polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
રમણલાલ દેસાઈ ગુજરાતી નવલકથાકારઓ કનૈયાલાલ મુન્શી અને ધુમકેતૂના સમકાલીન હતા. તેઓ મોટાભાગે તેમની નવલકથાઓમાં ગુજરાતી પ્રજાના મધ્યમ વર્ગના જીવન અને પાત્રો માટે જાણીતા છે. તેમણે ટૂંકી વાર્તાઓ, નાટકો, કવિતાઓ, રેખાચિત્રો, પ્રવાસવર્ણનો, ઐતહાસિક નિબંધો, વિવેચન તેમજ જીવનવૃત્તાંત પણ લખ્યા છે.
સંયુક્તા નાટક તેમનું સૌપ્રથમ સાહિત્ય સર્જન હતું. તેમની પ્રથમ નવલકથા ઠગ ગુજરાતી સામાયિક નવગુજરાતમાં હપ્તાવાર પ્રકાશિત થઇ હતી.
૧૯૩૦ના સવિનય કાનૂન ભંગની ચળવળ દરમ્યાન સ્ત્રીઓએ સર્વ પ્રથમ વખત મોટા પ્રમાણમાં ભાગ લીધો. ગામડા અને શહેરોની હજારો સ્ત્રીઓએ આ સત્યાગ્રહમાં ભાગ લીધો હતો. ગાંધીજીએ કહ્યું હતું કે માત્ર પુરુષોજ દાંડી યાત્રામાં ભાગ લઈ શકશે પણ અંતમાં મહિલાઓએ પણ મીઠું બનાવીને વેચવાનું શરૂ કર્યું. વયસ્ક પ્રખર ગાંધીવાદી ઉષા મહેતાએ કહ્યું હતું કે, "અમારી વૃદ્ધ કાકીઓ અને મોટી કાકી અને દાદીઓ સુદ્ધાં ખારા પાણીની બાલદીઓ ભરી લાવતાં અને ઘરે ગેરકાયદે મીઠું પકવતાં. અને તેઓ મોટા અવાજે સૂત્રો બોલતા: "અમે મીઠાનો કાયદો તોડ્યો!'" લોર્ડ ઈરવીનના મતે સ્વતંત્રતાની ચળવળમાં સ્ત્રીઓનો વધતો જતો સહભાગ એક નવો અને ગંભીર મુદ્દો હતો. મહિલાઓના સહભાગ વિષે પ્રસિદ્ધ થયેલા સરકારી અહેવાલમાં જણાવ્યું હતું, "હજારો મહિલાઓ તેમના ઘરના અંધરામાંથી ફૂટી નીકળી. તેઓ કોંગ્રસમાં જોડાઈ અને પીકેટિંગના કાર્યમાં સહાયતા કરવા લાગી અને તેમની હાજરીને કરણે પોલીસ દ્વારા કરાતી કાર્યવાહી અસૌજન્ય પૂર્ણ લાગતી."
પેશાવરમાં મુસ્લીમ પશ્તુ જાતિના ગફાર ખાને ખુદાઈ ખિદમતગાર નામનું સંગઠન શરૂ કર્યું. તેમણે ૫૦,૦૦૦ અનુયાયીઓને સત્યાગ્રહની તાલિમ આપી. ૨૩ એપ્રિલ ૧૯૩૦ના દિવસે ગફારખાનની ધરપકડ થઈ. ખુદાઈ ખિદમતગારના અનુયાયીઓ પેશાવરના કિસ્સા કહાની બજારમાં જમા થયાં. બ્રિટિશ સરકારે સેના બોલાવીને નિશસ્ત્ર પ્રદર્શનકારીઓ ઉપર મશીનગનથી ગોળીબર કર્યો. જેમાં ૨૦૦-૨૫૦ લોકો માર્યા ગયા. પશ્તુન સત્યાગ્રહીઓ તેમને મળેલી તાલિમ અનુસાર અહિંસક રહ્યાં, અને શહીદ થયાં. બ્રિટિશ સેનાની એક ટુક્ડી રોયલ ગઢવાલ રેજીમેંટે નિશસ્ત્ર લોકો પર ગોળીઓ ચલાવવાની ના પાડી. આખી પલટનને સજા થઈ અમુકને જન્મ ટીપની સજા સુદ્ધાં થઈ.
મીઠાના સત્યાગ્રહ સ્વરૂપે શરૂ થયેલી ચળવળે એક વિશાળ આંદોલનનું સ્વરૂપ લીધું. આ સાથે બ્રિટિશ માલ અને કાપડનો પણ બહિષ્કાર કરવામાં આવ્યો. મહારાષ્ટ્ર, કર્ણાટક અને અન્ય મધ્ય ભારતીય ક્ષેત્રમાં જંગલ કાયદાનું ઉલ્લંઘન કરવામાં આવ્યું. પોતાના પાક અને જમીન જપ્ત થવાની ધમકી હેઠળ ગુજરાતના ખેડૂતોએ કર ભરવાનો બંધ કર્યો. બંગાળના મિદનાપુરના લોકોએ ચોકીદાર કર ન ભરીને વિરોધ દર્શાવ્યો. આને પરિણામે બ્રિટિશ સરકારે વધુ કડક કાયદા લાદ્યા. તેમણે પત્રાચારની ગુપ્તતા રદ્દ કરી અને મહસભા અને તેની સહાયક સંસ્થાઓને ગેરકાયદે જાહેર કરી. આવા કોઈ પણ દમનથી સવિનય કાનૂનભંગની ચળવળ અટકી નહી.
જ્યારે ગાંધીજીએ ભારતના પશ્ચિમ દરિયા કિનારે સમાંતર દાંદી યાત્રા કરી ત્યારે સી. રાજગોપાલાચારીએ તેને સમાંતર એવી યાત્રા પૂર્વી કિનારે કરી હતી. તેમની યાત્રા તે સમયના મદ્રાસ પ્રેસીડેંસીના તીરુચિરાપલ્લીથી શરૂ થઈ ને વેદર્ન્યામ નામના ગામ સુધી ચાલી. ત્યાં તેમણે ગેરકાયદેસર મીઠું બનાવ્યું અને તેમની પણ ધરપકડ થઈ. સી. રાજગોપાલાચારી સ્વતંત્ર ભરતના સર્વ પ્રથમ ગવર્નર જનરલ બન્યાં હતાં
કલકત્તા, કરાંચી અને ગુજરાતમાં આ લડત હિંસક બની હતી. આ વખતે ગાંધીજી મક્કમ રહ્યા અને તેમણે અસહકારની ચળવળની જેમ અ ચળવળ પાછી ના ખેંચી. તેમણે લોકોને હિંસા છોડવાની સલાહ આપી. સાથે સાથે તેમણે ચિત્તગોંગ ઘટનામાં શહીદ થયેલા ક્રાંતિકારીઓના માતા-પિતાને તેમના પુત્રોએ આપેલા આદર્શ બલિદાન બદલ અભિનંદન આપ્યા હતાં અને કહ્યું હતું કે સૈનિકનું મૃત્યુ ક્યારેય દુ:ખનું કારણ ન હોવું જોઈએ.
મીઠું બનાવીને કે ગેરકાયદેસર રીતે વેચાતું મીઠું ખરીદીને કરોડો લોકોએ સવિનય કાનૂનભંગની શરૂઆત કરી. ભારતના દરિયા કિનારે મીઠું ગેરકાયદેસર વેચાતું હતું. ગાંધીજી દ્વારા જાતે બનાવાયેલા મીઠાની ચપટી ૧૬૦૦ રૂપિયામાં તે જમાનામાં વેચાઈ હતી. તેના પ્રતિધાત રૂપે અંગ્રેજ સરકારે તે મહિનાના અંત સુધી ૬૦,૦૦૦ લોકોને અટકાયતમાં લીધા.
અંગ્રેજ સરકારે મીઠા પર લગાડેલા કરના વિરોધમાં ગાંધીજીએ દાંડી યાત્રા અને મીઠાનો સત્યાગ્રહ કર્યો. આ સત્યાગ્રહ સવિનય કાનૂનભંગનો ભાગ હતો. દાંડી યાત્રાને અનુલક્ષીને દેશમાં ઠેર ઠેર સવિનય કાનૂન ભંગની ચળવળ શરૂ થઈ.
2002માં બેન્સન એન્ડ હેજીસ કપ પૂરો થયા પછી, ઇસીબી ને તેના સ્થાને અન્ય એક દિવસીય સ્પર્ધાની જરૂર હતી. ઘટતાં જતાં પ્રેક્ષકો અને ઓછી થયેલી સ્પોન્સરશીપના સંદર્ભે ક્રિકેટની વિવિધ સત્તાઓ આ રમતની લોકપ્રિયતાને યુવાન પેઢીમાં વધારવા માગતી હતી. ક્રિકેટના લાંબા સ્વરૂપને લીધે તેનાથી દૂર થઇ ગયેલા હજારો પ્રસંશકોને ઝડપી અને ઉત્સાહપૂર્ણ ક્રિકેટ પૂરું પાડવાના હેતુથી આ નવા સ્વરૂપની શરૂઆત કરવામાં આવી હતી. ઇસીબી ના માર્કેટિંગ મેનેજર સ્ટુઅર્ટ રોબર્ટ્સને 2001માં કાઉન્ટી ચેરમેનને દરેક દાવમાં 20 ઓવર ધરાવતી રમતની દરખાસ્ત કરી, જેને નવા સ્વરૂપનાં પક્ષમાં 11-7 મતોથી વધાવી લેવામાં આવી હતી. નવી રમતના યોગ્ય નામની વિચારણા માટે એક મીડિયા જૂથને આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું અને ટ્વેન્ટી20 નામ પર પસંદગીનો કળશ ઢોળવામાં આવ્યો. ટ્વેન્ટી20 ક્રિકેટ ટી20 ક્રિકેટ તરીકે પણ ઓળખાય છે. પર્થ, પશ્ચિમ ઓસ્ટ્રેલિયાના એક ગણિતશાસ્ત્રી ડો.જ્યોર્જ ક્રિસ્ટોસ પણ દાવો કરે છે કે તેમણે 1997માં આઇસીસી અને ઇસીબી ને આ જ સ્વરૂપની દરખાસ્ત કરી હતી.
ઇન્ડિયન પ્રીમિયર લીગ દ્વારા પણ ટ્વેન્ટી20એ ક્રિકેટના ઘણા પ્રસંશકોને આકર્ષ્યા છે. 2008માં ભારતમાં યોજાયેલી પ્રથમ ઇન્ડિયન પ્રીમિયર લીગે તો ક્રિકેટનો ચહેરો જ બદલી નાખ્યો છે. આ લીગમાં સેંકડો ખેલાડીઓ સાથે કોન્ટ્રાક્ટ કરવામાં આવ્યાં અને બિલિયન ડોલર્સથી વધુનું રોકાણ પણ તેમાં થયું હતું.લીગમાં રાજસ્થાન રોયલ્સ ટીમ વિજેતા બની હતી, જ્યારે ચેન્નઇ સુપર કિંગ્સ રનર્સ-અપ રહી હતી. તેની બીજી આવૃત્તિ દક્ષિણ આફ્રિકામાં યોજાઇ હતી, જેમાં ડેક્કન ચાર્જર્સ ફાઇનલમાં રોયલ ચેલેન્જર્સને હરાવીને વિજેતા રહ્યું હતું.ઘણાં પડકારો અને વિવાદો છતાં ત્રીજી વખત આ ટુર્નામેન્ટ ભારતમાં રમાઇ હતી. જેમાં ચેન્નઇ સુપર કિંગ્સ વિજેતા બની હતી અને મુંબઇ ઇન્ડિયન્સ રનર્સ-અપ રહી હતી.
ઓકલેન્ડના ઇડન પાર્કમાં 17 ફેબ્રુઆરી 2005ના રોજ રમાયેલી પુરુષોથી પ્રથમ સંપૂર્ણ આંતરરાષ્ટ્રીય ટ્વેન્ટી20 મેચમાં ઓસ્ટ્રેલિયાએ ન્યુઝીલેન્ડને હરાવ્યું હતું. આ મેચ હળવી શૈલીમાં રમાઇ હતી - જેમાં બંને ટીમોએ 1980ના વર્ષોમાં પહેરાતી કિટ પહેરી હતી. ન્યૂઝીલેન્ડની ટીમે તો બીજ બ્રિગેડ દ્વારા પહેરાતી કિટની નકલ જ કરી હતી. બીજ બ્રિગેડની વિનંતીને પગલે કેટલાક ખેલાડીઓએ તો 1980ના વર્ષોમાં લોકપ્રિય હોય તેવા દાઢી/મૂછ અને વાળની સ્ટાઇલ રાખીને શ્રેષ્ઠ રેટ્રો દેખાવ સ્પર્ધામાં ભાગ પણ લીધો હતો. આ મેચમાં ઓસ્ટ્રેલિયા જીતી ગયું હતું, અને પરિણામ જેમ ન્યુઝીલેન્ડની હાર તરફ જતું ગયું, તેમ ખેલાડીઓ અને એમ્પાયરો રમતને હળવાશથી લેવા લાગ્યાં હતાં. ગ્લેન મેકગ્રાથે મજાકમાં 1981ની બંને ટીમો વચ્ચેની મેચનાં ટ્રેવર ચેપલનાં અન્ડરઆર્મ બનાવની નકલ કરી હતી, જેના જવાબમાં એમ્પાયર બિલી બોડને તેને લાલ કાર્ડ બતાવ્યું હતું.
વેસ્ટ ઇન્ડિઝમાં 11 જુલાઇ 2006થી શરૂ થયેલી સ્ટેનફોર્ડ 20/20 ટુર્નામેન્ટમાં 19 સ્થાનિક ટીમો વચ્ચે ટક્કર થઇ હતી. બિલિયનર એલેન સ્ટેનફોર્ડ દ્વારા આ સમગ્ર સ્પર્ધાને ફાઇનાન્સ કરવામાં આવી હતી, જેમાં એલેને ઓછામાં ઓછો 28,000,000 યુએસ$ નો ફાળો આપ્યો હતો. વેસ્ટ ઇન્ડિઝના દંતકથા સમાન ખેલાડીઓએ પણ આ કાર્યક્રમને પીઠબળ પૂરું પાડ્યું હતું, અને કેટલાકે તો એન્ટિગુઆની આસપાસ જ મુકામ બનાવીને ટીમોનું ધ્યાન રાખ્યું હતું અને માર્ગદર્શન આપ્યું હતું. આ સ્પર્ધા વાર્ષિક ધોરણે યોજાય તેવો હેતુ પણ જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો. ગુયાનાએ ટ્રિનિદાદ એન્ડ ટોબેગોને 5 વિકેટથી હરાવીને આ સ્પર્ધા જીતી લીધી હતી. વિજેતા ટીમ માટે 1,000,000 યુએસ$ નું ઇનામ હતું પરંતુ સમગ્ર ટુર્નામેન્ટ દરમિયાન પ્લે ઓફ ધ મેચ ) અને મેન ઓફ ધ મેચ ) જેવા ઇનામો પણ આપવામાં આવ્યાં હતા.
ટ્વેન્ટી20 ક્રિકેટ વધુ વ્યાયામને લગતાં અને "વિસ્ફોટક" ક્રિકેટનાં સ્વરૂપમાં પરિણમ્યું છે તેવો દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે. ભારતીય ફિટનેસ કોચ રામજી શ્રીનિવાસનને ભારતીય ફિટનેસ વેબસાઇટ તાકાત.કોમ પરની મુલાકાતમાં જાહેર કર્યું છે કે ફિટનેસના સંદર્ભે ટ્વેન્ટી20એ તમામ ખેલાડીઓ સામે "અવરોધો ઊભા" કર્યા છે, અને આ રમતમાં ટીમમાં ખેલાડીની ભૂમિકા કરતા ઊચ્ચ કક્ષાની તાકાત, ઝડપ, ચપળતા અને પ્રતિક્રિયાનો ગાળો વગેરેને વધુ મહત્વ આપવામાં આવે છે. આ મત સાથે દરેક સહમત પણ નથી, કેમ કે, શેન વોર્ન જેવા નિવૃત્ત ખેલાડી પણ આ પ્રકારની આઇપીએલ જેવી ટુર્નામેન્ટમાં સફળ રહ્યા છે.
આ સ્વરૂપની શરૂઆત પછી તે સમગ્ર ક્રિકેટ વિશ્વમાં ફેલાઇ ચૂક્યું છે. મોટાભાગના આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાસો વખતે ઓછામાં ઓછી એક ટ્વેન્ટી20 મેચ તો રમાય જ છે અને તમામ ટેસ્ટ-રમતાં દેશોમાં તેની સ્થાનિક કપ સ્પર્ધા યોજાય છે. પ્રથમ આઇસીસી વિશ્વ ટ્વેન્ટી20 દક્ષિણ આફ્રિકામાં 2007માં રમાઇ હતી, જેની ફાઇનલમાં ભારત પાકિસ્તાન સામે પાંચ રનથી વિજયી રહ્યું હતું. 2009 આઇસીસી વિશ્વ ટ્વેન્ટી20 પાકિસ્તાને શ્રીલંકાને આઠ વિકેટથી હરાવીને જીતી હતી. જ્યારે 2010 આઇસીસી વિશ્વ ટ્વેન્ટી20 ઇંગ્લેન્ડે ઓસ્ટ્રેલિયાને 7 વિકેટે પરાજય આપીને જીતી હતી.
દર બે વર્ષે આઇસીસી વર્લ્ડ ટ્વેન્ટી20 સ્પર્ધા યોજાય છે, જો તે જ વર્ષે આઇસીસી ક્રિકેટ વર્લ્ડ કપ યોજાવાનો હોય તો આ સ્પર્ધા એક વર્ષ પહેલા યોજાય છે. પ્રથમ સ્પર્ધા 2007માં દક્ષિણ આફ્રિકામાં યોજાઇ હતી, જેમાં ભારત ફાઇનલમાં પાકિસ્તાનને હરાવીને વિજેતા બન્યું હતું.
ટ્વેન્ટી20 મેચનું માળખું મર્યાદિત ઓવરના ક્રિકેટ જેવું જ છે, જેમાં બે ટીમો હોય છે અને દરેકને એક દાવ રમવાનો હોય છે પરંતુ ચાવીરૂપ તફાવત એ છે કે આમાં દરેક ટીમ મહતમ 20 ઓવરો જ રમી શકે છે. દેખાવનાં માળખાની દ્રષ્ટીએ જોઇએ તો, બેટિંગ ટીમના સભ્યોએ પરંપરાગત રીતે ડ્રેસિંગ રૂમમાંથી આવ-જા કરવાને બદલે, મેદાન વિસ્તારમાં મૂકાયેલી "બેન્ચ" પરથી આવ-જા કરવાની હોય છે. આ પ્રક્રિયા એસોસિએશન ફૂટબોલના "ટેક્નિકલ એરિયા" અથવા બેઝબોલના "ડગઆઉટ"માં થતી પ્રક્રિયા જેવી જ છે.
5 જાન્યુઆરી 2007ના રોજ ક્વીન્સલેન્ડ બુલ્સ અને ન્યૂ સાઉથ વેલ્સ બ્લુઝ વચ્ચે ગાબ્બા, બ્રિસ્બેન ખાતે મેચ રમાઇ હતી. મેચ પહેલાના ટિકિટ વેચાણના આધારે 11,000 જેટલા પ્રેક્ષકો હાજર રહેવાની અપેક્ષા હતી. જોકે, તે દિવસે અપેક્ષાથી વધારે 16,000 જેટલા પ્રેક્ષકો ટિકિટ લેવા માટે ઉમટી પડ્યાં હતાં, જેનાથી અરાજકતા અને ગૂંચવણ સર્જાતા આશ્ચર્યમાં મૂકાયેલા ગાબ્બાના કર્મચારીઓએ કેટલાય પ્રેક્ષકોને મફત પ્રવેશ માટે મેદાનનાં દરવાજા ખોલી નાખવાની ફરજ પડી હતી. મેદાનમાં હાજરી છેક 27,653 પર પહોંચી ગઇ હતી.
ચેમ્પયન્સ લીગ ટ્વેન્ટી20 મોટેભાગે સીએલટી20 તરીકે ઓળખાય છે, જે ટ્વેન્ટી20 આધારિત ક્રિકેટ સ્પર્ધા છે. આ સ્પર્ધામાં ભારત, દક્ષિણ આફ્રિકા, ઇંગ્લેન્ડ, ઓસ્ટ્રેલિયા, શ્રીલંકા, ન્યુઝીલેન્ડ, પાકિસ્તાન અને વેસ્ટ ઇન્ડિઝ દેશોની ટીમો ભાગ લે છે. જોકે આ સ્પર્ધામાં દરેક દેશમાંથી સરખી સંખ્યા ધરાવતી ટીમો ભાગ લેતી નથી.
પાકિસ્તાન, ભારત, દક્ષિણ આફ્રિકા, ઇંગ્લેન્ડ અને ઓસ્ટ્રેલિયાની સ્થાનિક લીગના વિજેતાઓ અને રનર્સ-અપ ઉપરાંત બાકીના 4 દેશોના ચેમ્પિયન્સ આ સ્પર્ધામાં ભાગ લે છે.
ટ્વેન્ટી20 રમત આશરે સાડા ત્રણ કલાકમાં પૂરી થાય છે, જેમાં દરેક દાવ લગભગ 75 મિનિટ ચાલે છે, અને એ રીતે આ રમત અન્ય લોકપ્રિય ટીમ રમતોના સમય જેટલો જ સમય લે છે. મેદાનમાં આવતાં પ્રેક્ષકો અને ટેલિવિઝન પર દર્શકોને આકર્ષક લાગે તે માટે આ સ્વરૂપને રમતના જીવંત સ્વરૂપ તરીકે દાખલ કરવામાં આવ્યું હતું, અને તે ઘણું સફળ પણ રહ્યું છે. ઇસીબી એવું ઇચ્છતું હતું કે ટ્વેન્ટી20 ક્રિકેટના અન્ય સ્વરૂપોની જગ્યા ન લઇને એ સ્વરૂપોની સાથે સાથે જ રમાય.
ઓસ્ટ્રેલિયામાં 9 જાન્યુઆરી 2006ના રોજ ઓસ્ટ્રેલિયા અને દક્ષિણ આફ્રિકા વચ્ચે પ્રથમ આંતરરાષ્ટ્રીય ટ્વેન્ટી20 મેચ રમાઇ હતી. આ મેચમાં પ્રથમ વખત ગણવેશની પાછળ અટકને બદલે દરેક ખેલાડીનું હુલામણું નામ લખવામાં આવ્યું હતું. ગાબ્બા ખાતેની આ આંતરરાષ્ટ્રીય મેચમાં 38,894 પ્રેક્ષકો આવ્યાં હતાં. મેન ઓફ ધ મેચ ડેમિયન માર્ટીનના 96 રનની મદદથી ઓસ્ટ્રેલિયા આ મેચમાં વિજેતા રહ્યું હતું.
દરેક ટીમ ત્રણ બેટ્સમેન અને એક બોલરની એક-ઓવરની આ "મિનિ-મેચ"ને રમવા માટે પસંદગી કરે છે, જેને ક્યારેક "વન1"પણ કહે છે. બાદમાં, દરેક ટીમ વિરોધી ટીમના પસંદ કરાયેલા એક બોલરની ઓવર પર બેટિંગ કરે છે, જેમાં જો તેઓ ઓવર પૂરી થયા પહેલા બંને વિકેટ ગુમાવી દે તો તેમનો દાવ પૂરો થયેલો ગણાય છે. સુપર ઓવરમાં વધુ રન કરનારી ટીમને વિજેતા જાહેર કરવામાં આવે છે.
ટ્વેન્ટી20 એ ક્રિકેટનું એક સ્વરૂપ છે, જેને સૌપ્રથમ 2003માં ઇંગ્લેન્ડ ક્રિકેટ બોર્ડે ) ઇંગ્લેન્ડની વ્યવસાયિક આંતર-કાઉન્ટી સ્પર્ધામાં દાખલ કર્યું હતું. ટ્વેન્ટી20 રમતમાં બે ટીમો હોય છે, દરેક ટીમને એક દાવ રમવાનો હોય છે, જેમાં મહત્તમ 20 ઓવરો માટે બેટિંગ કરવાની હોય છે. ટ્વેન્ટી20 ક્રિકેટ ટી20 ક્રિકેટ તરીકે પણ ઓળખાય છે.
16 ફેબ્રુઆરી 2006ના રોજ એક ટાઇ-બ્રેકિંગ બોલ-આઉટ મેચમાં ન્યુઝીલેન્ડે વેસ્ટ ઇન્ડિઝને 3-0થી હરાવ્યું હતું; મેચમાં બંને ટીમોએ 126 રન કર્યા હતાં. આ મેચ ક્રિસ કેઇર્ન્સની છેલ્લી આંતરરાષ્ટ્રીય મેચ હતી - જેમાં એનઝેડસી એ ચાહકોને મેદાનમાં પ્રવેશતાં જ કેઇર્ન્સના ચહેરાનાં વિશાળ કાર્ડબોર્ડ મુખવટા આપ્યાં હતાં.
આ સ્વરૂપ સફળ પુરવાર થયું છે છતાં, તેવી દલીલો થાય છે કે ટ્વેન્ટી20 મૂળ ટેક્નિકલ ક્રિકેટથી તમને દૂર દોરી જાય છે. જે યુવાનો ક્રિકેટને અપનાવવામાં માંગે છે તેમને ટ્વેન્ટી20, ક્રિકેટ એટલે ચોગ્ગા અને છગ્ગા મારવું, પછી ભલે તમે ગમે તે રીતે મારો, તેમ સમજાવીને ગેરમાર્ગે દોરી રહ્યું છે.
જૂન 2009માં, લોર્ડસ ખાતે વાર્ષિક કાઉડ્રે લેક્ચરમાં બોલતાં પૂર્વ ઓસ્ટ્રેલિયન વિકેટકીપર એડમ ગિલિક્રિસ્ટે તો ટ્વેન્ટી20ને ઓલિમ્પિક રમત બનાવવાનું પણ કહ્યું હતું. તેમણે કહ્યું હતું કે, "આ રમતને સમગ્ર વિશ્વમાં ફેલાવવાનો સારો, ઝડપી અથવા સસ્તો રસ્તો જોવો
શેન વોર્ન તેની ફિટનેસને કારણે જાણીતો નથી થયો. જોકે, એડમ ગિલિક્રિસ્ટ અને મેથ્યુ હેડન જેવા નિવૃત્ત સફળ ખેલાડીઓ તેમની ફિટનેસને કારણે જાણીતા બન્યા છે. તેમાં પણ પોતાની સામાન્ય રમત અને ખાસ કરીને આઇપીએલ ની ફિટનેસને લીધે હેડનની તો નિવૃત્તિ વખતે
પોપિંગ ક્રીઝને પાર કરીને જો બોલર નો બોલ નાખે છે, તો ટીમને એક રનનો દંડ થાય છે અને તે પછીના બોલને "ફ્રી-હિટ" તરીકે જાહેર કરાય છે. આ સ્થિતિમાં બેટ્સમેન માત્ર રન આઉટ, બોલને બે વખત ફટકારવાથી, ફીલ્ડિંગમાં અવરોધ પેદા કરવાથી અથવા તો હેન્ડલિંગ ધ બોલથી જ આઉટ ગણાય છે.
જો ફીલ્ડિંગ ટીમ 75 મિનિટની અંદર તેમની 20મી ઓવર શરૂ ન કરે, તો બેટિંગ કરતી ટીમને 75મી મિનિટ પછી ફેંકાતી દરેક ઓવરદીઠ છ વધારાના રન આપાવામાં આવશે; એમ્પાયરને એમ લાગે કે બેટિંગ ટીમ વધુ સમય બગાડી રહી છે તો આ મર્યાદામાં એમ્પાયર વધુ સમય ઉમેરી શકે છે.
ટ્વેન્ટી20 ક્રિકેટને 2003માં ઇસીબી આયોજિત ટ્વેન્ટી20 કપની સાથે ઔપચારિક રીતે દાખલ કરવામાં આવ્યું, આ કપનું માર્કેટિંગ 10 ગીત "ડ્રેડલોક હોલિડે"માંથી લેવાયેલા "આઇ ડોન્ટ લાઇક ક્રિકેટ, આઇ લવ ઇટ" સૂત્રથી કરવામાં આવ્યું હતું.
હાલમાં, જો મેચ સરખાં સ્કોર પર સમાપ્ત થાય અને વિજેતા નક્કી કરવો ફરજિયાત હોય, તો ટાઇને દરેક ટીમને "એલિમીનેટર" અથવા "સુપર ઓવર" આપીને તોડવામાં આવે છે:
દરેક બોલર મહતમ એક દાવની કુલ ઓવરોના પાંચમા ભાગની ઓવર જ નાખી શકે છે. સંપૂર્ણ અને નિર્વિઘ્ને પૂરી થનારી મેચમાં બોલર 4 ઓવર ફેંકી શકે છે.
ખીરને ઉત્સવો દરમ્યાન , મંદિરોમાં કે ખાસ પ્રસંગે બનાવવામાં આવે છે. ઉત્ર ભારતમાં આ વાનગી માટે વપરાતો ખીર શબ્દ સંસ્કૃતના ક્ષીરમ શબ્દ પરથી ઉતરી આવ્યો છે. . અન્ય ભાષાના શબ્દો જેમ કે પાયસ કે પાયસમ એ સંસ્કૃતના શબ્દ પાયસ પરથી ઉતરી આવ્યો છે, તેનો અર્થ અણ દૂધ થાય છે. આ વાનગી દૂધ, ચોખા , ઘી, સાકર/ઘી. અને માવો જેવા પદાર્થો વાપરીને બનાવવામાં આવે છે. આને વધુ ભારે બનાવવા માટે તેમાં મલાઈ ઉમેરાય છે. આને કાજુ, બદામ, સૂકી દ્રાક્ષ ને પિસ્તાથી આને સજાવાય છે.
ખીર ખીરી , ઉર્દૂ: ) આને પાયસમ , બંગાળી :પાયેશ, મલયાલમ: ാം, કન્નડ: ಾ, તેલુગુ :ాం) પણ કહેવાય છે. આ એક ચોખામ અને દૂધ માંથી બનતી મીઠાઈ છે. દક્ષિણ એશિયા આ મીઠાઈ ખૂબ પ્રસિદ્ધ છે. ચોખા સિવાય આને ઘઉંના ફાડિયામાં થી પણ બનાવવામાં આવે છે. તેમાં દૂધ અને સાકર ઉમેરી એલચી, સૂકી દ્રાક્ષ,કેસર , કાજુ, બદામ આદિ સ્વાદમાં વધારો કરવા વપરાય છે. આને ભોન દર્મ્યાન કે ભોજન બાદ ખાવામાં આવે છે.
બંગાળમાં આને પાયસ કે પાયેશ તરીકે ઓળખાય છે. પાર્આંપારિક બંગાળી ભોજન ખીર અને તેના પછી અન્ય મીઠાઈઓ દ્વારા થાય છે. અહીં પાયસને એક પવિત્ર ખોરાક મનવામાં આવે છે. બંગળ ના ઘરોમાં આ વાનગી નવજાત બાળકની અન્નપ્રાશન વિધી અને જન્મ દિવસની ઉજવણીમાં બનાવવામાં આવે છે. જો ચોખાના પ્રમાણમાં દૂધનિં પ્રમણ ખૂબ વધુ હોય તો તેવી વાનગીને બંગાળીમાં ખીર કહે છે. બાંગ્લાદેશના લોકો કેતકી, ચીકણા ચોખા, વર્મીસેલી, રવો અને નારિયેળમાંથી પાયેશ બનાવે છે.
બિહારમાં આને ચાવલકી ખીર કહે છે. આ એક ખૂબ પ્રચલિત વાનગિ છે અને દરેકે શુભ પ્રસંગે રંધાય છે. ત્યં આને ચોખા, વધુ સત્વ ધરાવતા દૂધ, એલચી અને ખૂબ વધુ પ્રમાણમાં સૂકામેવા તથા કેસર નાખીને બનાવાય છે. ગોળમાં થી બનતી આવી ખીરને રસિયા કહેવાય છે, તે રંગે થોડી કથ્થૈ રંગની દેખાય છે.
રોમન લોકો ને પણ ચોખાની જાણ હતી. યુરોપમાં લગભગ આઠમી કે દસમી સદીમા યુરોપમાં લવાયા, રાઈસ પુડીંગ તરીકે ઓળખાતી પછિમી વાનગી એ ખીરનું જ સંસ્કરણ મનાય છે.પોટેજ તરીકે ઓળખાતી પૂર્વના સમયની વાનગી એ અંગ્રેજી વાનગી લેખન શરૂ થયું તે શરૂઆતના સમયની વાનગી છે.
પાયસમ કે પાયસ એ દક્ષિણભારતીય ભોજનનું અવિભાજ્ય અંગ છે. દક્ષિણ ભારતની પાયસમમાં ગોળ અને નારિયેળના દૂધનો વિપુલ પ્રમાણમાં ઉપયોગ થાય છે.
લિથિયમ એ એક નરમ, ચળકતી-સફેદ ધાતુ છે હે રાસાયણીક તત્વોના આલ્કલી ધાતુઓની શ્રેણીમાં આવે છે. આની રાસાયણિક સંજ્ઞા , અને તેનો અણુ ક્રમાંક 3 છે. સામાન્ય દબાણ અને તાપમાને આ વિશ્વનો સૌથી હલકો અને સૌથી ઓછું ઘનત્વ ધરાવતો ઘન પદાર્થ છે. દરેક આલ્કલી ધાતુ તત્વની જેમ આ ધાતુ પણ અત્યંત ક્રિયાશીલ અને જ્વલનકારક છે. આ કારણોને લીધે આને પ્રાયઃ ખનિજ તેલમાં રાખવામાં આવે છે. આ ધાતુને જ્યારે કાપવામાં આવે છે ત્યારે તે ધાતુમળ ચળકાટ ધરાવે છે પણ ભેજ વાળી હવાની અસર તેનાપર થતાં તે પહેલા ચળકતો રાખોડી રંગ પછી કાળો અને ઝાંખો બનતો જાય છે. લિથિયમની અત્યંત રાસાયણિક સક્રિયતાને કારણે તે પ્રકૃતિમાં શુધ સ્વરૂપે મળતું નથી. તે પ્રાયઃ રાસાયણિક આયનિક સંયોજન સ્વરૂપે મળે છે કે આયનિક બંધ વડે જોડાયેલા હોય છે. ઘણાં પેગ્મેટાઈટ ખનિજમાં લિથિયમ મળી આવે છે પણ આયન સ્વરૂપે દ્વાવ્ય હોવાથી તેને બ્રાઈન માંથી અને ક્લે માંથી મેળવવામાં આવે છે. મોટા પાયે ઉત્પાદન કરવા માટે લિથિયમને લિથિમ ક્લોરાઈડ અને પોટેશિયમ ક્લોરાઈડના મિશ્રણના વિદ્યુત પૃથ્થકરણ દ્વારા મેળવવામાં આવે છે.
લિથિયમનું કેન્દ્ર અસ્થિરતાની સીમા પર હોય છે, કેમકે સર્વ સ્થિર કેંદ્ર ધરાવતા તત્વોમાં લિથિયમના બે સ્થિર આઈસોટોપ સૌથી ઓછું આકર્ષણ બળ ધરાવે છે. આવી આણ્વીક અસ્થિરતાને કારણે લિથિયમ ઓછો અણુભાર ધરાવતો હોવા છતાં ખૂબન અલ્પ પ્રમાણમાં મળે છે.
આ બધાને કારણે આણ્વિક ભૌતિક શાસ્ત્રના અભ્યાસમાં લિથિયમ ખુબ મહત્વનું છે. ૧૯૩૦માં સૌ પ્રથમ વખત લિથિયમના અણુનું હિલિયમમા આણ્વિક પરિવર્તન કરાયું હતું. તે મનવ ઇતિહાસનો સૌ પ્રથમ અણુ પ્રક્રિયા હતી. લિથિયમ ડ્યુટેરાઈડ નામનો પદાર્થ ટપ્પાવાર ઉષ્ણ આણ્વિક શસ્ત્ર માં અણુ ઈંધણ તરીકે વપરાય છે.
લિથિયમનું હલકા અંશ જીવાણુઓમાં પણ મળી આવે છે. આ તત્વનું કોઈ ખાસ જૈવિક મહત્ત્વ નથી, કેમકે તેની ઉપસ્થિતી વિના પણ પ્રાણીઓ અને વનસ્પતિ સારી રીતે વિકસે છે. જોકે તેના ઓછા ઉપયોગિ ગુણધર્મો પણ વિસારી ન શકાય છે. લિથિયમના ક્ષાર સ્વરૂપે આપવામાં આવતું લિથિયમ આયન +
મોટા ભાગના ઉત્તેજીત લિંગ ઉપર તરફ નિર્દેશિત હોય છે પણ ઉત્તેજીત અવસ્થામાં લિંગનું ઉપર તરફ કે સંપૂર્ણ નીચે તરફ કે ક્ષિતીજ સમાંતર હોવું તે પણ આમ કે સામાન્ય વાત છે. ઉત્તેજીત લિંગનું ઉર્ધ્વગમનના પ્રમાણનો આધાર લટકતા અસ્થિબંધની તાણ પર રહેલો છે જે લિંગને ઉર્ધ્વ સ્થિતિમાં રાખવા માટે જવાબદાર છે. ઉત્તેજીત લિંગના આકારો પણ જુદા જુદા હોઈ શકે છે, તે સીધા દંડ સમાન જોઈ શકે છે કે ઉપર તરફ, ડાબે કે જમણે વળેલું પણ હોઈ શકે છે. પેયરોનીસ રોગ લિંગમાં વધુ પડતી વક્રતા લાવે છે. વધુ પડતી વક્રતા વ્યક્તિને ભૌતિક કે શારિરીક રીતે અસર કરી શકે છે આને પરિણામે ઉત્તેજન નિષ્ફળતા કે ઉત્તેજના દરમ્યાન પીડા જેવા પરિણામ આવી શકે છે. આના ઈલાજ સ્વરૂપે મોં વાટે લેવાતી દવાઓ કે છેવટે શસ્ત્રક્રિયા કરવામાં આવે છે.
નિંદ્રા દરમ્યાન છોકરાઓ કે પુરુષોનું લિંગ નિયમિત રીતે ઉત્તેજીત થઈ જતું હોય છે. પ્રાય: તેઓ સવારે ઉઠતાં ઉત્તેજીત લિંગનો અનુભવ કરે છે. એક વખત છોકરો કુમારા વસ્થામાં પહોંચે કે તે કૌમર્ય સંબંધી શારિરીક ફેરફારને કારણે વારંવાર લિંગ ઉત્તેજના અનુભવે છે. ઉત્તેજના દિવસના કોઈ પણ સમયે આવે શકે અને વસ્ત્રો પહેરેલી દશામાં તે ઉઠાવ કે ઉભારમાં પરિણામે છે. આવી ઘટનાઓને ચુસ્ત જાંઘીયા, લાંભા શર્ટ અને બેગી પડતાં વસ્ત્રો પહેરીની છુપાડી શકાય છે. બાળકો અને નવજાત શીશુઓમાં પણ લિંગ ઉત્તેજન જોઈ શકાય છે, બાળકના જન્મ પહેલાં પણ લિંગ ઉત્તેજના થઈ શકે છે.
લિંગમાં તેની લંબાઈને સમાંતર ચાલતી બે નસો કે નલિકાઓ હોય છે. જેને કોર્પોરા કાવેર્નોસા કહે છે. આ નસો જ્યારે ઓક્સિજન રહીત લોહીથી ભરાય છે ત્યારે લિંગ ઉત્થાન થાય છે. અમુક પ્રકારની શારિરીક ઉત્તેજના કે મૈથુન ઉત્તેજન લિંગ ઉત્તેજનામાં પરિણમે છે. બે સમાંતર લિંગ રક્ત નસોની નીચે, વચમાં એક અન્ય નલિકા આવેલી હોય છે, આમાં મૂત્રનલિકા આવેલી હોય છે. જેમાંથી મૂત્ર ઉત્સર્જન સમયે મૂત્ર અને સ્ખલન સમયે વીર્ય વહે છે. આ નળીમાં પણ થોડું લોહી ભરાય છે જેથી તેનો પણ વિસ્તાર થાય છે. પણ આ વિસાર બે સમાંતર નસો કરતાં ઓછો હોય છે.
લિંગના વિસ્તૃત લાંબા અને કડક થવાને કારણે મૈથુન સંભોગ શક્ય બને છે. પ્રાયઃ લિંગ ઉથાન સમયે વૃષણ પણ સખત બને છે પણ તે દરેક વખતે કે બધાનું વૃષણ સખત થાય જ તે આવશ્યક નથી. મોટા ભાગના પુરુષોમાં લિંગ ઉત્તેજિત થતાં શિશ્ન ત્વચા આપોઆપ સરકીને પાછળ જતી રહે છે અને શિશ્ન ઉઘાડું પડી જાય છે. અમુક પુરુષોને હાથેથી શિશ્ન ત્વચા પાછળ સરકાવવી પડે છે.
સામાન્ય રીતે કૌમરાવસ્થા પછી ઉત્તેજીત લિંગનું કદ સ્મગ્ર જીવન દરમ્યાન તેટલું જ રહે છે. શસ્ત્ર ક્રીયા દ્વારા તેનું કદ વધારી શકાય છે , જો કે લિંગ વિસ્તરણનો આ મુદ્દો અત્યંત વિવાદાસ્પદ છે. એક અભ્યાસ અનુસાર શસ્ત્રક્રીયા બાદ મોટા ભાગના પુરુષો તેના પરિણામોથી ખુશ ન હતાં.
ઉત્થાનમાં નિષ્ફળતા કે પુરુષ નપુંસકતા એ એક મૈથુન વ્યાધિ છે કે જેમાં ઉત્થાન મેળવવામાં કે જાળવી રાખવામાં અક્ષમતા અનુભવાય છે. ઉત્થાન નિષ્ફળતા ના વૈદકીય અભ્યાસની શાખાને એંડ્રોલોજી કહે છે. આ અભ્યાસ યુરોલોજી નો એક ભાગ છે.
લિંગ ઉત્થાન એ એક શારિરીક પ્રક્રિયા છે જે દરમ્યાન લિંગ વિસ્તૃત અને કડક બને છે. લિંગ ઉત્થાન શારિરીક, માનસિક, રક્ત વાહિની અને અંતઃસ્ત્રાવ કારકોની જટીલ પ્રતિક્રિયાઓને કારણે ઉદ્ભવે છે. તે મોટે ભાગે મૈથુન આવેગ કે મૈથુન આકર્ષણનું પરિણામ હોય છે.
સ્વયંસ્ફૂર્ત ઉત્તેજન ને અનૈચ્છીક અને બિનજરૂરી ઉત્તેજના ગણવામાં આવે છે. તેનો અનુભવ થવો એ એક્ સામાન્ય વાત છે. આવે ઉત્તેજના જાહેર જનતમાં થતાં તે શરનજનક બની રહે છે.
નીચેના કોઠામાં ઊભા રહેલા મનુષ્યમાં લિંગ કોણ વિષે માહિતી અપાઈ છે. આ કોઠામાં શૂન્ય અંશ એટકે સીધો ઉપર આકાશ તરફ નિર્દેશ કરતો લિંગ અને ૧૮૦ અંશ એટલે સીધો નીચે ધરતી તરફ નિર્દેશ કરતો લિંગ
મૈથુન સંભોગ કે હસ્તમૈથુન દરમ્યાન કરાયેલા વીર્ય સ્ખલન પછી લિંગનું સ્તંભન ઓસરવા માંડે છે. લિંગને સામન્ય અવસ્થામાં આવવા મટે લાગતો સમય લિંગની લંબાઈ અને જાડાઈ પર આધાર રાખે છે.
પપાયા રીંગ સ્પોટ વિષાણુનો ભોગ બનતાં પપૈયાના પાંદડાઓ ખરી પડવા કે ખોડ વાળા પાન જેવા લક્ષણો દેખાય છે. ૧૯૯૦માં આ રોગ દ્વારા હવાઈના સમગ્ર પપયા ઉધ્યોગને સામે જોખમ તોળાયું હતું. ' . અમુક વાવેતરો કે જેમાં પપૈયાનાં વંશ સૂત્ર બદલવામાં આવ્યાં હતાં તેઓ આવા વિષાણુ સંક્રમણ સામે ટકી રહ્યાં હતાં. ફીલીપાઈન ના સંશોધકોએ પારંપારિક રીતે વંશ સૂત્રમાં બદલાવ લાવ્યાં વગર એક નવી જાત વિકસાવી છે કે જે પપાયા રીંગ વિષાણુ સામે રોગ પ્રતિકારક ક્ષમતા ધરાવે છે. ૨૦૦૪માં શોધાયું કે સમગ્ર હવાઈ માં વંશસૂત્ર સુધારીત સંકરિત બીયાં ફેલાઈ ગયાં હતાં અને બીજનો ઘણો મોટો જથ્થો સંક્રમિત થઈ ગયો હતો. ૨૦૧૦ની સાલ સુધી નો હવાઈના ૮૦% પપૈયા સુધારેલા વંશસૂત્રના હતાં
પપૈયાં વૃક્ષ જેવો દેખાતો એક છોડ છે જેમાં શાખાઓ હોતી નથી. આની લંબાઈ કે ઊંચાઈ ૫ થી ૧૦ મીટર જેટલી હોય છે. આના પાંદડાં માત્ર ટોચ પર ચક્રાકારે ગોઠવાયેલા હોય છે. તેના થડનો નીચેનો ભાગ રાતા રંગનો હોય છે જ્યાં ફળો અને પાંદડાં ઉગે છે. આના પાંદડાં મોટાં હોય છે, તેમનો વ્યાસ ૫૦ થી ૭૦સેમી જેટલો હોય છે. આના વૃક્ષને મોટભાગે ડાળીઓ હોતી નથી. આના ફૂલો પ્લુમેરિયાના ફૂલો જેવાં હોય છે પન આકારમાં ખૂબ નાના હોય છે. અને મીણ જેવા લાગે છે. તેઓ પાંદડાની કાખમાં ઉગે છે. જેમાંથી ૧૫થી ૪૫ સેમી લાંબા અને ૧૦ થી ૩૦ સેમી વ્યાસ ધરાવતાં ફળો પાકે છે. આ ફળો નરમ થાય અને તેમની છાલ પીળા-કેસરીયા રંગની થાય ત્યારે પાકે છે.
કાચાં પપૈયાંનો ઉપયોગ રસોઈમાં કરવામાં આવે છે. પ્રાયઃ શાક, કચુંબર અને સ્ટ્યુની બનાવટમાં વપરાય છે. દક્ષીણ પૂર્વ એશિયામાં કાચાં પપૈયાં કાચાં અને પાકા એમ બન્ને રીતે ખવાય છે. થાઈ પાક શાસ્ત્રમાં, કાચાં પપૈયાંનો ઉપયોગ સોમ ટેમ નામની વાનગી બનાવવામાં થાય છે. ઈંડોનેશીયન પાકશાસ્ત્રમાં, કાચા પપૈયાં અને તેના પાંડડાઓને ઉકાળીને તેનો ઉપયોગ લલાબ નામના કચુંબરને બનાવવા માટે થાય છે. તેની કળીઓને સોટ કરી મરચાં અને કાચાં સાથે તળી મીનાહાસન વાનગી બનાવવા થાય છે. પપૈયામાં પેક્ટિનનું પ્રમાણ સરખામણીએ વધુ હોય છે અને તેથી તેનો ઉપયોગ જેલી બનાવવા માટે થાય છે. પાકેલાં પપૈયાંની સુગંધ ઘણાં લોકોને અપ્રિય હોય છે.
મુખ્યત્વે બે પ્રકરના પપૈયાં ઉગાડવામાં આવે છે. એક જાતિના પૈયા કેસરી રતાશ પદતો ગર ધરાવે છે. જ્યારે બીજો પ્રકાર પીળો ગર ધરાવે છે. પીળો ગર ધરાવતાં પપૈયાંને ભારતમાં દેશી પપૈયાં તરીકે ઓળખાય છે. મુંબઈ ક્ષેત્રમાં રાતા ગર ધરાવતાં પપૈયાને લોકો "ડીસ્કો પપૈયા" તરીકે ઓળખે છે. ઓસ્ટ્રેલિયામાં આને લાલ પપૈયાં કે પીળામ્ પપૈયાં તરીકે ઓળખાય છે. આમાંના કોઈ પણ પપૈયાંને કાચા કાપી લેવાતા તેમને લીલા પપૈયાં કહે છે.
પપૈયું મૂળ રૂપે મધ્ય મએરિકા ના મેક્સિકોના દક્ષિણી ભાગ અને દક્ષિણી અમેરિકાના ઉત્તરભાગનું વતની છે. આજે તે મોટા ભાગના દરેક ઉષ્ણ કટિબંધીય વિસ્તારમાં વવાય છે. આનું વૃક્ષ ત્રણ વર્ષોમાં ફળો આપતું થઈ જાય છે આ વૃક્ષ ઠાર પ્રત્યે અત્યંત સંવેદનશીલ હોય છે આથી આનું ઉત્પાદન માત્ર ઉષ્ણ કટિબંધીય ક્ષેત્રોમાં મર્યાદિત છે.
પપૈયું કે પોપૈયું/પોપૈયાં એક ફળાઉ વૃક્ષ અને ફળ છે. તેનું વૈજ્ઞાનિક નામ 'કેરિકા પપાયા' છે. આ વૃક્ષ કેરિકા પ્રજાતિનું છે જે વનસ્પતિના કેરિકેસી કુળમાં આવે છે. આ વૃક્ષ મૂળે અમેરિકાના ઉષ્ણ કટિબંધ ક્ષેત્રનું છે. આની ખેતી સૌ પ્રથમ વખત મેક્સિકોમાં મેસોઅમેરિકી સંસ્કૃતિ સ્થપાયાં પહેલાં કરાઈ હતી.
વિશ્વના અમુક ભાગમાં પપૈયાંના પાંદડામાંથી ચા બનાવીને તેનો ઉપયોગ મલેરિયાના ઈલાજમાં થાય છે. પપૈયાંના પાનમાંથી બનતી બનાવટોમાં પ્રતિ-પ્લાસમોડિયલ અને પ્રતિ-મલેરિયા ક્ષમતા દેખાઈ છે. , પણ તે કેમ અસર પ્રણાલી સમજાઈ નથી અને તેનું કોઈ વૈજ્ઞાનિક પુરાવો નથી અપાયો.
પપૈયાં એ પ્રોવિટામિન કેરોટીનોઈડ્સ, વિટામિન , વિટામિનો, પાચક ક્ષાર અને પાચક રેશામાં સમૃદ્ધ હોય છે. પપૈયાંની છાલ ગર અને બીયાં માં વિવિધ પોલીફિનોલ સહીત અન્ય ફાયટોકેમીકલ ધરાવે છે.
પપૈયાંનો ઉપયોગ ફળ, શાક અને રસોઈની એક સામગ્રી તરીકે અને પારંપરિક ઉપચાર પદ્ધતિમાં થાય છે. તેની ડાળીઓ અને છાલ દોરડાં બનાવવામાં વપરાય છે.
અમિરીકાની બજારોમાં વેચાતાં મેરાડોલ, સનરાઈઝ કે કેરેબિયન રેડ પ્રજાતિના મોટા કદના પપૈયાં મેક્સિકો અને બેલીઝમાં ઉગાડવામાં આવે છે.
હવાઈમાં વિકસીત કરેલા વંશસૂત્ર સુધારેલ સન અપ અને રેન્બો જાતિના પપૈયાં પપિયા રેંગસ્પ્ટ વિષાણુ પ્રતિરોધી હોય છે.
બ્રિટિશ શાસન સમયે આ ગામ જત લોકોના હેઠળ હતું. બજાણાના જત મૂળભૂત રીતે સિંધના વાંગા બજારમાંથી આવ્યા હતા જ્યાંથી તેઓને સિંધના શાસકે તેમને તેમના ઘરની બે સ્ત્રીઓના લગ્ન રાજશાસકોમાં ન કરાવતા હાંકી કાઢ્યા હતા. લોકવાયકા મુજબ તે સ્ત્રીઓ સાથે જત અહીં ભાગી આવ્યા હતા અને સિંધના રાજવીઓએ તેમનો પીછો કર્યો હતો. કચ્છ રાજ્યના તે સમયના શાસક રાવ રાયઘણે તેમને આશરો આપવાની ના પાડી હતી અને તેમને ગુજરાતમાં ખદેડી દીધા પરંતુ તેમનો સામનો મુનઘરબિયા ગામ પાસે સિંધની સેના સાથે થયો હતો. જત લોકોએ સમર્પણ કરવાની જગ્યાએ સ્ત્રીઓની સાથે સામૂહિક આત્મહત્યા કરી હતી અને તેમનાં સ્મારકો કચ્છમાં લખુઢ નજીક જોવા મળે છે.
ત્યારબાદ તેઓ કચ્છનું રણ ઓળંગીને મોરબી રાજ્યમાં આવ્યા પરંતુ હજુ પણ સિંધની સેના તેમનો પીછો કરતી હતી. તેઓ થાનગઢ નજીક માંડવ ટેકરીઓ જોડે પહોંચવામાં સફળ થયા અને મુળીના પરમારો પાસે ગયા. પરમારોએ તેમની સહાયતા માટે સંમત થયા અને તેઓ સિંધની સેનાના આક્રમણની રાહ જોતાં ટેકરીઓમાં થોડો સમય રહ્યા. પરંતુ પરમારો મદદે આવ્યા નહી અને તેમના રાજવી લઘધીરસિંહજીએ એક જત સ્ત્રી સુમરીબાઇને નાસી જવામાં મદદ કરી અને તેના ભાઇ હાલોજીને સિંધીઓને સોંપ્યો. સિંધીઓએ સુમરીબાઇનો વાણોદ સુધી પીછો કર્યો જ્યાં તેણીએ આત્મહત્યા કરી, તેણીની કબર હજુ ત્યાં આવેલી છે.