polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
જુડોમાં એક મુક્ત શૈલીવાળી મુક્કાબાજીના અભ્યાસ પર ભાર આપવામાં આવે છે, જેને રાંદોરી કહેવામાં આવે છે, જે એના પ્રશિક્ષણના મુખ્ય સ્વરૂપોમાંથી એક છે. મુકાબલાના સમયનો કેટલોક ભાગ મુક્કાબાજીના અભ્યાસને સ્થાયી બનાવામાં લાગી જાય છે, જેને તાચી-વાજા કહે છે અને બાકીનો સમય જમીન પર લાગી જાય છે, જેને ને-વાજા કહે છે. મુક્કાબાજીનો અભ્યાસ પણ સુરક્ષાના નિયમો અનુસાર જ કરવામાં આવે છે જે પોતાની જાતે માત્ર પદ્ધતિઓનો અભ્યાસ કરવા કરતાં ઘણો વધારે જીવંત હોય છે.જેને પહેલા જુજુત્સુકા કરવામાં આવ્યું એમ કહેવાતું હતું. સંપૂર્ણ તાકાતના ઉપયોગથી શારીરિક દૃષ્ટિએ માંસપેશીઓ અને હૃદયવાહિની તંત્રનો વિકાસ થાય છે અને માનસિક દૃષ્ટિએ રણનીતિ અને પ્રતિક્રિયા સમયનો વિકાસ થાય છે. એક વિરોધી પ્રતિસ્પર્ધી વિરુદ્ધ પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરવાની શીખ મેળવવામાં અભ્યાસકર્તાને મદદ મળે છે. જુડોકામાં એક સામાન્ય કહેવત છે, "જુડોનું સૌથી સારું શિક્ષણ જુડો છે. "
યુકો એક સૌથી નીચેનો ગ્રેડ ધરાવતો પોઇન્ટ છે અને તેની ગણતરી ફક્ત ટાઇ-બ્રેકર તરીકે થાય છે. તેને અન્ય યુકો અંક સાથે ભેળવવામાં આવતો નથી. પોઇન્ટિંગ લેક્સિકોગ્રાફિક હોય છે. એક વાઝા-અરિ કોઈ પણ સંખ્યામાં યુકો પોઇન્ટ્સને હરાવી શકે છે, પણ એક વાઝા-અરિ અને યુકો ધરાવતો હરિફ યુકો વિના વાઝા-અરિ ધરાવતા હરિફને હરાવી જાય છે. ૧૫ સેકેન્ડ સુધી નીચે પછાડી રાખવા માટે યુકો મળે છે. જો પ્રતિસ્પર્ધીને જમીન પર પછાડીને જકડી રાખવાની ટેકનિકનો ઉપયોગ કરનાર સ્પર્ધકને અગાઉ એક વાઝા-અરિ પોઇન્ટ મળ્યો હોય તો બે વાઝા-અરિ દ્વારા ઇપ્પોન પોઇન્ટ મેળવવા તેને તેના હરિફને જમીન પર પછાડીને 20 સેકન્ડ સુધી જકડી રાખવાની જરૂર છે. ઇપ્પોન કે વાઝા-અરિ વિના પ્રતિસ્પર્ધીને જમીન પર પટકનારને એક યુકો પોઇન્ટ મળે છે. કથિત "કુશળતાપૂર્વક જમીન પર પટકવાની" છૂટ પણ મળે છે, પણ તેનો કોઈ પોઇન્ટ મળતો નથી.
જુડો અને જુજુત્સુનાં બીજા લક્ષણો અલગ પડે છે. જ્યાં "કળા", "વિજ્ઞાન" અને સૌમ્યતાની "પદ્ધતિઓ"નો અર્થ સૌમ્યતાનો "માર્ગ" થાય છે. નો ઉપયોગ, અર્થ માર્ગ, રસ્તો અથવા કેડી થાય છે ,તેમાં ફિલસૂફી ભરેલી છે. બુડો અને બુજુસ્તુ જેવો જ તફાવત અહીં છે. આ શબ્દનો ઉપયોગ જાણી જોઇને પ્રાચીન માર્શલ આર્ટમાંથી કાઢી નાખવામાં આવ્યો છે, જેનો એક માત્ર ઉદ્દેશ્ય મારી નાખવાનો થતો હતો. કાનોએ જુડોને પોતાની જાતને શારીરિક, માનસિક, ભાવનાત્મક અને નૈતિક રીતે નિયંત્રિત કરવા અને સુધારવાના એક સાધન તરીકે જોયો હતો. તેમણે રોજિંદા જીવનમાં મહતમ કાર્યક્ષમતાના ભૌતિક સિદ્ધાંતને પણ વિસ્તાર્યો હતો, તેના માટે તેમણે "પરસ્પરની સમૃદ્ધિ"ને સાંકળી હતી. આ રીતે સંદર્ભમાં, જુડોને ડોજોના દાયરામાંથી બહાર સારી રીતે જીવનનો વિસ્તાર કરવાના એક સમગ્ર દૃષ્ટિકોણના રૂપમાં જોવામાં આવે છે.
જુડોકાના જમીન પર પડતાની સાથે જ તાચી-વાજાનો નાશ થઈ જાય છે અને ને-વાજા શરૂ થઈ જાય છે. જુડોમાં, લડાઈ કરતી વખતે બે મુખ્ય તબક્કાઓ હોય છેઃ ઊભા થઈને અથવા સ્થાયી તબક્કો, તાચી-વાજા, અને જમીનનો તબક્કો, ને-વાજા, પ્રત્યેક તબક્કા માટે પોતાની પદ્ધતિઓ, રણનીતિઓ, રાંદોરી , પ્રસ્તાવ અથવા અનુકૂલન વગેરેની જરૂરિયાત હોય છે. ખીણમાંથી પસાર થવા માટે "સંક્રમણકાલીન" પદ્ધતિઓ ખાસ કરીને શીખવવામાં પણ આવે છે. જુડોકા એક તબક્કામાં ઘણો કુશળ થઈ શકે છે અને બીજા તબક્કામાં થોડો નબળો પણ પડી શકે છે, જે એ બાબત પર આધારિત છે કે તેનો વધુ રસ શેમાં છે, જો કે મોટાભાગે બંને વખતે સંતુલિત હોય છે. જુડોમાં લડાઈના સ્થાયી અને જમીનના બંને તબક્કામાં સમાવેશ થવાને બદલે જુડોકાએ પોતાના સ્થાયી અથવા ઊભા રહેલા પ્રતિસ્પર્ધીને નીચે ખેંચવા અને તે પછી તેને જમીન પર મુશ્કેલીમાં મૂકી સમર્પણ કરવા માટેની ક્ષમતા મળે છે.
કાનો ફુકુડાની શાળામાં જોડાયા પછીના માત્ર એક વર્ષથી થોડાં જ વધુ સમયમાં, ફુકુડા બિમાર પડયા અને મૃત્યુ પામ્યા. ત્યાર બાદ કાન અન્ય એક તેનઝિન શિનયો-રયુ શાળાના વિદ્યાર્થી બન્યા, જે ઇઝો માસાટોમો ની હતી, તેમણે ફુકુડાથી પદ્ધતિ કરતાં પૂર્વ- આયોજન પદ્ધતિઓ પર વધુ ભાર મૂક્યો. સંપૂર્ણ નિષ્ઠા દ્વારા, કાનોને ખૂબ જ જલ્દી માસ્ટર ઇનસ્ટ્રક્ટર ની પદવી મળી ગઇ, અને માત્ર 21 વર્ષની વયે તેઓ ઇસો સહાયક શિક્ષક બની ગયાં. કમનસીબે, ઇસો તરત જ બિમાર પડયા, અને કાનોને લાગતું હતું કે તેને હજુ ઘણું શીખવાનું બાકી છે, અન્ય શૈલી લેવાની હતી, આથી તેઓ કિટો-રયુના લિકુબો ત્સુનેતોશિ ના વિદ્યાર્થી બની ગયા. ફુકુડાની જેમ લિકુબોએ પણ મુક્ત અભ્યાસ પર વધુ ભાર આપ્યો. બીજા બાજુ કિટો-રયુ એ તેનઝિન શિનયો-રયુ કરતાં ફેંકવાની કળા પર ખૂબ જ વધારે ભાર મૂક્યો.
સ્થાયી અથવા ઊભા રહેવાના તબક્કામાં, જેને હરિફાઈના નિયમો અનુસાર પ્રાધાન્યતા મળે છે, તે પ્રતિસ્પર્ધી એક બીજાને પાડવાનો પ્રયત્ન કરે છે અથવા ઊભા થઈને સાંધાઓને એકમેકમાં ભીંસાવા અને શ્વાસ રૂંધીને સમર્પણ કરવા માટે મજબૂર કરવાવાળી પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરે છે, જ્યારે નિયમ અનુસાર ઊભા અથવા સ્થિર તબક્કામાં એવું ખૂબ જ ઓછું બને છે. કારણ કે પછાડવાની તુલનામાં ઊભા રહીને આ પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરવો વધુ મુશ્કેલ હોય છે. જો કે કેટલાંક જુડોકા પોતાના પ્રતિસ્પર્ધીને નીચે પાડવાની સાથો સાથ સમર્પણ કરવા માટે પણ મજબૂર કરવાની બે પદ્ધતિનો એક સાથે ઉપયોગ કરવામાં ઘણાં કુશળ હોય છે, જ્યાં સમર્પણ કરવા માટે મજબૂર કરવાની પદ્ધતિની શરૂઆત ઊભા થવાની સ્થિતીમાં હોય છે અને જમીન પર તેનો નાશ થાય છે. જોકે સાંધાઓને એકમેકની સાથે ભીડાવીને પછાડવાની પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરવા પર પ્રતિબંધ છે.
અગાઉ કોકા નામના એક ચોથા પોઇન્ટનો ઉપયોગ થતો હતો, પણ તેને વર્ષ 2009માં રદ કરવામાં આવ્યો હતો. કોકાનો ઉપયોગ થતો ત્યારે તે યુકો કરતાં પણ ઉતરતી કક્ષાનો પોઇન્ટ હતો. યુકો ની જેમ કોકા પણ સંપૂર્ણપણે ટાઇબ્રેકર ગણાતો હતો. સ્પર્ધકો એકસરખા વાઝા-અરિ અને યુકો ધરાવતા ત્યારે જ કોકાને ગણતરીમાં લેવાતો હતો. એક યુકો ગમે તેટલા કોકા પોઇન્ટ્સ કરતાં ચડિયાતો હતો.) મેચને અંતે બંને સ્પર્ધકને સમાન પોઇન્ટ્સ મળે ત્યારે સ્પર્ધાનું પરિણામ ગોલ્ડન સ્કોર નામના નિયમ વડે મળે છે. ગોલ્ડન સ્કોર આકસ્મિક મૃત્યુ જેવી પરિસ્થિતિ છે, જેમાં મેચના સમય માટે ઘડિયાળને ફરી સેટ કરવામાં આવે છે અને પહેલો પોઇન્ટ મેળવનાર સ્પર્ધકને વિજય મળે છે. જો આ ગાળા દરમિયાન એક પણ સ્પર્ધકને પોઇન્ટ ન મળે તો વિજતાનો નિર્ણય હેન્ટેઈ એટલે કે રેફરી અને બે મુખ્ય જજીસની બહુમતી લેવામાં આવે છે.
આધુનિક સમયમાં વાદળી જુડોગીના ઉપયોગનો સૌથી પહેલો વિચાર 1986 ના માસ્ટ્રિક્ટ આઈજેએફ ડીસી મીટિંગમાં એન્ટન ગીસિંકએ આપ્યો હતો.
પ્રતિસ્પર્ધા માટે, બે માંથી એક પ્રતિસ્પર્ધીએ વાદળી રંગની જુડોગી પહેરે છે જેથી ન્યાયકર્તાઓ, નિર્ણાયકો અને દર્શકો માટે બંને વચ્ચેની ઓળખને સહેલી થઈ પડે. જાપાનમાં, બંને જુડોકા સફેદ રંગના જુડોગીનો ઉપયોગ કરે છે અને એક પ્રતિસ્પર્ધીના પટ્ટા પર પરંપરાગત લાલ ખેસ ચોટાડી દેવામાં આવે છે જાપાનની બહાર, વયસ્ક ન હોય તેવા પ્રતિસ્પર્ધીની હરિફાઈઓમાં સુવિધા માટે એક રંગીન ખેસનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, વાદળી રંગનો જુડોગી માત્ર ક્ષેત્રીય અથવા ઉચ્ચ દરજ્જાના પ્રતિસ્પર્ધીઓ માટે જરૂરી હોય છે. જાપાની અભ્યાસકર્તાઓ અને શુદ્ધતાવાદીઓ વાદળી રંગની જુડોગી નો ઉપયોગ તુચ્છ સમજે છે.
વૈજ્ઞાનિક વિશ્લેષણ અને તર્ક પર કાનો ના ગુરુચ્ચરણ ના સામંજસ્યની સાથે, માનક કોડોકન જુડો શિક્ષણ નક્કી કરે છે કે નીચે પાડવા વાળી કોઈ પણ એક પદ્ધતિ સૈદ્ધાંતિક રીતે ચાર તબક્કા વાળી એક ઘટના છેઃ સંતુલન બગાડવું , , અને અંતમાં . પ્રત્યેક તબક્કાનું અનુસરણ છેલ્લા તબક્કા પછી ઘણું ઝડપી કરવામાં આવે છે, આદર્શ રીતે, તમામ તબક્કાઓનું અનુસરણ લગભગ એક સાથે થાય છે. એવી રીતે, હુમલાઓ થવાની વધુ સંભાવના થવાના કારણથી ઈજાની પદ્ધતિ નો ઉપયોગ કરવાની મંજૂર આપવામાં આવતી નથી. પરંતુ રમતવીરને અભ્યાસ વખતે "આ પદ્ધતિને ધ્યાનમાં રાખવાની" હોય છે, ઉદાહરણ માટે, વધુ સમય સુધી નમીને લડાઈ ન કરવી, કારણ કે આ સ્થિતીમાં ખૂબ જ સહેલાઈથી ઘૂટંણ પર હુમલો કરીને અથવા અન્ય ભાગ પર હુમલો કરીને ઈજાગ્રસ્ત કરી શકાય છે.
મેચ દરમિયાન નિષ્ક્રિય રહેવા બદલ કે ગેરકાયદેસર પદ્ધતિઓ અપનાવવા બદલ દંડ થઈ શકે છે. કોઈ સ્પર્ધક મેટ પર નિર્ધારિત ક્ષેત્રની બહાર જતો રહે તો લડાઈ અટકાવી દેવી જોઈએ. લડાઈ દરમિયાન રેફરી અને જજીસ ને ચર્ચા-વિચારણા કરવાની જરૂર પડે તો રેફરી સોનો-મામા ("લડાઈ અટકાવી દેવા" ઉપયોગ કરવામાં આવતો શબ્દ, "યથાવત્ સ્થિતિ" જાળવી રાખવાનો સંદેશ) કહેશે અને બંને સ્પર્ધકોને જે તે સ્થિતિમાં લડાઈ અટકાવી દેવી પડશે. ચર્ચા-વિચારણા પૂરી થયા પછી રેફરી યોશી કહે છે અને મેચ ફરી શરૂ થાય છે. રેફરી તમામ પોઇન્ટ્સ અને દંડ આપે છે. રેફરી દ્વારા આપેલાં પોઈન્ટસ અને દંડમાં ફેરફાર કરવાનો નિર્ણય નિર્ણાયકો કરી શકે છે. અંધ લોકોના જુડોની અનુકૂળતા માટેના આઇજેએફ નિયમોમાં થોડો ફરક હોય છે.
આત્મરક્ષા, પોલીસનું કામ અને સૈન્યની સાથે લડાઈ કરવા માટે મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે જે વ્યક્તિ પોતાના પ્રતિસ્પર્ધી પર કાબુ મેળવી લે છે તે વ્યક્તિ ઘણી સહેલાઈથી બચાવ અથવા હુમલો કરી શકે છે. જુડોમાં જો પકડીને નીચે પાડવાના પ્રયત્નને 25 સેકન્ડ સુધી કરવામાં આવે છે, તો આ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરવા વાળી વ્યક્તિ મેચ જીતી જાય છે. ઓસાકોમી હેઠળ પોતાના પ્રતિસ્પર્ધીને મુખ્યુ રીતે તેની પીઠ પર પકડીને નીચે પાડવાનો પ્રયત્ન કરવામાં આવે છે અને જો તે સામે અથવા બાજુમાં વળી જોય તો મેટ કહેવાય છે. . તે પછી બંને જુડોકા ફરી વખત ઊભા થઈ જાય છે અને તે પછી પોતાની લડાઈ ચાલુ રાખશએ અથવા લડાઈ કરતા રહેશે.
જુડો-જિ ના ઉપયોગ પર વધારે પડત નિર્ભરતાઃ સ્વરક્ષણ માટે જુડોની તાલીમમાં જિ ન પહેરેલા સાથીદારો સામે મુક્કાબાજીના અભ્યાસની જરૂર પડે છે. જોકે અનેક ટેકનિક માટે જિ પર આધાર રાખવો પડતો નથી. ખરેખર કેટલીક ટેકનિક માં તો જિના ઉપયોગની જરૂરી પડતી જ નથી.
પ્રહાર કરવાની ટેકનિકોનો અભાવઃ જુડોમાં પ્રહાર કરવાની વિવિધ ટેકનિકો પ્રદર્શન અને કાટા માટે ડેન ગ્રેડ્સ ને જ શીખવવામાં આવે છે.
જુડો સમગ્ર દુનિયામાં અનેક સૈન્ય આક્રમણ અને સંરક્ષણની વ્યૂહરચનાઓ માટેનો આધાર બની ગયો છે. આ ઉપરાંત પરંપરાગત જુજિત્સુમાં જુડોની પૃષ્ઠભૂમિ પોલીસ અને સૈન્ય ઉપયોગ સાથે જોડાવાથી સ્વરક્ષણ માટે ખાસ તૈયાર કરવામાં આવેલા ટેકનિકલ સિદ્ધાંતોની તાલીમ માટે તૈયાર કરવામાં આવેલા કાતાનો જન્મ થયો છેઃ કિમે નો કોતા અન કોડોકાન ગોશિન જુત્સુ . રેન્કોહો વાઝામાં પોલીસ માટે ખાસ તૈયાર કરવામાં આવેલી ટેકનિકો સામેલ છે. જોશી જુડો ગોશિન્હોમાં મહિલાઓના સ્વરક્ષણ માટેની વિવિધ ટેકનિક સામેલ છે. કાતાની અન્ય પદ્ધતિઓમાં સ્વરરક્ષણ માટેની અઘરી ટેકનિકો સામેલ છે.
ને-વાજાનો અભ્યાસ કરતી વખતે અભ્યાસકર્તા પોતાના ઘૂટણથી શરૂઆત કરી શકે છે. હરિફાઈમાં નીચે પાડવાની પ્રક્રિયા પછી જમીન પર કાનૂની રીતે પોતાની લડાઈ પૂર્ણ કરી શકે છે, પ્રતિસ્પર્ધીઓને ને-વાજાની શરૂઆત કરવા માટે માત્ર એવી જ રીતે જમીન પર પડવાની મંજૂરી આપવામાં આવતી નથી. જમીન પર પ્રતિસ્પર્ધીઓનું લક્ષ્ય પોતાના પ્રતિસ્પર્ધીને પકડી રાખવો, ગળુ દબાવી અથવા શ્વાસ રૂંધી અથવા તેના હાથોને એકમેકમાં ભીડાવી (સુરક્ષાના દૃષ્ટિકોણથી કોણી અને કાંડા સિવાયના અન્ય સાંધાઓને ભીડાવવાની મંજૂરી આપવામાં આવતી નથી) અથવા તો તેને નીચે પાડી રાખવા અથવા તેને સમર્પણ કરવા પર મજબૂર કરવો છે.
જુડોનો પ્રારંભિક ઇતિહાસ તેના સ્થાપક, જાપાનિઝ વિદ્યાના જાણકાર અને શિક્ષક જિગોરો કાનો થી અલગ નથી. કાનોનો જન્મ એક સાધનસંપન્ન જાપાનિઝ પરીવારમાં થયો હતો. તેમના દાદા મધ્ય જાપાનના શિગા જિલ્લામાંથી ચોખાનો દારૂ બનાવનારીને, સ્વબળે આગળ આવેલાં વ્યક્તિ હતા. જોકે, કાનોના પિતા સૌથી મોટા પુત્ર ન હોવાથી તેમને ધંધાના વારસો ન મળ્યો. તેના બદલે, તેઓ શિનતો પુરોહિત અને સરકારી અધિકારી બન્યાં, જે તેમના પુત્રને ટોકિયો ઈન્પેરીયલ યુનિવર્સિટિના બીજા આવનારા વર્ગમાં પ્રવેશ અપાવવા માટેની પૂરતી વગ હતી.
રાંદોરી અને રમત- હરિફાઈ ના અભ્યાસમાં, જ્યારે એક પ્રતિસ્પર્ધી શ્વાસ રુંધવા અથવા સાંધાઓને એકમેક સાથે બાંધી લેવાની પદ્ધતિના ઉપયોગમાં સફળ થઈ જાય છે, તો બીજો પ્રતિસ્પર્ધી હાર માની લે છે અથવા તેને માત મળે છે અને આ પ્રકારે પ્રતિસ્પર્ધીને બે વખત માત મળવાથી આ વાતને સ્પષ્ટ સંકેત મળે છે કે કે પ્રતિસ્પર્ધી હારી ચુક્યો છે. જ્યારે એવું થાય છે ત્યારે મેચ પૂર્ણ થઈ જાય છે અને માત મેળવનાર ખેલાડી હારી જાય છે અને તેની પર કરવામાં આવેલી શ્વાસ રુંધવો અથવા સાંધાઓને એકમેક સાથે બાંધી લેવાની પદ્ધતિમાંથી તેને આઝાદ કરી દેવામાં આવે છે.
જુડોનો અભ્યાસ કરનારને જુડોકા કે "જુડોના અભ્યાસકર્તા" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જોકે પારંપરાગત રીતે માત્ર ચોથા ડેન કે તેથી વધુનું દરજ્જાનું જ્ઞાન ધરાવનારને જ "જુડોકા" ગણાય છે. જયારે અંગેજી સંજ્ઞા શબ્દ સાથે - પ્રત્યય લાગાડવામાં આવે છે તો તેનો અર્થ એક એવા વ્યક્તિથી થાય છે, જે તે વિષયનો નિષ્ણાંત હોય છે. ચોથા ડેનથી નીચેના દરજ્જાઓ ધરાવનારા અન્ય અભ્યાસકર્તાઓને કેંક્યુ-સેઈ અથવા "પ્રશિક્ષુ" કહેવામાં આવે છે. આધુનિક સમયમાં જુડોકાનો અર્થ કોઈ પણ સ્તરની વિશેષજ્ઞતા સાથે જુડોના અભ્યાસકર્તા સાથે છે.
પહેલાં દંડ સ્વરૂપે ચેતવણી આપવામાં આવે છે, જેને સ્કોરબોર્ડ પર દેખાડવામાં પણ આવે છે. બીજા દંડ સ્વરૂપે હરિફ ખેલાડીને "યુકો" પોઇન્ટ આપવામાં આવે છે.
ત્રીજા દંડ પેટે "વાઝા-અરિ" પોઇન્ટ આપવામાં આવે છે. ચોથો દંડ "હંસોકુ માકે" કહેવાય છે અને હરિફ ખેલાડીને "ઇપ્પોન" આપવામાં આવે છે. "હંસોકુ માકે" સાથે મેચ પૂરી થઈ જાય છે.
નિયમોના ગંભીર ઉલ્લંઘન બદલ ખેલાડીને "હંસોકુ માકે" મળી શકે છે. આ કિસ્સામાં "હંસોકુ માકે" મેળવનાર ખેલાડી ટુર્નામેન્ટમાંથી ફેંકાઈ જાય છે.
જોકે જુડોમાં વિવિધ પ્રકારના દાવ, જેમ કે ગબડવું, પડવું, ફેંકવું, બેસી જવું, શ્વાસ રોકવો, સાંધાઓને પકડી પાડવા અને હુમલો કરવાનો સમાવેશ થાય છે, પરંતુ ખાસ કરીને અને પર વધુ ધ્યાન આપવામાં આવે છે. ફેંકવાની પદ્ધતિને બે પ્રકારની પદ્ધતિના સમૂહમાં વિભાજિક કરવામાં આવી છે, જેમાં એક છે, સ્થાયી પદ્ઘતિ અને બીજુ છે, . તે ઉપરાંત સ્થાયી પદ્ધતિને , , અને માં વિભાજિત કરવામાં આવી છે. બલિદાન પદ્ધતિને અને માં વિભાજિત કરવામાં આવી છે.
જુડોના શિક્ષકને સેંસેઈ તરીકે સંબોધવામાં આવે છે. સેંસેઈ શબ્દ સેન અથવા સાકી અને સેઈ માંથી ઉદ્દભવ્યો છે, જેનો અર્થ એવો થાય છે કે જે તમારા કરતાં પહેલાં આવ્યો છે. પશ્ચિમી ડોજોમાં, ડેન ના દરજ્જાના કોઈ પણ શિક્ષકને સેંસેઈ કહેવું સામાન્ય છે. પરંપરાગત રીતે, આ ખિતાબ ચોથા ડેન અથવા તેનાથી ઊંચા દરજ્જાના શિક્ષકો માટે આરક્ષિત છે.
આઈજેએફ કાર્યક્રમમાં, સ્પર્ધકોએ આંતરરાષ્ટ્રીય જુડો ફેડરેશનનો અધિકૃત લોગો વાળું લેબલ જુડોગી સાથે પહેરવું ફરજિયાત છે. આ આઇજેએફનું અધિકૃત લેબલ સાબિતિ છે કે જુડોગીનું મોડેલ આઇજેએફ દ્વારા માન્યતા પ્રાપ્ત કરેલું છે.
જુડો મુળ કાનો જિઉ-જિત્સુ કે કાનો જિઉ-ડો , તરીકે ઓળખાતો હતો અને પછીથી કોડોકાન જિઉ-ડો કે સરળ રીતે જિઉ-ડો કે જુડો તરીકે જાણીતું થયું. શરૂઆતના દિવસોમાં, તે હજી પણ સામાન્ય રીતે જિઉ-જિત્સુ તરીકે પણ ઓળખાતો હતો.
અત્યારે સાત વજન વિભાગ છે, જે સંચાલિત સંસ્થાઓ દ્વારા ફેરફારને આધિન છે અને સ્પર્ધકોની ઉંમરને આધારે તેમાં ફેરફાર થઈ શકે છેઃ
ભૂતપૂર્વ ડબલ્યુઇસી મિડલવેઇટ ચેમ્પિયને એક સાક્ષાત્કાર કે મુલાકાત દરમિયાન તેમની સફળતા માટે જુડોને શ્રેય આપ્યો છે.
1961માં તેણી કોલકત્તામાં મૈગ્નમના ફોટોગ્રાફર બ્રાયન બ્રેકને મળી, આ સમયે બ્રાયન તેમની મોનસુન શ્રેણીઓ માટે ભારતની મુલાકાતે આવ્યા હતા બ્રેકે સેનનો ઉપયોગ એક મોડેલ તરીકે કર્યો જેનાથી તે એક સૌથી જાણીતા ફ્રોટોગ્રાફર બની ગયા- આ ફોટો એક છોકરીના ચહેરા પર વરસાદનું પહેલું ટીપાઓના પડ્યાનો હતો. આ ફોટો કોલકાતાના એક ધાબા પર એક સીડી અને પાણીના પીપની મદદથી લેવામાં આવ્યો હતો. સેન આ શૂટને આ રીતે વર્ણવ્યો હતો: તે મને એક ધાબા પર લઇ ગયા હતા, તેમણે મને ગામડાની છોકરીઓ જે રીતે સાડી પહેરે તે રીતે લાલ સાડી પહેરવાનું કહ્યું, અને મારા નાકમાં લીલા રંગનો રત્ન પહેરવાનું કહ્યું. તેમને મદદ કરવાના આશયથી મેં કહ્યું કે હું લાલ રંગનો રત્ન પહેરું તેનો સાડી સાથે મેળ પણ થશે, પણ તેમને મને ના પાડી - તે એકદમ આખાબોલા હોવાને બદલે એકદમ દૃઢ હતા - મને લાગે છે લીલો જ યોગ્ય છે. આ રત્ન ગુંદર વડે મારા નાકમાં બેસાડવામાં આવ્યો, કારણકે મારા નાકમાં કાણું નહતું કર્યું. કોઇએ એક મોટું પાણીની પીપડું મારી પર નાખ્યું. એક ખરેખરમાં જ એક સરળ ઘટના હતી. જેને પૂર્ણ થતા કદાચ માત્ર અડધો કલાક જ લાગ્યો હશે.
1965માં, સેને મૃણાલ સેનની ફિલ્મ આકાશ કુસુમ સાથે ફરીથી પોતાની ફિલ્મ કારકીર્દી શરૂ કરી, આ ફિલ્મને પાછળથી હિન્દી ફિલ્મ મંઝિલના નામે ફરીથી બનાવવામાં આવી જેમાં અમિતાબ બચ્ચન અને મૌસમી ચેટર્જીએ ભૂમિકા ભજવી હતી.પાછળથી તેણીએ મૃણાલ સેનની મહાપૃથ્વી માં વિધવા સ્ત્રીનો અન્ય જ એક અર્થ બહાર લાવ્યો હતો.1970ના અંત સુધીમાં, તેણીએ દૃઢપણે તે વખતની બંગાળી ફિલ્મ ઉદ્યોગની એક મુખ્ય નાયિકા તરીકે કામ કર્યું હતું. તેણીએ અનેક હિન્દી ફિલ્મોમાં પણ અભિનય આપ્યો છે જેમાં સમાવિષ્ટ છે ઇમાન ઘરમ જેમાં તેણીએ બચ્ચન, શશી કપૂર, સંજીવ કુમાર અને રેખા સાથે કામ કર્યું હતું. અપર્ણા સેને મુખ્ય ધારાની બંગાળી ફિલ્મોમાં પણ તેટલી જ સફળતા મેળવી હતી. તેણીની કેમસ્ટ્રી બન્નેની સાથે, સુમિત્રા ચેટર્જી જેની સાથે તેણીએ બસંત બિલાપ, બક્સા બાદલ, છુટીર ફન્ડે જેવી ફિલ્મો કરી તથા તેણીને ઉત્તમ કુમાર જોડે જોય જયંતી, અલોર થિકાના વગેરે જેવી ફિલ્મો કરવા માટે પણ એટલી જ પસંદ કરવામાં આવી.
2009માં, સેને તેની આવનારી બંગાળી ફિલ્મ ઇતિ મૃણાલીની ની ધોષણા કરી, જેમાં કોંકણા સેન શર્મા, અપર્ણા સેન, રજત કપૂર, કૌષિક સેન, અને પ્રિયાષુ ચેટર્જીને રજૂ કરવાના હતા. સેનની છેલ્લી બંગાળી ફિલ્મ પારોમિતા એક દિન હતી. પ્રથમ વાર પટકથા લેખન કરનારા રંજન ધોષ, ઇતિ મૃણાલીની ના ઉપ લેખક પણ હતા. આકસ્મિત રીતે આ અપર્ણા સેનની પહેલી તેવી ફિલ્મ છે જેમાં તે કોઇ લેખક કે ફિલ્મ સંસ્થાના અભ્યાસક્રમ સાથે જોડાઇને સંયુક્ત રીતે કરી રહી હોય. મુંબઇમાં આવેલી વીશલીંગ વુડ્સ ઇન્ટરનેશનલ ફિલ્મ શાળા ખાતે ઇતિ મૃણાલીની ની કથાને પટકથા લેખકોના અભ્યાસક્રમમાં એક કામ તરીકે લેવામાં આવી હતી. ભારતીય પટકથા લેખનમાં આવું પ્રથમ વાર બન્યું છે કે કોઇ ભારતીય ફિલ્મ સંસ્થા દ્વારા સોંપેલી કથા પર ખરેખરમાં એક ફિલ્મ બની રહી હોય. આ ફિલ્મ હાલ પૂર્વ નિર્માણમાં છે અને 2010ની મધ્યમાં તેની રજૂ થવાની શક્યતા છે.
અપર્ણા સેનનો જન્મ કોલકત્તામાં, મૂળ પૂર્વ બંગાળમાંથી આવેલા એક બંગાળી પરિવારમાં થયો હતો. તેણીના પિતા ચીદાનંદા દાસગુપ્તા, એક અનુભવી સમીક્ષક અને ફિલ્મ નિર્માતા હતા. તેણીની માતા સુપ્રિયા દાસગુપ્તા જાણીતા બંગાળી કવિ જીબાનાનંદા દાસની પિતરાઇ હતી. તેણીએ તેમનું બાળપણ હઝારીબાગ અને કોલકાતામાં વીતાવ્યું અને તેમનું પ્રાથમિક શિક્ષણ સાઉથ પોઇન્ટ અને ત્યારબાદ કુમારીકાઓ માટેની મોર્ડન હાઇ સ્કૂલમાં કર્યું હતું.તેણીએ પ્રેસિડન્સી કોલેજમાંથી અંગ્રેજી ઓનર્સ સાથે બી.એ. નો અભ્યાસ કર્યો હતો.
1981માં, સેને 36 ચોરગી લેન નામની તેણીની દિગ્દર્શક તરીકેની પહેલી ફિલ્મ બનાવી. તેણીએ આ ફિલ્મની પટકથા પણ લખી હતી. આ ફિલ્મ કોલકાતામાં રહેતા એક એંગ્લો ભારતીય શિક્ષક પર હતી, જેને સમીક્ષકો તરફથી હકારાત્મક સમીક્ષાઓ પ્રાપ્ત થઇ. તેણીની પ્રથમ ફિલ્મ માટે, સેને ભારતીય રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કાર તરફથી શ્રેષ્ઠ દિગ્દર્શકનો પુરસ્કાર જીત્યો. 36 ચોરગી લેન ને મિલાન આંતરાષ્ટ્રીય ફિલ્મ ઉત્સવ ખાતે ગ્રાન્ડ પીક્સ જીત્યો હતો.
પારોમિતાર એક દિન સેનની દિગ્દર્શક તરીકે બીજી ફિલ્મ હતી તેણે સમીક્ષાની દ્રષ્ટ્રિએ સફળતા મેળવી અને તેમની પ્રથમ ફિલ્મની સફળતાને ફરીથી યાદ કરાવી હતી. આ ફિલ્મમાં તેણીએ એક તલાક પામેલી મહિલા અને તેણીની સાસુ વચ્ચેના સંબંધને દર્શાવવામાં આવ્યા છે, આ પાત્ર અપર્ણાએ જાતે ભજવ્યું હતું. આ ફિલ્મે આંતરાષ્ટ્રીય ફિલ્મ ક્ષેત્રે અનેક પુરસ્કારો જીત્યા હતા.
મિ. એન્ડ મિસીઝ. ઐયર , ભારતના સાંપ્રદાયિક હિંદુ મુસ્લિમની નિષ્ઠુર હિંસાની વિરુદ્ધમાં રચાયેલી પ્રેમ કથા હતી. આ ફિલ્મમાં સેનના દિગ્દર્શન માટે તેણીએ રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કાર જીત્યો, અને અભિનય માટે તેણીની પુત્રી કોંકણા સેન શર્માને પણ પુરસ્કૃત કરવામાં આવી. હવાઇ અને મિલાન ફિલ્મ ઉત્સવમાં, લોકોર્નો ખાતે, આ ફિલ્મે વધુ પુરસ્કારો જીત્યા હતા.
સેને 16 વર્ષની ઉંમરે ફિલ્મોમાં પ્રવેશ કર્યો, તેણીએ 1961ની ફિલ્મ તીન કન્યા ના સમપતી ભાગમાં એક ભૂમિકા ભજવી હતી. આ ફિલ્મનું નિર્દેશન સત્યજીત રે દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું . ત્યારબાદ તેણીએ કોલકાતાની પ્રેસિડન્સી કોલેજ ખાતે અભ્યાસ કર્યો.
15, પાર્ક એવન્યુ માં તેણીની પુત્રી, શબાના આઝમી, ધ્રીતીમાન ચેટર્જી, વહીદા રહેમાન, રાહુલ બોઝ અને સુમિત્રા ચેટર્જીજેવા કલાકારોએ અભિનય આપ્યો છે. આ ફિલ્મ એક માનસિક રીતે બિમાર છોકરી અને તેણીની મોટી બહેન જેનું પાત્ર શબના આઝમી ભજવ્યું હતું તેઓના સંબંધો પર આધારીત હતી.
ત્યારબાદ પણ તેણીની અન્ય કેટલીક ફિલ્મો જેવીકે પારોમા , સતી અને યુગાંતે પણ આ શરૂઆતી સફળતા મેળવી હતી. જેણે વિવિધ દ્રષ્ટિકોણથી આધુનિક ભારતમાં રહેલી સ્ત્રીઓની સ્થિતી તપાસી હતી. તેણીએ બંગાળી સિનેમામાં ઋતુપર્ણો ઘોષની ફિલ્મ ઉનીસ એપ્રિલ માં પણ અભિનય કર્યો હતો.
અપર્ણા સેન ભારતની સમીક્ષકો દ્વારા પ્રશંસા પ્રાપ્ત કરી ચૂકેલી એક જાણીતી ફિલ્મ નિર્માતા, પટકથા લેખક અને અભિનેત્રી છે.તેણીએ અત્યાર સુધીમાં ત્રણ રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારો અને આઠ આંતરાષ્ટ્રીય ફિલ્મ ઉત્સવોના પુરસ્કાર જીત્યા છે.
તેણી ત્યારબાદની ફિલ્મનું નામ હતું ધ જાપાનીઝ વાઇફ , જેમાં રીમા સેન, રાહુલ બોઝ અને ચિગુસા ટાકાકુને રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા. આ ફિલ્મ બંગાળી લેખક કુણાલ બાસુની ટૂંકી વાર્તા પર આધારીત હતી, જે બે સ્ત્રીઓના જીવનને દર્શાવતી હતી.
1969માં, સેન મર્ચન્ટ આઇવરી પ્રૉડક્શન્સની અંગ્રેજી ભાષાવાળી ફિલ્મ ધ ગુરુ માં દેખાયા. તેણી બે અન્ય ફિલ્મો મરચન્ટ આઇવરી સાથે બનાવી જે, બોમ્બે ટોકી , અને હુલ્લાબોલ ઓવર જોર્જી અને બોન્નીસ પિકચર્સ હતી.
ત્યારબાદ તેણીએ સત્યજીત રેની અનેક ફિલ્મોમાં તેમની સાથે કામ કર્યું, જેમાં પીકુ નામની ટૂંકી ફિલ્મનો પણ સમાવેશ થાય છે જ્યાં તેણે એક વ્યભિચારયુક્ત પત્ની અને માતાની ભૂમિકા ભજવી હતી.
2009માં, સેન અનિરુદ્ધ રોય-ચક્રવર્ધીની ફિલ્મ અંતહીન માં શર્મિલા ટાગોર અને રાહુલ બોઝ જોડે જોવા મળી. આ ફિલ્મે ચાર રાષ્ટ્રિય ફિલ્મ પુરસ્કાર જીત્યા છે.
1936 અને 1947 દરમિયાન કેરળના રજવાડી રાજ્યો દ્વારા તમામ હિન્દુઓને મંદીરોમાં પ્રવેશવા અંગે કરવામાં આવેલી જાહેરાત છતાં પણ કેરળમાં અછુતપણાની વ્યવસ્થાનો અંત લાવવામાં ઘણો લાંબો સમય લાગ્યો હતો. કેરળની પરંપરા મુજબ દલિતોને બળજબરી પૂર્વક નમ્બૂથીરીઓથી 96 ફીટનું અંતર, નાયરોથી 64 ફીટનું અંતર અને અન્ય ઊંચી જાતિયોથી થી 48 ફીટનું અંતર રાખવું પડતું, કારણ કે તેવી માન્યતા હતી કે દલિતો તેમને દૂષિત કરે છે. "એક નાયરથી આશા રાખવામાં આવતી કે તે તિઅર, કે મુકુઆ જાતિના કોઇ વ્યક્તિ જે નાયરને અડીને તેની દૂષિત કરે તેને તરત જ કાપી દે ; તેવો જ વ્યવહાર તે ગુલામોની સાથે કરવામાં આવતો હતો, જે તે રસ્તા પરથી ખસે નહીં, જે રસ્તા પરથી એક નાયર પસાર થતો હોય" ઐતિહાસિક રીતે નાયડી, કનિસાન અને મુક્કુવાન જેવી જાતિઓ પર પ્રતિબંધ લગાવી તેમને નમ્બુથીરીથી દુર રાખવામાં આવતી. આજે અછુતપણા જેવો કોઈ વ્યવહાર કરવામાં આવતો નથી; હવે તેને ફોજદારી ગુના તરીકે ગણવામાં આવે છે. જો કે, કેરળમાં દલિતો માટે શૈક્ષણિક તકો ઘણી મર્યાદીત છે.
મહારાષ્ટ્ર, ઉત્તર પ્રદેશ અને તમિલ નાડૂ તેમજ અન્ય કેટલાક વિસ્તારોમાં દલિતો આંબેડકર દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલ નવ્ય-બુદ્ધવાદની ચળવળના પ્રભાવ હેઠળ આવ્યા છે 1950માં આંબેડકર આંબેડકરે બુદ્ધ ધર્મ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું હતું અને બુદ્ધ વિદ્વાન પંડિતો તેમજ મઠવાસીઓના સંમેલનમાં હાજરી આપવા માટે શ્રી લંકા ફર્યા હતા. પૂણે ખાતે નવું બુદ્ધિસ્ટ વિહાર સમર્પિત કરતા આંબેડકરે જાહેરાત કરી હતી કે તેઓ બૌદ્ધ ધર્મ પર પુસ્તક લખી રહ્યાં છે અને તે પૂર્ણ થઈ જાય ત્યારબાદ તેઓ બુદ્ધવાદમાં ઔપચારીક ધર્મ પરિવર્તન કરવાની યોજના કરી રહ્યાં છે. આંબેડકરે 1954માં મ્યાનમારની બે વખત મુલાકાત લીધી હતી; બીજી વખત તેઓ રંગુનમાં વર્લ્ડ ફેલોશિપ ઓફ બુદ્ધિસ્ટના ત્રીજા સંમેલનમાં ભાગ લેવા ગયા હતા. 1955માં તેમણે ભારતીય બુદ્ધ મહાસભા અથવા બુદ્ધિસ્ટ સોસાયટી ઓફ ઈન્ડિયાની સ્થાપના કરી હતી. 1956માં તેમણે ધ બુદ્ધા એન્ડ હીઝ ધમ્મા પરનું આખરી કાર્ય પૂર્ણ કર્યું હતું. જે તેમના મૃત્યુ બાદ પ્રકાશિત થયું હતું.
અન્ય હિન્દુ જૂથો પણ સમાધાન માટે દલિતો સમુદાયોનો સંપર્ક સાધ્યો હતો. ઓગસ્ટ 2006માં દલિત કર્મશિલ નામદેવ ધશલ પણ કુહાડી બાળવાના પ્રયત્નરૂપે રાષ્ટ્રીય સ્વંયસેવક સંઘ સાથે મંત્રણા યોજી હતી. હિન્દુ મંદીરો વધુને વધુ દલિત સંતોને ગ્રહણ કરી રહ્યાં છે. જે કાર્ય અગાઉ બ્રાહ્મણો માટે અનામત હતું. દા.ત. સુર્યવંશી દાસ બિહારમાં ઉલ્લેખનિય મંદીરના પૂજારી છે. છુટક પ્રસંગોના પુરવા દર્શાવે છે કે હિન્દુ દલિત વિરૂદ્ધના ભેદભાવમાં ધીમો પણ સ્થિર ઘટાડો થઈ રહ્યો છે. દા.ત. દલિત લેખક ચંદ્રભાણ પ્રસાદ દ્વારા થયેલા અનૌપચારીક અભ્યાસ અને ન્યુયોર્ક ટાઈમ્સ/1} માં નોંધ્યું છે તેમ: ગ્રામ્ય આઝમગઢ જિલ્લામાં આશરે તમામ દલિત પરીવારો કહે છે કે તમામ વરકન્યાઓ તેમના લગ્ન સમયે કારમાં આવે છે. જેની સંખ્યા 1990માં 27 ટકા હતી. ભુતકાળમાં દલિતોને તેમની નવવધૂને મળવા માટે ઘોડા પર સવારી કરીને જવાની પણ પરવાનગી ન હતી; તેને ઉચ્ચ જાતિનો વિશેષાધિકાર માનવામાં આવતો હતો.
શ્રી લંકાના બુદ્ધિસ્ટ સાધુ હમ્માલવા સધ્ધતિસા સાથેની મુલાકાત બાદ આંબેડકરે 14 ઓક્ટોબર, 1956ના રોજ નાગપુર ખાતે પોતાના અને પોતાના સમર્થકો માટે જાહેર ઔપચારીક વિધિનું આયોજન કર્યું હતું. બુદ્ધિસ્ટ સાધુઓ પાસેથી પરંપરાગત રીતે ત્રણ રેફ્યુજી અને પાંચ ઉપદેશોનો સ્વિકાર કર્યા બાદ આંબેડકરે ધર્મ પરિવર્તન કર્યું હતું. ત્યારબાદ ત્યાં એકઠા થયેલા અંદાજીત 5,00 ,000 જેટલા તેમના અનુયાયીઓના ધર્મપરિવર્તન માટે તેમણે વિધિ કરી હતી. 22 શપથો લઈને આંબેડકર અને તેમના સમર્થકોએ સ્પષ્ટપણે હિન્દુવાદ અને હિન્દુ તત્વજ્ઞાનને વખોડી તેનો અસ્વિકાર કર્યો હતો. ત્યારબાદ તેઓ નેપાળમાં કાઠમંડૂ ખાતે ચોથી વિશ્વ બુદ્ધિસ્ટ પરીષદમાં હાજરી આપવા ગયા હતા. ૨ ડિસેમ્બર, 1956ના રોજ તેમણે તેમની આખરી હસ્તલેખિત પુસ્તક ધ બુદ્ધા ઓર કાર્લ માર્ક્સ પૂર્ણ કરી હતી.
વિક્ટર પ્રેમસાગરના જણાવ્યા અનુસાર આ શબ્દ જાતિની "નબળાઈ, ગરીબી અને ભારતીય સમાજમાં ઉંચી જાતો દ્વારા થતાં અપમાનને વ્યક્ત કરે છે." મોહનદાસ ગાંધીએ અગાઉના અસ્પૃશ્યોની ઓળખમાં હરીજન શબ્દ આપ્યો હતો. જેનો અંદાજીત અર્થ "ભગવાનના બાળકો" થાય છે. પહેલાના અસ્પૃશ્યો અને આદિવાસીઓને ગણવા ભારતના સરકારી દસ્તાવેજોમાં તેમને "અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જન જાતિ" શબ્દનો ઉપયોગ થાય છે. જો કે, વર્ષ 2008માં નેશનલ કમિશન ફોર શેડ્યુલ કાસ્ટે નોંધ્યું હતું કે દલિત શબ્દનો ઉપયોગ સત્તાવાર શબ્દ શેડ્યૂલ કાસ્ટ સાથે પરસ્પર થતો હતો. તેમણે આ શબ્દને ગેરબંધારણીય ગણાવીને રાજ્ય સરકારોને તેના ઉપયોગનો અંત લાવવા માટે જણાવ્યું હતું. આદેશ બાદ, છત્તિસગઢ સરકારે દલિત શબ્દના સત્તાવાર ઉપયોગનો અંત લાવી દીધો હતો.
ભારતીય રાજકારણમાં હિન્દુત્વ ના ઉદય સાથે રાજકીય રંગે રંગાયેલો અન્ય એક મુખ્ય મુદ્દો ધર્માંતરણ છે. રાજકીય ચળવળ એવો આરોપ મુકે છે કે દલિતોનું ધર્માંતરણ કોઇ સમાજિક કે ધાર્મિક આસ્થાને કારણે નહીં પરંતુ શિક્ષણ અને નોકરની લાલચ આપીને કરવામાં આવે છે. વિવેચકો એવી દલીલ કરે છે કે કાયદાઓ ધર્માંતરણ પર પ્રતિબંધ મુકતા હોવાથી આ બાબત સાચી છે, અને રાહતોને ભારતીય સમાજના આ નીચલા વર્ગ સુધી સિમીત રાખવાની બાબતને રૂપાંતર કર્યું હોય તેમના માટે પાછી ખેંચી લેવામાં આવી હતી. દલિત રાજકારણી, બાંગારૂ લક્ષ્મણ એ હિન્દુત્વ ચળવળના એક મહત્ત્વના સભ્ય હતા.
નેપાળ જેવા સત્તાવાર હિન્દુ દેશમાં કેટલાક દલિતો અને અન્ય સમુદાયો વૈદિક હિન્દુવાદમાંથી બુદ્ધવાદમાં ધર્મપરિવર્તન કરે છે. જાતિ વ્યવસ્થાની પ્રતિક્રિયારૂપ અને અહિંસાના સ્વિકારને પગલે તેઓ બુદ્ધ ધર્મમાં પરિવર્તન માટેનું કારણ આપે છે. ધર્મ પરિવર્તનના પગલે બુદ્ધ વસ્તીના પ્રમાણમાં નોંધપાત્ર વધારો થઈ રહ્યો છે જ્યારે હિન્દુ ધર્મનું પાલન કરતાં લોકોની સંખ્યા 1961માં 83% હતી તે ઘટીને 80% થઈ છે.
દલિતોના સામાજિક અને આર્થિક કલ્યાણ માટે વિશેષ જોગવાઇઓ કરવામાં આવી છે, જેમાં કહેવાતા અનુસૂચિત જાતિ અને જનજાતિઓનો સામાજિક ગતિશીલતાને ઉપર લઇ જવામાં હેતુથી સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે, આ છૂટછાટ ફક્ત હિન્દુ રહેલા દલિતો સુધી જ મર્યાદિત છે. અન્ય ધર્મોનો અંગિકાર કરનારા દલિતોમાં આવી માગ ઉઠી છે કે કાયદાકીય લાભો તેમના સુધી પણ પહોંચવા જોઇએ કે જેથી તેઓ "ઉપર ઉઠી શકે" અને ઐતહાસિક અન્યાયથી દુર રહી શકાય.
ભારતમાં મુસ્લિમ સમાજ પણ અનેક જાતિ જેવા જૂથોમાં વિભાજીત છે. ઈસ્લામના બોધથી વિપરીત ઈસ્લામમાં પરિવર્તિત થયેલા નીચી જાતિના વંશજોને "નોબલ" અને "અશરફ" દ્વારા ભેદભાવનો સામનો કરવો પડે છે. આ મુસ્લિમો આરબ, ઈરાનિયન અને મધ્ય એશિયાના મુસ્લિમોને પોતાના પૂર્વજો તરીકે ગણે છે. દેશમાં એવા ઘણાં સમુદાયો છે જે દલિત મુસ્લિમોને ઉચ્ચ-જાતિના મુસ્લિમોના ભેદભાવથી મુક્તિ અપાવવા કાર્યરત છે.
ભારતીય બંધારણ હેઠળ વર્ણ વ્યવસ્થાને નાબૂદ કરવામાં આવી હોવા છતાં દક્ષિણ એશિયામાં દલિતો વિરૂદ્ધ ભેદભાવ અને પૂર્વગ્રહો પ્રવર્તે છે. ભારતના સ્વાતંત્ર્યથી અત્યાર સુધીમાં દલિતોને નોકરીઓ અને શિક્ષણમાં તકો પુરી પાડવા માટે મહત્વના પગલાં ભરવામાં આવ્યા છે. શિક્ષણ, સ્વાસ્થ્ય અને રોજગારીની તકો વઘારી દલિતોની સ્થિતિમાં સુધારો લાવવા ઘણી સામાજીક સંસ્થાઓ બદલાવની તજવીજને પ્રોત્સાહન આપ્યું છે.