polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
હવે 1940 પહેલાં આવેલા ઘણા પુરુષો પોતાના પરિવારને યુ.એસ. લાવી શકતા હતા, જેમાંના મોટા ભાગના કેલિફોર્નિયા અને પશ્ચિમી દરિયાપટ્ટી પર આવેલા રાજ્યોમાં સ્થાયી થયા હતા.
19મી સદી દરમિયાન અને રાજના આંત સુધીમાં મોટા ભાગની હિજરત કરારબદ્ધ પદ્ધતિ અંતર્ગત ગરીબ શ્રમિકોની અન્ય બ્રિટિશ વસાહતોમાં હતી.
જૂની ચાઇનીઝ ભાષા, ઘણી વખત "પ્રાચીન ચાઇનીઝ" તરીકે ઓળખાતી, ઝોઉ વંશના શાસન ના પ્રારંભિક અને મધ્યકાળ દરમિયાન સામાન્ય ભાષા હતી, જેના લખાણમાં કાંસાની કલાકૃતિઓ પરણા લખાણો, શિજીંગ ની કવિતાઓ, શુજીંગ નો ઇતિહાસ અને યીજીંગ નો કેટલાક ભાગનો સમાવેશ થાય છે. મોટા ભાગના ચાઇનીઝ અક્ષરોમાં જોવા મળતા ઉચ્ચારણ તત્વો તેમના જૂના ચાઇનીઝ ઉચ્ચારોની ઝાંખી કરાવે છે. જાપાનીઝ, વિયેતનામીઝ અને કોરીયન ભાષાઓમાં ચાઇનીઝમાંથી મેળવવામાં આવેલા અક્ષરોના ઉચ્ચારો તેમાં વધારે મૂલ્યવાન ઊંડું જ્ઞાન પૂરું પાડે છે. જૂની ચાઇનીઝ સંપૂર્ણ રીતે ઉચ્ચાર નિયમન સિવાયની ન હતી. તે સમૃદ્ધ અવાજ પદ્ધતિ ધરાવે છે જેમાં શ્વાસોશ્વાસ અથવા જોરથી હવા લઈને બોલીને વ્યંજનોના ઉચ્ચારમાં ફેરફાર કરી શકાય છે, પરંતુ છતાં તે ટોન વિનાના હતા. જૂની ચાઇનીઝ ભાષાના પુનર્ગઠનનું કાર્ય ક્વિંગ વંશના શાસન દરમિયાનના ફિલોલોજીસ્ટ દ્વારા શરૂ કરવામાં આવ્યું.
કેટલાક પ્રારંભિક ઇન્ડો-યુરોપીયન શબ્દોને ચાઇનીઝમાં રજૂ કરવામાં આવ્યા છે, તેમાંથી મી - "મધ", શી - "સિંહ" નોંધપાત્ર છે અને કદાચ મા - "ઘોડો", ક્વાન - "કૂતરો" અને ઇ - "હંસ" પણ. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર જૂની ચાઇનીઝનું પુનર્ગઠન અચોક્કસ છે અને કોઈ જ નિશ્ચિતતા પ્રવર્તતી ન હોવાથી કોઈ પણ પ્રકારનું તારણ કાઢી શકાય તેમ નથી. જૂની ચાઇનીઝનું પુનર્ગઠન સંપૂર્ણ હોઈ શકે નહીં તેથી આ અભિધારણાઓને પ્રશ્નાર્થ જ કહી શકાય. સૂત્રોએ એમ પણ નોંધ્યું છે કે ચાઇનીઝની દક્ષિણીય બોલીઓ મેન્ડરિન ચાઇનીઝ બોલીઓની સરખામણીએ વધારે પ્રમાણમાં મોનોસિલેબિક શબ્દોનો ઉપયોગ કરે છે.
પ્રમાણભૂત ચાઇનીઝ એ બોલવામાં આવતી ચાઇનીઝ ભાષાનું પ્રમાણભૂત સ્વરૂપ છે, જે મેન્ડરિન ચાઇનીઝની બીજિંગ બોલી પર આધારિત છે, જેને ચાઇનીઝમાં ગુઆનહુઆ અથવા બીફાંઘુઆ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. પ્રમાણભૂત ચાઇનીઝ પીપલ્સ રીપબ્લિક ઓફ ચાઇના ) અને રીપબ્લિક ઓફ ચાઇના , તાઇવાન તરીકે પણ ઓળખાય છે)ની સત્તાવાર ભાષા હોવા ઉપરાંત સિંગાપોરમાં બોલવામાં આવતી ચાર સત્તાવાર ભાષામાં પણ સ્થાન ધરાવે છે. તે સંયુક્ત રાષ્ટ્રોની છ સત્તાવાર ભાષાઓમાં પણ સ્થાન ધરાવે છે. ચાઇનીઝના અન્ય પ્રકારોમાં, કેન્ટનીઝ ગુઆંગડોંગ પ્રાંતો અને કેન્ટનીઝ બોલતા વિદેશી સમુદાયોમાં પ્રભાવ ધરાવે છે અને હોંગ કોંગ અને મકાઉ ની એક સત્તાવાર ભાષા છે. મીન નાન, મીન ભાષા જૂથનો એક ભાગ, દક્ષિણ ફૂજીઆન, તેના પાડોશી તાઇવાન અને દક્ષિણપૂર્વ એશિયા પણ બહોળા પ્રમાણમાં બોલવામાં આવે છે.
મધ્ય ચાઇનીઝ દક્ષિણીય અને ઉત્તરીય વંશના શાસન અને સૂઇ, ટેંગ અને સોંગ વંશના શાસન દરમિયાન ઉપયોગમાં લેવામાં આવતી ભાષા હતી. તેને પ્રારંભિક સમયગાળા, "ક્વિયૂન" દ્વારા જોડણીના પુસ્તકમાં પ્રતિબિંબિત, અને 10મી સદીમાં પાછલો સમયગાળો, જે "ગુઆન્ગ્યુન" જોડણીના પુસ્તકમાં પ્રતિબિંબિત છે. મધ્યકાલીન ચાઇનીઝ કઈ રીતે બોલવામાં આવતી હતી તે અંગે ભાષાશાસ્ત્રીઓ વધારે આત્મવિશ્વાસુ છે. મધ્યકાલીન ચાઇનીઝના ઉચ્ચાર અંગેના પૂરાવાઓ અનેક સ્ત્રોતમાંથી મળે છેઃ આધુનિક બોલીની વિવિધતા, જોડણી શબ્દકોષો, વિદેશી ભાષાંતરો, ફોનેટિક સિસ્ટમને સંક્ષેપમાં રજૂ કરવા માટે પ્રાચીન ચાઇનીઝ ફોનોલોજીસ્ટ્સે તૈયાર કરેલું જોડણીનું કોષ્ટક અને વિદેશી શબ્દોનું ચાઇનીઝ ફોનેટિક ભાષાંતરણ. જોકે, તમામ પુનર્ગઠન અચોક્કસ છે, કેટલાક વિદ્વાનો એવી દલીલ કરે છે કે પુનર્ગઠનનો પ્રયાસ કરવો એટલે કે આધુનિક કેન્ટનીઝથી આધુનિક કેન્ટપોપ જોડણીઓ વર્તમાન સમયમાં બોલવામાં આવતી ભાષાનું ઘણું જ અચોક્કસ ચિત્ર રજૂ કરશે.
ચાઇનીઝ અક્ષરો સમયાંતરે અગાઉના હીરોગ્લિફ સ્વરૂપોમાંથી વિકાસ પામ્યા છે. તમામ ચાઇનીઝ અક્ષરો ચિત્રલેખ અથવા ભાવચિત્ર છે એ વિચાર ભૂલ ભરેલો છેઃ મોટાભાગના અક્ષરો ઉચ્ચારનો ભાગ ધરાવે છે, અને તે ઉચ્ચારના ભાગો અને અર્થનિર્ધારણ શાસ્ત્ર સુધારાથી બનેલા છે. માત્ર સાદા અક્ષરો જેવા કે રેન , રી , શેન , શૂઈ જ માત્ર સંપૂર્ણ રીતે ચિત્રમાંથી ઉતરી આવ્યા છે. લગભગ 100મી સદીમાં હેન વંશ દરમિયાન પ્રખ્યાત વિદ્વાન ઝૂ શેને અક્ષરોને છ શ્રેણીમાં વર્ગીકૃત કર્યા હતા, જેમ કે ચિત્રલેખ, સાદા ભાવચિત્ર, સંયુક્ત ભાવચિત્ર, ફોનેટિક લોન્સ, ફોનેટિક સંયોજનો અને ઉતરી સંશ્લેષિત અક્ષરો. આમાંથી માત્ર 4 ટકા અક્ષરોને ચિત્રલેખ તરીકે અને 80-90 ટકાને ફોનેટિક સંયોજન તરીકે વર્ગીકૃત કરાયા હતા. જે અર્થ દર્શાવતા અર્થનિર્ધારણ શાસ્ત્ર તત્વ, જે અર્થ દર્શાવતા હતા અને ફોનેટિક ઘટકો, જે ઉચ્ચાર દર્શાવતા છે, તેના બનેલા છે. કાંગ્ઝી શબ્દકોષમાં 214 સુધારાને માન્યતા આપવામાં આવી છે.
મોટાભાગના ભાષાશાસ્ત્રીઓ હાલમાં બોલવામાં આવતી આધુનિક ચાઇનીઝની તમામ વિવિધતાઓને સિનો-તિબેટન ભાષા વર્ગના ભાગરૂપે વર્ગીકૃત કરે છે અને માને છે કે એક મૂળ ભાષા હતી, જેને પ્રોટો-સિનો-તિબેટન કહેવાતી, જેમાંથી સિનિટિક અને તિબેટો-બર્મન ભાષાઓ ઉતરી આવી છે. ચાઇનીઝ અને અન્ય સિનો-તિબેટન ભાષાઓ સક્રિય સંશોધનનો વિષય છે, જે પ્રોટો-સિનો-તિબેટનના પુનર્ગઠનનો પ્રાયસ છે. આ પ્રયાસમાં મુખ્ય મુશ્કેલી એ છે કે પ્રાચીન ચાઇનીઝ અવાજોના પુનર્ગઠન માટેના પૂરતા પૂરાવા છે, પરંતુ પ્રોટો-સિનો-તિબેટન અને પ્રાચીન ચાઇનીઝ વચ્ચેના વિભાજનને સંગ્રહ કરેલા પૂરતા લેખિત પૂરાવા નથી. વધુમાં, આમાંથી ઘણી પ્રાચીન ભાષાઓ જે પ્રોટો-સિનો-તિબેટનના પુનર્ગઠનને તક પૂરી પાડે છે તે ઘણી ઓછી રીતે સમજી શકાય છે અને પીઆઇઇ માંથી ઇન્ડો-યુરોપીયન ભાષાઓના વિશ્લેષણ માટે વિકસાવવામાં આવેલી તકનીકો પ્રાચીન ચાઇનીઝ પરથી આવેલી "મોર્ફોલોજીકલ પોસીટી" ને કારણે એક અલગ પડતી ભાષા ચાઇનીઝને લાગુ પાડી શકાય તેમ નથી.
વંશીય ચાઇનીઝ રાષ્ટ્રીયતાના કારણે અને તેઓ ક્લાસિકલ ચાઇનીઝમાં એક જ સામાન્ય સાંસ્કૃતિક અને ભાષાકીય વારસો ધરાવતા હોવાને કારણે ઘણી વખત બોલીઓની વિવિધતાને એક જ ભાષા તરીકે માને છે. દાખલા તરીકે, વુ, મીન, હક્કા અને કેન્ટનીઝ ભાષા બોલતા હેન સ્થાનિકો તેમની પોતાની ભાષાકીય વિવિધતાને અલગ બોલાતી ભાષા તરીકે ઓળખાવે, પરંતુ હેન ચાઇનીઝ તેને આંતરિક વિવિધતા છતાં એક જ વંશીયતા તરીકે ઓળખાવે છે. ચાઇનીઝ રાષ્ટ્રવાદીઓ માટે ચાઇનીઝને એક ભાષા તરીકે જોવાનો વિચાર કદાચ એવું સૂચન કરે છે કે ચાઇનીઝ તરીકેની ઓળખ વાસ્તવિકતાથી વિપરિત બહુ ટુકડાઓમાં વહેંચાયેલી છે અને સુગઠિત નથી અને કદાચ તેને સાંસ્કૃતિક અને રાજકીય રીતે ઉશ્કેરણીજનક પણ માનવામાં આવે છે. વધુમાં, તાઇવાનમાં, તે તાઇવાનની સ્વતંત્રતા સાથે જોડાયેલી છે, જ્યાં તાઇવાનીઝની સ્વતંત્રતાને ટેકો આપતા કેટલાક લોકો સ્થાનિક તાઇવાનીઝ મિન્નાન આધારિત બોલાતી ભાષાને પ્રોત્સાહન આપે છે.
સામાન્ય રીતે, ઉપરના ભાષા-બોલીઓમાં એવી કોઈ દેખીતી સરહદો નથી, પરંતુ મેન્ડરિન ઉત્તર અને દક્ષિણપશ્ચિમની પ્રભુત્વશાળી સિનિટિક ભાષા છે અને બાકીની મોટાભાગે મધ્ય અને દક્ષિણપૂર્વ ચીનમાં બોલવામાં આવે છે. ઘણીવખત, ગુઆંગડોંગ પ્રાંતના કિસ્સામાં, સ્થાનિક લોકો મોટાભાગે એક બીજામાં ભળી જતી વિવિધ ભાષાઓ બોલે છે. ઘણા વિસ્તાર કે જે લાંબા સયમથી ભાષાકીય રીતે વિવિધતા ધરાવે છે ત્યાં ચીનના વિવિધ ભાગની બોલીને કઈ રીતે વહેંચવી જોઇએ તે હંમેશા સ્પષ્ટ નથી. ઇથ્નોલોગ યાદી કુલ 14ની છે, પરંતુ વર્ગીકરણની વિવિધ યોજનાઓને આધારે તેની સંખ્યા સાતથી માંડીને સત્તર સુધી બદલાતી રહે છે. દાખલા તરીકે, મીન વિવિધતાને ઘણી વખત ઉત્તરીય મીન અને દક્ષિણીય મીન માં વહેંચવામાં આવે છે, ભાષાશાસ્ત્રીઓએ નક્કી કર્યું નથી કે તેની પારસ્પારિક બુદ્ધિગ્રાહ્યતા એટલી નાની છે કે તેને અલગ ભાષા તરીકે રાખી શકાય.
આધુનિક ચાઇનીઝને ઘણી વખત ખોટી રીતે "મોનોસિલેબિક" ભાષામાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. મોટાભાગના રૂપાત્મક તત્ત્વો એક જ સિલેબલ ધરાવે છે, ઉત્તરીય વિવિધતાઓ જેવી કે મેન્ડરિનમાં નામ, વિશેષણો અને ક્રિયાપદો વિશાળ પ્રમાણમાં ડાય-સિલેબિક છે. જ્યારે ક્લાસિકલ ચાઇનીઝની સાથે સરખામણી કરવામાં આવે છે ત્યારે ડાયસિલેબિક શબ્દોના સર્જનનું વલણ જોવા મળે છે. ક્લાસિકલ ચાઇનીઝ એ ઘણાં પ્રમાણમાં અલગ કરતી ભાષા છે, જેમાં દરેક રૂપાત્મક તત્ત્વ સામાન્ય રીતે એક જ સિલેબલ અને એક જ અક્ષર સાથે સંકળાયેલા છે, જોકે ચાઇનીઝની મોટાભાગની આધુનિક વિવિધતાઓમાં ડાયસિલેબિક, ટ્રાયસિલેબિક અને ટેટ્રા-સિલેબિક જોડાણોના માધ્યમથી સંયોજનો તૈયાર કરવાનું વલણ જોવા મળે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં, મોનોસિલેબિક શબ્દો જોડાણ વિના પણ ડાયસિલેબિક બની ગયા છે, જેમ કે કોંગ માંથી કુલોન્ગ , આ ખાસ કરીને જીનમાં સામાન્ય છે.
ચાઇનીઝ લખાણો માટેનો વિયેટનામીઝ શબ્દ હેન ટૂ છે. 14મી સદી સુધીમાં વિયેટનામીઝ લખવા માટેની આ એકમાત્ર ઉપલબ્ધ પદ્ધતિ હતી, જે ચાઇનીઝ-શિક્ષિત ઉચ્ચવર્ગીય વિયેટનામીઝ દ્વારા જ ઉપયોગમાં લેવામાં આવતી હતી. 14મીથી 19મી સદીના અંત સુધી, વિયેટનામીઝ ચૂ નોમ માં લખવામાં આવતી હતી, જે મૂળ વિયેટનામીઝ ભાષા બોલતા લોકો માટે ઉચ્ચારો અને સિલેબલને વણીને તૈયાર કરવામાં આવેલી ચાઇનીઝ લિપિ હતી. જેસ્યુઇટ મિશનરી પ્રિસ્ટ એલેક્ઝાંડર ડી રોડ્સે ફેરફાર કરીને તૈયાર કરેલી લેટિન લિપિ, જે શબ્દભાર ઉપરાંત ફેરફાર કરવામાં આવેલા વ્યંજનો દર્શાવવા માટે શબ્દભાર ચિહ્નોની પદ્ધતિને આવરી લે છે, દ્વારા ચૂ નોમનું સ્થાન સંપૂર્ણ રીતે લઈ લેવામાં આવ્યું. લગભગ 60 ટકા આધુનિક વિયેટનામીઝ શબ્દકોષોને હેન-વિએટ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જેમાંથી મોટાભાગના મધ્યકાલીન ચાઇનીઝમાંથી મેળવવામાં આવ્યા છે.
20મી સદીના મધ્ય સુધીમાં, મોટાભાગના દક્ષિણીય ચાઇનીઝ માત્ર ચાઇનીઝની તેમની સ્થાનિક મૂળ વિવિધતા જ બોલતા હતા. મિંગ વંશના શાસનના પ્રારંભિક ગાળામાં નાનજિંગ રાજધાની હોવાથી નાનજિંગ મેન્ડરિન ઓછામાં ઓછા ક્વિંગ વંશના શાસનના પાછલા વર્ષો સુધી તો પ્રભુત્વ ધરાવતી રહી હતી. 17મી સદીથી ક્વિંગ વંશના રાજાઓએ રાજધાની બીજિંગના પ્રમાણો અનુસારના ઉચ્ચારો માટે શુદ્ધોચારણ વિદ્યા ની સ્થાપના કરી હતી. જોકે, સમાન્ય લોકો માટે તેની અસર ખૂબ જ મર્યાદિત રહી હતી. દક્ષિણ ચીનમાં બિનમેન્ડરિન બોલતા લોકોએ પણ જીવનના વિવિધ પાસાઓ માટે તેમની અલગ-અલગ પ્રકારની ભાષાઓ બોલવાનું ચાલુ રાખ્યું. બીજિંગ મેન્ડરિન રાજ્યસભાના માપદંડો માત્ર સત્તાવાર અને નાગરિક કર્મચારીઓ માટે જ ઉપયોગમાં લેવામાં આવતા હતા અને આમ સ્પષ્ટપણે મર્યાદિત હતા.
આધુનિક ચાઇનીઝની તમામ વિવિધતાઓ વિશ્લેષક ભાષાઓ છે, જેમાં તે વાક્યમાં શબ્દના કાર્ય માટે વાક્યરચના પર આધારિત છે નહીં કે મોર્ફોલોજી પર– દા.ત. શબ્દના સ્વરૂપમાં પરિવર્તન. અન્ય શબ્દોમાં, ચાઇનીઝમાં માત્ર થોડા જ વ્યાકરણીય વિભક્તિ ધરાવે છે – તે કોઈ કાળ, કોઇ અભિવ્યક્તિ, કોઇ વોઇસ કોઇ આંક (એકવચન, બહુવચન, જો કે તેમાં બહુવચન દર્શકો છે, દાખલા તરીકે વ્યક્તિગત સર્વનામ) ધરાવતા નથી, અને માત્ર કેટલાક જ આર્ટીકલ્સ ધરાવે છે. જોકે, લેખિત ભાષામાં જાતિભેદ જોવા મળે છે, પરંતુ એ નોંધવું જોઈએ કે ચાઇનીઝ ભાષામાં આ ઉમેરો 20મી સદીમાં કરવામાં આવેલો પ્રમાણમાં નવો છે, અને બંને અક્ષરોનો ઉચ્ચાર સમાન રીતે જ કરવામાં આવે છે.
મેઇનલેન્ડ ચાઇના અને તાઇવાનમાં, ડાયગ્લોસિયા સામાન્ય પાસું છેઃ ચાઇનીઝ લોકો માટે પ્રમાણભૂત ચાઇનીઝની સાથે સિનિટિક ભાષાઓની બેથી ત્રણ જાત એક સાથે બોલવી સામાન્ય બાબત છે. દાખલા તરીકે, શાંઘાઈનો રહેવાસી પુટન્ઘુઆ ઉપરાંત તે ત્યાં ઉછર્યો ના હોય તો પણ શાંઘાઇનીઝ અને તેમની સ્થાનિક ભાષા પણ બોલી શકે છે. ગુઆંગ્ઝહોઉનો મૂળ વતની કેન્ટનીઝ અને પુટન્ઘુઆ , તાઇવાનનો વતની તાઇવાનીઝ અને પુટન્ઘુઆ/ગુઓયુ એમ બંને ભાષા બોલી શકે છે. તાઇવાનમાં રહેતો વ્યક્તિ મેન્ડરિન અને તાઇવાનીઝના સામાન્ય રીતે ભળી જતા ઉચ્ચારો, શબ્દસમૂહો અને શબ્દોનો ઉપયોગ કરે તેવી શક્યતા છે અને આ મિશ્રણને ઘણાં સંજોગોમાં સમાન્ય માનવામાં આવે છે. હોંગ કોંગમાં, મેન્ડરિન બીજી સત્તાવાર ભાષાઓ અંગ્રેજી અને કેન્ટનીઝનું સ્થાન લઈ રહી છે.
ચાઇનીઝ ઓર્થોગ્રાફી કાલ્પનિક લંબચોરસ બ્લોકમાં લખવામાં આવતા, પરંપરાગત રીતે ઉભી કોલમમાં ગોઠવવામાં આવતા, કોલમમાં ઉપરથી નીચે અને જમણેથી ડાબી બાજુ કોલમમાં વાંચવામાં આવતા ચાઇનીઝ અક્ષરો હેન્ઝી પર કેન્દ્રિત છે. ચાઇનીઝ અક્ષરો ઉચ્ચારીય પરિવર્તનથી સ્વતંત્ર રૂપાત્મક તત્ત્વો છે. આમ આંક એક, મેન્ડરિનમાં યી , કેન્ટનીઝમાં જેટ અને હોક્કીનમાં ચીટ , તમામ એક જ સરખો અક્ષર ઉપયોગમાં લે છે. વિવિધ મુખ્ય ચાઇનીઝ પ્રકારોનું શબ્દભંડોળ અલગ પડતું અને બોલચાલની બિનપ્રમાણભૂત લખાતી ચાઇનીઝ ધરાવે છે, જે ઘણી વખત કેન્ટનીઝ અને હક્કા માટે અને બોલીના અનોખા અક્ષરોનો ઉપયોગ કરે છે, જે સ્ટાન્ડર્ડ રીતે લખાતી ચાઇનીઝ ભાષામાં પુરાણા અથવા ઉપયોગમાં નહીં લેવાતા માનવામાં આવે છે.
આ પરિસ્થિતિમાં 20મી સદીના મધ્ય સુધી મેન્ડરિનના શિક્ષણ માટે અને આરઓસી એમ બંનેમાં પણ હોંગ કોંગમાં નહીં) ફરજિયાત શિક્ષણ વ્યવસ્થાના સર્જન કરવામાં આવ્યું ત્યા સુધી કોઈ પરિવર્તન આવ્યું નહીં. તેના પરિણામ સ્વરૂપે, મેન્ડરિન હવે મેઇલેન્ડ ચાઇના અને તાઇવાનના લગભગ દરેક યુવાન અને મધ્યમ વયના નાગરિકો દ્વારા બોલવામાં આવે છે. બ્રિટીશ કોલોનિયલ સમયગાળામાં હોંગ કોંગમાં કેન્ટનીઝ, નહીં કે મેન્ડરિન, બોલવામાં આવતી હતી (મોટા પ્રમાણમાં કેન્ટનીઝ મૂળના લોકો અને સ્થળાંતર કરીને આવેલા લોકોના કારણે) અને આજે પણ તે શિક્ષણ, ઔપચારિક પ્રવચન અને દૈનિક જીવનની સત્તાવાર ભાષા છે, પરંતુ 1997માં સત્તા પરિવર્તન બાદ મેન્ડરિનના પ્રભૂત્વમાં વધારો થઈ રહ્યો છે.
ચાઇનીઝ અથવા સિનિટિક ભાષા ; / હુઆયુ ; ઝોંગવેન ) એવો ભાષા વર્ગ છે જેમાં ભાષાઓ મોટા ભાગે વિવિધ અંશે અસ્પષ્ટ છે. મૂળભૂત રીતે હેન ચાઇનીઝ દ્વારા ચીનમાં બોલવામાં આવતી આ સ્વદેશી ભાષાઓ, સિનો-તિબેટીયન વર્ગની ભાષાની એક શાખાનું નિર્માણ કરે છે. વિશ્વની આશરે એક પંચમાંશ વસતિ અથવા એક અબજ કરતાં વધારે લોકો ચાઇનીઝની કેટલીક વિવિધ ભાષાઓને તેમની મૂળ ભાષા તરીકે બોલે છે. ચાઇનીઝના આંતરિક વિભાગોને તેમના મૂળ ભાષા બોલતા લોકો દ્વારા સામાન્ય રીતે એક જ ચાઇનીઝ ભાષાની બોલી તરીકે જોવામાં આવે છે, નહીં કે અલગ-અલગ ભાષાઓ, ભલેને પછી આ ઓળખને કેટલાક ભાષાશાસ્ત્રીઓ અને સિનોલોજિસ્ટ દ્વારા અયોગ્ય ઠેરવવામાં આવતી હોય.
આજે પ્રમાણભૂત ચાઇનીઝના સૌથી વધુ સામાન્ય રોમાનીકરણ માપદંડ હેન્યૂ પિનયીન છે, જેને સાદી રીતે પિનયીન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જે 1956માં પીપલ્સ રીપબ્લિક ઓફ ચાઇના દ્વારા શરૂ કરવામાં આવ્યા હતા અને પછીથી સિંગાપોર અને તાઇવાને અપનાવ્યા હતા. પિનયીનને હાલમાં અમેરિકા, ઓસ્ટ્રેલિયા અને યુરોપભરમાં શાળાઓ અને યુનિવર્સિટીઓમાં પ્રમાણભૂત બોલાતી ચાઇનીઝનું શિક્ષણ આપવા માટે સાર્વત્રિક સ્વરૂપે ઉપયોગમાં લેવાય છે. ચાઇનીઝ માતાપિતા પણ તેમના બાળકોને નવા શબ્દોના અવાજ અને લહેકાઓ શીખવવા માટે પિનયીનનો ઉપયોગ કરે છે. પિનયીન રોમનીકરણને સામાન્ય રીતે જે વસ્તુને દર્શાવતા શબ્દની નીચે તેના ચિત્ર અને બાજુમાં ચાઇનીઝ અક્ષરો સાથે દર્શાવવામાં આવે છે.
સંયુક્ત લખાણ વ્યવસ્થા માટેની ચાઇનીઝનો પોતાનો શબ્દ ઝોંગવેન છે, જ્યારે બોલવામાં આવતા પ્રકારોને દર્શાવવા માટે ઉપયોગમાં લેવામાં આવતો સૌથી નજીકનો પર્યાયવાચી હેન્યૂ હોઈ શકે ) – આ શબ્દને "ભાષા" અથવા "ભાષાઓ" તરીકે અનુવાદ કરી શકાય કારણ કે ચાઇનીઝમાં કોઇ વ્યાકરણ સંખ્યા ન હતી. ચીનમાં સદીઓથી, ક્લાસિકલ ચાઇનીઝમાં લખવાના માપદંડોનો બહોળો ઉપયોગ થતો હોવાને કારણે બે અલગ અક્ષર યૂ અને વેન ના ઉપયોગ દ્વારા સૂચવવામાં આવ્યું છે તેમ સમાન બોલી અને લખાણ વિવિધતા જાળવી રાખવાની ખાસ જરૂર પડી નથી. અક્ષર રૂપાત્મક તત્ત્વો, શબ્દલેખ ગ્રાફિક્સ દ્વારા અર્થની સમજણ આપે છે અને ધ્વનિશાસ્ત્ર સ્વરૂપથી નહીં.
ચાઇનીઝ તેની આંતરિક વિવિધતાના ઊંચા સ્તરને કારણે અલગ પડે છે, જો કે તમામ ચાઇનીઝની વિવિધતા લહેકા કે પછી વિશ્લેષણાત્મક હોય. ચાઇનીઝના લગભગ સાતથી તેર જેટલા મુખ્ય પ્રાદેશિક જૂથો છે , જેમાંથી મોટા ભાગના લોકો દ્વારા મોટા ભાગે મેન્ડરિન , ત્યારબાદ વૂ , કેન્ટનીઝ અને મીન ભાષા બોલાય છે. આમાંથી મોટા ભાગની પારસ્પરિક રીતે કોઈ જોડાણ ધરાવતી નથી, જો કે ઝીંઆંગ અને દક્ષિણ પશ્ચિમ મેન્ડરિન બોલીઓ જેવા કેટલાક જૂથો કેટલાક સામાન્ય શબ્દો ધરાવે છે અને કેટલાક અંશે અસ્પષ્ટતા ધરાવે છે.
ચાઇનીઝ મોર્ફોલોજી ઘણાં પ્રમાણમાં રૂઢિચુસ્ત માળખું ધરાવતા નિશ્ચિત સંખ્યાના સિલેબલ જે ભાષાનો સૌથી નાનો ભાગ એવા રૂપાત્મક તત્ત્વો છે તેની સાથે ચુસ્ત રીતે જોડાયેલી છે. આમાંથી ઘણાં એકલ-સિલેબલ રૂપાત્મક તત્ત્વો વ્યક્તિગત શબ્દ પણ છે, તેઓ ઘણી વખત મલ્ટી-સિલેબિક સંયોજનો, જેને સી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે તેનું સર્જન કરે છે, જે શબ્દના પરંપરાગત પશ્ચિમી ખ્યાલ સાથે ઘણી નજીકની સામ્યતા ધરાવે છે. ચાઇનીઝ સી એક કરતાં વધારે અક્ષરો – રૂપાત્મક તત્ત્વ, સામાન્ય રીતે બે પરંતુ કેટલીક વખત ત્રણ કે તેથી વધારે અક્ષરો ધરાવે છે.
એવા કેટલાક નાના જૂથો પણ છે જેનું હજુ સુધી વર્ગીકરણ કરવામાં આવ્યું નથીઃ જેમ કે ઝીયાંગહુઆ માં હૈનન ટાપુ પર ડેન્ઝહોઉમાં બોલાતી ડેન્ઝહોઉ બોલી , જેને પશ્ચિમ હૂનાનમાં બોલવામાં આવતી ઝીયાંગ ઉત્તરીય ગુઆંગડોંગમાં બોલવામાં આવતી શાઓઝહોઉ ટુહુઆ સાથે જોડવી ન જોઈએ. મધ્ય એશિયામાં બોલાતી ડુંગન ભાષા મેન્ડરિન સાથે ખૂબ જ નિકટ સંપર્ક ધરાવે છે. જો કે, રાજકૂય રીતે તેને ચાઇનીઝ માનવામાં આવતી નથી કારણ કે તેને સીરિલિકમાં લખવામાં આવે છે અને ચીનની બહાર રહેલા ડુંગન લોકો દ્વારા બોલવામાં આવે છે, જેમને પરંપરાગત ચાઇનીઝ માનવામાં આવતા નથી.
બીજા ક્રમની સૌથી સામાન્ય રોમનીકરણ વ્યવસ્થા, વેડ-ગાઇલ્સ, થોમસ વેડે 1859માં શોધી હતી અને 1892માં હર્બર્ટ ગાઇલ્સે તેમાં ફેરફાર કર્યા હતા. આ વ્યવસ્થા મેન્ડરિન ચાઇનીઝના ધ્વનિશાસ્ત્રને અંગ્રેજી વ્યંજનો અને સ્વરોની નજીક લઈ આવે છે, અર્થાત્ અંગ્રેજીકરણ કરે છે, તે અંગ્રેજી બોલતા પ્રદેશમાંથી આવતા અને ચાઇનીઝ બોલવાનો પ્રારંભ કરતાં લોકોને મદદરૂપ બની રહે છે. વેડ-ગાઇલ્સની સ્થાપના અમેરિકામાં શિક્ષણના હેતુ માટે ખાસ કરીને 1980ના દાયકામાં કરવામાં આવી હતી અને તાજેતરના સમય સુધીમાં તાઇવાનમાં બહોળા પ્રમાણમાં ઉપયોગમાં લેવાતી હતી.
ચાઇનીઝ અક્ષરો માટે હાલમાં બે પદ્ધતિઓ છે. પરંપરાગત પદ્ધતિ, હજુ પણ હોંગ કોંગ, તાઇવાન, મકાઉ અને મેઇનલેન્ડ ચાઇના બહાર ચાઇનીઝ બોલતા સમુદાયોમાં , તેનું સ્વરૂપ હેન વંશના સમય જેટલા પ્રાચીન સમયથી શરૂ થયેલા પ્રમાણભૂત અક્ષર સ્વરૂપ મેળવે છે. સરળ બનાવાયેલા ચાઇનીઝ અક્ષરોની પદ્ધતિ, જે પીપલ્સ રીપબ્લિક ઓફ ચાઇનામાં 1954માં મોટા પાયા પર અક્ષરજ્ઞાન ફેલાવવા વિકસાવવામાં આવી હતી, મોટા ભાગના જટીલ પરંપરાગત ગ્લિફને માત્ર ઓછા સ્ટ્રોક્સમાં સરળ બનાવે છે, જેમાંથી ઘણાં કાઓશુ શોર્ટહેન્ડમાં સામાન્ય બન્યા છે.
સુશિક્ષિત ચાઇનીઝ વાચક આજે લગભગ 6,000-7,000 જેટલા અક્ષરોને ઓળખે છે, જ્યારે મેઇનલેન્ડ વર્તમાનપત્રને વાંચવા માટે લગભગ 3,000 અક્ષરોની જરૂર પડે છે. પીઆરસી સરકારે કારીગરોમાં સાક્ષરતાને 2,000 શબ્દોની ઓળખ તરીકે વાખ્યાયિત કર્યું છે, જોકે, તે માત્ર કામચલાઉ સાક્ષરતા જ છે. મોટો બિનસંક્ષિપ્ત શબ્દકોષ, જેમ કે કાંગ્ઝી શબ્દકોષ, લગભગ 40,000થી વધારે અક્ષરો ધરાવે છે, જેમાં દુર્બોધ, પ્રકારો, અલભ્ય અને પ્રાચીન અક્ષરોનો સમાવેશ થાય છે, તેમાંથી લગભગ ચોથા ભાગથી ઓછા અક્ષરો સામાન્ય રીતે ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે.
માત્ર વર્ણનાત્મક દૃષ્ટિએ, ભાષાઓ અને બોલીઓ માત્ર સમાન રૂઢિપ્રયોગોના આપખૂદ જૂથો છે, અને પ્રાદેશિક ભાષાઓને માત્ર તકનીકી રીતે જ વર્ણવવા માંગતા ભાષાશાસ્ત્રીઓ તેમના વચ્ચેનો ભેદ કાંઇ જ મહત્વનો નથી. જોકે, માત્ર એક જ ભાષા હોવાના વિચારની રાજકીય અને સાંસ્કૃતિક સ્વ-ઓળખમાં ઘણી અસર પડી છે અને આ મુદ્દા પર લાગણી સંકળાયેલી હોવાનું દર્શાવે છે. મોટાભાગના ચાઇનીઝ લોકો અને ચાઇનીઝ ભાષાશાસ્ત્રીઓ ચાઇનીઝ અને તેની બોલીઓના પેટાવિભાગોને એક જ ભાષા તરીકે ઓળખાવે છે, જ્યારે અન્ય લોકો ચાઇનીઝને ભાષા વર્ગ તરીકે ઓળખાવે છે.
20મી સદીના મધ્યભાગ સુધી ચાઇનીઝમાં સમાન ફોનેટિક ટ્રાન્સક્રિપ્શન વ્યવસ્થા ન હતી, પરંતુ સ્વરભારની લઢણને પ્રારંભિક જોડણી પુસ્તકો અને શબ્દકોષમાં નોંધવામાં આવતી હતી. સંસ્કૃત અને પાલીમાં કામ કરતાં પ્રારંભિક ભારતીય અનુવાદકોએ વિદેશી ભાષામાં ચાઇનીઝના અવાજો અને સ્વરભારની લઢણને વર્ણવવાનો પ્રથમ પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો. 15મી સદી પછી, જેસ્યુઇટ્સ અને પશ્ચિમી રાજદરબારી મિશનરીઝના પ્રયાસો નાનજિંગ મેન્ડરિન બોલી પર આધારિત કેટલીક પ્રાથમિક લેટિન ટ્રાન્સક્રિપ્શન સિસ્ટમમાં પરિણમ્યા.
બોલવામાં આવતી તમામ વિવિધતાઓમાં મોટાભાગના સિલેબલ ઓપન સિલેબલ છે, અર્થાત્ તેઓ કોડા ધરાવતા નથી પરંતુ એવા સિલેબલ જેના કોડા , , , , , , અથવા સુધી મર્યાદિત છે. આમાંથી કેટલીક વિવિધતા આમાંથી મોટાભાગના કોડાનો ઉપયોગ ધરાવે છે, જ્યારે અન્ય જેમ કે મેન્ડરિન માત્ર બે જ અને પૂરતી મર્યાદિત છે. વ્યંજનનું માળખું સામાન્ય રીતે પ્રારંભ કે કોડા ધરાવતું નથી. પ્રારંભ એફ્રેકેટ હોઈ શકે અથવા વ્યંજનની પછી અર્ધસ્વર આવી શકે, પરંતુ તેમને સામાન્ય રીતે વ્યંજનનું માળખું માનવામાં આવતા નથી.
પુટન્ઘુઆ / ગુઓયુ, જેને ઘણીવાર "મેન્ડરિન" કહેવાય છે તે પીપલ્સ રિપબ્લિક ઓફ ચાઇના, રિપબ્લિક ઓફ ચાઇના અને સિંગાપોર) દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતી સત્તાવાર પ્રમાણભૂત ભાષા છે. તે બીજિંગ બોલી પર આધારિત છે, જે બીજિંગમાં બોલવામાં આવતી મેન્ડરિનની બોલી છે. સરકારનો ઇરાદો એવો છે કે તમામ ચાઇનીઝ વિવિધતાઓ બોલતા લોકો આ ભાષાનો ઉપયોગ સંવાદ માટે સામાન્ય ભાષા તરીકે કરે. તેથી તેનો ઉપયોગ સરકારી એજન્સીઓમાં, મિડિયામાં અને શાળાઓમાં માધ્યમની ભાષા તરીકે કરવામાં આવે છે.
ઝૂયિન , અર્ધ-સસ્વર લિપિ, હાલમાં પણ તાઇવાનની પ્રાથમિક શાળાઓમાં પ્રમાણિત ઉચ્ચારોમાં મદદ માટે બહોળા પ્રમાણમાં ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે. બોપોમોફો અક્ષરો કાટાનાકા લિપિના અવશેષો હોવા છતાં એવા કોઇ સ્ત્રોત મળતા નથી જે એ દાવો પૂરવાર કરે કે કાટાનાકા ઝૂઇનનો આધાર હતો. ઝૂયિન લેખમાં ઝૂયિન અને પિનયીનની સરખામણીનો કોઠો પણ અસ્તિત્વ ધરાવે છે. પિનયીન અને ઝૂઈન પર આધારિત સિલેબલ્સને નીચેના લેખને જોઇને સરખાવી શકાય છેઃ
પ્રારંભિક ઐતિહાસિક સમયથી વર્તમાન સમય સુધીમાં બોલવામાં આવતી ચાઇનીઝ ભાષાનો વિકાસ ઘણો જ જટીલ રહ્યો છે. મોટા ભાગના ચાઇનીઝ લોકો, સિચુઆન અને ઉત્તર-પૂર્વથી બ્રોડ આર્કમાં થી દક્ષિણ-પશ્ચિમ સુધીમાં, તેમની પોતાની ભાષા તરીકે મેન્ડરિનની વિવિધ બોલીઓનો ઉપયોગ કરે છે. સંપૂર્ણ ઉત્તર ચીનમાં મેન્ડરિન ભાષાનો ફેલાવો મોટા ભાગે ઉત્તરીય ચીનના મેદાનોના કારણે છે. તેનાથી વિપરિત, મધ્ય અને દક્ષિણીય ચીનના પર્વતો અને નદીઓ ભાષાકીય વિવિધતાને પ્રોત્સાહન આપે છે.
સામાન્ય રીતે, પર્વતીય દક્ષિણ ચીન મેદાની ઉત્તરીય ચીનની સરખામણીએ વધારે ભાષાકીય વૈવિધ્ય ધરાવે છે. દક્ષિણ ચીનના ભાગોમાં, મુખ્ય શહેરની બોલી તેના પાડોશી શહેર કરતાં માત્ર થોડા પ્રમાણમાં જ બુદ્ધિગ્રાહ્યતા ધરાવતી હશે. દાખલા તરીકે, વુઝહોઉ ઉપરવાસમાં આવેલા ગુઆંગ્ઝહોઉ કરતાં 120 માઇલ દૂર છે, પરંતુ તેની બોલી ગુઆંગ્ઝહોઉથી 60 માઇલ દક્ષિણ પશ્ચિમમાં આવેલા અને અનેક નદીઓ દ્વારા અલગ કરવામાં આવેલા તાઇશેન કરતાં વધારે ગુઆંગ્ઝહોઉ જેવી છે .
વિવિધ બોલીઓમાં અવાજોની સંખ્યા જુદી-જુદી હોય છે, પરંતુ સામાન્ય રીતે મધ્યકાલીન ચાઇનીઝથી અવાજમાં ઘટાડો હોવાનું જાણવા મળે છે. ખાસ કરીને મેન્ડરિન બોલીઓમાં અવાજમાં ઘણો જ ઘટાડો થયો છે અને તેથી તે અન્ય બોલાતી વિવિધતાઓની સરખામણીએ વધારે મલ્ટીસિલેબિલક શબ્દો ધરાવે છે. તેથી જ કેટલીક વિવિધતાઓમાં સિલેબલ્સની કુલ સંખ્યા માત્ર એક હજાર જેટલી જ છે, જેમાં લહેકાની ભિન્નતાનો પણ સમાવેશ થાય છે, જે અંગ્રેજીમાં માત્ર આઠ જેટલી જ છે.
દરેક સિલેબલનું ધ્વનિશાસ્ત્રીય માળખું એક સ્વર (તે મોનોથોંગ , ડિપ્થોંગ અથવા કેટલીક વિવિધતામાં ટ્રીપ્થોંગ પણ હોઈ શકે છે)ની સાથે વૈકલ્પિક રીતે ઓનસેટ અથવા કોડા વ્યંજન ઉપરાંત સ્વરભાર સાથે મધ્યભાગ ધરાવે છે. એવા પણ કેટલાક દાખલાઓ છે જેમાં સ્વરનો ઉપયોગ સ્વતંત્ર રીતે થતો ન હોય. આનું ઉદાહરણ કેન્ટનીઝ છે, જેમાં નાસિકા સોનોરેન્ટ વ્યંજન અને પોતાની રીતે જ સિલેબલ તરીકેનું અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
પીપલ્સ રીપબ્લિક ઓફ ચાઇના અને સિંગાપોરમાં પ્રમાણભૂત ચાઇનીઝ ઉપરાંતની સિનિટિક ભાષા ના તમામ વિભાજનોનો સરકાર દ્વારા ફેંગ્યાન તરીકે ઉલ્લેખ કરવામાં આવે છે. તમામ પ્રકારના આધુનિક સમયના ચાઇનીઝ લોકો એક જ ઔપચારિક પ્રમાણિત લેખિત ભાષાનો ઉપયોગ કરીને સંવાદ કરે છે, જો કે આધુનિક લેખિત માપદંડ મેન્ડરિન, સામાન્ય રીતે આધુનિક બીજિંગ બોલી, પર આધારિત છે.
ભાષાશાસ્ત્રીઓ ચાઇનીઝને ઘણીવખત ભાષા વર્ગ તરીકે જુએ છે, પરંતુ ચીનની સામાજિક-રાજકિય અને સાંસ્કૃતિક પરિસ્થિતિ અને બોલવામાં આવેલી તમામ વિવિધતા સમાન લખાણ વ્યવસ્થા ધરાવતી હોવાની હકીકતને ધ્યાનમાં રાખીને સામાન્ય રીતે પારસ્પરિક અસ્પષ્ટતા ધરાવતા પ્રકારોને સામાન્ય રીતે ચાઇનીઝ ભાષા તરીકે ઓળખાવામાં આવે છે. સિનિટિક પ્રકારોનું વૈવિધ્ય રોમાન્સ ભાષાઓ સાથે સરખામણીને પાત્ર છે.
ચાઇનીઝ બોલાતી અને લખાતી ભાષા વચ્ચેનો સંબંધ થોડો જટીલ છે. તેની બોલવામાં આવતી વિવિધતા વિવિધ દરે વિકસતી જાય છે, જ્યારે લખાતી ચાઇનીઝ થોડું જ પરિવર્તન પામી છે. ક્લાસિકલ ચાઇનીઝ સાહિત્ય વસંત અને પાનખર સમયગાળાથી શરૂ થયું, જો કે લખાયેલા રેકોર્ડ ઇ.સ.પૂ. 14થી 11મી સદીના સમયગાળામાં શેંગ વંશમાં ઓરેકલ બોન્સ માટે ઓરેકલ બોન લિપિના ઉપયોગ અંગેના ઘણાં લાંબા સમય પહેલાંના મળી આવ્યા છે.
આધુનિક અક્ષરોની શૈલી નિયમિત લખાણો પરથી ઉતરી આવેલી છે . અન્ય લખાણ શૈલીઓ પણ પૂર્વ એશિયા સુલેખનમાં ઉપયોગમાં લેવાય છે, જેમાં સીલ લિપિ , વહેતી લિપિ અને કારકૂની લિપિ નો સમાવેશ થાય છે. સુલેખન કલાકારો પરંપરાગત અને સાદા અક્ષરો લખી શકે છે, પરંતુ પરંપરાગત કલા માટે પરંપરાગત અક્ષરોનો ઉપયોગ કરે છે.
ચાઇનીઝની બોલાતી તમામ વિવિધતાઓમાં લહેકાનો ઉપયોગ થાય છે. ઉત્તર ચીનની કેટલીક બોલીઓમાં ત્રણ જેટલા ઓછા લહેકા છે, જ્યારે દક્ષિણ ચીનની કેટલીક બોલીઓ 6 અથવા 10 જેટલા લહેકા ધરાવે છે, જેનો આધાર તેને કઈ રીતે ગણવામાં આવે છે તેના પર રહેલો છે. આમાં એક અપવાદ શાંઘાઇનીઝ છે, જે લહેકાને ઘટાડીને માત્ર આધુનિક જાપાનીઝની જેમ બે-લહેકા ધરાવતા પીચ એક્સન્ટ સુધી લઈ જાય છે.
યુરોપીયન પાઠ્યપુસ્તકોમાં ઉપયોગમાં લેવાય છે ત્યારે પિનયીન અને વેડ-ગાઇલ્સ એમ બંનેના લહેકાના ટ્રાન્સક્રિપ્શનને સરળતા માટે બાકાત રાખવામાં આવે છે. વેડ-લાઇલ્સમાં થતા એપોટ્રોફિસના બહોળા ઉપયોગને પણ બાકાત રાખવામાં આવે છે. આમ, મોટા ભાગના પશ્ચિમી વાચકો બીજિંગ કરતાં બીજિંગ અને તાઇ²-પેઈ³ કરતાં તાઇપેઇ થી વધારે પરિચિત છે.
રોમનીકરણ એ ભાષાને લેટિન મૂળાક્ષરમાં લખવાની પ્રક્રિયા છે. આધુનિક સમય સુધીમાં મૂળ ફોનેટિક ટ્રાન્સક્રિપ્શન સિસ્ટમના અભાવને કારણે ચાઇનીઝ ભાષાના રોમનીકરણ અંગે ઘણી બધી સિસ્ટમ્સ અસ્તિત્વ ધરાવે છે. ચાઇનીઝને પ્રથમ વખત લેટિન અક્ષરોમાં લખવાનું કાર્ય 16મી સદીમાં પશ્ચિમી ખ્રિસ્તી મિશનરીઝ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે.
વિશાળ પ્રમાણમાં ચાઈનીઝ સમુદાય ધરાવતું સિંગાપોર પ્રથમ અને હાલમાં એકમાત્ર અન્ય દેશ છે જેણે સત્તાવાર રીતે સરળીકરણ ધરાવતા અક્ષરોને સ્વીકાર્યા છે, જો કે, તે મલેશિયામાં યુવાન વંશીય ચાઇનીઝ લોકોમાં આપ મેળે જ પ્રમાણિત થઈ ગયા છે. ઇન્ટરનેટ વૈકલ્પિક પદ્ધતિના વાંચનનો મહાવરો પૂરો પાડે છે, પછી તે પરંપરાગત હોય કે સરળીકરણ ધરાવતી.
દક્ષિણ કોરીયામાં હેંગુલ મૂળાક્ષરનો ઉપયોગ થાય છે, પરંતુ હેન્જાનો ઉપયોગ જાડા અક્ષરો માટે થાય છે. ઉત્તર કોરીયામાં હેન્જાનો ઉપયોગ બંધ કરવામાં આવ્યો છે. 19મી સદીમાં જાપાનના આધુનિકરણથી, ચાઇનીઝ અક્ષરોનો ત્યાગ કરવા અંગેની ચર્ચા ચાલે છે, પરંતુ સંપૂર્ણ રીતે નવી લિપિના વ્યવહારુ લાભોને હજુ સુધી પૂરતા માનવામાં આવ્યા નથી.
ચાઇનીઝમાંથી ઉછીના લેવામાં આવેલા શબ્દો અંગ્રેજી જેવી યુરોપીયન ભાષાઓમાં પણ અસ્તિત્વ ધરાવે છે. આ પ્રકારના શબ્દોના ઉદાહરણમાં : ટે) મિન્નાન ઉચ્ચાર પરથી "ટી", કેન્ટનીઝ ઉચ્ચાર પરથી "કેચઅપ", પરથી ટોમેટો જ્યુસ અને પરથી "કુમક્વેટ"નો સમાવેશ થાય છે.
હૂનાનમાં કેટલીક મહિલાઓ તેમની સ્થાનિક ભાષા નૂ શૂ, ચાઇનીઝ અક્ષરોમાંથી ઉતરી આવેલી સસ્વર લિપિનો ઉપયોગ કરે છે. ડૂંગાન ભાષા, જે કેટલાક લોકો દ્વારા મેન્ડરિનની બોલી માનવામાં આવે છે, હવે સિરિલિકમાં લખવામાં આવે છે અને પહેલાં અરેબિક મૂળાક્ષરમાં લખવામાં આવતી હતી, જો કે ડૂંગાન લોકો ચીનની બહાર રહે છે.
સમગ્ર ઇતિહાસ દરમિયાન ચાઇનીઝ સંસ્કૃતિ અને રાજકારણનો પ્રભાવ કોરીયન અને જાપાનીઝ જેવી સંબંધ નહીં ધરાવતી ભાષાઓ પર રહ્યો છે. કોરીયન અને જાપાનીઝ એમ બંને ચાઇનીઝ અક્ષરો ના ઉપયોગ સાથેની લખાણ પદ્ધતિ ધરાવે છે, જેને અનુક્રમે અને કેન્જી કહેવામાં આવે છે.
ચાઇનીઝ ભાષાના વિકાસનું વર્ગીકરણ એ વિદ્વાનોની ચર્ચાનો વિષય છે. એક પદ્ધતિ સ્વિડીશ ભાષાશાસ્ત્રી બર્નહાર્ડ કર્લગ્રેને 1900ના દાયકાના પ્રારંભિક સમયગાળામાં શોધી હતી, મોટા ભાગની વર્તમાન પદ્ધતિઓ આંતરિક જ્ઞાન અને પદ્ધતિ માટે કર્લગ્રેનની પદ્ધતિ પર ખૂબ જ આધાર રાખે છે.સ્વિડન
એંગ્લોફોન અને ફ્રાન્કોફોનની જેમ શોધી કાઢવામાં આવેલો શબ્દ સિનોફોન સ્થાનિક સ્તરે ચાઇનીઝ ભાષા બોલતા અથવા સંવાદના માધ્યમ તરીકે ઉપયોગમાં લેતા લોકો માટે ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે. આ શબ્દ પ્રાચીન ચીન માટેના લેટિન શબ્દ સિનેય પરથી ઉતરી આવ્યો છે.
ચાઇનીઝ માટેના રોમનીકરણની અન્ય વ્યવસ્થાઓમાં ગ્વોયૂ રોમાટીઝ , ધ ફ્રેન્ચ ઇએફઇઓ , ધ યેલ દરમિયના શોધાયેલી), ઉપરાંત કેન્ટનીઝ, મિન્નાન, હક્કા અને અન્ય ચાઇનીઝ ભાષાઓ અને બોલીઓ માટે અલગ વ્યવસ્થાઓનો ઉપયોગ થાય છે.
સામાન્ય બોલચાલની ભાષામાં લખાતી કેન્ટનીઝ ઓનલાઇન ચેટ રૂમ અને હોંગ-કોંગર્સમાં અને અન્ય જગ્યાએ વસતા કેન્ટનીઝમાં તુરંત મોકલવામાં આવતા મેસેજમાં ઘણી લોકપ્રિય બની છે. તેનો ઉપયોગ ઘણો જ અનૌપચારિક માનવામાં આવે છે અને ઔપચારિક પ્રસંગો સુધી તેનો ઉપયોગ વિસ્તર્યો નથી.