polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ՆԻՈԴ-ի նպատակն է՝ հավաքագրել, ղեկավարել, բացել և հասանելի դարձնել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի վերաբերյալ արխիվներն ու հավաքածուները, իրականացնել գիտական հետազոտություն և այն հրապարակել, պետական կառավարման մարմիններին և անհատներին տալ տեղեկատվություն, խթանել և կազմակերպել բանավեճեր պատերազմի, պատերազմական բռնությունների հենք հանդիսացող գործընթացների վերաբերյալ։
ՆԻՈԴ-ը ղեկավարում է նաև Նիդերլանդների գերմանական օկուպացիայի և Հոլանդական Արևելյան Հնդկաստանի ճապոնական օկուպացիայի արխիվները, ինչպես նաև գաղտնի թերթերի և թռուցիկների, լուսանկարների, գրքերի և հոդվածների խոշոր հավաքածուներ։
Այնուամենայնիվ, հասկացությունը քարտեզելու ուսումնասիրությունը ցույց տվեց, որ վերջինս ավելի արդյունավետ է, քան տեքստերի պարբերություններ կարդալը, դասախոսությունների հաճախելը և դասարանում քննարկումների մասնակցելը։
Նույն ուսումնասիրությունը նաև ցույց տվեց, որ հասկացություն քարտեզելը քիչ ավելի արդյունավետ է «քան այլ կառուցողական գործողությունները, ինչպիսիք են ամփոփումներ և ընդհանուր նկարագրություններ գրելը»։
Լինելով հանրամատչելի հոգեբանության ոլորտի հեղինակ՝ Թոնի Բուզանը գրել է ուղեղի, «հանճարության գործակցի », հոգեկան ինտելեկտի, հիշողության, ստեղծարարության և արագ ընթերցման մասին։
Ավարտել է Բրիտանական Կոլումբիայի համալսարանը, իսկ 1965-1966 թվականներին եղել է Սայմոն Ֆրեյզերի համալսարանի ասպիրանտ և ուսանողական համայնքի առաջին նախագահը։
Շենքը հագեցած է բարձր տեխնոլոգիական հնարավորություններով, ինչպիսիք են էլեկտրական լուսավորում, ջեռուցում, օդափոխման համակարգ, թերմոստատ, փոշեկուլներ, որոնք բոլորը կարգավորվում են ստորգետնյա հարկում գտնվող տեխնիկաների սենյակից։
Հաշվի առնելով նաև 14 հրդեհները, որոնք ավերել են նախորդ շենքերը, շենքի գլխավոր ճարտարապետ Բերենդեյը ձեղնահարկի փայտե կառուցվածքը մշակել է օրնիթիոն հատուկ նյութով, իսկ կտուրը՝ էտերնիտե նյութով։
Նոր կամրջային հատվածը 1977 թվականի Վրանչայի երկրաշարժի ժամանակ պահպանվել է, սակայն առաջին հարկի կամրջային հատվածը, պատերը, զարդանախշերն ու ռելիեֆները վնասվել են։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, պայմանավորված սահմանափակման ռեսուրսներով, շինարարական աշխատանքները դադարեցվել են, սակայն անավարտ շենքում ապաստանել են ռումինական ու ռուսական զորքերը, տարբեր պետական հաստատություններ և ռազմական հիվանդանոցներ։
Շենքի կառուցումն ավարտվել է 1925 թվականի հոկտեմբերի 11-ին, պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել մեկ տարի հետո Ռումինիայի թագավոր Ֆերդինանդ -ի կողմից։
Պալատի շինարարությունը սկսվել է 1906-1907 թվականներին մասամբ Մոլդովայի միջնադարյան իշխանական պալատի ավերակների և մասամբ նախկին նեոդասական ոճի պալատի հենքի և առաջին մակարդակի վրա, իշխան Ալեքսանդր Մուրուզի օրոք , վերակառուցվել է իշխան Միխայիլ Ստրուդզայի օրոք , ապամոնտաժվել է 1904-1906
Մինչև 1955 թվականը շենքը ծառայել է որպես վարչական և արդարադատության պալատ, այնուհետև այս շենքում է տեղավորվել չորս թանգարաններ միավորող «Մոլդավիայի ազգային թանգարանային համալիրը»։
Այս շենքում է տեղակայված նաև «Մշակութային ժառանգության պահպանման և վերականգնման կենտրոնը», ինչպես նաև այստեղ կազմակերպվում են տարաբնույթ ցուցահանդեսներ և միջոցառումներ։
Խարկովի ճակատամարտի ընթացքում 6-րդ բանակը, գեներալ-լեյտենանտ Գորոդնյանսկու հրամանատարությամբ գործելով գլխավոր ուղղությամբ, ճեղքում է գերմանական զորքերի պաշտպանությունը և մի քանի օրվա մարտերի ընթացքում առաջ է շարժվում մինչև 50 կմ խորությամբ։
Ավկսենտի Գորոդնյանսկի , Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի տարիներին Կարմիր բանակի գեներալ-լեյտենանտ, 13-րդ և 6-րդ բանակների հրամանատար։
1918 թվականի նոյեմբերի 11-ի Կոմպիենյան զինադադարից մինչև Գերմանիայի հետ Անտանտի հաղթող պետությունների կողմից հաշտության պայմանագրի կնքումը՝ 1919 թվականի հունիսի 28-ին, հաղթող պետությունները շարունակում էին Գերմանիայի ռազմածովային շրջափակումը, որը նրանք սկսել էին դեռևս պատերազմի ընթացքում։
Հաշվի առնելով այն իրողությունը, որ Գերմանիան որոշակի կախվածություն ուներ ապրանքների ներմուծումից, գնահատվել է, որ դրա հետևանքով իրենց կյանքը կորցրեցին նրա շուրջ 523 000 քաղաքացիական բնակիչներ։
Ն.Պ. Հովարդը , Շեֆֆիլդի համալսարանից , կարծում է, որ ևս քառորդ միլիոն մարդ մահացան հիվանդություններից և սովից, որոնք տեղի ունեցան պատերազմի փաստացի ավարտից 8 ամիս հետո՝ զինադադարից մինչև հաշտության պայմանագրի կնքումը և պատերազմի պաշտոնապես ավարտվելը։
Ռազմագործողությսւնների ավարտից հետո շրջափակման շարունակումը, ինչպես գրող Ռոբերթ Լեքքին գրում է իր «Չարագործի կողմից առաքված» երկում, շատ բան արեց, որպեսզի «տառապեցնի գերմանացիներին . և անհույս կատաղությամբ նրանց նետի չարագործի ձեռքերի մեջ»։
Հասկանալի է, որ գրողը նկատի է ունեցել գերմանական ազգի կողմից զանգվածաբար նացիոնալ-սոցիալիզմին հարելը և վերջինիս թիվ մեկ առաջնորդի՝ Ադոլֆ Հիտլերի իշխանության գալը։
1918 թվականի նոյեմբերի 11-ի Կոմպիենյան զինադադարի պայմանները թույլ էին տալիս սնունդի առաքումը դեպի Գերմանիա, սակայն իրականում հաղթող դաշնակից պետությունները պահանջում էր Գերմանիայից, որպեսզի վերջինս ինքն ապահովեր առաքման համար անհրաժեշտ միջոցները, ասենք՝ նավերը։
ցարական Ռուսաստանը, որից անջատվեցին մի շարք նոր անկախ պետություններ՝ Լեհաստան, Ֆինլանդիա, Հայաստան, Ուկրաինա,Բելառուս, մերձբալթյան հանրապետություններ, Վրաստան և այլն։
Վերջինիս հաջողվեց, հսկայական տարածքներ կորցնելով հանդերձ՝ հօգուտ արաբական երիրների, Անգլիայի, Ֆրանսիայի և այլոց, այնուամենայնիվ՝ խորհրդային Ռուսաստանի օժանդակությամբ՝ տարածքային ձեռքբերումներ ունենալ հաշիվ նորանկախ Հայաստանի Հանրապետության, խլելով նրանից Կարսի մարզն ու Իգդիր-Սուրմալուի գավառը՝ մեծ Արարատ լեռան հետ միասին։
Հաշվի առնելով, որ այդ ժամանակ աշխարհում ապրում էր մոտ 6 միլիոն հայ, ապա բոլոր երկրների, այդ թվում՝ Հայաստանի առաջին հանրապետության բանակում զորահավաքված հայ զինծառայողների ընդհանուր թիվը կազմում էր մոտավորապես 650-700 հազար (300 հազար օսմանյան կայսրության բանակում + 300 հազար ռուսական կայսրության բանակում + 50 հազար Ֆրանսիական, Բրիտանական, Ամերիկյան բանակներում, մոտ 40 հազար՝ ՀՀ բանակում, մոտ 10 հազար՝ Վան-Վասպուրականում, Բաքվի հայկական զորքերում, Լեռնահայաստանում և այլուր)։
Հայաստանը պատերազմի արդյունքում ստացավ 700 հազար փախստականներ, պատմական Հայաստանի հողերի որոշ մասը կամ ամբողջը վերադարձնելու մշուշոտ հույսեր և դատավարություններ Հայոց ցեղասպանությունն իրագործածա թուրքական պետության, պետական ապարատի, բնակչության և միայն մի մասը կազմող երիտթուրքական կուսակցության անդամներից ոմանց հանդեպ, որոնք ավարտվեցին ընդամենը երիտթուրքական մի քանի երկրորդական դեմքերի մահապատժով ու բանտարկությամբ։
Թուրքիան պաշտոնապես հրաժարվել էր և կորցնում էր (Տե՛ս Քարտեզ. «Օսմանյան Թուրքիայի տարածքային կորուստները 1920 թվականի օգոստոսի 10-ի Սևրի պայմանագրով։
գ. Հայկական Կիլիկիա-Սիսվանը, Փոքր Հայքի մեծ մասը, Հայկական Միջագետքը, Սիրիան, Լիբանանը, որոնք անցնում էին Ֆրանսիային՝ պատկերված երկնագույնով,
զ. Հունաստանը ստանում էր պատմական Հոնիա երկրամասը՝ Զմյուռնիա-Իզմիր քաղաքով և Արևելյան Թրակիա երկրամասի մեծ մասը՝ Ադրիանապոլիս-Էդիրնե քաղաքով՝ պատկերված մուգ կապույտով։
Ներկայացված չէ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ զոհված հայ զինծառայողների թիվը, սակայն հայտնի է, որ միայն Օսմանյան կայսրության ավելի քան 3 մլն հայ բնակչությունից 300 000 հայ երիտասարդ զորակոչվեց Օսմանյան Թուրքիայի բանակ, որտեղ նրանք ենթարկվեցին գրեթե համընդհանուր ոչնչացման։
և նույն բանակի համար մարտնչող շուրջ 10 000 հայ կամավորականներից ևս հազարավոր, եթե ոչ՝ տասնյակ հազարավոր զոհեր եղան Ըստ պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, գնդապետ Ա. Հ. Հարությունյանի՝ ռուսական բանակի Արևմտյան և Կովկասյան ռազմաճակատներում մարտնչել են շուրջ 300 հազար հայ ռազմիկներ։
Ուստի, պետք է ենթադրել, որ հարյուրավոր, եթե ոչ հազարավոր զոհեր եղան նաև Ֆրանսիայի, Բրիտանական կայսրության և ԱՄՆ-ի բանակներում մարտնչող շուրջ 50 000 հայ զինծառայողների թվից։
ՀՀ ԳԱԱ Պատմության ինստիտուտի տնօրեն, ակադեմիկոս Աշոտ Մելքոնյանը գտնում է, որ «Հետպատերազմյան շրջանում ստեղծվեցին աշխարհաքաղաքական նոր իրողություններ։
Սևրի դաշնագրով, ապա՝ վիլսոնյան իրավարար վճռով Հայաստանին տրվում էին հողային այնպիսի սահմաններ, մասնավորապես՝ ելք դեպի Սև ծով, որով ցեղասպանության ենթարկված ժողովուրդը ստանում էր կենսագոյության ու զարգացման հնարավորություններ։
Այնպես որ, Առաջին համաշխարհային պատերազմից մնացած ամենածանր հետևանքներից մեկը՝ Հայոց ցեղասպանության ու հայրենազրկման խնդիրը առ այսօր բաց է և իր իրավական լուծումը պետք է գտնի ճիշտ այնպես, ինչպես Երկրորդ աշխարհամարտից հետո՝ հրեական հարցը։
Ընդ որում, հավանաբար այդ 5 միլիոնից 1,5 միլիոնը կազմում էին այն անմեղ և անզեն խաղաղ արևմտահայերը, որոնք ենթարկեցին ծրագրված ցեղասպանության Օսմանյան կայսրության կողմից՝ իրենց իսկ Հայրենիքում՝ Արևմտյան Հայաստանում, իսկ ևս 100-150 հազար արևելահայեր եղեռնի զոհ դարձան Օսմանյան բանակների և նրանց դաշնակից Ադրբեջան պետության ու բոլշևիկյան Ռուսաստանի զորքերի՝ Արևելյան Հայաստան, այդ թվում՝ Արարատյան դաշտ, Շիրակ, Ջավախք, Լոռի, Նախիջևան, և Հարավ-արևելյան Կովկաս, այդ թվում՝ Բաքու-Ապշերոն ներխուժման պատճառով՝ 1915-1921 թվականներին։
Ոչ պակաս, քան 6 000 000 մարդ, թուլանալով պատերազմի անտանելի պայմաններից, մահացան արդեն պատերազմից հետո՝ 1918-1919 թթ. գրիպի համաճարակից, իսկ Արևելյան Հայաստանում, Կիլիկիայում և արաբական երկրներում՝ սովից ու համաճարակներից՝ Օսմանյան կայսրության ու նրա բանակի սվիններով հռչակված Ադրբեջանական արհեստածին հանրապետության իրականացրած տնտեսական-տրանսպորտային շրջափակման ու բոլշևիկյան Ռուսաստանի քեմալամետ քաղաքականության արդյունքում։
Վերջինիս հաջողվեց, հսկայական տարածքներ կորցնելով հանդերձ՝ հօգուտ արաբական երկրների, Անգլիայի, Ֆրանսիայի և այլոց, այնուամենայնիվ՝ խորհրդային Ռուսաստանի օժանդակությամբ՝ տարածքային ձեռքբերումներ ունենալ հաշիվ նորանկախ Հայաստանի Հանրապետության, խլելով նրանից Կարսի մարզն ու Իգդիր-Սուրմալուի գավառը՝ մեծ Արարատ լեռան հետ միասին։
Այսպիսով, հաղթող երկրների շարքին պատկանած, Անտանտի հաղթանակի համար հսկայական արյուն թափած, սակայն կարմիր Ռուսաստանի և կարմիր Թուրքիայի միջև բաժանված Հայաստանը կորցրել է ո՛չ միայն հաղթող երկրների որոշմամբ իրեն պատկանող Արևմտյան Հայաստանը, Կիլիկիան, այլև անգամ՝ մինչև 1914 թվականի ռուս-թուրքական սահմանագծով, փաստորեն, իրեն պատկանած Կարսի մարզն ու Երևանի նահանգի Իգդիր-Սուրմալուի գավառը։
Ընդ որում, նոր անկախ պետությունների թիվը կարող էր ավելին լինել, եթե նրանցից ոմանց դեմ նվաճողական քաղաքականություն չվարեին «հեղափոխական» քեմալական Թուրքիան և «հեղափոխական» բոլշևիկյան Ռուսաստանը։
Մասնավորապես անկախ պետություններ դառնալու հնարավորություն ունեին Հայաստանի Հանրապետություն, որը փաստացի նվաճվեց Խորհրդային Ռուսաստանի կողմից, իսկ ապա՝ պաշտոնապես մտցվեց նորաստեղծ ԽՍՀՄ-ի կազմի մեջ, ինչպես նաև Հայաստանին հարևան Վրաստանն ու Ադրբեջանը։
Հայ ժողովուրդը և Հայաստանի Հանրապետությունը գտնվում էին հաղթողների ճամբարում, սակայն, լինելով Առաջին համաշխարհային պատերազմում ամենամեծաքանակ զոհեր ունեցած ժողովուրդը, փաստացի՝ Առաջին աշխարհամարտի ամենամեծ զոհը, հայությանը չհաջողվեց ստանալ իրեն վայել և հաղթողին արժանի բաժին։
Ավելին՝ Հայաստանի Հանրապետությունը՝ իրեն միջազգային պայմանագրերով հասանելիք տարածքների ձեռք բերման փոխարեն, նույնիսկ ստիպված եղավ իր սեփական՝ անվիճելի տարածքները զիջել պարտված պետություն համարվող Թուրքիային և նրա հովանավորյալ Ադրբեջանական հանրապետությանը ։
Այդ ամենի մեջ հատկապես մեծ էր հայ ժողովրդի դահճի՝ «հեղափոխական» փետուրներ հագած կարմիր Թուրքիայի և նրա անագորույն դաշնակից՝ համաշխարհային հեղափոխության դրոշ բարձրացրած կարմիր Ռուսաստանի չարանենգ դերը։
Այն տարածքները, որտեղ մարտական գործողություններ էին ընթանում, հատկապես՝ Արևմտյան և Արևելյան Հայաստանը, նաև՝ Ֆրանսիան, Բելգիան, Ռուսաստանի եվրոպական մասի արևմտյան նահանգները՝ լուրջ ավերածություններ կրեցին։
Զինակալման ժամանակ հակառակորդը ուղղակի կողոպտում էր խլված կամ ժամանակավորապես գրավված տարածքները, տեղական բնակչությունը հարկադրվում էր մասնակցելու պաշտպանական շինությունների կառուցմանը, խրամատների փորմանը, Արևմտյան Հայաստանում տեղի բնակչության զգալի մասը ուղղակի ստրկական աշխատանքի էր դատապարտված, քշված էր դեպի երկաթուղիների ու ճանապարհների շինարարությունը, իսկ գեղեցիկ կանայք ու աղջիկները հազարներով քշվել էին թուրքական հարեմներ ու բանակային հանրատներ։
Այնուամենայնիվ, իրողություն է նաև այն, որ ռազմական գործողությունների դադարեցումից 8 ամիս անց շրջափակումը շարունակվում էր, որի պատճառով, ըստ որոշ գնահատականների՝ ևս 100 000 մահվան դեպք եղավ Գերմանիայի քաղաքացիական բնակչության մեջ՝ ի հետևանս սովահարության, ինչն ավելացրեց արդեն իսկ պատերազմի ընթացքում սովից ու հիվանդություններից մահացած մի քանի հարյուր հազար քաղաքացիական զոհերի թիվը :
Սննդի մատակարարումները, բնականաբար, լիովին կախված էին հաղթական Անտանտի պետությունների բարի կամքից, որի պատճառով էլ ռազմագործողություններից հետո, այնուամենայնիվ որոշակի անկանոնություն կար, ինչն էլ հանգեցնում էր սովի դեպքերի։
Պատմաբան Սալի Մարքսը պնդում է, թե մինչդեռ «մինչդեռ Անտանտայի դաշնակից հաղթող պետությունների ռազմանավերը կանգանծ էին իրենց տեղում՝ ընդդեմ հնարավոր թշնամական գործողությունների վերսկսման, միաժամանակ դաշնակիցներն առաջարկում էին սնունդ և դեղորայք տրամադրել զինադադարից հետո, սակայն Գերմանիան հրաժարվել է թույլ տալ իր նավերին իրականացնելու մատակարարումները»։
Այնուհետև Սալի Մարքսը նշում է, թե, չնայած Գերմանիայի կառավարության կողմից հարուցված խնդիրներին, Անտանտայի երկրներն, այնուամենայնիվ, սննդի մատակարարումներ ուղարկեցին Գերմանիա, նախքան Վերսալում կատարված մեղադրանքների բարձրացվելը։
Այդ առումով, Առաջին համաշխարհային պատերազմը հսկայական նշանակություն ունեցավ հայ ժողովրդի պատմության համար, որն ունեցավ սարսափելի աղետներ, մասնավորապես՝ Հայոց ցեղասպանությունը, որի արդյունքում հայ ազգի մեծ մասը ենթարկվեց եղեռնի, բռնի տեղահանության, բռնի կրոնափոխության ու բռնի ուրացման, իսկ պատմական Հայաստանի՝ Հայքի մեծագույն մասը անցավ օտարերկրյա տիրապետության ներքո, այդ թվում՝ Մեծ Հայքի մեծ մասը, Փոքր Հայքը, Կիլիկիա-Սիսվանը, Հայոց Միջագետքն ու Գամիրքը՝ ամբողջությամբ։
Գլեյզերը նշում է, որ Գերմանական կառավարության մեղքով էր, որ սննդի մատակարարումները դանդաղեցին կամ հետաձգվեցին, քանզի գերմանական կողմը հրաժարվեց հանձնելու իր ամբողջ առևտրական նավատորմը Անտանտային։
Վերջապես, Գլեզերը եզրակացնում է, թե «օգնության ամբողջ հաջողությունը ինքնին զրկեց Անտանտայի երկրներին՝ լուրջ սպառնալիքի հնարավորությւնից, որպեսզի հենց այդ սպառնալիքի միջոցով ստիպեին Գերմանիային՝ ստորագրելու Վերսալյան պայմանագիրն իրենց համար առավելագույնս ընդունելի ձևով»
Գերմանական զորքերը՝ ցամաքային և ծովային, կրճատվեցին մինչև 100 000-ի սահմանը և այդ երկրին արգելվեց մշակելու և ունենալու հիմնական ծանր ռազմական այնպիսի սպառազինություններ, որոնք կարող են հարձակողական դեր խաղալ՝ մասնավորապես տանկեր, ռազմանավեր և սուզանավեր։
Պատմաբան Սալի Մարքսի դիրքորոշումը պաշտպանում է նաև Էլիզաբեթ Գլեյզերը , նկատելով, թե Գերմանիայի բնակչությանը կերակրելու համար Անտանտայի համապատասխան ռազմական ուժ էր առնանձնացվել, որը գործում էր 1919-ի սկզբներից մինչև 1919-ի մայիսը, այդպիսով «Գերմանիան դարձել էր Ամերիկյան և Անտանտի սննդի մատակարարուկների գլխավոր ստացողը»։
Անտանտի երկրներից (Ռուսական կայսրություն, Բրիտանական կայսրություն, Իտալիա, ԱՄՆ, Կանադա, Ավստրալիա, Նոր Զելանդիա) զոհվել է 5,6 միլիոն զինվորական,
Քառյակ դաշինքից (1.Գերմանական կայսրություն, 2.Ավստրո-Հունգարիա, 3.Օսմանյան կայսրություն, 4.Բուլղարիայի թագավորություն) զոհվել է 4,4 միլիոն զինվորական։
Փարիզի հաշտության համաժողովից հետո 1919 թվականի հունիսի 28-ին տեղի ունեցավ մի կողմից՝ պարտված Գերմանիայի, մյուս կողմից՝ հաղթական Անտանտի երկրների՝ Ֆրանիսյաի, Իտալիայի, Մեծ Բրիտանիայի և նրանց այլ փոքր դաշնակից պետությունների միջև հաշտության պայմանագրի ստորագրումը, որը պաշտոնապես վերջ տվեց Առաջին համաշխարհային պատերազմին։
Էլիզաբեթ Գլեյզերը նաև շարունակում է, որ 1919-ի առաջին ամսիներին, երբ հիմնական օգնության ջանքերը դեռ պլանավորվում էին, Ֆրանսիան արդեն իսկ սննսի մատակարարումներ էր կատարում դեպի հարավային և արևմտյան գերմանական երկրամասեր, մասնավորապես՝ Բավարիա և Ռեյնլանդ ։
Վերսալի պայմանագրի թվով 440 հոդվածների մեջ ներառվեց հաղթական Անտանտի երկրների պահանջը, որպեսզի Գերմանիան պաշտոնապես ընդունի, թե ինքը պատասխանատու է պատերազմն սկսելու համար՝ Վերսալի պայմանագրի հոդված 231-րդ և վճարում է Առաջին համաշխարհային պատերազմի տնտեսական ռեպարացիաները։
Մարդկության պատմության մեջ աննախադեպ այդ պատերազմին մասնակցում էր 34 պետություն, որոնց բնակչության ընդհանուր թիվը կազմում էր շուրջ 1 000 000 000 մարդ, ինչը կազմում էր մոլորակի այն ժամանակվա բնակչության 67%-ը։
Կնքվեցին նաև այլ պայմանագրեր, որոնցով պաշտոնապես ավարտվեցին պատերազմական հարաբերությունները Ամերիկայի Միացյալ Նահանգերի և Կենտրոնական տերությունների՝ Գերմանիայի, Ավստրո-Հունգարիայի, Օսմանյան կայսրության և Բուլղարիայի միջև։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի հետևանքներ, համաշխարհային պատմության մեջ աննախադեպ պատերազմի՝ 1914 թվականից մինչև 1918 թվականը տևած Առաջին համաշխարհային պատերազմի հետևանքները։
Օդիլոն Ռեդոն , ֆրանսիացի նկարիչ, գրաֆիկ, դեկորատոր, սիմվոլիզմի հիմնադիրներից մեկը, եղել է «Անկախ նկարիչների միության» հիմնադիրներից։
Չնայած նրան, որ Ռեդոնի ստեղծագործելու ժամանակահատվածը համընկել է իմպրեսիոնիզմի ծաղկման հետ, այդուհանդերձ նրա աշխատանքները ձևով և բովանդակությամբ արտահայտում են սյուրռեալիստական տենդենցներ, իսկ վերջինս, որպես ուղղություն, այդ ժամանակ դեռևս ձևավորված չի եղել։
Օրինակ՝ 1868 թվականին, երբ նրա «Ռոլանդ Ռոնսևալիայի մտ» նկարը ընդունվում է փարիզյան սրահի հանձնաժողովի կողմից, հեղինակը, վերջին րոպեին, վախենալով քննադատությունից, վերցնում է իր աշխատանքը։
Այս ալբոմը կոչվում էր «Երազների աշխարհում», որին հաջորդում են ուրիշները՝ «Էդգար Պո» , «Աղբյուրներ» , «Ի պատիվ Գոյայի» , «Սուրբ Անտոնիոսի գայթակղությունը» , «Գուսթավ Ֆլոբեր» , «Չարի ծաղիկներ» , «Ապոկալիպսիս» ։
1890 թվականին Ռեդոնի ստեղծագործական դաշտում եղավ բեկումնալի, հենց այս ժամանակահատվածից սկսած նա դիմում է յուղաներկի, պաստելի օգտագործմանը, ծաղիկներով էքսպերիմենտների կիրառմանը։
1874 թվականի մարտին մահանում է նկարչի հայրը, ինչը մեծ ցնցում էր նկարչի համար, չնայած որ երբեք չի ձերբազատվում հոր նկատմամբ վրդովմունքից՝ իր մանկության տարիների «անտուն» կարգավիճակի համար։
1863 թվականին եղբայրը նրան ծանոթացնում է գրաֆիկ Ռուդոլֆ Բռեդենի հետ , ով խորը ազդեցություն է թողնում Ռեդոնի՝ գրաֆիկ դառնալու որոշման վրա։
Նավի ավագ մեխանիկ Մ. Ն. Գրանովսկին զեկուցում է կապիտանին, որ հրամանի կատարման համար անհրաժեշտ է ոչ պակաս, քան 4.5 ժամ և արագացված նահանջը կհանգեցնի նավի շարժիչի անխուսափելի վնասվածքների, որն արդարացված կարող է համարվել միայն արտակարգ իրավիճակներում, որն էլ առկա չէ։
Միխայիլ Գրանովսկի , ռազմական ինժեներ-մեխանիկ, ռուս-ճապոնական և Առաջին համաշխարհային պատերազմների մասնակից, ինժեներ-մեխանիկ 1-ին աստիճանի կապիտան, Գեորգիևյան ասպետ։
1949 թվականին նա Օհայո նահանգի համալսարանում ստանում է գեղարվեստի մագիստրոսի աստիճան, նույն թվականին էլ ամուսնանում է Իզաբել Ուիլսոնի հետ' 1965 թվականին ամուսնալուծվելով։
1961 թվականին Լիխտենշտայնը ստեղծում է փոփ արտ ոճով իր առաջին աշխատանքները' օգտագործելով նկարներ կոմիքսներից ու մուլտֆիլմերից և արտադրական տպագրության տեխնոլոգիա։
2015 թվականի հունվարին Իրակլի Կոբախիձեն միացել է իշխող «Վրացական երազանք՝ Դեմոկրատական Վրաստան» քաղաքական կուսակցությանը՝ դառնալով վերջինիս գործադիր քարտուղարը։
2016 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում տարած հաղթանակից հետո նույն թվականի նոյեմբերի 3-ին Իրակլի Կոբախիձեն ընտրվել է Վրաստանի օրենսդիր մարմնի՝ խորհրդարանի նախագահ։
Հակառուսական ալիքը կարճ ժամանակում վերաճում է կառավարության դեմ ցույցերի․ ցուցարարների գլխավոր պահանջը խորհրդարանի նախագահ Իրակլի Կոբախիձեի հրաժարականն էր։
2000 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի պետական համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետը, իսկ 2002 թվականին պաշտպանել է իր թեկնածուական ատենախոսությունը Վրաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայում։
Իրակլի Կոբախիձե , վրացի պետական և քաղաքական գործիչ, որը 2016 թվականի նոյեմբերի 18-ից մինչև 2019 թվականի հունիսի 21-ը ստանձնել է Վրաստանի խորհրդարանի նախագահի պաշտոնը։
Ոճական ​​առումով բիդերմայեր ոճը խորապես ներխուժեց սերբական արվեստը, քանի որ այդ ժամանակ այն առավել համապատասխանում էր քաղաքացիների լայն շերտերի համար, որոնք մտահոգված էին իրենց, իրենց ընտանիքի եւ տան մասին։
Փոփոխված սոցիալական հանգամանքներում, երբ միջին դասը դարձել էր հասարակական փոփոխությունների կրողը, ընտանիքը դարձել էր ժամանակակից հասարակության հիմնական միավորը եւ մասնավոր կյանքի հիմնական ձևը։
Ընտանեկան դիմանկարները պատկերում են ընտանիքի սոցիալական կարգավիճակը, բայց միեւնույն ժամանակ դրանք անձնական բնույթ ունեն եւ նեղ ընտանեկան պաշտամունքի մի մասն էին կազմում։
Երկրում բյուզանդական արվեստի ազդեցությունը մեծացել է 1204 թվականին Կոստանդնուպոլսի գրավումից հետո, երբ չորրորդ խաչակրաց արշավանքի ժամանակ հույն շատ արվեստագետներ փախել են Սերբիա։
Բյուզանդական ոճն արտահայտված է Միշլևա վանքի Համբարձման տաճարում, Պեչ քաղաքի և Սոպոչանի վանքի տաճարի որմնանկարի եւ Սուրբ առաքյալների սրբապատկերների վրա։
Բյուզանդական ճարտարապետության ազդեցությունը հասել է իր գագաթնակետին 1300 թվականից հետո, երբ Սրաչո Նագորիանեում վերականգնվեցին Լևշիշկա Աստվածածին եկեղեցին եւ Գեորգի Պոբեդոնոսի տաճարը։
դարում Սերբիայի նկատմամբ թուրքերի հաղթանակը բացասական ազդեցություն ունեցել է ամբողջ սերբական արվեստի վրա, երկարատև հետ է ընկել սերբական տարածքների մշակութային եւ տնտեսական զարգացումը։
Եվ քանի որ ճարտարապետների և նկարիչների հիմնական պատվիրատուները եւ հովանավորները հենց ազնվականության և եկեղեցու ներկայացուցիչներն էին, ապա անկում է ապրել նաեւ սերբական արվեստը։
Այս ուղղությամբ աշխատել են նկարիչներ Կատարինա Իվանովիչ , Ջուրա Յակշիչ , Պավել Սիմիչ , Նովակ Ռադոնի եւ Ստևե Տոդորովիչ արվեստագետները։
Այդ բնագավառում են աշխատել սերբ նկարիչները. Յովա Պոպովիչ, Ուրոշ Կնեժևիչ, Սիմիչ Պաուլ, Ստևե Տոդորովիչ, Ջորջե Կրստիչ և այլք։
Դիմանկարային նկարչության պատկերասրահում ընդգրկված էին սերբ քահանաների, սպաների, քաղաքացիական անձանց' իրավաբաններ, դասախոսներ, գրողներ, հարուստ վաճառականներ եւ նրանց կանայք և այլն դիմանկարները։
Նեոկլասիցիզմը, որպես նոր ժամանակների գեղարվեստական ոճ, ի հայտ է եկել հետագա դարերի արվեստագետների աշխատանքներում. Ստեֆան Գավրիլովիչ, Յովանա Իսայլովի, Գեորգի Միշկովիչ եւ Միխայլո Ժիվկովիչ։
Նոր մոտիվներ, լանդշաֆտային նկարչություն, մեռած տեսարաններ, կյանքի տեսարանների ժանր եւ նոր մտքեր են բերել Մյունխենի ուսանողներ Միլոշ Տենկովիչը, Ջորջա Կրստիչը և Ջորջա Միլովանովիչը։
Հայտնաբերվել են պատմական գեղանկարներ, որոնցից են Պայա Յովանովիչի «Սեբերի արտագաղթը» , Մարկ Մուրատի «Դուշանի մուտքը Դուբրովնիկ» եւ Պայա Յովանովիչի «Սերբական կայսրության հռչակումը» մեծ եւ շքեղ կոմպոզիցիաները։
Այս ոճը հատկապես աչքի է ընկել Յակշիչը, որը հիացած էր և ազդվել է Ռեմբրանդտի լույսի եւ ստվերի խաղով և 1850-1870 թվականներին սերբական ռոմանտիզմը հասել է իր գագաթնակետին։
Հենց այդ պատճառով արեց ամէն ինչ , որպեսզի հայտնվի Բրուսիլովսկի թիմի կազմում, որը զբաղվում էր ամբողջապես կիսահաղորդիչների վրա հիմնված առաջին սովետական համակարգչի ստեղծմամբ։
Նա այդ ժամանակ տարվեց միկրոծրագրավորմամբ և ներշնչվեց Քեմբրիջի համալսարանի բրիտանացի գիտնական Մորիս Ուիլկսի գաղափարներով, որոնք վերաբերվում էին պրոցեսորի հիշողության մեջ պահպանվող ղեկավարվող մեխանիզմների միկրոկնախագծմանը:
Տնօրինության ցանկությամբ նոր սարքը պետք է պատրաստվեր ֆրանսիական -500 մոդելի նման, որը 1962թ. ներկայացված էր Մոսկվայում համակարգչային տեխնիկայի միջազգային կոնֆերանսի ժամանակ։
Երկար խորհելու և քննարկուման արդյունքում նախագծողներն, որոշեցին ստեղծել սեփական մեքենան, այլ ոչ թե կրկնօրինակեն, որոշում ընդունեցին ստեղծել ամբողջովին նոր համակարգիչ։
Նաիրին 1963 թվականին Երևանի մաթեմատիկական մեքենաների գիտահետազոտական ինստիտուտի կողմից մշակած երկրորդ սերնդի համակարգիչ է եղել, որն ստեղծվել է ճարտարագիտական նպատակների համար։
Մայքլը փրկում է իր հորը կրկնակի հարձակումից, և հասկանալով, որ իր ավագ եղբայր Սանիին չի հաջողվել հաղթահարել ստեղծված իրավիճակը, ստիպված ընդունում է առաջարկը պայքարելու թշնամական կլանների դեմ։
Կոռլեոնե կլանի կողմից մշակված պլանով, Մայքլը ռեստորանում ընթրիքի ժամանակ սառնասրտորեն սպանում է Սոլոցոյին և վարձում նրան որպես կապիտան Նյու Յորքի ոստիկանություն ՄակԿլասկիում։
Կրկնակի սպանության շուրջ ձևավորված աղմուկը ստիպում է Կոռլեոնե կլանին Մայքլին երկու տարով ուղարկել Սիցիլիա, որտեղ նա ապրում է մի խուլ վայրում՝ հարաբերական հանգստության մեջ և ամուսնանում սիցիլիացի աղջիկ Ապոլոնիի հետ, որը գրավել էր նրան առաջին հայացքից։
Դոն Մայքլ Կոռլեոնե , մտացածին հերոս քրեական վետեր Մարիո Պյուզոյի «Կնքահայր» «Սիցիլիացի» և կինոեռագրություն Ֆրենսիս Ֆորդ Կոպպոլայի մասին Կոռլեոնեյի մաֆիոզ կլանում։
Երեք ֆիլմերի սյուժետները «Կնքահայր» ֆիլմը պատմում է Կոռլեոնեյի վերափոխման մասին, որ երկրորդ համաշխարհային պատերազմի հերոսը ոչ թե ցանկանում որեւէ բան անել իր հոր մութ գործերով, այլ կա մի դաժան մաֆիա բոս, որը կարող է սպանել նույնիսկ իր եղբորը։
Ֆրեդոն ձկնորսության ժամանակ սպանվում է՝ հենց այն պահին, երբ աղոթում էր Մարիամ Աստվածածնին (Ֆրեդոն հույս ուներ, որ եթե աղոթի, ապա մեծ ձուկ կորսա Մայքլի երեխայի համար)։
Սակայն նախընտրական փուլում մինչև 70 տարեկան քաղաքացիները կարող են հրաժարվել քվերակելուց, եթե նրանք ընտրություններից 48 ժամ առաջ իրենց ցանկության մասին հայտնեն ընտրական իշխանություններին։
Քաղաքացին պարտավոր է․ այցելել ընտրական տեղամաս, գրանցվել ընտրողների ցուցակում, ստանալ քվեաթերթիկ, մտնել ընտրախցիկ, կատարել համապատասխան նշում և այն գցել քվեատուփի մեջ։
Այստեղ քվեարկությունը պարտադիր է 18-65 տարեկան քաղաքացիների համար, իսկ ոչ պարտադիր՝ 16-17 տարեկան, 65-ից բարձր տարիք ունեցող և կրթություն չունեցող քաղաքացիների համար։
Նման միջոցների կողմնակի արդյունքը լինում է այն, որ բացակայում է ընտրողների սեփական հետաքրքրությունը ընտրությունների նկատմամբ, որը կասկածի տակ է դնում քվեարկման անկեղծությունն ու արդարացվածությունը։