვე დომინანტი ძალა რეგიონში არ ყოფილან.
მათმა ძლიერებამ ზენიტს მიაღწია - საუკუნეებში, სწორედ ამ დროს აიგო გრანდიოზული ინდუისტური კომპლექსი ანგკორში, რომლის ნაწილიცაა ცნობილი ანგკორ-ვატი.
ქმერები ირიგაციაზე დაფუძნებული ეკონომიკის იმპერიას მართავდნენ 1431 წლამდე, სანამ მას შინაომები და მეზობლების, ვიეტნამისა და ტაივანის შემოტევები საბოლოოდ გაანაგდურებდა.
1960-დან 1975 წლამდე კამბოჯის მოსახლეობა იზრდებოდა 2,2 პროცენტით წლიურად, ეს იყო ყველაზე დაბალი პროცენტული მაჩვენებელი სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში.
განსაკუთრებით საგრძნობლად გაიზარდა ცხოვრების ხანგრძლივობა ქალებში, რაც აშკარად გამოწვეული იყო მედიცინის გაუმჯობესებით და იმით, რომ ორსულობის პერიოდში და მშობიარობისას უფრო დაცულები იყვნენ.
ტიპური აღნაგობა ამ სასულიერო დაწესებულების არის შემდეგი: რამდენიმე რეზინდენცია სასულიერო პირებისათვის, ჰოლი, რომელიც შეიცავს გუბურებს და წმინდა დების თავშეყრის ადგილს, ასევე წმინდა რელიქვიების განსალაგებელ ადგილს.
ქმერული ახალი წელი არის 14-16 აპრილს, როდესაც მთელი კამბოჯა 3 დღის განმავლობაში ზეიმობს დღესასწაულს, რომელიც მიიჩნევა კალენდრის ყველა მნიშვენლოვან ფესტივალად.
სხვა ტიპის ნაგებობები, როგორებიცაა მაგალითად საცხოვრებელი სახლები, უმეტესად ხისგან მზადდებოდა და შესაბამისად არ შემოგვრჩა, მაგრამ ამჟამად ტრადიციულად მიიჩნევა ხის სახლი, რომელიც დგას არა მიწაზე, არამედ მაღალ ბოძებზე, ასვლა შესაძლებელია კაპიტალური ან მისაყუდებელი კიბით, ეს დამოკიდებულია ოჯახის სოციალურ მდგომარეობაზე.
კამბოჯაში ძალიან ნესტიანი ჰავაა და მუსონის სეზონზე არც წყალდიდობებია იშვიათი, ამიტომ ბოძებზე შეყენებული სახლი ბევრად კომფორტულია, ვიდრე მიწაზე აგებული ქოხი.
ამ დროისათვის ისინი აღწევენ ასაკს, როდესაც მათ უნდა შეასრულონ საზოგადოებრივი ნორმები, როგორებიცაა ზრდილობიანობა, მორჩილება და პატივისცემა უფროსებისა და ბუდისტი ბერების მიმართ.
მათ შორის ყველაზე მნიშვნელოვანია -ის ცერემონია სიკვიდილის პატივსაცემად სექტემბერში და -ის ფესტივალი, როდესაც ხალხი აგროვებს ფულს და რესურსებს ტაძარში ბერებისთვის.
სხვადასხვა სოციალურ-ეკონომიკური ფენები იყო დიფერენცირებული ქონების მიხედვით: ქმერების არისტოკრატიული ელიტა და ოფიციალური პირები; საშუალო ფენას წარმოადგენდნენ ქალაქებში მცხოვრებლები, რომელთაც ჰქონდათ თავიანთი პროფესია, ხოლო დაბალი ფენა იყვნენ გლეხები და მუშები.
პრაქტიკულის გარდა სიმბოლური დატვირთვაც აქვს ტაძრისა და წყალსაცავის ერთად განთავსებას — ადამიანებისათვის როგორც სულიერი, ისე ხორციელი საზრდოს წყარო ერთი და იგივე ადგილი იყო.
ცერემონიის დასაწყისს ბუდისტი მღვდელი კითხულობს მოკლე ლოცვანს, რასაც მოსდევს თმის შეჭრისა და წყვილის მაჯებზე წმინდა წყალში დასველებული ბამბის ძაფის შემოხვევის რიტუალი.
ირიგაციის ასეთი გამართული სისტემის მოშლა გამოიწვია ერთის მხრივ, მოსახლეობის რაოდენობის მკვეთრად ზრდამ, ხოლო მეორეს მხრივ, მეზობლების შემოტევებისა და შინაომებისაგან ქვეყნის დასუსტებამ.
საუკუნეებში აგებულმა წყალსაცავებისა და არხების სისტემამ საუკუნის გაზრდილი მოსახლეობა ვერ დააკმაყოფილა, შინაომებითა და შემოსევებით დაღლილმა იმპერიამ კი როგორც ჩანს, მის გაფართოებაზე ვეღარ იზრუნა.
ქმერების, იგივე ანგკორის იმპერია სხვა მრავალი შუა საუკუნეების იმპერიისაგან გამოირჩევა წყლის რესურსების მართვისა და იმ დროისათვის რევოლუციური ირიგაციის სისტემის შექმნით.
თმების შეჭრა იმითაც იყო განპირობებული, რომ რელიგიურად მათ სჯეროდათ, რომ თმაში იმალებოდა ბოროტი სული და ამიტომაც პარსავდნენ თმას სექსუალურ მომწიფებამდე ბავშვებს და მხოლოდ კიკინას უტოვებდნენ.
ჩვეულებისამებრ, სასიძოს ოჯახი აძლევს ფულად საჩუქარს საპატარძლოს ოჯახს, რათა გადაიხადონ ყველა ხარჯი, რაც მათ ამ ქორწილისგან მიადგებათ.
მეუღლის არჩევა ახალგაზრდა ბიჭისთვის საკმაოდ ხანგრძლივ პროცედურას მოიცავს და მასში შესაძლოა ჩართულნი იყვნენ როგორც წყვილის მშობლები და მეგობრები, ასევე მაჭანკალი და ჰაორა წინასწარმეტყველი).
რაც შეეხება თავდაცვით ძალებს, მთავრობას ყოველთვის ჰყავდა ჯარისკაცები, რომლებიც იბრძოლებდნენ ქვეყნის დასაცავად მრავალრიცხოვანი საგარეო საფრთხეების შესაჩერებლად.
1981 წლისთვის 1970-1971 წლებში ვიეტნამელების სამშობლოში დაბრუნების, მათი სიკვდილიანობის გაზრდის, ქამებისა და ჩინელების ემიგრაციის შედეგად ეთნიკურად ქმერები უკვე მოსახლეობის 90 %-ს შეადგენდა.
საშუალო წლიური ზრდა 1 %-დან 2 %-მდე მერყეობს, სიცოცხლის ხანგრძლივობა კი 69 წელია, უნდა აღინიშნოს, რომ ცალკე ქალებში ეს რიცხვი 72 არის, ხოლო კაცებში — 68.
კამბოჯის კულტურა — კამბოჯის ტრადიციების ერთობლიობა, რომელიც აერთიანებს კამბოჯურ ლიტერატურას, არქიტექტურას, მუსიკას, ფილოსოფიას, პოლიტიკას, რელიგიას და ზოგად ცხოვრების წესს.
განიცადა ინდოეთის კულტურის დიდი გავლენა, კამბოჯაში გავრცელებულია რიგი ინდური ენა და ტრადიცია, კამბოჯას რელიგია კი ბუდიზმის, ინდუიზმისა და ადგილობრივი ანიმიზმის შერწყმას წარმოადგენს.
ბუდისტური დოქტრინის მიხედვით ინდივიდი განიცდის წარმატებულ რეინკარნაციას და მისი პოზიცია შემდეგ სამყაროში განისაზღვრება ცხოვრების სტილით ამ ცხოვრებაში.
როცა ევროპელი მეცნიერები შეისწავლიდნენ ადგილობრივ ეთნოსებს, კამბოჯელი ქალები მათთვის გასაკვირი გამოდგა, რადგან ისინი ვერ იაზრებდნენ თუ როგორ შეიძლებოდა კაცს და ქალს ერთნაირად ცმოდათ და ერთნაირი თმის სტილი ეტარებინათ, მათი გენდერული სტერეოტიპების გამო.
კამბოჯელების არმია შედგებოდა გლეხებისგან, რომლებიც ბრძოლაში მიჰვებოდნენ მეფეს, მშრალი სეზონის დროს, როცა მათ შეეძლებოდა ბრინჯის მეურნებისგან მოწყვეტა და საბრძოლველად წასვლა.
ანგკორ-ვატი აიგო, როგორც ინდუისტური ტაძარი, მაგრამ იმპერიაში ბუდიზმის გავრცელების შემდეგ, საუკუნეში, ტაძარი ბუდისტების ხელში მოექცა, მაგრამ საბედნიეროდ ინდუიზმისათვის დამახასიათებელი ბარელიეფები განადგურებული არაა.
ნაკლებად დასახლებული ადგილი კი იყო შედარებით მოშორებით მდებარე პროვინციები, ისეთები როგორებიცაა როტანოკირი და მონდოლ-კირი აღმოსავლეთ-ჩრდილლოეთში და კაოჰ-კონგი სამხრეთ-დასავლეთში, სადაც სიმჭიდროვე იყო ძალიან მცირე, 0-დან 5 ადამიანამდე 1 კვ.
რაც შეეხება საკვებს ის ძალიან ჰგავს რეგიონის სამზარეულოს, მაგრამ მაინც ინარჩუნებს უნიკალურ კამბოჯურ გემოს, ბევრი კერძი შთაგონებული იყო ჩინური და ინდური მაგალითებით.
1431 წლიდან 1864 წლამდე, სანამ კამბოჯა საფრანგეთის კოლონია გახდებოდა ძირითადად მტრების, სიამისა და ანამის მოგერიებით იყო დაკავებული და ცდილობდა სრულად არ დაეკარგა დამოუკიდებლობა.
ეს იყო გაცილებით მცირე რიცხვი, ვიდრე მოსალოდნელი ზრდა, რადგან ამ პერიოდში იყო სიკვდილიანობის ძალიან მაღალი მაჩვენებელი, რაც განპრიობებული იყო ომიანობით, რევოლუციითა და 1969–1980 წლებში არსებული შიმშილობით.
ქვეყანას 1863 წლამდე ძირითადად ბრძოლა უწევდა რეგიონში არსებულ მტრებთან, ვიეტნამთან და ტაილანდთნ, რამაც საბოლოოდ გამოფიტა და ფრანგებს ხელში ჩაუგდო აღნიშნული მიწა, 1941-1945 წლებში იაპონიამ მოახდინა ოკუპაცია კამბოჯის ომის შემდგომ.
კამბოჯაში ასევე არსებობს ლოკალური რელიგიური სისტემები, ამგვარი ტიპის სოფლებს გააჩნია სხვადასხვა რიტუალები, რათა მოახდინონ კომუნიკიაცია ზებუნებრივ ძალებთან.
ბევრი მაღალ მთებში მცხოვრები ტომი მისდევდნენ „გაკაფე/გაჩეხე და დაწვი“ დევიზს, რომელიც მოითხოვდა ახალ ადგილზე გადაადგილებას, მიწის გამოფიტვისთანავე.
ეთნიკური ჯგუფები, რომლებისგანაც შედგება კამბოჯის საზოგადოება ფლობს საკმაოდ მნიშვნელოვან ეკონომიკურ რესურსებს - მაგალითად, ჩინელი ვაჭრები თამაშობენ შუამავლის როლს ბევრ ეკონომიკურ ციკლში, მაგრამ მიუხედავად ამისა ინარჩუნებენ განსხვავებებს სოციალურ და კულტურულ ინსტიტუტებში.
1970 წლამდე კამბოჯელი ხალხი აწარმოებდა ადეკვატური დიეტის პროდუქტს, ანუ არსებულ კლიმატურ პირობებში ყველა საჭირო ნივთიერებას იღებდა, თუმცა კომუნისტურმა მმართველობამ ეს სისტემა დაანგრია.
ქალების სილამაზის გაგება კამბოჯურ კულტურაში სხვა ნიშნებით ხდებოდა, ისინი დიდ ყურადღებას არ აქცევდნენ თმას და ძირითდად ყურადღებას ამახვილებდნენ : მრგვალ კისერზე, ფართო მხრებზე, ლამაზ თითებზე, მკერდზე და ფეხებზე.
ტაძრის ცენტრალური კოშკები განასახიერებს ღმერთების სამყოფელს — მერუს მთას, ხოლო სამი ერთმანეთზე მაღალი ოთხკუთხა გალავანი მათ გარშემო გარემომცველ სამყაროს.
დეკადების განმავლობაში, ხდებოდა სოფლის მოსახლეობის გადაადგილებები ქალაქებში ან სხვა სოფლებში, რათა ეპოვათ უკეთესი მიწები დასამუშავებლად, რაც ჩვევად ჩამოყალიბდა და ხშირია.
სწრაფი და მკვეთრი პოპულაციური გადაადგილები მოხდა 1970-იანი წლების დასაწყისში, როდესაც კამბოჯელების დიდი ნაწილი, რომელიც სოფელში ცხოვრობდა, გადასახლდნენ ქალაქებში.
მაჰაიანა ბუდიზმის მიმდევრები არიან კამბოჯას ტერიტორიაზე მცხოვრები ვიეტნამელები და ჩინელები, რომლებმაც არა ერთი რელიგიური ელემენტები შემოიტანეს.
ხოლო მარცხენა ფალანგაზე, ზღვასთან ახლოს, თესალონიკელთა და ბერძენთა ცხენოსანი და ბერძენ-თრაკიელთა ქვეითი რაზმები იდგნენ, რომლის პირისპირაც აღმოჩნდა სპარსელების მძიმე კავალერია.
1966 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის საკომპოზიტორო ფაკულტეტი , 1970 წელს-თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის ვოკალური ფაკულტეტი .
ჟან-ფრანსუა შამპოლიონმა, დაათვალიერა იგი და მხოლოდ შედარებით დიდი ნაწილების გაშიფვრა შეძლო, რომელიც სამეფო სახელებს მოიცავდა და სიის უკეთ აღსაქმელად და მასზე კვლევების ჩასატარებლად, რეკონსტრუქცია შექმნა.
1997 წელს, გამოჩენილმა ეგვიპტოლოგმა კიმ რაიოლტმა გამოაქვეყნა სიის ახალი და გაუმჯობესებული ინტერპრეტაცია საკუთარ წიგნში — „პოლიტიკური მდგომარეობა ეგვიპტეში, მეორე გარდამავალი პერიოდის განმავლობაში“.
ეგვიპტოლოგმა დონალდ რედფორდმა, შეისწავლა პაპირუსი და აღნიშნა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ სიაში მოცემული სახელები შეესაბამება სხვა დოკუმენტებს, არსებობს გარკვეული შეუსაბამობები, რაც კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებს დოკუმენტის ქრონოლოგიურ სიზუსტეს.
ტურინის მეფეთა სია, აგრეთვე ცნობილი როგორც ტურინის სამეფო კანონი — ეგვიპტური იერატიკული პაპირუსი, რომელიც ფარაონ რამსეს -ის მმართველობიდან თარიღდება.
პაპირუსი, ეგვიპტელების მიერ შედგენილი ყველაზე ვრცელი მეფეთა სიაა და რამსეს -ის მმართველობამდე პერიოდის ქრონოლოგიის უმეტესობის საფუძველს წარმოადგენს.
საქსმა მკვლევარმა გუსტავ ზეიფარტმა, გამოიკვლია პაპირუსის ფრაგმენტები და მათ ბოჭკოებზე დაყრდნობით, შედარებით სრული რეკონსტრუქცია შექმნა, თუმცა, ვერ დაადგინა იერატიკული სიმბოლოების არსი.
ფრაგმენტებზე, შემდგომი სამუშაოები მიუნხენელმა ეგვიპტოლოგმა ჰანს-პიტერ-ლოტმა ჩაატარა, რომელმაც დიდი წვლილი შეიტანა ზეიფარტის რეკონსტრუქციის განმტკიცებაში.
მათ არ გააჩნდათ კარტუშები, რის გამოც, მათ სახელებს დამატებული აქვთ იეროგლიფები იმის დასადასტურებლად, რომ ისინი უცხოელები იყვნენ (მიუხედავად იმისა, რომ მეფეთა სხვა სიები უცხოელ მმართველებს არ მოიცავენ).
დაპატიმრეს და ელოდა სასიკვდილო განაჩენი, მაგრამ მისმა დაპატიმრებამ ქვეყანაში დიდი აჟიოტაჟი გამოიწვია და 4 ივნისს გაათავისუფლეს ჯარისკაცებმა ციხიდან და გამოაცხადეს სახელმწიფო გადატრიალების შესახებ.
1979 წლის 24 სექტემბერს რევოლუციური საბჭოს მიერ ჩატარებული არჩვენების შემდეგ ხელისუფლება გადაეცა სამოქალქო პირს და პრეზიდენტი გახდა ჰილა ლიმანი.
თამაშს ქმნიდნენ -ის ყოფილი თანამშრომლები: ტიმ კაენი, ლეონარდ ბოიარსკი, ჯეისონ ანდერსონი და აქედან გამომდინარე იგი აგრძელებს „“-ის ტრადიციებს.
მიუხედავად იმისა, რომ გამოსვლის მომენტიდან თამაში მოხვდა ბესტსელერების სიაში, კომერციულ წარმატებას მაინც ვერ მიაღწია (აშშ-ში გაიყიდა 234 000 ეგზემპლარი, ხოლო საერთო მოგებამ 8.8 მილიონი დოლარი შეადგინა), რაც იქცა -ის ფინანსური კრიზისის მიზეზად.
კარლუშ ბელუს ძალისხმევა მშვიდობიანი გზით ქვეყნის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლა, მთელმა მსოფლიომ აღიარა, რის გამოც 1996 წელს იგი მშვიდობის განმტიცების დარგში ნობელის პრემიით დააჯილდოეს.
2004 წელს საზოგადოებამ მას არაერთხელ მოუწოდა ქვეყანაში დაბრუნებულიყო და გამხდარიყო პრეზიდენტი, მაგრამ მაისში პორტუგალიის რადიოს ეთერში ბელუმ განაცხადა, რომ არ აპირებს ქვეყნის მეთაურის თანამდებობის დაკავებას.
კარლუშ ფელიპე შიმენეშ ბელუ — რომაულ-კათოლიკური ეკლესიის ეპისკოპოსი, რომელმაც ჟოზე რამუშ-ორტასტან ერთად 1996 წელს მიიღო ნობელის პრემია მშვიდობის დარგში „მისი ძალისხმევისათვის აღმოსავლეთ ტიმორის კონფლიქტის სამართლიანი და მშვიდობიანი მოგვარების საქმეში“.
ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო კარლუშ ბელუ აღმოსავლეთ ტიმორის ეკლესიის მეთაურის თანამდებობიდან გადადგომა, რომის პაპმა მისი გადადგომა 2002 წლის 26 ნოემბერს მიიღო.
რეგიონის ყველაზე უფრო ნაკლებად მშრალი ნაწილია — მცირე კარუ, რომელიც წარმოადგენს ღრმა ხეობას კაპის მთებში სამხრეთში მდებარე ლანგებერგეს და ჩრდილოეთში მდებარე სვარტბერგეს მთებს შორის ზღვის დონიდან 300—600 მეტრ სიმაღლეზე.
გეოლოგიური თვალსაზრისით ეს ეროზიული ხეობა, ასაკით დაახლოებით 250 მილიონი წელი, არის ადგილი, სადაც მიედინებიან მდინარეები დიდი საფეხურის მწვერვალებიდან.
მდინარეების მიმართულების მიხედვით განასხვავებენ ორ აუზს — დასავლეთის და აღმოსავლეთის, მათგან პირველი სიგრძით 225 კმ და სიგანით 80 კმ, მეორე სიგრძით 480 კმ და სიგანით 130—80 კმ.
მოსული ნალექების საშუალო რაოდენობა თანდათან კლებულობს აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ — აღმოსავლეთის საზღვართან 400 მმ-დან დასავლეთის საზღვრის 100 მმ-მდე.