polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
2009 թվականին Ֆինլանդիայի Տամպերե քաղաքում անցկացված երիտասարդների օլիմպիական փառատոնում Արթուր Դավթյանը և Հայաստանի հավաքականի անդամներ Վահան Վարդանյանն ու Արթուր Թովմասյանը 23 թիմերի շարքում զբաղեցրել են վեցերորդ տեղը։
Այնտեղ անհատական մրցումներում Արթուր Դավթյանը բազմամարտում գրավել է վեցերորդ տեղը, հենացատկում՝ յոթերորդ տեղը, զուգափայտի վրա՝ վեցերորդ, իսկ օղակներով վարժություններում բավարարվել է 9-րդ տեղով։
Արթուր Դավթյանի մեծահասակների մրցումներում իր նորամուտը կատարել է 2011 թվականին Բեռլինում կայացած Եվրոպայի անհատական առաջնությունում, որտեղ նա մասնակցել է բոլոր մրցակարգերին։
Մարմնամարզության աշխարհի գավաթի խաղարկությունում, որ անցկացվել է Դոհայում 2013 թվականի արտի 24-31-ը, Արթուր Դավթյանը, հենացատկում հաջողությամբ կատարելով բարդ վարժությունը, զբաղեցրել է երրորդ տեղը։
Արթուր Վահրամի Դավթյան , հայ մարմնամարզիկ, Հայաստանի մարմնամարզության ազգային հավաքականի անդամ, Եվրոպայի պատանեկան առաջնության չեմպիոն, Եվրոպայի չեմպիոն , աշխարհի գավաթի խաղարկության արծաթե մեդալակիր, 2012 և 2016 թվականների Օլիմպիական խաղերի մասնակից։
2012 թվականի մարտին Դոհանում անցկացված աշխարհի գավաթի երրորդ փուլում Արթուր Դավթյանը 15,725 արդյունքով զբաղեցրել է երկրորդ տեղը հենացատկում և 14,575 արդյունքով չորրորդ տեղը այծիկի վրա կատարվող վարժություններում։
Նրա հայտնի ստեղծագործություններից մեկը գտնվում է Սանտա Մարիա Ասունտա ծխական եկեղեցում, որը գտնվում է Սիենայի մոտակայքում՝ Կազոլ դ՛ Էլզա փոքրիկ գյուղում։
«Խաչելություն» , «Կույսը և մանուկը սուրբ Իերոնիմի և սուրբ Պյոտրի մեջտեղում» «Մադոննան և մանուկը Հովհաննես Մկրտչի և սուրբ Իերոնիմի հետ» «Մադոննան և մանուկը հրեշտակների և սրբերի հետ» «Գրիգորի ծառայությունը» ։
Արվեստաբան Բերնարդ Բերենսոնը նշել է, որ Անդրեան եղել է Վեկետտայի աշակերտը և կրել է Մատեո դի Ջովաննիի, Պինտուրիկիոյի և Պիետրո Պերուջինոյի ազդեցությունները։
Համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը ստեղծվել է 1748 թվականին որպես Վիրաբուժության ռազմածովային թագավորական քոլեջ, որը Եվրոպայում առաջին քոլեջն էր, որտեղ բժշկությունն ու վիրաբուժությունը միավորված էին մեկ դպրոցի կազմում։
Շոտլանդիայի հնավաճառների կազմակերպության կապիտան Ֆ. Ու. Լ. Թոմասի Նշումներ «Լյուիս կղզու շախմատի մասին» հրատարակության մեջ պատմվում է տեղի հովվի մասին լեգենդը, որը սպանել է նավաբեկությունից փրկված նավաստուն և ափին թաղել նրա պարկը, որի մեջ էլ գտնվում էր շախմատը։
Նմանատիպ լեգենդ է հիշատակում նաև Հնությունների և պատմական հուշարձանների Թագավորական ընկերությունը. 17-րդ դարում Գիլի անունով հովիվը ափին բռնել էր մի տղայի, որը փախել էր նեղուցում կանգնած նավից, և սպանել նրան։
Խաղաքարերի առաջին հասարակական ցուցադրությունը եղել է Ռոդրիկ Պիրի թույլտվությամբ 1831 թվականի ապրիլի 11-ին Էդինբուրգում կայացած Շոտլանդիայի հնավաճառների կազմակերպության ժողովում։
Շոտլանդիայի հնավաճառների կազմակերպության հետ պայմանավորվածության չգալով' Ֆորեստը դիմում է Բրիտանական թանգարանին, որտեղ ծանոթանում է Ֆրեդերիկ Մեդենի հետ, վերջինս կարողացել էր թանգարանի ղեկավարության մոտ հետաքրքրություն առաջացնել այն գնելու համար։
Գանձը հայտնաբերվել է Պեննի-Դոնալդ գյուղի բնակիչներից մեկի' Մալկոլմ Մակլաուդի կողմից, 1831 թվականին, կզղու արևմտյան ափին, Ուիգ նեղուցի շրջանում։
Մինչև այսօր հասկանալի չէ, որն էր գտածոյի ճիշտ կազմը. թերթերի առաջին հրապարակումներում ասվում էր, որ գտնվել է մոտ 70 խաղաքար, այսօր ցուցադրվում են 78-ը, ենթադրվում է նաև, որ խաղաքարերը եղել են ամենաքիչը 4 հավաքածու):
Այդ նույն ժամանակ Շոտլանդիայի հնավաճառների կազմակերպության անդամ Չարլզ Կիրկպատրիկը Ֆորեստից ձեռք է բերում 10 խաղաքար, իսկ ավելի ուշ իր հավաքածուին ավելացնում է 11 ցուցանմուշ փիղ , որը նրան վաճառում են Լյուիս կղզում։
Պատրաստման տեղի հետ կապված կա մի քանի վարկած, որոնցից շատերը հեղինակ են համարում նորվեգացի փորագրիչներին, ըստ երևույթին Տրոնհեյմից, որտեղ գտել էին նմանատիպ փաստեր։
Կիրկպատրիկ Շարպը իր խաղաքարերին տիրում էր ավելի քան 20 տարի, երբ 1851 թվականի հունիսին նա մահացավ, դրանք աճուրդով վաճառվեցին լորդ Լոնդեսբորոյին' 105 ֆունտով։
Այդ հավաքածուն լորդի մահից հետո, 1888 թվականին վաճառվեց Կրիստիս աճուրդում, բոլոր 11 խաղաքարերը գնվեցին 100 գինեյով Շոտլանդիայի հնավաճառների կազմակերպության կողմից, որը իր գնածը նվիրեց Շոտլանդիայի ազգային թանգարանին։
Ռունի Յուհան Անդերսոնի գրաֆիկային բնորոշ են քմահաճ ոճը, վստահ, գնդիկավոր գրիչով նկարելու ամուր տեխնիկան ինտենսիվ ստվերագծմամբ, ջրաներկային հարթ ներկմամբ, աղավաղված, պլաստիկ ձևերն ու ծաղրանկարային բնույթը։
Անդերսոնի նկարները ձեռք են բերել Ազգային պատկերասրահը, Արտագնա պատկերասրահը (2003 թվականին միավորվել են Արվեստի, ճարտարապետության ու դիզայնի ազգային թանգարանի կազմում) և Նորվեգիայի արվեստների խորհրդի կողմից։
2011 թվականի մարտին Օսլոյում՝ Տեգներֆորբունդետ պատկերասրահում տեղի է ունեցել Ռունի Յուհան Անդերսոնի՝ թերթերի ու գրքերի համար կատարված նկարազարդումներ «1970 – 2011. » ցուցահանդեսը։
Ռունի Յուհան Անդերսոնը մի կարճ ժամանակ դասավանդել է Նորվեգիայի արհեստի ու գեղարվեստական արդյունաբերության ազգային ակադեմիայում և Վեստերդալս գովազդի դպրոցում։
Տվյալ երևույթը կարող է դիտվել թիթեղաբեղ բզեզների ընտանիքի ներկայացուցիչների մոտ, որոնք սնվում են իրենց դրած ձվերով , երբ տվյալ տեսակին պատկանող առանձնյակների պոպուլյացիայի խտությունը մեծ է։
21 տարեկանում Էրվին Զադորն ընդգրկվել է Հունգարիայի ազգային հավաքականում, որի կազմում մասնակցել է 1956 թվականի Օլիմպիական խաղերի՝ ԽՍՀՄ հավաքականի դեմ անցկացված կիսաեզրափակչին, որտեղ հունգարացիները հաղթել են 4։
ԽՍՀՄ հավաքականի անդամ Վալենտին Պրոկոպովը Զադորի հետ խոսքակռվից հետո բռունցքով խփել է հունգարացուն՝ պատռելով նրա աջ աչքի վերևի կաշին, ինչի հետևանքով եղել է ուժեղ արյունահոսություն։
Իր մերժումը նա պատճառաբանել է նրանով, թե չի ուզում մրցանակ ստանալ այն կառավարությունից, որի անդամ են այնպիսի անձինք, ովքեր մինչև 1989 թվականը եղել են ակտիվ կոմունիստներ։
Էրվին Զադոր (, 7 հունիսի, 1935, Բուդապեշտ, Հունգարիա – 28 ապրիլի, 2012, Լինդեն, Կալիֆոռնիա նահանգ, ԱՄՆ), հունգարացի ջրագնդորդ և լողի մարզիչ ԱՄՆ-ում, Մելբուրնում կայացած Ամառային Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն ։
Հունգարիայի հավաքականի կազմում մասնակցել է 1956 թվականի Օլիմպիական խաղերի կիսաեզրափակչում տեղի ունեցած ԽՍՀՄ հավաքականի հետ խաղին, որ հայտնի է «Արյուն ջրում» անունով։
1945 թվականին՝ 11 տարեկան հասակում, հետևելով եղբոր օրինակին, սկսել է զբաղվել լողով, սակայն 15 տարեկանում վթարի հետևանքով վնասվածքի պատճառով սկսել է խաղալ ջրագնդակ։
Օսլոյի համալսարանի պրոֆեսոր, Նորվեգիայի ու Շվեդիայի գիտությունների ակադեմիաների անդամ, «Տեսական քրեաբանություն» միջազգային ամսագրի խմբագրական կոլեգիայի անդամ, նախկինում եղել է Օսլոյի համալսարանի Քրեաբանության ու քրեական իրավունքի ինստիտուտի տնօրեն, Քրեաբանության Սկանդինավյան խորհրդի նախագահ։
Մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակի կեսերին երկաթի դարի գտածոները հայտնի են նաև Նորվեգիայի ծայր հյուսիսում, ինչպես և Ֆինլանդիայի ու Կարելիայի՝ Նորվեգիային հարող շրջաններում։
Արևմտյան Ֆինմարկում արված հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակի երկրորդ կեսին այստեղ առաջանում է տան կառուցման նոր սովորույթ. հայտնվում են կլոր և ոչ մեծ տներ, որոնք ավելի շատ հիշեցնում են սաամների բնակավայրերը։
Ընդհանուր առմամբ, սաամների էթնոգենեզը թվագրովում է մեր թվարկության առաջին դարերին և կապվում է որսորդությամբ ու հավաքչությամբ զբաղվող հյուսիսային ու նստակյաց հարավային ցեղերի հետ։
Հյուսիսում շարունակում էր որսորդների ու ձկնորսների դարաշրջանը. ամռան ամիսներին բնակչությունը կենտրոնանում էր գետերի ներքին շրջանում, իսկ ձմռանը տեղափոխվում ցամաքամերձ ծովափնյա գոտի։
Բ. Մյուրեի համաձայն, հռոմեական վաղ շրջանը կարելի է համարել հարավային Նորվեգիայում առաջին ցեղապետությունների ու պետական կազմավորումների ժամանակաշրջան, իսկ հռոմեական առավել ուշ շրջանը՝ արդեն նաև հյուսիսային Նորվեգիայում։
Նորվեգիայում այս շրջափուլերն անցել են անհամեմատ ավելի ուշ, քանի որ երկիրը հեռու է գտնվել առավել զարգացած քաղաքակրթություններից և ունեցել է անբարենպաստ կլիմայական պայմաններ։
Պղնձի-քարի դարը , որը Միջերկրական ծովի ափերին ու դրանց հարող տարածքներում ձևավորվող քաղաքակրթություններում տևում է 1,5 հազարամյակ, այստեղ առհասարակ չի հանդիպում՝ թևակոխելով միանգամից բրոնզի դար։
Պղնձի-քարի դարում էր, որ Նեղոսի հովտում առաջացավ Հին Եգիպտոսի թագավորությունը, Եփրատ և Տիգրիս գետերի միջագետքում՝ Շումերը և Աքքադը, Ինդոսի ու Գանգեսի հովտում՝ հնդկական, Հուանհեի և Յանցզիի դաշտավայրում՝ չինական քաղաքակրթությունները։
Գուտորմ Եսինգը հաստատում էր, որ գերմանացիների հարձակողական բնավորությունը կարող էր տանել հասարակական-քաղաքական բարդությունների, ինչի արդյունքում գերմանացիները կարող էին մ.թ. 3-4-րդ դարերում ստրկացնել ու շահագործել սաամներին։
Մինչդեռ Բ.Օլսենը ուշադրություն էր հրավիրում այն հանգամանքի վրա, որ սագաներում պատմվում էր երկու ցեղերի բարեկամության, և ոչ թե հարձակումների ու թալանի վերաբերյալ։
Հյուսիսային Նորվեգիայում գտնվող Նորդլանդում արված հետազոտությունների արդյունքում պարզվում է, որ չնայած երկրագործության ու անասնապահության զարգացմանը ու տարածված լինելուն, ձկնորսությունը, որսորդությունն ու հավաքչությունը շարունակում էին կարևոր դեր խաղալ տնտեսության մեջ։
Սաամների դամբարանադաշտերից մեկի, որ գտնվում էր Մորտենսնեսեում, հետազոտման ժամանակ պարզ է դարձել, որ այնտեղ էական տեղաշարժեր տնտեսության մեջ տեղի չեն ունեցել՝ մ.թ.ա. 17-13-րդ դարերից մինչև մեր թվարկության առաջին դարերը։
Բրոնզի դարը Նորվեգիայում տևել է ոչ թե 2000 տարի, ինչպես Մերձավոր Արևելքում ու Հարավային Եվրոպայում , այլ 1000 տարուց ավելի՝ սկսելով մ.թ.ա. 19-րդ դարում և մ.թ.ա. 6-րդ դարում իր տեղը զիջելով երկաթի դարին։
Սկանդինավյան թերակղզու քաղաքակրթություներին վերաբերող բրոնզեդարյան գործիքների առավել մեծ քանակություն հայտնաբերվել է ոչ թե Նորվեգիայի, այլ դրա հարավային ափերին մոտ գտնվող մեկ այլ պետության՝ Դանիայի տարածքում։
Մեր թվարկությունից առաջ վերջին դարերում հարավային Նորվեգիայում հայտնաբերվում են կելտական, էտրուսկյան և վաղ հռոմեական գտածոներ, որոնց մեջ հատկապես նշանակալից են բրոնզե սկահակները և զենքերը։
Հարավային Նորվեգիայում ու կենտրոնական հատվածներում, որոնք առավել մոտ էին կենտրոնական Եվրոպային, հաստատվում են Ֆոսնա-Հենսբակա մշակույթի , իսկ Կոմսի մշակույթը՝ հյուսիսում ։
Նախնադարը Նորվեգիայում ավարտվել է ժողովուրդների գաղթով, որի արդյունքում գերմանախոս ցեղերը սկսել են հաստատվել Կենտրոնական Եվրոպայի տարածքներում, իսկ ավելի ուշ Սկանդինավյան թերակղզում գերիշխող դիրք են գրավել վիկինգները։
Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին․ 1941 թվականի սեպտեմբերից մինչև դեկտեմբեր ծառայել է Հարավարևմտյան ճակատի 6-րդ հրաձգային կորպուսի կազմում, 1943 թվականի մարտից մինչև նոյեմբեր՝ Բելառուսական ճակատի 16-րդ օդային ուժերի 67-րդ գրոհիչ ավիացիոն գնդում։
1945 թվականի հունվարից մինչև մայիս ավագ լեյտենանտ Յարցևը եղել է 16-րդ օդային ուժերի 327-րդ ռմբակոծիչ ավիացիոն դիվիզիայի 970-րդ ռմբակոծիչ ավիացիոն գնդի ավագ օդային հրաձիգ-ռադիստը։
1956 թվականի նոյեմբերի 8-ին Վլադիմիր Յարցևը Իլ-28 ռմբակոծիչի անձնակազմում (հրամանատար՝ գվարդիայի կապիտան Ալեքսանդր Բոբրովսկի, ղեկապետ՝ գվարդիայի կապիտան Դմիտրի Կարմիշին) կատարել է ռազմական հրամանը՝ լուսանկարել ռազմական գործարանները։
Վլադիմիր Եգորովիչ Յարցև (, 15 հոկտեմբերի, 1924, հանքարանի 3 գյուղ, Դոնեցկի նահանգ, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ – 8 նոյեմբերի, 1956, Չեպել կղզու մոտ, Հունգարիայի Ժողովրդական Հանրապետություն), 1956 թվականի Հունգարական հեղափոխության մասնակից, Հարավային զորամիավորման 880-րդ գվարդիական ավիացիոն ռմբակոծիչ գնդի ավիացիոն էսկադրիլիայի կապի պետ, Սովետական Միության հերոս, գվարդիայի ավագ լեյտենանտ։
Վլադիմիր Յարցևը ծնվել է 1924 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Ուկրաինական ԽՍՀ Դոնեցկի նահանգի հանքարանի 3 գյուղում (ներկայում՝ Ուկրաինայի Լուգանսկի մարզի Ռովենկի քաղաքային խորհրդի Դերժինսկի գյուղ), ռուս բանվորի ընտանիքում։
1956 թվականի աշնանը 880-րդ գվարդիական ռմբակոծիչ ավիացիոն գնդի ավիացիոն էսկադրիլիայի կապի պետ, գվարդիայի ավագ լեյտենանտ Վլադիմիր Յարցևը խորհրդային զորքերի կազմում մասնակցել է Հունգարիայում ծավալված դեպքերին, որոնք խորհրդային իշխանությունները պաշտոնապես որակում էին «հակահեղափոխական խռովության ճնշում»։
Ընկերություն էր անում Ռութ Մայերի հետ, ով Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Հոլոքոստի զոհը դարձավ և մահկանացուն կնքեց Օսվենցիմ համակենտրոնացման ճամբարում 1942 թվականին (շատ տարիներ անց հրապարակվեց նրա օրագիրը, որը պահում էր տասներկու տարեկանից. այն մեծ աղմուկ բարձրացրեց ընթերցողների շրջանում)։
Նա եղել է գեներալ-լեյտենանտ և Խորհրդային Միության հերոս, ծառայել է Խորհրդային Միության սահմանները պաշտպանող զինված ուժերում մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը և դրանից հետո։
Հյուսիս-արևմուտքից սահմանակից է Կվալսուն և Մոսյո, հյուսիսում՝ Նորդկապ, արևելքում՝ Լեբեսյու, հարավում՝ Կարասիոկ, արևմուտքում՝ Ալտա կոմունաներին։
Պորսանգերի տնտեսության մեջ զգալի դեր է կատարում կոմունայում տեղակայված Նորվեգիայի զինված ուժերի ռազմաբազան և օդանավակայանը, որի թռիչքուղին օգտագործվում է նաև քաղաքացիական օդանավերի կողմից։
2007 թվականին նա հրատարակել է «Ջորջի բանալին դեպի տիեզերք» գիրքը, որը պատմում է մի տղայի մասին, ով ցանկանում է համակարգչային պորտալի միջ և ճանապարհորդել արեգակնային համակարգով։
Անցնելով Ջիբրալթարի նեղուցը և մտնելով Միջերկրական ծով՝ նորվեգները ներխուժում են իսլամադավան ծովահենների միջնաբերդ Բալեարյան կղզիներ, որոնք հայտնի էին իրենց ստրկավաճառության շուկաներով։
Նույն թվականին, երբ Սիգուրդը հեռանում է իր նավատորմը, իսկ Բալդուինը՝ մուսուլմանաբնակ Սիդոն քաղաքը, այդ ժամանակ մասնակցում է քաղաքի պաշարմանը։
Անպարտելի համբավ ձեռք բերած նորվեգական բանակը կարողացավ գրավել նախ Իբիցա, ապա՝ Մենորկա կղզիները, սակայն չհարձակվեց խոշորագույն՝ Մալյորկա կղզու վրա։
Գրադարանի սկրինինգը ' ԴՆԹ-ի կոնկրետ ֆրագմենտի հայտնաբերումը հարյուրավոր և հազարավոր այլ հաջորդականությունների միջից, իրականացվում է ԴՆԹ-հիբրիդացման մեթոդով՝ ԴՆԹ-զոնդերի օգնությամբ։
Եթե հետազոտողը գիտի ուսումնասիրվող հատվածի նուկլեոտիդների թեկուզ ոչ մեծ հաջորդականություն, նա արհեստական եղանակով սինթեզում է կոմպլեմենտար հաջորդականություն և նշում է այն կամ ռադիոակտիվ իզոտոպով կամ ֆլուորեսցենտային նշանով։
Գաղութներ պարունակող Պետրիի թասից բլոտինգի շնորհիվ իրականացնում են "պատճենում"՝ թասի վրա դնում են բարակ միկրոցելյուլոզային կամ այլ մեմբրան, որի վրա արտատպվում են բոլոր գաղութների հետքերը, այնուհետև քայքայում են արտատպված բակտերիաների բջիջները, հիմնային միջավայրում առանձնացնում են ԴՆԹ-ն սպիտակուցներից և իրականացնում ԴՆԹ-ի դենատուրացիա մինչև միաշղթա մոլեկուլներ։
Անհրաժեշտության դեպքում անհրաժեշտ գեներ կամ գենոմի այլ տարրեր պարունակող ԴՆԹ-ի հատվածնեով առանձին բակտերիալ կամ դրոժային կլոններ առանձնացնում և բազմացնում են ։
Այսպիսի եղանակով կլոնավորված գենոմի հատվածները անջատում են բջիջներից և օգտագործում գենետիկայի, բժշկության , կենսատեխնոլոգիայի տեսական և գործնական տարբեր խնդիրների լուծման, ինչպես նաև գենոմների քարտեզավորման համար։
Գենոմային գրադարանի ստեղծման համար ԴՆԹ-ն առանձնացնում են բջջից, այնուհետև ճեղքում են ռեստրիկտազներով, որպեսզի բաժանեն ԴՆԹ-ն որոշակի չափսերով հատվածների։
Այնուհետև ԴՆԹ վեկտորը կարող է ներմուծվել տեր օրգանիզմի մեջ՝ սովորաբար աղիքային ցուպիկի խմորասնկերի պոպուլյացիա, որտեղ յուրաքանչյուր բջջում պարունակվում են վեկտորի պատճեններ՝ մեկ յուրահատուկ հատվածով։
Չգտնելով նրան՝ մարդասպանը ընտրել էր Էլիզաբեթին, երբ Ժնևի թերթը հայտնեց, թե «Հոհենեմսի դքսուհի» կեղծանվամբ ճանապարհորդող նրբաոճ կինը Ավստրիայի կայսրուհի Էլիզաբեթն է։
Ես համոզմունքով անարխիստ եմ… Ես եկել էի Ժնև, որ սպանեմ միապետի, դրանով օրինակ ծառայել նրանց համար, ովքեր տառապում են և ոչինչ չեն անում իրենց սոցիալական վիճակը բարելավելու համար. ինձ համար նշանակություն չուներ, թե որ միապետին կսպանեի ես… ես կնոջը չէ, որ հարվածել եմ, այլ կայսրուհուն. դա թագն էր, որ ես նկատի ունեի։
Մտածելով, թե հարձակվողը միայն ցանկանում էր գողանալ իր զարդերը, ոտքի ելավ և կոմսուհուն հենված փորձեց շարունակել զբոսանքը դեպի կամրջակ՝ անցնելով մոտ 100 յարդ և նավակ նստելով։
Նավակի կապիտան Ռուն, որ չգիտեր Էլիզաբեթի անձի մասին և քանի որ շատ շոգ էր տախտակամածի վրա, խորհուրդ է տալիս կոմսուհուն իջնել և վերադառնալ հյուրանոց։
Ֆանի Մայերը՝ հյուրանոցի տնօրենի կինը, այցելած բուժքույրը և կոմսուհին հանում են Էլիզաբեթի զգեստները և կոշիկները, և Շառան նկատում է արյան մի քանի մանր կաթիլներ և փոքր վերք։
Երեխայի կնքամայրը դարձավ Պրուսիայի թագուհի Էլիզաբեթը, որի անունն էլ ստացավ ապագա կայսրուհին, իսկ ընտանեկան միջավայրում նրան կոչում էին փաղաքշական «Սիսի» ձևով։
Ընտանեկան տունը Փոսենհոֆեն ամրոցն էր՝ 28 կմ հեռու մյունխենյան արքունիքից, Շտարնբերգեր-Զե լճի մոտ, որտեղ երիտասարդ դքսուհին ուներ սեփական գազանանոցը։
Դուքս Մաքսիմիլիանը համարվում էր իսկապես յուրահատուկ. նա մանկական սեր ուներ կրկեսների հանդեպ և ճանապարհորդում էր Բավարիայի ծայրամասերում, որպեսզի փախչի իր պարտականություններից։
«Սիսին» և նրա եղբայրներն ու քույրերն ստացան շատ անկայուն և չկաշկանդող դաստիարակություն, Էլիզաբեթը շարժուն էր, հաճախ էր բաց թողնում դասերը, նախընտրում էր բնության գրկում զբոսանքներ, ձիավարություն և խաղեր։
Էլիզաբեթի դաստիարակչուհին՝ Լուիզա Վուլֆենը, նույնիսկ այդ ազդեցությունը չափազանց էր համարում և ցանկանում էր նվազեցնել այն՝ ավելի մոտեցնելու խնամարկյալին կրտսեր եղբոր՝ Կառլ Թեոդորի հետ։
Հասցրած չլինելով վայելել ոչ պաշտոնականացված մանկությունը՝ Էլիզաբեթը, որ ամաչկոտ ու ինքնամփոփ անձնավորություն էր ու հեռու Հաբսբուրգների արքունական կանոնակարգվածությունից, դժվար է հարմարվում Հոֆբուրգում։
Էրցհերցոգուհի Սոֆյան, վարժված լինելով ղեկավարելու ողջ արքունիքը և վախենալով կորցնել իր իշխանությունը կայսր-որդու վրայից, ձգտում էր իր ազգականուհուց ստեղծել «իսկական» կայսրուհի, բռնապետի պես վերահսկում էր նրան՝ պատճառաբանելով դա վարվելակարգի պահանջներով։
Կայսրուհու հետ շփվելու իրավունք ունեին լոկ արիստոկրատ ընտանիքի ներկայացուցիչները՝ 23 տղամարդ և 229 կին. մարդիկ, որոնք չէին հետաքրքրում Էլիզաբեթին, որը մեծացել էր այլ հանգամանքներում։
Ֆրանց Յոզեֆը, խոր հարգանք ունենալով մոր նկատմամբ և անսահման սիրելով կնոջը, փափուկ էր կանանց հանդեպ վերաբերմունքի մեջ և չէր կարող խաղաղեցնել երկու տիկնանց։
Հաճախ մենակ մնացող Էլիզաբեթը տխուր բանաստեղծություններ էր գրում, շատ կարդում, բայց նրա բուն կիրքը ձիավարությունն էր, որը նրան ազատության պատրանք էր տալիս և չափազանց մեծ, դուրս ժայթքող էներգիային հագուրդ տալու հնարավորություն։
Էլիզաբեթը հեռացավ չորս ամսով՝ Կորֆուից Անգլիա՝ անցնելով Ֆրանսիայով, որտեղ բոլորը զարմացած էին իբր թե ծանր հիվանդ կայսրուհու ծաղկուն տեսքով։
1862 թվականին նա մեկ տարի չէր եղել Վիեննայում, երբ նրանց ընտանեկան բժիշկ Ֆիշերը Մյունխենից զննեց նրան և հայտնաբերեց լուրջ սակավարյունություն և «ջրգողության» նշաններ ։
Նա արագ վերականգնվեց հանքային հանգստավայրում, սակայն փոխարենը, վերադառնալով տուն' լռեցնելու իր բացակայության մասին բամբասանքները, նա բավականին ժամանակ անցկացրեց ընտանիքի հետ Բավարիայում։
1862 թվականի օգոստոսին երկու տարվա բացակայությունից հետո նա կարճ ժամանակով վերադարձավ ամուսնու ծննդյան տարեդարձին, բայց կրկին սկսեց տառապել ուժեղ միգրենից և ճանապարհին չորս անգամ որձկաց, որը հաստատում էր այն տեսակետը, որ առաջնային գանգատները կապված էին սթրեսների և հոգեմարմնական վիճակի հետ։
Արքունիքն սպասում էր գահահաջորդի ծնունդին, սակայն, ի համընդհանուր հիասթափություն, ամուսնությունից ընդամենը տասն ամիս անց՝ 1855 թվականի մարտի 5-ին Սիսին աղջիկ ունեցավ՝ Ավստրիայի էրցհերցոգուհի Սոֆյան ։
Ավագ էրցհերցոգուհի Սոֆյան, որ Էլիզաբեթին հաճախ էր անվանում «երիտասարդ հիմար մայրիկ», ոչ միայն անվանակոչեց երեխային իր անունով առանց մոր հետ խորհրդակցելու, այլև ամբողջովին իր վրա վերցրեց երեխայի խնամակալությունը՝ արգելելով Էլիզաբեթին կրծքով կերակրել նրան կամ հոգ տանել երեխայի համար։
Ֆրանց Յոզեֆը, որն ամռան վերջին կնոջ հետ ճանապարհորդության էր մեկնել Շտիրիա և Կարինտիա, ստիպված էր այդ թեմայով տհաճ նամակագրություն ունենալ մոր հետ։
Ի լրումն խիստ վարժանքների՝ Էլիզաբեթը կիրառում էր այսպես կոչված իրական գեղեցկության պաշտամունքը, որը բավականին խստակյաց էր, մեկուսացած, հակված արտառոցության, տարօրինակ և գրեթե միստիկ հնամոլություններով։
Ֆայֆալիկին արգելված էր կրել մատանիներ և պատվիրված էր միշտ հագնել սպիտակ ձեռնոցներ. հագնվելուց հետո կայսրուհու խոպոպները հյուսվում և կապվում էին, իսկ թափված մազերը ներկայացվում էին կայսրուհուն արծաթե գավաթով, որպեսզի զննի այն։
Մինչև որդու մահը նա Ֆայֆալիկին նրբունելիով հանել էր տալիս սպիտակած մազերը, սակայն կյանքի վերջում նրա մազերը նկարագրում էին որպես «խիտ, թեև շերտ-շերտ արծաթե թելերով»։
Նրա նյարդային նոպաները, քիչ սնվելը, ծանր ֆիզիկական ռեժիմը, հազի հաճախակի նոպաները, առողջական վիճակը դարձան այնքան վտանգավոր, որ 1860 թվականի հոկտեմբերին նա արդեն տառապում էր ոչ միայն «կանաչ հիվանդությամբ» , այլև ֆիզիկական հյուծվածությամբ։
Ֆրանց Յոզեֆը նրան Ավստո-Հունգարիային պատկանող մի քանի ծովային հանգստավայրեր առաջարկեց Ադրիատիկի ափին, սակայն Սիսին ամենից շատ ցանկանում էր ընդհանրապես հեռանալ երկրից և որոշ ժամանակ թաքնվել հեռավոր շրջաններից որևէ մեկում։
Այդ ընթացքում արքունիքում չար բամբասանքներ տարածվեցին այն մասին, թե Ֆրանց Յոզեֆը կապ է պահում ֆրաու Ռոլլ անունով դերասանուհու հետ, որոնք այսօր առիթ են տալիս ենթադրելու, որ Էլիզաբեթի ախտանիշերը կարող էին լինել հոգեմարմնականից մինչև վեներական հիվանդությունների արդյունք։
Միայն մի անգամ նրան հաջողվեց հեռացնել դաստիարակին, որը Սիսիի կարծիքով դաստիարակության չափազանց խիստ մեթոդներ էր կիրառում (առավոտյան սառցաջրով ջրցողում և սա ամենաչնչին մասն էր այն մեթոդների, որ օգտագործվում էր գահահաջորդի դաստիարակության ժամանակ), սակայն նույնիսկ դրանից հետո նա չմոտիկացավ Ռուդոլֆի հետ։
Այս անգամ կայսրուհին իրեն վերցրեց դստեր դաստիարակությամբ զբաղվելու իրավունքը, որին ակներևաբար նախապատվություն էր տալիս մյուս երեխաներից, և արքունիքում Վալերիային անվանում էին «միակ» երեխա։
Թեպետ Լուկենին պարծենում էր, որ ինքը մենակ է գործել, իսկ քանի որ շատ քաղաքական փախստականներ ապաստան էին գտել Շվեյցարիայում, հավանական էր որ նա եղել էր պայմանավորվածության մասնիկ և որ կայսեր կյանքը ևս վտանգի տակ էր։
Շվեյցարիայի ոստիկանությունը լավ գիտեր նրա ներկայության մասին, և հաղորդագրություններ էին ուղարկվել համապատասխան մարմիններին, որոնք խորհուրդ էին տվել՝ ձեռնարկել նախազգուշական բոլոր միջոցառումները։
Վո կանտոնի ոստիկանապետ Վիրյուն կազմակերպել էր Էլիզաբեթի պաշտպանությունը, բայց սպանության նախորդ օրը կայսրուհին հայտնաբերել էր նրա սպաներին հյուրանոցի շրջակայքում և բողոքել, որ հսկողությունը տհաճ է, ուստի Վիրյուն այլընտրանք այլևս չէր ունեցել։
Նաև հնարավոր է, որ եթե Էլիզաբեթը չհեռացներ իր ծառայողներին այդ օրը, մեկից ավելի սպասավոր կանանց ներկայությունը Լուկենիին վհատեցներ, որը մի քանի օր շարունակ հետևել էր կայսրուհուն՝ սպասելով հնարավորության։
Ի տարբերություն իր ժամանակի կանանց՝ Էլիզաբեթը քիչ շպար և օծանելիք էր օգտագործում, քանի որ ցանկանում էր ցուցադրել իր բնական գեղեցկությունը, բայց նա նաև այն պահպանելու համար փորձարկել էր անհաշիվ գեղամիջոցներ արքայական դեղատնից կամ իրենց տներում պալատական ազնվական օրիորդների պատրաստած միջոցներից։
Նա քիչ կարևորություն էր տալիս քսուկներին և փափկեցնող միջոցներին, փորձում էր դեմքի տոնիկների և ջրերի բազմաթիվ տեսակներ, որոնցից կարծես թե ավելի մեծ սպասումներ ուներ։
Էլիզաբեթը քնում էր առանց բարձի մետաղե մահճակալում, որպեսզի պահպանի իր ձիգ կեցվածքը, կիսաեփ հորթի մսով կամ ճմլած ելակով դեմքին գիշերային դիմակներ էր դնում։
Նա խոր մերսումներ էր ընդունում և հաճախ քնում էր շորերով՝ ազդրերի վերևում ներծծված մանուշակի կամ խնձորօղու քացախով, որպեսզի պահպանի իր բարակ իրանը, իսկ վզի հատվածի կտորները ներծծված էին Կումերֆելդի հանքային լվացվելու ջրով։
Ֆրանց Յոզեֆին և Էլիզաբեթին սպասում էր հարաբերական հաջողություն. կայսերը Հունգարիայում վերաբերվեցին սառը, իսկ կայսրուհին համընդհանուր հետաքրքրություն առաջացրեց, արդեն իսկ պարզ էր, որ նա ընդհանուր լեզու չի գտնում սկեսրոջ հետ, որն էական դեր էր խաղացել 1848 թվականի հեղափոխության ճնշման ժամանակ։
Հունգարիա կատարած այցը խորը տպավորություն է թողնում կայսրուհու վրա, հավանաբար այն պատճառով, որ այդտեղ նա գտնում է ցանկալի հանգստությունը, որին ձգտում էր Ավստրիայի արքունական կյանքում։
Սա «առաջին անգամն էր, որ Էլիզաբեթը հանդիպում էր Ֆրանց Յոզեֆի թագավորության մարդկանց հետ, և նա ծանոթանում էր արիստոկրատական անկախությամբ, որով անտեսում էր թաքցնելու զգացմունքները բարձրաշխարհիկ ձևերի մեջ… Նա զգում էր, որ թաքնված հոգին հպարտությունից ձգվում է դեպի կարեկցանքի հողի վրա հաստատուն հիմնված մարդկանց հանդեպ…»։
1898 թվականի սեպտեմբերի 10-ին՝ շաբաթ օրը երեկոյան ժամը 1.35 Էլիզաբեթը պալատական ազնվական օրիորդ, կոմսուհի Իրմա Շառայի հետ քայլում էր Ժնևի առափնյայով։
Նրանք քայլում են զբոսավայրով, երբ կայսրուհուն մոտեցավ իտալացի 25-ամյա անարխիստ Լուիջի Լուկենին՝ փորձելով լավ դիտել Էլիզաբեթին հովանոցի տակից։
1859–60 թվականների պիկ ժամանակաշրջանում, որը զուգադիպեց Իտալիայում Ֆրանց Յոզեֆի քաղաքական և ռազմական պայքարի հետ, երեք հղիությունից հետո ամուսնու հեռացումը և իր երեխաների դաստիարակության հարցում առաջնության պայքարում պարտությունը սկեսրոջից պատճառ եղան, որ նրա գոտկատեղի շրջանագիծը հասնի 16 դյույմի։
Այդ ժամանակների իրանակալները երկճեղքված տեսակի էին, կոճկվում էին դիմացից ճարմանդների և աչքերի միջոցով, բայց Էլիզաբեթն ուներ ավելի պինդ, ամուր առաջնամասով կորսետներ, որոնք կաշվից պատրաստվել էին Փարիզում՝ «ինչպես փարիզյան կուրտիզանուհիները», հավանաբար որպեսզի պահեն այդպիսի ծանր ժանյակների ուժը, «գործընթաց, որը կարող էր տևել մինչև մեկ ժամ»։
Հելենայի և Ֆրանցի նշանադրությունը նշանակվում է 1853 թվականին՝ կայսեր 23-ամյակին, այն իրականացնելու համար դքսուհի Լյուդովիկան իր երկու ավագ դստրերի ու կայսրն իր մոր ու եղբայրների հետ հանդիպում են Վերին Ավստրիայի Բադ Իշլում, որպեսզի ավստրիական կողմը պաշտոնապես ձևակերպի իր առաջարկը։
Նրանք կայսրուհուց ավելի վաղ են տեղ հասնում, քանի որ նա, տառապելով միգրենից, ընդհատել էր ճանապարհորդությունը, իսկ նրանց տոնական զգեստների կառքը տեղ չի հասնում։
Բավարական ընտանիքը հորաքրոջ մահվան սգի մեջ էր, դրա համար բոլորը սև էին զգեստավորվել և անկարող էին ավելի վայելուչ զգեստներ հագնել մինչև երիտասարդ կայսրի հետ հանդիպելը։