polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Շպագինի տարբերակի համար անհրաժեշտ 87 մասերի արտադրությունը կպահանջեր 5,6 հաստոցային ժամ, միևնույն ժամանակ Շպիտալնիի տարբերակի արտադրության համար անհրաժեշտ 95 մասերի համար կպահանջվեր 25,3 հաստոցային ժամ, այսինքն՝ գրեթե հինգ անգամ ավելի շատ։
Բացի այդ, 7,6225 մմ ՏՏ փամփուշտ օգտագործելու շնորհիվ, ի տարբերություն 919 մմ Պարաբելումի կամ .45 -ի , ինչպես նաև համեմատաբար երկար փողի շնորհիվ ստացվեց գնդակի շատ ավելի մեծ փողային արագություն (500 մ/վ, ի տարբերություն -40-ի՝ 380 մ/վ և Թոմփսոնի ատրճանակ-գնդացիրի՝ 280-290 մ/վ), որը տվեց հետագծի լավագույն , որը թույլ տվեց մինչև 200-250 մ հեռավորության վրա մեկական կրակով վստահորեն խոցել նպատակակետը, ինչպես նաև կրակել ավելի մեծ՝ ընդհուպ մինչև 300 և ավելի մետր հեռավորության վրա, կրակի ճշգրտության նվազումը փոխհատուցելով արագաձգությամբ կամ մի քանի հրաձիգների կենտրոնացված կրակով։
Կրակահերթի արագաձգությունը մի կողմից առաջացնում էր զինամթերքի մեծ կորուստ և փողի արագ տաքացում, մյուս կողմից էլ ապահովում էր կրակի բարձր խտություն, որն առավելություն էր մոտիկ մարտում։
1939 թվականի գներով՝ մեկ ԴԱԳ-ն լրակազմի հետ միասին 900 ռուբլի էր նստում, այն դեպքում, երբ ձեռքի Դեգտյարյով հետևակային գնդացիրը լրակազմի հետ միասին 1 150 ռուբլի էր կազմում։
ՇԱԳ-ն ի սկզբանե նախատեսված էր փոքր հզորության մամլիչ սարքավորումներ ունեցող ցանկացած արդյունաբերական ձեռնարկությունում թողարկելու համար, ինչը բավական հարմար կլիներ Հայրենական Մեծ պատերազմի տարիներին։
Այդ գործարանը սկզբում պատրաստվում էր ԴԱԳ թողարկել, սակայն շուտով, գերմանական զորքերի Մոսկվային մոտենալուն զուգընթաց գործարանը տարհանվեց Վյատսկիյե Պոլյանի, Կիրովի մարզ։
Քանի որ նշանառության հեռավորությունը բացառապես պայմանական, սուբյեկտիվ բնութագիր է, ապա ինչպես վաղ թողարկման ՇԱԳ-ի, այնպես էլ նախքան պատերազմի ատրճանակ-գնդացիրների մեծ մասն ուներ սեկտորային նշանբռնիչ, որը բաժանված էր մինչև 500 մ հեռավորության համար, սակայն հետագայում արտադրվեց պարզեցված տարբերակը մինչև 200 մետր նշան բռնելու համար, ընդ որում, զենքի դե-ֆակտո բնութագրերը նույնն էին, բայց նոր նշանառման հարմարանքը շատ ավելի հեշտ էր արտադրել, և միանգամայն համապատասխանում էր այդ զենքի իրական մարտական նշանակությանը։
ՇԱԳ-ն ուներ ոչ միայն առավելություններ, այլև թերություններ, ինչպիսիք են մեծ չափերը և զանգվածը, ինչը զգալիորեն բարդացնում էր այդ զենքի կիրառումը նեղ խրամատներում և քաղաքային մարտերի փոքր շինություններում, ինչպես նաև հետախույզների, դեսանտայինների և մարտական մեքենաների անձնակազմերի համար։
Արդյունքում, 1942 թվականին ատրճանակ-գնդացրի ավելի թեթև, կոմպակտ և տնտեսապես շահավետ արտադրության մրցույթ հայտարարվեց, ընդ որում այն իր բնութագրերով չպետք է զիջեր Շպագինի ատրճանակ-թնդանոթին։
Մրցույթին մասնակցել են այնպիսի հայտնի կոնստրուկտորներ, ինչպես Վ. Ա. Դեգտյարյովը, Գ. Ս. Շպագինը, Ն. Վ. Ռուկավիշնիկովը, Ս. Ա. Կորովինը։
Բայց քանի որ թմբուկավոր պահեստատուփերը մարտի պայմաններում հուսալի չեղան, չափից ավելի ծանր և արտադրության համար թանկ էին, ինչպես նաև յուրաքանչյուր կոնկրետ ատրճանակ-գնդացրին համապատասխանեցնելու համար անհատական ձեռքի աշխատանք էին պահանջում, հետևաբար փոխարինվեցին 1942 թվականին մշակված 35 փամփուշտ տարողությամբ կոտորակավոր/սեկտորավոր պահեստատուփով։
Ինչպես ԴԱԳ-ն, ՇԱԳ-ն նույնպես ունի փողային տուփ, որը ձուլված է փողի պատյանին, փակաղակ՝ բռնիչի վրա տեղադրված ապահովիչով, կրակի փոխանցիչ՝ ձգանի կեռիկի առջև տեղադրված ձգանի սկոբայով, տեղաշարժվող նշանակետ և փայտե խզակոթուն։
Բայց և այնպես ՇԱԳ-ն էապես տեխնոլոգիական է. ճշգրիտ մեխանիկական վերամշակման կարիք ունի միայն փողը, փակաղակը պատրաստվել է խառատահաստոցով հետագա կոպիտ ֆրեզերավորմամբ, իսկ գրեթե մյուս բոլոր մետաղական մասերը կարող են պատրաստվել դրոշմմամբ։
Պատերազմի ավարտից հետո, 1960-ականների կեսին ՇԱԳ-ն հանվել է Խորհրդային Բանակի սպառազինությունից և աստիճանաբար փոխարինվել Կալաշնիկովի ինքնաձիգով, ավելի երկար կիրառվել է թիկունքի և օժանդակ ստորաբաժանումների սպառազինություններում, ներքին գործերի և երկաթուղային զորքերի զորամասերում մինչև 1991 թվականի ԽՍՀՄ փլուզումը։
Զանգվածային արտադրության ձեռնարկումը ատրճանակ-գնդացիրի մարտական բարձր որակների հետ միասին՝ միանգամյա կրակը ՇԱԳ-ից արդյունավետ էր մինչև 300-350 մ վրա, իսկ կարճահերթ կրակը՝ մինչև 200 մ, պատերազմի շրջանում կանխորոշեց այդ ատրճանակ-գնդացրի առաջատար դերը Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի թեթև հրաձգային սպառազինման համակարգում, արդեն պատերազմի երկրորդ տարվանից սկսած։
Ընդ որում, զանգվածային արտադրության աճին և կառուցվածքային փոփոխություններ կատարելուն զուգընթաց, ՇԱԳ ինքնարժեքը շարունակում էր իջնել, այնպես որ 1943 թվականին այն կազմում էր արդեն 142 ռուբլի։
Արդյունքում պատերազմի տարիներին արտադրվել է շուրջ 6 մլն օրինակ այդ , իսկ առավելապես զրահատեխնիկայի անձնակազմերի համար նախատեսված, ՍԱԳ , որն աչքի էր ընկնում ավելի մեծ տեխնոլոգիականությամբ՝ շուրջ կես միլիոն։
Փողային արգելակ-կոմպենսատորի առկայության պատճառով կողքի՝ փողաբերանի կտրվածքից մինչև 2-3 մ հեռավորության վրա գտնվող հրաձիգը կարող է բարովնասվածք կամ ականջի թմբկաթաղանթի պատռվածք ստանալ։
ՇԱԳ-41-ը հեշտ ճանաչելի է հրաձգության մեծ արագությամբ, որը նման է կարի մեքենայի խշխշոցին, իսկ մթության մեջ՝ փողաբերանից դուրս եկող կրակի երեք լեզվակներով, որոնք դուրս են գալիս պատյանի վերին և կողային անցքերից։
Շպագինի 1941 թ. նմուշի 7,62 մմ գնդացիր-ատրճանակ կամ ՇԳԱ , կամ «ավտոմատ» խորհրդային ատրճանակ-գնդացիր, որը մշակվել է 1940 թվականին կոնստրուկտոր Գ. Ս. Շպագինը 7,6225 մմ ՏՏ փամփուշտի համար և ընդունվել է Կարմիր բանակի սպառազինության համար :
1940 թվականին Սպառազինության ժողկոմիսարիատը զինագործներին տվեց ատրճանակ-գնդացիր ստեղծելու տեխնիկական առաջադրանք, որը մոտ կլինի կամ կգերազանցի իր մարտավարա-տեխնիկական բնութագրերով ԴԱԳ-34/40 ատրճանակ-գնդացրին, բայց ավելի տեխնոլոգիական և հարմարեցված զանգվածային արտադրության համար (այդ թվում ոչ մասնագիտացված մեքենաշինական ձեռնարկություններում):
Փողային արգելակ-կոմպենսատորն իրենից ներկայացնում է փողի պատյանի փողային կտրվածքից դուրս եկող մաս (փամփուշտի անցնելու համար անցք ունեցող կեռ թիթեղ, որի կողքերից պատյանի մեջ անցքեր են արված)։
Հետադարձ-մարտական զսպանակով ատրճանակ-գնդացիրներին բնորոշ է պարզ հարվածա-ձգանային մեխանիզմ՝ հարվածիչը անշարժ ամրակցված է փակաղակին , մարտական մասը գտնվում է փակաղակի վրա։
Այս պահին որոշ վերամշակմամբ վաճառվում է որպես քաղաքացիական որսորդական կարաբին սիրողական հրաձգության համար (կրակի փոխանցիչը միակի կրակոցին է հարմարեցված, պահեստատուփում սահմանափակում է տեղադրված՝ 10 փամփուշտի համար, կարող է կատարվել փողային հատույթի և հարվածիչի շրջանում փակաղակի բաժակի կեռնավորում :
Նաև, հետպատերազմյան շրջանում ՇԱԳ հսկայական քանակությամբ արտահանվել է ԽՍՀՄ բարեկամական երկրներ, երկար ժամանակ եղել է տարբեր պետությունների բանակների սպառազինության մեջ, օգտագործվել է անկանոն կազմավորումներում և ողջ 20-րդ դարի ընթացքում կիրառվել է ամբողջ աշխարհի զինված հակամարտություններում։
Մինչև պատերազմի ավարտը այս զենքով զինված էին Կարմիր Բանակի մարտիկների մոտ 55 % - ը, և այն դարձավ պատերազմական տարիների խորհրդային զինվորի կերպարի անբաժանելի մասը։
1940 թվականի նոյեմբերի վերջին զորավարժությունների և դիտարկման ներկայացված տեխնոլոգիական հատկանիշների գնահատականի արդյունքներով ՇԱԳ նմուշները երաշխավորվեց սպառազինության համար։
Գերմանական «Շպիգել» ամսագրի տեսակետով, որը ֆինանսավորել էր 2001-2008 թվականներին կատարված պեղումները, գանձերը գտնվում են 1969 թվականին ոչնչացված Արքայական ամրոցի փլատակների տակ։
Թերթի աշխատակիցները գտել են ականատեսների, որոնք իբր տեսել են, թե ինչպես Քյոնիգսբերգի գրավումից մի քանի օր առաջ սաթե պաննոներով բեռնված 30 արկղեր թաքցվել են հյուսիսային մասնաշենքի նկուղներում։
Այս դեպքում սենյակը կարելի է ոչնչացված համարել, քանի որ մասնագետների պնդմամբ նկուղներից ոչ մեկում սաթը չէր կարող պահպանվել. նրա պահպանման համար անհրաժեշտ են խոնավության ու ջերմաստիճանի հատուկ պայմաններ, այլապես «արևային քարը» ուղղակի կքայքայվի։
Պահուստը հայտնվել է դաշնակիցների տարածքում, որտեղ հայտնաբերվելով ամերիկյան զորքերի կողմից' գաղտնի տեղափոխվել է ԱՄՆ և հայտնվել մասնավոր հավաքորդների ձեռքում։
Սենյակը չի այրվել, այլ 1945 թվականի ապրիլի 9-11-ը ընկած հատվածում դուրս է բերվել խորհրդային ղեկավարության կողմից, այնուհետև սխալմամբ հայտնվել է Բեռլինում։
Այս մասին պատմել է գերմանացի զինվոր Վիլհելմ Քրաֆթը, ով վկայել է, որ սենյակը թաղել են Ասա բնակավայրի մերձակա տարածքում, որ գտնվում է Յուտլանդիայի հյուսիսային մասում։
Գերմանացի մի սպա, որ մասնակցել էր Սաթե սենյակի տեղափոխմանը Ցարսկոե Սելոյից, որպես հուշանվեր իր հայրենիք է տանում որոշ նմուշներ ' այն ժամանակավորապես պահպանության հանձնելով ինչ-որ նոտարի։
Նոտարը փորձում է վաճառել խճանկարը, սակայն 1997 թվականին գերմանական իշխանություններն առգրավում են այն, դատում են նրան, իսկ խճանկարի սեփականության իրավունքը ժառանգության սկզբունքով փոխանցվում է նոտարի դստերը։
2000 թվականի ապրիլի 29-ին ԳԴՀ-ի մշակույթի նախարար Միխաել Նաումանը ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինին է փոխանցում Սաթե սենյակի ցուցանմուշներից' ֆլորենտական խճանկարը և սաթե կոմոդը, որ պատրաստվել է 1711 թվականին բեռլինցի վարպետների կողմից։
1942-1944 թվականներին Սաթե սենյակի պաննոները տեղավորում են Քյոնիգսբերգի Արքայական պալատի սրահներից մեկում, որը չափերով ավելի փոքր էր, քան Ցարսկոե Սելոյի սրահը։
1944 թվականի օգոստոսին անգլիական օդուժի ռմբակոծության հետևանքով տեղանքում հրդեհ է բռնկվում, սակայն համարվում է, որ պաննոները դրանից գրեթե չեն տուժել. սաթե պաննոները տեղավորել են արկղերում և պահել ամրոցի սրահներից մեկում։
Ստեղծվել է գերմանացի վարպետների կողմից Պրուսիայի թագավոր Ֆրիդրիխ -ի համար, այնուհետև նվիրվել է Պետրոս կայսերը, ինչից հետո Վարֆոլոմեյ Ռաստրելլիի ղեկավարությամբ ավելացվել են հայելային որմնասյուներ, քանի որ սաթե սենյակի սկզբնական տարբերակը շատ ավելի փոքր է եղել, քան ռուսաստանյան շինությունը։
Շատ վարկածներ են առաջ քաշվում, թե որտեղ կարող է պահպանվել սենյակը' Քյոնիգսբերգից մինչև Կոբուրգ, Արևելյան Գերմանիայի աղի հանքերից մինչև ամերիկյան բանկային պահոցները։
Ռազմական նավատորմում և գլխավոր շտաբում իր կարիերան ավարտելուց հետո՝ մինչև Բալկանյան պատերազմների սկիզբը, Սոֆոկլիսը վստահված հրամանատար էր, որին վստահված էր «Գեորգիոս Ակերոֆ» իտալական հածանիվը։
Սոֆոկլիս Դուսմանիս (, հունվարի 6, 1869, Կորֆու – հունվարի 6, 1952, Աթենք, Հունաստան), հույն ռազմական գործիչ և ծովակալ, ով աչքի է ընկել Բալկանյան պատերազմների ժամանակ։
Իշտվան Կերտեսը, իր դեբյուտը կատարելով 1950-ականների վերջին Համբուրգի օպերային թատրոնում, արագ ճանաչում է ձեռք բերել Բեթհովենի, Վերդիի ու հատկապես Մոցարտի օպերաների բեմադրությունների շնորհիվ։
1960 թվականին նա գլխավորել է օպերային թատրոն Աուգսբուրգում, 1961 թվականին առաջին անգամ մասնակցել է Զալցբուրգի փառատոնին՝ ներկայացնելով Մոցարտի «Առևանգում հարեմից» օպերան։
1964 թվականից Իշտվան Կերտեսը եղել է Քյոլնի օպերայի երաժշտական ղեկավարը, իսկ 1965-1967 թվականներին զդրա հետ միաժամանակ եղել է Լոնդոնի սիմֆոնիկ նվագախմբի դիրիժորը։
1953 թվականին ավարտել է Բուդապեշտի երաժշտության ակադեմիան, որտեղ նրա կոմպոզիցիայի ուսուցիչներն են եղել Լեո Վեյները, Զոլտան Կոդաին ու Ռեժյո Կոկայը։
Ապստամբները ոչնչացնում են տասնյակ խորհրդային տանկեր, խմբի անդամները շարունակում են իրենց հակամարտությունը ինչպես պարտիզանական մարտերի միջոցով, այնպես էլ քաղաքի տարբեր մասերում մի քանի օր կռվելով։
Ընդհարումից հետո Պոնգրացը խուսափում է բռնվելուց և 1957 թվականին գնում է ԱՄՆ, որտեղ անցկացնում է իր աքսորի մեծ մասը մինչև 1991 թվականին Հունգարիա վերադառնալը։
Գերգելի Պոնգրացը 1991 թվականին աքսորից վերադառնալուց և Հունգարացիների համաշխարհային ֆեդերացիայի նախագահի պաշտոնը ստանձնելուց հետո դառնում է Հունգարիայի սոցիալիստական կուսակցության քննադատը մինչև երկաթյա վարագույրի անկումը' 1989 թվականների իրադարձությունները։
Սարգիս Պապը վերականգնել է եկեղեցին 7-րդ դարի վերջում, սակայն Լևոն Պապը, որը եղել է այս եկեղեցու քահանան, վերակառուցում է եկեղեցին 796 թվականին, ավելացնելով բարձր աբսիդ, և նկուղում ամփոփում սրբերի մասունքները։
Հսկայական խճանկարը, որում պատկերված է եղել Քրիստոսը Լևոն Պապի և Կառլոս Մեծի կողքին, և մյուս կողմում՝ Սանտա Սուսաննան և Ֆելիցատա Հռոմեացին, ավերվել է 12-րդ դարում տեղի ունեցած երկրաշարժի ժամանակ։
Մուտքը և տանիքը ամբողջանում են եռանկյունաձև ճակտոններով, պատուհանները փոխարինված են խորշերով, իսկ սյուների միջև տեղադրված են վերևում՝ Գայիոս Պապի և Գաբինոսի արձանները , իսկ ստորին հատվածում՝ Սանտա Սուսաննայի և Սանտա Ֆելիցատայի արձանները ։
Ձախ կողմում Բալդասարե Կրոչեն պատերել է Սուրբ Գաբինոսի նահատակությունը, իսկ աջ կողմում Պարիս Նոգարին ներկայացրել է Սանտա Ֆելիցատայի և նրա յոթ որդիների նահատակությունը։
Սանտա Սուսաննա եկեղեցին այնքան հաջողված էր համարվում, որ 1605 թվականին, որ Պողոս Պապը ճարտարապետ Մադերնոյին նշանակեց Սուրբ Պետրոսի տաճարի ճարտարապետ, որտեղ վերջինս ավարտին հասցրեց նավն ու կառուցեց հսկայական ճակատամասը։
Արդյունաբերական արտադրության մեջ ձևավորվող սոցիալական հարաբերությունները չպետք է դիտարկել որպես աշխատողի համար ինչ-որ խորթ բան, որը խոչընդոտում է հասարակության մեջ նրա մարդկային զարգացմանը, այսինքն դրանք դիտարկել բացառապես օտարման հայեցակարգի տեսանկյունով։
Ընդհակառակը, խոշոր արդյունաբերական արտադրության ոլորտում աշխատողի սոցիալական կյանքը բովանդակային կառուցվածք և նշանակություն է ձեռք բերում հատկապես հենց իր մասնագիտական ոլորտում և դրա հիման վրա։
Արդյունաբերական աշխատանքը որպես կանոն խմբակային գործունեություն է, որը բացառում է աշխատողի մասին ավանդական անհատականացված պատկերացումները, որպես «էգոիստի», որը հետապնդում է միայն իր շահադիտական նպատակները։
Ընդ որում, այն խմբերը, որոնցում աշխատողի սոցիալական կյանքն ընթանում է ամենաանմիջական ձևով, հանդիսանում են «ոչ ֆորմալ» կամ ոչ պաշտոնական, և նրանք են որոշում ոչ միայն աշխատակազմի աշխատանքային ռիթմը, այլ նաև նրանցից յուրաքանչյուրը գնահատում է շրջապատը և արտադրական խնդիրների կատարման բնույթը։
Ձեռնարկության սոցիալական կառուցվածքում յուրաքանչյուր աշխատողի դիրքը, որը բնութագրում է նրա հասարակական համբավն ու կարգավիճակը և բավարարում է իր գոյության երաշխավորվածության պահանջմունքները, առնվազն նույնքան կարևոր է, որքան բարձր աշխատավարձը, իսկ աշխատողների սոցիալական կյանքի տեսանկյունից, նույնիսկ ավելի կարևոր է, քան աշխատավարձը։
Աշխատանքային պայմանների վերաբերյալ աշխատողներից յուրաքանչյուրի ընկալումը, արտադրական գործընթացում նրա անհատական «ինքնազգացողությունը», շատ բան , ինչ վերաբերում է ինդուստրիալ աշխատանքի պսիխոֆիզիկային, պետք է գնահատել ոչ որպես փաստ, այլ որպես ախտանիշ, այսինքն ոչ թե որպես անհատական աշխատանքային գործունեության պայմանների փաստացի վիճակի վկայություն, այլ որպես արտադրության մեջ նրա անհատականհոգեբանության կամ նրա սոցիալական վիճակի ցուցանիշ, և նախ և առաջ, կրկին ու կրկին, արտադրական կոլեկտիվում։
Մեկնաբանության երկրորդ ուղղությունը աշխատանքային բրիգադների ներսում հատուկ ոչ ֆորմալ հարաբերությունների գոյության գաղափարն էր, որոնք էլ հենց ակնառու էին դառնում, երբ սկսում էին ուշադրություն դրսևորել արտադրական գործընթացի ժամանակ աշխատավորուհիների կարիքներին, նրանց անձնական «ճակատագրին»։
Մեյոն եզրակացություն արեց ոչ միայն բրիգադներում ֆորմալի հետ միասին ոչ ֆորմալ կառույցի առկայության մասին, այլև վերջինիս կարևորության մասին, մասնավորապես այն որպես բրիգադի վրա ազդելու ֆակտոր կիրառելու հնարավորություն։
Պատահական չէ, որ հետագայում հենց Հոթորնյան գիտափորձից ստացված հանձնարարականների հիման վրա ծագեց մարդկային հարաբերությունների հատուկ դոկտրինա, որը վերածվեց ղեկավարման պաշտոնական ծրագրի և ներկայումս դասավանդվում է բոլոր բիզնես դպրոցներում որպես ուսումնական կարգապահության դիսցիպլին։
Մեյոն ենթադրեց, որ փորձի մեջ դրսևորվում է ևս ինչ-որ մեկ այլ փոփոխական, և այդ փոփոխականը համարեց գիտափորձում աշխատակցուհիների մասնակցության հենց փաստը։
Տեղի ունեցող գիտափորձի կարևորության գիտակցումը, ինչ-որ միջոցառմանն իրենց մասնակցելու փաստը, իրենց անձի նկատմամբ ուշադրությունը հանգեցրել էին արտադրական գործընթացում ավելի շատ ներգրավվելուն և աշխատանքի արտադրողականության աճին, նույնիսկ այն դեպքերում, երբ բացակայում էին օբյեկտիվ բարելավումներ։
Մեյոն դա մեկնաբանեց որպես «սոցիալական պատկանելության» հատուկ զգացողության դրսևորում' «հաղորդալիություն» , ինչ-որ խմբի պատկանելության պահանջմունք կամ ամբողջի մաս կազմելու գիտակցում։
Սակայն արտադրողականության անկման պատճառների բավարար բացատրություն չստանալով, 1928 թվականին կազմակերպությունը հրավիրվեց արտադրական կազմակերպությունների ղեկավարման հետազոտող, հոգեբան և սոցիոլոգ Էլթոն Մեյոյին, որը դրեց իր գիտափորձերը, ի սկզբանե նպատակ ունենալով պարզել աշխատանքի արտադրողականության վրա այնպիսի գործոնի ազդեցությունը, ինչպիսին աշխատանքային տարածքի լուսավորությունն է։
Փոփոխեց ոչ միայն լուսավորությունը, այլև աշխատանքային այլ պայմանները նույնպես (վեց աշխատակցուհների տեղավորեց առանձին սենյակում, բարելավեց աշխատանքի վարձատրությունը, լրացուցիչ ընդմիջումներ ավելացրեց, շաբաթական երկու հանգստյան օր և այլն)։
Այդ բոլոր նորարարությունները մտցնելուց աշխատանքի արդյունավետությունը բարձրանում էր, բայց, երբ ըստ փորձի պայմանների նորամուծությունները չեղյալ հայտարարվեցին, այն, թեև փոքր-ինչ նվազեց, բայց այնուամենայնիվ մնաց ավելի բարձր մակարդակի վրա, քան սկզբնականն էր։
Հոթորնի էֆեկտ անվան), սոցիալական հոգեբանական մի քանի գիտափորձերի արդյունք, մարդկանց վրա պայմանների ազդեցության արդյունք, երբ նորարարությունը, գիտափորձի նկատմամբ հետաքրքրությունը կամ տվյալ հարցի վերաբերյալ մեծ ուշադրությունը հաճախ այնպիսի խթան է հանդիսանում, որ հանգեցնում է իրական արդյունքների խեղաթյուրման։
Գիտափորձի մասնակիցները գործում են այլ կերպ, ավելի ջանասիրաբար, քան սովորաբար, միայն շնորհիվ այն գիտակցության, որ իրենք ներգրավված են գիտափորձում կամ, որ ուշադրության կենտրոնում են հայտնվել։
Մեյոյի հայտնագործությունները տեսական նշանակություն ունեցան նոր փաստ ստանալու առումով. փոքր խմբերում գոյություն ունեն երկու տեսակի կառույցներ, որը հետազոտությունների լայն հեռանկարներ բացեց։
Հոթորնի գիտափորձերից հետո առաջացավ փոքր խմբերի ուսումնասիրության մի ամբողջ ուղղություն, որն առավելապես կապված էր երկու տեսակի խմբային կառույցներից յուրաքանչյուրի վերլուծության հետ, բացահայտելով նրանցից յուրաքանչյուրի առնչողական նշանակությունը խմբի կառավարման համակարգում։
Առաջին փուլում փորձարարական խմբում լուսավորությունը ավելացվում էր և գրանցվում էր աշխատանքի արտադրողականության աճ. վերահսկիչ խմբում, որտեղ լուսավորությունն անփոփոխ էր, աշխատանքի արտադրողականությունը չէր աճում։
Այս խանգարումը բնորոշվում է միաթեմատիկ կամ էլ համակարգված բազմաթեմատիկ զառանցանքովի որ, սովորաբար, այն ընթանում է հետապնդման, մեծամոլական կամ հիպոխոնդրիկ զառանցանքներով, երբեմն նաև՝ խանդի, բողոքամոլության, մետամորֆոզի զառանցանքներով։
Որոշ հետազոտություններ վկայում են, որ զառանցանքային խանգարումները նյարդային համակարգի որոշ ախտաբանական վիճակների և պրոցեսների ախտանիշներ են, մասնավորապես՝ լիմբիկ համակարգի և հիմային գանգլիաների։
Քրոնիկական զառանցանքի սկզբնական փուլերում հնարավոր է արձանագրել կարևոր սոցիալական և հոգեբանական դրդապատճառներ, որոնց հիման վրա աստիճանաբար զարգանում և աճում է կասկածամտությունը, որը հետագայում վերածվում է զառանցանքի։
1921 թվականին Կրեպելինը նկարագրել է պարաֆրենիան՝ որպես աստիճանական սկիզբ և քրոնիկական ընթացք ունեցեղ հիվանդություն, որը իրեն տարբերում էր շիզոֆրենիայից ցնորքների և այլ փսիխոտիկ խանգարումների բացակայությամբ։
Պարանոյա , որի առավել էական ախտանիշը քրոնիկական զառանցանքն է, իսկ օրգանական, աֆեկտիվ կամ շիզոֆրենային բնույթ-ի խանգարումներին բնորոշ ախտանիշները բացակայում են։
Հետազոտման յոթ տարիներից հետո գիտնականները մշակեցին թեորիա, ըստ որի անձրևային եղանակներին ջուրը հավաքվում է լճի հարավային մասում, քամու օգնությամբ տարածվում է չորացած լճի հատակով և թրջում է նրա մակերեսը։
Արդյունքում պինդ կավե հողը լավ թրջվում է, և շփման գործակիցը խիստ իջնում է, որն էլ քամուն թույլ է տալիս շարժել նույնիսկ ամենամեծ քարերից մեկը, որը զանգվածը մոտ 350 կգ է ։
Որպես օրինակ 7,5 սմ լայնությամբ և 0,5 կգ զանգվածով քարի շուրջ ստեղծվեց 1,7 մետր տրամագծով հողակտոր, որի ցանկապատի հենակների մեջ հեռավորությունը 64-ից 76 սմ է։
Եթե քարերի շուրջ առաջանում է սառցե շերտ, ապա շարժման ժամանակ այն կարող է կառչել ցանկապատի հենակից և դանդաղեցնել արագությունը կամ փոխել հետագիծը, որն էլ կարտահայտվեր քարի հետքի վրա։
Հաջորդ անգամ ցանկապատի ներսում դրեցին երկու ավելի ծանր քարեր, նրանցից մեկը 5 տարի անց շարժվել է առաջինի ուղղությամբ, սակայն երկրորդը այդպես էլ չի շարժվել տեղից։
Մասնակիցները ենթադրում են, որ յուրաքանչյուր գլաքարի շուրջ աճում է սառցե օձիք, որի արդյունքում քարերը մասնակիորեն բարձրանում են, ինչի արդյունքում փոքրանում է շփումը։
Մինչև 20-րդ դարի սկիզբ երևույթը բացատրվում էր գերբնական ուժերով, հետագայում Էլեկտրոմագնիսականության հաստատումից հետո առաջացան ենթադրություններ մագնիսական դաշտերի ազդեցության մասին, որն էլ առանձնապես որևէ բան չէր բացատրում։
Ավելի ուշ ԱՄՆ-ի ազգային պարկի ծառայության աշխատակիցները կազմեցին տեղանքի մանրամասն նկարագիր և թերթը հրապարակեց Ռեյստրեկ Պլայայի նկարները, որից հետո սկսվեցին քարերը շարժող ուժերի մասին սպեկուլյացիաներ։
1955 թվականին Միչիգանի համալսարանի երկրաբան Ջորջ Ստելին հրապարակեց հոդված, որի մեջ ասվում էր, որ քարերը շատ ծանր են և տեղի քամին չի կարող դրանք տեղաշարժել։
Նա և նրա համակիրները առաջարկեցին տեսություն, ըստ որի չորացած լճի սեզոնային հեղեղումների ժամանակ ջրի վրա առաջանում է սառցե կեղև, որն էլ նպաստում է քարերի շարժմանը։
Քարերը տեղաշարժվում են ինքնուրույն, առանց կենդանի էակների օգնության, սակայն մինչև 2013 թվականի Սուրբ ծնունդը ոչ ոք երբեք չի տեսել և չի ֆիքսել շարժումը տեսախցիկով։
1974-1975 թթ. եղել է Հայկական ԽՍՀ մշակույթի նախարարության գիտամեթոդական կենտրոնի խմբագրական-հրատարակչական, այնուհետև' սոցիոլոգիական հետազոտությունների բաժնի վարիչը։
2002 թ. ավարտել է ԵՊՀ դոկտորանտուրան, 2014 թ. պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսությունը և ստացել է հոգեբանական գիտությունների դոկտորի աստիճան և պրոֆեսորի կոչում։
Ընտրվել է. 1990 թ.' Միջազգային հոգեբանների խորհրդի անդամ, 1996 թ.' Ֆրանսիական հոգեվերլուծության ասոցիացիայի անդամ, 1997 թ.' Կանադայի հոգեբանական ասոցիացիայի անդամ։
Նույն տարիներին նրա նախաձեռնությամբ ԱՄՆ-ից, Կանադայից, Ֆրանսիայից, Ռուսաստանից, Վրաստանից Հայաստան են հրավիրվել շուրջ 60 հոգեբաններ և հոգեբույժներ, ինչպես նաև համակարգվել է նրանց մասնագիտական աշխատանքները աղետի գոտում։
1999-2002 թթ. ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Ֆրանսիական հոգեվերլուծական կազմակերպության կողմից հիմնադրած' Երեխաների վաղ սոցիալականացման «Կանաչ տուն» կենտրոնի աշխատանքներին' որպես հոգեբան-հոգեվերլուծող։
Մասնակցել է հոգեբանների միջազգային 26-րդ , 27-րդ , 28-րդ , Գերմանիա կոնգրեսներին, Եվրոպական հոգեբանական 4-րդ և 6-րդ կոնգրեսներին, Ընտանեկան թերապիայի միջազգային ասոցիացիայի 8-րդ կոնգրեսին։
1999 թ. Փարիզում զեկուցումով հանդես է եկել ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից կազմակերպած ֆրանսիացի հոգեվերլուծող Ֆ. Դոլտոյին նվիրված միջազգային գիտաժողովին։
Կատարել է բազմաբնույթ հասարակական աշխատանքներ. ԽՍՀՄ հոգեբանների ընկերության հայկական բաժանմունքի երիտասարդ հոգեբանների ընկերության նախագահ , ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի արհմիության նախագահ, , ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի գիտական խորհրդի անդամ , Երևանի պետական համալսարանի փիլիսոփայության, սոցիոլոգիայի և հոգեբանության ֆակուլտետի գիտխորհրդի անդամ' գիտքարտուղար , ղեկավարել է ուսանողական շինարարական ջոկատ Հայաստանում , Հունգարիայում , ղեկավարել է Հայաստանի երիտասարդ դասախոսների պատվիրակությունը Թունիսում ։
2005 թ. նրա ղեկավարած «Ուրարտու» համալսարանը գործնական ուղղվածության, ինչպես նաև ուսումնական և գիտական ակտիվ գործունեության շնորհիվ «Բարձր որակի և գործնական գործառնությունների» միջազգային ֆոնդի նախագահության կողմից պարգևատրվել է ոսկե շքանշանով։
2015 թ. մանկավարժական գործունեության 40-ամյակի առթիվ, պարգևատրվել է մեծ մարդասեր, խաղաղության նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Ֆրիտյոֆ Նանսենի ոսկյա հուշամեդալով։
Պրովանսյան խոհանոցում օգտագործում են տեղի համեմունքները, պրովանսյան կանաչիները՝ գետնասունկը, սամիթը, հազրեվարդը, ուրցը, դաղձը, ռեհանը, որոնք առակա են յուրաքանչյուր ավագ խոհարարի խոհանոցում։
Սկզբնականում առաջանալով ժամանակակից Նիսի շրջանում ռատատույը համարվում էր ոչ հարուստ քրիստոնյաների կերակուր, ովքեր այն պատրաստում էին ամռանը թարմ բանջարեղեններից։
Օրինակ՝ իտալական խոհանոցում այս կերակուրը կոչվում է կապոնատո, իսպանականում՝ պիստո, թուրքականում՝ իմամ բայալդի, կատալոնականում՝ սամֆայինա, իսկ հունգարական խոհանոցում՝ լեչո։
Ռատատույ (, «» խոսակցական լեզվում կերակուր բառից և «» խառնել, շուռումուռ տալ բայից), պրովանսյան խոհանոցի ավադական բանջարեղենային ուտեստ՝ պատրաստված պղպեղից, սմբուկից և դդմիկից, շատ առումներով նման հունգարական լեչոյին։
ԽՍՀՄ Պետական անվտանգության կոմիտեի նախագահ կամ ԽՍՀՄ Նախարարների խորհրդին առընթեր Պետական անվտանգության կոմիտեի նախագահ կամ հապավում՝ ԽՍՀՄ ՊԱԿ նախագահ ( , խոսակցականում՝ «կագեբեի նաչալնիկ», «վարչության պետ», «օրգանի պետ», «չեկիստ» կամ «չեկայի պետ»), ԽՍՀՄ Պետական անվտանգության կոմիտեի ղեկավարի պաշտոն, ԽՍՀՄ ազգային անվտանգության ոլորտում գործող պետական կառավարման կենտրոնական համամիութենական մարմնի ղեկավար։
Կուսակցական հսկողությամբ ղեկավար պաշտոններում ընտրվելու վառ օրինակ է եղել ՊԱԿ Նախագահ Յուրի Անդրոպովը, որը 1982 թվականին ընտրվել է ԽՄԿԿ ԿԿ Քարտուղար, իսկ հետագայում, ԽՄԿԿ ԿԿ Գլխավոր քարտուղար :
Համաձայն ԽՍՀՄ Նախարարների խորհրդին առընթեր ՊԱԿ-ի և տեղական մարմինների կարգավիճակի, 1959 թ. - ից ՊԱԿ նախագահը հաստատվում էր ԽՄԿԿ ԿԿ կողմից և նշանակվում ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի Նախագահության կողմից։
Համաձայն ԽՍՀՄ 1977 թ. Սահմանադրության 127. 3 հոդվածի և ԽՍՀՄ-ի 1991 թ. մայիսի 16-ի թիվ 2159- ԽՍՀՄ պետական անվտանգության մարմինների մասին օրենքի հոդված 9-ի, ԽՍՀՄ ՊԱԿ նախագահին նշանակում և պաշտոնից ազատում է ԽՍՀՄ Նախագահը հաշվի առնելով Դաշնային Խորհրդի կարծիքը և ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի հետ համաձայնեցնելով։
1991 թ. մայիսի 16-ի հոդված 9 թիվ 2159- «ԽՍՀՄ Պետական անվտանգության մարմինների մասին» օրենքի համաձայն ՊԱԿ Առաջին Նախագահի տեղակալները նշանակվում և պաշտոնից ազատվում են ԽՍՀՄ Նախարարների Կաբինետի կողմից ՊԱԿ Նախագահի ներկայացմամբ։