polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Գյումրու քաղաքապետարանը Մարիտե Կոնտրիմայտեին 2015 թվականին շնորհել են «Գյումրու պատվավոր քաղաքացի» կոչում և «Գյումրու երախտավոր» տիտղոսը՝ 1988 թվականի երկրաշարժից հետո Գյումրի քաղաքի և նրա բնակիչների հանդեպ դրսևորած սրտացավ վերաբերմունքի, ցուցաբերած բարոյական և նյութական մեծ օգնության ու աջակցության համար։
Հրեական ընտանիքների համար ավանդույթ է դարձել հավաքվել Փեսախի առաջին գիշերը հատուկ ընթրիքի սեղանի շուրջ, որը կոչվում է սեդեր և հայերեն թարգմանվում որպես կարգ, կարգավորում։
Սեղանի վրայի արծաթյա սպասքը ընդգծում է ընթրիքի կարևորությունը, որի ընթացքում Եգպիտոսից Ելքի մասին պատմությունը կրկին են պատմում' կարդալով Հագադա կոչված հատուկ տեքստը։
Ըստ այլ տեսանկյունի' Քահանայական օրենսգրքի հռչակումից հետո, այս տոնն առնչվում էր Քանանացիների գյուղատնտեսական տոնի հետ, որը բաղարջի ու գարիի բերքի հետ կապված ծիսակարգ էր։
Փեսախը գարնանային տոն է և Երուսաղեմի տաճարի գոյության ժամանակ այն կապում էին գարիի նվիրաբերության տոնի հետ, քանի որ գարին Իսրայել երկրում ցանված առաջին հացահատիկն էր։
Պատմականորեն, Շավուոթի կամ Հոգեգալստյան և Սուքքոթի կամ Տաղավարաց տոների հետ մեկտեղ Փեսախը կամ Հրեական զատիկը համարում են երեք ուխտագնացության տոներից մեկը , որի ընթացքում Հուդայի թագավորության ողջ ժողովուրդը ուխտագնացության է մեկնում դեպի Երուսաղեմի տաճար։
Հրեական խորանի և ավելի ուշ Երուսաղեմի տաճարի գոյության ընթացքում Փեսախի տոնակատարության կիզակետը զոհաբերությունն էր կամ Քորբան Փեսախը, որը զոհաբերվող գառան միսն էր, որ հրեաներն ուտում էին Փեսախի կարգի ժամանակ' Նիսանի 15-ին։
Կարևոր է նշել, որ Քորբան Փեսախից չէին կարող օգտվել կրոնափոխ եղածները, ծառաները, անթլպատ տղամարդիկ, կրոնական առումով անմաքուր համարվող անձը' բացառությամբ այն պարագայի, երբ հրեաների մեծամասնությունն էին համարվում անմաքուր, ինչպես նաեւ ծագումով ոչ հրեա մարդիկ։
Ոմանք գտնում են, որ բայը նշանակում է «Նա անցավ»' հիշատակելով Աստծուն, որ մինչ Եգպիտոսից հրեաների դուրս գալը' մեծ արհավիրքներ բերեց Եգպիտոսի վրա' չվնասելով հրեաների տները։
Թորայից այս հատվածն ընդգծում է մարորի իմաստը. «Եգիպտացիները զզուեցնում էին Իսրայէլի որդիներին, բռնութիւն գործադրելով նեղում էին նրանց, տաժանակիր աշխատանքի էին լծում, նրանց կեանքը մաշում կաւի, աղիւսաշինութեան ու դաշտային բոլոր գործերի մէջ՝ բռնութեամբ ստիպելով նրանց, որ ծառայեն» (Ելք 1:
Որից հետո մասնակիցներից մեկը 1-ից 3-ը ընկած թվերից որևէ թիվ է ասում , հաջորդ մասնակիցը նրա ասած թվին ավելացնելով երեք միավոր շարունակում է խաղը, այս ամենը կրում է շարունակական բնույթ, եթե խաղացողներից մեկը չի ասում սահմանային թիվը, որից հետո տվյալ խաղացողը պարտավոր է վերցնել խաղաքարտը և անել այն գործողությունը, որը գրված է խաղաքարտի վրա կամ ազնվորեն պատասխանել հարցին։
Խաղի խաղաքարտերը (50 հատ «Դե ասա՛», 60 հատ «Դե արա՛», 50 հատ «Դե արի՛ ու մի՛ արա» 40 հատ «Դե արի՛ ու մի՛ ասա») բաղկացած են հումորային հարցերից և առաջադրանքներից, որոնք շատ ժամանակ պահանջում են խիզախություն։
Խաղը բարձր երաշխավորվել է Հայաստանի Լեզվի պետական տեսչության կողմից՝ որպես բանավոր խոսքի զարգացման, բառապաշարի ընդլայնման, հայերեն լեզվամտածողության ձևավորման խթան։
Ուկրաինական հասարակ ժողովրդի կյանքի տեսարաներից բացի նա պատկերել է մանր կալվածատերերի կյանքը՝ իր այդ աշխատանքներում ցուցաբերելով իր դիտողականությունը, սրամտությունն ու պոետական զգացումը։
Սակայն նկարչական ոչ պատշաճ պատրաստվածությունն ու շտապողականությունը հաճախ նվազեցնում են լավ մտահղացված ու կատարված աշխատանքները, որոնցից կարելի է նշել «Ծեսերգեր Մալոռոսիայում» , «Աշխատանքի ժամին» , «Սորոչինյան տոնավաճառ» , «Ժամադրություն» և «Կալվածատեր քաղաքական գործիչներ» նկարներն ու «Ճաշից հետո, ամառային ժամանակ» և «Բարերարներ» ջրանկարները։
Կոնստանտին Ալեքսանդրովիչ Տրուտովսկի , 1826, Կուրսկ, Ռուսական կայսրություն – մարտի, 1893, Յակովլևկա, Օբոյանի գավառ, Կուրսկի նահանգ, Ռուսական կայսրություն), ռուս ժանրային գեղանկարիչ, Նիկոլայ Գոգոլի, Միխայիլ Լերմոնտովի, Իվան Կռիլովի ստեղծագործությունների նկարազարդող, Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի ակադեմիկոս, Ջրանկարիչների բելգիական թագավորական միության անդամ։
1871 թվականից մինչև 1881 թվականը Տրուտովսկին՝ որպես տեսուչ, ծառայել է Մոսկվայի գեղանկարչության և քանդակագործության ուսումնարանում, ապա կրկին ապրել ու աշխատել է իր կալվածքում։
1845 թվականին ավարտելով այդ ուսումնական հաստատության դասընթացն ու սպայական դասընթացները՝ թողնվել է այնտեղ որպես դասուսույց և սկսել է հաճախել դասերի Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայում, որտեղ աշակերտել է Ֆեոդոր Բրունիին և պատրաստվել է դառնալ պատմական գեղանկարիչ, թեև ավելի մեծ ձգտում է ունեցել դեպի ժանրային գեղանկարչությունը։
Նախնական կրթությունն ստանալով Խարկովի ուսումնական հաստատություններից մեկում՝ 1839 թվականին տեղափոխվել է Սանկտ Պետերբուրգ, որտեղ սովորել է Նիկոլաևյան ինժեներական ուսումնարանում՝ այդ ժամանակ արդեն մեծ սեր ցուցաբերելով արվեստի նկատմամբ։
Կոնստանտին Տրուտովսկին Ֆեոդոր Դոստոևսկու առաջին հայտնի դիմանկարի հեղինակն է. վերջինս Տրուտովսկուց երկու տարի առաջ ավարտել էր Գլխավոր ինժեներական ուսումնարանի սպայական դասընթացները փոխ-տեղակալի կոչումով։
Կորպուսներից յուրաքանչյուրն ուներ շտաբ, մի քանի բրիգադ, հրետանային, հակատանկային և ճարտարագիտական գնդեր, ինչպես նա և ռազմական ոստիկանության գումարտակ և սանիտարական գումարտակ։
Կրաինսկի 1-ին կորպուս. կազմավորվել է Հարավսլավիայի Ազգային բանակի նախկին 5-րդ կորպուսի հիման վրա, շտաբը տեղակայված էր Բանյա Լուկայում, կորպուսը պատասխանատու էր արևմտյան Բոսնիայի համար և բոսնիացի սերբերի բանակում ամենախոշորն ու հզորն էր
Կրաինսկի 2-րդ կորպուս. կազմավորվել է Հարավսլավիայի Ազգային բանակի 9-րդ և 10-րդ կորպուսների հիման վրա, որոնք դուրս էին բերվել Խորվաթիայից, կորպուսի շտաբը Դրվարում էր. կորպուսը պատասխանատու էր Արևմտյան Բոսնիա և Հերցեգովինայի համար։
Արևելա-բոսնիական կորպուս. կազմավորվել է Հարավսլավիայի ԱԲ նախկին 17-րդ կորպուսի հիման վրա, կորպուսի շտաբը տեղակայված է եղել Բիելինայում, պատասխանատու էր հյուսիսարևելյան Բոսնիայի համար և բոսնիացի սերբերի բանակի միակ կազմավորումն էր, որն իր անվան մեջ «բոսնիական» որոշիչ էր պարունակում
Սարաևո-ռոմանիայի կորպուս. կազմավորվել է Հարավսլավիայի ԱԲ 4-րդ կորպուսի հիման վրա, շտաբը Լուկավիցայում էր, պատասխանատվության գոտին Սարաևոն և Ռոմանիայի շրջաններն էին
Դրինսկի կորպուս. կազմավորվել է 1992 թվականի նոյեմբերին, երբ մուսուլմանական զորամիավորումների հարձակումները հաճախակիացել էին, շտաբը տեղակայված էր Վլասենիցայում, պատասխանատու էր արևելյան Բոսնիայի և Պոդրինյեի համար
Հերցեգովինայի կորպուս. կազմավորվել է Հարավսլավիայի ԱԲ 13-րդ կորպուսի հիման վրա, որը դուրս էր բերվել Խորվաթիայից, շտաբը տեղակայված էր Բիլեչայում, պատասխանատու էր արևելյան Հերցեգովինայի համար, մարտական գործողություններ է վարել ինչպես բոսնիացի մուսուլմանների և խորվաթների դեմ, այնպես էլ իր պատասխանատվության գոտուն հարող հարավային մասի կանոնավոր խորվաթական միավորումների դեմ։
Նրա ստորաբաժանումները Բոսնիա և Հերցեգովինայի տարածքում դարձան 2-րդ Ռազմական շրջան' Սարաևոյի շտաբով և գեներալ-գնդապետ Միլուտինա Կուկանյացի հրամանատարությամբ։
Բոսնիա և Հերցոգովինայում գտնվող բազմաթիվ ռազմական դպրոցների ուսանողների և դասախոսների հետ միասին Հարավսլավիայի ԱԲ թվաքանակը հանրապետության տարածքում կազմում էր մինչև 110 000 մարդ։
Հարավսլավիայի ԱԲ ստորաբաժանումներից բացի բոսնիացի սերբերը ապավինում էին Տարածքային պաշտպանության ջոկատներին, որոնց' 1991 թվականի աշնանը իրենց հսկողության տակ էին վերցրել Սերբական դեմոկրատական կուսակցության ֆունկցիոներները, ստեղծելով ճգնաժամային շտաբներ։
Այսպիսով, 1992 թվականի գարնանը Բոսնիայում գոյություն ունեցեր երկու Տարածքային Պաշտպանություն . մեկը վերահսկում էին սերբերը. դրանք այն համայնքներում էին, որտեղ սերբերը կազմում էին մեծամասնություն, մյուսը վերահսկվում էր մուսուլմանա-խորվաթական կառավարության կողմից։
ՍՀԶ և կամավորական ջոկատները, որոնք ամրապնդվել էին սերբերով բնակեցված արվարձաններում, պաշարել էին ԲևՀ մայրաքաղաքը մինչ և Դեյթոնի համաձայնագրերի ընդունումը։
Բոսնիասի սերբերը կարողացան կտրել, այսպես կոչված, «Կյանքի միջանցքը». Բրչոյի տարածքում մի նեղ շերտ, որը կապում էր Սերբսկի Կրաինան և ՍՀ արևմտյան շրջանները ար ևելյան շրջանների և Հարավսլավիայի Դաշնային Հանրապետության հետ։
«Միջանցք-92» կոչվող երկարատև օպերացիայի արդյունքում ջախջախվեցին խոշոր խորվաթական ուժերը, իսկ ինքը' «Միջանցքը» սերբ վերահսկողության տակ էր գտնվում ամբողջ պատերազմի ընթացքում։
Սերբերի մեկ այլ խոշոր հաղթանակը եղավ «Վրբաս-92» օպերացիան, որի ընթացքում ՍՀԲ կարողացավ գրավել Յայցեն և նրա մերձակայքը, ինչպես նա և Վրբաս գետի վրայի երկու կար ևոր ՀԷԿ-երը։
Ար ևելյան Հերցեգովինայում 1992 թվականի ամռանը բոսնիացի խորվաթները և Խորվաթական բանակը իրականացրեցին խոշոր հարձակում, որի արդյունքում սերբերի ուժերը Մոստարից դուրս շպրտվեցին։
1992 թվականի մայիսի 2-ին մուսուլմանների ուժերը պաշարեցին Սարաևոյում գտնվող Հարավսլավիայի ԱԲ զորանոցները և պարեկների և ռազմական օբյեկտների վրա մի շարք հարձակումներ իրականացրեցին։
Հարավսլավիայի ազգային բանակը դուրս բերելու ժամանակ Բոսնիա և Հերցեգովինայի Սոցիալիստական Հանրապետությունում ծնված սպաներն ու զինվորները մնացին հայրենիքում և ծառայության անցան ՍՀ նոր ստեղծվող ԶՈՒ (1992 թվականին Բոսնիայում ՀԱԲ ուժերի 80%-ը բոսնիացի սերբեր էին)։
ՀԱԲ-ը նոր բանակին թողեց նաև իր ծանր սպառազինությունը, տանկերը, ավիացիան և այլն (երբ, մայիսի 20 -ին ՀԱԲ-ը արագ և կազմակերպված ձևով ԲևՀ-ից տեղափոխվեց Հարավսլավիայի Դաշնային Հանրապետություն' Սերբիա և Չեռնոգորիա)։
1992 թվականի մայիսի 12-ին տեղի ունեցավ բոսնիացի սերբերի Սկուպշչինայի նիստը, որտեղ ձևակերպվեցին Բոսնիա և Հերցեգովինայում սերբ ժողովրդի պայքարի ռազմական և քաղաքական նպատակները։
անհրաժեշտ է միջանցք ստեղծել, որն ար ևմտյան Բոսնիան կկապեր ար ևելյան Բոսնիայի և Սերբիայի հետ և Սավա գետով հաստատել ԲևՀ Սերբական Հանրապետության հյուսիսային սահմանը
Բանակի գլխավոր հրամանատար նշանակվեց ՀԱԲ նախկին սպա Խորվաթական պատերազմի մասնակից, գեներալ Ռատկո Մլադիչը, որը մինչ այդ գլխավորել էր Սերբական Կրաինայի մարտերը, եղել էր Կնինի 9-րդ կորպուսի հրամանատարը։
1995 թվականի ամռանը ՍՀ ԶՈւ-ը նաև Սարաևոյի շորջ եղած դիրքերը կարողացել են պահել' պատճառելով ծանր կորուստներ մուսուլմանական բանակի 1-ին կորպուսին։
Մուսուլմանա-խորվաթական ու ՆԱՏՕ-ի ավիացիայի զանգվածային ավիահարվածների համատեղ հարձակման արդյունքում Սերբական Հանրապետությունը զրկվեց Արևմտյան Բոսնիայի զգալի տարածքներից, Օզրենի մասից և այլն։
Կուսակցությունները իշխանությունը բաշխեցին էթնիկ գծով այնպես, որ հանրապետության ղեկավար դարձավ բոսնիացի մուսուլման Ալիա Իզետբեգովիչը, խորհրդարանի նախագահ դարձավ սերբ Մոմչիլո Կրաիշնիկը, իսկ վարչապետ դարձավ խորվաթ Յուրե Պելիվանը։
1991 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Բոսնիա և Հերցեգովինայի խորհրդարանը Սարաևոյում ձայների պարզ մեծամասնությամբ ընդունեց «Հուշագիր Բոսնիա և Հերցեգովինայի ինքնիշխանության մասին»։
Հուշագիրը բուռն առարկությունների հանդիպեց բոսնիական խորհրդարանի սերբ անդամների կողմից, ովքեր պնդում էին, որ սահմանադրական փոփոխություններին վերաբերող հարցերը պետք է ստանան խորհրդարանի անդամների 2/3 -ի աջակցությունը։
Ձմռանը' մինչև գարուն սերբերը ետ են մղել մուսուլմանների հարձակումները Սրեբրենիցայից. վերջիններս իրենց շրջայցերի ընթացքում ոչնչացրել են մի քանի սերբական գյուղեր։
1993 թվականի հուլիսին ՍՀԲ-ը ծավալեց «Լուկավեց-93» օպերացիան, որի արդյունքում գրավեց Տրնովոն և մի շարք այլ բնակավայրեր, իսկ Սարա ևոն հայտնվեց լրիակատար շրջափակման մեջ։
Նրա ուժերը, հենվելով Սերբական Կրաինայի և Սերբական Հանրապետության բանակների կողմից աջակցության վրա, մարտական գործողություններ սկսեցին ընդդեմ ԲևՀԲ-ի 5-րդ կորպուսի։
2005 թվականի օգոստոսին ՍՀ Սկուպշչինան լայն ռազմական բարեփոխումների շրջանակներում համաձայնեց ընդունել Բոսնիայում և Հերցեգովինայում միասնական զինված ուժերի և պաշտպանության նախարարության ձևավորման պլանը։
2005 թվականի նոյեմբերին ՍՀ Սկուպշչինան ընդունեց նա և ԲևՀ ոստիկանության բարեփոխումների ծրագիրը, որն առաջարկել էր Եվրամիությունը, և որը նախատեսում էր ստեղծել միասնական բազմազգ իրավապահ մարմիններ։
Իսկ 2005 թվականի դեկտեմբերին Սարաևոյում ԲևՀ միջազգային վարչակազմի հովանու ներքո սկսվեցին եռակողմ բանակցություններ երկրի սահմանադրությունում փոփոխություններ մտցնելու մասին' միասնական ազգամիջյան իշխանական կառույցների դերի և լիազորությունների հզորացման ճանապարհով, այսինքն, ըստ էության, Դեյթոնյան համաձայնագրերի չեղյալ հայտարարելու մասին։
ՍՀ Նախագահ Դրագան Չավիչը' մեկնաբանելով ՍՀ Պաշտպանության նախարարության լուծարման մասին որոշումը, նշել է, որ դա «ցավոտ էր, բայց, այնուամենայնիվ, ներդրում էր ապագայի համար»։
Նա նա և ընդգծել է, որ բոսնիայի սերբերը հետաքրքրված են ԲևՀ ՆԱՏՕ-ի հետ անդամակցելուն, քանի որ դա համապատասխանում է «երկրում անվտանգության հետ կապված ընդհանուր իրավիճակի շահերին»։
1993 թվականի ամռանը ՍՀ բանակի Գլխավոր շտաբը մշակեց «Դրին-93» ընդհանուր անվանումով մի շարք հարձակողական գործողություններ, որոնք ծրագրվել էին Օզրենի և Տուզլայի ինչպես նա և Բիխաչի գրպանի շրջանում։
Սերբական Հանրապետությունը իր ՌՕՈւ ավիացիոն տեխնիկան ստացել էր Հարավսլավական ազգային բանակից, վերջինիս Բոսնիան թողնելուց հետո, և ակտիվորեն կիրառել է ողջ պատերազմի ընթացքում։
Բոսնիացի սերբերի ՌՕՈՒ հիմնված էին այն ստորաբաժանումների վրա, որոնք 1991 թվականի ամռանից մինչև աշնան տարհանվել էին Սլովենիայի Ցերկլե և Խորվաթիայի Պլեսո և Լուչկո օդակայաններից։
Նրանք տեղակայված էին Բանյա Լուկայում և Բիխաչում և ՀԱԲ բարեփոխումներից հետո, 1992 թվականի սկզբին փոխանցվել են ՌՕՈՒ-ի և ՀՕՊ-ի 5-րդ օպերատիվ խմբի հրամանատարությանը։
Ըստ հարավսլավական ղեկավարության' ՀԱԲ ուժերը Բոսնիա և Հերցեգովինայից դուրս բերելու որոշման, 5-րդ օպերատիվ խմբի անձնակազմի անդամները գրեթե ամբողջությամբ հեռացվել են դաշնային բանակի կազմից, որից հետո շատ մարտիկներ մտել են ՍՀ նորաստեղծ ՌՕՈՒ և ՀՕՊ միավորումների կազմի մեջ։
Սակայն սերբերը, որոնք կազմում էին Բոսնիա և Հերցոգովինայի բնակչության մեկ երրորդը, բոյկոտել են հանրաքվեն և հայտարարել են երկրի նոր ազգային կառավարությանը չհնազանդվելու մասին։
Ընդ որում, մինչև Դեյթոնյան համաձայնագիրը ՍՀԲ-ն իրավունք ուներ ունենալ միայն 137 տանկ, 113 ԲՏՌ և ՀՄՄ և 500 հրետանային զինատեսակներ։
Ըստ Բոսնիա և Հերցեգովինայի «Պաշտպանության մասին» օրենքի, երկրի միացյալ զինված ուժերում ՍՀԶ ավանդույթները շարունակում է 3-րդ հետևազորային գունդը, որը տեղակայված է Բանյա Լուկայում։
Այն զբաղվում է գնդի թանգարանով, վերահսկում է ֆինանսական ծախսերը, զբաղվում է պատմական հետազոտություններով, թողարկում է հրապարակումներ, պահպանում է արխիվը և հավաքածուները, անցկացնում է հանդիսավոր միջոցառումներ, ինչպես նաև հետևում է վետերանների ակումբների գործունեությանը։
Սերբական Հանրապետության զինված ուժերի մի շարք գործողություններ (ինչպես, օրինակ, Սարաևոյի պաշարումը, Սրեբրենիցայի ջարդերը և այլն) գնահատվում են որպես ռազմական հանցագործություններ։
Պատերազմից հետո ՍՀԶ մի շարք բարձրաստիճան ղեկավարներ հետապնդվել են Հաագայում Նախկին Հարավսլավիայի վերաբերյալ միջազգային տրիբունալի կողմից ռազմական հանցագործությունների և մարդկության դեմ հանցագործությունների մեղադրանքներով։
Ըստ արևմտյան մի շարք հետազոտողների, բոսնիացի սերբերի կողմում կռվել են մինչև 4 000 կամավորներ Ռուսաստանից, Ուկրաինայից, Հունաստանից, Ռումինիայից, Բուլղարիայից և այլ տեղերից։
Սարաևոյի պաշարման համար, որի ընթացքում ՍՀ բանակի կողմից քաղաքը ենթարկվել է հրետանային և դիպուկահար հրաձգության, որոնք հանգեցրել էին զանգվածային զոհերի խաղաղ բնակիչներ շարքերում, դատապարտվել են գեներալներ Ստանիսլավ Գալիչը և Սլոբոդան Միլոշևիչը։
Սրեբրենիցայում կատարված ջարդերի համար, որի ընթացքում' նախկին հարավսլավիայի տրիբունալի կայացրած դատավճիռների համաձայն սպանվել են մինչ և 8000 բոսնիացի մուսուլմաններ, դատապարտվել են գեներալներ Զդրավկո Տոլիմիրը , Ռադիսլավ Կրստիչը և Լյուբիշա Բեարան ։
2005 թվականին Բոսնիա և Հերցեգովինայի բարեփոխված բանակի ստորաբաժանումները, որոնք բաղկացած էին բոսնիացի, խորվաթ և սերբական ստորաբաժանումներից, կոալիցիոն ուժերի կազմով ուղարկվել են Իրաք։
Բոսնիացի սերբերը Ռադովան Կարաջիչի ղեկավարությամբ ստեղծեցին սեփական պետական միավորում և ապրիլին բաց առճակատման անցան հանրապետության կառավարության հետ, քանի որ չէին ցանկանում անկախ, ունիտար Բոսնիական պետության մասը լինել։
ՍՀ Բանակը Բոսնիա և Հերցեգովինայի Զինված ուժերում ընդգրկվելուց հետո սպառազինությամբ պահեստներն անցան բոսնիական զինվորականների և խաղաղապահների համատեղ վերահսկողության տակ։
Ռազմական տեխնիկայի մի մասը ոչնչացվեց որպես «ավելցուկային սպառազինություն», իսկ մի մասը փոխանցվեց մի շարք մասնավոր ընկերությունների, ովքեր հետագայում դրանք վաճառեցին այլ երկրներ, մասնավորապես Վրաստան։
Սերբական Հանրապետության մի շարք զինվորականներ և ոստիկանության սպաներ դատապարտվել են Արևմտյան Բոսնիայի ոչ սերբ բնակչության զանգվածային տեղահանության համար, մասնավորապես Պրիեդորից և նրա շրջակայքից, և մի քանի բանտերի ստեղծման համար, որոնք բնորոշվել են որպես համակենտրոնացման ճամբարներ։
Սերբական Հանրապետության նախագահ Ռադովան Կարաջիչը 2016 թվականի մարտի 24-ին Հաագայի դատարանի որոշմամբ մեղավոր է ճանաչվել ռազմական հանցագործությունների և մարդկության դեմ հանցագործությունների մեջ և դատապարտվել 40 տարվա ազատազրկման։
Սերբիայից ՀՍՖՀ Նախագահության անդամ Բորիսավ Իովիչն իր օրագրում 1991 թվականի դեկտեմբերի 4-ին գրառում է կատարել բոսնիական սերբերին օգնություն ցուցաբերելու վերաբերյալ :
1992 թվականին Բոսնիայի և Հերցոգովինայից հարավսլավական բանակի դուրս բերումից հետո բոսնիացի սերբերի բանակի հիմնական նպատակն էր վերահսկողության տակ վերցնել այն տարածքները, որտեղ մեծամասնությունը սերբեր էին և այն շրջանները, որոնց հավակնում էր Սերբական Հանրապետությունը։
Պատերազմից հետո Սերբական Հանրապետության զինված ուժերի բարձրաստիճան մի շարք ղեկավարներ հետապնդվել են Հաագայի Նախկին Հարավսլավիայի գործով Միջազգային տրիբունալի կողմից ռազմական հանցագործությունների և մարդկության դեմ հանցագործությունների համար մեղադրանքներով։
Սերբական Հանրապետության զինված ուժեր (, , նաև կոչվում է Բոսնիացի սերբերի բանակ, Սերբական Հանրապետության զորք), Սերբիական Հանրապետության ռազմական ստորաբաժանումներ, որոնք ներկայում հանդիսանում են Բոսնիա և Հերցեգովինայի պետական կարգի մաս ։
Բոսնիա և Հերցեգովինայի պատերազմի ընթացքում, հատկապես հակամարտության սկզբում, բոսնիացի սերբերի զինված ուժերում մեծ դեր են խաղացել կամավորական և կիսառազմական ջոկատները։
1318-ին Հովհաննես 22-րդ պապը նրան Պետրոս Արագոնացու և Հովհաննես Սվինֆորդի հետ միասին ուղարկել է Մարաղա՝ հայերի մեջ կաթոլիկություն տարածելու և նրանց Հռոմի պապին ենթարկելու նպատակով։
Բարդուղիեմոս Բոլոնիացու Մարաղայում հաստատած դոմինիկյան վանքն ու դպրոցը դարձան ունիթոռների հոգևոր և կրթական կենտրոնը, որը քայքայիչ աշխատանք էր տանում հայոց եկեղեցու դեմ։
Գլաձորի և ապա Տաթևի համալսարանների գաղափարական դիմադրության հետևանքով Բարդուղիմեոս Բոլոնիացու և նրա հետևորդների ճիգերը ապարդյուն եղան, չնայած նրանց հաջողվեց կաթոլիկություն տարածել Նախիջևանի շրջանի հայության մի հատվածի մեջ, որը, հետզհետե կտրվելով հայ հասարակությունից, - դարերում մահմեդականություն ընդունեց։
Նրա օրոք, ըստ երևույթին, իր և Պետրոս Արագոնացու ղեկավարությամբ հայ ունիթոռները թարգմանել են Թովմա Ակվինացու, Ալբերտ Մեծի և Զիլբերտոս Պոռետացու երկերը։
Այդ թարգմանությունների հետ միասին նրա երկերը հայ մտածողներին ծանոթացնում էին միջնադարյան Եվրոպայի փիլիսոփայական մտքին, նյութ մատակարարում կաթոլիկ գաղափարախոսության դեմ մղվող պայքարում։
Բարդուղիմեոս Բոլոնիացի, Բարթուղիմեոս Մարաղացի , իտալացի աստվածաբան և փիլիսոփա, դոմինիկյան քարոզիչ, Մարաղայի առաջին լատին եպիսկոպոսը, ունիթոռական շարժման գաղափարախոս։
Եղել է Օդեսայի ռազմական օկրուգի Հատուկ բանակի շրջանի պարետ , Վորոնեժի գավառի զինկոմի զինղեկի օգնական , 9-րդ բանակի շտաբի վարչական բաժնի պետ ։
1921 թվականի ապրիլից Ուկրաինայի և Ղրիմի զինված ուժերի հրամանատարի շտաբի պետ, 1921 թվականի հունիսից' 3-րդ Կազանյան հրաձգային դիվիզիայի շտաբի պետ, 1922 թվականի մարտից' Կիևյան ռազմական օկրուգի զորքերի հրամանատարի տեղակալ, 1922 թվականի մայիսից' 45-րդ հրաձգային դիվիզիայի հրամանատար։
1924 թվականի հուլիսից մինչև 1927 թվականի դեկտեմբեր եղել է 8-րդ հրաձգային կորպուսի հրամանատար, այնուհետև ղեկավարել է Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի Գլխավոր վարչության Հրամանատարական վարչությունը։
1930 թվականի մայիսից մինչև 1931 թվականի հուլիսը եղել է 14-րդ հրաձգային կորպուսի հրամանատարը, 1931 թվականի հուլիսից' Լենինգրադյան ռազմական օկրուգի հրամանատարի օգնական, այնուհետև տեղակալ։
1937 թվականի մարտի 11-ին ձերբակալվել է իր տեղակալ կոմկոր Մ. Ի. Վասիլենկոյի հետ միասին « Տուխաչևսկու գործով», չնայած Իոնա Յակիրի միջնորդությանը, իրեն մեղավոր է ճանաչել, դատապարտվել և նույն օրը գնդակահարվել է «Կոմունարկա»-ում։
1908 թվականի հուլիսի 3-ի Երիտթուրքական հեղափոխությունից և Օսմանյան կայսրության երկրորդ սահմանադրական ժամանակաշրջանի հաստատումից հետո, Օսմանյան նոր կառավարությունը նախաձեռնեց մեծ ռազմական բարեփոխում։
բանակային կորպուս. տեղակայված էր Ադրիանուպոլսի մերձակայքում, 1914 թվականի նոյեմբերի 11 -ին փոխանցվել է դաշտային բանակին ( և դաշտային բանակները գտնվում էին միասնական հրամանատարության ներքո)
բանակը , որը կոչվում էր նաև «Առաջին գվարդիական բանակ» կամ «Առաջին ընտրազորային բանակ»՝ Օսմանյան կայսրության զինված ուժերի ռազմական կազմավորում է՝ զորամիավորում, դաշտային բանակ Օսմանյան ցամաքային զորքերի կազմում։
1915 թվականի ապրիլի վերջին, երբ Օսմանյան կայսրությունում արդեն իրականացվում էր Հայոց ցեղասպանությունը, որին մասնակցում էին և տարիներ շարունակ մասնակցելու էին օսմանյան զինված ուժերը՝ իրենց գրեթե բոլոր զորամասերով ու զորամիավորումներով, Օսմանյան կայսրության Առաջին դաշտային բանակն ուներ հետևյալ կառուցվածքը.
Օսմանյան բանակի հետագա վերակազմավորման ընթացքում, երբ կատարվեց բանակային կորպուսների մակարդակով շտաբների ստեղծումը, բանակը 1911 թվականին իր շտաբը տեղակայեց Հարբիյե Շիշլիում։
Արդի ժամանակներում այն ասոցացնում են Առաջին համաշխարհային պատերազմի հետ, որպեսզի նկարագրեն երկու թշնամի համակարգերի խրամատների միջև ընկած տարածքը, որը ոչ մի կողմը չի ցանկանում հատել հակառակորդի կողմից հարձակման չենթարկվելու համար։
Ըստ Ալասդեյր Փինքերթոնի, ով Լոնդոնի Հոլոուեյ արքայական համալսարանի Մարդկության աշխարհագրության մասնագետ է, այս տերմինն առաջին անգամ օգտագործել է Դոմսդի Բուքը՝ 11-րդ դարում, որպեսզի նկարագրեր Լոնդոն քաղաքի պատերից դուրս գտնվող հողակտորները ։
1914 թվականի անգլո-գերմանական Սուրբծննդյան զինադադարը նպաստեց այս տերմինի համընդհանուր կիրառմանը և այսպիսով այն ավելի հաճախ հանդիպեցին պաշտոնական հաղորդագրություններում, զլմ-ների հաշվետվություններում, ինչպես նաև Բրիտանիայի արշավախմբային ուժի անդամների ներանձնային նամակագրություններում։
Ֆիլմը սկսում է նավարկող նավի տեսարանից, որի վրա հավաքվել էին լուռ մարդիկ, իսկ նավի ծայրին կանգնած է Մահը՝ սև բալախոն հագած, ձեռքին՝ գերանդի։
Այդտեղ Մահվան հետ խոսակցություն է սկսում մի տիկին, ով բացահայտում է սարսափելի մի գաղտնիք. ամենայն հավանականությամբ առեղծվածային մարդասպանը, ով ահաբեկում էր Լոնդոնը և լորդ Լայմանի որդին, ում մոտ այդ տիկինը քարտուղարուհի էր աշխատում՝ նույն մարդն էին։
Այստեղ միսս Պրանսկի կյանքը սկսում է բարելավվել. Չուդինի ներկայացման ժամանակ դեմատերիալիզացիայի արկղից հայտնվում է Ջո Ստրոմբլը և կոչ է անում լրագրողուհուն հետաքննություն անցկացնել։
1939 թվականին Ամին հիվանդանոցում մի խումբ դոկտորներ որոշում են կայացրել համալսարան ստեղծելու մասին, և հիվանդանոցի տնօրենների խորհուրդը 1946 թվականին հաստատել է Սպահանի բարձրագույն բժշկական ինստիտուտ հիմնադրելու նախագիծը։
Նույն թվականի սեպտեմբերին դասախոս դոկտոր Յելվեի ստորագրությամբ հայտարարություն տպագրվեց տեղական թերթերում՝ կոչ անելով հեռանկարային ուսանողներին անդամագրել նոր ինստիտուտին։
Հետագա տարիներին ավելի մեծ թվով ուսանողներ ընդունվեցին ինստիտուտ, ուստի անհրաժեշտություն առաջացավ ավելի մեծ կամպուս գտնել, որը կհամապատասխանի ուսանողների աճող թվին։
Մյուս քոլեջները, ինչպիսիք են՝ Բժշկական համալսարանը, Շահզադե Էբրահիմ փողոցի վրա գտնվող նորաստեղծ բժշկական և գրականության քոլեջները միավորվեցին Սպահանի համալսարանին և հետագա տարիների ընթացքում տեղավորվեցին գլխավոր կամպուսում։
Գերհաղորդիչ բարձր հաճախականության ֆոտոէլեկտրոնային աղբյուրի վրա հիմնված սարքի ստեղծումը Ռոզենդորֆի միջուկային հետազոտությունների գերմանական կենտրոնի և Նովոսիբիրսկի ռուսական «Բուդգերի» միջուկային ինստիտուտի հետ համագործակցության առարկա է հանդիսացել։
Մասնավորապես դրանցից են' պողպատի կաղապարման, ռադիացիոն ճառագայթման և ուլտա-ուժեղ մագնիսական դաշտերի աղբյուրների մոդելավորումը տարբեր նյութերի հատկությունների ուսումնասիրման համար, այնպիսին, ինչպիսիք են գերհաղորդիչները և մնան այլ նյութերը։
Չնայած գիտահետազոտական կենտրոնը նախկինում կոչվել է «Դրեզդեն Ռոզենդորֆ հետազոտական կենտրոն» , հետազոտական կենտրոնը եղել է 1956 թվականից, երբ Արևելյան Գերմանիայում հիմնադրվել է «Միջուկային հետազոտությունների կենտրոնական ինստիտուտը» ։
գիտնականները հետազոտություններ են անցկացնում քիմիական և մետաղամշակման արդյունաբերության ոլորտներում, միջուկային անվտանգության, նոր տեխնոլոգիաների և կենսակոմպոզիցիոն նյութերի հումք փնտրելու, գտնելու և կիրառման համար։
Հելմհոլցի անվան Դրեզդեն Ռոզենդորֆի կենտրոն , գերմանական գիտահետազոտական կենտրոն Դրեզդենում և 2011 թվականի հունվարի 1-ից Հելմհոլցի անվան գիտահետազոտական միավորման անդամ։
Նիդերլանդների պատերազմի, Հոլոքոստի ու ցեղասպանության ուսումնասիրությունների ինստիտուտ (Նիդերլանդների «ՆԻՈԴ» պատերազմի, Հոլոքոստի ու ցեղասպանության ուսումնասիրությունների ինստիտուտ, ), կազմակերպություն Նիդերլանդներում, որի արխիվներում պահպանվում և իրականացվում են Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի, Հոլոքոստի և ամբողջ աշխարհի այլ ցեղասպանությունների անցյալի և ներկայի պատմական ուսումնասիրություններ։
Ինստիտուտը հիմնադրվել է «Նիդերլանդների պատերազմական փաստաթղթերի ինստիտուտի» և «Հոլոքոստի ու ցեղասպանության ուսումնասիրությունների» կազմակերպությունների միավորման արդյունքում։