polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ક્રિકેટના દડાઓ તોફાની કહી શકાય એ હદના સખત હોય છે અને અત્યંત ઘાતક બનવાની ક્ષમતા ધરાવે છે જેના કારણે આજના બેટ્સમેન અને નજીકના ફિલ્ડરો ઘણીવાર માથાનું રક્ષણ કરતા સુરક્ષાકવચ પહેરેલા જોવા મળે છે. 1998માં બાંગ્લાદેશની ક્લબ કક્ષાની મેચમાં ક્રિકેટર રમણ લાંબાને ફોરવર્ડ શોટ લેગ ખાતે ફિલ્ડિંગ ભરતી વખતે માથામાં દડો વાગ્યો હતો અને આ મરણતોલ ફટકાને કારણે તેનું અવસાન થઈ ગયું હતું. આ સિવાય પ્રથમ કક્ષાની મેચમાં મેદાનમાં ઇજા થવાને કારણે ક્રિકેટરનું મૃત્યુ થયું હોય એવા અત્યાર સુધી માત્ર બે કિસ્સાઓ જ નોંધાયા છે. આ બેય ઇજાઓ બેટિંગ કરતી વખતે જ થઈ છે. 1870માં લોડ્સના મેદાન ખાતે માથામાં દડો વાગવાને કારણે નોટિંગહામશાયરના જ્યોર્જ સમરનું અને 1958-59માં કાયદા-એ-આઝમની ફાઇનલ મેચ વખતે હૃદય પર દડો વાગવાને કારણે કરાંચીના વિકેટ કિપર અબ્દુલ અઝીઝનું અવસાન થયું હોવાની ઘટનાઓ નોંધાઈ છે. આ સિવાય લેન્કેશાયરના ઇયાન ફોલીનું 1993માં વાઇટહેવન વતી રમતી વખતે દડો વાગ્યા પછી મૃત્યુ થયું હતું.
ક્રિકેટના દડો કોર્કની અંદરના ભાગ દ્વારા બને છે, જેની આસપાસ કઠણ રીતે બાંધેલી દોરીનુ આવરણ હોય છે. આ રચનાને સહેજ ઊંચા સિલાઈના ઓટણ વડે લેધરથી આવરી લેવામાં આવે છે. ઉચ્ચ સ્તરની રમત માટે હંમેશા ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા દડાની જ પસંદગી કરવામાં આવતી હોય છે. ક્રિકેટના દડાનું લેધરનું આવરણ લેધરના ચાર ટુકડાઓની મદદથી સંયુક્ત રીતે બનાવવામાં આવે છે અને આ રચના નારંગીની છાલને મળતી આવે છે. જોકે ક્રિકેટના દડાની બનાવટની ખાસિયત એ છે કે એનો અર્ધગોળાકારભાગ બીજા અર્ધગોળાકારની સરખામણીમાં કાટખૂણે ફેરવેલો હોય છે. બોલની નજરે પડે એવી સિલાઈ બનાવવા માટે કુલ ટાંકાઓની છ હારો સાથે બોલના બેય અર્ધગોળાકારોને દોરી સાથે સીવવામાં આવે છે. લેધરના ટુકડાઓના બાકી બચેલા બે ટુકડાઓની સિલાઇ આંતરિક રીતે જ કરી લેવામાં આવે છે. બે ટુકડાના આવરણવાળા નીચી ગુણવત્તાવાળા દડા તાલીમ માટે અને એની ખરીદ કિંમત પણ ઓછી હોવાના કારણે નીચલા સ્તરની રમતમાં વપરાશ માટે બહુ લોકપ્રિય છે.
ક્રિકેટ દડો એ એક પ્રકારનો સખત અને કડક દડો છે જેનો ઉપયોગ ક્રિકેટ રમવા માટે થાય છે. પ્રથમ શ્રેણીના ક્રિકેટના સ્તર પર રમવા માટેના કોર્ક અને લેધરના બનેલા ક્રિકેટના દડા માટે અનેક નિયમો ઘડાયેલા છે. જોકે આમ છતાં અનેક ભૌતિક પરિબળોની મદદથી પ્રમાણિત દડા સાથે છેડછાડ કરીને બોલિંગને વધારે ધારદાર કરવાના અને બેટ્સમેનને મૂંઝવણમાં મૂકી દેવાના પ્રયોગો થતા રહે છે. દડો હવામાં અને મેદાનમાં કઈ રીતે ઉછળે છે એનો મોટો આધાર દડાની સ્થિતિ અને દડો ફેંકનારા બૉલરના પ્રયાસો પર હોય છે. જ્યારે ક્રિકેટના દડાની ઉપર અનુકૂળ પરિસ્થિતી મેળવવા માટે કામ કરવામાં આવે છે ત્યારે ફિલ્ડીંગ બાજુએ અનુકૂળ પરિસ્થિતી એક ચાવીરૂપ ભૂમિકા બને છે. ક્રિકેટનો દડો એવું પ્રાથમિક માધ્યમ છે જેને ફટકારીને રન લેવું સલામત છે કે પછી દડાને બાઉન્ડ્રીની બહાર મેળવી શકાય છે એ નક્કી કરીને પછી બેટ્સમેન રન બનાવી શકે છે.
ટેસ્ટ ક્રિકેટ અને બીજી સ્થાનિક કક્ષાએ રમાતી મોટાભાગની રમત અનેક દિવસો સુધી ચાલે છે અને એમાં વપરાતો દડો પરંપરાગત રીતે લાલ રંગનો હોય છે. ઘણી એક દિવસીય ક્રિકેટ મેચોમાં, દડાનો રંગ સફેદ હોય છે. આ સિવાય તાલીમ દરમિયાન અથવા તો બિનસત્તાવાર મેચોમાં વિન્ડ બૉલ અથવા તો ટેનિસ દડાનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. ક્રિકેટ મેચો દરમિયાન દડાની ગુણવત્તા એ રમવા માટે નકામો થઈ જાય એ સ્તર સુધી બદલાતી હોય છે અને આ બદલાવના દરેક તબક્કા દરમિયાન એના ગુણધર્મોમાં સતત ફેરફાર થતો રહે છે જેની મેચના પરિણામ પર ભારે અસર પડે છે. આ કારણે જ મેચ દરમિયાન ક્રિકેટના સત્તાવાર નિયમોમાં જેટલી મંજૂરી આપવામાં આવી છે એની લક્ષ્મણરેખાની બહાર દડામાં ફેરફાર કરવા પર પ્રતિબંધ છે અને આ કારણે જ જ્યારે દડા સાથે નિયમોની બહાર જઈને છેડછાડ કરાય છે ત્યારે બૉલ ટેમ્પરિંગનો મુદ્દો અગણિત વિવાદોનું કારણ બને છે.
ચર્ચા પ્રમાણે પ્રિન્સ ઓફ વેલ્સ, ફ્રેડરિકનું મૃત્યુ પણ ક્રિકેટ દડો વાગવાને કારણે ઊભી થયેલી અનેક શારીરિક જટિલતાઓને કારણે થયું હતું. જોકે આ વાત સાવ ખોટી સાબિત થઈ હતી. હકીકતમાં ફ્રેડરિકને માથા પર એક દડો વાગ્યો તો હતો, પણ તેના મૃત્યુનું કારણ ફેફસાંમાં ફાટેલી એક ગાંઠ હતી. આ સિવાય 1971માં ફિલ્ડિંગ ભરતી વખતે ગ્લેમોર્ગન ખેલાડી રૉજર ડેવિસને માથા પર દડો વાગવાને કારણે તે મૃત્યુના મુખમાં પહોંચી ગયો હતો. ભારતીય ખેલાડી નરીમાન કોન્ટ્રાક્ટરને વેસ્ટ ઇન્ડિઝના પ્રવાસ વખતે માથામાં દડો વાગતા તેમણે ફરજિયાત નિવૃત્તિ લેવી પડે એવી સ્થિતિ ઊભી થઈ ગઈ હતી.
ક્રિકેટના દડા ખર્ચાળ છે. 2007માં ઇંગ્લેન્ડમાં પ્રથમ શ્રેણીના ક્રિકેટમાં વપરાયેલા પ્રત્યેક દડાની કિંમત 70 પાઉન્ડ સ્ટર્લિંગ આંકવામાં આવી હતી. ટેસ્ટ મેચ ક્રિકેટમાં એક દડો ઓછામાં ઓછી 80 ઓવર માટે વપરાય છે. વ્યવસાયિક વન-ડે ક્રિકેટમાં દરેક મેચમાં ઓછામાં ઓછા બે દડાનો વપરાશ થાય છે. શીખાઉ ક્રિકેટરો મોટાભાગે જૂના દડાનો અથવા તો એના સસ્તા વિકલ્પનો ઉપયોગ કરે છે. આ પરિસ્થિતિમાં દડાની પરિસ્થિતિમાં આવતા ફેરફારોને કારણે એવો અનુભવ નથી થતો જેવો અનુભવ વ્યવસાયિક ક્રિકેટના દાવ વખતે થાય છે.
1996ના વર્લ્ડ કપ દરમિયાન જ્યારે એક દિવસીય આંતરરાષ્ટ્રીય મેચો રમાઈ હતી ત્યારે બેય અમ્પાયરો પાસે તેમના દડા હતા. દરેક ઓવર પછી મુખ્ય અમ્પાયર પાસેથી દડો લેગ અમ્પાયરને આપવામાં આવતો હતો અને તેઓ જ ફિલ્ડિંગ કરી રહેલી ટીમને એક ઓવર એટલે કે છ સત્તાવાર દડાની બોલિંગ કરવા માટે દડો આપતા હતા અને ઓવર પછી દડો પાછો લઈ લેતા હતા. બીજો અમ્પાયર પણ આ પ્રક્રિયાનું પુનરાવર્તન કરે છે. અને બસ આ રીતે જ એ સમયે એક દિવસીય આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ રમાતી હતી, કારણ કે સફેદ દડો વારંવાર ગંદો થઈ જતો હતો.
તમામ ઓ.ડી.આઈ. મેચો કોકાબુર્રા દડાઓની મદદથી રમવામાં આવે છે પણ ભારતમાં ટેસ્ટ મેચો એસજી ક્રિકેટ દડાઓની મદદથી રમવામાં આવે છે. ઇંગ્લેન્ડ જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય ટેસ્ટ મેચનું આયોજન કરે છે ત્યારે તે "ડ્યુક ક્રિકેટ દડા"ઓનો ઉપયોગ કરે છે જ્યારે બાકીના બધી ટેસ્ટ મેચોમાં કોકાબુર્રા દડાઓનો વપરાશ થાય છે.
9 થી 163.0 ગ્રામ જેટલા વજનનો ક્રિકેટનો દડો એની સખતાઈ તથા એને વાપરતી વખતે થતી ઇજાને કારણે જાણીતો છે. ક્રિકેટ રમતી વખતે રક્ષણાત્મક સાધનોની શોધ માટેનું મુખ્ય કારણ ક્રિકેટનો જોખમી દડો છે. ક્રિકેટ મેચો દરમિયાન દડાને કારણ ઘણીવાર ઇજા થવાના પ્રસંગ બને છે અને આ દડો ગણ્યાગાંઠ્યા કિસ્સાઓમાં તો જીવલેણ પણ સાબિત થયો છે.
1998માં ઢાકામાં ક્લબ કક્ષાની મેચમાં ભારતીય ક્રિકેટર રમણ લાંબાને તેના માથા પર ક્રિકેટનો દડો વાગવાથી અવસાન થયું હતું. લાંબા હેલ્મેટ પહેર્યા વગર શોર્ટ લેગ ફિલ્ડિંગ ભરતો હતો અને બેટ્સમેન મેહરાબ હુસેને ફટકારેલો દડો માથામાં વાગ્યો અને તે માથામાં અથડાઈને વિકેટ કિપર ખાલીદ મસુદ પાસે ઉછળીને આવ્યો હતો.
2009માં સાઉથ વેલ્સ ખાતે ફિલ્ડર દ્વારા ફેંકવામાં આવેલો દડો ક્રિકેટ અમ્પાયરના માથા પર વાગતા અમ્પાયરનું મૃત્યુ થઈ ગયું હતું.
શ્રી રામજી મંદિરની પ્રથમ સ્થાપના ટાંક તથા લોહાણા પરિવારે કરાવેલ. ત્યાર બાદ પુન: સ્થાપના સંવંત ૨૦૪૫ તારીખઃ ૨૨-૦૫-૧૯૮૯માં શિખર બદ્ધ મંદિર બંધાવેલ.ત્યારબાદ ભુકંપ ૨૬-૦૧-૨૦૦૧માં મંદિર ધ્વંશ થઈ જતાં વૈશાખ સુદ ૬ ૨૬ એપ્રિલ ૨૦૦૪માં ફરી પથ્થરબદ્ધ મંદિરની પુન: સ્થાપના થઈ. મંદિરનો મુખ્ય દ્વાર ઉત્તરાભિમુખે છે. મંદિરની સ્થાપના વખતે મહાયજ્ઞનું આયોજન કરેલ જેમાં ૨૬ હવનકુંડ રાખેલ. માળિયા-મિયાંણાના પ્રખર વિદ્યવાન વેદાચાર્ય જાની નારણબાપાના વરદ્‌હસ્તે મંદિરમાં દરેક દેવની મૂર્તિ પ્રતિષ્ઠા કરેલ. રામજી મંદિરની સાથે જ શ્રી જાગનાથ મહાદેવનું મંદિર આવેલું છે. જેમાં મૂર્તિની સ્થાપના રૂપાબાપા સવાણીએ કરાવેલ. શ્રી રામજી મંદિરની પાછળની ભાગે શ્રી મહાદેવનું મંદિર આવેલું છે. આ મંદિરની સ્થાપના માણામોરા ગામ જ્યાંરે વસ્યું ત્યારે ગામના ટાંક પટેલ એ સ્થાપના કરેલ હતી.
માણામોરા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા જામનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા જોડિયા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ભીમકટા ,દૂધઈ અને પાડાબેકર માણામોરાના પડોશમાં આવેલા ગામો છે. માણામોરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ,મગ,મઠ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો, અજમો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી, ચબુતરો, તળાવ તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. અહીંના લોકો કાઠિયાવાડી બોલી બોલે છે. અહીં ખેતી લાયક મોટાભાગની જમીન કાળી અને ખારાસ વાળી છે, તેથી અહીં સૂકી ખેતી થાય છે.
માણામોરા ગામમાં એક નાનું તળાવ આવેલ છે.તળાવને કાંઠે રાજાઘાટ કહેવાય છે. તળાવને કાઠે મોટા પીરની જગ્યા આવેલી છે. તળાવમાં કુંજ, બતક, બગલો જેવા પક્ષી તથા કાચબા જેવા જળચર પ્રાણીઓ જોવા મળે છે. ચોમાસામાં તળાવ ભરાય જતા ઓક્ટોબર-નવેમ્બરથી કુંજ પક્ષીના ટોળેટોળા અહીં પડાવ નાખતા. ફેબ્રુઆરીની શરૂઆત સુધીમાં આ કુંજ પક્ષીઓ પોતાના વતન પરત ફરતા.
માણામોરા ગામમાં પ્રવેશ થતાં જ ચબુતરો બનાવેલ છે. આ ચબુતરો ૧૪ જાન્યુઆરી ૨૦૦૧ના રોજ બનાવવામાં આવ્યો હતો હતો. આ ચબુતરાની જમીન ચોથાણી પરિવારે આપેલ હતી. આ ચબુતરો વીરજીભાઈ આંણદાભાઈ ગાંગાણી પરિવારે બંધાવી આપેલ. મહંતશ્રી સુગ્રીવદાસ બાપુના વરદ્‌ હસ્તે ખુલ્લો મુકવામાં આવ્યો હતો.
માણામોરા ગામમાં પ્રવેશ પહેલા જ શ્રી કૈળાવાળા હનુમાનજીનું મંદિર આવેલ છે. આ મંદિરનો જીર્ણોદ્ધાર ઈ.સ ૨૦૦૪માં કરેલ છે. મંદિરની અંદરના ભાગે વિશાળ કેળાંનું વૃક્ષ છે.
માણામોરા ગામનું નુતન પ્રવેશ દ્વાર સંવંત ૨૦૫૦, ઈ.સ ૧૯૯૪માં સુરત યુવક મંડળે બંધાવી આપેલ. મનજીભાઈ બેચરભાઈ કાશીયાણીની દેખરેખમાં આ નુતન પ્રવેશ દ્વાર નિર્માણ પામેલ છે.
સંસ્કૃત કાવ્યો અને નાટકોના એમણે કરેલા અનુવાદો એમનું સૌથી મહત્ત્વનું પ્રદાન છે. રસિકતા અને પાંડિત્ય સાથે યથાર્થ ભાષાંતર કેવાં થઈ શકે એના એ નમૂનાઓ છે. મૂળ કૃતિના મર્મને ગુજરાતીમાં ઉતારવામાં એમને અધઝાઝેરી
સફળતા મળી છે. ‘અમરુશતક’ , ‘ગીતગોવિંદ’ અને ‘છાયાઘટકર્પર’ એમના સંસ્કૃત કાવ્યોના અનુવાદ છે; તો ‘પ્રધાનની પ્રતિજ્ઞા’ , ‘સાચું સ્વપ્ન’ , ‘મધ્યમવ્યાયોગ’ અને ‘પ્રતિમા’
એ એમના ભાસનાં નાટકોના અનુવાદ છે. વિશાખદત્તનું ‘મદ્રારાક્ષસ’, ‘મેળની મુદ્રિકા’ ને નામે, હર્ષનું ‘પ્રિયદર્શિકા’, ‘વિન્ધ્યવનની કન્યકા’ ને નામે, કાલિદાસનું ‘વિક્રમોર્વશીયમ્’, ‘પરાક્રમની પ્રસાદી’ ને નામે એમણે
પ્રાચીનકાળથી સાહિત્યના માધ્યમ તરીકે પ્રચલિત પદ્યના અનેક માર્ગો છે, એને લક્ષમાં રાખી લેખકે અહીં ઋગ્વેદથી માંડી કવિ જયદેવ સુધીની પદ્યરચનાની મૌલિક વિચારણા કરી છે. ‘પદ્યની ઘટના’, ‘ઋક્કાલ’, ‘આક્યાનકાલ’, ‘સુત્તકાલ’
અને ‘કાવ્યકાલ’ એમ કુલ પાંચ ‘દ્રષ્ટિપાત’માં આ ગ્રંથ વહેંચાયેલા છે. ઉપરાંત ‘પદ્યરચનાના પ્રકાર’, ‘વનવેલી’, ‘પૃથ્વીનો ઇતિહાસ’ અને ‘પદ્યબંધની કસોટી અને બીજા પ્રશ્નો’ જેવા બીજા ચાર લેખો પણ સાથે જોડવામાં આવ્યા છે. અત્યંત
ધ્રુવ કેશવલાલ હર્ષદરાય, ‘વનમાળી’ : ભાષાવિદ, વિવેચક, સંશોધક, સંપાદક, અનુવાદક. જન્મ દહેગામ તાલુકાના બહિયેલમાં. ૧૮૭૬ માં મૅટ્રિક. ૧૮૮૨ માં બી.એ. ત્યારબાદ અમદાવાદની પ્રેમચંદ
રાયચંદ ટ્રેનિંગ કૉલેજમાં શિક્ષક. ત્યાંથી અમદાવાદની રણછોડલાલ છોટાલાલ હાઈસ્કૂલમાં. ૧૯૦૮ માં એ જ હાઈસ્કૂલમાં હેડમાસ્તર. ૧૯૧૫ માં ત્યાંથી નિવૃત્ત થઈ ગુજરાત કૉલેજ, અમદાવાદમાં ગુજરાતીના પ્રથમ પ્રાધ્યાપક તરીકે નિમાયા.
પ્રાચીન-મધ્યકાલીન કવિઓ વિશેનાં એમનાં સંપાદનો વિદ્વત્તાપૂર્ણ પ્રાસ્તાવિકો અને દ્યોતક ટિપ્પણોથી મહત્ત્વનાં બનેલાં છે. મધ્યકાલીન ભાષા અને સાહિત્યનો એમાં દ્રષ્ટિપૂર્વકનો અભ્યાસ છે. ભાલણની ‘કાદંબરી’ના પૂર્વભાગ નું
અને ઉત્તરભાગ નું સંપાદન કરવા ઉપરાંત એમણે ‘પંદરમા શતકનાં પ્રાચીન ગુર્જરકાવ્ય’ નું સંપાદન કર્યું છે. રત્નહાસકૃત ‘હરિશ્વન્દ્રાખ્યાન’ , અખાકૃત ‘અનુભવબિંદુ’ વગેરે એમનાં અન્ય સંપાદનો છે. વળી,
સાહિત્ય અને વિવચેન- ભા. ૧,૨ : કેશવ હર્ષદ ધ્રુવનાં લખાણોના સંગ્રહો. ભા. ૧ માં ગુજરાતી ભાષા અને સાહિત્યને લગતા લેખો સિવાયના, માસિકોમાં છપાયેલ મૌલિક કાવ્યો, ગદ્ય અને પદ્યના અનુવાદો તેમ
સાહિત્ય-ઇતિહાસને લગતે લેખો સંચિત થયેલા છે; જ્યારે ભા. ૨ માં ગુજરાતી ભાષાશાસ્ત્ર પરના તેમ જ ગુજરાતી સાહિત્ય અને ભાષાના વિકાસના અભ્યાસમાં ઉપયોગી બને તેવા લેખો છે. આ લેખોમાં સમભાવશીલ સંશોધકની સૂક્ષ્મ રુચિનો
ભાષાવિષયક સંશોધન અને સાહિત્યવિચારણા રજૂ કરતા એમના લેખો ‘સાહિત્ય અને વિવેચન’- ભા. ૧, ૨ માં સંગ્રહાયા છે; તો ૧૯૩૧ માં મુંબઈ યુનિવર્સિટી તરફથી યોજાયેલાં ઠક્કર વસનજી માધવજી વ્યાખ્યાનમાળાનાં
પિંગલવિષયક વિચારણા રજૂ કરતાં પાંચ વ્યાખ્યાનો ‘પદ્યરચનાની ઐતિહાસિક આલોચના’ રૂપે મળે છે. ‘રણપિંગળ’ પછીનો ગુજરાતીમાં છંદ પરનો આ બીજો પ્રમાણિત ગ્રંથ છે. એમાં ઋગ્વેદથી માંડીને અર્વાચીન સમયના છંદોનો
સંશોધનની સંસ્કૃત-પરંપરામાં એમનું પ્રદાન મૂલ્યવાન છે. ક્યારેક કલ્પના અને અનુમાનથી પાઠફેરફારમાં પ્રેરાતા હોવા છતાં એમનાં સંશોધન અને સંપાદન રુચિની પરિષ્કૃતતા અને સર્જકતાનો ઉન્મેષ બતાવે છે. એમના અનુવાદોમાં
પંડિતયુગમાં મણિલાલ દ્વિવેદી અને બાલારામ ઉલ્લાસરામ કંથારિયાના ગઝલસંસ્કાર ઝીલીને સરલ તળપદી ભાષામાં દલપતરીતિએ પોતીકી લોકભોગ્ય રચનાઓ ઉતારનારા આ કવિનાં ‘ચેમલી’ અને ‘બુલબુલ’ મહત્વનાં સળંગ કાવ્યો છે. ‘ચમેલી’ પંદર ખંડોમાં વિભક્ત સળંગ હરિગીતમાં ત્રણસો પંક્તિનું કાવ્ય છે; તો ‘બુલબુલ’ માં હરિગીત સાથે દોહરાનું મિશ્રણ કર્યું છે અને તેર અસમ ખંડોમાં એ ચારસો પંક્તિમાં રચાયું છે. એક જ છંદમા વિસ્તારથી લખાયેલાં આ કાવ્યોમાં શિષ્ટ શૃંગારનું નિરૂપણ છે. એકના એક ભાવોની પુનરાવૃત્તિથી ક્યાંક એકતાનતા આવી જતી હોવા છતાં વિષય અને રજૂઆતમાં આ રચનાઓ લાક્ષણિક બની છે. ‘હરિધર્મશતક’ ની બસો પંક્તિઓમાં, ધર્મગ્રંર્થોનાં અનિષ્ટ તત્વોનો ઉપહાસ કર્યો છે. ‘અમારાં આંસુ’ અને ‘મધુભૂત’ પણ એમનાં કાવ્યો છે.
તેમનો જન્મ સુરતમાં થયો હતો. ૧૮૮૭માં પૂનાની કૉલેજ ઑવ સાયન્સમાં જોડાયા. રાજકોટની ટ્રેનિંગ કૉલેજમાં શિક્ષક અને પછી ઉપાચાર્ય. ૧૮૯૬માં ભૂસ્તરવિદ્યાના અભ્યાસ માટે ઈંગ્લૅન્ડ-ગમન. ત્યાં બાર એટ લૉની ઉપાધિ પણ મેળવી. અમદાવાદમાં વકીલાત. ગુજરાતના ભૂસ્તરવિદ્યા મંડળના પ્રથમ સભ્ય ફેલો. રૉયલ એશિયાટિક સોસાયટીના માનાર્હ સભ્ય. રાજકોટની લૅન્ગ લાઈબ્રેરી અને વોટસન મ્યુઝિયમના સેક્રેટરી.
મરાઠી પર આધારિત ‘પૌરાણિક કોશ’ અને ‘ભૌગોલિક કોશ’ તથા રસાયનશાસ્ત્ર, અર્થશાસ્ત્ર અને પદાર્થવિજ્ઞાન પરનાં પાઠ્યપુસ્તકો રસાયનશાસ્ત્ર, અર્થશાસ્ત્ર અને પદાર્થવિજ્ઞાન પરનાં પાઠ્યપુસ્તકો તેમ જ ‘રણજિતસિંહ’ અને ‘શહેનશાહ પંચમજ્યોર્જ’ જેવા અનુવાદગ્રંથો પણ એમના નામે છે.
‘સાઠીના સાહિત્યનું દિગ્દર્શન’ એ એમનું સુપ્રતિષ્ઠ વિવેચન છે. એમાં ૧૮૫૦ થી ૧૯૧૦ સુધીના ગુજરાતી સાહિત્યની ઐતિહાસિક સમીક્ષા કરવાનો પહેલો પ્રયત્ન છે. ‘કાન્હદેપ્રબંધ’ નું ટિપ્પણ સહિત સંપાદન અને એનો સુગમ્ય પદ્યાનુવાદ નોંધપાત્ર છે.
ભારતીય ઓલિમ્પિક સંઘ ઓલિમ્પિક રમતો અને અન્ય આંતરરાષ્ટ્રીય રમતો ખાતે ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કરતાં રમતવીરોની પસંદગી માટેનું અને રમતો દરમ્યાન ભારતીય ટીમોના વ્યવસ્થાપન માટેનું જવાબદાર સંગઠન છે. તે ભારતીય કોમનવેલ્થ ગેમ્સ એસોસિએશન તરીકે પણ કામ કરે છે, જે કોમનવેલ્થ ગેમ્સ ખાતે ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કરતાં રમતવીરોની પસંદગી માટે પણ જવાબદાર છે.
સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતો વિશ્વનો દ્વિતીય ક્રમના દેશ, ભારતે તેના ઓલિમ્પિકના ઇતિહાસમાં કુલ મળીને માત્ર નવ ગોલ્ડ ચંદ્રકો જીત્યા છે, જેમાંથી માત્ર એક જ પુરુષોની હોકીના ક્ષેત્રમાં જીત્યો છે. 2000 સિડની ગેમ્સ ખાતે, મહિલાઓની વેઈટ લિફ્ટિંગ સ્પર્ધામાં ભારતે કાંસ્ય ચંદ્રક જીત્યો, જે મહિલાઓએ મેળવેલો તેનો સૌ પ્રથમ ચંદ્રક હતો.
ભારતીય ઓલિમ્પિક સંઘની સ્થાપના 1927માં કરવામાં આવી હતી અને તેના પ્રથમ પ્રમુખ સર દોરાબજી ટાટા હતા. ત્યારથી આ સંગઠન આંતરરાષ્ટ્રીય ઓલિમ્પિક કમિટિ તરફથી ભારતના રાષ્ટ્રીય ઓલિમ્પિક સંગઠન તરીકેની અધિકૃત ઓળખ પામ્યું છે. 1928માં તેમની જગ્યાએ મહારાજા ભૂપિન્દ્ર સિંહની નિમણૂક થઈ, જેઓ 1938 સુધી આ પદ પર રહ્યા.
આઈ.ઓ.એ. ના વર્તમાન પ્રમુખ વિજય કુમાર મલ્હોત્રા છે, જેઓ કલંક લગાડનારા આગાઉના પ્રમુખ કલમાડીના સ્થાને 26 એપ્રિલ 2011ના રોજ બદલી પામ્યા છે. વર્તમાન સમયમાં આઈ.ઓ.એ. ના સેક્રેટરી જનરલ અને ખજાનચી ક્રમશઃ રાજા રણધીર સિંહ અને શ્રીમાન અશોક કુમાર મટ્ટુ છે.
1305માં ફ્રાસમાં રહેતાં નવા પોપ ક્લેમેન્ટ પાંચમા, એ બે ઓર્ડરોના જોડાણની શક્યતા અંગેની ચર્ચા કરવા માટે ટેમ્પલર ગ્રાન્ડ માસ્ટર જેક્વાઝ ડે મોલય અને હોસ્પીટોલર ગ્રાન્ડ માસ્ટર ફુલ્ક ડે વીલ્લારેટ પત્ર મોકલ્યો. તેમાંથી કોઈ પણ તે વિચારને તાબે થયા નહીં, પણ પોપ ક્લેમેન્ટ દૃઢતાપૂર્વક આગ્રહને વશ રહ્યા, અને 1306માં તેમણે આ મુદ્દાની ચર્ચા માટે બંને ગ્રાન્ડ માસ્ટરોને ફાન્સ બોલાવ્યાં. ડે મોલય 1307ની શરૂઆતમાં પહેલાં આવ્યાં, પણ જે વિલ્લારેટે કેટલાંક મહિનાઓ માટે વિલંબ કર્યો. જ્યારે રાહ જોતી વખતે. ડે મોલય અને ક્લેમેન્ટ એ જગ્યા લઈ લેનાર ટેમ્પ્લર દ્વારા બે વર્ષ પહેલાં બનેલા હવાલાઓ અંગે ચર્ચા કરી. સમાન્યપણે તે વાતે સહમતિ સધાઈ કે હવાલાઓ ખોટા હતાં, પણ ક્લેમેન્ટએ સંશોધનમાં મદદ કરવા અંગે ફ્રાંસના રાજા ફિલિપ ચોથાને લેખિતમાં વિનંતી મોકલી. રાજા ફિલિપ તેના અંગ્રેજો સાથેના યુદ્ધથી ટેમ્પ્લરોના પહેલેથી જ ઋણી હતાં અને તેમના પોતાના હેતુ માટે તે અફવાઓને અટકાવી દેવાનું નક્કી કર્યું. તેમણે પોતાની જાતને ઋણથી મુક્ત થવાના માર્ગ તરીકે, ઓર્ડરની વિરૂદ્ધ પગલાં લેવા માટે ચર્ચની ઉપર દબાણ લાવવાનું શરૂ કર્યું.
ટેમ્પ્લરની નિર્ધનતાની સ્થિતી લાંબા સમય સુધી ન હતી. તેઓએ ક્લેરવોક્સના સેન્ટ બેર્નાર્ડ, એક મુખ્ય ચર્ચના નિરૂપક અને એન્ડ્રે ડે મોન્ટ્બાર્ડના ભત્રીજા સાથે સશક્ત હિમાયત કરી. ટેમ્પ્લરના પક્ષે તેમણે સચોટ જણાવ્યું અને લખ્યું, અને 1129માં ટ્રોયસ કાઉન્સીલ ખાતે ઓર્ડરને ચર્ચ દ્વારા અધિકૃત પણે પૃષ્ટિ આપવામાં આવી. આ ઔપચારિક આશીર્વાદ સાથે, ટેમ્પ્લરો સમગ્ર ખ્રિસ્તી સમાજમાં એક ઈષ્ટ પરોપકારી બની ગયું. અને પવિત્ર ભૂમિ મેળવવાની લડાઈમાં મદદ કરવામાં આતુર હતાં એવા પરિવારોમાંથી નાણાં, ભૂમિ, વેપારો અને ખાનદાન કુળમાં જન્મેલા પુત્રો મળવા લાગ્યાં. જ્યારે પોપ ઈનોસેન્ટ બીજાના પોપ આજ્ઞાપત્ર ઓમ્ને ડાટુમ ઓપ્ટીમમ રજૂ થયો ત્યારે ઓર્ડરને સ્થાનિક કાયદાઓના પાલનમાંથી મુક્તિ મળતાં 1139માં અન્ય મોટો ફાયદો થયો. આ નિર્ણયનો અર્થ છે કે ટેમ્પ્લરો તમામ સીમાઓ પરથી મુક્ત પણે પસાર થઈ શકતાં હતાં, તેમને કોઈ પણ કર ચૂકવવાની જરૂરિયાત નહતી અને પોપ સિવાય તમામ સત્તાધિકારીઓમાંથી તેમને મુક્તિ આપવામાં આવી હતી.
12મી સદીના મધ્યમાં, ચળવળમાં ભરતી આવવાની શરૂઆત થઈ. મુસ્લિમ સમાજ સાલાદીન જેવા અસરકારક નેતાઓ હેઠળ વધુ સંગઠિત બનવા લાગ્યાં, અને ખ્રિસ્તી પક્ષોમાં અને પવિત્ર ભૂમિ અંગે કૂટ પડવા લાગી. નાઈટ્સ ટેમ્પ્લર પ્રસંગોપાત બે અન્ય લશ્કરી ઓર્ડરો, નાઈટ્સ હોસ્પીટલર અને ટેઉટોનીક નાઈટ્સ સાથે ઝઘડો કર્યો, અને દશકાઓ સુધીના જમાતો વચ્ચેના મતભેદોથી રાજનીતિ અને લશ્કરમાં ખ્રિસ્તીઓનું સ્થાન નબળું પડી ગયું. મહત્વપૂર્ણ હાટ્ટીનના હાર્ન્સના યુદ્ધની સાથે ટેમ્પ્લરો જ્યારે કેટલાંક અસફળ ઝુંબેશોમાં જોડાયા બાદ, 1187માં સાલાદીનના દળો દ્વારા જેરુસલેમ પર કબ્જો કરી લેવામાં આવ્યો. ચળવળકારીઓએ 1229માં ટેમ્પ્લરની મદદ વિના તે શહેર ફરી વખત મેળવ્યું, પણ માત્ર સંક્ષિપ્ત રીતે તેને રાખ્યું. 1244માં ખ્વારેઝ્મી ટુર્કસએ ફરી વખત જેરુસલેમ પર કબ્જો કરી લીધો અને 1917 સુધી જ્યારે અંગ્રેજોએ ઓટ્ટોમન તુર્કસ પાસેથી કબ્જો ન કર્યું ક્યાં સુધી શહેર પશ્ચિમી નિયંત્રણ હેઠળ ન આવ્યું.
લગભગ 1119માં, ફ્ર્નેચ શૂરવીર હ્યુગસ ડે પાયેન્સ અને તેના સંબંધી ગોડફ્રેય ડે સેન્ટ-ઓમેર, પ્રથમ ચળવળના બે યોદ્ધાઓએ, આ તીર્થવાસીઓના રક્ષણ માટે મઠનું નિર્માણ કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો. જેરુસલેમના રાજા બાલ્ડવીન બીજો તેમની વિનંતીથી સહમત થયો અને કાબુ કરેલાં અલ અક્સા મસ્જિદમાં, ટેમ્પલ માઉટ ઉપર તેમને મુખ્ય મથકો બનાવવા માટે જગ્યા આપી. કારણ કે સોલોમન મંદિર લૂટાંયું તે અંગેની માન્યતા કરતાં વધારે ઊંડુ રહસ્ય ટેમ્પલ માઉન્ટમાં હતું. તેથી જેહાદીઓને સોલોમનના મંદિરનો અલ અક્સા મસ્જિદ તરીકે સંદર્ભ આપવામાં આવ્યો, અને તેથી આ સ્થળના નામ પરથી ઓર્ડરે પુઅર નાઈટ્સ ઓફ ક્રિસ્ત એન્ડ ધી ટેમપ્લ ઓફ સોલોમન અથવા "ટેમ્પ્લર" નાઈટ્સ નામ લીધુ. લગભગ 9 નાઈટ્સ સાથે ઓર્ડર પાસે ઘણાં ઓછા આર્થિક સ્રોતો હતાં અને જીવતાં રહેવા માટે દાન ઉપર આધાર હતો. એક ઘોડા ઉપર સવાર બે નાઈટ્સ તેનું પ્રતિક હતું, જે ઓર્ડરની દરિદ્રતા પર ભાર આપે છે.
તે બર્નાર્ડ ડે ક્લેરવૌક્સ અને હગ્ઝ ડે પેયેનસના સ્થાપક હતાં, જેઓએ ટેમ્પ્લર ઓર્ડર માટે ચોક્કસ વર્તણૂંકની આચારસંહિતા તૈયાર કરી હતી, જે આધુનિક ઇતિહાસકાર તરીકે લેટીન રૂલ તરીકે જાણીતા હતાં. તેની 72 કલમો નાઈટ્સ માટે આદર્શ વર્તણૂંક વ્યાખ્યાયિત કરતી હતી, જેમ કે તેઓએ પહેરવાના કપડાંના પ્રકારો અને તેઓ કેટલાં ઘોડાઓ રાખી શકે છે. નાઈટ્સ તેમનું ભોજન શાંત વાતાવરણમાં લેતાં હતાં, જે અઠવાડિયામાં ત્રણ વખતથી વધુ વખત ન હતું, અને તેના માટે કોઈ મહિલાઓ સાથે કે પોતાના પરિવારના સભ્યો સાથે પણ ભૌતિક સંપર્ક ન હતો. ઓર્ડરના માસ્ટર "ચાર ઘોડાઓ અને એક પાદરી અને ત્રણ ઘોડાઓ સાથે ક્લાર્ક અને બે ઘોડાઓ સાથે એક અધિકારી અને તેની ઢાલ અને ભાલો ઊંચકવા માટે એક ઘોડા સાથે અંગત નોકર"ની નિમણૂંક કરતાં. જેમ ઓર્ડરનો વિકાસ થયો, વધુ માર્ગદર્શિકામાં ઉમેરો થયો અને તેના અંતિમ સ્વરૂપમાં મૂળ 72 કલમોની યાદી કેટલાંય સૌ કલમોમાં વિસ્તાર પામી.
ટેમ્પ્લરોના ક્રમાંકના એરીસ્ટોક્રેટીક નાઈટ્સ, નાની ઉમંરના અધિકારીઓ અને પાદરીઓ, એમ ત્રણ વિભાગો હતા. નાઈટ્સને સરદારના વંશનો ઉદ્દગમ હોવા માટે અને સફેદ બાંય વિનાનો ખુલ્લો ઝભ્ભો પહેરવાની જરૂરિયાત હતી. તેઓ ભારે દળો, ત્રણ અથવા ચાર ઘોડાઓ અને એક અથવા બે પાટીદારોની જેમ સજ્જ રહેતાં. પાટીદારો સામાન્ય રીતે ઓર્ડરના સભ્યો ન હતાં, પણ તેઓને બહારની વ્યક્તિ રાખવાને બદલે તેમને ચોક્કસ સમયના ગાળા માટે હાયર કરવામાં આવ્યાં હતાં. ઓર્ડરમાં નાઈટ્સની નીચે અને અધિકારીઓ નિમ્ન સામાજિક સ્થિતીમાંથી આવેલાં હતાં. તેઓ ક્યાં તો એક ઘોડા સાથે હળવા દળોની જેમ સજ્જ હતાં અથવા ઓર્ડરની સંપત્તિનું વ્યવસ્થાપન કરવા જેવી અન્ય પદ્ધતિથી સેવા કરતાં હતાં, અથવા ઘરકામ અને વેપાર કરતાં હતાં. પાટીદારો ટેમ્પ્લર વર્ગના ત્રીજા બંધારણનું સર્જન કરી પાદરીઓને નિયુક્ત કરતાં હતાં જેઓ ટેમ્પ્લરોની આધ્યાત્મિક જરૂરિયાતોને જોતાં હતાં.
1118-119માં ઓર્ડરના સ્થાપક હુગ્યુસ ડે પાયેન્સથી શરુઆત કરતાં, ઓર્ડરની સૌથી વધુ ઓફિસ ગ્રાન્ડ માસ્ટરોની હતી, એ એવો દરજ્જો હતો જે જીવનભર માટે હતો, જો કે ઓર્ડરના લડાયક સ્વભાવને ધ્યાનમાં રાખતાં તેનો અર્થ ખૂબ ઓછા સમયગાળા માટે કરી શકાતો હતો. તમામ પણ ગ્રાન્ડ માસ્ટરોમાંના બેનું મૃત્યુ ઓફિસમાં થયું અને કેટલાંય લશ્કરી ઝુંબેશમાં મૃત્યુ પામ્યાં. ઉદા તરીકે, 1153માં એસ્કાલોનમા સીએઝ દરમિયાન ગ્રાન્ડ માસ્ટર બર્નાડ ડે ટ્રેમેલેય શહેરની દિવાલોમાં ગાબડું પાડી 40 ટેમ્પ્લરોના જૂથની ગોઠવણી કરી. જ્યારે બાકીના મુઝાહિદ્દીન લશ્કરે ટેમ્પ્લપરોનું અનુસરણ કર્યું ન હતું, ત્યારે તેમને ઘેરી લેવામાં આવ્યાં અને શિરવિચ્છેદન કરી નાખવામાં આવ્યું હતું, જેમાં તેમના ગ્રાન્ડ માસ્ટરનો પણ સમાવેશ થયો હતો. ગ્રાન્ડ માસ્ટર જીરાર્ડ ડે રીડેફોર્ડનું અકરેના સીએજ ખાતે 1189માં સલાદીન દ્વારા શિરવિચ્છેદન કરવામાં આવ્યું હતું.
ટેમ્પ્લરોની ગોઠવણી બર્નાર્ડના સીસટરસીન ઓર્ડરની જેમ મઠવાસીઓના ક્રમ તરીકે થઈ હતી, જે ગણના યુરોપમાં સૌ પ્રથમ અસરકારક આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠન તરીકે થતી હતી. સંગઠનના માળખામાં સત્તાધિકારીઓને મજબૂત સાંકળ હતી. મુખ્ય ટેમ્પ્લરની હાજરી સાથે દરેક દેશમાં (ફ્રાંસ, ઈંગ્લેન્ડ, આરાગોન, પોર્ટુગલ, પોઈટુઉ, એપુલીયા, જેરુસલેમ, ટ્રીપોલી, એન્ટીઓચ, એન્જૌઉ, હંગેરી અને ક્રૌટીયા) તે ક્ષેત્રમાં ટેમ્પ્લર માટે ઓર્ડરના માસ્ટર હોય છે. તેમાંના દરેક જેઓ પૂર્વમાં ઓર્ડરના લશ્કરી પ્રયાસો અને પશ્ચિમમાં તેમની આર્થિક પક્કડ એમ બંને પર દેખરેખ રાખે તેઓની આજીવન નિમણૂંક ગ્રાન્ડ માસ્ટરના શાસનને આધિન કરવામાં આવી હતી. કોઈ ચોક્કસ સંખ્યા નક્કી ન હતી, પણ તેવો અંદાજ છે કે જ્યારે ઓર્ડર શિખર પર હતું ત્યારં લગભગ 15000 થી 20000 ટેમ્પ્લરો હતાં, જેઓમાંથી માત્ર દશમાં ભાગના જ વાસ્તવિક નાઈટ્સ હતાં.
ટેમ્પ્લરો ઉત્તરમાં અન્ય શહેરો જેમ કે અકરના દરિયાઈકાંઠે તેમનું મુખ્ય મથક પુનસ્થાપિત કરવા દબાણ કરી રહ્યાં હતાં, જ્યાં તેઓએ પછીની સદી માટે રહ્યાં. પણ તેઓની મુખ્ય ભૂમિ ટોર્ટોસા અને એટલીટ પરની મજબૂત પકડ ચાલી જતાં, તેઓ તેને પણ 1291માં જ ગુમાવી ચૂક્યાં. તેઓનું મુખ્ય મથક સાઈપ્રસના ટાપુ લીમાસ્સોલ પર ખસી ગયું, અને તેઓએ નાના અર્વાદ ટાપુ પર, માત્ર ટોર્ટોસાથી કિનારાથી દૂર, લશ્કર તરીકે કબજો જાળવી રાખવાના પણ પ્રયત્નો કર્યાં. 1300માં, અર્વાદ ખાતે નવા આક્રમણ દબાણ દ્વારા મોન્ગોલોની સાથે લશ્કરી પ્રયત્નોના કોર્ડીનેશનમાં જોડાઈને કેટલાંક અન્ય પ્રયત્નો કર્યાં. 1302 અથવા 1303માં, તેમ છતાં, ઈજિપ્તીયન મામલુક્સથી અર્વાદના સીએજમાં ટાપુ ગુમાવી ચૂક્યાં. ટાપુ જતાંની સાથે ચળવળકારીઓ તેમનો છેલ્લો પગની પકડ પવિત્ર ભૂમિ પરથી ગુમાવી ચૂક્યાં.
નાઈટ્સે લાલ ક્રોસ અને એક સફેદ બાય વિનાના ઝભ્ભાની સાથે એક સફેદ સરકોટ પહેર્યો હતો. પાટીદારોએ કાળા અથવા કથ્થઈ બાંય વિનાના ઝભ્ભાની આગળ અને પાછળની બાજુએ એક લાલ ક્રોસની સાથે એક કાળું ઉપવસ્ત્ર પહેર્યું હતું. 1129માં કાઉન્સીલ ઓફ ટ્રોયેસ ખાતે ટેમ્પ્લરોને સફેદ બાંય વગરનો ઝભ્ભો નિર્દિષ્ટ કરવામાં આવ્યો હતો, અને મોટાભાગે 1147માં બીજી ચળવળની શરૂઆતમાં જ્યારે પોપ ઈયુજીનીયસ ત્રીજો, ફ્રાંસનો રાજા લુઈસ સાતમો અને ઘણાં અન્ય ઉમરાવોએ પેરિસ નજીક આવેલાં તેમના મુખ્ય મથક ફ્રેન્ચ ટેમ્પ્લરઓની મિટિંગમાં હાજરી આપી હતી, ત્યારે તેમના ઝભ્ભામાં ક્રોસ ઉમેરવામાં આવ્યો હતો. તેમના નિયમ અનુસાર, નાઈટ્સોએ સંપૂર્ણ સમય માટે સફેદ બાંય વિનાનો ઝભ્ભો પહેરવાનો હતો, ઉપરાંત તેને પહેર્યાં વિના ખાવું કે પીવું તેમના માટે વર્જિત હતું.
ટેમ્પ્લરો તેમના ઝભ્ભા પર જે લાલ ક્રોસ પહેરતાં હતાં તે શહાદતની નિશાની હતી અને લડતમાં મુત્યુ પામવાને શ્રેષ્ઠ આદર કે જે સ્વર્ગમાં પોતાની જગ્યા સુનિશ્ચિત કરવા તરીકે ગણતરી કરવામાં આવતી. ઓર્ડરના લડવૈયાએ માટે મૂળભૂત નિયમ એ હતો કે તેણે ટેમ્પ્લરનો ધ્વજ ઉપરથી નીચે પડી રહ્યો હોય તે સિવાય અને જો તેઓ હોસ્પીટલરસની જેમ ખ્રિસ્તી ઓર્ડરનું અન્ય જૂથ પહેલી વખત બનાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો હતો, ત્યારે પણ તાબે થવું ન જોઈએ. માત્ર દરેક ધ્વજાઓ પડી ગઈ હોય ત્યારે તેમને યુદ્ધ ભૂમિ છોડી જવાની પરવાનગી હતી. મધ્યયુગીન સમયમાં ટેમ્પ્લરોને પ્રતિષ્ઠા, ઉત્તમ તાલીમ અને ભારે શસ્ત્ર સરંજામની સાથે તેમની ધૈર્યતાનો આ અણનમ સિદ્ઘાંતએ, અત્યંત ભયજનક લડતમાં બળ પૂરું પાડવા માટે તૈયાર કર્યા હતાં.
ચળવળો સાથે ટેમ્પ્લરનું અસ્તિત્વ ખૂબ જ નિકટતાપૂર્વક જોડાયેલું હતું, જ્યારે પવિત્ર ભૂમિને ખોઈ નાખી ત્યારે ઓર્ડરની ઘેલછા માટે ટેકો આપ્યો હતો. ટેમ્પ્લરની ગુપ્ત શરૂઆત સમારંભની અફવાઓએ અવિશ્વાસનું સર્જન કર્યું અને ફ્રાંસના રાજા ફિલિપ ચોથાએ જે ઓર્ડરનો અત્યંત ઋણી હતો તેણએ પરિસ્થિતીનો લાભ લઈ લીધો. 1307માં, ફ્રાંસમાં ઓર્ડરના ઘણાં સભ્યોની ધરપકડો થઈ, યાતનાઓ આપી ખોટી કબૂલાત કરાવવામાં આવી અને પછી થાંભલા સાથે જડીને જીવતાં બાળવામાં આવ્યાં. રાજા ફિલિપના દબાણ હેઠળ પોપ ક્લેમેન્ટ વીએ 1312માં ઓર્ડરનું વિસર્જન કર્યું. યુરોપિયન માળખાનો એક મોટો ભાગ અચાનક ગાયબ થઈ જવાથી કલ્પનાઓ અને અટકળો વધી, જેણે આધુનિક સમયમાં જીવંત રહેલું નામ "ટેમ્પ્લર" રાખવામાં આવ્યું.
ઓર્ડરના છેલ્લા નેતા જતાં રહ્યાં બાદ, યુરોપની આસપાસ બાકી રહેલાં ટેમ્પ્લરોની કાં તો ધરપકડ કરવામાં આવી અથવા પોપના તપાસ હેઠળ તેમને પકડી લેવામાં આવ્યાં , નાઈટ્સ હોસ્પીટલરની જેમ અન્યને લશ્કરી આદેશોમાં લઈ લેવામાં આવ્યાં હતાં, અથવા કેદી બનાવવામાં આવ્યાં હતાં અને શાંતિ પૂર્વક જીવનના બાકીના દિવસો વ્યતીત કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. કેટલાંક પોપના નિયંત્રણથી બહારની બાજુએ અન્ય મુલકમાં નાસી ગયા હતાં, જેમ કે ધાર્મિક સામાજિક બહિષ્કારવાળા સ્કોટલેન્ટ અથવા સ્વીત્ઝરલેન્ડ. પોર્ટુગલમાં ટેમ્પ્લર સંગઠનોએ તેમનું નામ નાઈટ્સ ટેમ્પ્લરમાંથી નાઈટ્સ ઓફ ખ્રિસ્ત - ખ્રિસ્ત ના ઓર્ડરને જુઓ- કરવામાં આવ્યું.
ગ્રાન્ડ માસ્ટર ઓર્ડરના તમામ હિલચાલની દેખરેખ કરે છે, જેમાં પવિત્ર ભૂમિ અને પૂર્વ યુરોપની લશ્કરી હિલચાલ અને પશ્ચિમ યુરોપમાં ટેમ્પ્લરોના નાણાકીય અને વેપારી વિનિમયનો સમાવેશ થાય છે. કેટલાંક ગ્રાન્ડ માસ્ટરો યુદ્ધભૂમિના કમાન્ડર તરીકે સેવા પણ આપતાં હતાં, જો કે તે હંમેશા ડાહપણ ભર્યું ન હતું- હાટ્ટીન યુદ્ધભૂમિ ખાતે થયેલી નિષ્ફળતામાં ડે રીડેફોર્ડના યુદ્ધની નેતાગીરીની કેટલીય બેદરકારીભરી ભૂલોનો ફાળો રહેલો હતો. છેલ્લાં ગ્રાન્ડ માસ્ટર જેક્વાસ ડે મોલય હતાં, જેને રાજા ફિલિપ ચોથાના આદેશ દ્વારા 1314માં પેરિસમાં વધસ્તંભ બાળી મૂકવામાં આવ્યાં.
ઓર્ડર સમગ્ર ખ્રિસ્તી જગતમાં એક ઈષ્ટ પરોપકારી બની ગયું અને તેના સભ્યપદ અને સત્તામાં સતત વધારો થયો હતો એવું રોમન કેથોલીક ચર્ચ દ્વારા 1129ની આસપાસ સરકારીપણે સમર્થન આપ્યું. એક લાલ ક્રોસની સાથે લાક્ષણિક સફેદ બાંય વિનાના ખુલ્લા ઝભ્ભાઓમાં,ટેમ્પ્લર નાઈટ્સ, ચળવળોના સૌથી કુશળ લડવૈયાઓની ટુકડીઓમાંના એક હતાં. ઓર્ડરના બિન-લડાયક સભ્યો સમગ્ર ખ્રિસ્તી સમાજના એક મોટા આર્થિક માળખાનું સંચાલન કરતાં હતાં, નાણાકીય ટેક્નીકનું નવીનકરણ જે બેન્કીંગનું પ્રારંભિક સ્વરૂપ હતું અને સમગ્ર યુરોપ અને પવિત્ર ભૂમિ પર ઘણાં રક્ષણાત્મક બાંધકામ કર્યાં.