polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Տոբան ունի երկու հիմնական կղզիներ. Սամոսիրն ունի 647 կմ², այս ցուցանիշը կղզին դարձնում է աշխարհի լճային կղզիներից չորրորդը մեծությամբ, և Պարդապուրը, որն ունի 7 կմ² մակերես։
Մինչև 1906 թվականը Սամոսիրը եղել է թերակղզի, մինչև Նիդերլանդների Օստ Ինդիայի կառավարության կողմից թերակղզին ցամաքի հետ կապող պարանոցով ջրանցքի կառուցումը, որը առանձնացրեց Սամոսիրի տարածքը Տոբայի ափերից։
Կենսաբազմազանության և բատակիների մշակույթի պատմական ժառագության շնորհիվ Տոբա լիճը և իր կենտրոնում գտնվող Սամոսիր կղզին հանդիսանում են Ինդոնեզիայի կարևոր զբոսաշրջային կենտրոններից։
Երկու տարի Աշխատանքի նախարարության վիճակագրական բյուրոյում աշխատելուց հետո, նա ընդունվեց Կալիֆոռնիայի Բերկլի համալսարան, որտեղ մաթեմատիկոս Եժի Նեյմանի ղեկավարությամբ սովորում էր վիճակագրություն։
1960 թվականին նա ստացավ Կալիֆոռնիայի Բերկլիի համալսարանի արդյունաբերական ճարտարագիտության պռոֆեսորի կոչում, որտեղ հիմնեց գիտահետազոտական կենտրոն, որը հետագայում ինքն էլ գլխավորում էր։
Բայց 1920-ական թվականների սկզբին նրանք տեղափոխվեցին Բալթիմոր, այնուհետև Վաշինգտոն, որտեղ Աննան դարձավ Կոնգրեսի գրադարանի լեզվաբաններից, իսկ Տոբիասը սկսեց մաթեմատիկա դասավանդեց Քոլեջ պարկի Մերիլենդյան համալսարանում։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբում Ջորջը արձակուրդ վերցրեց դոկտորական նախագծից և սկսեց աշխատել ԱՄՆ-ի ռազմաօդային ուժերի վիճակագրական ծառայությունում։
Ջորջ Դանցիգը ստացել է Մերիլենդյան համալսարանի բակալավրի աստիճանի կոչում մաթեմատիկայի և ֆիզիկայի բնագավառում 1936 թվականին և Միչիգանի համալսարանի մագիստրոսիի կոչում մաթեմատիկայի բնագավառում 1938 թվականին։
Ռուսերեն հեռուստատեսություններ և թերթեր լայնորեն հասանելի են Հայաստանում 2012 թվականին արված հարցման համաձայն' հայաստանցիների 94 տոկոսն ունի ռուսերենի տարրական, 24 տոկոսը՝ բարձր մակարդակի, 59 տոկոսը՝ միջին, իսկ 11 տոկոսը՝ սկսնակ մակարդակի գիտելիքներ։
Ըստ 2012 թվականին արված հարցման՝ հայաստանցիների 40 տոկոսը ունի անգլերենի տարրական գիտելիքներ, բայց բարձր մակարդակ ունի միայն 4 տոկոսը, 16 տոկոսը միջին, իսկ 20 տոկոսը սկսնակ գիտելիքներ։
Այնուամենայնիվ, հայերի շրջանում անգլերենը ավելի նախընտրելի է. 50 տոկոսը կարծում է, որ անգլերենը պետք է ուսուցանվի միջնակարգ դպրոցում, մինչդեռ ռուսերենի ուսուցմանը կողմ է 44 տոկոսը։
Խորհրդային շրջանում սրընթաց ռուսականացում է եղել, մասնավորապես, Ստալինի իշխանություն գալուց հետո՝ 1930-ականների կեսերին, երբ ռուսերենը դարձավ Խորհրդային Միության լինգվա ֆրանկա Մինչև 1990 թվականը ռուսերենը լայնորեն կիրառելի էր Հայաստանում։
Ըստ «Գելափ» կազմակերպության հարցման՝ 2006 թվականին հայաստանցիների 73 տոկոսը, իսկ 2007 թվականին՝ 75 տոկոսը ասել են, որ երկրում երեխաների համար ռուսերեն սովորելը շատ կարևոր է։
1921 թվականին դերասանուհին հաստատվել է Բեռլինում, բեռլինյան թատրոնում հանդես է եկել մի քանի փոքր դերերով, սակայն հաջողությունն այցելել է նրան միայն 1928 թվականին, երբ կատարել է Ջենիի դերը՝ Բերտոլդ Բրեխտի «Երեք գրոշանոց օպերա»-ի առաջին ներկայացման ժամանակ։
1961 թվականին նա կատարել է դքսուհի Մագդայի դերը «Տիկին Սթոունի հռոմեական գարունը» ֆիլմում, որտեղ գլխավոր դերերում եղել են Վիվիեն Լին և Ուորեն Բիթին։
1963 թվականին Լենյան կատարել է չարագործ Ռոզա Քլեբի դերը Ջեյմս Բոնդի մասին երկրորդ՝ «Ռուսաստանից սիրով» ֆիլմում, ինչը բերել է մեծ ճանաչում։
1935 թվականին Լոթե Լենյան ամուսնու հետ տեղափոխվել է ԱՄՆ, որտեղ 1935 թվականին կրկին օրինականացրել էին ամուսնությունը, իսկ 1941 թվականին գնել էին իրենց սեփական տունը՝ Նյու-Յորքից 50 կմ հեռավորության վրա գտնվող փոքրիկ գյուղում։
Լոթե Լենյան ապրել է ամուսնու հետ մինչև նրա մահը, իսկ դրանից հետո ամուսնացել է ևս երեք անգամ՝ երկու անգամ դարձել է այրի, իսկ երրորդ անգամ բաժանվել է։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում դերասանուհին շարունակել է բեմ դուրս գալ, մասնակցել է տարբեր ռադիոբեմադրությունների, ինչպես նաև շարունակել է ձայնագրել նոր երգեր։
1989 թվականին Յուրի Կարյակինն ընտրվել է ԽՍՀՄ ժողովրդական պատգամավոր, անդամակցել է Միջտարածաշրջանային պատգամավորական խմբին, որը եղել է ԽՍՀՄ առաջին լեգալ ընդդիմադիր խորհրդարանական խմբավորումը։
Յուրի Ֆեոդորովիչ Կարյակին (, 22 հուլիսի, 1930, Պերմ, ՌՍՖՍՀ, ԽՍՀՄ – 18 նոյեմբերի, 2011, Մոսկվա, Ռուսաստանի Դաշնություն), ռուս գրականագետ, գրող, հրապարակախոս, հասարակական գործիչ։
Անդրեյ Պլատոնովի հիշատակին նվիրված երեկոյի ընթացքում ունեցած հակաստալինյան ելույթի պատճառով 1968 թվականին Յուրի Կարյակինը Կոմունիստական կուսակցության Մոսկվայի քաղկոմի կողմից հեռակա կարգով հեռացվել է կուսակցությունից։
Ոչինչ չի կարողանում կանգնեցնել նրա մեջ առաջացած զգացմունքը՝ ոչ Աքսինիայի ամուսնու՝ Ստեփանի հետ ունեցած մահացու վտանգավոր վիճաբանությունը, ոչ էլ հոր զայրույթը։
Փորձելով խելքի բերել Գրիգորիին՝ հարազատները գրեթե հարկադրաբար ամուսնացնում են նրան, բայց Նատալիայի հետ ամուսնությունը նրան չի երջանկացնում, և նա վերադառնում է Աքսինիայի մոտ։
Պատերազմի բովերի և կյանքի դրամայի մեջ կյանքից հեռանում են նրա ընտանիքի գրեթե բոլոր անդամները՝ հայրը, մայրը, կինը՝ Նատալիան, եղբայրը՝ Պյոտրը և հարսը՝ Դարյան։
Մեկ այլ տարբերակի համաձայն, իտալական կինոընկերության պորտֆելում արտադրության ենթակա մի քանի թանկարժեք կինոնկարներ են եղել, և ընկերությունը ճիշտ չի հաշվարկել իր հնարավորությունները։
Գրողը նրան տարհամոզում է նկարահանել Տոլստոյի էպոպեան և առաջարկում է ձեռնամուխ լինել «Խաղա Դոն»-ի ստեղծմանը, քանի որ Գերասիմովի բեմադրածը նա այնքան էլ չէր հավանում։
Բայց այն ժամանակ սովետական կինոմատոգրաֆիայի վարպետ և Բոնդարչուկի ուսուցիչ Սերգեյ Ապոլլինարիևիչ Գերասիմովը չխրախուսեց այդ նախաձեռնությունը։
Ի լրումն՝ ռուս հանդիսատեսին ոչ հարազատ, սկզբնապես՝ անգլերեն, ապա՝ վերահնչյունավորված ռուսերեն սերիալի տեքստը աչքի էր ընկնում հերոսների անբնականությամբ։
Ռուս դերասանները հրաշալիորեն կատարել են իրենց առջև դրված խնդիրը, բայց գլխավոր դերեր խաղացող արտասահմանցի դերասանները շատ քիչ էին նման Դոնի տափաստանների բնիկներին։
1990-ական թվականների սկզբին Պետկինոյի հետ նախնական համաձայնություն ձեռք բերվեց, և Սերգեյ Բոնդարչուկը սկսեց սկզբում 15, ապա՝ 11 սերիայից բաղկացած սցենարի նախապատրաստական աշխատանքները։
1990 թվականի հունվարին «Վրեմյա» ստուդիայի և իտալական « » ընկերության միջև ստորագրվում է «Խաղաղ Դոն» վեպի 10-մասանոց հեռուստատարբերակի և 5-ժամանոց կինոտարբերակի նկարահանումների վերաբերյալ պայմանագիր։
Նկարահանումները ավարտելով մոտավորապես 11 ամսում՝ Բոնդարչուկը 1992 թվականի օգոստոսի 10-ին մեկնում է Իտալիա՝ ֆիլմը մոնտաժելու և հնչյունավորելու համար։
2005 թվականին երկարատև բանակցություններից հետո Առաջին ալիքը Միխայիլ Շվիդկոյի, Կոնստանտին Էրնստի, Վլադիմիր Պոզների անմիջական մասնակցությամբ գնեց աշխատանքային նյութերը՝ մոտ 160 հազար մետր ժապավեն։
Եթե 1958 թվականի «Խաղաղ Դոն»-ում նշանակալի չափով ակնառու է սովետական գաղափարախոսությունը, ապա 1992 թվականի ֆիլմը այդչափ քաղաքական աստառներ չունի, մինչդեռ վեպում այն բավականին զգալի է։
Իտալական կողմի տրամադրության տակ մնաց ֆիլմի՝ Սերգեյ Բոնդարչուկի կողմից մոնտաժված, ռեժիսորական, 10-մասանոց տարբերակը, բայց այն դեռ ոչ ոք չի դիտել։
1994 թվականից մինչև 2004 թվականը ընկած ժամանակամիջոցում ռեժիսորի այրին՝ Իրինա Սկոբցևան, որդու՝ Ֆյոդորի հետ մի քանի անգամ փորձել են հաղթահարել իրավական դժվարությունները և վերադարձնել ֆիլմը հայրենիք։
Վերադառնալով Թբիլիսի՝ աշխատել է Վրաստանի գիտությունների ակադեմիայի ֆիզիկայի ինստիտուտում, որտեղ զբաղվել է բարձրջերմաստիճանային պլազմայի ֆիզիկայով։
Բարձրացրել է որակավորումը Խարկովի ֆիզիկա-տեխնիկական ինստիտուտում Կոնստանտին Ստեպանովի ղեկավարությամբ և 1964 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական դիսերտացիան, իսկ 1974 թվականին՝ դոկտորական։
Բացի այդ՝ նա եղել է Վրաստանի տիեզերային գործակալության նախագահը 2003-2006 թվականներին և Վրաստանի գեոֆիզիկայի ինստիտուտի տիեզերական հետազոտությունների կենտրոնը՝ 2006 թվականից։
Լոմինաձեի գրչին են պատկանում ավելի քան երկու հարյուր գիտական աշխատանքներ, նրա ղեկավարությամբ պատրաստվել են ավելի քան 20 թեկնածուներ և 6 գիտությունների դոկտորներ։
Ավելի քան մեկ տարվա ընդմիջումից հետո, 2012 թվականիապրիլի 9-ին խումբը վերադարձավ, թողարկելով իրենց երրորդ մինի-ալբոմը՝ « », որը գտնվում էր երաժշտական չարթերի գլխավոր հորիզոնականներում։
2002 թվականին դարձել է Կառլիֆոռնիայի պրոֆեսիոնալ լուսանկարիչների միության անդամ, 2003 թվականին' ԱՄՆ-ի պրոֆեսիոնալ Լուսանկարիչների միության անդամ։
Ռաֆայել Համբարձումյանի լուսանկարներում թեմատիկ, կոմպոզիցիոն աշխատանքներից բացի կան դիմանկարներ (Վիկտոր Համբարձումյան, Արամ Խաչատրյան, Պարույր Սևակ, Գոհար Գասպարյան, Վահրամ Փափազյան, Հրաչյա Ներսիսյան, Գուրգեն Ջանիբեկյան, Երվանդ Քոչար, Մարտիրոս Սարյան, Վիլյամ Սարոյան, Հովհաննես Շիրազ), քաղաքային պատկերներ։
«Վիրահատությունից հետո» աշխատանքը արժանացել է բազմաթիվ մրցանակների' 2003 թվականին ԱՄՆ-ի պրոֆեսիոնալ լուսանկարիչների մրցույթում դարձել է առաջին մրցանակակիր, 1967 թվականին Գերմանիայում կայացած միջազգային լուսանկարչական ցուցահանդեսում' արծաթե մեդալի
1866-1923 թվականներին փողոցը կոչվում էր Նիկոլայի' ցարորդի Նիկոլայ Ալեքսանդրովիչ Ռոմանովի հիշատակին, որը 1863 թվականի օգոստոսին, մահից մեկուկես տարի առաջ, այցելել է Տագանրոգ։
1923 թվականի փողոցը վերանվանվել է ի պատիվ հեղափոխական, Լենինի զինակից Լև Տրոցկու, որն ավելի ուշ դարձավ Ստալինի գաղափարական հակառակորդն ու «ժողովրդի թշնամի»։
Այդ բնականությունը երբեմն անվանում են «չոր» կամ «էնգրյան» (ֆրանսիացի նկարիչ, 19-րդ դարի եվրոպական ակադեմիզմի խոշոր ներկայացուցիչ Դոմինիկ Էնգրի անունով)։
Այստեղ կտավը տեղափոխվել է դեռևս 1963 թվականին, որպես Թայսոնների ընտանիքի հավաքածուի մի մաս . հավաքածուն ներառում էր իմպրեսիոնիստների ևս 22 աշխատանքներ։
Որպեսզի պահպանեն ծրագրի սահմանված ծախսերը, քանի որ բյուջետավորման աճ հնարավոր չէ, ապա նեղացվում է կատարվող աշխատանքների շրջանակը, որը կնվազեցնի նախագծի արդյունքի որակը
Որպեսզի ապահովվի նախագծի հաջողությունը, նախագծի ղեկավարը սկզբում պետք է շահագրգիռ կողմերի հետաքրքրությունները թափանցիկ դարձնի, և ապա համատեղ նրանց հետ ստեղծի նախագծի պլան։
Նախագծերի լավ կառավարիչ լինել նշանակում է, որ նա պետք է կանխատեսի այդպիսի իրավիճակները՝ հաշվի առնելով դրանց հետևանքով ստացած կորուստների հետ վերադարձումը, ինչպես նաև դրանց օգտագործումը որպես հնարավորություն։
Նախագծերի կառավարման ինստիտուտի կողմից տրված սահմանման համաձայն՝ նախագծերի կառավարում է համարվում գիտելիքների, հմտությունների, գործիքների ու մեթոդների կիրառումը աշխատանքների նախագծման գործընթացում՝ նախագծի պահանջներին համապատասխան։
Դրան է վերաբերում մասնակիցների մոտիվացիան՝ նախագծի նպատակին հասնելու համար՝ ժամանակի, ծախսերի, որակի, ծավալի, օգուտների և ռիսկերի թիրախային ցուցանիշների շրջանակներում։
Համալիր նախագծերի կառավարումը, որոնք հաճախ հանդիպում է խոշոր ընկերություններում, իրենցից ներկայացնում են հատուկ դժվարություն մասնակիցների համար, քանի որ այդտեղ փոխկապակցված են, օրինակ՝ միմյանց հետ մրցակցող ռեսուրսներ, որոնք պետք է համատեղվեն բազմաթիվ նախագծերում։
70-ականներին մրցակցության ուժեղացման և գործունեության դժվարամատչելիության պայմաններին հակառակ, Արևմուտքի խոշոր ձեռնարկություններն սկսեցին ակտիվ օգտագործել և զարգացնել նախագծերի կառավարման մեթոդները։
Հիմնվելով նախագծերի կառավարման տարբեր մեթոդների և կառուցվածքների վրա՝ գոյություն ունեն մասնակի ընթացակարգային մոդելներ, որոնք, ընդհանուր առմամբ, ուղղված են նախագծերի կառավարման գործընթացի ուղղությունների ընտրությանը։
Նախագծի կառավարման ենթահամակարգերը ընդգրկում են՝ աշխատանքներն ըստ բովանդակության և ծավալի կառավարումը, կառավարում ըստ կատարման ժամանակի, երկարատևության, որակի, կառավարում ըստ գնման և առաքման, ռիսկերի կառավարում, ռեսուրսների պաշարների կառավարում, հաղորդակցությունների կառավարում։
Նախագիծը գործում է որոշակի շրջապատում, որն իր մեջ ընդգրկում է արտաքին և ներքին բաղադրամասեր, որոնք հաշվի են առնում տնտեսական, քաղաքական, սոցիալական, տեխնոլոգիական, նորմատիվային, կուլտուրական և այլ գործոններ։
Նախագծի կառավարման ֆունկցիան ընդգրկում է պլանավորումը, վերահսկումը, վերլուծությունները, որոշումների ընդունումը, բյուջեի կազմելը, հա՛վետվությունների հսկումը և ընդունումը, հաշվապահական հաշվետվությունները։
Մարգարիտա Սաենկոյի «Եվ հավերժ պայքար» , «Ուրիշը չի լինի երբեք» , «Հարցրու ինքդ քեզ» , «Կոզետա» և այլ պիեսների հիման վրա ներկայացումներ են բեմադրվել Ռուսաստանի Կենտրոնական մանկական թատրոնում, Բելառուսի պատանի հանդիսատեսի թատրոնում, Մոսկվայի կոմեդիայի մարզային թատրոնում, Բրյանսկի մարզային թատրոնում և այլն։
1980 թվականին Նիկոլաևյան դրամայի ու երաժշտական կոմեդիայի ուկրաինական թատրոնի «Պարտիզանական կայծ» ներկայացումը , որ բեմադրվել էր Մարգարիտա Սաենկոյի ու Բ. Արովի պիեսի հիման վրա, արժանացել է Ուկրաինայի Լենինյան Կոմերիտմիության կենտկոմի Ն. Օստրովսկու անվան մրցանակի։
1967 թվականին հրատարակված «Թատերական հանրագիտարանում» Մարգարիտա Սաենկոյին, որ այդ ժամանակ աշխատում էր Կրասնոդարում, ընդգրկել է ծայրագավառի առաջատար թատերական քննադատների շարքում։
Մարգարիտա Սաենկոյի կազմած թատերական ներկայացումները՝ նվիրված Հոկտեմբերյան հեղափոխության 60-ամյակին, Վ. Լենինի անվան պիոներական համամիութենական կազմակերպության 40-ամյակին, 1970-1980-ական թվականներին տարածվել են Հեղինակային իրավունքների համամիութենական գործակալության կողմից։
Նրանք ամեն քայլափոխի դժվարությունների են հանդիպում՝ կապված աշխատանքի, բուժհաստատությունների, իրավապահ մարմինների ծառայություններից օգտվելու հետ, կրթության և անգամ բնակարաններ վարձելու ժամանակ»։
Այդ խնդիրների լուծման համար 2016 թվականին Լիլիթ Մարտիրոսյանի և ԼԳԲՏ մի խումբ այլ ակտիվիստների կողմից հիմնադրվել է «Իրավունքի կողմ» հասարակական կազմակերպությունը։
Կազմակերպության առաքելությունն է Հայաստանում «ձևավորել իրավահավասար հասարակություն և ուժեղ տրանս համայնք» առողջապահական, կրթական, սոցիալ-հոգեբանական և իրավաբանական ծառայությունների տրամադրման միջոցով, ինչպես նաև բարձրացնել Հայաստանի հասարակության մեջ տրանսգենդեր համայնքի տեսանելիությունը և խթանել տրանսգենդեր անձանց իրավունքների պաշտպանությունը։
Իրավունքի կողմ , Հայաստանի Հանրապետությունում գործող իրավապաշտպան հասարակական կազմակերպություն, որի գլխավոր նպատակն է Հայաստանում ԼԳԲՏ, մասնավորապես՝ տրանսգենդեր անձանց իրավունքների պաշտպանությունը։
Համաձայն կազմակերպության պաշտոնական տեղեկատվության, այն ապահով տարածք է հատկացնում տրանսգենդեր համայնքի համար, որտեղ այդ համայնքը հնարավորություն է ստանում ինքնակրթվելու, ազատ ու անկաշկանդ ինքանդրսևորվելու և պաշտպանվելու՝ հաճախելով անձնակազմի, կամավորների ու փորձագետների կողմից կազմակերպված տարատեսակ սոցիալ-հոգեբանական, իրավական և կրթատեղեկատվական միջոցառումների։
Կազմակերպության տեսլականն է Հայաստանում գենդերային բազմազանությունը հարգող հասարակության կառուցումը, որտեղ տրանսգենդեր անձիք կլինեն իրավահավասար և կապրեն ապահով, առողջ կյանքով ու հավասարապես ներգրավված կլինեն երկրի կյանքի բոլոր ոլորտներում՝ անկախ իրենց սեռական կողմնորոշվածությունից, գենդերային ինքնությունից կամ ինքնաարտահայտումից։
Համաձայն կազմակերպության նախագահ Լիլիթ Մարտիրոսյանի, «իրականում Հայաստանում, մոտավոր հաշվարկներով, ապրում են հարյուրավոր տրանսգենդեր անձինք, նրանցից 4֊ն արդեն սեռափոխություն են իրականացրել, ևս մեկ անձ այս պահին պատրաստվում է վիրահատության միջոցով փոխել սեռը»։
Նախընտրական քարոզարշավի ժամանակ շփոթություն եղավ, երբ Միթ Ռոմնիի խումբը մայիսին սմարթֆոնների համար անվճար ծրագրեր թողարկեց, որում ներակայացվում էր հետևյալ նախադասությունը «Ամերիկան լավն է Միթի հետ», նաև կար վրիպակ «» բառի հետ կապված, որը ծաղրի առարկա դարձավ ԶԼՄ-ների և ինտերնետի համար։
2008 թվականի ԱՄՆ նախագահական ընտրություններում եղել է Հանրապետական կուսակցության թեկնածուների հավակնորդներից մեկը, միաժամանակ ֆետրվարի 7-ին, «սուպերերեքշաբթիից» հետո, հանեց իր թեկնածությունը հօգուտ Մըք Քեյնի (այդ պահին նա կուսակցական համագումարում ուներ 294 պատվիրակ, Մըք Քեյնը ուներ 707 ձայն, իսկ Հակաբին ուներ 195 ձայն)։
Վեպում ներկայացված է ստամբուլաբնակ հարուստ Քեմալի սիրո պատմությունը, ով սիրահարվում է իր աղքատ զարմիկին, իսկ թանգարանում ներկայացված են նրանց սիրո պատմության ցուցանմուշները։
Ըստ թանգարանի կայքի՝ թանգարանի հավաքածուն կազմող ավելի քան 1000 ցուցանմուշները ներկայացնում են, թե ինչ են վեպի հերոսները «օգտագործել, հագել, լսել, տեսել, երազել. ամենը մանրակրկիտ ներկայացված է արկղերում և ցուցափեղկերում»։
Փամուկը նշում է, որ թանգարանում ցուցադրված որոշ օբյեկտներ պատկանում են ընտանիքին և ընկերներին, իսկ մյուսները գտնվել են Ստամբուլի այլ վայրերից կամ հավաքագրվել են ամբողջ աշխարհից։
Այնուամենայնիվ, նա չի նշել, թե որ նմուշներն են, որոնք ուղղակիորեն կապված են իր կյանքի հետ. նա պնդում է, որ թանգարանի պատմությունը պետք է արտացոլի վեպի պատմությունը, և ոչ թե իր՝ նշելով.
1983 թվականին հունական կրթական համակարգի բարեփոխումներից հետո Պանթեոսի դպրոցը բաժանվել է երեք բաժինների' քաղաքագիտություն և միջազգային հետազոտություններ, հանրային կառավարում, սոցիոլոգիա։
1989 թվականին դպրոցը վերանվանվել է ստանալով իր ներկայիս անունը' Սոցիալական և քաղաքական գիտությունների Պանթեոնի համալսարան, և ստեղծվել են հինգ նոր բաժիններ' Կապի և ԶԼՄ-ների, Հոգեբանության, Սոցիալական քաղաքականության և Սոցիալական մարդաբանության, Տնտեսական և տարածաշրջանային զարգացման, Իրավունքի ֆակուլտետների։
1990-ական թվականներին թվարկած վերջին երկուսը բաժանվել են երկու ֆակուլտետների'Քաղաքագիտություն և միջազգային հետազոտությունների ֆակուլտետ, որն իր հերթին բաժանվել է ա) Քաղաքագիտության և պատմության, բ) Միջազգային եւ եվրոպական հետազոտությունների բաժինների, և Սոցիալական քաղաքականության և Սոցիալական մարդաբանության ֆակուլտետ, որն էլ իր հերթին բաժանվել է ա) Սոցիալական քաղաքականության, բ) Սոցիալական Մարդաբանության բաժինների։
Ալեքսանդրոս Պանթոսն իր կարողությունը ժառանգել է դպրոցին և գումարի իրացումը վստահել է Հունաստանի վարչապետ Էլեֆթերիոս Վենիզելոսին, որն էլ ինստիտուտը դարձրել է երկրի կայուն ակադեմիական կրթօջախ։
Պանթեոնի համալսարան կամ «Պանթեոն» քաղաքական և հասարակագիտական գիտությունների համալսարան , Աթենքի բարձրագույն կրթական հաստատություն, քաղաքագիտության և հասարակագիտության համալսարան, որը հիմնադրվել է 1927 թվականին և ի սկզբանե կոչվել է Աթենքի «Պանթեոն» քաղաքական գիությունների դպրոց։
Պանթեոնի համալսարանի ստեղծագործական զարգացման պատմությունը կապված է ոչ միայն Հունաստանում բարձրագույն կրթության և սոցիալական գիտությունների զարգացման հետ, այլև երկրում լայն սոցիալական վերափոխումների հետ։
Այն հիմնադրվել է 1927 թվականին «Քաղաքական գիտությունների դպրոց» անվան տակ, շնորհիվ երկու անձանց, ովքեր սովորել են Փարիզի Քաղաքական գիտությունների ազատ դպրոցում , Գեորգիոս Ֆրագոուդիսի եւ Ալեքսանդրոս Պանթոսի ։
1936 թվականին դպրոցը ճանաչվել է որպես «Հանրային կոմունալ ծառայությունների բարձրագույն կրթական հաստատություն», որը տրամադրում է շատ օգտակար աստիճան, իսկ 1937 թվականին այն վերածվել է «Հանրային իրավունքի իրավաբանական անձ»։
1951 թվականին այդ երկու բաժանմունքները համապատասխանաբար վերանվանվել են քաղաքագիտության եւ հանրային կառավարման ամբիոններ, իսկ 1963 թվականից ուսումնառությունը ընդարձակվել է' դառնալով ութ ուսումնական տարի։
Պանթեոնի համալսարանն առաջարկում է նաև որակավորման բարձրացման 13 դասընթացներ և իրենում ներառում է 3 գիտահետազոտական ինստիտուտներ, 18 գիտահետազոտական կենտրոններ և 4 լաբորատորիաներ։
Համալսարանի պրոֆեսորներից են եղել հունական աստվածաբան և քրիստոնեական փիլիսոփա Քրիստոս Յաննարասը, կինոռեժիսոր Յաննիս Սմարագդիսը, փիլիսոփա Իոաննիս Տեոդորակապուլոսը։
Ազգային կրթության նախարար Ջորջ Պապանդրեուի ներդրումը սկզբում շատ կարևոր էր դպրոցի համար. այն բաղկացած էր երկու բաժիններից' քաղաքագիտության-պատմության եւ սոցիալ-տնտեսական, իսկ ուսուցման համար նախատեսվում էր վեց ուսումնական տարի։
Պատմաբան Ջոն Էրիկ Թոմփսոնը Դրեզդենի ձեռագիրը նկարագրում է որպես Մեքսիկայի հարավարևելյան Յուտական թերակղզու տեղաբնիկների գրվածք, ինչը հաստատում են նաև մայա պատմաբաններ Փիթեր Ջ. Շմիդթը, Մերսեդես դե լա Գարսան և Էնրիկե Նալդան։
Թոմփսոնը հետագայում նեղացնում է Դրեզդենի ձեռագրի հավանական ծագման վայրը դեպի Չիչեն Իցա, քանի որ ձեռագրի որոշ նկար-խորհրդանիշեր կարելի էր գտնել լեռնային այդ վայրերում։
Հիմնվելով առաջարկված տարբեր վերլուծությունների վրա՝ բրիտանացի պատմաբան Քլայֆ Ռագլսը պնդում է, որ Դրեզդենի ձեռագիրը պատճենն է և գրվել է 12-14-րդ դարերում։
Իտալիա ճամփորդելիս գերմանացի աստվածաբան, Դրեզդենի Սաքսոնական պետական և համալսարանական գրադարանի տնօրեն Յոհան Քրիստիան Գյոցեն 1739 թվականին Վիեննայում ձեռագիրը գնել է մասնավոր անձից։
Թոմփսոնը ենթադրում է, որ ձեռագիրը, որպես հարգանքի տուրք, Էռնան Կորտեսի կողմից ուղարկվել է Մեքսիկայի կառավարիչ Կառլոս կայսրին, քանի որ տեղական գրերն ու մայայական այլ նմուշներ ուղարկվել էին թագավորին 1519 թվականին, երբ նա ապրում էր Վիեննայում։
Առավել ընդունված է Վասելի դասակարգումը, որն ի սկզբանե ներառել է 7 տիպ՝ հիմնվելով բթամատի ոսկրային երկատման առավել մերձադիր մակարդակի վրա, ինչը բավականին բարդ է մտապահել նույնիսկ ձեռքի վիրաբույժների համար։
2008 թվականին հոլանդացի ձեռքի վիրաբույժ Սթիվեն Հովիուսի թիմն առաջարկում է Վասելի դասակարգման մոդիֆիկացիա, որի մեջ ներառվում են նաև եռաֆալանգ բթամատն ու բթամատի եռատումը։
Հիմք ընդունելով այդ մոդիֆիկացիան՝ հայ ձեռքի վիրաբույժ Դավիթ Աբրահամյանը 2009 թվականին գտնում և ներկայացնում է մի ռենտգենաբանական օրինաչափություն, որը բավականին պարզեցնում է բթամատի երկատման Վասելի դասակարգումը և ճանաչում է գտնում համաշխարհային ձեռքի վիրաբուժության կողմից։
Առավել տարածված Վասելի տիպը, երբ բթամատը երկատված է մինչև նախադաստակոսկրը կամ երբ ռենտգեն-նկարի վրա առկա է երկատված բթամատի 4 «անոմալ» ոսկր , կազմում է բթամատի երկատումների շուրջ 50%-ը, որից հետո գալիս է Վասելի տիպը կամ երբ ռենտգեն-նկարի վրա առկա է երկատված բթամատի 2 «անոմալ» ոսկր )՝ 20% և Վասելի տիպը կամ երբ ռենտգեն-նկարի վրա առկա են երկատված բթամատի 6 «անոմալ» ոսկրեր (2-ական մերձադիր և հեռադիր մատոսկրեր և նախադաստակոսկրեր՝ ըստ Աբրահամյանի))՝ 12%:
Եվ եթե վերջիններիս մոտ ծղիկային պոլիդակտիլիան հիմնականում հանդես է գալիս մեկուսի, ապա սպիտակամորթների մոտ հաճախ կապված է լինում որևէ համախտանիշի հետ ։
Հիվանդների գրեթե 14%-ի մոտ ծղիկային պոլիդակտիլիան ժառանգական է և սովորաբար ժառանգվում է աուտոսոմ-դոմինանտ եղանակով՝ փոփոխական արտահայտվածությամբ ու մասնակի թափանցելիությամբ ։
Վիրահատության մասին որոշում կայացնելիս ծնողների հիմնական անհանգստությունը լինում է հետևյալ հարցը. «Իսկ ավելորդ մատը հեռացնելուց հետո հնարավո՞ր է այն կրկին աճի»։
Այս հարցին ժամանակին անդրադարձել է դեռևս Դարվինը, որի ժամանակ նմանատիպ բնածին տարբերությունները իսկապես համարվում էին արատ, «ատավիզմ», «այլանդակություն», «վատ գեների» արդյունք, «վերադարձ վաղեմի նախնիներին» և «էվոլյուցիոն շեղում»։
Դարվինը նույնիսկ նկարագրում է մի դեպք, որի ժամանակ, իբր, մի երեխայի ավելորդ մատը հոդի մակարդակով հեռացնելուց հետո այն կրկին աճել է և վրան նույնիսկ կրկին եղունգ է սկսել աճել։
Քանի որ Դարվինն ինչպես մինչ օրս, այն ժամանակ էլ մեծ հարգանք ու ճանաչում էր վայելում, նրա այդ «փաստերը» ոչ ոք կասկածի տակ չէր դնում, մինչև 1880 թվականին Գեգենբաուրը ներկայացրեց գերմանացի վիրաբույժների հաղորդած մեծաքանակ դեպքերի մասին, որտեղ միանշանակ բացառվում էր հեռացված մատի որևէ վերականգնում։
Առաջին հայացքից կարող է թվալ, որ պոլիդակտիլիան, երբ մատներն ընդունված նորմից շատ են, ի տարբերություն օլիգոդակտիլիայի, երբ մատները քիչ են, ձեռքի վիրաբուժության տեսանկյունից համեմատաբար ավելի «բարենպաստ արատ» է, քանի որ մարմնի հավելյալ, «անպիտան» մասը հեռացնելն ավելի դյուրին է, քան պակասող մաս պատվաստելը։
Նման թույլ արտահայտված ձևերը ծնողի ցանկության բացակայության դեպքում նույնիսկ կարելի է չվիրահատել, քանի որ ավելի շուտ հանդիսանում են ոչ թե ֆունկցիոնալ, այլ գեղագիտական ու սոցիալական խնդիր։
Կլինիկական առանձնահատկությունները կախված են լինում երկատման աստիճանից՝ տատանվելով հազիվ նշմարելի ճաճանչային մաշկային պտկիկից մինչև լիարժեք հավելյալ բթամատ, կամ բթամատի հեռադիր մատոսկրի հազիվ նշմարելի հաստացումից մինչև բթամատի երկատում ամբողջ երկայնքով՝ ներառյալ առաջին նախադաստակոսկրը :
տիպ. մատի կամ դրա մասի ոչ սինդակտիլիկ կամ սինդակտիլիկ երկատում նորմալ բաղադրիչներով, որը հոդավորվում լայն կամ երկատված նախադաստակոսկրի կամ մատոսկրի հետ։
Մեկուսի պոլիդակտիլիան հաճախ կրում է ընտանեկան բնույթ' ժառանգվելով որպես աուտոսոմ դոմինանտ հատկանիշ, մինչդեռ համախտանիշային պոլիդակտիլիան հաճախ աուտոսոմ ռեցեսիվ է։
Կարող է ի հայտ գալ որպես մեկուսի բնածին տարբերություն, բայց կարող է նաև լինել այնպիսի համախտանիշների մաս, ինչպիսիք են՝ Գրեյգի ցեֆալոպոլիսինդակտիլիան, Մեկելի համախտանիշը, Էլիսի-վան Կրևելդի համախտանիշը, ՄակԿյուսիկի-Կաուֆմանի համախտանիշը, Դաունի համախտանիշը, Բարդեի-Բիդլի համախտանիշը, Սմիթի-Լեմլիի-Օպիցի համախտանիշը և այլն։
Սևամորթների մոտ ավելի հաճախ հանդիպում է ծղիկային պոլիդակտիլիան որպես մեկուսի բնածին տարբերություն, որը ժառանգվում է, որպես կանոն, աուտոսոմ դոմինանտ եղանակով։
Քանի որ մարդու համար նորմա է համարվում յուրաքանչյուր վերջույթի վրա 5-ական մատ ունենալը, ապա պոլիդակտիլիա է համարվում մի վերջույթի վրա 6 և ավելի մատ ունենալը։
Պոլիդակտիլիա ներառող այլ համախտանիշներից են՝ ակրոկալոզալ համախտանիշ, բազալ-բջջային նևուսի համախտանիշ, Բայմոնդի համախտանիշ, էկտրոդակտիլիա-էկտոդերմալ դիսպլազիաների-փեղեկված շրթունքի/քիմքի համախտանիշ, հայելանման ձեռք, Մոռի համախտանիշ, բերան-դեմք-մատնային համախտանիշ, Ռուբինշտեյնի-Թեյբիի համախտանիշ, կարճ կողային պոլիդակտիլիա, ՎԱՏԵՌ ասոցիացիա և այլն։
Ճաճանչային հեմիմելիայի հատկապես տիպը զուգակցվում է մի շարք համախտանիշներով՝ Հոլտի-Օրամի համախտանիշ, Ֆանկոնիի անեմիա , Թաունսի-Բրոկսի համախտանիշ և Գրեյգի ցեֆալոպոլիսինդակտիլիա ։
Կենտրոնական պոլիդակտիլիան հանդիպում է հետևյալ համախտանիշների ժամանակ՝ Բարդեի-Բիդլի համախտանիշ, Մեկելի համախտանիշ, Պալիստերի-Հոլի համախտանիշ, Լեգիուսի համախտանիշ, Հոլտի-Օրամի համախտանիշ։
1468 թվականին Վենետիկի դոժի և Մարկոս Կորնարոյի որոշմամբ՝ Կատերինան պետք է ամուսնանար Կիպրոսի նորընտիր թագավոր, Ժակ Բ Դե Լուսինյանի հետ։
Ամուսնությունը օգտակար էր Վենետիկի համար, քանի որ ըստ ամուսնական պայմանագրի թագավորի և թագուհու մահից հետո՝ եթե ժառանգներ չլինեին, Կիպրոսն անցնում էր Վենետիկին։
Սակայն ամուսնությունից չանցած մեկ տարի Ժակ Բ-ն մահանում է և արդեն հղի Կատերինան դառնում է դեռ չծնված թագաժառանգ՝ Ժակ Գ-ի գահապահ-խնամակալը։