polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
1984 թվականին ծնվեց նրանց դուստրը՝ Մենգանը, 1986 թվականին որդին՝ Ջոն Սիդնի , ինչպես հայրը, այնպես էլ նա սովորել է Աննապոլիսի ռազմածովային ուսումնարանում, 1988 թվականին որդին՝ Ջեյմսը 2006 թվականին դառնում է ծովային հետևակ, իսկ 2007 թվականին ծառայությունը շարունակելու նպատակով մեկնում է Իրաք։
Իրաքյան պատերազմի կողմնակից Մաքքեյնը 2005 թվականին հանդես է գալիս օրենսդրական նախաձեռնությամբ, որը արգելում էր անմարդասիրաբար վարվել բանտարկյալների հետ, այդ թվում նաև նրանց հետ, ովքեր գտնվում էին Գուանտանամո բանտում։
«Մաքքեյնի ուղղումը» Սենատի կողմից ընդունվում է, իսկ նախագահ Բուշը չբացառելով վետոյի կիրառման հնարավորությունը, 2005 թվականի դեկտեմբերին այնուամենայնիվ ստորագրում է համապատասխան օրենքը։
Մաքքեյնը նույնիսկ դիմեց խմբի անդամներին և առաջարկեց, որ նրանց երգը դառնա ընտրարշավի հիմնը, բայց նրանք շատ մեծ գումար պահանջեցին (հնարավոր է, որ նրանք ուղղակի չցանկացան, որ իրենց երգը ասոցացվի հանրապետականների հետ)։
Միաժամանակ փախստականների հանդեպ Մաքքեյնի դիրքորոշումը հանրապետական ընտրողների շրջանում գցեց նրա վարկանիշը, որպես հետևանք 2007 թվականի կեսին նվազում են ընտրական հիմնադրամի մուտքերը։
Ինչպես իր կոլեգաները Մաքքեյնը ևս դժգոհություն հայտնեց, որ թիրախների ցուցակը սահմանափակ է, նրանք պետք է ավելի շատ հարվածեին, սրա հետ մեկտեղ հենց այդ թիրախներն էին համարվում պատերազմը հաղթելու համար շատ կարևոր թիրախներ։
1967 թվականի հոկտեմբերի 26-ին Մաքքեյնը 20 ինքնաթիռների խմբի կազմում թռչում է, որպեսզի ռմբակոծի Հանոյի էլեկտրակայանը, բայց նրա ինքնաթիռը խփվում է -75 ԶՀՀ-ով։
Օդաչուն կատապուլտի միջոցով դուրս է նետվում և ընկնում Հանոյի կենտրոնում գտնվող լիճը, բացի այդ նա կոտրում է երկու ձեռքերն ու ոտքը, իսկ վիետնամցիները դաժան ծեծի են ենթարկում՝ ջարդում են նրա ուսը։
Նա հաստատեց, որ ամեն առավոտ իրենց մոտ էր գալիս պահակը և ստիպում իրեն երդում տալ և բացասական պատասխան ստանալով հարվածում էր պատասխանողի քունքին, բացի այդ Մաքքեյնից փորձում էին ռազմական ինֆորմացիա ստանալ նրա վրա ուժ գործադրելով և ահա հերթական ծեծից հետո նա համաձայնում է ասել իր էսկադրիլիայում գտնվող ընկերների ազգանունները, որից հետո վիետնամցիներին թելադրեց «Գրին Բեյ Փեքերս» ֆուտբոլային ակումբի ֆուտբոլիստների ցանկը։
Իսպանիայում ծառայության տարիներին Ջոնը անզգուշությամբ դիպչում է թռիչքի էլեկտրահաղորդման գծին, այս պատահարը պատճառ է դառնում, որ նրան ուղարկեն «Միջօրեականի» վրա գտնվող Միսսիսիպիի ՌԾՆ, որտեղ նա դառնում է հրահանգիչ։
1967 թվականին Հանոյի մոտակայքում վիրավորվել է խորհրդային հրթիռից, հինգ տարի անց է կացրել վիետնամական գերության մեջ և 1973 թվականին, ըստ Փարիզի համաձայնագրի, ազատ է արձակվել։
Մաքքեյնը ԱՄՆ ռազմական պոտենցիալը ամրապնդելու, ամերիկյան զինված ուժերի թվաքանակը ավելացնելու և հակահրթիռային պաշտպանության համակարգերի տեղակայման կողմնակից է։
Նրա կարծիքով «Էֆեկտիվ հակահրթիռային պաշտպանությունը կրիտիկական կարևորություն ունի պոտենցիալ վտանգներից ապահովագրվելու համար, որը գալիս է այնպիսի ռազմավարական հակառակորդներից ինչպիսիք են Ռուսաստանը և Չինաստանը»։
Մաքքեյնը իր նախընտրական հանդիպումներից մեկում առաջարկեց ստեղծել «Նոր ՄԱԿ, առանց Ռուսաստանի և Չինաստանի», նրա կարծիքով անհրաժեշտ է ստեղծել նոր կազմակերպություն, որտեղ պետք է լինեն «միջազգային հանրության դեմոկրատ մասը», այն կարելի էր անվանել «Դեմոկրատական լիգա», որը իր մեջ կմիավորեր «ավելի քան հարյուր դեմոկրատական պետություններ»։
Ներկայացուցիչների պալատում իր գտնվելու տարիներին Մաքքեյնը մասնագիտացել էր հնդկացիների խնդիրներով և մասնակցում է «Տնտեսական զարգացումը հնդկացիների տարածքներում» օրենքի ձևակերպմանը, ստորագրված 1985 թվականին։
2004 թվականի ընտրարշավի ժամանակ Մաքքեյնը դեմոկրատ նախագահ Ջոն Քերիի թիմում դիտարկվել է որպես փոխնախագահի թեկնածու, նա նաև կարող էր ներգրավել լիբերալ հանրապետականների ձայները։
Այն բանից հետո, երբ «Ֆորեսթալը» ուղարկվեց վերանորոգման, 1967 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Մաքքեյնին տեղափոխում են Օրիսկանի ավիակիր՝ 163-րդ գրոհային էսկադրիլիա։
Մաքքեյնի մասին կոշտ է արտահայտվել Ֆիդել Կաստրոն երբ տեսավ, որ հատուկ նրան նվիրված «Հանրապետական թեկնածու» հոդվածում Մաքքեյնը հաճախ հաստատում է այն խոսակցությունները, որ կուբացիները վիետնամական պատերազմի ժամանակ խոշտանգել են ամերիկացի ռազմագերիներին։
1991 թվականին ամուսինները ընտանիք են ընդունում Բանգլադեշցի երեք ամսական աղջկա, որը գտնվում էր մայր Թերեզայի կացարանում և կարիք ուներ ԱՄՆ-ում բուժվելու, նրան անվանեցին Բրիջիտ։
Մաքքեյնը մանկությունից պատկանել է ԱՄՆ եպիսկոպոսական եկեղեցուն, բայց 2007 թվականին դարձավ Բապիթիստ (Արիզոնայում բապիթիստների եկեղեցին մտնում է Հարավային բապիտիստական կոնվենցիայի կազմի մեջ), որին պատկանում է նրա երկրորդ կինը։
Սեպտեմբերի 24-ին Մաքքեյնը հայտարարում է իր ընտրարշավի դադարեցման մասին կապված հիպոթեկային և ֆինանսական ճգնաժամերի հետ, բայց հետագայում քարոզարշավը շարունակվեց։
Օգոստոսի 29-ին Ջոն Մաքքեյնը տալիս է իր ընտրվելու դեպքում ԱՄՆ փոխնախագահի հնարավոր թեկնածուի անունը, դա Ալյասկայի նահանգապետ Սառա Պեյլինն էր։
Ճարտարապետային ծրագրում Ա․ Վ․ Ժուկը գտել է Ա․ Ա․ Բրյանցևայի դիզայնի արտացոլումը, ամեն ինչ ադապտացված էր Լենինգրադյան պատանի հանդիսատեսի թատրոնի մանկավարժական սովորույթներին։
Ձևականորեն պետության ղեկավար համարվող սուլթանին կից նշանակվելու Էր ֆրանսիական գլխավոր լիազոր ներկայացուցչություն, որն իր ձեռքում Էր կենտրոնացնելու ամբողջ իշխանությունը։
Ֆրանսիան պարտավորվում Էր բանակցություններ վարել Իսպանիայի հետ՝ Մարոկկոյում այդ երկրի շահերի վերաբերյալ (1912 թվականի նոյեմբերի 27-ին կնքվել էր ֆրանս-իսպանական պայմանագիր, որով Մարոկկոյի մի մասն անցել է Իսպանիայի տիրապետության տակ)։
Բացի երկու կողմերից՝ կոնֆերանսին մասնակցում էին նաև Ավստրո-Հունգարիան, Ռուսաստանը, Իտալիան, Իսպանիան, Բելգիան, Հոլանդիան, Պորտուգալիան, Շվեդիան, ինչպես նաև Մարոկկոն ու ԱՄՆ-ը։
Ալխեսիրասի կոնֆերանսի որոշումները Ֆրանսիայի համար Մարոկկոն վերջնականապես նվաճելու ուղի հարթեցին և նպաստեցին անգլո-ֆրանսիական դաշինքի ամրապնդմանը։
Շուտով Գերմանական կայսրությունն իր հարկի տակ ընդունեց Ռաբաթից ժամանած արաբ պաշտոնյաներին՝ Ֆրանսիայի և Մարոկկոյի միջև նոր համաձայնագրի կնքումը ձախողելու համար։
Կարճ ժամանակահատվածում գերմանացիներն օկուպացրեցին ֆրանսահպատակ Մարոկկոյի մի հատվածը, որին հաջորդեց այն, որ ֆրանսիացիները ճեղքելով գերմանական բանակը վերստին հաստատվեցին Ռաբաթում։
Ֆրանսիական Մարոկկոն՝ ի տարբերություն Իսպանական Արևմտյան Սահարայի, ուներ տնտեսական բավականաչափ ներուժ, հանքային ռեսուրսներ, արդիական տրանսպորտային համակարգ և զարգացած գյուղատնտեսություն։
Ֆրանսիական հատվածում գտնվում էին Մարոկկոյի գլխավոր քաղաքները՝ Մարաքեշը, Կասաբլանկան, ինչպես նաև առևտրային կարևոր նշանակություն ունեցող Տանժեր նավահանգիստը։
Ի տարբերություն տարածաշրջանի մյուս երկրների՝ 18-19-րդ դարերում Մարոկկոյում իշխող Ալավիտների թագավորական ընտանիքի ներկայացուցիչները կարողացել են պահպանել երկրի անկախությունը։
Մարոկկոյի ֆրանսիական պրոտեկտորատի ստեղծումից հետո Ֆրանսիան նպատակ ուներ նվաճել նաև Ալժիրը, ինչպես նաև նմանատիպ պրոտեկտորատ հաստատել Թունիսում։
Հրդեհից հետո այդտեղ ընդհանրապես ոչինչ չէր մնացել, բայց ամբողջ հանրախանութում կանգնած, նստած, պառկած մանեկեններ են մնացել, որոնց ներկայությունը կարծես կենդանացնում է միջավայրը։
Երկարատև մարտի արդյունքում Բենին կարծես թե հաջողվեց սպանել հրեշին և նրա ընտանիքը փրկված է, բայց երբ նա դուրս է գալիս հանրախանութից, սարսափով հայտնաբերում է, որ բոլոր բառերը գրված էին հայելային և սարսափած հասկանում է, որ գտնվում է հայելիների աշխարհում։
Նա դիպչում է ցուցափեղկի ապակուն, բայց իրական աշխարհում նրա ձեռքի հետքը հակառակ է երևում, հենց այնպես ինչպես Բենը հայտնաբերեց, որ հայելիների վրա շատ հետքեր կային, որոնք նույնպես արվել էին դրանց մեջից։
Միակ բանը, որ կապում է դրանք՝ այրված հանրախանութն էր, ու նախկին ոստիկանը, ով այնտեղ պահակ էր աշխատում, իսկ մնացած տեղերում սյուժետային շարքերը զգալի տարբերվում են։
Կորեական ֆիլմը դեկեկտիվ է միստիկայի տարերով, իսկ ամերիկյանը՝ արյունալի սարսափ ֆիլմ հայլիների միջոցով մեր աշխարհ թափանցող դիվային ուժերի մասին։
Հանդիսատեսին մնում է միայն գուշակել, թե նա իրական կյանքում է սպանել դևին, թե հայելային, և եթե հայելային, ապա ինչ է տեղի ունենում հակառակ կողմում, ո՞ղջ է արդյոք դևը, թե ամեն ինչ կսահմանափակվի միայն Բենով։
Քրիսթիանը համոզում է Ջեքին հաշվետվությունում գրել, որ հիվանդին անհնար էր փրկել, սակայն շուտով այդ դեպքի համար կանչած հանձնաժողովում Ջեքը պատմում է իրականությունը, և Քրիսթիանին վռնդում են։
Նրանք միասին Ավստրալիա են մեկնում, որտեղ Շեփարդը ցանկանում է խոսել դստեր հետ, սակայն Լինդսին նրան չի թողնում ներս մտնել, և հատկապես այն պատճառով, որ Քրիսթիանը երեկոյան էր եկել։
Նա բեմադրում է Ն․ Բաերի «Միջադեպ» ներկայացումը , «Պարոնայք սպաներ» ներկայացումը Ա․ Կուպրինի «Մենամարտ» վիպակի հիման վրա , «Հավերժության օրենք» ներկայացումը Ն․ Դումբաձեի վեպի հիման վրա, «Ֆիեստա» ներկայացումը Հեմինգուեյի վեպի հիման վրա, «20 րոպե հրեշտակի հետ» ներկայացումը Ա․ Վամպիլովի ստեղծագործության հիման վրա։
Թատրոնում ներկայացումներ են բեմադրում նաև Լև Դոնինը («Ավազակը» Կ․ Չապեկի պատմվածքի հիման վրա, Թ․ Ուիլյամսի «Դաջված վարդը», «Ապրիր և հիշիր» Վ․ Ռասպուտինի, «Նշանակում» Ա․ Վոլդոդինի և «Տուն» ներկայացումը Ֆ․ Աբրամովի վեպի հիման վրա), Բենիամին Ֆիլշտինսկին , Ե. Առյոն («Իմ երջանությունը» ներկայացումը Ա․ Չերվինսկու «Թղթե պատեֆոն» պատվածքի հիման վրա)։
Համաձայն այդ պայմանագրի՝ Լյուքսեմբուրգը պետք է ստանար որոշ չափով անկախ և ինքնիշխան պետության կարգավիճակ՝ Երրորդ Ռայխի պրոտեկտորատի փոխարեն։
1940 թվականին Լյուքսեմբուրգում վերջնականապես հաստատվեց օկուպացիոն վարչակարգ՝ չնայած այն հանգամանքին, որ միևնույն ժամանակ գրավված Բելգիայում և Նիդերլանդներում երաշխավորվեց տեղացի քաղաքական գործիչների ազատությունը և քաղաքական որոշումների կայացման իրավունքը։
Գերմանականացման քաղաքականության գործունեությունը օժանդակում էր «Էթնիկ գերմանական շարժում» տեղական նացիստական կազմակերպությունը, որը ձևավորվել էր Լյուքսեմբուրգի օկուպացումից անմիջապես հետո։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում գերմանական զորքերի կողմից Լյուքսեմբուրգի բռնազավթման տարիներին լյուքսեմբուրգյան զորանոցը կազմված էր 400 կամավորական և ժանդարմային ուժերից։
Լյուքսեմբուրգի բնակչության վիճակը երկրում համեմատաբար հանգստացավ այն ժամանակ, երբ Գերմանիայի և դաշնակիցների միջև սկսվեց այսպես կոչված Տարօրինակ պատերազմը։
1940-1941 թվականների ձմռանը Լյուքսեմբուրգի տարածքում ձևավորվել են փոքր պարտիզանական միավորումներ, որոնք անցկացնում էին դիվերսիոն գործողություններ ընդդեմ գերմանական զավթիչների։
Դիմադրության շարժման անդամ Լեոն Անրի-Ռոթը, նախապես իմանալով Հիտլերի կողմից Բալթիկ ծովի ափին գտնվող քաղաքների ռմբակոծումը պլանավորելու մասին, այդ տեղեկությունը հայտնել է հակահիտլերյան կոալիցիայի անդամ երկրների կառավարության անդամներին։
Հանկարծակիի եկած լյուքսեմբուրգյան զորախմբերը գրեթե ոչ մի դիմադրություն ցույց չտվեցին և արդեն ժամը 9-ին գերմանացիները ապաստակել էին երկրի մայրաքաղաքը։
1940 թվականին Լյուքսեմբուրգի կառավարիչ Գուստավ Սիմոնը հայտարարեց, որ իր ղեկավարած պրոտեկտորատի տարածքում արգելվում է ֆրանսերեն լեզվի օգտագործումը։
Այս տարիներին Լյուքսեմբուրգի արդարադատության նախարար Վիկտոր Բոդսոնը Իսրայելի կառավարության կողմից պարգևատրվեց «աշխարհի արդարակյացի» կոչումով, քանի որ օգնել էր ավելի քան 100 հրեաների արտագաղթել երկրից Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին։
Գերմանական ուժերի կողմից Լյուքսեմբուրգ ներխուժումից հետո տասնյակ հազարավոր փախստականներ տեղափոխվեցին Ֆրանսիայի տարբեր բնակավայրեր՝ օկոիպացիոն գոտու մեջ ընկնելուց խուսափելու համար։
Լյուքսեմբուրգը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում, Լյուքսեմբուրգի մեծ դքսության պատմության ժամանակաշրջան, որը սկսվեց 1940 թվականի մայիսի 10-ին՝ գերմանական ուժերի կողմից Լյուքսեմբուրգ ներխուժումով և ավարտվեց 1944 թվականի վերջին և 1945 թվականի սկզբին՝ Հակահիտլերյան խմբավորման կողմից երկրի ազատագրումով։
Այն բանից հետո, երբ Ֆրանսիայի և Մեծ Բրիտանիայի կառավարությունները պատերազմ հայտարարեցին Նացիստական Գերմանիային, Լյուքսեմբուրգի ցամաքային ուժերն աննշան չափով ավելացան։
Երկրի բռնազավթման ռազմական գործողությունների ընթացքում լյուքսեմբուրգյան կողմը ունեցել է նվազագույն թվով զոհեր․ անհետ կորել է 7 զինվոր, սպանվել է 1 օդաչու և 5 սպահի։
Հարուստ գործարար Բրյուս Ուեյնը և իր խնամակալության տակ գտնվող Դիք Գրեյսոնը վարում են երկակի կյանք՝ կռվելով հանցագործության դեմ որպես Բեթմեն և Ռոբին։
Չկարողանալով հանցագործությունների դեմ պայքարել, քաղաքապետ Լինսիդան և հանձնակատար Ջեյմս Գորդոնը հատուկ հեռախոսի միջոցով զանգահարում են հերոսներին, նրանք գալիս են և օգնում են նրանց հաղթել տարբեր չարագործների։
Համագործակցել և ելույթ է ունեցել Պիեռ Բուլեզի, Ռոհան դը Սարամի, Քիմ Քաշքաշյանի, Անյա Լեխների, Թոնի Արնոլդի, Տիգրան Մանսուրյանի, Մովսես Պողոսյանի, խմբի հետ։
Արթուր Ավանեսովի ստեղծագործությունները կատարել են Ավստրիայում, ԱՄՆ-ում, Շվեյցարիայում, Ճապոնիայում, Նիդերլանդներում, Իտալիայում, Կանադայում, Ռուսաստանում, Ուկրաինայում, Վրաստանում, Կիպրոսում, Լիբանանում, Իրանում տեղի ունեցած միջազգային փառատոններում։
Արթուր Ավանեսով , հայ ժամանակակից կոմպոզիտոր, դաշնակահար, երաժշտագետ, Շվեյցարական «» միջազգային անսամբլի և հայ-վրացական «» նոր երաժշտության անսամբլի հիմնադիր անդամներից,արվեստագիտության թեկնածու։
Վերջաբանից հետո էկրանը թարթում է և Ալեքսը ասում է խաղացողին, որ պատրաստվում է հանդիպել Քլարիսայի, Ռենի և Նոնայի հետ Էդվարդի կղզում, և իր հետ լինելու է Ջոնասը, որին նա դեռ երբեք չի հանդիպել։
Ժամանակը գերբնականորեն սկսում է կրկնվել. ռադիոն «խոսում է» նորից, ամեն ինչ շարունակում է կրկվել և Ջոնասը անհետանում է, իսկ Ալեքսի արտացոլանքը սկսում է խոսել իր հետ։
Ալեքսը ռադիոյի շնորհիվ վերականգնում է ժամանակը, որից հետո նա և Ջոնասը շարունակում են քայլել և հանդիպում են Նոնային, որը պնդում է, որ մի այլ Ջոնաս և Ալեքսի է հանդիպել, որոնք ասել են, որ նա գնա Հարդն աշտարակ, որտեղ Քլարիսան է։
Ալեքսը հանդիպում է դիվահար Քլարիսային, որը զգուշացնում է, որ նա կմահանա, եթե ճեղքը փակվի և ժամանակը անվերջ կկրկնվի, բայց Քլարիսան կապրի, եթե նա պորտալով անցնի։
Ժամանակը խախտվում է, և Ալեքսը հայտնվում է իր տանը մեկ տարի առաջ, երբ իր եղբոր՝ Մայքլի հետ խոսակցություն էր ունենում. խոսակցության վերջում Ալեքսը վերադառնում է իր ժամանակը, և նա Ջոնասի հետ հանդիպում է Նոնայի ու Ռենի հետ ռմբապաստանում։
Երկխոսությամբ առանձին տեսարաններ ունենալու փոխարեն խաղացողը կարող է ընտրել Ալեքսի գլխի վերևում հայտնվող խոսքերը շրջապատն ուսումնասիրելու հետ մեկտեղ։
1822 թվականին Մեծ Բրիտանիան Չիլիին տրամադրեց առաջին վարկը՝ 5 միլիոն պեսո, ինչը նշանակում էր անգլիական կապիտալի ներթափանցում Չիլիի տնտեսության մեջ և նրա ազդեցության ուժեղացում՝ երկրի քաղաքական կյանքի վրա։
Օ’Հիգգինսի պայքարը հողային օլիգարխների և կաթոլիկ եկեղեցու արտոնությունների դեմ, նրա՝ առաջադիմական բարեփոխումներ իրականացնելու և եկեղեցու ազդեցության սահմանափակման փորձերը առաջ բերեցին ֆեոդալա-կղերական շրջանակների դժգոհությունները։
Իշխանության համար տարբեր խմբավորումների միջև առկա սուր պայքարը ավարտվեց 1830 թվականին պահպանողականների հաղթանակով, ովքեր ներկայացնում էին օտարերկրյա կապիտալիստների վրա հենվող հողատիրական օլիգարխիայի և եկեղեցու շահերը։
Երկրի քաղաքական կյանքում այդ ժամանակ մեծ դեր էր խաղում հարուստ կոմերսանտ Դիեգո Պորտալեսը, հետևողական պահպանողական, ով հանդես էր գալիս կարգապահ բանակի հովանու ներքո խոշոր սեփականատերերի և եկեղեցու ուժեղ իշխանության օգտին։
1833 թվականի սահմանադրությունը, որը ուժի մեջ մնաց մինչև 1925 թվականը, ամրապնդեց հողատիրական օլիգարխիայի և եկեղեցու գերիշխանությունը, և մինչև 1875 թվականը իշխանության գլուխ գտնվեց պահպանողական կառավարությունը։
Նոր սահմանադրությամբ Չիլիում ներդրվեց կենտրոնացված կառավարում. պետության գլուխ կանգնեց լայն լիազորություններով, ներառյալ՝ բացարձակ վետոյի իրավունքով, օժտված նախագահը։
1930-ական թվականների սկզբին բռնապետության դեմ ցույցեր տեղի ունեցան. ողջ երկիրն ընդգրկած գործադուլները, հանրահավաքները և ապստամբությունները Չիլիական բռնապետ Կ. Իբանյեսին հարկադրեցին հրաժարական ներկայացնել։
1932 թվականի հունիսի 3-ին զինվորականների մի խումբ՝գնդապետ Մարմադուկե Գրովեի ղեկավարությամբ հեղաշրջում իրականացրեց, տապալեց Մոնտերոյին, Չիլին հռչակեց սոցիալիստական հանրապետություն։
1932 թվականի հունիսի 16-ին Կարլոս Դավիլայի գլխավորությամբ ապստամբ զորամասերը նվաճեցին հեղափոխական ուժերի ամրակետը՝ «Էլ-Բոսկո» ռազմական բազան, այնուհետև՝ Ռազմական նախարարության շենքը՝ Գրովեին զրկելով իր կողմանակիցների հետ կապից։
1932 թվականի սեպտեմբեր-հոկտեմբերի ամիսներին տեղի ունեցան ևս երկու ռազմական հեղաշրջումներ, որոնց արդյունքը եղավ քաղբանտարկյալների ամնիստիան և նախագահական նոր ընտրությունները։
1970 թվականի նախագահական ընտրություններում «Ազգային միաբանություն» դաշինքի թեկնածու սոցիալիստ Սալվադոր Ալյենդեն, թեպետ 2,3 % քիչ ձայներ հավաքեց, քան նախագահական նախորդ ընտրություններում, զբաղեցրեց առաջին տեղը ձայների 36,6 %-ով՝ 1,3 %-ով գերազանցելով Ազգային կուսակցության թեկնածու Խորխե Ալեսսանդրին։
ՔԺԿ-ի ձախ թևի առաջնորդ, իր կուսակցության կողմից առաջադրված Ռադոմիրո Տոմիչը զբաղեցրեց երրորդ տեղը՝ հավաքելով ձայների 28,1 %-ը։
Չիլիի Սահմանադրության համաձայն նախագահի՝ ձայների ամենաշատ քանակություն հավաքած թեկնածուներից 1970 թվականի հոկտեմբերի 24-ին նախագահ պետք է ընտրեր Կոնգրեսը։
Վերջինս այդպիսի երաշխիքներ տվեց՝ ստորագրելով սահմանադրական երաշխիքների մասին Կանոնադրությունը, և հոկտեմբերի 24-ին Կոնգրեսի կողմից ընտրվեց նախագահ՝ ստանալով ՔԺԿ-խմբակցության պատգամավորների քվեները։
Սակայն, եթե հողը մշակվում էր արդյունավետ (կազմվել էր տնտեսավարման արդյունավետության բալային գնահատման հատուկ համակարգ), ապա սեփականատիրոջը թողնվում էր մինչև 320 հա ոռոգվող հողատարածք։
Հողը բռնագրավվեց փրկագնի դիմաց, սակայն դրա արժեքը գնահատելիս հիմնվում էին իրենց՝ հողատերերի ունեցած տվյալների վրա, որոնք հիմք ընդունելով՝ նրանք նախկինում գույքահարկ էին վճարել։
Ագրարային ռեֆորմի հենց այս կետը հարուցեց խոշոր հողատերերի ամենաբուռն դիմադրությունը և և նրանց քաղաքական լոբբիին՝ Կոնգրեսում՝ Ազատական և Պահպանողական կուսակցություններով։
Բացի դա, կառավարությունը կանխիկով վճարում էր միայն բռնագրավված հողամասերի արժեքի մի մասը , մնացած մասը սեփականատերը ստանում էր պետական պարտատոմսերով 3% մարումով՝ 5,25 և 30 տարով։
1811 թվականին ստեղծվեց Ազգային Կոնգրեսը, բայց քանի որ նրանում մեծամասնությունը իսպանամետեր էին, անկախության պատերազմի ղեկավարներից մեկը հանդիսացող Խ. Մ. Կարրերան ցրեց Կոնգրեսը և իշխանությունը վերցրեց իր ձեռքը։
1812 թվականին Կարրերա եղբայրների բռնապետական կառավարման շրջապատից մի խումբ Չիլիացիներ մշակեցին սահմանադրություն, որը նախատեսեց Չիլիի անկախացումը՝ իսպանական թագավորի ձևական տիրապետությամբ։
Ալյենդեի կառավարությունը ազգայնացրեց ԱՄՆ-ի ընկերություններին պատկանող պղնձարդյունահանող ձեռնարկությունները, սահմանափակեց տնտեսության արդյունաբերական, կալվածատիրական և ֆինանսական կառուցվածքները, իրականություն դարձրեց Չիլիացի ֆերմերների խոշոր հողային կալվածքների ազգայնացումը։
Փողի էմիսիայի շնորհիվ բարձրացվեցին ազգայնացված ձեռնարկությունների աշխատակիցների, քաղծառայողների և թոշակառուների աշխատավարձերը և թոշակները, ինչը հանգեցրեց հիպերինֆլյացիայի և ապրանքների ու ծառայությունների գների բարձրացմանը։
Կառավարությունը շուտով իր ծրագրերի իրականացման համար միջոցների անբավարարության խնդրի առջև կանգնեց. որպեսզի ծախսերի կրճատում չարվի, նա բյուջեի պակասորդը սկսեց համալրել փողեր տպելով, իսկ որպեսզի կանխվի գնաճը, վերահսկողություն սահմանեց ապրանքների և ծառայությունների գների վրա։
1886 թվականին ազատական Խ. Մ. Բալմասեդայի, երկրի տնտեսական և քաղաքական անկախ զարգացման կողմնակցի, իշխանության գալը հարուցեց օլիգարխիայի դժգոհությունը, քանի որ վերջիններիս աջակցում էին օտարերկրյա մոնոպոլիաները, եկեղեցին և ռազմական վերնախավը։
Իշխանության եկան ֆինանսական և հողատիրական վերնախավի ներկայացուցիչները, ովքեր նպաստեցին երկրի՝ անգլիական, իսկ 20-րդ դարի սկզբին՝ ամերիկյան կապիտալի ազդեցության ներքո հայտնվելուն։
Բանվորների տնտեսական ծանրագույն դրությունը գործադուլային շարժման սկիզբ դրեց, որը լայն մասշտաբներ ընդունեց 1905-07 թվականներին Իկիկեում, Անտոֆագաստայում, Կոնսեպսիոնում։
ԱՄՆ-ի մենաշնորհները ուժեղացրեցին նրա ներթափանցումը Չիլիի արտադրության, հատկապես՝ պղնձի արդյունաբերության մեջ, ամրապնդելով իր տնտեսական և քաղաքական ազդեցությունը երկրում։
Ֆիգերոայի պաշտոնաթողությունից հետո հայտարարված նախագահական ընտրություններում Իբանյեսի միակ մրցակիցը կոմունիստ Էլիաս Լաֆերտեն էր, ով աքսորվեց հարավային մի հեռավոր կղզի և չկարողացավ մասնակցել նախընտրական քարոզարշավին։
Իբանյեսը կառավարման բռնատիրական մեթոդները զուգորդում էր սոցիալական դեմագոգիայի հետ՝ իրեն ի ցույց դնելով որպես փոքր մարդկանց կողմնակից և օլիգարխիայի հակառակորդ։
1597 թվականին մապուչեի ռազմական առաջնորդ ընտրվեց Պելենտարոն, ով զանգվածային հարձակում ձեռնարկեց Վալդիվիա և Օսորնո, ինչպես նաև Արուկանիայի մերձակա քաղաքների վրա։
1948 թվականին Ազգային կոնգրեսը օրենք ընդունեց «Ժողովրդավարության պաշտպանության մասին», ըստ որի՝ արգելվեցին ՉԿԿ-ի, առաջադիմական արհեստակցական միությունների և այլ ժողովրդավարական կազմակերպությունների գործունեությունները։
Կոմունիստների նախաձեռնությամբ 1951 թվականին ստեղծվեց Ժողովրդի ճակատը , 1953 թվականին՝ Աշխատավորների արհմիությունների միացյալ կենտրոնը, իսկ 1956 թվականին՝ Ժողովրդական գործողության ճակատը , որում, բացի Կոմունիստական և Սոցիալիստական կուսակցություններից, մտան նաև այլ կուսակցությունների ներկայացուցիչներ։
ՖՌԱՊ-ի լայնածավալ ճնշման արդյունքում 1958 թվականին չեղյալ ճանաչվեց «Ժողովրդավարության պաշտպանության մասին» օրենքը, ՉԿԿ-ի գործունեությունը օրինականացվեց։
Այստեղից վերաբնակեցումը աստիճանաբար ընդլայնվում է դեպի հարավ, մինչև մ.թ.ա. 10-րդ հազարամյակում «նվաճվում է» Հարավային Ամերիկայի ծայրակետը՝ Հրո Երկիրը։
Այժմյան Չիլիի տարածքի առաջին նորաբնակները քոչվոր մապուչե հնդկացիներն էին, ովքեր մեր թվարկությունից մոտ 13 000 տարի առաջ բնակվում էին Անդերի բերրի հովիտներում և Ատակամա լեռնային անապատի օազիսներում։
Մ.թ.ա. շուրջ 8000-ից 2000 թվականները Վալե դե Արիկայում գոյություն է ունեցել չինկորրո մշակույթը, որի ժամանակ սկսվել են իրականացնել հանգուցյալների՝ մարդկությանը հայտնի առաջին մումիացումը։
Մոտ 600 թվականին պոլինեզյան ժողովուրդները բնակություն հաստատեցին Զատկի կղզու վրա. նրանց ծաղկուն ժամանակաշրջանը սկսվում է հաջորդող 400 տարիների ընթացքում, նրանց կողմից ստեղծվում են հայտնի մոաիները։
1971 թվականի հուլիսի 11-ին Կոնգրեսը միաձայն ընդունեց կառավարության նախապատրաստած՝ Սահմանադրության փոփոխության վերաբերյալ օրինագիծը՝ պղնձարդյունաբերության լիակատար ազգայնացման մասին (այս հարցի շուրջ գոյություն ուներ համազգային կոնսենսուս, և այս ոլորտի նկատմամբ պետության սեփականությունը պահպանվեց նաև Պինոչետի օրոք) ։
Ազգային միաբանության կառավարության՝ ամերիկյան լեռնարդյունաբերական ընկերություններին՝ ազգայնացված պղնձահանքերի սեփականատերերին, փոխհատուցելու մերժումը հանգեցրեց ԱՄՆ-ի հետ հարաբերությունների սրմանը. նրա լոբբին էմբարգո դրեց Չիլիական պղնձի ներմուծման վրա, արտասահմանում Չիլիի ունեցվածքի վրա արգելանք դրեց, բանկերի և միջազգային ֆինանսական կազմակերպությունների կողմից ենթարկվեցին վարկային բոյկոտի։
ԱՄՆ-ի նախագահ Նիքսոնի հետ համաձայությամբ Կենտրոնական հետախուզական վարչությունը մշակեց, այսպես կոչված, Սեպտեմբերյան ծրագիրը, որը նախատեսում էր աջակցություն ցուցաբերել Ազգային միաբանության դաշինքի ընդդիմադիր կառավարությանը։
1973 թվականի մարտին տեղի ունեցած խորհրդարանական ընտրությունները հաստատեցին հասարակության բևեռացման միտումը. պատգամավորների Պալատի թեկնածուների համար քվեարկությամբ «Ազգային միաբանություն» դաշինքը ստացավ ձայների 43,7 %-ը, ընդդիմադիր «Կոնֆեդերացիա հանուն ժողովրդավարության» դաշինքը, որի մեջ մտնում էին ՔԺԿ-ն, Ազգային կուսակցությունը և մի շարք այլ կուսակցություններ՝ 56 %-ը։
1973 թվականի օգոստոսի 22-ին Ազգային Կոնգրեսը ընդունեց «Պալատի համաձայնագիր» բանաձևը, որը կառավարությանը մեղադրում էր անօրինական լինելու, իսկ Ալյենդեին՝ Սահմանադրությունը խախտելու համար։
Նոր սահմանադրությամբ եկեղեցին տարանջատվեց պետությունից, ներմուծվեց պարտադիր տարրական կրթություն, հռչակվեց համընդհանուր բարօրության առաջնահերթությունը սեփականության իրավունքի հանդեպ և հաստատվեց կառավարության ենթակայությունը նախագահին, այլ ոչ թե՝ կոնգրեսին։
16-րդ դարում սկսվում է ներկայիս Չիլիի տարածքի նվաճումն ու տիրապետումը իսպանական կոնկիստադորների կողմից, 19-րդ դարում Չիլիական ժողովուրդը գաղութարար իշխանությունից անկախություն նվաճեց։
Չիլիի հետագա զարգացումը, ընդհուպ մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը, սկզբնապես պայմանավորված է եղել բորակի, մի փոքր ավելի ուշ՝ պղնձի արդյունահանմամբ։
Օգտակար հանածոների մեծաքանակ առկայությունը հանգեցրել է Չիլիի տնտեսության նշանակալի աճին, բայց և՝ հարևան պետություններից կախյալությանը, նույնիսկ նրանց հետ պատերազմելուն։
1973 թվականի սեպտեմբերի 11-ին գեներալ Աուգուստո Պինոչետի հեղաշրջումը երկրում սկիզբ դրեց 17-ամյա բռնապետության և տնտեսության մեջ արմատական շուկայական բարեփոխման։
1814 թվականի հոկտեմբերի 1-ին Ռինկագուային ճակատամարտում Չիլիական ազատագրական բանակը՝ Խոսե Միգել Կարրերայի և Բերնարդո Օ’Հիգգինսի գլխավորությամբ, իսպանական զորքերի կողմից ջախջախվեց, իսկ առաջնորդները փրկվեցին՝ Արգենտինա փախչելով։
Նրանք անցան Անդերը և Չակաբուկոյի ճակատամարտում 1817 թվականի փետրվարի 12-ին գլխովին ջախջախեցին թվային գերազանցություն ունեցող իսպանացիների բանակը և մտան Սանտյագո։
Ընդլայնվեց ժողովրդական կրթության համակարգը, էականորեն բարելավվեց տրանսպորտը, կապի և կոմունալ ծառայությունները. կառավարությունը խրախուսում էր ներգաղթը և հողի հետագա իրացումը։
Սահմանադրության մեջ ուղղումներ կատարվեցին. չեղարկվեց ունեցվածքային ցենզը, ինչպես նաև արգելվեց նախագահին անընդմեջ ընտրվել երկրորդ ժամկետով, սահմանափակվեց նաև նրա՝ բացարձակ վետոյի իրավունքը։
Երիտասարդական «Հայրենիք և ազատություն» կազմակերպությունը իշխանության կազմալուծման ծրագիր մշակեց, ներառյալ՝ ենթակառուցվածքների՝ կամուրջների, նավթուղիների, էլեկտրահաղորդման լարերի վրա դիվերսիաներ, 1973 թվականի հունիսին -ի անդամները մասնակցեցին -ին ՝ Ռոբերտո Սուպերի կողմից ձեռնարկված հեղաշրջման փորձին։