polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Դիսլեքսիայի առկայության դեպքում դիսգրաֆիան հաճախ բազմագործոնային է՝ պայմանավորված վատթարացած գրելու ավտոմատիզմով, մատների դժվար հաջորդական շարժումների իրականացմամբ, կազմակերպման ու պարզաբանման դժվարություներով, բառաձևերի վատ մտաբերմամբ, որոնք բառի ուղղագրությունը պատկերացնելուն կարող են օգնել։
Դիսգրաֆիայով են տառապել մի շարք հայտնի մարդիկ, օրինակ՝ դետեկտիվ ժանրի ներկայացուցիչ Ագաթա Քրիստին, հայտնի ֆիզիկոս Ալբերտ Այնշտայնը, ամերիկացի դերասան, կինոռեժիսոր Հենրի Ուինքլերը, ամերիկացի գիտնական, գյուտարար Թոմաս Էդիսոնը և այլք։
2020 թվականին ՀՀ նախագահի հրամանագրով Գիտության և կրթության բնագավառներում ներդրած ավանդի և երկարամյա անձնվեր աշխատանքի համար հետմահու պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալով
2016 թվականին պարգևատրվել է ՀՀ ԿԳՆ Գիտության կոմիտեի ոսկե մեդալով; ՌԴ Ա․ Մ․ Պրոխորովի անվան ճարտարագիտական ակադեմիայի մեդալով
2010 թվականին Խ. Աբովյանի անվան Հայկական մանկավարժական պետական համալսարանի կողմից պարգևատրվել է Խաչատուր Աբովյանի մեդալով; Հերացու անվան Երևանի պետական բժշկական համալսարանի ոսկե մեդալով; ՌԴ Հայերի միության հոբելյանական մեդալով
2007 թվականին պարգևատրվել է ՌԴ Բնական գիտությունների ակադեմիայի կողմից ակադեմիկոս Ն․ Մ․ Սիսակյանի անվան մեդալով; ՌԴ պետական պարգևների ազգային կոմիտեի Մ․ Լոմոնոսովի անվան շքանշանով
1991-1992 թվականներ - Ֆուլբրայթի դրամաշնորհային ծրագրի շահառու ԱՄՆ Չիկագոյի համալսարանի Մոլեկուլային Գենետիկայի և Բջջի կենսաբանության բաժանմունքում
2013 թվական - Գերմանական ակադեմիական փոխանակման դրամաշնորհային ծրագրի շրջանակներում այցելել է Գերմանիայի Մարտին Լյութերի անվան Հալլե-Վիտենբերգի համալսարանի Կենսաբանության/Մանրէաբանության ինստիտուտ
2015-2020 թվականներ - ԵՊՀ Կենսաբանության ինստիտուտի Մանրէաբանության, Կենսաէներգետիկայի և Կենսատեխնոլոգիայի լաբորատորիայի վարիչ և գլխավոր գիտաշխատող
Աշխատանքներում կենտրոնական տեղ է զբաղեցնում պրոտոնների և այլ իոնների թաղանթով փոխադրման ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև, դրանց փոխկապակցվածությունը 1-ԱԵՖազի հետ և վերջինիս դերը մոլեկուլային ջրածնի արտադրության գործընթացում։
2001-2002 թվականներին միաժամանակ եղել է ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության գիտության և գիտամանկավարժական կադրերի պատրաստման վարչության պետ (ունի ՀՀ քաղաքացիական ծառայության 2-րդ դասի պետական խորհրդականի դասային աստիճան )։
Համայնքների պալատի պատվավոր անդամ սըր Ռոբերտը և իր կինը, տիկին Չիլտերնը, ընդունում են հյուրերի, որոնց մեջ է լորդ Գորինգը , Ռոբերտի քույր Մեյբլի Չիլտերն և այլ անվանի հյուրեր։
Երեկոյի ընթացում տիկին Չիվլին, ով դպրոցական տարիներից տիկին Չիլտերնի ախոյանն է եղել, սպառնում է սըր Ռոբերտին' հիշեցնելով նրա մասնակցությունը Սուեզի ջրանցքի վաճառքի հետ կապված մեքենայություններին։
Պարզվում է, որ տիկին Չիվլիի հանգուցյալ սիրեկան բարոն Արնհեյմը տարիներ առաջ համոզել է սըր Ռոբերտին վաճառել իրեն պետական գաղտնիքը (արդյունքում' Արնհեյմը Սուեզի ջրանցքի բաժնեմասերը գնել է երեք օր ավելի շուտ, քան դա ծրագրում էր անել բրիտանական կառավարությունը)։
Սըր Ռոբերտն այդ ժամանակ մի ամբողջ կարողություն է «աշխատում» անօրինակ գործարքից, և տիկին Չիվլին այս ամեն ապացույցն ունի իր ձեռքում, ինչն է հենց Ռոբերտի նամակը։
Երբ տիկին Չիվլին ակնարկներով հաղորդում է տիկին Չիլտերնին շանտաժի որոշ հանգամանքներ, վերջինս, բարոյական հստակ սկզբունքների տեր մարդ լինելով և չիմանալով ամուսնու անցյալը, պնդում է, որ Ռոբերտը հրաժարվի իր տված խոստումից։
Տիկին Չիլտերնի համար իր ամուսնությունը հիմնված է «իդեալական տղամարդու» գաղափարի վրա. ըստ նրա, իր ամուսինն իդեալական է, ում հետ նա կարող է իրեն վստահ զգալ և՛ անձնական, և՛ հասարակական կյանքում։
Տիկին Չիվլին առաջարկություն է անում լորդ Գորինգին, վստահեցնում է, որ սիրում է նրան այնպես, ինչպես առաջ, և առաջարկում է սըր Ռոբերտի նամակը փոխանակել Գորինգի հետ ամուսնությամբ։
Հետո նա տիկնոջն անսպասելիորեն ցույց է տալիս ադամանդյա զարդն, որպեսզի պարզի, թե ինչպես է այն հայտնվել նրա մոտ. պարզվում է, որ նա գողացել է այն լորդ Գորինգի բարեկամուհի Մերի Բիշկերից։
Տպագրված տարբերակն ինչ-որ չափով տարբերվում էր թատերականից, քանի որ Ուայլդը բազմաթիվ նոր ցուցումներ էր ավելացրել դերասանների համար և կրճատել էր որոշ տեսարաններ։
Չնայած հյուսիսում Արեցոն որոշակի իշխանություն է զիջում Ֆլորենցիայում, սակայն հանրապետությունը շարունակում է տիրել բավական ընդարձակ տարածությունների' Կազենտինոյի հովտից մինչև Կյանա։
1260 թվականին արետինյան զորքերը մասնակցում են Մոնտապերտիի ճակատամարտին, որի արդյունքում Ֆլորենցիայի բանակը ջախջախվում է, իսկ Տոսկանան անցնում է գիբելինների տիրապետության տակ։
Հռոմի պապի ֆինանսական և Կառլ Անժուացու ռազմական աջակցությամբ Ֆլորենցիան ձևավորում է խոշոր բանակ և 1289 թվականին Կամպալդինոյի ճակատամարտում ջախջախիչ հարված է հասցնում Արետինյան կոմունային։
Արեցոյում են ապրում ու ստեղծագործում այնպիսի ականավոր գիտնականներ, ինչպիսիք են Լեոնարդո Բրունին , բուսաբան Անդրեա Չեզալպինոն , ֆիզիկոս Ֆրանչեսկո Ռեդին ։
Այդ շրջանում Արեցոն ներկայանում է այնպիսի նկարիչներով, ինչպիսիք են Բերնարդո Ռոսելինոն, Ջուլիանո դա Մայանոն, Պիեռա Դելլա Ֆրանչեսկան և վերջապես Ջորջո Վազարին։
Այս շրջանում կառուցվում են նոր ամրություններ, վերականգնվում է հին քաղաքի ռոմանական ոճը, որի վառ ապացույցն է Սանտա Մարիա ֆելա Պյեվեն, սկսվում է նոր մայր տաճարի շինարարությունը։
Գվիդո Տարլատիի մահից հետո 1327 թվականին Արեցոյի ղեկավարությունն անցնում է նրա եղբորը' Պիերո Սակոնեին, որի օրոք հանրապետությունը հայտնվում է ֆինանսական և քաղաքական խոր ճգնաժամի մեջ։
Գայոս Մարիոսի և Սուլլայի միջև տեղի ունեցած քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ Արետիումը պաշտպանում է Մարիոսին, ինչի պատճառով էլ Սուլլայի պարտությունից հետո քաղաքն ավերածությունների է ենթարկվում, իսկ բնակիչների մեծ մասը արտագաղթում է։
5-6-րդ դարերում Արեցոն գտնվել է Օստգոթերի թագավորության սահմանին Ռավեննայի եքսարքոսի տիրապետության տակ, իսկ հետագայում դառնում է իտալական առաջին բնակավայրերից մեկը, որ անցնում է լանգոբարդների իշխանությանը։
Վերջիններիս իշխանության ժամանակ քաղաքի էթնիկ կազմը զգալիորեն փոխվում է, առևտրական կապերը պակասում են, իսկ քաղաքի կենտրոնը տեղափոխվում է բլրի վրա, որտեղ ամրոց է կառուցվում։
Առևտրի և արհեստների զարգացումը, որ իտալական քաղաքներում սկսվել էր 11-րդ դարում, չի շրջանցում և Արեցոն. քաղաքում ձևավորվում է առևտրականների խավ, որը դեմ էր եպիսկոպոսի իշխանությանը։
Կոմունայի մարմիններն աստիճանաբար սահմանափակում էին եպիսկոպոսի իշխանությունը, սակայն մինչև 14-րդ դարը նա դեռ ուներ զգալի ազդեցություն քաղաքի կառավարման մեջ։
Մեր օրերում էտրուսկյան հին քաղաքից պահպանվել են ամրոցային պատի մնացորդները, Պաջո դել Սոլ գերեզմանոցի ավերակները, ինչպես նաև Քիմեռի և Միներվայի բրոնզե քանդակներ, որոնք գտնվում են Ֆլորենցիայի հնագիտական թանգարանում։
Քաղաքում եպիսկոպոսություն էր հիմնվել դեռևս 4-րդ դարում, և չնայած բազում պատերազմներին ու ներխուժումներին' քաղաքի եպիսկոպոսական իշխանությունը երբեք չի ընդհատվել։
Դաշնակցելով Ֆորլիի հետ' Գվիդո Տարլատին 1323 թվականին նվաճում է Չիտա դի Կաստելոն' ընդարձակելով սահմանները հարավային ուղղությամբ և դրանով իսկ հարուցելով Հռոմի պապի թշնամանքը։
1197 թվականին Սան Ջենեզիոյի համաժողովում համաձայնագիր է կնքվում տոսկանական քաղաք-պետությունների միջև' ազդեցության շրջանակը բաժանելով, սակայն դա ևս վերջ չի դնում հակամարտություններին։
12-րդ դարի վերջերին Արեցոյի կառավարման համակարգը զգալի փոփոխություններ է կրում. կոնսուլների խորհրդին փոպարինելու է գալիս միանձնյա պոդեստայի իշխանությունը, որ սովորաբար նշանակվում էր օտարներից, և գլխավորում էր պետության ռազմական ուժը։
1343 թվականին վերականգնվում է Արետինյայ հանրապետության անկախությունը, սակայն հաստատուն կառավարություն ձևավորել այդպես էլ չի հաջողվում. գվելֆների և գիբելենների կուսակցական պայքարը թուլացրել էր հանրապետությունը։
Նա ամբողջությամբ կրճատեց ղզլբաշների թիվը և կանոնավոր կերպով նրանց տեղափոխեց հեռավոր նահանգներ՝ խոչընդոտելով տեղական համայնքի հետ կապերը և կրճատելով իրենց իշխանությունը։
Ենթադրվում է, որ Աբբասի ժամանակ տասնյակ հազարավոր չերքեզներ, 200,000 վրացիներ և շուրջ 300,000 հայեր, տեղահանվել և վերաբնակեցվել Իրանի ներքին շրջաններում։
Քրիստոնյա հայերը դարձել են առևտրային էլիտա սեֆյան հասարակության մեջ և գոյատևել հնդիկների ու պարսիկների առևտրական խիստ մթնոլորտում, միշտ ունենալով լայնածավալ կապիտալ, ապահովելով մատչելի գներ, քան, օրինակ, իրենց բրիտանական մրցակիցները։
Իր գահակալության երկրորդ տարում՝ 1514 թվականին նրա զորքերը կտրեցին անցան ամբողջ Հայկական լեռնաշխարհը, հասան Խոյ քաղաքի մոտակայքում գտնվող Չալդրանի հարթավայր։
Ջունեյդը հակասություններ է ունենում Կարա-Կոյոնլու առաջնորդ Ջահանշահի հետ, ով իր վերադասն էր, և փախչում է նրա թշնամի Ակ-Կոյունլու Ուզուն-Հասանի մոտ։
Ջունեյդի զոհվում է Շիրվանշահերի դեմ կռվի ժամանակ, և նրա որդի Հեյդարը դառնում է միաբանության առաջնորդը, ամուսնանում Տրապիզոնի կայսր Հովհաննես Կոմնենոսի դստեր հետ։
Հոլանդական և բրիտանական արևելա-Հնդկաստան ընկերություններն օգտագործել են իրենց ծովային ուժի իրենց բարձրակարգ միջոցները՝ վերահսկելու Հնդկական օվկիանոսի արևմուտքում առևտրային երթուղիները։
Արևմուտքից օսմանցիները ներխուժեցին Սեֆիների հյուսիսարևմտյան տիրույթներ, հայերի ինքնապաշտպանությունից հետո գրավեցին Երևանը, ապա կոտրեցին դիմադրության շարժումները Սյունիքում և Արցախում ։
16-րդ դարի կեսին, թուրք-պարսկական հերթական պատերազմից հետո, իրանցիները թուրքերին էին զիջել Իրաքի կուսակալությունը՝ Բաղդադ կենտրոնով, ինչպես նաև Դիարբեքիրի ու ու Կարսի կուսակալությունները։
Մասնավորապես Կարս քաղաքն իր շրջակայքով մտնում է Երևանի կուսակալության (ժամանակակից Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բոլոր մարզերը և Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունը)։
Թուրք-պարսկական թշնամանքի բորբոքումից խուսափելու համար նա զորակոչեց իր բանակը «երրորդ ուժից»՝ մանկահասակ չերքեզներից, վրացիներից, մասամբ նաև՝ հայերից վերապատրաստվելով ռազմիկների։
Ղզլբաշների դիրքերը զորեղանում են, երբ Առաջավոր Ասիայում տեղի է ունենում թուրքմենական դինաստիաների փոփոխություն. Կարա-Կոյունլուներին փոխարինում են Ակ-Կոյունլուները։
Սեֆյան պետության առաջացման հետ մեկտեղ, գրեթե միաժամանակ, Հարավային Ասիայում առաջանում է Մեծ Մողոլների կայսրությունը ՝ հիմնվելով Լենկ Թեմուրի ժառանգորդ Բաբուրի կողմից։
Բարիդրացիական հարաբերություններ հաստատելով հարևանների հետ՝ շահն իր կառավարման հաջորդ տասնամյակներին՝ ընդհուպ մինչև մահը , Իրանին բերեց խաղաղ զարգացման հնարավորություններ։
Վերստին թուրքերին նվաճման հնարավորություն չտալու նպատակով 1603 թվականին շահ Աբբասը ամայացրեց Կարսից մինչև Ջուղա ընկած տարածքը՝ Արարատյան դաշտի բնակչությանը տեղափոխելով Իրանի կենտրոնական նահանգներ։
Անգլիացիների օգնությամբ գերակայության հասնելով Պարսից ծոցում՝ նա Օրմուզի նեղուցից հեռացրեց պորտուգալացիներին, ապա նաև համագործակցության դաշինք կնքեց դանիական և բրիտանական արևելահնդկական ընկերությունների հետ։
Աբբասի հանդուրժողականությունը քրիստոնյաների նկատմամբ նրա եվրոպական ուժերի հետ դիվանագիտական ​​կապերի հաստատման քաղաքականության մի մասն էր, փորձելով օգնություն ցուցաբերել իրենց ընդհանուր թշնամու, Օսմանյան կայսրության դեմ պայքարում։
15-րդ դարից սկսած նրանք դառնում են շիաներ՝ հակասելով մնացած թյուրքալեզու ցեղերին և վերջնականապես հեռանալով ինչպես սելջուկներից , այնպես էլ՝ 1299 թվականին Փոքր Ասիայի արևմուտքում մեկ այլ թյուրքական պետության՝ Օսմանյան կայսրության թուրքերից։
Թավրիզի նվաճումից մեկ տարի անց, Իսմայիլը կործանեց Ակ-Կոյունլուների պետությունը, սկսեց նվաճումներ ամբողջ Իրանի տարածքում, իրեն հռչակելով «փադիշահ Իրան» կոչումը։
1502 թվականին Իսմայիլն իր տիրապետությանն է ենթարկում Շիրվանը՝ Շամախի կենտրոնով, հարավային Դաղստանը՝ Դերբենտ կենտրոնով, Հայկական լեռնաշխարհի հյուսիսը։
Աղբյուրների մի մասը շարունակում է հանգել այն եզրակացությանը, որ Սեֆյանները ծագել են 14-րդ դարում, իսկ մեկ այլ մասի համաձայն՝ նրանց արմատները հասնում են մինչև Եմեն։
Երբեմն այն անվանվում է «ադրբեջանական» դինաստիա՝ հղումը կատարելով Ատրպատական տարածաշրջանին, ոչ թե ժողովրդին, քանի որ Ադրբեջան պետությունն առաջացել էր 20-րդ դարում։
Ուսումնասիրությունները հանգում են նրան, որ Սեֆյան ընտանիքը իրանական է ըստ ծագման, սակայն աստիճանաբար թյուրքալեզու է դարձել. դա հետևանք էր Ատրպատականի և բնիկ ազարի բնակչության՝ 16-րդ դարից սկսած թյուրքացման։
1500 հոգանոց զորքը նախ հետ է գրավում Արդաբիլը, ապա մեկ տարի անց՝ ղզլբաշների բանակը մտնում է Շիրվան, գրավում Շիրվանշահերի խոշոր քաղաքներ Շամախին ու Բաքուն։
Ղզլբաշները շարժվում են Արաքս գետի հունով ու մտնում Հայկական լեռնաշխարհ. ակ-Կոյունլուների հետ վճռական ճակատամարտը տեղի է ունենում Նախիջևանից ոչ հեռու՝ Շարուրի դաշտում։
Թեև Սեֆյանները շարունակաբար վերահաստատել են իրենց իրանական ինքնությունը, պետության կառավարման կառուցվածքը հիմնականում բաժանված էր երկու խմբի՝ թյուրքալեզու ռազմաքաղաքական և պարսկախոս վարչական վերնախավ։
1729 թվականին Ռաշթի և 1735 թվականին Գյանջայի պայմանագրերով նա համաձայնության է եկել կայսրուհի Աննա Իոանովնայի հետ, որը Կովկասի մեծ մասը հետ վերադարձրեց Իրանին։
Նադիրը արդյունավետ վերահսկողություն է ունեցել Շահ Թահմասպ -ի վրա, այնուհետև եղել է նորածին Աբբաս -ի գահակալը մինչև 1736 թվականը՝ հետագայում դառնալով Իրանի շահ։
Ոսկեդարի շրջանում այն ներառում էր Իրանական լեռնաշխարհն ու Միջագետքի դաշտավայրը, Միջին Ասիայի հարավն ու Աֆղանստանը, Կովկասյան լեռները և Հայկական լեռնաշխարհը՝ տարածվելով Հինդուստան և Փոքր Ասիա թերակղզիների միջև։
Դրանց համաձայն՝ Սեֆյանների ծագումը հասցվում էր մինչև յոթերորդ իմամ Մուսա Կազիմի ճյուղին, և դրանով էլ՝ Մուհամմադ մարգարեին ու իմամ Ալիին։
Իշխանության առաջին տասը տարիների ընթացքում Աբբասը կարողացավ զգուշորեն ժամանակավոր, սակայն որոշիչ քայլեր ձեռնարկել՝ ազդելու սեֆյան վարչակազմի և զինված ուժերի վերափոխման վրա, օտար զավթիչներից եղածը հետ վերադարձնելու և իրանական արվեստի ծաղկման համար։
Սեֆյան պետությունը իսլամական Արևելքի շիադավան հզորագույն թագավորությունն էր, որը հանդիսանում էր պարսիկների՝ դարեր առաջ կորսված պետականության՝ Սասանյան Պարսկաստանի իրավահաջորդը։
17-րդ դարի վերջից Իրանը սկսում է թուլանալ. նրա տարածքում առաջացած բազմաթիվ կուսակալությունները, ղեկավարվելով թյուրքալեզու առաջնորդների կողմից, հաճախ սատարում էին Օսմանյան կայսրությանը։
Սեֆյան պետությունը խիստ թուլանում է գոյության իր գրեթե ամբողջ ընթացքում թուրք-պարսկական պատերազմների հետևանքով. 1722 թվականին, երբ սկսվել էին գահակալական կռիվներ, աֆղանական զորահրամանատար Միր Մահմուդը գրավում է մայրաքաղաք Սպահանը։
Վերջինս չհամաձայնվելով՝ հարձակվում է ղզլբաշների վրա. 1503 թվականի հունիսի 21-ին Համադանի մոտ տեղի ունեցած ճակատամարտում ղզլբաշները հաղթում են թուրքմեններին և կործանում նրանց պետությունը։
Մասնավորապես, սաֆիական հոգևոր-ասպետական միաբանության հիմնադիր Սաֆի ալ-Դինը , գրել է թուրքերենով, իսկ առաջին շահ Իսմայիլը համարվում է թյուրքական գրականության դասականներից մեկը։
Նա նաև մուայ-թայի Եվրոպայի կրկնակի չեմպիոն է և -1 Սկանդինավիա 2006 մրցաշարի հաղթող Հոլզկենը ներկայումս զբաղեցնում է կիսամիջին քաշային կարգում աշխարհում առաջին հորիզոնականը ըստ .-ի, -ի և -ի։
Նիկի Հոլզկենն անցկացրել է իր առաջին մենամարտը -1-ում 2006 թ. նոյեմբերի 26-ին -1-ի առաջնության Հյուսիսային Եվրոպայի որակավորմանը Ստոկհոլմում։
Այս հաղթանակի շնորհիվ նա մասնակցել է -1-ի 2007 Եզրափակիչ Մրցույթին, որտեղ մենամարտել է այդ ժամանակվա -1 -ի գործող չեմպիոն Բուակաու Պոր. Պրամուկի դեմ և պարտվել մրցավարների միաձայն որոշմամբ։
ում 2012 թ.-ի հոկտեմբերի 6-ին Բելգիայի Բրյուսել քաղաքում և հաղթել է տեխնիկական նոկաուտով երկրորդ ռաունդում մրցակցի ստացած վնասվածքի պատճառով։
Պատկերասրահի տնօրեն Լուիս Գրաչոսն անտիկ քանդակը սահմանեց որպես հաստատության պատմական «ժամանակակից արվեստի ձեռքբերման և ցուցադրման» «առանցքային առաքելությունից» դուրս գտնվող։
Թանգարանից նմուշ հանելու որոշումը կայացվել է թանգարանի տնօրենների խորհրդի քվեարկությամբ, վավերացվել է բոլոր անդամների կողմից՝ ըստ Ամերիկյան թանգարանների միության ուղեցույցի։
Վաճառքից հետո հարց բարձրացվեց՝ ինչպես թանգարանները կարող են պահպանել իրենց կարևորությունը՝ գտնվելով տնտեսապես անկայուն մարզերում, ունենալով սահմանափակ ռեսուրսներ ձեռքբերման գործընթացների կազմակերպման համար։
Արձանը դարձավ երբևէ աճուրդում վաճառված ամենաարժեքավոր քանդակը՝ գերազանցելով 2005 թվականին 27,4 միլիոն դոլարով վաճառված Կոնստանտին Բրանկուզիի «Թռչունը տարածության մեջ աշխատանքին։
Քանդակը պեղվել է 1920-ական թվականներին հռոմեական շինհրապարակում և ձեռքից ձեռք է անցել նախքան Նյու Յորք նահանգի Բուֆֆալո քաղաքի Օլբրայթ-Նոքս պատկերասրահում տեղակայվելը։
2007 թվականի հունիսին Օլբրայթ-Նոքս պատկերասրահն արձանն աճուրդի հանեց, որի արժեքը կազմեց 28,6 միլիոն դոլար, այդ ժամանակահատվածում ցանկացած քանդակի համար վճարված ամենաբարձր գինը։
Իր առաջին «Ժամանակագրություն կամ նախորդ սերունդներրի հուշարձաններ» աշխատությունում Ալ-Բիրունին հավաքել և նկարագրել է իր ժամանակի բոլոր հայտնի օրացույցային համակարգերը և կազմել է բոլոր դարաշրջանների ժամանակագրական աղյուսակները։
1030 թվականին «Հնդկաստան» աշխատությունում Բիրունին տվել է հնդիկների ընտանիքի, խոհանոցի և գիտության մանրամասն գիտական և քննադատական նկարագիրը՝ ուրվագծելով նրանց կրոնափիլիսոփայական համակարգը։
Բիրունին հավաքել և տվել է մոտ 4500 բույսերի արաբական, հունական, սիրիական, պարսկական, խորեզմյան, թուրքական անվանումները, որոնք մեծ նշանակություն ունեն դեղագիտության պատմության ժամանակակից ուսումնասիրությունների համար։
գիտնական, մտածող, բազմաթիվ պատմական, աշխարհագրական, փիլիսոփայական, աստղագիտական, մաթեմատիկական, մեխանիկական, գեոդեզիայի, հանքագիտության, դեղագիտության հիմնարար աշխատությունների հեղինակ։
1017 թվականին սուլթան Մահմուդ Ղազնևին գրավեց Խորզեմը և Ալ-Բիրունին մյուս գիտնականների հետ տեղափոխվեց Գազնի, որտեղ աշխատեց սուլթան Մահմուդի և նրա հետնորդներ Մասուդի և Մաուդուդի համար։
1038 թվականին Բիրունին գրել է «Հանքագիտություն, կամ գիրք թանկարժեքը գնահատելու համար», որտեղ հստակ տվել է մի շարք կոնկրետ հանքանյութերի, հանքաքարերի, մետաղների և խառնուրդների նկարագրերը։
Ալ-Բիրունին ծնվել է 973 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Խորեզմի Կյատ քաղաքում (այժմ Բերունի քաղաքը գտնվում է Ուզբեկստանի Կարակալպակյան ինքնավար հանրապետությունում)։
Ցցուն, մի քիչ զարդավոր և ձևավոր դեկորացիան գտնվում է նույնպես սյուների պատվանդանին, սրահի քիվի եզրազարդը, հանդիսանում է դռների և պատուհանների տարրերի մի մաս:
Շինարարությունը սկսվել է 1538 թվականի ապրիլին իտալական շինարար Ջովաննի Սպացիոյի և քարտաշ ու քանդակագործ Պաոլո դելլա Ստելլի մասնակցությամբ, որը աստիճանաբար դուրս մղեց Սպացիոյին։
Համաձայն ռելիեֆի վերջին հետազոտության դիցաբանական ծրագիրը ասում է ինքնակալ իշխանության ուժի մասին, այսինքն՝ Կենտրոնական Եվրոպայի Հաբսբուրգների իշխանության։
Շինարարության երկարատև ժամանակամիջոցը պայմանավորված էր ամենից առաջ 1541 թվականի Պրահայի ամրոցի հրդեհով, որից հետո փաստացի աշխատանքները կանգ առան, նաև ազդեց 1554 թվականի պլանի փոփոխության վրա, երբ որոշված էր կառուցել-վերջացնել հարկը։
Ճարտարապետական տեսակետից շենքը հանդիսանում է քաղաքամերձ առանձնատուն, այդ ժամանակ կոչվում է «» կամ չեխերեն «», այսինքն, այդ կառույցը, որը հանդիսանում էր մեծ այգու մաս և որոշված էր պալատի հանդիսությունների համար։
Աննա թագուհու ամառային պալատ Պրահայում, , Թագավորական այգու Պրահայի ամրոցի մոտ գտնվող Վերածնության ոճով կառուցներից մեկը, կառուցվել է 1538-1565 թվականներին ճարտարապետներ Ջովանի Սպացիոյի և Պաոլո դելլա Ստելլայի կողմից։
Զբոսայգում՝ ամառային պալատից առաջ, տեղավորված է հայտնի Երգող շատրվանը , ձուլված բրոնզից, 1568 թվականին, բռնոնյան վարպետ Տոմաշեմ Յարոշի երկաթե գործ, իտալացի հեղինակ Ֆրանչեսկի Տեռզոյի . գծագրերով։
2012 թվականի հուլիսին նշանակվել է Վրաստանի կրթության և գիտության նախարար, պաշտոնավարել է այս պաշտոնում մինչև Վանո Մերաբիշվիլիի կառավարության տապալումը, երբ 2012 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Միասնական ազգային շարժում կուսակցությունը պարտվեց խորհրդարանական ընտրություններում։
2007 թվականի մայիսին Խատիա Դեկանոիձեն նշանակվել է Վրաստանի ՆԳՆ ակադեմիայի ռեկտոր և պաշտոնավարել մինչև 2012 թվականի մայիսը , նա Վրաստանի ոստիկանության բարեփոխումների մեջ ունեցել է անմիջական մասնակցություն։
Միաժամանակ որոշ այլ լիգատուրաներ, ինչպես, օրինակ՝ «»-ն և «»-ն կարող են օգտագործվել որոշ հունական և լատինական ծագմամբ բառերում, ինչպես օրինակ, «» — հանրագիտարան ։
Սակայն ստեղնաշարերի և տպագրական սարքերի տեխնիկական որոշ սահմանափակությունների հետևանքով այդ լիգատուրաները բրիտանական անգլերենում հաճախ փոխարինվում են «» և «» տառակապակցություններով, իսկ ամերիկյան անգլերենում՝ պարզապես «» տառով։
1011 թվականին Բենեդիկտինյան աբբայության մի վանական՝ Բյորտֆերտ անունով, կիրառության մեջ է դրել հին անգլերենի այբուբենը , որը բաղկացած էր լատիներեն այբուբենի 23 տառից , դրանք լրացնելով ամպերսենդով (, իսկ ավելի ճիշտ լատիներեն նույն նշանակությամբ բառը ներկայացնող կցագիրը՝ &) և 4 տառով , վունյո , Թորն հնչյուն), «» և «» կցագրով)։
Ռուները փոխարինվել են լատինական տառերով՝ քրիստոնեական քարոզիչների գալստյան հետ, 7-րդ դարում, թեպետ, մի որոշ ժամանակ երկու այբուբենները միմյանց զուգահեռ գործածվում էին։
Բալդինին հետագայում նրան պատմում է, որ թորելուց բացի կան նաև բույրերը ստանալու և պահելու այլ տեխնիկաներ, որոնց կարելի է ծանոթանալ օծանելիքագործության կենտրոնում՝ Ֆրանսիայի Գրասսե շրջանում։
Գիտակցելով, որ ընդունակ է ստեղծել «գերմարդկային»,«հրեշտակային» բույրեր, որոնցով հաջողվում է հիմարեցնել մարդկանց, Գրենույի ատելությունը փոխվում է արհամարհանքի։
Մայրը, ով սպանել էր իր նախկին զավակներին, փորձում է այս մեկին ևս թողնել բախտի քմահաճույքին, սակայն երեխային գտնում են շուկայի սեղանի տակից, իսկ մորը մահապատժի ենթարկում։
Ոչ մի խնամակալ կամ հաստատություն չի կարողանում նրան երկար ժամանակ պահել, քանի որ Գրենույի արտաքինի, աուրայի և մեկուսացվածության պատճառով նրա հետ ոչ ոք չէր շփվում, նույնիսկ փորձում են քնած ժամանակ սպանել։
Մահապատժի իրականացման վայր գնալիս Գրենույն իր վրա է լցնում աղջիկների բույրերից պատրաստած օծանելիքը, որի կատարելությունը կախարդում է մարդկանց, և չնայած որ նրա մեղքն ակնհայտ էր, բոլորը, նույնիսկ Լաուրայի հայրը, համաձայնում են նրան ազատ արձակել։
Վեպը հայերեն է թարգմանվել 2013 թվականին՝ Կարլեն Մատինյանը կողմից, Գյոթեի ինստիտուտի մասնակի հովանավորությամբ, հրատարակվել է «Անտարես» հրատարակչության կողմից։
Վեպն ավարտվում է ամբոխի մարդանց խորհրդածություններով, ովքեր և՛ ապշած են իրենց արածից, և՛ անասելիորեն հպարտ, քանի որ առաջին անգամ «սիրուց դրդված բան են արել»։
Գլխավոր հերոսը Ժան֊Բատիստ Գրենույն է՝ 18-֊րդ դարում Ֆրանսիայում ապրող մի որբ, ով ծնվում է բացառիկ հոտառության զգացողությամբ, աշխարհը ճանաչում է բույրերով և ի վիճակի է տարբերակել գրեթե դրանք բոլորը։
Քաղաքում բոլորը վախենում էին տարօրինակ տնից, որը գտնվում էր քարափի գագաթին, որի միակ դռնով կարելի է դուրս գալ օվկիանոս, և ըստ լեգենդի՝ այդ դռնով երբեմն ներս են մտնում ոչ այն է կենդանի արարածներ, ոչ այն է ստվերներ։
Կա ենթադրություն, որ պատմվածքը գրելիս Լավկրաֆտը ներշնչվել է Լորդ Դանսենիի «Ռոդրիգեսի ժամանակագրություններից», որում նկարագրվում են տարօրինակ կերպարներ, որոնց տեսել են կախարդի տանը, որը տեղակայված էր քարափի ծայրին։
Այսօր պատմությունը մեկնաբանվում է ժամանակակից միտումներին համապատասխան. այն սոցիալական խմբի անհատը, որը մերժվում է մեկ այլ խմբի կողմից, կարող է ցույց տալ բարոյական այնպիսի վարք, որը վեր է իրենց իսկ սոցիալական խմբի անհատներից։
Քլայն Սնոդգրասը գրում է. «Այս առակի վրա հիմնվելով՝ մենք պետք է աշխատենք մեր սեփական ռասիզմի ուղղությամբ, ինչպես նաև փնտրենք արդարադատություն և առաջարկենք աջակցություն նրանց համար, ովքեր կարիքի մեջ են՝ անկախ խմբից, որին նրանք պատկանում են»։
Ի պատասխան՝ Հիսուսը պատմում է առակը, որի եզրահանգումն այն է, որ առակում մերձավորի կերպարը այն անձն է, ով ողորմածություն է ցույց տալիս վիրավոր մարդուն. այդ անձը սամարացին է։
Մյուս կողմից բլրով դեպի վար ճանապարհորդությունը կարող էր վկայել, որ նրանց տաճարական պարտավորություններն արդեն ավարտվել էին՝ դարձնելով այս բացատրությունը քիչ հավանական, սակայն սա միևնույնն է վիճելի է։
Քնի որ Միշնան բացառություն էր նախատեսել արհամարհված դիակների համար, հոգևորականն ու ղևտացին օրենքը կարող էին օգտագործել ինչպես դիակին հպվելը, այնպես էլ այն արհամարհելը արդարացնելու համար։
Այնուամենայնիվ, կա նաև ավելի դրական տեսակետ, ըստ որի օրենսգետը գիտակցել է, որ իր երկու հարցերին պատասխան արդեն տրվել է, և այժմ եզրակացություն է անում՝ ընդհանրական նման կերպ վարվող յուրաքանչյուրի դիտելով իրավասու կոչվելու «մերձավոր», որն արժանանում է հավիտենական կյանքի։
Ավետարաններում, չնայած հրեաների համար Հիսուսի օրվա մեջ ժամանակ չկա «խառնածին» սամարացիների համար, նա «երբևէ քամահրանքով չխոսեց նրանց մասին» և «պահպանեց բարեգութ վերաբերմունք սամարացիների նկատմամբ»։
Ուրիշները գտնում են, որ Հիսուսը փորձում էր փոխանցել հակաիշխանական հաղորդագրություն՝ ոչ պարտադիր բոլոր իշխանական մարմիններին մերժելու իմաստով, այլ կրոնական կեղծավորությունը մերժելու իմաստով։
Հակադրելով անարգված կրոնի ազնվաբարո գործողությունները հոգևորականի և ղևտացու՝ որպես հրեական կրոնական հաստատության երկու ներկայացուցիչների, կոշտ ու եսասիրական գործողություններին, որոշ գիտնականներ բանավիճում են, որ առակը փորձում է մեղմացնել կրոնական աստիճանակարգում կարգավիճակի կարևորությունը՝ կրոնական սկզբունքների իրականացման օգտին։
Որպես պատմության բարոյական հերոս մի անձի ընտրությունը , ում կրոնն արհամարհվում էր հրեաների կողմից, ովքեր Հիսուսի լսարանն էր, որոշ գիտնականներ բանավիճում են, որ առակը փորձ է կատարում թուլացնել կրոնական տարբերությունները՝ բարոյական կերպարի և բարի գործերի օգտին կենտրոնանալու միջոցով։
Որոշ քրիստոնյաներ, ինչպիսիք են Օգոստինիոսի հետևորդները, առակը մեկնաբանել են այլաբանորեն. սամարացին պատկերում է Հիսուս Քրիստոսին, ով փրկում է մեղավոր հոգուն։
Ուրիշները, այնուամենայնիվ, համաձայն չեն այս այլաբանության հետ և գտնում են, որ այն կապ չունի առակի իրական նշանակության հետ, այն է՝ Հիսուսի բարոյականության օրինակի ներկայացում։
Հիսուսի ժամանակ Երուսաղեմից Երիքով տանող ճանապարհը տխրահռչակ էր իր վտանգավորության ու դժվարությունների համար և հայտնի էր «Արյան ուղի» անվանումով, քանի որ ավազակների կողմից այնտեղ հաճախ արյուն էր թափվում։