polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Սակայն վերջ ի վերջո նա դառնում է ընտանեկան կախարդը, և այդ ամենը տեղի է ունենում Ջաթինի խնդրանքով, ովորոշել էր քրոջը տալ իր ուժերը, քանի որ մրցույթի ժամանակ նա օգնել է Ջասթինին և պարտվել է։
Նա անընդհատ քննարկում և վիրավորում է իր ավագ եղբորը' Ջասթին Ռուսսոին, չնայած որ նա դա անում է այն պատճառով, որ հիանում է իր եղբորով և ցանկանում է նրան նմանվել, քանի որ նա բարի, խիզակ և խելացի է։
Մերժումից հետո «Բեսլանի մայրեր» կազմակերպությունը պահանջել է, որպեսզի Գլխավոր դատախազության որոշումը ճանաչվի անօրինական, քանի որ նախկինում դիտարկված մի շարք հարցեր չեն քննարկվել, իսկ բերված փաստարկները չեն հերքվել։
Կազմակերպության կարծիքով՝ «հետաքննիչը զեկույցի մեծ մասը նվիրել է այնպիսի հարցերի լուսաբանմանը, որոնք ընդհանրապետ կապ չունեն միջնորդության հետ, այդ թվում ահաբեկչական խմբի ձևավորմանը և թիվ 1 դպրոցում սեպտեմբերի 1-ից 3-ը տեղի ունեցած իրադարձություններին»։
Այս միջնորդությունը բավարարվել է Լենինյան շրջանի Վլադիկավկազ քաղաքի դատավոր Ազամատ Բադտիև կողմից,սակայն իր հերթին Գլխավոր դատախազությունը բողոք է ներկայացրել Հյուսիսային Օսեթիայի բարձրագույն դատարան։
2007 թվականին Հյուսիսային Օսեթիայի դատարանը «Բեսլանի ձայներ» կազմակերպությանը զրկել է իրավաբանական անձի կարգավիճակից, սակայն կազմակերպությունը շարունակել է իր գործունեությունը «Համառուսական հասարակական կազմակերպություն» անվամբ, որը, սակայն, իրավաբանական գրանցում չի ունեցել։
2009 թվականին «Ալանիայի իրավապաշտպան շրջանային դատարան» հասարակական կազմակերպությունը «Նրանց, ովքեր ցավում են Բեսլանի ահաբեկչության զոհերի համար» անվամբ ուղերձ է հղել ԱՄՆ նախագահին և Կոնգրեսին, ԵՄ անդամ երկրների ղեկավարներին և Եվրոպական խորհրդարանի անդամներին։
Բեսլանի թիվ 1 դպրոցում տեղի ունեցած ահաբեկչությանը նախորդել են ահաբեկչական գործողություններ, որոնք 2004 թվականին իրականացրել են չեչեն ահաբեկիչները և նրանց համակիրները։
Փետրվարի 6՝ մահապարտ ահաբեկչի կողմից Մոսկվայի մետրոպոլիտենում գործարկվել է 4 կիլոգրամ տրատիլ պարունակող պայթուցիկ սարք, որը տեղադրված է եղել մետրոպոլիտենի «Ավտոզավոդսկայա» կայարանից «Պավլեցկայա» կայարան մեկնող գնացքի մեջ։
Մայիսի 9' Գրոզնիում, հաղթանակի տոնի ժամանակ, պայթյուն է տեղի ունեցել քաղաքային մարզադաշտի տրիբունայի մոտ, որի արդյունքում զոհվել է Չեչնիայի նախագահ Ահմադ Կադիրովը և քաղխորհրդի նախագահ Հուսեյն Իսաևը։
Հունիսի 21-22' Շամիլ Բասաևի գլխավորած խումբը լայնամասշտաբ հարձակում է գործել Նազրան քաղաքի վրա, որի հետևանքով զոհվել է 95 մարդ, այդ թվում 25 խաղաղ բնակիչ։
Սկզբնական շրջանում փորձագետների կողմից կոորդինացիոն աշխատանքի բացակայությունը, դիակների գրանցման և պիտակավորման գործընթացում հանգեցրել է մեծ սխալների, իսկ մինչ հետաքննությունը դիակների ճանաչման գործընթացի իրականացումը մեծ դիմադրության է հանդիպել բյուրոյի բակում։
Այս գործընթացը մեծապես վնասել է ճանաչման գործընթացին, քանի որ պոկվել են զոհերի հագուստի, կոշիկի և այլ իրերի կտորներ, որոնք շատ կարևոր էին դիակների ճանաչման համար։
Լրացուցիչ դժվարություններ են առաջացրել նաև փնտրման ավտոմատացված համակարգի և միասնական տեղեկատվական կենտրոնի բացակայությունը (փորձագետները հաճախ ստիպված են եղել անձամբ պատասխանել տարբեր հարցերի՝ շեղվելով իրենց բուն գործից)։
Ի պատասխան Գլխավոր դատախազության որոշմամբ ստեղծվել է հետաքննիչ փորձագետների աշխատանքային խումբ, որը ուսումնասիրելու էր սեպտեմբերի 1-ից 3-ը բարձրաստիճան պաշտոնյաների կատարած գործողությունները՝ ահաբեկչական գործողության ժամանակ։
Ամփոփիչ եզրակացության մեջ, որը հրապարակվել է 2005 թվականի դեկտեմբերի 27-ին, փորձագետները նշում էին, որ օպերատիվ շտաբի, ՆԳՆ-ի, Ներքին զորքերի, ԱԴԾ հատուկ նշանակության կենտրոնի և ԱԻՆ-ի աշխատակիցների գործողությունները համապատասխանել են դաշնային օրենսդրությանը։
Օպերատիվ շտաբի և նրան ենթակա ստորաբաժանումների գործողություններում աշխատանքային խումբը չի գտել որևէ սխալ գործողություն, որի արդյունքում զոհերը թիվը կարող էր ավելի մեծ լինել։
Աշխատանքային խումբը հավելել է, որ «ահաբեկչական հարձակումների կանխմանն ուղղված գործող համակարգը ամբողջությամբ հնարավորություն չի տալիս ապահովել բնակչության անվտանգությունը, ինչպես նաև երկրի տարածքները՝ հնարավոր ահաբեկչական հարձակումներից», ինչը նաև ցույց է տալիս, որ առկա համակարգի կատարելագործումը հետագայում հնարավորություն կտա պաշտպանել հասարակությանը՝ երկրի ողջ տարածքում։
Փորձագիտական խմբի եզրակացության արդյունքում, Հյուսիսային Կովկասում ՌԴ գլխավոր դատախազության հետաքնչական բաժնի ղեկավար Իգորը Տկաչովը մերժել է հարուցել քրեական գործ ընդդեմ Վալերի Անդրեևի, Կազբեկ Ձանթիևի, Ալեքսանդր Ձասոխովի, Լև Ձուգաևի և մի շարք այլ բարձրաստիճան պաշտոնյաների դեմ։
Չնայած շրջափակմանը՝ տարբեր գնահատականներով 50-ից մոտ 150 մարդ՝ հիմնականում բարձր դասարանցիներ, կարողացել են խուսափել պատանդառությունից՝ հասցնելով փախչել դպրոցի բակից։
Օպերատիվ շտաբի խորհրդակցության ժամանակ, նա իր ցավակցությունն է հայտնել Հյուսիսային Օսիայի ժողովրդին և նշել, որ Բեսլանում ուժային օպերացիա նախատեսված չէր։
Միևնույն օրը Պուտինը տեսաուղերձով դիմել է ՌԴ քաղաքացիներին, որի ժամանակ իր ցավակցություններն է հայտնել տուժածներին, հայտարարել երկիրը և նրա տարածքային ամբողջականությունը պաշտպանելու անհրաժեշտության մասին և կոչ արել խուճապի չմատնվել։
Բացի այդ, Պուտինը խոստացել է, որ մոտակա ժամանակներում կմշակվի համապարփակ ծրագիր, որը միտված է լինելու՝ երկրի միասնության ամրապնդմանը, ուժերի և միջոցների փոխգործակցության նոր համակարգի ստեղծմանը, Հյուսիսային Օսիայում իրավիճակի կարգավորմանը և հակաճգնաժամային համակարգի արդյունավետ կառավարմանը, ներառյալ օրինապահ մարմինների գործունեության նոր մոտեցումները։
2005 թվականի մայիսի 31-ին՝ ՌԴ նախագահի հատուկ ներկայացուցիչ Դմիտրի Կոզակի հետ հանդիպումից հետո, Հյուսիսային Օսիայի նախագահ Ալեքսանդր Ձասոխովը հայտարարել է հրաժարականի մասին։
Ահաբեկչությունից մի քանի օր հետո Վլադիկավկազում և Բեսլանում տեղի ունեցած ցույցերի ժամանակ, մարդիկ պահանջում էին Ձասոխովի հրաժարականը, քանի որ, ըստ ցուցարարների, նախագահը չի իրականացրել հնարավոր ամեն ինչ՝ կանխելու պատանդների սպանությունները։
Հրաժարականի պաշտոնական պատճառ նշվել է այն հանգամանքը, որ Ձասոխովը 2005 թվականի ապրիլին հրաժարվել է ստորագրել Կոզակի ղեկավարությամբ կազմված օս-ինգուշական հարաբերությունների կարգավորման մասին ծրագիրը, որով նախատեսվում էր փախստական ինգուշներին վերադարձնել Պրիգորոդնիի շրջան։
Ինքը՝ Ձասոխովը, իր չստորագրելը պայմանավորում էր նրանով, որ Բեսլանի ահաբեկչությունից հետո ինգուշ փախստականների Բեսլան վերադառնալու ակտիվացումը, որի կազմակերպմանը մասնակցել են նաև ինգուշներ, իր կարծիքով, կարող է լարվածության նոր ալիք առաջացնել։
Հատուկ նշանակության ուժերի առաջխաղացումը դժվարացրել է նաև այն փաստը, որ ահաբեկիչները պատանդներին օգտագործել են որպես «վահան»՝ այդ ընթացքում վարելով ինտենսիվ հրաձգա-գնդացրային կրակ, նետելով ձեռքի նռնակներ և կիրառելով հակատանկային նռնականետեր։
Օսերը և ինգուշները կողմնակից էին հարևան ավելի հզոր ժողովուրդների հարձակումներից պաշտպանվելու, այն դեպքում, երբ չեչեններն ի սկզբանե հրաժարվել էին կառավարման ռուսական մոդելից և ակտիվորեն հակազդում էին միավորվելու փորձերին։
Պայթյունի արդյունքում ծանր վիրավորում է ստացել շեհիդուհուն մոտ կանգնած գրոհայինը, իսկ պատանդները, որոնք ողջ էին մնացել, գնդակահարվել են ահաբեկիչների կողմից՝ հնարավոր ընդվզումներից խուսափելու համար։
Ահաբեկիչը, որը ներկայացել է «Շահիդ» անունով, հայտարարել է, որ պատանդները սպանվել են, քանի որ իշխանությունները գրոհայինների հետ կապ չեն հաստատել՝ նախկինում փոխանցված հեռախոսահամարի միջոցով։
Հեռախոսային զրույցի ընթացքում ահաբեկիչները պահանջել են, որ իրենց հետ բանակցի ՌԴ նախագահի խորհրդական Ասլամբեկ Ասլահանովը, բայց միայն նախկինում նշված անձանց խմբի հետ միասին։
Իմանալով, որ իր ենթականերից ոմանք տեղի են տալիս պատանդների խնդրանքներին, Խուչբարովը հրամայել է կոտրել ծորակները և սպառնացել սպանել յուրաքանչյուրին, որը պատանդներին ջուր կտա։
Սակայն վերանորոգման աշխատանքները իրականացվել են դպրոցի աշխատանքի ուսուցիչ Ալեքսանդր Միխայլովի և տնտեսվար Սվետլանա Բալիկոևայի ուժերով, որոնք առավել ծանր աշխատանքների համար, ինչպես օրինակ, երկրորդ հարկի հատակի վերանորոգումը, ներգրավել են իրենց ընտանիքների անդամներին։
Տեսությունը վկայող փաստ է համարվում դպրոցի հատակին առկա անցքերը , սակայն այն հերքվում է՝ նշվելով, որ ահաբեկիչները, վախենալով ուժային կառույցների կողմից լրացուցիչ ներթափանցման ուղիներից, անցքեր են բացել հատակի որոշ մասերում։
Պաշտոնական վարկածի համաձայն, ահաբեկչությանը մասնակցել է 34 անձ, ներառյալ երկու մահապարտ ահաբեկչուհիները և երկու համախոհներ, որոնք կապի համար մնացել էին ճամբարում։
«Ինտերֆաքսի» տվյալներով՝ ևս մեկ խումբ պետք է իրականացներ շեղիչ գործողություն՝ գրավելով Հյուսիսային Օսեթիայի վարչական շենքերից մեկը, սակայն դաշտային հրամանատարները հրամայել են խմբին որևէ գործողություն չիրականացնել, որից հետո պահեստային խումբը լքել է քաղաքը։
Աուշևը խնդրել է ահաբեկիչներին պատանդներին տալ ուտելիք և ջուր, սակայն ահաբեկիչների առաջնորդը հրաժարվել է՝ նշելով, որ պատանդները ինքնակամ հացադուլ են հայտարարել։
Ահաբեկիչներն Աուշևին փոխանցել են իբր Բասաևի գրած նամակը, որտեղ պահանջվում էր Չեչնիայից դուրս հանել դաշնային ուժերը և կնքել դաշնագիր՝ «անկախություն անվտանգության դիմաց» կոնցեպտով։
Մասնավորապես, նամակի հեղինակը պահանջում էր Չեչնիայի անկախությունը և ՌԴ տարածքում կրոնի դավանության հավասարությունը՝ Ռուսաստանի տարածքում բնակվող մուսուլմանների անունից խոստանալով զինված պայքար չմղել Ռուսաստանի դեմ՝ ամենաքիչը 10-15 տարի։
Որպես օգնություն դպրոց ներթափանցած օպերատիվ-մարտակամն խմբերին՝ 58-րդ բանակի հրամանատարը տրամադրել է ԲՏՌ-80 տիպի 8 մարտական զրահամեքենա, որտեղ գտնվում էին հատուկ նշանակության ուժերի սպաներ։
824 և 832 զրահամեքենաները, կրակ բացելով տիպի գնդացրից, կարողացել են շեղել ահաբեկիչների ուշադրությունը, որպեսզի հատուկ ջոկատայինները կարողանան անվնաս ներթափանցել դպրոց։
20-ին գնդապետ Վիտալի Դեմիդկինի հրամանատարության տակ գտնվող ուժերը, որոնց կազմում գործում էին «Ալֆայի» և «Վիմպելայի» ուժայինները, ՀՄՄ-ների ուղեկցությամբ մոտեցել են դպրոցի շենքի առաջին հարկին և ներթափանցել միջանցք, որը ձգվում էր մինչև ճաշասրահ։
Լիկվիդացնելով ահաբեկիչների կրակակետը՝ Դեմիդկինի խմբի հատուկ ջոկատայինները ոչնչացրել են մահապարտ ահաբեկչին, որը մտել էր հատուկ ջոկատայինների խմբի մեջ և փորձում էր այն պայթեցնել։
Նրա խոսքերով՝ «Նորդ Վեսթ» օպերացիան արժեցել է 8 հազար եվրո, իսկ բազմազգ խումբը (12 չեչեն, 2 չեչենուհի, 9 ինգուշ, 3 ռուս, 2 արաբ, 2 օս, 1 թաթար, 1 կաբարդացի, 1 գուրան) գլխավորել է «գնդապետ Օրստխոևը»։
Հայտարարության մեջ նաև ասված էր, որ ահաբեկիչները Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինից պահանջել են անհապաղ դուրս հանել զորքերը Չեչնիայից կամ հրաժարական տալ, իսկ բոլոր պատանդները, ի աջակցություն այդ պահանջների, հացադուլ են հայտարարել։
Բացի այդ, հայտարարության մեջ հերքվում էր այն տեղեկատվությունը, որ ահաբեկիչները պահանջել են բանտերից ազատել բոլոր կալանավորներին, ինչպես նաև բացառվել է անփութության արդյունքում պայթյունների հնարավոր դեպքերի առկայությունը։
Բեսլանում տեղի ունեցած ահաբեկչությունից հետո, երկրի խոշոր քաղաքներում տեղի են ունեցել անվտանգության ուժեղացմանն ուղղված միջոցառումներ, որոնք ներառում էին նաև մարզադաշտերը, շուկաները և տրանսպորտային հանգույցները։
Բեսլանում, ինչպես վկայում են տեղացիները, քիչ բան է փոխվել անվտանգության ապահովման գործընթացի հարցում, բացառությամբ դպրոցներում և մանկապարտեզներում անվտանգության աշխատակիցների հայտնվելուն։
Դպրոցի արտաքին պատերին տեղադրվել են տեսախցիկներ, իսկ «ԳԱԶ 66» ավտոմեքենայից բեռնաթափվել է զինամթերքը, ծանր զենքերը և պայթուցիկ սարքերը։
Ընդհանուր առմամբ, ահաբեկիչների տրամադրության տակ եղել են տարբեր մոդիֆիկացիաների կալաշնիկովի 22 ինքնաձիգ, երկու հատ կալաշնիկովի ձեռքի գնդացիր, երկու հատ կալաշնիկովի գնդացիր, մեկ հատ կալաշնիկովի տանկային գնդացիր, երկու հատ ձեռքի հակատանկային նռնականետ և «Մուխա» տիպի ՌՊԳ-18 նռնականետ։
Չեչնիան պահանջել է Ստավրոպոլի երկրամասի երեք շրջանները, որոնք որպես փոխհատուցում ստացել էր դեռևս 1957 թվականին, իսկ Ինգուշեթիան մնացել է ձեռնունայն և դարձյալ պահանջել Պրիգորոդնիի շրջանը։
Արդյունքում, 1992 թվականի հոկտեմբերի 31-նոյեմբերի 5-ը տեղի են ունեցել բախումներ ինգուշների և օսերի միջև, որի արդյունքում մահացել է 583 մարդ, վիրավորվել՝ 939 քաղաքացի, իսկ 261-ը՝ մինչ օրս անհետ կորած է։
Խուսափելով ուղղակի բախումներից՝ չեչեն անջատողականների առաջնորդներն սկսեցին դիմել դիվերսիոն-ահաբեկչական գործողությունների՝ հաճախակի դիմելով մահապարտ ահաբեկիչների մեթոդներին։
Այդ հարձակումների թվին են դասվում Դուբրովկայի ահաբեկչությունը, Գրոզնիի կառավարական տան պայթյունը, Մոսկվայի ռոք փառատոնի ահաբեկչությունը, Մոզդոկի ահաբեկչությունը, Եսենտուկիի գնացքի ահաբեկչությունը, «Դաղստանի վրա հարձակում» գործողությունը և մի շարք այլ ահաբեկչություններ։
00-ին Ալեքսանդր Ձասոխովը հեռախոսով կապ է հաստատել Չեչնիայի փոխնախագահ և Ասլան Մասհադովի վստահված անձ Ահմեդ Զաքաևի հետ, որը գտնվում էր միջազգային հետախուզման մեջ։
Մինչ այդ Զաքաևի հետ կապ էր հաստատել նաև լրագրող Աննա Պոլիտկովսկայան՝ խնդրելով նրան և Մասհադովին միջնորդել ահաբեկիչների հետ բանակցությունների ժամանակ։
Մյուսներից անկախ, Մասհադովի հետ կապ է փորձել հաստատել նաև Հյուսիսային Օսիայի խորհրդարանի նախագահ Թայմուրազ Մամսուրովը, որի երկու դուստրերը եղել են պատանդների թվում։
Կապվելով Մասհադովի Բաքվի ներկայացուցիչների հետ՝ Մամսուրովը պահանջել է Իչկերիայի Հանրապետության նախագահի անհապաղ միջամտությունը, սակայն Մասհադովը կապի դուրս չի եկել կառավարական ուժերի հետ։
Հարավային մասնաշենքի ուղղությամբ հատուկ նշանակության ուժերը զբաղեցրել են մարտական հենակետերը՝ առաջին պայթյուններից 25-30 րոպե անց, սակայն բարիկադավորված լուսամուտների պատճառով նրանք մոտ մեկ ժամ չեն կարողացել մուտք գործել դպրոց։
Այդ ժամանակ ահաբեկիչները ճաշասրահից սպորտդահլիճի ուղղությամբ վարել են հրաձգային և գնդացրային կրակ՝ ստիպելով կանանց և երեխաներին դառնալ «կենդանի վահան»։
Ահաբեկչական հարձակման և շրջափակման մասին զեկուցվել է Սոչիում գտնվող ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինին, որը չեղարկել է Կարաչայ-Չերքեզիա իր այցը և մեկնել Մոսկվա՝ ուժային կառույցների ղեկավարների հետ արտահերթ խորհրդակցության համար։
Օպերատիվ շտաբը ձեռնարկել է հարակից տների բնակիչների էվակուացիայի կազմակերպումը, ոստիկանության ուժերի միջոցով կազմակերպել շրջափակում, վերահսկել ռադիոեթերը և չարձագանքելով դպրոցից արձակվող պրովոկացիոն կրակոցներին՝ շրջափակել հարակից շրջանները, հարակից շրջաններից հանել ավտոտրանսպորտը և փակել «Բեսլան-Վլադիկավկազ» երկաթգիծը։
Պատգարակները բավարար չեն եղել, այդ իսկ պատճառով տեղացիները հնարավոր բոլոր միջոցներից պատրաստել են պատգարակներ, այդ թվում նաև բրդյա ծածկոցներից և փայտե աստիճաններից։
Բավարար չեն եղել շտապ օգնության ավտոմեքենաները, այդ իսկ պատճառով բեսլանցիները սեփական ավտոմեքենաներով են վիրավորներին տարել քաղաքային հիվանդանոց, իսկ ծանր վիրավորվածներին՝ Վլադիկավկազ։
Ժխտելով սեփական մասնակցությունը՝ Մասխադովը, որպես ահաբեկչության պատճառ, նշել է Չեչնիայի պատերազմը, «Կովկասում կովկասյան բոլոր ազգերի նկատմամբ Ռուսաստանի բարբարոսական քաղաքականությունը», ինչպես նաև հիվանդագին պատվախնդրությունը։
Մասխադովը միջազգային ահաբեկչությունը անվանել է «հակառակորդի մտացածին կերպար, որը ձեռնտու է և՛ Կրեմլին, և՛ Բասաևին», պատանդների մահվան պատասխանատվությունը դրել է իշխանության և ուժայինների վրա։
Մասխադովի կարծիքով ահաբեկիչների ամենամեծ մոլորությունը կայացել է նրանում, որ չեն մտածել, որ Պուտինը, նրա գեներալները և հատուկ ծառայությունները հրաման կտային կրակել անչափահաս երեխաների վրա։
Մահացածների դիակները երկրորդ հարկից դուրս են շպրտվել երկու պատանդների կողմից, որոնցից մեկը՝ 33-ամյա Ասլան Կուձաևը, օգտվելով առիթից, դուրս է թռել պատուհանից և կարողացել փախչել։
Բացի Կուձաևից, կարողացել է փրկվել նաև Յուրի Այլարովը, որը մահացած է ձևացել և օգտվելով առիթից դուրս է թռել պատուհանից և մինչև մթնշաղ մնացել պատուհանի տակ՝ ահաբեկիչներին անտեսանելի վայրում։
Մամիտովան գրել է տեքստը թելադրման միջոցով և լսելով «Ռուշայլո» ազգանունը, կարծել է, թե խոսքը Լեոնիդ Ռոշալի մասին է, այդ իսկ պատճառով իր կողմից ավելացրել է «մանկական բժիշկ» ։
Մասնավորապես, բանակցությունների մեջ ներգրավվել է Հյուսիսային Օսիայի մուֆթի Ռուսլան Վալգասովը, սակայն նրանց հետ կապ հաստատելու փորձերի համար ահաբեկիչները կրակահերթ են բացել։
Ահաբեկչության զոհերի «Բեսլանի մայրեր» և «Բեսլանի ձայն» ասոցիացիաները (սկզբնական շրջանում աշխատել են միասին առաջին անվան ներքո, սակայն հետագայում բաժանվել են իրարից՝ Գրիգորի Գրաբովի հետ տեղի ունեցած իրադարձության պատճառով) բազմիցս դիմել են դատարան, Հարավային դաշնային շրջանում ՌԴ նախագահի ներկայացուցիչ Դմիտրի Կոզակին, նախագահ Պուտինին, հետագայում նաև հաջորդ նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևին։
Իրենց հայտարարություններում կազմակերպությունների ներկայացուցիչները, ուշադրությունը հրավիրում էին այն բանի վրա, որ ահաբեկչության հետաքննությունը չի իրականացվում մանրակրկտորեն, և, հնարավոր է, որ փաստերի մի մասը թաքցվում է դաշնային իշխանությունների կողմից։
Համաձայն «Բեսլանի մայրերի», պատանդների շրջանում զոհերի մեծ թիվը հանդիսանում է բարձրաստիճան պաշտոնյաների սխալ, հնարավոր է նաև հանցագործ գործողությունների արդյունք։
Հյուսիսային Օսիայում պատանդառության մասին տեղեկատվության տարածումից հետո, Ռուսաստանի ԱԴԾ պետ Նիկոլայ Պատրուշևն ստորագրել է հրաման՝ հատուկ նշանակության ուժերի ստորաբաժանումներ ուղարկելու Բեսլան։
2000 թվականի մայիսի 11-ին ավազակային խմբավորումների կազմում Խուչբարովը մասնակցել է ՌԴ ՆԳՆ ներքին զորքերի վրա հարձակման գործողությանը, 2003 թվականի սեպտեմբերի 15-ին' Ինգուշեթիայի դաշնային անվտանգության ծառայության շենքի պայթեցմանը։
Մյուս նախագծերը, որոնք առաջարկել էր Պուտինը, ինչպես օրինակ՝ ՌԴ հանրային պալատի ստեղծումը կամ ընտրությունների մեծամասնական համակարգը, հասարակության կողմից քննադատաբար են ընդունվել։
Ահաբեկչության դեմ պայքարի նպատակով՝ պետական դուման ընդունել է մի քանի նախաձեռնություններ, որոնցից էին պետահասարակական միավորումների ստեղծումը, որոնք միտված էին հանրային կարգ ու կանոնի պահպանմանը, ինչպես նաև ահաբեկչության համար մահապատժի կիրառումը։
Սրան զուգընթաց ստեղծվել էր «Հարավային դաշնային շրջանում գործադիր իշխանության դաշնային մարմինների գործունեության կորդինացման հարցերով կոմիտեն», որը գոյություն է ունեցել մինչև 2006 թվականի փետրվար ամիսը և վերակազմակերպվել է որպես «Հարավային դաշնային շրջանի սոցիալ-տնտեսական իրավիճակի բարելավման հարցերով կոմիտեի»։
Հոկտեմբերի 6-ին Վլադիմիր Պուտինը ստորագրել է «Հյուսիսային Օսեթիայի Հանրապետության և Ինգուշեթիայի Հանրապետության հարաբերությունների կարգավորման պետական մարմինների գործունեության կատարելագործման մասին» հրամանագիրը։
Հատուկ ներկայացուցչին վերապահվեց երկու հանրապետությունների հարաբերությունների կարգավորման գործընթացի վերահսկողությունը, այն դեպքում, երբ 1992 թվականի օս-ինգուշական կոնֆլիկտից տուժածների տեղավորումը վերապահվեց Դաշնային միգրացիոն ծառայությանը։
Հատուկ նշանակության 3 ջոկատը, որը ղեկավարել է փոխգնդապետ Օլեգ Իլինը, դպրոց մտնելով գրադարանի պատուհանով, բարձրացել է երկրորդ հարկ և ազատել տնօրենի սենյակում, ուսուցչանոցում և համակարգչային սենյակում գտնվող պատանդներին։
Այնուհետ, օպերատիվ մարտական խումբը շարունակել է դպրոցի հետախուզումը, շարժվել դեպի դահլիճ, որտեղ հանդիպել է գրոհայինների կատաղի դիմադրության, որոնք փորձում էին ճաշասրահից և առաջին հարկից բարձրանալ երկրորդ հարկ։
Որոշ վկաներ էլ պատմել են, որ Կուլաևը իրենց գլխի ուղղությամբ կրակել է, բռնություն գործադրել սպորտդահլիճում գտնվող անչափահաս երեխաների նկատմամբ և ստիպել նրանց կանգնել պատուհանների մոտ՝ որպես «կենդանի վահաններ»։
Բացի այդ, համաձայն 2004 թվականի սեպտեմբերի 5-ի դատաբժշկական փորձաքննության տվյալների՝ Կուլաևի երկու ուսերին էլ եղել են արնազեղման հետքեր, որոնք կարող էին առաջանալ ավտոմատի փոկի կախման արդյունքում։
Սեպտեմբերի 4-ին Ռուսաստանում հայտարարվել է երկօրյա սուգ, որի առթիվ իջեցվել են պետական դրոշները, ինչպես նաև չեղարկվել զվարճանքի բոլոր միջոցառումները և ռադիո-հեռուստահաղորդումները։
Հյուսիսային Օսիայում հաջորդող երկու շաբաթների ընթացքում տեղի են ունեցել ցույցեր, որի մասնակիցները պահանջում էին անվանել և դաժանորեն պատժել ահաբեկչության կազմակերպիչներին։
Ցույցեր տեղի են ունեցել նաև Ռուսաստանի այլ քաղաքներում ևս, այդ թվում Մոսկվայում, Վոլոգդայում, Չեբոքսարիում, Դոնի Ռոստովում, Պենզայում և Ստավրոպոլում։
2004 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Պուտինը հայտարարել է քաղաքական բարեփոխումների փաթեթի մասին, որոնցից ամենակարևորը ՌԴ դաշնային սուբյեկտների ղեկավարների նշանակման կարգն էր։
Նորամուծությունը, ըստ Պուտինի, հնարավորություն կտար ստեղծել ներքին անվտանգության արդյունավետ համակարգ, ամրապնդել պետական կառավարման համակարգը և կբարձրացներ իշխանության նկատմամբ վստահությունը։
Բացի այդ, վիճելի էր նաև դրանց կիրառման նպատակահարմարության հարցը, քանի որ ոմանք վստահ են, որ դպրոցի շենքի գրոհը և հրդեհը, որն առաջացել էր հրանետների կրակի արդյունքում, դարձել է պատանդների մահվան պատճառ։
Ահաբեկչության պատճառների քննությունը իրականացրել են միմյանցից անկախ մի քանի հանձնաժողովներ, փորձագիտական խմբեր և հասարակական կազմակերպություններ, սակայն մի շարք հանգամանքներ, ներառյալ ահաբեկիչների իրական թիվը, որոշակի մասի հնարավոր փախուստը, կառավարության գործողությունները բանակցությունների և գրոհի ժամանակ, ինչպես նաև ԶԼՄ-ների սահմանափակ և հակասական հաղորդումները, վիճարկվում են մինչ օրս։
Հրամանատարությունից ստանալով ինֆորմացիա, որ երկրորդ հարկը վերահսկվում է հատուկ նշանակության 3 ջոկատի կողմից, ԱՎԾ օպերատիվ մարտական խմբի ուժերը դպրոցի առաջին հարկում, որտեղ տեղակայված էին աշխատանքի ուսուցման դասասենյակը և աշխատանքային դասարանները, անցել են պատանդների ազատման և ահաբեկիչների վերացման ծրագրի իրականացմանը։
Անկանոն փոխհրաձգության ժամանակ, այդ թվում նաև քաղաքացիական անձանց կողմից, որոնք կիրառել են անձնական զենքեր, սպանվել է 28 ահաբեկիչ (նրանցից 3-ը, այդ թվում նաև մահապարտ ահաբեկչուհին, սպանվել են սեպտեմբերի 1-2-ն ընկած ժամանակահատվածում)։
Կոնֆլիկտի պատճառներից մեկը մարտավարական մեծ նշանակություն ունեցող Վլադիկավկազի ամրոցի անվտանգության ապահովումն էր, որը հսկում էր դեպի Դարիալի կիրճ մուտքը։
00-ին ավարտվել է դպրոցից պատանդների տարհանման գործընթացը, և օպերատիվ մարտական խմբի ջոկատայինները շարունակել են դպրոցի և նրա հարակից շինությունների ազատագրումը, որտեղ ահաբեկիչները աշխատանքի ուսուցման դասասենյակում, թաքնվելով երկաթե սարքավորումների ետևում, շարունակում էին համառ դիմադրությունը։
Այն բանից հետո, երբ տեղեկություն է ստացվել, որ դեպի ահաբեկիչները տանող ուղին ականապատված է, հատուկ նշանակության կենտրոնի ղեկավար Տիխոնովը հրամայել է հատուկ ջոկատայիններին հանել դպրոցի շենքից՝ լրացուցիչ կորուստներ չկրելու համար և ահաբեկիչների ուղղությամբ կիրառել ծանր զրահատեխնիկա, որը շենքին մոտենալու էր հարավային հատվածից։
Իր հերթին Ինգուշեթիան, որտեղ Մուրատ Զյազիկովի իշխանության գալու հետ մեկտեղ ավելացել են հանցագործությունները և ահաբեկիչների գործունեությունը, դարձել է գրոհայինների հարձակման թիրախ։
ՌԴ անվտանգության դաշնային ծառայության և ՆԳՆ աշխատակիցները հանրապետության տարածքում մի քանի անգամ հայտնաբերել են զենք-զինամթերքի, պայթուցիկ նյութերի և այլ զինամթերքի պահեստներ։
Լեռներում ահաբեկչական կազմակերպությունները ձևավորել են դիվերսիոն խմբեր և ստեղծել գրոհայինների նոր բազաներ, որոնց շարքերը մշտապես համալրվել են Չեչնիայի հասարակության գործազուրկ ներկայացուցիչներով (2003 թվականին, ՌԴ ԱՎԾ տվյալներով, բնակչության 75%-ը գործազուրկ է եղել):
Չնայած առկա լարված իրավիճակին՝ Ինգուշեթիայի բնակչության մեծ մասը քննադատել են Բեսլանում տեղի ունեցած ահաբեկչությունը՝ խստորեն դատապարտելով ահաբեկիչների գործողությունները։
Որոշակի բախումներ ամեն դեպքում տեղի ունեցել են, սակայն ահաբեկչությունը լայնամասշտաբ կոնֆլիկտի պատճառ չդարձավ, չնայած որ քաղաքացիական բնակչության մոտ կար չգրանցված զենք-զինամթերք։
Հանդիպման ժամանակ Ռոշալը նշել է, որ երեխաներն առանց սննդի և ջրի կարող են ապրել 8-9 օր և նշել, որ «այսօր ոչ մի երեխայի կյանքին վտանգ չի սպառնում, նույնիսկ առանց ջրի»։
Սեպտեմբերի 1-ի լույսի 2-ի գիշերը ՄԱԿ-ի Անվտանգության Խորհրդի անդամները դատապարտեցին ահաբեկչական հարձակումը և ահաբեկիչներից պահանջեցին շուտափույթ ազատ արձակել պատանդներին, սակայն այդ պահանջները մերժվեցին։
Ավելին, վաղ առավոտից ահաբեկիչները թույլատրեցին մի քանի գերիների կապ հաստատել իրենց բարեկամների հետ' ստիպելով նրանց ազդել կառավարության կողմից ձեռնարկվող հնարավոր հարձակման իրականացման վրա։
Օրինակ, մամուլում հաղորդվում էր, որ դատախուզությունը ժխտել է այն փաստը, որ զինամթերքը նախապես թաքնված էր դպրոցի շենքում, սակայն հետաքննիչների կարծիքը առաջին պայթյունների վերաբերյալ դեռևս մնում է չհրապարակված։
Որոշ ԶԼՄ-ներ, հղում կատարելով դատախազության ներկայացուցիչներին, նշում էին, որ առաջին պայթյունը տեղի է ունեցել պայթուցիկ շղթայի կարճ միացման արդյունքում կամ էլ ահաբեկիչների անհավասարակշիռ պահվածքի արդյունքում, որոնք գտնվում էին թմրանյութի ազդեցության տակ։
Ահաբեկչական հարձակում Բեսլանում, զինված ահաբեկչական հարձակում Ռուսաստանի Դաշնության կազմում գտնվող Հյուսիսային Օսիայի Հանրապետության Բեսլան քաղաքի թիվ 1 դպրոցի վրա, որն իրականացվել է Շամիլ Բասաևի ղեկավարությամբ գործող չեչենական անջատողական ջոկատի կողմից 2004 թվականի սեպտեմբերի 1-ին՝ նոր ուսումնական տարվան նվիրված միջոցառման ժամանակ։
Հարձակման ժամանակ ահաբեկիչները պատանդ են վերցրել 1128 մարդու, որոնք պահվել են դպրոցի ականապատ շենքում ծայրահեղ ծանր պայմաններում՝ արգելելով մարդկանց բավարարել նույնիսկ առաջին անհրաժեշտության կարիքները։
Ահաբեկչի մարմինը, երեք օր մնալով փողոցում, այն աստիճանի է նեխել և սևացել, որ տարածվել են լուրեր, իբր ահաբեկիչների շրջանում կան նեգրոիդ ռասայի ներկայացուցիչներ։
Այսպես, դպրոցը գտնվել է Բեսլանի ոստիկանության շենքից 80 մետր հեռավորության վրա, իսկ բակի ձևը և մոտակա շենքերը սահմանափակել են ահաբեկիչների տեսանելիությունը։
Հաշվի առնելով այս հանգամանքը, որ Բեսլանի մյուս դպրոցները ոչ պակաս նպատակահարմար են եղել հարձակման թիրախ դառնալու համար, սույն դպրոցի ընտրության իրական պատճառը մնում է անհայտ և չի բացահայտվել հետաքննական մարմնի կողմից։