polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
նաև' 13 առանձին բրիգադ, այդ թվում՝ 4 հետևակային, 1 սահմանապահ, 2 հրթիռային մարտավարական՝ «Տոչկա» և «Լունա» հրթիռային կայանքներով, 1 օպերատիվ-մարտավարական հրթիռային բրիգադ' «Ռ-11», առափնյա պահպանության 1 բրիգադ, 2 հրետանային և 2 հակատանկային։
Սիրիական քաղաքացիական պատերազմի սկսվելով Սիրիայի կառավարությունը դիմեց բռնությունների և ճնշումների, հարկադրելով քաղաքացիներին՝ կատարել զինվորական պարտադիր ծառայության պարտքը։
1976 թվականին Լիբանանի հանրապետության նախագահը Սիրիային հրավիրեց իր ռազմական ուժը մտցնելու Լիբանան՝ միջամտելու հօգուտ Լիբանանի կառավարական ուժերի, քանզի Պաղեստինի ազատագրության կազմակերպությունը և լիբանանյան որոշ ռազմական ուժեր ապստամբություն էին սկսել ընդդեմ Լիբանանի կառավարության։
Այնուամենայնիվ, այդ մյուս պետությունները իրենց զորքերը 1970ա-ականների վերջին դուրս բերեցին Լիբանանից, այինչն Սիրիական բանակի զորամասերը շարունակեցին մնալ այնտեղ։
Դա այնքան էլ փոքր թիվ չէ, հաշվի առնելով, որ Սիրիայի հիմնական հակառակորդ պետություններից մեկը' տարածաշրջանային գերտերության և նույնիսկ ավելի մեծ հավակնություններ ունեցող Թուրքիան ունի 1021 ինքնաթիռ և 460-500 ուղղաթիռ, իսկ ՌՕՈՒ-ի անձնակազմի թիվը կազմում է մոտ 60.000, այնինչ Սիրիայի մյուս ոխերիմ թշնամին' Իսրայելն ունի մոտ 700 ինքնաթիռ և 150-200 ուղղաթիռ, իսկ անձնակազմի թիվը' մոտ 37.000 է։
Համեմատության համար նշենք, որ աշխարհի մոտ 210 երկրներից ռազմապես դասակարգված 126-ի այդ շարքում ԱՄՆ-ն 1-ինն է, Ռուսաստանը' 2-րդը, Չինաստանը' 3-րդը, Հնդկաստանը' 4-րդը, Մեծ Բրիտանիան' 5-րդը, Ֆրանսիան' 6-րդը, Հարավային Կորեան' 7-րդը, Գերմանիան' 8-րդը, Ճապոնիան' 9-րդը, Թուրքիան՝ 10-րդը, Իսրայելը' 11-րդը, Եգիպտոսը' 18-րդը, Իրանը' 23-րդը, Սաուդյան Արաբիան' 28-րդը։
Պատերազմում սիրիական զինված ուժերը պարտություն կրեցին, որի արդյունքում Սիրիան կորցրեց Գոլանյան բարձունքների մեծ մասը, մի տարածք, որը գտնվում է Սիրիայի արաբական հանրապետության հարավարևմտյան մասում և մինչ այժմ Իսրայելի ռազմական վերահսկողության, այսինքն՝ զինակալման ներքո է գտնվում։
1973 թվականից ի վեր՝ երկու կողմերի, այսինքն՝ իսրայելական բանակի և սիրիական բանկի միջև զինադադարի հաստատված գիծը պահպանվում է մինչև այժմ, որը շատ քիչ խախտումների էր ենթարկվում մինչև 2011 թվականի սիրիական քաղաքացիական պատերազմի սկսվելը։
Միաժամանակ Սիրիան իր ռազմական հզորությամբ գերազանցում է տարածաշրջանի մի շարք երկրների՝ մասնավորապես՝ աշխարհի մոտ 210 երկրներից ռազմապես դասակարգված 126-ի այդ շարքում գտնվող Հունաստանին' 60-րդ, Ադրբեջանին' 64-րդ, Օմանին' 69-րդ, Հորդանանին' 65-րդ, Հայաստանին' 74-րդ, Վրաստանին' 75-րդ, Կատարին' 77-րդ, Եմենին' 79-րդ, Իրաքին' 112-րդ։
Արդյունքում բանակի թիվը իջել է 178 հազարից մինչև 220 հազար զինվորի, իսկ անկանոն ռազմական ուժերում ծառայում են մոտ 80 հազարից մինչև 100 հարյուր հազար կամավորականներ։
Մարտական ինքնաթիռները բացառապես խորհրդային և ռուսական արտադրության են. Սու-24ՄԿ ռազմաճակատային ռմբակոծիչ, Սու-22 կործանիչ-ռմբակոծիչ, ՄիԳ-21բիս բազմանպատակային կործանիչ, ՄիԳ23-ի տարբեր ձևափոխումների կործանիչ-ռմբակոծիչ, ՄիԳ-25 կործանիչ-կալանիչ և հետախուզական ինքնաթիռ, ՄիԳ-29 բազմանպատակ կործանիչ։
Սիրիայի բանակը կամ ցամաքային զորքերը, ըստ բաց աղբյուրների տեղեկությունների' ունի շուրջ 150 հազար թվաքանակով անձնակազմ, իսկ սիրիական աշխարհազորի' ԱՊՈՒ-ի հետ միասին, ընդհանուր թիվը մոտ 220 հազար է ։
Սիրիայի զինված ուժերի առավել էլիտար կամ ընտրազորային դիվիզիաները՝ Սիրիայի Հանրապետական գվարդիայի դիվիզիան և Սիրիայի զինված ուժերի 4-րդ զրահատանկային դիվիզիան, որոնց երկուսի հրամանատարն է նախագահ Բաշար Ասադի եղբայր Մահեր ալ-Ասադը, բացառապես համալրված են ալավիտներով։
2015 թ. դրությամբ ուղղաթիռների 90 տոկոսը շարքից դուրս է եկել, ուստի սիրիական բանակը հակառակորդի դեմ ստիպված է լինում կիրառել ռազմածովային նավատորմի հակասուզանավային ուղղաթիռները։
Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմից ի վեր Սիրիայի զինված ուժերի շարքային կազմի թվաքանակը՝ նախապատերազմյանի համեմատ կրճատվել է ավելի քան կիսով չափ, 2014 թվականի դեկտեմբերի դրությամբ իջնելով 150 հազար զինվորի։
Սիրիական զորքերի անձնակազմի մեծամասնությունը գյուղական ծագում ունեին, ինչպես նաև պատկանում էին փոքրամասնություն կազմող էթնիկական խմբերին, մասնավորապես՝ ալավիներին, դրուզներին, քրդերին և չերքեզներին։
Ալավիտները կազմում են Սիրիայի բնակչության սոսկ 12 տոկոսը, սակայն, ըստ որոշ գնահատումների, նրանք կազմում են Սիրիայի զինված ուժերի արհեստավարժ գերժամկետ զինվորականների ավելի քան 70 տոկոսը։
1938 թվականին Լևանտի հատուկ ուժերը իրենց կազմում ունեին շուրջ 10 հազար զինվոր և 306 սպա (որոնցից 88-ը ֆրանսիացիներ էին, գլխավորապես՝ բարձր պաշտոնյաները)։
Ռուսաստան Լև Կրուգլին և Նատալյա Էնկեն եկել են երկու անգամ․ առաջին անգամ Մշակույթի նախարարության հրավերով 1993 թվականին հյուրախաղեր բեմադրեցին Մոսկվայում և Պետերբուրգում։
1964 թվականին մի քանի դերասանի հետ գնաց Անատոլի Էֆրոսի հետևից՝ սկզբում Լենինյան կոմերիտմիության թատրոնում , իսկ 1967 թվականին Մոսկովյան Փոքր Բրոննոյի թատրոնում։
1965 թվականին «Իմ խեղճ Մարատը» պիեսի հիման վրա բեմադրված «Մարատը, Լիկան և Լեոնիդիկը» ներկայացման մեջ Լև Կրուգլին կատարեց Լեոնիդիկի դերը։
Դերասանի ֆիլմացանկում կան նաև «713-րդը խնդրում է վայրէջք կատարել», «Արջևում ձիգ շրջադարձ է», «Կենդանիները և մահացածները», «Աղմկոտ օր», «Սև կախարդի նվերը» և այլն։
Լույս տեսնելու առաջին իսկ տարում Ռումինիայում ճանաչվել է Տարվա լավագույն գիրք , իսկ Հայաստանում, Իսպանիայում, Կոլումբիայում և այլ երկրներում ամենաշատ վաճառված գրքերի ցանկում է։
2016 թ. գիրքն արժանացել է Կենտրոնական Եվրոպայի հեղինակավոր Անգելուս մրցանակին, ինչպես նաև այս մրցույթի ժյուրիի առաջին նախագահ Նատալյա Գորբանևսկայայի անվան ընթերցողների ու լավագույն թարգմանության մրցանակներին։
Կոլումբիայի նախագահ, 2016 թվականի Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Խուան Մանուել Սանտոսն հրապարակավ խոստովանել է, որ հենց այս գիրքն է նրան օգնում Կոլումբիական զինյալ հեղափոխական ճակատի հետ խաղաղության փնտրտուքի ճանապարհին։
Համաշխարհային մամուլը 1000-ից ավելի էջ է նվիրել Շշուկների մատյանին, իսկ Ռումինիայի հանրային հեռուստատեսությունը գրքի հիման վրա ֆիլմ է նկարահանել՝ Շշուկների ուղին վերնագրով։
2012 թ. սեպտեմբերին Ռումինիայում Թուրքիայի դեսպանությունը նոտա է ուղարկել Ռումինիայի ԱԳՆ և մշակույթի նախարարություն, որում իր բողոքն է հայտնում' կապված Բուխարեստի Գյուղի թանգարանում Հայկական մշակութային օրերի շրջանակներում «Շշուկների մատյան» վեպի ներկայացման հետ։
2013 թ. մարտ ամսին Բրյուսելի գրքի տոնավաճառի թուրք մասնակիցները հրաժարվեցին մասնակցությունից, քանի որ նույն ցուցահանդեսի շրջանակներում պիտի ներկայացվեր նաև «Շշուկների մատյան» վեպի ֆրանսերեն տարբերակը։
Ապա նաև Թուրքիայի ԱԳՆ-ից բողոքի նոտա հղվեց Ռումինիայի կառավարությանը, որտեղ պահանջում էին կասեցնել գրքի վաճառքը, քանի որ «այն վիրավորում է թուրք ժողովրդի ինքնությունը»։
Այս կապակցությամբ Ոսկանյանը նշեց. «Պետք է ևս մեկ անգամ շեշտեմ, որ գրքում ատելություն սերմանող ոչ մի խոսք չկա, այն ընդամենը իրադարձությունների համակողմանի ներկայացումն է և փորձում է գտնել այսօրվա փակուղային իրավիճակից դուրս գալու միջոցը»։
Հայոց ցեղասպանությանը և, ընդհանրապես, համաշխարհային նշանակություն ունեցող հարցերի վրա մշակույթի ու գրականության ազդեցության վերաբերյալ հեղինակը նշում է. «Ինքս լինելով քաղաքական գործիչ ավելի քան 25 տարի՝ կարող եմ խոստովանել, որ այս մեկ գրքով և Ռումինիայում, և նրա սահմաններից դուրս ես ավելին արեցի, քան այդ ընթացքում Ցեղասպանության վերաբերյալ իմ ունեցած հարյուրավոր ելույթներով։
Շշուկների մատյանը թարգմանվել է իսպաներեն , իտալերեն , հայերեն , եբրայերեն , ֆրանսերեն , շվեդերեն , գերմաներեն , բուլղարերեն , հունգարերեն , պորտուգալերեն , պարսկերեն , լեհերեն , հոլանդերեն , չեխերեն , նորվեգերեն , խորվաթերեն , անգլերեն :
Ցեղասպանության մասին պատմությունները կազմել են հեղինակի մանկության անբաժան մասը, որոնք ընդգրկում էին ոչ միայն ռումինական Ֆոքշան քաղաքում հաստատված նրա պապերի ու իրենց հասակակիցների, այլև ջարդերի ու աքսորի ընթացքում զոհ դարձած իր բազմաթիվ մոտիկ ու հեռու ազգականների ճակատագրերը։
Գրքի գլխավոր հերոսների՝ իր երկու պապերի օրինակով, ներկայացվում է Ցեղասպանությունից մազապուրծ եղած հայերի ճակատագիրը, որոնք հաստատվում են Ռումինիայում և հետագայում ճաշակում նաև կոմունիստական կարգերի դառնությունը։
Բեռլինի գրականության միջազգային փառատոնի և Պոտսդամի Լեփսիուսի տան նախաձեռնությամբ 2015 թվականի ապրիլի 21-ին ամբողջ աշխարհում Հայոց ցեղասպանության թեմայով ընթերցումներին ներկայացվեցին հայ գրականության այն անհատների ստեղծագործությունները, ովքեր զոհվեցին Հայոց ցեղասպանության ընթացքում կամ հետագայում բարձրացրին Հայոց ցեղասպանության հարցը իրենց ստեղծագործություններում (Եղիշե Չարենց, Պարույր Սևակ, Վիլյամ Սարոյան, Վարուժան Ոսկանյան և այլն)։
Հեղինակը նշում է, որ 2006 թվականին, երբ նշանակվեց Ռումինիայի էկոնոմիկայի և առևտրի, այնուհետև էկոնոմիկայի եւ ֆինանսների նախարար, նաև դարձավ ռումին-թուրքական համագործակցության խառը հանձնաժողովի համանախագահ և, խուսափելով քաղաքական բնույթի խնդիրներից դիվանագիտական կոնֆլիկտ չառաջացնելու համար, վեպի լույս ընծայումը հետաձգեց մինչև 2009 թվականը՝ այդ ընթացքում սրբագրելով ու վերջնական տեսքի բերելով այն։
Իր հարցազրույցներից մեկում Ոսկանյանը նշում է, որ գրքի իսպաներեն թարգմանիչ Խոակին Գարրիգոսը ցանկացավ անձամբ համոզվել դրանում և ժամանեց Ռումինիայի Ֆոքշան քաղաքի հայկական գերեզմանոց՝ գիրքը ձեռքին, և փնտրեց ու գտավ գրքի բոլոր այն հերոսներին, որոնք այնտեղ էին թաղված։
Ընթերցողը գտնվում է մի վեպի առջև, որն ունեցել է արտակարգ հաջողություն և որը միաժամանակ նաև պատմական փաստաթուղթ է, պոեմ արձակի մեջ, երևակայություն և ցնցող իրականություն։
Ռումինիայի մշակույթի նախկին նախարար Հունոր Կելեմանի վկայությամբ, 2009 թ. Թուրքիայի մշակույթի նախարարի հետ հանդիպման ժամանակ վերջինս խնդրել է, որպեսզի ռումինական պետությունը չսատարի վեպի տարածմանը։
Միսաք Թոռլաքյան - հայ վրիժառու, որը 1921 թվականի հոկտեմբերի 6-ին բանտից ազատ արձակվելուց հետո մեկնել է Հունաստան, ապա՝ Բելգրադ ու Բուխարեստ, որտեղ ապրել է մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը
Գիշերը Արսենն ականատես է դառնում, թե ինչպես է վանականների միաբանությունը փորձում մահապատժի ենթարկել Կալիոստրոյի կոմսուհի Ժոզեֆինա Բալզամոյին, որին համարում են կախարդուհի։
Աշխարհը գտնվում էր բավականին մեծ վտանգի տակ, քանզի մի քանի դեմոններ պատրաստվում էին իրենց լայնածավալ վտանգավոր գործողությունները ծավալելːՍեմը և Դինը մշտապես փորձում էին վերացնել բոլոր չար էակներին, որոնք գրեթե հանդես էին գալիս միայն փաքր քաղաքներում, սակայն ամեն անգամ նրանք հայտվում էին անհանգստությունների մեջ և վտանգում իրենց կյանքըː
Վինչեստեր եղբայրներին հաջողվում է սպանել իրենց թշնամիներին, որոնք վնասում էին թե՛ իրենց, թե՛ մնացած մարդկանց.Ազազելը պարտված էրː դժոխքի դռները երկար ժամանակ բաց չմնացին,սակայն դուրս եկան բավականին դեմոններ, որոնք սկսեցին պատրաստվել ապոկալիպսիսինː
Սակայն կար մեկ այլ թշնամի.ժամանակ, որի դիմաց ամեն բան անզոր էրː Դինին մնացել է 366 օր, սկսած այն օրից, երբ նա իր հոգին վաճառեց դեմոններին եղբորը՝ Սեմին կյանքի վերադարձնելու համարː
Ավելի ուշ որպես լրագրող է աշխատել -ում և -ում, ինչպես նաև հաղորդավար՝ -ում և հատուկ թղթակից մի քանի երկրներում՝ ներառյալ Լիբանանում, ԽՍՀՄ-ում և Սոմալիում։
1993 թվականի հունիսի 29-ին Չեզարե Պրեվիտիի, Ջուլիանո Ուրբանիի, Անտոնիո Մարտինոյի և Մարչելո ԴելՈւտրիի հետ մասնակցել է իրավաբանների և այլ անձանց հավաքին, որոնք կապված էին Սիլվիո Բերլուսկոնի Ֆինինվեսթ ընկերության հետ և որոնք սկիզբ դրեցին «Առա՜
Տունը կառուցվել է տատանվող հիմքից, որն էլ ըստ ենթադրության պահպանել է տունը ամբողջությամբ փլուզվելուց. 1906 թ. երկրաշարժից և 1989 թ. Լոմա Պրիետա երկրաշարժից։
Տիկին Վինչեստերը ոչինչ չի հիշատակել իր առանձնատան մասին, և գնահատողները տունը անարժեք են համարել, որովհետև անկատար դիզայնի և կառույցի աննպատակահարմարության պատճառով երկրաշարժը մեծ վնաս է հասցրել շինությանը։
Այն վաճառվել է աճուրդում՝ տեղի ավանդատուի կողմից 135,000$-ով, և հետագայում 10 տարի վարձակալությամբ հանձնվել է Ջոն և Մայմե Բրաուններին, ովքեր էլ, ի վերջո, գնել են այն։
Այս պատուհանը երբեք չի տեղադրվել, բայց գոյություն ունի այսպես կոչված "25,000 $-անոց պահեստում". այսպես է կոչվում այն պատճառով, որ այդ պատուհանը ի սկզբանե գնահատված է եղել 25,000$:
Վինչեստեր առեղծվածային տունը մեծ առանձնատուն է Կալիֆորնիա նահանգի Սան Ժոզե համայնքում, որը մի ժամանակ եղել է հրանոթային խոշոր կալվածատիրոջ՝ Վիլյամ Ուիրթ Վինչեստերի այրու՝ Սարահ Վինչեստերի նստավայրը։
Պաշտոնական տվյալներով Վինչեստերը համարվում է Կալիֆորնիայի ԱՄՆ Առևտրային բաժնի կողմից հաճախ այցելվող երկու վայրերից մեկը՝ Սան Դիեգոյի Ուալի տնից հետո։
Տան ճարտարապետությունն իրականացել է առանց ճարտարապետի միջամտության, և կառույցին տրվել է պատահական նորաձևություն, այդ իսկ պատճառով տունն ունի բազմաթիվ տարօրինակություններ, ինչպես օրինակ, դռներ, որոնք ոչ մի տեղ չեն տանում, պատուհաններ, որոնք նայում են այլ սենյակների և աստիճաններ՝ տարօրինակ չափերի բարձրությամբ։
Սկսած 1884 թ․ կառույցի սկզբնական աշխատանքներից'շատերը, ներառյալ Վինչեստերը, պնդել են, որ կառույցը եղել է ուրվականների հաճախ այցելվող վայրը, ովքեր սպանվել են Վինչեստերի հրացաններից։
Վինչեստերի հսկողության տակ, որոշ հաշվարկներով, առանց դադարի, մինչև 1922 թ․ սեպտ․ 5 Սարա Վինչեստերի մահը, կառույցի հիմնավեր աշխատանքները շարունակվել են ժամացույցի շուրջը, որի աշխատաժամանակը անմիջապես նվազել է։
Նա դառնում է Վինչեստեր զինտեխնիկայի ընկերության հիսուն տոկոսի իրավատեր, կոպիտ հաշվարկով, տալով նրան օրական 1,000 $ գումար, որը 2013 թ. տվյալներով հավասար է օրը 23,000 $:
Հետո Կատարինան փոխարինվել է ավելի մեծահասակ աղջիկներով՝ Դորոթի և Պոլլի Բարնարդներով. նրանք Միլլեի ընկերոջ՝ նկարազարդող Ֆրեդերիկ Բարնարդի դուստրերն էին։
Գրող Էդմունդ Ուիլյամ Գոսսեն, ով ականատես է եղել «Մեխակ, շուշան, շուշան, վարդ» նկարի ստեղծմանը, այսպես է արտահայտվել. «Նա հեռանում էր նկարակալից, ուշադիր զննում էր չինական լապտերով լուսավորված երեկոյան այգուն, ու, որևէ բան նշմարելով, կտրուկ մոտենում էր կտավին և անում հերթական վրձնահարվածները»։
Վեպը բացեց Սենկևիչի պատմական եռաշարքը, այնտեղ զետեղված են «Ջրհեղեղը» և «Պան Վոլոդիովսկին» վեպի գործողությունները տեղի է ունենում 1647-ից մինչև 1651 թվականը, նկարագրվում են Բոգդան Խմելնիցկու ապստամբության իրադարձությունները։
Ինչպես ամբողջ եռաշարքի, այնպես էլ այս գրքի նպատակը, գրողի խոսքով, եղել է լեհերի «սրտերի ամրապնդում»՝ երկրի համար ծանր, անջատողական ու ազգային ապստամբությունների պարտության ժամանակաշրջանում։
Գրքում մեծ ուշադրություն են դարձնում լեհերի միջև տեղի ունեցող պայքարին, որն ընթանում էր ըմբոստությունը խաղաղեցնել փորձող «խաղաղության խմբավորման» , և «պատերազմի խմբավորման» միջև, որի գաղափարական ղեկավարը Իշխան Երեմյա Վիշնևցկին էր։
Խաղաղ օվկիանոսում հարյուրմեկօրյա ուղևորության ընթացքում Էրիկը ոչ միայն ղեկապետի պաշտոնն էր իրականացնում, այլ նաև աստղագիտական հետազատություններ էր իրականացնում և որոշում էր լաստանավի տեղադիրքը, նշումներ անում քարտեզին և որոշում ուղղությունները։
Վերադառնալով ճանապարհորդությունից, որն ավարտվեց օգոստոսի 7-ին, Էրիկ Բրյուն Հեսելբերգը գրում է յոթանասուներկու էջանոց մի գիրք, որը կոչվեց «Կոն-Տիկին և ես»։
Էրիկ Բրյուն Հեսելբերգն իր մահկանացուն կնքում է 1972 թվականի սեպտեմբերի 15-ին՝ հիսունութ տարեկան հասակում Լարվիկում. հենց այստեղ էլ նրան հուղարկավորում են։
Ազատ ժամանակ, երբ տեղորոշմամբ չէր զբաղվում, Էրիկ Բրյուն Հեսելբերգը նկարչությամբ էր ժամանակն անցկացնում, ինչպես նաև փայտյա արձանիկներ էր քանդակում և կիթառ նվագում։
Առաջին անգամ էկրաններին հայտնվել է 1965 թվականին « » ֆիլմի էպիզոդում, շատ է գրել թատրոնի համար, մասնակցել է տարբեր ներկայացումների, իսկ 1971 թվականից սկսել է կանոնավոր կերպով նկարահանվել հեռուստանովելներում՝ դառնալով իր ժամանակների ամենասիրված դերասաններից մեկը։
Իսկ ինչ վերաբերում է ազգային արժեքներին, դրանք բախտորոշ նշանակություն ունեն և ձևավորվում են պատմական զարգացման ընթացքում, կազմում ներկա կեցության հիմքը և բնականոն գոյության ու անխափան զարգացման երաշխիքը։
Երբ իշխանությունը, փողն ու փառքը դառնում են անձի գերագույն արժեք, դա հիվանդագին և ախտածին երևույթ է, մինչդեռ որպես միջոց դրանք համարվում են կյանքի ընդունելի ու անհրաժեշտ տարրեր։
Ճշմարտությունը միայն որոշակի սոցիալ-մշակութային պայմաններում է ձեռք բերում արժեքային նշանակություն, իսկ գոյաբանական և իմացաբանական իմաստներով ըմբռնված ճշմարտությունը արժեքաբանորեն չեզոք են։
Աշտարակի մոտ գտնվում է հրապարակ, որի վրա մետաղական օղակների ու գնդերի տեսքով պատկերված է արեգակնային համակարգի սխեման (գնդերը խորհրդանշում են արևն ու մոլորակները, իսկ օղակները' մոլորակների շարժման ուղեծիրը)։
Բացի ընդունված 9 մոլորակներից' նշված են նաև Ֆելիքս և Զիմմեր փոքր մոլորակները, որոնցից առաջինն անվանված է ծագումով լիրցի, գրող Ֆելիքս Տիմերմանսի, իսկ երկրորդը' ժամագործ Լուի Զիմմերի պատվին։
Ռոբերտ Մորիս Սապոլսկի , ամերիկացի հանրահայտ նեյրոէնդոկրինոլոգ, Ստենֆորդի համալսարանի կենսաբանության և նեյրոբժշկության պրոֆեսոր, գիտական գրքերի հեղինակ։
Սապոլսկու կենսաբանական լաբորատորիան աշխատում է երեք կարևոր հիմնախնդիրների շուրջ՝ ինչպես է մահանում նեյրոնը, ինչպես է նեյրոնի մահը արագացվում ստրեսի պատճառով, գենային թերապիայի նոր ռազմավարությունների մշակում, որոնք կպաշտպանեն վտանգված նեյրոնները տարատեսակ հիվանդույթուններից։
Նա ճանապարհոդել է Քենիա՝ Մասայ Մարա ազգային արգելոց , ուսումնասիրելու պավիանների մի քանի խմբեր և պարզելու, թե ինչ ազդեցություն ունեն նրանց մեջ հաստատված խմբային հիերարխիան, սոցիալական պահելաձևը կամ անհատական հատկանիշները ստրեսների առաջացման և խորացման վրա։
Երեք վկաներ, որոնք հանգստանում էին լողափում գրավիչ շիկահեր Ջենիս Էն Օթի հետ , տեսել էին, թե ինչպես էր տղամարդը մոտեցել աղջկան և խնդրել մեկնել իր հետ ծնողների տուն՝ Այսակվա, որպեսզի այնտեղից տեղափոխեին առագաստանավը։
Նա նրանց բռնաբարել էր և սպանել էր. մի աղջկան մյուս աչքերի դիմաց, սակայն մահապատժից որոշ ժամանակ առաջ, նրա փաստաբան Փոլի Նելսոնի խոսքերով, նա, իբր, հրաժարվել էր այդ ցուցմունքներից։
Նոյեմբերի 8-ի երեկոյան ԴաՌոնչն իր մեքենայով եկել էր " " առևտրի կենտրոնի մոտ՝ այն պիցերիայի մոտ, որտեղ վերջին անգամ տեսել ին Մելիսա Սմիթին։
Ոստիկանական ժետոնը ցույց տալու խնդրանքին Բանդին պատասխանել էր՝ միայն ԴաՌոնչի դեմքի մոտով դրամապանակը պտտեցնելով, սակայն ոչինչ չէր ցույց տվել։
Երբ նա թեքվել էր որևէ փողոցի օգնությամբ և կտրուկ դանդաղեցրել էր մեքենայի ընթացքը, աղջիկը բացել էր դուռն ու փորձել էր դուրս գալ մեքենայից, սակայն Բանդին բռնել էր նրա ձեռքից, հետ բերել և ձեռնաշղթաներից մեկը հագցրել աղջկա ձախ ձեռքին։
Հարևան սենյակում նա հարձակվել էր Քեթի Քլյաների վրա՝ կոտրելով նրա գանգը, ծնոտը և ուշեղ վնասելով ուսը, ինչպես նաև Քարեն Չենդլերին՝ կոտրելով նրա գլուխը, ծնոտը, ջարդելով ատամները և մատը փշրելով։
Ինչպես ավելի ուշ պարզեցին Տալահասիի դեկետիվները, այդ ամենը տեղի էր ունեցել միայն 15 րոպեի ընթացքում, ունկնդրման սահմաններում ավելի քան 30 մարդ էր, որոնք, չնայած դրան, ոչինչ չէին լսել։
Հոկտեմբերի 18-ի երեկոյան ոստիկանության տեղի ղեկավարի դուստր 17-ամյա Մելիսա Սմիթը անհետացավ փոքրիկ մորմոնական քաղաք Միդվեյլում՝ Սոլթ Լեյք Սիթիի ևս մեկ մերձքաղաքային շրջանում։
Նրա մարմինը հայտնաբերել էին զբոսաշրջիկները յոթ օր անց՝ Երախտագիտության օրը Ամերիքան Ֆորք Կանյոնում, որը գտնվում է Վինթեր Ուոսաթչ Քեշ ազգային արգելավայրում։
Ընդմիջման ժամանակ Դեբրան որոշել էր իր փոքր եղբորը վերցնել սքեյթ հրապարակից, նա գնացել էր դպրոցի մոտ գտնվող ավտոկայանատեղի իր մեքենայի մոտ և անհետացել էր։
Ներկայացման ժամանակ այդ տղամարդը նրան էր մոտեցել կրկին և, հայացքը չկտրելով նրա կրծքերից, սկսել էր ասել, որ անընդհատ նրան է նայել, աղջիկը նրան շատ դուր է եկել, հատկապես նրա երկար սև մազերն, ու նա պետք է իր հետ գնա, որպեսզի օգնի գտնել մեքենան։
Նա հիանում էր այն փոփոխություններով, որոնք տեղի էին ունեցել Թեդի հետ. նա վերածվել էր պրոֆեսիոնալի, որը, թվում էր, կանգնած էր հաջող քաղաքական և իրավաբանական կարիերայի շեմին։
Բանդին Ստեֆանիի հետ նույնիսկ քննարկում էր հարսանիքի հարցերը, սակայն 1974 թվականի հունվարին Բանդին հանկարծակիորեն խզեց բոլոր կապերը նրա հետ. չէր պատասխանում զանգերին ու նամակներին։
Ավելի ուշ Բանդին պատմել էր Կոլորադոյի քննիչներին, որ նա հենակներով մոտեցել էր նրան և խնդրել էր օգնել իրեն հասցնել դահուկային կոշիկները մեքենայի մոտ, որտեղ նրան ձեռնաշղթաներ էր հագցրել, ապա բռնաբարել էր և խեղդել Ռայֆլ քաղաքի մոտ՝ Վեյլից 140 կմ հեռավորության վրա։
Գրեթե մեկ ամիս անց՝ հունվարի 31-ի լույս փետրվարի 1-ի գիշերը, Բանդին ներխուժում է այն բնակարանը, որը գտնվում էր Քարեն Սփարքսի տնից երկու թաղամաս այն կողմ, և որը վարձակալում էին ուսանողուհիներ Լինդա Էն Հիլին և իր չորս ընկերուհիները։
Բանդին, անցնելով տնով, մտնում է Լինդա Հիլիի՝ Վաշինգտոնի համալսարանի հոգեբանության ֆակուլտետի ուսանողուհու և դահուկորդների համար ռադիոյով եղանակի տեսություն վարողի կիսանկուղային սենյակ։
Թեդը փակում է նրա բերանը, կապում է նրան, ծեծում է մինչև արնահոսություն, մերկացնում է, ապա, ըստ իր խոսքերի, կատարում է " ", գլխին հագցնում է բարձի երես, փաթաթում է սավանի մեջ և տանում իր հետ՝ վերցնելով նրա պայուսակը, ջինսե տաբատը, սպիտակ վերնազգեստ, երկարաճիտ կոշիկներ։
1976 թվականի հունիսի 7-ին Բանդիին տեղափոխեցին Գարֆիլդ շրջանի բանտից Գլենվուդ Սփրինգս, Կոլորադո՝ Պիտկին շրջանի դատարան նախավարույթային լսումներ։
Նրա մեքենան զննելուց հետո գտնվել էին. դահուկային դիմակ, դիմակ զուգագուլպաներից, ձող, աղբի տոպրակներ, պարանից կծիկ, ձեռնաշղթաներ, սառույցի կացին և այլ առարկաներ, որոնք սովորաբար օգտագործվում են գողությունների ժամանակ։
Չնայած դրան՝ դետեկտիվ Ջերի Թոմփսոնը հիշել էր, որ նման մարդու և մեքենայի են փնտրում ԴաՌոնչի առևանգման համար, ինչպես նաև Թեդ Բանդի անունը, որն ասել էր Քլյոփֆերը։
Մայիսի 6-ին անհետացավ Ռոբերտա Քեթլին Փարքսը , որը Օրեգոն նահանգի Կորվալիս բնակավայրի համալսարանի համաշխարհային դավանանքի և արվեստների ֆակուլտետի ուսանողուհի էր։
Երեկոյան մոտավորապես ժամը 11-ին նա դուրս էր եկել հանրակացարանից իր ամենօրյա երեկոյան զբոսանքն իրականացնելու համար՝ ասելով սենյակի իր հարևանուհուն, որ կվերադառնա մեկ ժամից։
Ինչպես հետո պատմել էր Բանդին, նա մտել էր -ի բար, տեսել էր միայնակ կանգնած աղջկա, որը սուրճ էր խմում, մոտեցել էր նրան, ներկայացել էր որպես ուսանող, սկսել էր նրա հետ զրուցել։
Երեք օր անց Ալաբամայի հետ սահմանից ոչ հեռու նրան կանգնեցրել էր Պենսակոլայի ոստիկանության սպա Դևիդ Լին․ նա կասկածել էր, որ նրա մեքենան կարող էր լինել վերջերս գողացված Ֆոլկսվագենը։
Ոստիկանության ճանապարհին Բանդին հայտարարել էր Դևիդ Լիին, որը չէր կասկածում, որ ձերբակալել էր Ամերիկայի ամենավտանգավոր հանցագործներից մեկին․ «Ավելի լավ է՝ դուք ինձ սպանեիք»։
Նա գիտեր, որ կարող էր ազատության մեջ մնալ Ֆլորիդայում, քանի դեռ իր վրա չէր գրավել ոստիկանության ուշադրությունը, սակայն շինարարությունում իր միակ աշխատանքի առաջարկից նա ստիպված եղավ հրաժարվել, քանի որ գործատուն պահանջել էր վարորդական իրավունք ցույց տալ անձի հաստատման համար։
Նոյեմբերին Էլիզաբեթ Քլյոփֆերը, կարդալով, որ Սոլթ Լեյք Սիթիից ոչ հեռու գտնվող քաղաքներում կորչում են երիտասարդ կանայք, կրկին զանգեց ոստիկանություն։
Բանդիի համար դա ոչ միայն մահապատժից խոսաւփելու միջոց էր, այլևս մարտավարական քայլ․ նա համաձայնել էր գործարքին, իսկ որոշ ժամանակ անց կարող էին կորչել կամ խեղաթյուրվել ապացույցները, վկաները կարող էին մահանալ, տեղափոխվել կամ իրենց համար ապահովել արդարացնող ապացույցներ։
1974 թվականի օգոստոսին Բանդին ընդունվեց Յուտայի համալսարան՝ սովորելու իրավաբանություն, և տեղափոխվեց Սոլթ Լեյք Սիթի՝ թողնելով Քլյոփֆերին Սիեթլում։
Յուտայում Բադին նաև դարձավ Հիսուս Քրիստոսի Սուրբ վերջին օրերի եկեղեցու անդամ, սակայն չդարձավ ակտիվ մասնակից և խախտում էր շատ մորմոնական սահմանափակումներ։
Նկատվել էին որոշ ընդհանրություններ զոհերի միջև. նրանք բոլորն անհետացել էին գիշերը, հաճախ այն վայրերից ոչ հեռու, որտեղ կատարվում էին շինարարական աշխատանքներ, և քննություններից ոչ շատ առաջ, բոլոր զոհերը հագել էին ջինսեր կամ տաբատներ, մեծամասնության դեպքում հանցանքի վայրում տեսել էին տղամարդու, որը եթևեկում էր Ֆոլկսվագենով։
Ապօրինի զավակի ծնունդն այդ ժամանակ հասարակական պախարակման էր ենթարկվում և դրանից խուսափելու նպատակով Սամուել և Էլեոնոր Քաուլները որոշեցին Թեդին ներկայացնել որպես իրենց որդի։
Դրա պատճառներն անհայտ են. իր ընկերուհուն նա ասել է, որ իր զարմուհին է ցույց տվել ծննդյան վկայականը և անվանել է իրեն «պոռնկորդի», իսկ կենսագիրներ Սթիվեն Միշոյին և Հյու Էյնսուերթին նա ասել է, որ ինքն է գտել այն։
1951 թվականին միայնակների գիշերը, որն անցկացվում էր Տակոմայի Առաջին մեթոդիստական եկեղեցու կողմից, նա հանդիպել է ռազմական հոսպիտալի խոհարար Ջոնի Կալպեպեր Բանդիին։
Սովորաբար տղամարդը նրանց հետ ծանոթանում էր հասարակական վայրերում՝ կեղծ վնասվածք ցույց տալով կամ իրեն ներկայացնելով որպես իշխանության ներկայացուցիչ, որպեսզի հետո առանձին վայրում առևանգեր, կտտանքների ենթարկեր, բռնաբարեր և սպաներ նրանց։
Առևանգված աղջիկների սպանությունից հետո Բանդին աղջիկների դիակները բռնաբարում էր, ապա մասնատում. առնվազն 12 զոհերի գլուխներ սղոցել է, տարել է իր բնակարան և պահել այնտեղ որպես հուշանվեր։
Այնտեղ նա մոտեցել էր 14-ամյա Լեսլի Փարմենթեր անունով աղջկան՝ ոստիկանի դստերը, խանութի ավտոկայանատեղու մետ՝ ներկայանալով հրշեջ Ռիչարդ Բերթոն, սակայն շտապել էր հեռանալ, երբ հայտնվել էր նրա ավագ եղբայրը։
Հաջորդ առավոտյան Լեյք Սիթիի տարրական դպրոցի ուսուցիչը ուղարկել էր 12-ամյա Դայան Լինչին տուն՝ մոռացած դրամապանակը բերելու․ նա այդպես էլ դասարան չէր վերադարձել։
Ինտենսիվ որոնումների արդյունքում նրա մասամբ չորացած մնացորդները հայտնաբերվել էին Լեյք Սիթիից 56 կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվող խոզանոցում յոթ շաբաթ անց։
Պոլի Նելսոնին նա ասել է, որ կարդում էր դետեկտիվ ամսագրեր և վեպեր, ինչպես նաև դիտում էր վավերագրական ֆիլմեր հանցագործությունների մասին, որտեղ կային դաժան տեսարաններ, հատկապես՝ մահացած և խեղված մարմիններ, սակայն Ռուլին ուղղված նամակում նա ժխտել է դա։
Միշոն գրում էր այն մասին, որ Թեդը շատ էր խմում և թրև էր գալիս թաղամասում չվարագուրված պատուհաններ գտնելու նպատակով՝ հուսալով, որ կտեսնի զգեստները փոխող կնոջ կամ ինչ-որ բան, որը նույնքան հետաքրքիր կլիներ իր համար։