polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Ֆորտերի մատույցները պաշտպանված էին հողաթմբերով, խանդակների համակարգերով, նրանց միջև հաստատված էին միջանկյալ մարտկոցներ և գնդացրային բներ, որոնք կարող էին խաչաձև կրակով հրետակոծել և գնդակոծել ամբողջ տեղանքը։
Էրզրումի ճակատամարտը (, Էրզրումսկոյե սրաժենիե, , , Էրզրում Թաարազու, Էրզրում Մուհարեբեսի, ), խոշոր ձմեռային հարձակում և ճակատամարտ մի կողմից՝ Արևմտյան Հայաստանի կարևորագույն կենտրոններում ամրացած թուրքական բանակի և մյուս կողմից՝ Ռուսական բանակի Կովկասյան ռազմաճակատի զորքերի և հայկական կամավորական ջոկատների միջև 1916 թվականի հունվարի 10-ից փետրվարի 16-ը։
Ռուսաստանի Կովկասյան բանակը ջախջախեց թուրքական դաշտային բանակը և գրավեց ռազմավարական կարևորություն ունեցող Էրզրում կամ Կարին քաղաքը, որը համարվում էր Արևմտյան Հայաստանի մայրաքաղաքը, դրանով իսկ իրեն ճանապարհ բացելով դեպի Օսմանյան կայսրության տարածքի խորքը։
Օսմանյան բանակի բանակային կորպուսը պաշտպանում էր ռուս-թուրքական ռազմաճակատի այս տեղամասը, և այդ կորպուսի հրամանատարը իր ենթակա դիվիզիաները այնպես էր տեղակայել, որ դրանք չէին կարող միմյանց աջակցել։
Օսմանյան բանակի հրամանատար Մահմուդ Քյամիլ փաշան հինգ դիվիզիա ուներ Դեվե-Բոյունի շրջանը պաշտպանելու համար, սակայն դանդաղ արձագանքեց այն իրադարձություններին, որոնք տեղի էին ունենում այդ դիրքերից դեպի հյուսիս։
Գեներալ Յուդենիչը ճեղքման նետեց իր ռեզերվում գտնվող Սիբրիյան կազակական բրիգադը՝ գեներալ Էռնեստ-Ավգուստ Ռադդացի հրամանատարությամբ, և վերջինս սրընթաց հարձակմամբ հունվարի 19-ին ներխուժեց Հասան-Ղալայի բերդ, թույլ չտալով, որ նահանջող թուրքերը կարողանան այստեղ պաշտպանության անցնել։
Այն, որ Օսմանյան բարձր հրամանատարությունը չէր սպասում ռուսական ձմեռային հարձակմանը, երևում է նաև նրանից, որ Արևմտյան Հայաստանում օսմանյան զորքերի հրամանատար Մահմուտ Քյամիլը այդ ժամանակ Կոստանդնուպոլսում էր, իսկ նրա բանակի շտաբի պետը՝ գերմանացի գնդապետ Ֆելիքս Գուսեն Գերմանիայում էր։
1916 թ. հունվարի կեսին Էրզրումում և նրա շրջակա Արևմտյան Հայաստանի գավառներում ուժեղ ձյուն էր գալիս, և ձնածածկույթը երբեմն գերազանցում էր 4 ոտնաչափը ։
Նա որոշեց, կանխելով թուրքական համալրումների ժամանումը Եվրոպական Թուրքիայից դեպի Արևմտյան Հայաստան, ինքն անցնել հարձակման, հուսալով ջախջախել թուրքական բանակը և գրավել Էրզրումը, իսկ ապա նաև՝ կարևոր նավահանգստային քաղաք Տրապիզոնը։
Ամեն դեպքում, գեներալ Յուդենիչը վստահ էր, որ կկարողանա հարձակման անցնել նախքան թուրքական այդ ութ դիվիզիաները պատրաստ կլինեն իր զորքերի դեմ մարտնչելու համար։
Նախատեսված էր, որ Կովկասյան բանակի հյուսիսային աջ թևում գլխավոր արվածը հասցնելու են գեներալ Միխայլի Պրժևալսկու Թուրքեստանյան բանակային կորպուսը և հեծելազորի գեներալ Պյոտր Կալիտինի Կովկասյան բանակային կորպուսը։
Նրանց հանձնարարվում էր հարձակվել Հայ-Դաղ և Կոջուխ լեռներով, ճեղքել թուրքական զորքերի պաշտպանության մի քանի գիծ և դուրս գալ Քյոփրիքյոյի դիրքերը զբաղեցնող թշնամու զորքերի թիկունքը։
Գեներալ Յուդենիչի սպասումներն արդարացան, քանզի թուրքերը, չտեսնելով սպիտակազգեստ հարձակվող ռուսական զորամաասերը, հարկադրված էին կրակը վարել կուրորեն, ենթադրաբար, գործնականում վնաս չհասցնելով։
Թուրքերը ռուսական բանակի ձմեռային հարձակմանը չէին սպասում, որոշելով, թե Կովկասյան ռազմաճակատում վրա է հասել ձմեռային անխուսափելի դադարը, ուստի և Արևմտյան Հայաստանից դեպի Իրաք՝ անգլիական զորքերի դեմ նետեցին Խալիլ-բեյի բանակային կորպուսը։
Պլանավորվում էր մինչև 1916 թվականի գարուն ջախջախել անգլիացիների զորքերը Միջագետքում, իսկ ապա՝ բոլոր ուժերով ուղղվել գեներալ Յուդենիչի Կովկասյան բանակի վրա։
Միևնույն ժամանակ, 1915 թվականի վերջին ավարտվեց Դարդանելյան ռազմագործողությունը, որից հետո ազատվեց թուրքական զորքերի մի զգալի ռազմական խմբավորում, որը թուրքական հրամանատարությունը պլանավորում էր նետել ռուսական, այսինքն՝ Կովկասյան ռազմաճակատ՝ Արևմտյան Հայաստան, նպատակ ունենալով մարտական գործողությունների ընթացքը փոխել հոօգուտ իրեն։
Հունվարի 18-ին ռուսական Կովկասյան բանակի զորքերը սկսեցին մոտենալ պատմական Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի Բասեն գավառում գտնվող Հասան-Ղալա բերդաքաղաքին։
Գրոհին մասնակցելու համար ներգրավվեցին Թուրքեստանյան բանակային կորպուսը և Կովկասյան բանակային կորպուսը, իսկ ռեզերվը կազմում էին Սիբիրյան կազակական և 2-րդ Օրենբուրգյան կազակական բրիգադները։
Էրզրումի գրավման համար նախատեսված զորքերի ընդհանուր է թվաքանակը կազմում էր 60.000 սվին և թուրք, 166 դաշտային հրանոթ, 29 հաուբից և 16 միավոր 152 մմ տրամաչափի հրասանդներից կազմված ծանր դիվիզիոնը։
Դրան նպաստում էր նաև Արևելյան Հայաստանի հայ բնակչության և Արևմտյան Հայաստանի հայության մնացորդների շարունակվող աջակցությունը ռուսական զորքերին, այդ թվում՝ հայկական բազմաթիվ զորամասերի ու ստորաբաժանումների առկայությունը Կովկասյան ռազմաճակատում։
Իսկ թեք գիծը Դեվե-Բոյնու լեռներն են, որոնք պաշտպանում են ճանապարհը դեպի Էրզրում քաղաք և նրա միջնաբերդ, որը գտնվում է 10 կմ դեպի արևմուտք, տառի «ստորին անկյան» հետևում։
Ռազմաճակատի կենտրոնում, օժանդակ հարված հասցնելով Խնուսին և Մուշին, թուրքերի դեմ պետք է գրոհեին Կովկասյան բանակային կորպուսի զորքերը՝ Վլադիմիր Դե-Վիտտի հրամանատարությամբ, այնինչ գեներալ Վլադիմիր Լյախովի Մերձծովյան զորախումբը հարձակվելու էր Սև ծովի առափին, միաժամանակ՝ Բաթումի նավաջոկատը պետք է խափաներ թուրքերի ծովային փոխադրումները Տրապիզոն նավահանգստով։
Օսմանյան բանակի հրամանատար Մահմուդ Քյամիլ փաշան , ռուսական Կովկասյան բանակի ճնշմանը դիմանալու համար սկսեց իր զորքերը հարավային թևից նետել դեպի հոյւսիս։
Իսկ «վերին աջ անկյունը» ծածկված, պաշտպանված է Կարգա-բազարի լեռներով, որոնց և Գյաւոր-Դաղ լեռան միջև կա մի լեռնանցք՝ Գյուրջի-Բողազ։
2009 թվականին Ադրբեջանի կառավարությունը և իսրայելական ընկերությունը համաձայնագիր են ստորագրել Ադրբեջանում հետախուզական և մարտական անօդաչու ինքնաթիռների գործարան կառուցելու մասին։
3 - ցուցադրական օրինակը ներկայացվել է 2014 թվականին՝ թռիչքի տևողությունը հայտարարվել է 7 ժամ, թռիչքի հեռավորությունը ավելացվել է մինչև 150 կմ; Առավելագույն արագությունը 130 կմ/ժ։
1917 թվականի հուլիսին օսմանյան և գերմանական հրամանատարությունները կազմավորեցին «Յըլդըրըմ» բանակախումը , որի ընդհանուր հրամանատար նշանակվեց գերմանացի գեներալ Էրիխ ֆոն Ֆալքենհայնը։
Այնուհետև բանակը, որը մարտնչում էր Միջագետքում, դուրս հանվեց «Յըլդըրըմ» բանակախմբից, իսկ նրա փոխարեն «Յըլդըրըմի» կազմի մեջ մտցվեց նորակազմ օսմանյան բանակը։
Այսպիսով՝ օսմանյան և բանակներից կազմված «Յըլդըրըմ» բանակախումբը՝ գեներալ Ֆալքենհայնի գլխավորությամբ կազմում էր Կենտրոնական տերությունների հիմնական ուժը՝ Պաղեստինյան ռազմաճակատում։
«Յըլդըրըմ» բանակախումբը ներառում էր զորքեր և զորամասեր, որոնք կիրառում էին Առաջին համաշխարհային պատերազմի Արևմտյան ռազմաճակատի զորքերի ամենավերջին մարտավարական հնարքները, մասնավորապես՝ ինֆլիտրացիայի մարտավարությունը։
Բացի այդ, «Յըլդըրըմ» բանակախմբի զորքերն ու զորամասերը հանդերձված էին մերձամարտի սպառազինությամբ ու հանդերձանքով, ինչպես օրինակ՝ պողպատե սաղավարտներով և պոչավոր նռնակներով։
Երբեմն այն անվանում էին Գերմանական կայսերական բանակի «» բանակախումբ , քանզի «Յըլդըրըմ» բանակախմբի հրամանատարությունն իրականացնում էին գերմանացի ռազմական խորհրդականները և, բացի այդ, այդ բանակախմբի կազմի մեջ մտնում էին գերմանական բանակի մի քանի ոչ մեծաթիվ ստորաբաժանումներ։
Մուդրոսի զինադադարի ստորագրումից, Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից և Թուրքիայի անկախության պատերազմի սկսվելուց հետո Օսմանյան ռազմական նախարարությունը որոշում կայացրեց ստեղծելու «Յըլդըրըմ» բանակախմբի զորքերի տեսչախումբ , որի շտաբը տեղակայված էր Իկոնիա քաղաքում, և որի մեջ մտցվեցին , և բանակային կորպուսները։
«Յըլդըրըմ» անունը կրել է թուրքական օսմանյան գահատոհմի 4-րդ սուլթանը՝ Բայազետ Ա-ն (ծնվ. 1360 թ., գահ բարձրացած 1389 թ.՝ 29 տարեկան հասակում, գերի ընկած Լենկ Թեմուրին՝ Անկարայի ճակատամարտում՝ 1402 թ. հուլիսին և դրանից հետո շուտով վախճանված)։
Զակոպանեի հիմնական մասնաճյուղից բացի Տատրայի թանգարանն ունի 7 այլ մասնաճյուղեր Զակոպանեում եւ 4 այլ մասնաճյուղեր, որոնք գտնվում է Ցարնա Գորա , Յուրգոֆ , Խոխոլուվ և Լոպուշնա լեհական բնակավայրերում.
Տատրայի թանգարան կամ Տիտուս Խալիբինսկու ավան Տատրայի թանգարան , Տատրա լեռնային համալիրին նվիրված պատմական-ազգագրական թանգարան, որը գտնվում է Լեհաստանի Մալոպոլսկիե վոևոդության Զակոպանե քաղաքում։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Տատրայի թանգարանը պետականացվեց և սկսեց զբաղվել մշակութային հուշարձանների և բնության մասին տեղեկությունների հավաքագրման և պահպանության գործունեությամբ։
Մի երեկո, երբ Ռուդոլֆն անցնում է մայթով՝ ատամնաբույժի ցուցանակի կողքով, մի բարձրահասակ սևամորթ, ով գովազդային քարտեր է բաժանում անցորդներին, հասցնում է մի քարտ էլ տալ Ռուդոլֆին։
Նա թակում է դուռը, այն բաց է անում մոտ քսան տարեկան, չափազանց գունատ մի աղջիկ, այնքան թույլ, որ հազիվ է ոտքի կանգնում և կընկներ, եթե Ռուդոլֆը չբռներ նրան։
Մարդը ցույց է տալիս փողոցի ներքևում գտնվող թատրոնի ցուցանակը, որի վրա գրված էր նոր ներկայացման անունը՝ «Կանաչ դուռ» և ասում, որ թատրոնի գործակալը խնդրել է գովազդել նաև նոր ներկայացումը ատամնաբուժարանի գովազդի հետ։
Պատմվածքում մի երիտասարդ վաճառողի, ով երեկոյան զբոսանքի էր դուրս եկել Նյու Յորքի փողոցներով, պատահաբար տալիս են մի քարտ, որի վրա ձեռագրով գրված էին երկու բառ՝ առեղծվածային «Կանաչ դուռ» բառերը։
1619 թվականին տեղափոխվում է Հռոմ և սկսում աշխատել իր հեռավոր բարեկամ Կառլո Մադերնայի հետ Սուրբ Պետրոսի տաճարի և ապա նաև Պալացցո Բարբերինիի վրա։
Հռոմ տեղափոխվելուն պես Ֆրանչեսկոն իր Կաստելլի ազգանունը փոխարինում է Բորրոմինիիով, որը նրա մոր տոհմական ազգանունն էր, և միգուցե նաև կարդինալ Սբ․ Կառլո Բորրոմեոյի պատճառով։
Լինելով Միքելանջելոյի ճարտարապետության և Անտիկ դարաշրջանից մնացած ավերակների եռանդուն ուսումնասիրողը՝ զարգացրել է ինչ-որ կերպ յուրօրինակ, բայց հնարամիտ և հատկանշական ճարտարապետություն։
Առանձնահատուկ լնելու պատճառով նրա աշխատանքների հետագա ազդեցությունը լայն տարածում չի գտել, չնայած Կամիլլո-Գուարնիի գործերում այն ակնկայտ է, և Բերնինիի և Կորտոնայի ճարտարապետության հետ միաձուլված հանդիպում է Հյուսիսային Եվրոպայի բարոկկո ճարտարապետության մեջ։
Ավելի ուշ բարոկկոյի քննադատները, ինչպիսին են Ֆրանչեսկո Միլիզիան և անգլիացի ճարտարապետ Սըր Ջոն Սոունը, Բորրոմինիի աշխատանքների խիստ քննադատողներն են եղել։
Եկեղեցին վերանորոգելու որոշումը Իննոկենտիոս Պապի ծրագրի մի մասն էր, որն ուզում էր ընդլայնել Պիացցա Նավոնան, որի դիմաց գտնվում էր իր ընտանեկան պալատը՝ Պալացցո Պամֆիլին։
Ի տարբերություն Բերնինիի, որը հեշտությամբ ընդունեց «պալատական հիանալի թիկնոցը», Բորրոմինին եղել է և՛ մելանխոլիկ, և՛ տաքարյուն, ինչի արդյունքում ունեցել է սահմանափակ, որոշակի աշխատանք, իսկ կյանքը ավարտվել է ինքնասպանությամբ։
Վերջինս սկսեց ավելի հնարագետ մոտեցում ցուցաբերել ճակատամասի վերաբերյալ, որը ընդլայնվեց՝ ներառելով Պալացցո Պամֆիլիի հարակից մասերը և տեղ բացվեց երկու զանգակատների համար։
Եկեղեցու հատակագիծը Բորրոմինին կազմում է երկրաչափական լուծումներով, որի արդյունքում ինտերիերի ստորին պատերը միահյուսված են դեպի ներս և դուրս՝ մասամբ խաչաձև, մասամբ էլ՝ օվալաձև, և դրանք բոլորն ամբողջանում են մեկ ընդհանուր գմբեթի տակ։
Գնդապետի պահարանից նախագիծը հափշտակելու խորամանկորեն մշակված ծրագրի մեջ մտնում էր նաև գնդապետի օգնական, շտաբս-կապիտան Օվեչկինի հետ ծանոթությունը և հավաքագրումը, որի մասին «վրիժառուներին» հայտնել էր իրենց հին ծանոթ Բուբա Կաստորսկին։
Սակայն հերոսների ծրագիրը քիչ է մնում ձախողվեր, քանի որ Դանկային քաղաքում տեսնելով, նրան ճանաչել էր իրենց հին թշնամին' ատաման Բուրնաշը, ով գնդապետ Կուդասովին հայտնում է «վրիժառուների» մասին։
Գերևարված օդաչուի մոտից նրանք առգրավում են փաստաթղթեր, որոնք վկայում էին Ղրիմի շուրջ սպիտակգվարդիականների կողմից գաղտնի պաշտպանական ամրություններ կառուցելու և Պերեկոպի պարանոցը ամրացնելու մասին։
Նրանց նպատակն է Սպիտակ բանակի շտաբը և հակահետախուզության պետ, գնդապետ Կուդասովի աշխատասենյակում գտնվող չհրկիզվող պահարանը, որտեղ պահվում է սպիտակների կողմից պաշտպանական ամրություններով շրջափակված շրջանների նախագիծը։
1879 թվականին քաջության համար պարգևատրվել է Սուրբ Ստանիսլավի 3-րդ աստիճանի շքանշանով սրերով և ժապավեններով և Սուրբ Աննայի 3-րդ աստիճանի շքանշանով սրերով և ժապավեններով։
1915 թվականին ստացել է գեներալ-լեյտենանտի կոչում և նշանակվել 1-ին գվարդիական հետևակային դիվիզիայի հրամանատար, նույն թվականին «Թշնամու դեմ պայքարում աչքի ընկնելու համար» պարգևատրվել է Սուրբ Աննայի 1-ին աստիճանի սրերով շքանշանով։
Ալեքսանդր Գերցիկ , ռուս զորապետ գեներալ-լեյտենանտ, 1-ին գվարդիական հետևակային դիվիզիայի պետ, Ռուս-թուրքական և Առաջին համաշխարհային պատերազմների մասնակից։
Կտավն ուշադրության է արժանացել նաև 1920-ական թվականների քաղաքային ցուցահանդեսների ժամանակ, երբ Ռոստովում խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո գեղարվեստական կյանքը նորմալ հունով էր ընթանում։
1917 թվականին նա ստեղծել է կտավի 2-րդ տարբերակը հետևյալ բովանդակությամբ. մթնշաղ է. հոգնած մայրը կորացած մեջքով հենվել է ծառին ու քնել, իսկ առույգ երեխան պտտվում է նրա շուրջ, շրջակայքում լեռներ են ու բլուրներ։
1921 թվականին արդյունաբերող Իսկիդարովի նախկին տանը բացվում է Վրուբելի անվան գեղարվեստի ուսումնարանը, որը ղեկավարում էր Մարիետա Շահինյանի քույրը՝ Մագդալենա Շահինյանը։
Ավանեսովը, Դոն-Ռոստում 2,5 տարի աշխատելուց հետո, տեղափոխվեց Ռոստովի պետական հրատարակչություն, որտեղ աշխատել է մանկական գրքերի հրապարակման վրա՝ կատարելով նկարազարդումներ։
1900 թվականի ամռանը արձակուրդներին Նոր Նախիջևան է գալիս Պենզայի գեղարվեստի ուսումնարանի ուսանող Չերչոպովը և երեք ամսում Ավանեսովին նախապատրաստում ուսումնարանի ընդունելության համար։
Խորհրդային արվեստի ծաղկման շրջանում Ավանեսովն ակտիվորեն ներգրավվում է քաղաքի գեղարվեստական կյանքի մեջ, դառնում ԽՍՀՄ նկարիչների միության Ռոստովի մասնաճյուղի առաջին նախագահը , ակտիվ մասնակցում ցուցահանդեսներին, միաժամանակ դասավանդում Պիոներների տանը։
1906 թվականին ուսումնարանն ավարտեուց հետո Ավանեսովը կնոջ հետ տեղափոխվում է իր հայրենի քաղաք՝ Նոր Նախիջևան և սկսում է նկարչություն դասավանդել երկու ծխական դպրոցներում, միաժամանակ ապրուստ վաստակելու համար մասնավոր դասեր է տալիս, սրբապատկերներ ստեղծում։
Ուսումնարանն ավարտելուց երեք տարի հետո Ավանեսովը դասավանդում է միջնակարգ կրթական հաստատություններում՝ Գոգոևյան օրիորդաց վարժարանում, Ռոստովի գեղարվեստի ուսումնարանի երեկոյան դասընթացներում։
Ավանեսովի Պենզայի գեղարվեստի ուսումնարանում ուսումնառության ժամանակ ստեղծած բազմաթիվ գործերը վաճառվել են Դոնի Ռոստովում գտնվող Իոսիֆ Պոկորի խանութում։
Պենզայի գեղարվեստի ուսումնարանի նրա համակուրսեցիները՝ Ալեքսանդր Համբարյանը, Գագևը, Դանիշինը, Նենաշևը հետագայում տեղափոխվել են Դոնի Ռոստով։
16 տարեկանում Դուանը զբաղված էր Լոս-Անջելեսում տաղանդների փնտրելու գործով, իսկ 18 տարեկանում, Լոս-Անջելես տեղափոխվելուց հետո սկսեց սովորել համալսարանում։
1849 թվականի հունվարին «» ամսագրում հայտնվում է Ալեկսանդր Դրուժինինի կարծիքը գրքի մասին, որտեղ քննադատը գրում է, որ «Սպիտակ գիշերներ» պատմվածքը «բարձր է «Գոլյադկինից», բարձր է «Թույլ սրտից», էլ չասելով «Տիրուհու» և մի քանի այլ ստեղծագործությունների մասին, որոնք մութ, շատախոս և ձանձրալի են»։
Որպես պատմվածքի գլխավոր թերություն Դրուժինինը մատնանշում է Երազողի ոչ հստակորեն նշված տեղն ու ժամանակը, որի զբաղմունքները և համակրությունները մնում են անհայտ ընթերցողի համար։
Քննադատը գրում է, որ «եթե «Սպիտակ գիշերների» Երազողի անհատականությունը ավելի պարզ ցույց տրված լիներ, եթե նրա պոռթկումները ավելի հասկանալի փոխանցված լինեին, պատմվածքը շատ կշահեր»։
1861 թվականին Նիկոլայ Դոբրոլյուբովը «Ծեծված մարդիկ» հոդվածում արտահայտեց կարծիք, որ Երազողի մեջ կանխագուշակվում են «Նվաստացածները և անարգվածները» ստեղծագործության հերոս Իվան Պետրովիչի բնավորության գծերը։
Քննադատը ձգտում էր արթնացնել ընթերցողի մեջ «մարդու կյանքի և երյանկության իրավունքի» զգացումը, որի համար նա տվել է գործող անձանց հեգնական մեկնաբանում. «Ես խոստովանում եմ՝ բոլոր այս պարոնները, որոնք հասցնում են իրենց հոգեկան վեհությունը նրան, որ համբուրվեն իրենց հարսնացուի սիրեկանի հետ և նրա համար մանր հանձնարարություններ կատարեն, ինձ ընդհանրապես դուր չեն գալիս։
1860 թվականին իր երկերի ժողովածուի ստեղծման ժամանակ Դոստոևսկին հստակեցրեց գլխավոր հերոսի ռոմանտիկ մոտիվները նրա մենախոսությունների փոփոխման և պուշկինյան կերպարների ներառման ճանապարհով։
Հետազոտողները ուշադրություն են դարձնում նաև նրան, որ գրողը տաժանավայրից վերադառնալուց հետո հեռացրել է հետևյալ արտահայտությունը. «Ասում են, որ պատժի մոտ լինելը ստեղծում է հանցագործի մեջ իրական զղջում և արթնացնում է երբեմն ամենաչորացած սրտում խղճի խայթ։
Հեռացվեցին որոշ սենտիմենտալ-ռոմանտիկ արտահայտություններ, այնպիսին ինչպիսին է. «և ողողվեց արցունքներով», «զսպելով արցունքները, որոնք պատրաստ էին հորդել իմ աչքերից»:
Երազողի թեման արդեն հայտնվել էր Դոստոևսկու ստեղծագործություններում՝ պատմվածքներ «Տիրուհին» և «Թույլ սիրտ», ինչպես նաև «Պետերբուրգյան տարեգրություն» ֆելիետոնների շարքում, որտեղ լրագրային քրոնիկան «վերածնվում էր գրական ժանրի խոստովանության բնույթով»։
Դոստոևսկին այդ հայտնված երազողի տեսակը համարում էր իր ժամանակի խորհրդանշանը. «բնավորություններում՝ ժլատ գործունեության, ժլատ բնական կյանքի, ժլատ իրականության, բայց թույլ, կանացի, նուրբ, քիչ-քիչ ծնվում է այն, ինչը կոչվում է երազկոտություն, և մարդը դառնում է, ի վերջո, ոչ մարդ, այլ ինչ որ միջին սեռի տարօրինակ էակ՝ երազող»։
Երազողի գրականական նախատիպերի շարքում են գոգոլյան Պիսկարյովը «Նևսկի պողոտայից»-ից , Գոֆմանի ստեղծագործությունների հերոսները, որոնց Երազողի հետ կապում է շրջապատող կյանքի հանդեպ անբավարարվածությունը և ձգտումը գնալ կատարյալ աշխարհ։
1860-ական թվականների սկզբին Դոստոևսկին մանրամասն ուսումնասիրում էր Պուշկինի դերը ռուս մշակույթի մեջ, անվանելով նրան «ռուս ոգու և ռուսական իմաստի հզոր մարմնացում», իսկ «Եգիպտական գիշերները»՝ «ռուս գրականության մեծագույն ստեղծագործություն», «մեր պոեզիայի ամենալի, ամենաավարտուն ստեղծագործությունը»։
«Պղնձե հեծյալի» և «Տնակը Կոլոմնայում»-ի մթնոլորտը նկատվում է հենց միայնակ, ինտելիգենտ հերոսի կերպարի, որը օտար է մեծ աղմկոտ քաղաքին, Նաստենկայի պատմության, Պետերբուրգի նկարագրության մեջ։
Դոստոեվսկու ստեղծագործական կյանքի ուսումնասիրողները նշում էին, որ «Պետերբուրգյան տարեգրության» չորրորդ ֆելիետոնը դարձել է «Սպիտակ գիշերների» սևագրային տարբերակը:
Ստեփան Դուդիշկինը « » ամսագրում իր գրախոսության մեջ դասեց «Սպիտակ գիշերները» 1848թվականի լավագույն ստեղծագործությունների շարքին, նշելով Դոստոևսկու ստեղծագործություններում հոգեբանական վերլուծության առաջատար դերը։
Դուդիշկինը գրում է «Հեղինակին մի անգամ չէ, որ նախատել են նույն բառերը կրկնելու հանդեպ յուրահատուկ սիրո, բնավորություններ դուրս բերելու, որոնք հաճախ շնչում են անտեղի հուզավառությամբ, չափից շատ խեղճ մարդկային սիրտը հերձելու համար։
1859 թվականին Ապոլոն Գրիգորևը իր «Ի.Ս. Տուրգենևը և նրա գործունեությունը» հոդվածում հիշատակել է նաև «Սպիտակ գիշերները», անվանելով պատմվածքը «սենտիմենտալ նատուրալիզմի» դպրոցի լավագույն ստեղծագործություններից մեկը։
Պատմվածքը բարձր է գնահատել գրող Եվգենիյա Տուռը «Ռուսական խոսք» հոդվածում 1861թվականին, անվանելով ստեղծագործությունը «ամենապոետիկներից մեկը» ռուս գրականության մեջ, «յուրօրինակ մտքով և միանգամայն նրբագեղ կատարումով»։
Այդ ժամանակ Դոստոևսկին ընկերացել էր բանաստեղծ և գրող Ալեկսեյ Նիկոլաևիչ Պլեշչեևի հետ, որի հետ միասին նրանք հաճախում էին Նիկոլայ և Անդրեյ Բեկետովների գրական-փիլիսոփայական խմբակը, իսկ ավելի ուշ նաև Միխաիլ Պետրաշևսկու խմբակը։
Սպիտակ հրեշտակի գաղտնիքը» , կենսագրական հեռուստասերիալ՝ նկարահանված ռուսական հեռուստաընկերության կողմից ուկրաինական և խորվաթական ., , . և ստուդիաների հետ համատեղ։
Ռուսաստանում և Ուկրաինայում ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2012 թվականի սեպտեմբերին, իսկ Լեհաստանում՝ 2013 թվականի փետրվարին ազգային 1 հեռուստաալիքով։
1994 թվականից Լիլյա Բուջուրովան հեռուստաալիքով վարել է «Անա յուրտ» և «Ոչ անվտանգ գոտի» հաղորդումները (ալիքի ղեկավարի պաշտոնը թողել է նրա փակվելուց հետո՝ 2015 թվականի ապրիլի 1-ին)։
2004 թվականից մինչև 2014 թվականը Լիլյա Բուջուրովան եղել է « » թերթի գլխավոր խմբագիր, «» ալիքի և « » գործակալության թղթակից, ինչպես նաև «Ղրիմ» հեռուստառադիոընկերության խմբագիր։
Երկու անգամ ընտրվել է Ղրիմի թաթարներ Մեջլիսի պատգամավոր , 1994 թվականից մինչև 1998 թվականը եղել է Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։
հեռուստաալիքի սեփականատեր Լենուր Իսլյամովի՝ Ղրիմի Հանրապետության իշխանությունների հետ ունեցած կոնֆլիկտի պատճառով լքել է ալիքի ղեկավարի պաշտոնը։
1991 թվականից մինչև 1997 թվականը Լիլյա Բոջուրովան աշխատել է Ղրիմի թաթարների «Ավդե» թերթում որպես գլխավոր խմբագիր, որտեղից, ըստ իր խոսքերի, հեռացվել է աշխատանքից Մուստաֆա Ջեմիլևին քննադատելու համար։
1791 թվականի մարտի 9-ի նամակում Դարվինն այն կարծիքն է հայտնել, որ Պենելոպան տառապում է գլխուղեղի ջրակալումով՝ գրելով, որ հիվանդությունն սկսվել է գլխի ձախ կողմի ցավերով, ապա հաջորդել են փսխումն ու քնկոտությունը։
Հնարավոր է՝ պատճառը գլխուղեղի բորբոքումն է (գլխուղեղի վիրուսային ինֆեկցիա, որն առաջացնում է ներգանգային ճնշում) կամ մենինգիտը (չնայած բակտերիալ մենինգիտը, հավանաբար, կառաջացներ շատ ավելի արագ մահ)։
Արձանն իր մեջ համատեղում է ռոմանտիկ զգայունակությունն ու անկեղծությունը, և, ինչպես երևում է այն առաջին անգամ տեսնողների մեկնաբանություններից, ուժեղ ազդեցություն է թողնում եկեղեցու այցելուների վրա նույնիսկ ներկայումս։
Արձանը պատրաստված է Կարարայի մարմարից, նրա վրա կան անգլերեն, իտալերեն, լատիներեն և ֆրանսերեն գրառումներ, որոնք վերցված են Աստվածաշնչից, Կատուլլուսից, Ֆրանչեսկո Պետրարկայի և Ռուսսոյի աշխատություններից։
Երբ 1793 թվականին քանդակի գիպսե մոդելը ցուցադրվեց Սոմերսեթ-Հաուսում, Մեծ Բրիտանիայի թագավոր Գեորգ -ի ավագ դուստրը՝ Վյուրտեմբերգի ապագա թագուհին, Շառլոտան և նրա դուստրերը հուզվել էին լաց լինելու աստիճան։
Աղջկա արտասովոր զգեստը ժամանակակից մարդու մեջ առաջացնում է այն միտքը, որ նա հագնված է կեցվածք ընդունելու համար և փորձում է մեծահասակ կնոջ դեր խաղալ (նրա զգեստը հիշեցնում է Մարթա Վաշինգտոնի հագուստը Գիլբերտ Ստյուարտի նկարում)՝ ընդօրինակելով գաղութային տիկնոջ։
Երեխան սեղմել է շրթունքները, ձեռքերը ծալված են ծնկներին, կարծես փորձում է իր դերը լավ խաղալ, բայց աղջիկը չափազանց ամոթխած է, որպեսզի ուղիղ նայի դիտողի աչքերին, այդ պատճառով էլ նայում է կողքը։
Կապուտաչյա Էդի Ռամաջը ընդամենը չորս տարեկան էր, երբ 1879 թվականին Պենելոպայի՝ Ռեյնոլդսի նկարի զգեստով հայտնվեց Լոնդոնի դիմակահանդեսում, նրա հմայքից բոլորը հիացած էին։
Պենելոպա Բուտբիի մահից հետո նրա հոր խնդրանքով անգլիացի նկարիչ Յոհան Հենրիխ Ֆյուսսլին նկարեց «Պենելոպա Բուտբիի ապոթեոզը» նկարը, որը ներկայացնում էր․ թե ինչպես է հրեշտակը Պենելոպային տանում երկինք։
Հրեշտակի թևերը հենց նրա մեջքին չեն, աղջկա հնգամյա տարիքը նկարված է անհամոզիչ, նա կարծես փոքր հասակով մեծահասակ կին լինի, բավականին պարզամիտ այլաբանություն ունի․ առաջին պլանում աճյունասափորն է ու օդում թռչող մեծ թիթեռը (խորհրդանշում է մահը, մարդու կյանքի վաղանցիկ բնույթն ու հարությունը մահացածների միջից), նկարիչն օգտագործել է ռիսկային ուղղահայաց կոմպոզիցիա, որ նման է նրա «Դիանայի մահը» նորարարական նկարին։
Աշբորն Հոլլը 1814 թվականին տվել է վարձակալության (ծխական գրառումները ցույց են տալիս, որ 1817 թվականին այնտեղ բնակվել է գործարանատեր Ռիչարդ Արկրայտի թոռը), իսկ ինքը 1815 թվականին բնակություն է հաստատել Բուլոնում, որտեղ և մահացել է 1824 թվականին։
Ֆոլմերի համալսարանի անգլերենի պրոֆեսոր և Սեյնսբերիի կերպարվեստի կենտրոնի տնօրեն Լինդսեյ Սմիթը 2015 թվականին տպագրված իր «Լյուիս Քերոլ։
Լուսանկարներ շարժման մեջ» գրքում մանրամասն վերլուծում է Պենելոպա Բուտբիի կերպարը՝ ստեղծված Էքսի Կիտչինի կողմից անգլիացի գրող և սիրողական լուսանկարիչ Լյուիս Քերոլի լուսանկարներում։
Արվեստագետ Լորել Բրեդլիի հոդվածը, որը լույս է տեսել 1991 թվականին, նվիրված է Միլլեի «Հասած բալ» նկարին, որտեղ նորից ներկայացված է Պենելոպա Բուտբիի կերպարը։
Բարնարդ քոլեջի ուսուցիչ Էնն Հիգոննեն Պենելոպա Բուտբիին և նկարչության մեջ նրա կերպարին է նվիրել իր «Անմեղության պատկեր․ իդեալական մանկության պատմություն և ճգնաժամ» գրքի մի բաժինը, որը լույս է տեսել 1998 թվականին։
Ըստ նրա՝ Պենելոպա Բուտբիի վաղաժամ մահվան միջոցով ժամանակակիցները ցույց են տալիս ռոմանտիկ գաղափարների ազդեցությունը մանկության՝ որպես անմեղության և անպաշտպանության շրջանի, ի տարբերություն հասուն տարիքի, ըմբռնման վրա։
Նա նաև ցույց է տալիս ռոմանտիզմի ազդեցությունը մահ հասկացության ընկալման վրա, քանի որ Պենելոպայի նկարն ամեն ինչ արտացոլում է առավել անհատականացված և աշխարհականացված պատասխանը սիրած մարդու կորստին։
Ռեյնոլդսի ավելի ուշ վիկտորիանական մեկնաբանությամբ նկարներում ցույց են տրվում 20-րդ դարում երեխայի պաշտամունքի ուժեղացումն ու հայրենիքի կարոտը նախաինդուստրիալ Անգլիայի պարզ գյուղական աշխարհում։
Ջոզեֆ Ռայթի նկարում նա միաժամանակ ներկայանում է որպես ազնիվ և առավել չափով բնական մարդ․ գիրքը մի կողմ դրած և ընթերցանության համար հենց անտառի խոտերի վրա տեղավորված՝ աչքերը հառած նայում է դիտողին (Բուկին բարձր է գնահատել Ժան-Ժակ Ռուսոյի գաղափարները և թարգմանել է նրա աշխատությունները)։
Արվեստագետների կարծիքով՝ նա Ռեյնոլդսի նկարում ռոմանտիզմի դարաշրջանի դասական երեխան է, դրախտային անմեղության պահապանը, խորհրդանիշն է այն բանի, «ինչը մենք կորցրել ենք և ինչը վախենում ենք կորցնել»։
Նրա կերպարը ներշնչանքի աղբյուր է հանդիսացել Ջոշուա Ռեյնոլդսի, Յոհան Ֆյուսլիի, Ջոն Էվերեթ Միլլեի նկարների, Թոմաս Բենքսի արձանի, Լուիս Քերոլի լուսանկարների, Բրուկա Բուտբիի սոնետների համար։
Ըստ արվեստաբանների և պատմաբանների՝ 19-20-րդ դարերում Պենելոպա Բուտբին դարձել է ռոմանտիզմի դարաշրջանի դասական երեխան, դրախտային անմեղության պահապանը, խորհրդանիշը «նրա, ինչը մենք կորցրել ենք, և ինչը մենք վախենում ենք կորցնել»։
Ընտանիքի վերջնական փլուզումից հետո դիմանկարը վերջ ի վերջո հայտնվել է Օքսֆորդի Էշմոլի թանգարանում , որտեղ կես դար անց Լյուիս Քերոլլը հրապուրվել է նրանով։
3 տարեկանում նա մոդել է դարձել բրիտանացի ականավոր նկարիչ Ջոշուա Ռեյնոլդսի լոնդոնյան ստուդիայում («Պենելոպա Բուտբիի դիմանկար», կամ «Կապագլխարկ» նկարների համար, Լոնդոնի ազգային պատկերասրահ)։