polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
પિન્કી વીરાણીની અરુણા શાનબાગના કૃપામૃત્યુની અરજી નકારતી વખતે સર્વોચ્ચ અદાલતે મૂક કૃપામૃત્યુ માટે માર્ગદર્શિકા આપી. તે માર્ગદર્શિકા મુજબ, મૂક કૃપામૃત્યુ હેઠળ એવી સારવાર કે ખોરાક અટકાવવો જે દર્દીને જીવવા પરવાનગી આપે. આ સાથે ભારત આ એવા થોડા દેશોની યાદીમાં જોડાયું કે જેમાં સ્વિટ્ઝરલેન્ડ, બેલ્જિયમ અને નેધરલેન્ડ, તથા સયુંક્ત રાજ્ય અમેરીકાના વોશિંગ્ટન અને ઓરેગોન રાજ્ય છે; જેમણે મૂક કૃપામૃત્યુ વત્તાઓછા પ્રમાણમાં કાયદેસર કર્યું છે. વિશ્વના અન્ય સ્થળોએ મૂક કૃપામૃત્યુ લગભગ હંમેશાં ગેરકાયદે છે. ભારતમાં કૃપામૃત્યુને લગતો કાયદો હાજર ન હતો, તેથી સંસદ જ્યાં સુધી ખરડો પસાર ન કરે ત્યાં સુધી સર્વોચ્ચ અદાલતની માર્ગદર્શિકાએ કાયદો છે. ભારતના કાનૂન મંત્રી વીરપ્પા મોઈલીએ આ મુદ્દા અંગે ગંભીર રાજકીય ચર્ચાની જરૂરિયાત જણાવી હતી.
અદાલતના ચુકાદા બાદ કલકત્તા ટેલિગ્રાફે હિન્દુ, મુસ્લિમ, જૈન અને ખ્રિસ્તી ધર્મગુરુઓ સાથે ચર્ચા કરી હતી. સામાન્ય રીતે તેઓ મૂક કૃપામૃત્યુની વિરુદ્ધમાં હતા, ખ્રિસ્તી અને જૈનો કેટલાક સંજોગો હેઠળ મૂક કૃપામૃત્યુની તરફેણમાં હતા. જૈન અને હિન્દુઓમાં સંથારા અને સમાધિ એવી પારંપરિક વિધિ હોય છે જેમાં કોઈ વ્યક્તિ આ વિધિ દ્વારા પોતાનું જીવન સમાપ્ત કરી શકે જો તેને એમ લાગતું હોય કે તેનું જીવન સંપૂર્ણ થયું છે. ભારતીય તબીબી ક્ષેત્રના કેટલાક નિષ્ણાતો આ બાબતે શંકાશીલ હતા કારણ કે દેશ નબળું કાયદાનું શાસન અને ગરીબો અને તવંગર વચ્ચેના મોટા તફાવત, આ કારણોને લીધે એ શક્ય છે વૃદ્ધોનું તેમના પરિવાર દ્વારા શોષણ થાય.
ૐ અથવા પ્રણવ ભારતીય મૂળના ધર્મો હિન્દુ, જૈન તથા બૌદ્ધ ધર્મનું એક પવિત્ર પ્રતિક છે. ૐને મૂળ મંત્ર પણ ગણવામાં આવે છે અને સંસ્કૃતના મોટાભાગના મંત્રોની શરુઆત ૐથી થાય છે. ૐ અ+ઉ+મ એ ત્રણ ધાતુઓનો બનેલો શબ્દ છે. ઓમકાર એ પૃથ્વીની સૌથી પ્રાચીન સંસ્કૃત ભાષાનો શબ્દ છે અને તેને બ્રહ્માંડની ઉત્પત્તિ પછીનો કે ઉત્પત્તિ સમયનો પ્રથમ શબ્દ ગણવામાં આવે છે. વર્તમાનમાં પ્રાપ્ય દુનિયાના સૌથી પ્રાચીન ગ્રંથ ૠગ્વેદમાં ૐનો પ્રયોગ અનેક ઠેકાણે કરાયેલો છે. ઓમકારનો આકાર આગળથી ત્રગડા જેવો હોય છે અને ઉપરના ભાગે બિન્દુ હોય છે.
અર્થાત 'ઓમકાર સર્વ પ્રકારની કામનાઓને પૂરી કરનાર અને મોક્ષ આપનાર છે. એ બિંદુ સાથેના ઓમકારનું યોગીઓ નિત્યનિરંતર ધ્યાન કરે છે. એવા ઓમકારને હું નમસ્કાર કરું છું. ' એવો અર્થ થાય છે.
ઇન્દ્રધનુ : સુંદરજી બેટાઈનો, પાંચ વિભાગમાં વિભાજિત ૧૧૨ કાવ્યોનો સંગ્રહ. ‘પ્રયાણ’ નામક પ્રથમ ગુચ્છમાં જીવનની ગતિવિધિને લગતાં કેટલાંક સાદાં-સરળ સૉનેટ છે. કવિની વિચારદ્રષ્ટિ અને જીવનદ્રષ્ટિ ભાવનાપૂર્ણ છે અને તેનું નિરૂપણ ઠીક ઠીક મુખર છે. બીજા ગુચ્છ ‘પ્રણયમંગલ’નાં કાવ્યોમાં પ્રેમની વિવિધ અનુભૂતિઓ નિરૂપાયેલી છે. ‘ઇન્દ્રધનુ’ નામનું પુત્ર-વિયોગનું કાવ્ય કરુણપ્રશસ્તિ સ્વરૂપનું છે. અન્ય કાવ્યોમાં પ્રેમનાં પ્રત્યક્ષ સંવેદનો અને ભાવનાત્મક લાગણીઓનું આલેખન નોંધપાત્ર છે. ‘પ્રણયવૈષમ્ય’ નામના ગુચ્છમાં પ્રેમજન્ય વેદનાનું ગાન છે. ‘પ્રકૃતિદ્વારે’માં પ્રકૃતિવર્ણનનાં કાવ્યો છે, તો ‘ઝાંઝરી’નાં ૨૭ કાવ્યોમાં રહસ્ય, અધ્યાત્મ અને સદભાવનાનું નિરૂપણ થયેલું છે. પ્રકૃતિ, પ્રેમ અને પ્રભુનું નિરૂપણ કરતી આ સંગ્રહની કવિતાની પદાવલિ તત્સમ છે.
‘જ્યોતિરેખા’ માં પૌરાણિક અને ઐતિહાસિક પ્રસંગો પર આધારિત પાંચ ખંડકાવ્યો છે. ‘ઇન્દ્રધનુ’ , ‘વિશેષાંજલિ’ , ‘સદગત ચંદ્રશીલાને’ , ‘તુલસીદલ’ , ‘વ્યંજના’ , ‘અનુવ્યંજના’ , ‘શિશિરે વસંત’ અને ‘શ્રાવણીની ઝરમર’ એ એમના કાવ્યસંગ્રહોની કવિતા પરથી દેખાય છે કે અધ્યાત્મચિંતન, પ્રણય, પ્રકૃતિ અને સ્વજનમૃત્યુથી જન્મતો શોક પ્રારંભથી અંત સુધી એમની કવિતાનાં ચાલકબળ રહ્યાં છે. અલ્પપરિચિત સંસ્કૃત શબ્દોના વિશેષ ઉપયોગવાળી સંસ્કૃતાઢ્ય પ્રસ્તારી શૈલીને લીધે સૉનેટ કરતાં લાંબાં ચિંતનમનનનાં કાવ્યો વધુ સફળ નીવડ્યાં છે.
પૂર્વે પ્રકાશિત ‘ગુજરાતી સાહિત્યમાં સૉનેટ’ ને સમાવતા વિવેચનસંગ્રહ ‘સુવર્ણમેઘ’ માં ન્હાનાલાલ, બ. ક. ઠાકોર અને મેઘાણીની કવિતાનું તટસ્થ નિરીક્ષણ કરતા સમદ્રષ્ટિવાળા ધ્યાનપાત્ર લેખો છે. ‘આમોદ’ માં ‘ગુજરાતી કવિતામાં અનુષ્ટુપ’ જેવા મહત્વના લેખ ઉપરાંત સંસ્કૃત અને ગુજરાતી કવિઓ અને તેમની કવિતા વિશેના લેખો છે. ‘નરસિંહરાવ’ નરસિંહરાવના વાઙમયપુરુષાર્થની ઝાંખી કરાવતી પુસ્તિકા છે. કવિ તથા કવિતા તરફ જોવાની સમદ્રષ્ટિ એમના વિવેચનનો લાક્ષણિક ગુણ છે.
જન્મ વતન જામનગર જિલ્લાના બેટ-દ્વારકામાં. ૧૯૨૮માં અંગ્રેજી-ગુજરાતી વિષયો સાથે મુંબઈ યુનિવર્સિટીમાંથી બી.એ., ૧૯૩૨માં એલએલ.બી., ૧૯૩૬માં ગુજરાતી-સંસ્કૃત વિષયોમાં એમ.એ. પ્રારંભનાં ચારપાંચ વર્ષ ‘હિંદુસ્તાન’ને ‘પ્રજામિત્ર’માં સબઍડિટર, ચારપાંચ વર્ષ મુંબઈની એક સંસ્થામાં આચાર્ય, એ પછી મુંબઈની એસ. એન. ડી. ટી. વિમેન્સ કૉલેજમાં નિવૃત્તિપર્યંત ગુજરાતીના અધ્યાપક. ઇન્ડિયન પી.ઈ.એન.ના સભ્ય. નર્મદ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા. મુંબઈમાં અવસાન.
જ્યોતિ રેખા : સુન્દરજી બેટાઈનો ખંડકાવ્યસંગ્રહ. એમાં ‘સિદ્ધાર્થનું સ્વપ્ન’, ‘સુલોચનાનું લોચનદાન’, ‘શસ્ત્રસંન્યાસ’, ‘દાંપત્ય’ અને ‘સુવર્ણચદ્વારિકાનું સાગરનિમજજન’ એમ કુલ પાંચ ખંડકાવ્યો છે. દીર્ઘ રચનાઓ રૂપે પ્રસરેલાં આ કાવ્યોમાં ચુસ્ત શિલ્પવિધાનનો અભાવ છે. અપ્રતીતિકર ભાવાભિવ્યક્તિઓ અને છંદોનાં અસુભગ સંયોજનોને કારણે ઝાઝો પ્રભાવ ઊભો થતો નથી. શિથિલ બંધ છતાં એકંદરે શૈલી સ્વસ્થ અને ગંભીર છે.
પચાસેક વર્ષથી સતત કાવ્યસર્જન કરનારા આ ગાંધીયુગના કવિ નરસિંહરાવની કવિતાથી વિશેષ પ્રભાવિત છે, જે ખંડકાવ્યો અને કરુણપ્રશસ્તિઓની સ્વસ્થગંભીર શૈલી, જીવનનાં મંગલમય તત્વો પર આસ્થા, પ્રકૃતિ પ્રત્યેનું આકર્ષણ વગેરેમાં જોઈ શકાય છે. અલબત્ત, સૉનેટોનું વ્યાપક ખેડાણ કે નિષ્કામ કર્મવાળા જીવનનું આકર્ષણ એમની કવિતા પર ગાંધીયુગના પ્રભાવની પણ પ્રતીતિ કરાવે છે.
માહિતી, કે જેની જાહેરાત ભારતની સાર્વભૌમત્વતા અને સંકલિતતા, રાજ્યની સલામતી, "વ્યૂહાત્મક, વૈજ્ઞાનિક અને આર્થિક" હિતો, વિદેશી રાજ્ય સાથેના સંબંધને પક્ષપાતી રીતે અસર કરશે અથવા આક્રમણની ઉશ્કેરણીમાં પરિણમી શકે;
કોઇ પણ કોર્ટ અથવા ટ્રીબ્યૂનલના કાયદા દ્વારા માહિતી પ્રસિદ્દ કરવાની મનાઇ વ્યક્ત કરવામાં આવી હોય અથવા જેની જાહેરાતમાં કોર્ટના તિરસ્કારનો સમાવેશ થતો હોય;
વ્યાપારી વિશ્વાસ, વેપારના રહસ્યો અથવા બૌદ્ધિક સંપત્તિ સહિતની માહિતી, જેની જાહેરાત કરવાથી ત્રીજા પક્ષકારની સ્પર્ધાત્મક સ્થિતિને નુકસાન કરે તેવી હોય, જો આ પ્રકારની માહિતીની જાહેરાતને મોટા જાહેર હિતો રોકતા હોય તેની સાથે સક્ષમ અધિકારીને સંતોષ ન હોય તો;
જે તે વ્યક્તિને તેના ન્યાસ સંબંધને કારણે ઉપલબ્ધ માહિતી, જો આ પ્રકારની માહિતીની જાહેરાતને મોટા જાહેર હિતો રોકતા હોય તેની સાથે સક્ષમ અધિકારીને સંતોષ ન હોય તો;
જે-તે વ્યક્તિના જીવન માટે જોખમી બનતી હોય અથવા શારીરિક સલામતી જોખમાતી હોય અથવા લાગુ પડાયેલ કાયદા અથવા સલામતી હેતુઓ માટે વિશ્વાસથી આપેલી સહાય, એવી માહિતીની જાહેરાત;
જે માહિતી અંગત માહિતીને લાગતીવળગતી હોય, તેની જાહેરાતને કોઇ જાહેર કામગીરી અથવા હિત અથવા જે-તે વ્યક્તિની ગોપનીયતા પરના કારણ વિનાનું આક્રમણ કરતી હોય (પરંતુ તે પણ એ શરતે કે તે માહિતીનો સંસદ અથવા રાજ્ય ધારાસભાને માહિતી આપવાનો ઇનકાર કરી શકાય નહીં, તેને આ અપવાદ દ્વારા ઇનકાર કરી શકાશે નહીં) તેવી માહિતીની જાહેરાત;
ઉપર કોઇ પણ અપવાદો દર્શાવ્યા છતાં પણ જાહેર અધિકારી, જો માહિતીની જાહેરાત રક્ષિત હિતોને નુકસાન ન પહોંચાડતી હોય તો તે માહિતી જોવાની મંજૂરી આપી શકે છે. ની જોગવાઇ અનુસાર માન્ય કરવામાં આવી છે, જે 8 સાથે વાંચતા આ અધિનિયમ હેઠળ "વેપાર અથવા વ્યાપારી રહસ્ય કાયદા દ્વારા રક્ષિત છે" તેની જાહેરાતને મુક્તિ આપે છે)"""
માહિતી અધિકાર અધિનિયમ 2005 ) એ ભારતીય સંસદનો કાયદો છે. તે "ભારતમાં રાષ્ટ્રીય કક્ષાએ નાગરિકો માટે માહિતી મેળવવાના અધિકારના વાસ્તવિક વહીવટની સ્થાપના કરવા" માટે માહિતીની સ્વતંત્રતાના કાયદાનું અમલીકરણ છે. આ કાયદો ભારતનાં બધાં જ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને લાગુ પડે છે. જો કે તેમાં રાજ્ય કક્ષાના કાયદાથી સંચાલિત જમ્મુ અને કાશ્મીર રાજ્યનો સમાવેશ થતો નથી. આ કાયદાની જોગવાઇઓ હેઠળ, કોઇ પણ નાગરિક "જાહેર સત્તાધિકારી" પાસેથી ખૂબ માગ કરી શકશે અને તેમણે ઝડપથી અથવા ત્રીસ દિવસના ગાળામાં તેનો જવાબ આપવો જરૂરી છે. આ કાયદા અનુસાર પ્રત્યેક જાહેર સત્તાધિકારીએ ખૂબ જ વિસ્તૃત રીતે તેમની માહિતીને કોમ્પ્યુટરાઇઝ કરવી પડે છે અને કેટલીક ચોક્કસ પ્રકારની માહિતીને સક્રિય રીતે જાહેર કરવી પડે છે કે જેથી નાગરિકને માહિતીની વિનંતી કરતી વખતે લઘુત્તમ સ્રોતની જરૂરિયાત ઊભી થાય.
સેન્ટ્રલ ઇન્ટેલિજન્સ અને સિક્યુરિટી એજન્સીઓ જેમ કે બીજા શિડ્યૂલ જેમ કે આઇ.બી., આર.એ.ડબ્લ્યુ. , સેન્ટ્રલ બ્યૂરો ઓફ ઇન્વેસ્ટીગેશન , ડિરેક્ટોરેટ ઓફ રેવન્યૂ ઇન્ટેલિજન્સ, સેન્ટ્રલ ઇકોનોમિક ઇન્ટેલિજન્સ બ્યૂરો, ડિરેક્ટોરેટ ઓફ એન્ફોર્સમેન્ટ, નાર્કોટીક્સ કંટ્રોલ બ્યૂરો, એવીયેશન રિસર્ચ સેન્ટર, સ્પેશિયલ ફ્રંટીયર ફોર્સ, બીએસએફ, સીઆરપીએફ, આઇટીબીપી, સીઆઇએસએફ, એનએસજી, આસામ રાયફલ્સ,સ્પેશિયલ સર્વિસ બ્યૂરો, સ્પેશિયલ બ્રાંચ , આંદામાન અને નિકોબાર, ધી ક્રાઇમ બ્રાંચ-,સીઆઇડી-સીબી, દાદરાનગર હવેલી અને સ્પેશિયલ બ્રાંચ, લક્ષદીપ પોલીસમાં દર્શાવવામાં આવી છે. રાજ્ય સરકાર દ્વારા નોટીફિકેશન થી નિશ્ચિત કરાયેલી એજન્સીઓને પણ બાકાત રાખવામાં આવશે. જો કે માહિતી અધિકારમાંથી બાકાત રાખવામાં આ એજન્સીઓ સંપૂર્ણપણે બાકાત નથી અને ભ્રષ્ટાચારના આરોપો અને માનવ અધિકાર ઉલ્લંઘનોને લગતી માહિતી પૂરી પાડવાની આ સંસ્થાઓની જવાબદારી છે. વધુમાં, માનવ અધિકાર ઉલ્લંઘનને સંબધિત માહિતી આપી શકાય પરંતુ તે પણ કેન્દ્ર અથવા રાજ્ય માહિતી પંચની મંજૂરી હોય તો જ.
જ્યાં & માહિતીનો અધિકાર લાગુ પડે છે તેવા જમ્મુ અને કાશ્મીર સિવાય આ કાયદામાં સમગ્ર ભારતનો સમાવેશ કરાયો છે. ભારતીય બંધારણના આર્ટિકલ 370માં દર્શાવ્યા અનુસાર સંસદ દ્વારા પસાર કરાયેલા કાયદાઓને જો રાજ્યની ધારાસભા દ્વારા સમર્થન આપવામાં આવ્યું ન હોય તો જમ્મુ અને કાશ્મીરના રાજ્યને આપોઆપ જ લાગુ પડતા નથી.તે કારોબારીતંત્ર, કાયદા ઘડનાર તંત્ર અને ન્યાયતંત્ર સહિતની તમામ બંધારણીય સત્તાઓને લાગુ પડે છે; સંસદ અથવા રાજ્યની ધારાસભાના કાયદા દ્વારા સ્થાપિત કે રચાયેલ કોઇ પણ સંસ્થા કે સંગઠન તેમાં સમાવેશ થાય છે. કાયદામાં એવું પણ નિર્ધારિત કરવામાં આવ્યું છે કે તે સંગઠનો અથવા સત્તાઓ કે જે સરકાર દ્વારા “સીધી રીતે કે આડકતરી રીતે ભંડોળ” પૂરું પાડવામાં આવ્યું હોય તેવી સરકારી અથવા બિનસરકારી સંસ્થાઓ દ્વારા “માલિકીની, અંકુશિત અથવા નોંધપાત્ર રીતે ભંડોળ પૂરું પડાયેલ” હોય તેવા સંગઠનો સહિતની યોગ્ય સરકારી સંસ્થાઓના હુકમ કે નોટીફિકેશન દ્વારા સ્થાપિત કે રચાયેલા સંગઠનો અથવા સત્તાઓનો પણ તેમાં સમાવેશ કરી લેવાયો છે.
રાષ્ટ્રીય સ્તરનો કાયદો પસાર કરવો જો કે મુશ્કેલ કાર્ય બની ગયું હતું. વ્યવહારુ કાયદાઓ પસાર કરવામાં રાજ્ય સરકારોના અનુભવ પરથી કેન્દ્ર સરકારે એચ.ડી. શોરીના નેતૃત્વમાં એક કાર્યકારી જૂથની નિમણૂક કરી હતી અને તેમને કાયદાના મુસદ્દાનું કામ સોંપવામાં આવ્યું હતું. શૌરી મુસદ્દો, અત્યંત સંક્ષિપ્ત સ્વરૂપ છે, તે માહિતી સ્વતંત્રતા ખરડો, 2000 માટેનો પાયો હતો, જે અંતે માહિતીની સ્વતંત્રતા કાયદો 2002 હેઠળ કાયદો બની ગયો હતો. ફક્ત રાષ્ટ્રીય સલામતી અને સાર્વભૌમત્વતાના કારણોસર જ નહીં પરંતુ, “જાહેર સત્તાના સ્ત્રોતોના અયોગ્ય રીતે બીજે વાળવા” અંગેની વિનંતીઓને સામેલ કરવામાં આવે છે, ઉપરાંત આ કાયદામાં અસંખ્ય મુક્તિઓ આપવામાં આવી હોવાથી તેની તીવ્ર આલોચના કરવામાં આવી હતી. લાદવામાં આવનારા આરોપો પર કોઇ ઉપલી મર્યાદા ન હતી. માહિતીની વિનંતીને અનુસરવા માટે કોઇ પ્રકારનો દંડ ન હતો. એક્ટ ક્યારેય અસરકારક રીતે અસ્તિત્વમાં આવ્યો ન હતો.
કાયદા હેઠળ, આવરી લેવામાં આવેલા બધા સત્તાધિકારીઓએ જાહેર માહિતી અધિકારી ની નિમણૂક કરવી પડે છે. કોઇ પણ વ્યક્તિ માહિતી મેળવવા માટે પીઆઇઓ ને લેખિતમાં વિનંતી સુપરત કરી શકે છે. આ કાયદા હેઠળ માહિતીની માગ કરતા કોઇ પણ ભારતીય નાગરિકને માહિતી પૂરી પાડવાની પીઆઇઓ ની જવાબદારી છે. જો કરવામાં આવેલી વિનંતી અન્ય જાહેર સત્તા સાથે સંબંધ ધરાવતી હોય તો પાંચ દિવસના સમયગાળામાં સંબંધિત વિભાગને તબદીલ કરવા કે પહોંચાડવાની જવાબદારી પીઆઇઓ ની હોય છે. આ ઉપરાંત, પ્રત્યેક જાહેર સત્તાધિકારીએ પીઆઇઓ ને પહોંચાડવા માટે આરટીઆઇ વિનંતીઓ અને અપીલ સ્વીકારવા મદદનીશ જાહેર માહિતી અધિકારી ની નિમણૂક કરવી જરૂરી છે. માહિતીની માગ કરતા નાગરિક તેના નામ અને સંપર્કની વિગતો સિવાયની કોઇ જ વિગતો જાહેર કરવા જવાબદાર નથી.
જો પીઆઇઓ અન્ય વિભાગને અરજી સુપરત કરે તો તેનો જવાબ આપવા માટે 30 દિવસ નો સમયગાળો મંજૂર કરાયો છે પરંતુ તેને તબદીલ કરવામાં આવ્યો હોય તેવા પીઆઇઓ ને અરજી મળે તે દિવસથી ગણતરી થાય છે.
શિડ્યુલ્ડ સિક્યોરિટી એજન્સીઝ દ્વારા ભ્રષ્ટાચાર અને માનવીય કાયદાઓના ઉલ્લંઘનને લગતી માહિતી કેન્દ્રીય માહિતી પંચની આગોતરી મંજૂરી સાથે 45 દિવસ માં પૂરી પાડવામાં આવે છે.
આમ છતાં, માહિતી સાથે કોઇ વ્યક્તિની જિંદગી કે સ્વતંત્રતા સંકળાયેલી હોય તો પીઆઇઓ 48 કલાક માં જવાબ આપે તેવી અપેક્ષા હોય છે.
જેના અંતર્ગત મોટા ભાગનો પ્રદેશ પર કે જે હાલમાં ભારતમાં છે તે આવતો હતો, 1889ના ઓફિશ્યલ સિક્રેટ એક્ટમાં 1923માં સુધારણા કરવામાં આવી હતી. આ કાયદો રાષ્ટ્રની સલામતી, દેશના સાર્વભૌમ અને વિદેશી દેશો સાથેના મિત્રતાપૂર્ણ વ્યવહારોની માહિતી સુરક્ષિત રાખે છે અને બિન-વર્ગીકૃત માહિતીઓની જાહેરાત પર પ્રતિબંધ મૂકતી જોગવાઇઓને અટકાવે છે. નાગરિક સેવાઓ કાયદા ઘડે છે અને ઇન્ડિયન એવિડન્ટ એક્ટ સરકારી અધિકારીઓની જાહેર જનતાને માહિતી પૂરી પાડવાની સત્તાઓ પર વધુ પ્રતિબંધ લાદે છે.
ખાનગી સંસ્થાઓ સીધી રીતે કાયદાના પરિપ્રેક્ષ્યમાં આવતી નથી. જો કે, જાહેર સત્તા દ્વારા અસ્તિત્વમાં હોય તેવા કોઇ પણ કાયદા હેઠળ જે માહિતીનો ઉપયોગ કરી શકાય તેની પણ વિનંતી કરી શકાય છે. 30 નવે. 2006ના ')માં એક સીમાચિહ્નરૂપ ચુકાદામાં કેન્દ્રીય માહિતી પંચે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે ખાનગી જાહેર ઉપયોગિતા કંપનીઓ ખાનગીકરણ ધરાવતી હોવા છતાં આરટીઆઇ કાયદાના પરિપ્રેક્ષ્યમાં રહે છે. આ કાયદો સ્પષ્ટપણે કોઇ પણ અસાતત્યતાની માત્રાને ધોરણે, સત્તાવાર ખાનગી કાયદાને અને 15 જૂન 2005ના રોજ અસ્તિત્વમાં રહેલા અન્ય કાયદાઓને બિનઅસરકારક બનાવે છે.
આરટીઆઇ કાયદાઓની જે રાજ્ય સરકારો દ્વારા સૌપ્રથમ સફળતાપૂર્વક રચના કરવામાં આવી હતી તેમાં – તામિલનાડુ , ગોવા , રાજસ્થાન , કર્ણાટક , દિલ્હી , મહારાષ્ટ્ર , આસામ , મધ્યપ્રદેશ અને જમ્મુ અને કાશ્મીર નો સમાવેશ થાય છે. મહારાષ્ટ્ર અને દિલ્હી રાજ્ય સ્તરની રચનાઓને વ્યાપકપણે ઉપયોગમાં લેવાતી હોવાનું માનવામાં આવે છે. દિલ્હી આરટીઆઇ એક્ટ હજુ પણ અમલમાં છે. જમ્મુ અને કાશ્મીર તેમનો પોતાનો માહિતીનો અધિકાર 2009 ધરાવે છે, જે & માહિતીના અધિકાર, 2004 અને તેના 2008ના સુધારા પછીનો છે.
કેન્દ્રીય વિભાગો માટે , વિનંતી ફાઇલ કરાવવાની ફી રૂ. 10, પાના દીઠ માહિતી માટે રૂ. 2 અને પ્રથમ કલાક બાદ નિરીક્ષણના દરેક કલાક માટેની ફી રૂ. 5 છે. જો અરજદાર ગરીબી કાર્ડ ધારક હોય તો કોઇ પણ ફી લાગુ પડશે નહી. આ પ્રકારના બીપીએલ કાર્ડ ધારકોએ જાહેર સત્તા સમક્ષ તેમની અરજી સાથે તેમના બીપીએલ કાર્ડની નકલ પૂરી પાડવાની હોય છે. રાજ્ય સરકાર અને હાઈ કોર્ટ તેમના પોતાના નિયમો નક્કી કરે છે.
પ્રિન્ટ્સ, ડિસ્કેટીસ, ફ્લોપિઝ, ટેપ્સ, વિડીઓ કેસેટ્સ અથવા અન્ય ઇલેક્ટ્રોનિક પદ્ધતિ દ્વારા અથવા પ્રિન્ટઆઉટ્સ દ્વારા માહિતી પ્રાપ્ત કરવી.
માહિતી મેળવવા માટે ચૂકવણી કરવી પડતી હોવાથી પીઆઇઓ નો જવાબ વિનંતી સામે માહિતી આપવાનો ઇનકાર અને/અથવા "વધુ ફી"ની ગણતરી આપવા સુધી મર્યાદિત રહે તે જરૂરી છે. પીઆઇઓના જવાબ અને માહિતી માટે વધારાની ફી જમા કરાવવા માટે લીધેલા સમયની વચ્ચેના ગાળાને મંજૂરી આપેલા સમયમાંથી બાકાત રાખવામાં આવ્યો છે.
જો આ ગાળામાં માહિતી પૂરી પાડવામાં ન આવે તો તેને ઇનકાર કર્યો હોવા તરીકે ગણવામાં આવે છે. કારણો સાથે કે તેના વિના કરાયેલો ઇનકાર કદાચ અપીલ અથવા ફરિયાદ માટેનું કારણ બની શકે. વધુમાં, નિશ્ચિત સમયગાળામાં પૂરી નહી પાડવામાં આવેલી માહિતી વિના મૂલ્યે પૂરી પાડવી જોઇએ.
કાયદો રેકોર્ડના તે ભાગોની માહિતી પૂરી પાડવાની મંજૂરી આપે છે જેને જાહેરાતમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી નથી અને જેને વ્યાજબી રીતે મુક્તિવાળી માહિતી ધરાવતા ભાગોમાંથી આપી શકાય.
તેજસ "રિલેક્સ્ડ સ્ટેટિક સ્ટેબિલિટી" ડિઝાઇન હોવાથી, તે ક્વોડ્રુપ્લેક્ષ ડિજીટલ ફ્લાય-બાય-વાયર ફ્લાઇટ કન્ટ્રોલ સિસ્ટમથી સજ્જ હોય છે, જેને પગલે પાઇલોટ માટે સંચાલન સરળ બની જાય છે. તેજસ એરોડાઇનેમિક કન્ફિગ્યુરેશન એ શોલ્ડર-માઉન્ટેડ પાંખો સાથે ડેલ્ટા-વિંગ લેઆઉટ પર આધારિત હોય છે . તેના બધા જ કન્ટ્રોલ સરફેસ હાઇડ્રોલિકલી સંચાલિત હોય છે. વિંગની બાહ્ય અગ્રણી ધારમાં ત્રણ વિભાગોમાં સ્લોટ્સ આવેલા હોય છે, જ્યારે ઇનબોર્ડ વિભાગમાં વોર્ટેક્સ લિફ્ટના સર્જન માટે વધારાના સ્લોટ્સ આવેલા હોય છે અને હાઇ-એઓએ સ્ટેબિલીટી અને કન્ટ્રોલ્ડ ફ્લાઇટની ઉડાનને રક્ષણ આપવા ટેઇલ ફિન સાથે ઉચ્ચ ઉર્જા ધરાવતા એર-ફ્લો આવેલા હોય છે. વિંગ ટ્રેઇલિંગ ધાર પર પિચ અને યો કન્ટ્રોલ પૂરો પાડવા માટે ટુ-સેગમેન્ટ એલિવન હોય છે. ફક્ત એન્પેનેજ માઉન્ટેડ કન્ટ્રોલ સરફેસ સિંગલ-પિસ રડર અને બે એરબ્રેક્સ છે જે ફિન બંને તરફ એક-એક ફ્યૂઝલાજના ઉપરના આગળના ભાગ પર આવેલા હોય છે.
તેજસ ની ડિજીટલ એફબીડબ્લ્યુ સિસ્ટમમાં શક્તિશાળી ડિજીટલ ફ્લાઇટ કન્ટ્રોલ કોમ્પ્યુટર ધરાવે છે જેમાં ચાર કોમ્પ્યુટીંગ ચેનલો આવેલી હોય છે, જે પ્રત્યેક પોતાનો સ્વતંત્ર વીજ પુરવઠો ધરાવે છે અને બધા જ એક એલઆરયુમાં આવેલા હોય છે. ડીએફસીસી સેન્સર્સના વિવિધ પ્રકારો અને પાઇલોટ કન્ટ્રોલ સ્ટિક ઇનપુટ્સ તરફથી સિગ્નલ્સ મેળવે છે, અને એલિવન, રડર તથા લિડીંગ એજ સ્લોટ હાઇડ્રોલિક એક્યુરેટર્સને ઉત્તેજન આપવા અને નિયંત્રણ મુકવા માટે આ પ્રક્રિયા કરે છે. ડીએફસીસી ચેનલો 32-બિટના માઇક્રોપ્રોસેસરની આસપાસ સર્જિત હોય છે અને સોફ્ટવેરના અમલીકરણ માટે એડા લેન્ગ્વેજના સબસેટનો ઉપયોગ કરે છે.કોમ્પ્યુટર એમઆઇએલ-એસટીડી-1553બી મલ્ટીપ્લેક્સ એવિઓનિક્સ ડેટા બસીસ અને આરએસ-422 સિરીયલ લિન્ક્સ દ્વારા એમએફડી જેવા પાઇલોટ ડિસ્પ્લે એલિમેન્ટ્સ સાથે સપાટી રચે છે.
એલસીએ માટેની સૌથી મહત્વકાંક્ષી જરૂરિયાત સ્પેસિફીકેશન હતા જે "રિલેક્સ્ડ સ્ટેટિક સ્ટેબિલીટી" હશે. ડેઝોલ્ટે 1988માં અનુરૂપ એફસીએસ પદ્ધતિ ઓફર કરી હોવા છતાં, એડીએ શોધ્યુ કે ડિજીટલ ફ્લાઇટ નિયંત્રણ જલ્દી તેનું સ્થાન લેશે. આરએસએસ તકનીકની રજૂઆત 1974માં જનરલ ડાઇનેમિક્સ વાયએફ-16 પર થઇ, જે વિશ્વનું પ્રથમ ઉત્પાદિત એરક્રાફ્ટ હતું અને ડિઝાઇન દ્વારા વાયુ ગતિશાસ્ત્રની રીતે થોડું અસ્થિર હતું. મોટા ભાગના એરક્રાફ્ટ "હકારાત્મક" આંકડાકીય સ્થિરતા સાથે બનાવવામાં આવ્યા હતા, જેનો અર્થ એ છે કે કંટ્રોલ ઇન્પુટની ગેરહાજરીમાં પણ તેઓ જમીન સુધી પાછા ફરવાની અને ફ્લાઇટને નિયંત્રિત કરવાની કુદરતી વૃત્તિ ધરાવતા હતા; આમ છતાં, આ ગુણવત્તા પાઇલોટની કાબુ કરવાની વૃત્તિનો વિરોધ કરે છે. બીજી બાજુ, "નકારાત્મક" આંકડાકીય સ્થિરતા ધરાવતું એરક્રાફ્ટ , ઝડપથી કક્ષાની ઉપરથી ઉડી જશે અને પાઇલોટ સતત તેને વ્યવસ્થિત રાખવા માટે સતત કામ ન કરતો હોય ત્યારે તે ફ્લાઇટને નિયંત્રણમાં પણ રાખે છે; તે યોજનાપૂર્વકના કામોમાં સુધારો કરે છે, યાંત્રિક રીતે ફ્લાઇટ પર નિયંત્રણ ધરાવતી વ્યવસ્થા પાઇલોટ માટે સરળ રહે છે.
આમ છતાં, 2001 સુધીમાં, અન્ય લોકોએ એવો સંકેત આપ્યો હતો કે એલસીએ માટે 24 મિલિયન ડોલરનો ખર્ચ થશે નો વધારો). (આ પડતર ડોલરદીઠ 41 રૂપિયા પ્રમાણે છે, જ્યારે હાલમાં આ દર 47 રૂપિયા છે. હાલમાં આ દર હજુ પણ એરક્રાફ્ટદીઠ 21.27 મિલિયન યુએસ ડોલર છે. પડતરમાં થયેલા વધારાને ધ્યાનમાં લેતા, કેટલાક ઉડ્ડયન નિષ્ણાતો એવું માને છે કે એરક્રાફ્ટ તૈયાર થશે, ત્યારે તે એકમદીઠ વધીને 35 મિલિયન ડોલર થઇ જશે. 20 તેજસ એરક્રાફ્ટ માટેનો રૂ. 2,000 કરોડ નો ઓર્ડર એરક્રાફ્ટદીઠ 22.6 મિલિયન ડોલરની એકમ પ્રાપ્તિની પડતરનું પ્રતિનિધીત્વ કરશે, જે અબ્દુલ કલામના અંદાજોને સુસંગત હશે. આશરે 20 મિલિયનથી 32 મિલિયન યુએસ ડોલરની ની કિંમત સાથે, તેજસ અન્ય 4.5 જનરેશન ફાઇટર વિમાનની સરખામણીએ ઘણું સસ્તુ હશે. (ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડિયા એ સરખામણી કરીને, ફ્રેન્ચ રફેલ માટે રૂ. 270 કરોડ અથવા 61 મિલિયન યુએસ ડોલરની કિંમત મુકી હતી).
તેજસ ની મર્યાદિત શ્રેણીનું ઉત્પાદન 2007માં શરૂ થયું હતું. બે-સીટના તાલિમ માટેના વેરિઅન્ટનો પણ વિકાસ થઇ રહ્યો છે , કેમકે તે નૌકા સંબંધી વેરિઅન્ટ હોવાથી ભારતીય નૌકાદળના એરક્રાફ્ટ કેરિઅરથી સંચાલન માટે સક્ષમ છે. આઇએએફ ને 200 એક-સીટના અને 20 બે-સીટના કન્વર્ઝન ટ્રેનરની જરૂરિયાત હોવાનું મનાય છે, જ્યારે ભારતીય નૌકાદળ તેના સી હેરિયર એફઆરએસ.51 અને હેરિયર ટી.60ને બદલે 40 એક-સીટના 40નો ઓર્ડર આપે તેવી શક્યતા છે. એલસીએ નેવલ વેરિઅન્ટ વર્ષ 2009 સુધીમાં આકાશમાં ઉડતું જોવા મળે તેવી અપેક્ષા છે. તાજેતરનો વિકાસ એવું દર્શાવે છે કે આ એરક્રાફ્ટનો ભારતીય હવાઇ દળમાં વર્ષ 2010ના અંત અથવા વર્ષ 2011ની શરૂઆતમાં સમાવેશ કરવામાં આવશે. . ડિસેમ્બર 2009માં ગોવામાં દરિયાઇ કક્ષાની ફ્લાઇટ ટ્રાયલ દરમિયાન, તેજસે ઉડાન દરમિયાન પ્રતિ કલાક 1,350 કિમીની ઝડપ મેળવી, આથી તે હિન્દુસ્તાન એરોનોટિક્સ લિમિટેડ દ્વારા સ્વદેશમાં બનાવવામાં આવેલું સૌપ્રથમ સુપરસોનિક ફાઇટર વિમાન બન્યું.
એડીએ ટીમ દ્વારા સ્વદેશી તકનીક માટેની અન્ય મહત્ત્વની ટેકનોલોજી તેજસ મલ્ટી-મોડ રડાર છે. એલસીએ માટે એરિક્સન માઇક્રોવેવ સિસ્ટમ્સ પીએસ-05/એ આઇ/જે-બેન્ડ મલ્ટી-ફંક્શન રડારનોટેલર, જોહ્ન ડબ્લ્યુ. આર.; મુન્સોન, કેનેથ; અને ટેલર, માઇકલ જે.એચ. (ઇડીએસ. 2005 "એચએએલ લાઇટ કોમ્બેટ એરક્રાફ્ટ" જેન્સ ઓલ ધી વર્લ્ડ એરક્રાફ્ટ 1989-1990. કાઉલ્સડન, સરે, યુકે: જેન્સ ઇન્ફોર્મેશન ગ્રુપ લિમિટેડ. પી. 104. 0-7106-0896-9. ઉપયોગ કરવાનું અગાઉ આયોજન હતું, જે એરિક્સન અને ફેરાન્તિ ડિફેન્સ સિસ્ટમ ઇન્ટીગ્રેશન દ્વારા સાબ જેએએસ-39 ગ્રિપેન માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું. આમ છતાં, 1990ના દાયકાની શરૂઆતમાં અન્ય રડારોને તપાસ્યા બાદ, ડીઆરડીઓને વિશ્વાસ થયો કે સ્વદેશી રીતે વિકાસ કરવો શક્ય છે. એચએએલનું હૈદરાબાદ ડિવીઝન અને એલઆરડીઇની એમએમઆર કાર્યક્રમ માટે સંયુક્ત પસંદગી થઇ હતી; ડિઝાઇનનું કામ ક્યારે શરૂ થયું તે બાબત હજુ અસ્પષ્ટ છે, પરંતુ રડારનો વિકાસ કરવાનો પ્રયત્ન 1997માં શરૂ થયો હતો.
એલસીએ કાર્યક્રમના પ્રારંભમાં એડીએ દ્વારા પસંદ કરવામાં આવેલી પાંચ મહત્વની તકનીકો માટે ભારત "સંપૂર્ણપણે સ્વદેશી" ફાઇટરની ડિઝાઇન બનાવે તેમજ તેનું સર્જન કરવા સક્ષમ બને તે જરૂરી હતું, જેમાંથી સમગ્ર રીતે સફળ થયા હતા: એડવાન્સ્ડ કાર્બન-ફાઇબર કોમ્પોઝિટ સ્ટ્રક્ચર અને સ્કિન્સ અને અદ્યતન "ગ્લાસ કોકપિટ." વાસ્તવમાં, 3-ડી લેમિનેટેડ કોમ્પોઝિટ સાધનોની ડિઝાઇન અને વિકાસ માટેની તેની ઓટોલે ઇન્ટીગ્રેટેડ ઓટોમેટેડ સોફ્ટવેર સિસ્ટમમાં એડીએ નફાકારક વ્યાપારી આનુષંગિક લાભો ધરાવતી હતી . અન્ય ત્રણ ચાવીરૂપ તકનીકોના પ્રારંભ સામે ઉભી થયેલી સમસ્યાઓને પગલે આ સફળતાઓ પ્રત્યે મોટે ભાગે કોઇનું ધ્યાન ગયું ન હતું. ભારતના સ્થાનિક ઉદ્યોગોની નિપૂણતાને પરિણામે, હાલમાં એલસીએ ના આશરે 70% સાધનોનું ઉત્પાદન ભારતમાં કરવામાં આવે છે અને આગામી વર્ષોમાં આયાતી સાધનો પર રાખવામાં આવતા આધારમાં ઘટાડો નોંધાશે.
મે 2009માં એવી જાહેરાત કરવામાં આવી હતી કે એરક્રાફ્ટ માટે વધુ શક્તિશાળી એન્જિન મેળવવા રૂ. 3,300 કરોડ નું વૈશ્વિક ટેન્ડર બહાર પાડવામાં આવશે, કેમકે હાલનું જનરલ ઇલેક્ટ્રીક એફ-404 એન્જિન મહત્તમ શસ્રોના ભાર સાથે કોમ્બેટ મનુવર વહન કરવા એરક્રાફ્ટને પૂરતો ધક્કો પૂરો પાડવામાં અસમર્થ હતા.
આઇએએફ ના સૂત્રો દ્વારા તેમ પણ જણાવવામાં આવ્યું હતું કે વધુ ભારે એન્જિનને સમાવવા માટે એરફ્રેમની ડિઝાઇન કરવી જરૂરી બનશે, જે માટે ત્રણથી ચાર વર્ષનો સમય લાગે તેવી અપેક્ષા છે. તેજસ એરક્રાફ્ટના શરૂઆતના એકમો ઓછી શક્તિ ધરાવતા જનરલ ઇલેક્ટ્રીક એફ-404 એન્જિનની સજ્જ હશે જે 80-85 કિલોન્યૂટનના ધક્કાનું સર્જન કરે છે.
વિમાન સંચાલનની તકનીકોમાં સ્વ-નિર્ભરતા મેળવવાની દ્રષ્ટિએ એલસીએ કાર્યક્રમની મહત્વાકાંક્ષિતાનો ઉદાહરણ એ છે કે કુલ 35 મુખ્ય એવિઓનિક્સ સાધનો અને લાઇન-રિપ્લેસેબલ યુનિટ માંથી, ફક્ત ત્રણમાં વિદેશી તકનીકોનો સમાવેશ થાય છે. જેમાં સેક્સટેન્ટ અને એલ્બિટ દ્વારા મલ્ટી-ફંક્શન ડિસ્પ્લે , એબ્લિબટની હેલ્મેટ-માઉન્ટેડ ડિસ્પ્લે અને સાઇટ ક્યુઇંગ સિસ્ટમ, અને રાફેલ દ્વારા પૂરા પાડવામાં આવેલા લેસર પોડનો સમાવેશ થાય છે. આમ છતાં, આ ત્રણમાંથી પણ, એલસીએ જ્યારે ઉત્પાદનના તબક્કે પહોંચ્યુ, ત્યારે એમએફડી ભારતીય કંપનીઓ દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવે તેવી અપેક્ષા છે. અન્ય મહત્વના સરંજામોની વસ્તુઓ આયાત કરવામાં આવે છે. મે 1998માં અણુ શસ્ત્ર પરિક્ષણ બાદ ભારત પર મુકવામાં આવેલા મનાઇહુકમના પરિણામે, લેન્ડીંગ ગિયર જેવી વસ્તુઓને આયાત કરવાનું આયોજન હતું - તેને સ્વદેશી કક્ષાએ વિકસીત કરવામાં આવી .
2002ના મધ્ય ભાગ સુધીમાં, એમએમઆર જંગી અવરોધો અને પડતરમાં વધારાનો અનુભવ કરી રહ્યો હોવાનું નોંધાયુ હતું. 2005ની શરૂઆતમાં, એર-ટુ-એર લુક-અપ અને લુક-ડાઉન મોડ્સ કે જે પાયાના મોડ ગણાય છે તે સફળતાપૂર્વક પરિક્ષણ થયાને પુષ્ટિ આપવામાં આવી હતી. મે 2006માં, તેવું બહાર આવ્યું હતું કે અત્યાર સુધીમાં જેનું પરિક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું તેવા મોડ "અપેક્ષામાં ઉણા ઉતર્યા હતા." તેને પરિણામે, એડીએ શસ્ત્ર ડિલીવરી પોડ સાથે શસ્ત્રીકરણ પરિક્ષણો ચલાવવાનું ઓછું કરી દીધું હતું, જે પ્રારંભિક સેન્સર ન હતું અને મહત્ત્વના પરિક્ષણોને તેને પગલે મોકૂફ રખાયા હતા. પરિક્ષણના અહેવાલો પ્રમાણે, સૌથી મોટી સમસ્યા એ રડાર અને એલઆરડીઇ દ્વારા બનાવવામાં આવેલા એડવાન્સ્ડ સિગ્નલ પ્રોસેસર મોડ્યૂલ વચ્ચે ગંભીર અસંગતતાનો પ્રશ્ન હતો. એલ્ટાના ઇએલ/એમ-2052 જેવું ઓફ-ધી-શેલ્ફ વિદેશી રડાર મેળવવાનો વચગાળાનો વિકલ્પ અંગે ગંભીર પણે વિચારણા થઇ હતી.
સ્વદેશી ફ્લાઇટ નિયંત્રણ વ્યવસ્થા, રડાર અને એલસીએ માટે એન્જિનનો વિકાસ એ ચોક્કસ મહત્વના પ્રયત્નો હતા. નેશનલ એરોનોટિક્સ લેબોરેટરી -કે જે હવે નેશનલ એરોસ્પેસ લેબોરેટરિઝ તરીકે ઓળખાય છે તેની પસંદગી એરોનોટિકલ ડેવલોપમેન્ટ એસ્ટાબ્લિશમેન્ટ ના સમર્થન સાથેના ફ્લાઇટ નિયંત્રણ કાયદાઓના વિકાસમાં આગળ વધવા માટે થઇ હતી, જે પોતે એકીકૃત ફ્લાય-બાય-વાયર એફસીએસના વિકાસ માટે જવાબદાર છે. એચએએલ અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ એન્ડ રડાર ડેવલોપમેન્ટ એસ્ટાબ્લિશમેન્ટ સંયુક્તપણે તેજસ મલ્ટી-મોડ રડાર નો વિકાસ કરી રહ્યા છે. ધી ગ્લાસ ટર્બાઇન રિસર્ચ એસ્ટાબ્લિશમેન્ટ તેજસ માટે જીટીએક્સ-35વીએસ કાવેરી આફ્ટરબર્નીંગ ટર્બોફેન એન્જિનની ડિઝાઇન અને સાથે વિકાસ માટે જવાબદાર છે - જે કાવેરી પ્રાપ્ય ન થાય ત્યાં સુધી વચગાળાના પાવરપ્લાન્ટ તરીકે જનરલ ઇલેક્ટ્રીક એફ404નો ઉપયોગ કરશે.
એનએએલની ક્લો ટીમ અંતે ફ્લાઇટ કંટ્રોલ લોઝને સ્વદેશી પદ્ધતિથી એકીકૃત કરવામાં સફળ થઇ, જેમાં એફસીએસ સોફ્ટવેર ટીડી-1 પરના પાઇલોટ પરિક્ષણના 50 કલાકો દરમિયાન વિના વિલંબે કામગીરી કરતું હતું અને તેને પરિણામે 2001ની શરૂઆતમાં એરક્રાફ્ટને ફ્લાઇટ માટેની મંજૂરી આપવામાં આવી. એલસીએ ની પ્રથમ ફ્લાઇટ 4 જાન્યુઆરી, 2001ના રોજ બેંગલોર નજીક આવેલા નેશનલ ફ્લાઇટ ટેસ્ટ સેન્ટ ખાતે ટીડી-1 દ્વારા બનાવવામાં આવી હતી, અને 1 ઓગસ્ટ, 2003ના રોજ તેની પ્રથમ સફળ સુપરસોનિક ફ્લાઇટે ઉડાન ભરી હતી. ટીડી-2 સપ્ટેમ્બર 2001માં તેની પ્રથમ ઉડાન ભરવાનું હતું, પરંતુ 6 જૂન, 2002 સુધી તે શક્ય ન બન્યું. તેજસ 'ઓટોમેટિક ફ્લાઇટ કંટ્રોલ સિસ્ટમ ની તેનું પરિક્ષણ કરનારા ચાલકોએ ઘણી પ્રસંશા કરી, જેમાંથી એકે જણાવ્યું હતું કે મિરેજ 2000 ની સરખામણીએ એલસીએ સાથે ઉડાન ભરવી તેમાં ઘણી સહેલી બાબત છે.
ભારત સરકારના એલસીએ માટેના સ્વ-નિર્ભરતા લક્ષ્યાંકમાં ત્રણ સૌથી વધુ વ્યવહારદક્ષ - અને સૌથી પડકારરૂપ - સિસ્ટમના સ્વદેશી વિકાસનો સમાવેશ થાય છે: ફ્યાય-બાય-વાયર ફ્લાઇટ કંટ્રોલ સિસ્ટમ , મલ્ટી-મોડ પલ્સ-ડોપ્લર રડાર, અને આફ્ટરબર્નીંગ ટર્બોફેન એન્જિન. ભારત એલસીએ માં વિદેશી ભાગીદારીને સખત રીતે મર્યાદિત રાખવાની નીતિ ધરાવતું હોવા છતાં, આ મહત્વની એલસીએ સિસ્ટમ હતી જેના માટે એડીએએ નોંધપાત્ર વિદેશી તકનીકી મદદ અને સલાહ લેવી પડી હતી. આ ઉપરાંત, એન્જિન અને રડાર પણ એવી મોટી સિસ્ટમ હતી જેના માટે એડીએ દ્વારા ગંભીરપણે વિદેશી સાધનોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો, જોકે શરૂઆતના એલસીએ એરક્રાફ્ટ માટેના વચગાળાના પગલા કે જ્યાં સ્વદેશી તકનીકની આવૃત્તિના પૂર્ણ વિકાસ માટે વધુ સમય આપવાની જરૂર હતી અને એલસીએનો કાવેરી પાવરપ્લાન્ટ આ પ્રકારનો કિસ્સો હતો.
1983માં, ડીઆરડીઓએ લાઇટ કોમ્બેટ એરક્રાફ્ટ ની ડિઝાઇન અને વિકાસના કાર્યક્રમની શરૂઆત કરવાની મંજૂરીની માગ કરી, ફક્ત આ જ સમયે, અલગ જ સંચાલકીય અભિગમને અપનાવવામાં આવ્યો હતો. 1984માં, એલસીએ કાર્યક્રમના સંચાલન માટે એરોનોટિકલ ડેવલોપમેન્ટ એજન્સીની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. એડીએ એ અસરકારક રીતે "રાષ્ટ્રીય કોન્સોર્ટિયમ" છે જેમાં એચએએલ મુખ્ય ભાગીદાર છે. એચએએલ એ મુખ્ય કોન્ટ્રેક્ટર છે અને એલસીએ ની ડિઝાઇન, પદ્ધતિના એકત્રીકરણ, એરફ્રેમના ઉત્પાદન, એરક્રાફ્ટ ફાઇનલ એસેમ્બલી, ફ્લાઇટ પરિક્ષણ, અને સર્વિસ સપોર્ટ માટે અગ્રણી જવાબદારી ધરાવે છે. એડીએ પોતે એલસીએ ના એવિઓનિક્સ સ્વીટ અને તેના ફ્લાઇટ નિયંત્રણ, પર્યાવરણ નિયંત્રણ સાથેના એકીકરણ, એરક્રાફ્ટ યુટિલીટીઝ સિસ્ટમ મેનેજમેન્ટ, સ્ટોર્સ મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ વગેરેની ડિઝાઇને અને વિકાસ માટે પ્રાથમિક રીતે જવાબદાર છે.