polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
લાયલપુર જિલ્લાના જરાનવાલા તાલુકામાં ગંગારામે એક અનોખી મુસાફરી સુવિધા ઘોડા ટ્રેન બનાવી હતી. તે બુચિયાના રેલવે સ્ટેશન થી ગંગાપુર ગામ સુધીની રેલવે લાઇન હતી. આઝાદી પછી પણ તે દાયકાઓ સુધી ઉપયોગમાં રહ્યું હતું. તે તેના પ્રકારનું એક અનન્ય નિર્માણ હતું. તે રેલ્વે એન્જિનને બદલે ઘોડા સાથે સાંકડા રેલ ટ્રેક પર ખેંચાયેલા બે સરળ ટ્રોલી હતી. ૧૯૮૦ ના દાયકામાં જરૂરી સમારકામની ઉપેક્ષાના કારણોસર નકામું બની ગયું હતું. ફૈસલાબાદ જિલ્લા સત્તાવાળાઓ દ્વારા તેને સાંસ્કૃતિક વારસાનો દરજ્જો આપીને ૨૦૧૦માં તે ફરી શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું.
તેઓ એક આશાસ્પદ કૃષિશાસ્ત્રી પણ હતા. તેમણે રેનાલા નજીક સરકાર પાસેથી ભાડાપટ્ટે ૨૦,૦૦૦ એકરથી વધુ જમીન લીધી હતી અને હાઇડ્રો-ઇલેક્ટ્રિક પમ્પિંગથી ઉજ્જડ જમીનને સંપૂર્ણપણે સિંચાઈ કરીને તે જમીનમાં ખેતી કરી હતી. તેમણે લાયલપુરમાં હજારો એકર ઉજ્જડ જમીન લીઝ પર ખરીદી હતી અને એન્જિનિયરિંગ કુશળતા અને આધુનિક સિંચાઈ પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરીને શુષ્ક જમીનોને ફળદ્રુપ ખેતરોમાં ફેરવી દીધી હતી. તેમણે ૨૫૦૦૦ રૂપિયાના બંદોબસ્ત સાથે ૩૦૦૦ રૂપિયાનો માયનાર્ડ-ગંગા રામ એવોર્ડ સ્થાપ્યો હતો. પંજાબમાં કૃષિ ઉત્પાદનમાં વધારો કરનાર કોઈ પણ વ્યક્તિ માટે દર ત્રણ વર્ષે આ એવોર્ડ આપવાનો હતો.
૧૮૭૩માં પંજાબમાં પી.ડબ્લ્યુ.ડી. વિભાગમાં ટૂંકી સેવા બાદ તેમણે વ્યાવહારિક ખેતી માટે પોતાની જાતને સમર્પિત કરી દીધી હતી. તેમણે મોન્ટગોમરી જિલ્લામાં ૫૦,૦૦૦ એકર ઉજ્જડ, સિંચાઈ વિનાની જમીન સરકાર પાસેથી ભાડાપટ્ટે મેળવી હતી અને ત્રણ વર્ષમાં તે વિશાળ રણને હસતા ખેતરોમાં ફેરવી નાખ્યું હતું. તેમણે હાઇડ્રોઇલેક્ટ્રિક પ્લાન્ટ દ્વારા સિંચાઈ માટેના પાણીની વ્યવસ્થા કરી આ સફળતા મેળવી હતી. આ પ્રકારનું તે સૌથી મોટું ખાનગી સાહસ હતું. સર ગંગારામે તેના દ્વારા લાખોની કમાણી કરી હતી જેમાંથી મોટા ભાગની કમાણી તેમણે દાનમાં આપી દીધી હતી.
તેમને ૧૯૦૩માં રાય બહાદુરનું બિરુદ મળ્યું હતું, અને દિલ્હી દરબારમાં તેમની સેવાઓ માટે ૨૬ જૂન, ૧૯૦૩ના રોજ કમ્પેનિયન ઓફ ધ ઓર્ડર ઓફ ધ ઇન્ડિયન એમ્પાયર તરીકે નિમણૂક કરવામાં આવી હતી. ૧૨ ડિસેમ્બર, ૧૯૧૧ના રોજ દિલ્હી દરબાર પછીની વિશેષ સન્માન યાદીમાં, તેમને રોયલ વિક્ટોરિયન ઓર્ડર ચોથા વર્ગના સભ્ય તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. તેમને ૧૯૨૨ની જન્મદિવસ સન્માન સૂચિમાં 'નાઇટ' ની પદવી આપવામાં આવી હતી, અને ૮ જુલાઈના રોજ સમ્રાટ જ્યોર્જ પંચમ દ્વારા બકિંગહામ પેલેસમાં તેમનું વિશેષ સન્માન કરવામાં આવ્યું હતું.
૧૯૦૦માં, રાજા એડવર્ડ સાતમાના રાજ્યારોહણના સંબંધમાં આયોજીત થનારા શાહી દરબારમાં કાર્ય અધિક્ષક તરીકે કામ કરવા માટે લોર્ડ કર્ઝન દ્વારા ગંગારામની પસંદગી કરવામાં આવી હતી. આ શાહી કાર્યક્રમની અનેક સમસ્યાઓ અને પડકારોને સફળતાપૂર્વક સંચાલિત કરી તેમણે પોતાનું કામ પૂરું કર્યું હતું. તેઓ ૧૯૦૩ માં સેવામાંથી અકાળે નિવૃત્ત થયા હતા.
રાય બહાદુર સર ગંગારામ સીઆઈઈ એમવીઓ બ્રિટિશ-ભારતીય સિવિલ એન્જિનિયર અને સ્થપતિ હતા. લાહોરના શહેરી તાણાવાણામાં, પછી સંસ્થાનવાદી ભારતમાં અને હવે આધુનિક પાકિસ્તાનમાં તેમના વ્યાપક યોગદાનને કારણે ખાલેદ અહમદે તેમને "આધુનિક લાહોરના પિતા" તરીકે વર્ણવ્યા છે.
નિવૃત્તિ પછી તેઓ રાજધાનીના પુનર્નિર્માણ પ્રોજેક્ટ માટે પટિયાલા સ્ટેટમાં અધિક્ષક એન્જિનિયર તરીકે નિયુક્ત થયા હતા. તેમના નિર્માણ કાર્યોમાં મોતી બાગ મહેલ, સચિવાલય બિલ્ડિંગ, નવી દિલ્હી, વિક્ટોરિયા ગર્લ્સ સ્કૂલ, કાયદાની અદાલતો અને પોલીસ સ્ટેશનનો સમાવેશ થાય છે.
૧૦ જુલાઈ ૧૯૨૭ના રોજ લંડનમાં તેમનું અવસાન થયું. તેમના મૃતદેહના અંતિમ સંસ્કાર કરવામાં આવ્યા હતા અને તેમની રાખને ભારત પરત લાવવામાં આવી હતી. રાખનો એક ભાગ ગંગા નદીમાં મોકલવામાં આવ્યો હતો અને બાકીનો ભાગ રાવિ નદીના કાંઠે લાહોરમાં દફનાવવામાં આવ્યો હતો.
પંજાબના ગવર્નર સર માલ્કમ હેલીના શબ્દોમાં, "તેઓ નાયકની જેમ જીત્યા હતા અને સંતની જેમ આપ્યા હતા". તેઓ એક મહાન એન્જિનિયર અને મહાન પરોપકારી હતા.
ભારત અને પાકિસ્તાનના ભાગલા બાદ ૧૯૫૧માં નવી દિલ્હી ખાતે તેમની સ્મૃતિમાં સર ગંગા રામ હોસ્પિટલનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું હતું.
૨૦૦૧માં અમૂલે ઇન્ડિયન એરલાઇન્સની હડતાલની ટીકા કરતી એક જાહેરાત ઝુંબેશ ચલાવી હતી. બાદમાં એરલાઇન્સ દ્વારા ધમકી આપી હતી કે જ્યાં સુધી જાહેરાતો પાછી ખેંચવામાં નહીં આવે ત્યાં સુધી તેમની ફ્લાઇટ્સ પર અમૂલ બટર આપવાનું બંધ કરી દેશે. ગણેશ ચતુર્થી દરમિયાનની અન્ય એક જાહેરાતમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે, ગણપતિ બાપ્પા મોરે ગ્યા લે છે). શિવસેના પાર્ટીએ કહ્યું કે, જો જાહેરાત હટાવવામાં નહીં આવે તો તેઓ આવીને અમૂલની ઓફિસને નષ્ટ કરી દેશે. જુલાઇ ૨૦૧૧માં, સુરેશ કલમાડીની ટીકા કરતી એક જાહેરાતને કારણે પુણેમાં મુશ્કેલી સર્જાઇ હતી, જ્યારે ડિસેમ્બર ૨૦૧૧માં મમતા બેનર્જી પર મજાક ઉડાવતી એક જાહેરાતને કારણે કોલકાતામાં સમસ્યાઓ સર્જાઇ હતી. ત્યાર બાદ માર્ચ ૨૦૧૨માં કોલકાતાને બાદ કરતાં સમગ્ર ભારતમાં બેનરજી સાથેની અન્ય એક એડ રિલીઝ થઈ હતી.
૧૯૬૬માં, અમૂલે જાહેરાત અને વેચાણ પ્રમોશન નામની જાહેરાત એજન્સીને તેમની જાહેરાત ઝુંબેશ પર કામ કરવા માટે પોતાનું ખાતું આપવાનું નક્કી કર્યું. એજન્સીના તત્કાલીન મેનેજિંગ ડિરેક્ટર સિલ્વેસ્ટર દા કુન્હા અને આર્ટ ડિરેક્ટર યુસ્ટેસ ફર્નાન્ડિઝે દેશની દરેક ગૃહિણીનું ધ્યાન ખેંચે તેવું કંઈક બનાવવાનું નક્કી કર્યું. ગુજરાત સહકારી દૂધ વિતરણ સંઘ લિ. (ગુજરાત કો-ઓપરેટિવ મિલ્ક માર્કેટિંગ ફેડરેશન લિમિટેડ, જીસીએમએમએફ)ના તત્કાલીન ચેરમેન ડૉ. વર્ગીસ કુરિયને બે જરૂરિયાતો સાથે એક તોફાની નાનકડી છોકરીને માસ્કોટ તરીકે સૂચવી હતી. તેમના મતે મેસ્કોટ દોરવું સહેલું હોવું જોઈએ, કારણ કે મોટાભાગની જાહેરાતો આઉટડોર મીડિયાની હશે, જેમાં તે દિવસોમાં હેન્ડ પેઇન્ટિંગની જરૂર પડતી હતી અને હોર્ડિંગ્સમાં વારંવાર ફેરફાર કરવો પડતો હતો.
અમૂલની હરીફ બ્રાન્ડ પોલ્સનની બટર-ગર્લના પ્રતિભાવ રૂપે અમૂલ ગર્લનું સર્જન કરવામાં આવ્યું હતું. ૧૯૬૭માં એએસપી એ અગાઉની એજન્સી એફસીબી ઉલ્કા પાસેથી બ્રાન્ડ પોર્ટફોલિયો મેળવ્યા બાદ આ વિચારની કલ્પના કરવામાં આવી હતી. એજન્સીના માલિક સિલ્વેસ્ટર દા કુન્હા અને તેમના કલા નિર્દેશક યુસ્ટેસ ફર્નાન્ડિઝ દ્વારા મુંબઈમાં હોર્ડિંગ્સ, બસો અને પોસ્ટરો પર તેનું અમલીકરણ કરવામાં આવ્યું હતું. ત્યારથી આ માસ્કોટને ૧૯૭૬માં કટોકટી જેવી રાષ્ટ્રીય અને રાજકીય મહત્વની ઘણી ઘટનાઓ પર ટિપ્પણી કરતાં જોવામાં આવ્યું છે.
૨૦૧૧માં તેમના વિજ્ઞાપન 'મૈંને ક્યા ખાયા' ("મેં શું ખાધું?", જ્યાં 'ખાવું' શબ્દનો અર્થ ૨૦૧૦ના કોમનવેલ્થ ગેમ્સ કૌભાંડ અંગે સુરેશ કલમાડી માટે હિન્દી ભાષામાં લાંચ લેવાનો અથવા આડકતરી રીતે ગેરકાયદેસર કૃત્યથી ફાયદો ઉઠાવવાનો અર્થ થાય છે,) માટે મુશ્કેલીમાં મુકાઈ ગયા હતા. દા કુન્હા આશ્ચર્યચકિત થતા યાદ કરે છે કે "તેઓ દોષી સાબિત થયા હતા, તેઓ જેલમાં હતા, તેમની પાર્ટીએ તેમને છોડી દીધા હતા. પરંતુ પુણેમાં પાર્ટીના કાર્યકરોએ ખરેખર હોર્ડિંગને ફાડી નાખ્યા હતા."
જાન્યુઆરી ૨૦૨૧માં, મિઝોરમની ચાર વર્ષીય બાળ ગાયિકા એસ્થર હનમતેનો અમૂલ ગર્લ તરીકે ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. હનમતે એ. આર. રહેમાનના મા તુજે સલામ ગીતને આવરી લેતા એક મ્યુઝિક વીડિયોથી મીડિયા સનસની બની ગઈ હતી, જે ૨૫ ઓક્ટોબર ૨૦૨૦ના રોજ યુટ્યુબ પર પોસ્ટ કરવામાં આવ્યો હતો. પોસ્ટર કેરિકેચરમાં મિઝો પરંપરાગત પોશાકમાં હનમતેને ભારતીય તિરંગો લહેરાવતા દર્શાવવામાં આવી છે, અને તેમાં સૂત્ર આપવામાં આવ્યું છે: "એસ્થરિયલ પર્ફોમન્સ! અમૂલનો શાનદાર સ્વાદ."
અમૂલ ગર્લ ભારતીય ડેરી બ્રાન્ડ અમૂલ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતા વિજ્ઞાપન માસ્કોટને સંદર્ભિત કરે છે. અમૂલ ગર્લ એ વાદળી વાળ અને અડધા પોની બાંધેલા ટપકાંવાળા પોલ્કા ફ્રોકમાં સજ્જ એક યુવાન ભારતીય છોકરીનું હાથથી દોરેલું કાર્ટૂન છે. અમૂલ ગર્લ વિજ્ઞાપનને તેની રમૂજને કારણે ઘણી વખત શ્રેષ્ઠ ભારતીય વિજ્ઞાપન અવધારણાઓમાંની એક તરીકે વર્ણવવામાં આવી છે.
અમૂલ ક્રિકેટ વર્લ્ડ કપ અને ફોર્મ્યુલા-વન રેસિંગ સાથે જોડાણ કરતી જોવા મળી હતી. અમૂલ ૨૦૧૨ની ઓલિમ્પિક રમતો માટે ડેરી ઉત્પાદનો માટેની ભારતીય ટીમની સત્તાવાર પ્રાયોજક હતી.
ખેન કોટક તેના ૨૦૦થી વધુ પૃષ્ઠોમાં નક્કર સમજશક્તિથી ભરેલો છે. ગુલદસ્તા-એ-રમુજનાં ૩૨૫ પાનાં રમૂજથી ભરેલા છે. તેમણે સ્વપ્નના અર્થઘટન પર એક હજાર વર્ષ જૂની અરબી કૃતિનો સ્વપ્નની તાસીર તરીકે અનુવાદ કર્યો હતો. સુગંધમાં સડો અને મોટા ઘરના બાઈસાહેબ પારસી ગૃહસ્થી જીવન પર આધારિત રહસ્ય વાર્તાઓ છે. અંગ્રેજી લેખક એચ. રાઇડર હગાર્ડે બે લોકપ્રિય નવલકથાઓ લખી હતી; 'શી : અ સ્ટોરી ઑફ એડવેન્ચર' અને 'આયેશા' જેનો અનુવાદ તેમના દ્વારા માશુકનો ઇજારો તરીકે કરવામાં આવ્યો હતો. પ્રતાપી લક્ષ્મીપ્રસાદ ભારતમાં અંગ્રેજોના આગમન પહેલાંની એક ઐતિહાસિક વાર્તા હતી. નવલ નાણાવટી એ એક મૂંગા પારસી છોકરા, ગરીબ મહિલા, એક ભોળા ગામવાસી અને પ્રામાણિક જરથોસ્તી સ્ત્રીની રમૂજી વાર્તા હતી. આ કૃતિને તેઓ પોતાની સૌથી રમૂજી કૃતિ માને છે.
તેમણે અનેક ઉપનામથી મોટી સંખ્યામાં કૃતિઓ લખી હતી. તેમની કેટલી કૃતિઓ જળવાઈ છે તે જાણી શકાયું નથી. તેમનું લેખન કૈસર-એ-હિંદ, ફુરસદ, જ્ઞાનવર્ધક, લક્ષ્મી, અખબાર-એ-સોડાગર, ગપશપ, જામ-એ-જમશેદ અને બોમ્બે સમાચાર જેવા અનેક સામયિકો અને અખબારોમાં પ્રકાશિત થતું હતું. તેમનું પહેલું પુસ્તક સોનારના ગઢ હતું. તેમણે મોટી સંખ્યામાં રમૂજી રેખાચિત્રો લખ્યા હતા જે એટલા લોકપ્રિય હતા કે ઘણીવાર અન્ય પ્રકાશકો દ્વારા તેની ઉઠાંતરી કરવામાં આવતી હતી.
૧૯૦૯માં જામ-એ-જમશેદના સ્થાપક ફિરોઝશાહ જહાંગીર મર્ઝબાને પોતાના પુસ્તક ખેન કોટકના પરિચયમાં લખ્યું હતું, "લગભગ ૫૦ વાર્તાઓના લેખક, અનેક મૂળ પ્રસંગો અને મૂળ નાટકો, અડધો ડઝન અખબારોમાં અને સામયિકોના સ્તંભ લેખક અને ટુચકાઓ તેમજ રેખાચિત્રોના નિષ્ણાત; જહાંગીર પટેલ".
તેમણે યુરોપિયન શિષ્ટાચાર પર એક પુસ્તક લખ્યું હતું : ભુલશો ના - આ અદબ અદા માટેની સૂચનાઓ જે મરણોત્તર ૧૯૩૭માં પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું હતું. તેમાં તેમની ટૂંકી આત્મકથા સામેલ છે.
તેમણે ૫૨ વાર્તા-નાટકો પ્રકાશિત કર્યા છે. તેમણે ૬૦થી વધુ ટૂંકી વાર્તાઓ લખી હતી. તેમના રેખાચિત્રો અને ટુચકાઓની ગણતરી હજારોમાં થાય છે. તેમણે એકપાત્રિય અભિનય નાટકો પણ લખ્યા હતા.
વેર ધ માઇન્ડ ઈઝ વિધાઉટ ફીઅર એ ભારતની આઝાદી પહેલા ૧૯૧૩ ના નોબેલ વિજેતા રવિન્દ્રનાથ ટાગોર દ્વારા લખેલી એક કવિતા છે. તે નવા અને જાગૃત ભારત પ્રત્યેની ટાગોરની દ્રષ્ટિનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. મૂળ કવિતા ૧૯૧૦ માં પ્રકાશિત થઈ હતી અને ૧૯૧૦ ના સંગ્રહ ગીતાંજલિમાં અને ટાગોરના પોતાના અનુવાદમાં, તેને ૧૯૧૨ ના અંગ્રેજી સંસ્કરણમાં શામેલ કરવામાં આવી હતી. ગીતાંજલિની ૩૫મી કવિતા 'વેર ધ માઇન્ડ ઈઝ વિધાઉટ ફીઅર', ટાગોરની ઉત્તમ કવિતાઓમાં એક છે. તે કવિની પ્રતિબિંબીત ભાવનાની અભિવ્યક્તિ કરે છે અને તેમાં પોતાના આઝાદી પૂર્વેના ભારતના સમયની સરળ પ્રાર્થના છે.
સંભવત: આ કવિતા ૧૯૦૦ માં રચાઈ હતી. તે વોલ્યુમ નૈવિધ્ય માં પ્રાર્થના એવા શિર્ષક હેઠળ પ્રકાશિત થઇ હતી. અંગ્રેજી અનુવાદ ૧૯૧૧ ની આસપાસ થયો હતો જ્યારે વિલિયમ રોથેન્સ્ટેઇનની વિનંતી પછી ટાગોર તેમના કેટલાક કામો અંગ્રેજીમાં અનુવાદિત કરી રહ્યા હતા. તે ૧૯૧૨ માં ઈન્ડિયા સોસાયટી, લંડન દ્વારા પ્રકાશિત અંગ્રેજી ગીતાંજલીની ૩૫ મી કવિતા તરીકે પ્રકાશિત થઇ હતી. 1917 માં, ટાગોરે કલકત્તામાં ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ અધિવેશનમાં અંગ્રેજી સંસ્કરણ વાંચ્યું.
અંગ્રેજી ગીતાંજલિ માટે ટાગોરના મોટાભાગના અનુવાદોની જેમ, અંગ્રેજી પ્રસ્તુતિની લગભગ દરેક લીટી નોંધપાત્ર રીતે સરળ કરવામાં આવી છે. અંગ્રેજી આવૃત્તિ માં લાઈન ૬ માણસાઇ સંદર્ભને બાદ કરે છે, અને મૂળનો કડક અંત, જ્યાં પિતાને "દયા વિના સૂતાં રાષ્ટ્ર પર પ્રહાર" કરવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો છે.
આ કવિતા ઘણીવાર ભારતમાં પાઠયપુસ્તકોમાં જોવા મળે છે અને તે બાંગ્લાદેશમાં પણ લોકપ્રિય છે. આ ગીતનું એક સિંહાલા અનુવાદ છે જેનું નામ છે "મેગે દેશાયા અવધિ કરણુ મેના પિયાની" જેનું મહાગમા સેકરા દ્વારા સિંહાલામાં ભાષાંતર થયું હતું.
તારાની ઉત્પત્તિની માહિતી રુદ્રયામાલના ૧૭મા અધ્યાયમાંથી મળે છે. તે અનુસાર બ્રાહ્મણ ઋષિ વસિષ્ઠના દેવીને પૂજા કરી પ્રસન્ન કરવાના પ્રારંભિક અસફળ પ્રયાસોનું વર્ણન કરે છે (બ્રહ્મયામાલા અનુસાર તેમના પ્રારંભિક સ્થાનો કામાખ્યામાં સમુદ્ર પાસે બતાવવામાં આવે છે) તેમનો અન્ય ઉલ્લેખમાં મહાસિના પ્રદેશમાં બુદ્ધના વિષ્ણુના સ્વરૂપ સાથે મુલાકાત દ્વારા દર્શાવાયો છે. શાક્ત કૌલ તંત્રના પાંચ મકરાનો ઉપયોગ કરી કૌલ સંસ્કાર દ્વારા તેમને પ્રસન્ન કરવામાં મળેલી સફળતાનો ઉલ્લેખ છે. તેઓને અથર્વવેદ ના સ્વરૂપ તરીકે પણ વર્ણવવામાં આવે છે. તેઓને ભૈરવને ટોડાલા તંત્રમાં અક્ષોભ્યા તરીકે વર્ણવવામાં આવી છે કારણ કે તેમણે ઘાતક હલાહલ ઝેર ક્ષોભ વગર પીધું હતું. સ્વતંત્ર તંત્ર અનુસાર, તારા તેમના ભક્તોને મુશ્કેલ જોખમોથી રક્ષણ આપે છે અને તેથી તે ઉગ્રતારા તરીકે પણ ઓળખાય છે. દેવી સર્વવ્યાપી છે અને પૃથ્વી પર પણ પ્રગટ થાય છે. જે ભક્ત તેના મંત્રને સાધે છે તેને કવિતાઓ બનાવવાની, તમામ શાસ્ત્રોની સંપૂર્ણ સમજણ મેળવવાની અને મોક્ષ પ્રાપ્ત કરવાની ક્ષમતા મળતી હોવાનું માનવામાં આવે છે.
તારા હિંદુ ધર્મના દશા મહાવિદ્યાઓમાંની બીજી દેવી છે. તેઓને આદિશક્તિનું એક સ્વરૂપ છે માનવામાં આવે છે, જે પાર્વતીનું તાંત્રિક સ્વરૂપ છે. તેઓનું સૌથી પ્રખ્યાત મંદિર ભારતના પશ્ચિમ બંગાળમાં તારાપીઠનું મંદિર અને સ્મશાન છે. તેઓના ત્રણ સૌથી પ્રસિદ્ધ સ્વરૂપો છે - એકજાતા, ઉગ્રતારા અને નીલાસરસ્વતી .
મૅરી સાલોમીઆ સ્ક્લોડોસ્કા – ક્યુરી પોલિશ અને ફ્રેન્ચ ભૌતિકશાસ્ત્રી, રસાયણશાસ્ત્રી અને નારીવાદી હતી . તેણે કિરણોત્સર્ગ પર સંશોધન કર્યું. તે નોબેલ પુરસ્કાર જીતનાર પ્રથમ મહિલા પણ હતી. તે પેરિસ યુનિવર્સિટીની પ્રથમ મહિલા પ્રોફેસર હતી. તે બે વખત નોબેલ પુરસ્કાર જીતનાર પ્રથમ વ્યક્તિ હતી. અનિયંત્રિત કિરણોત્સર્ગ પરના સંશોધન માટે તેને ભૌતિકશાસ્ત્રમાં નોબેલ પુરસ્કાર મળ્યો, જે હેન્રી બેકરેલ દ્વારા શોધી કાઢવામાં આવી.
ક્યુરી વોર્સો, પોલેન્ડ માં ૭ નવેમ્બર ૧૮૬૭ના દિવસે થયો હતો. તે ૨૨ વર્ષની હતી ત્યાં સુધી તે પોલેન્ડમાં રહેતી હતી. દસ વર્ષની ઉંમરે તેની બહેન જોફિયાનું અવસાન થયું હતું, તેની માતાનું બે વર્ષ પછી અવસાન થયું. મૅરી ક્યુરી તેના પરિવારનો પાંચમું બાળક હતી. તેનું અસલી નામ મારિયા હતું. તેના પિતા ગણિતના શિક્ષક હતા. તે ૧૧ વર્ષની હતી ત્યારે તેમનું મોત નીપજ્યું હતું. એક યુવાન છોકરી તરીકે તેને ભૌતિકશાસ્ત્રમાં રસ હતો.
તે ૧૫ વર્ષની ઉંમરમાં સ્નાતક થયા. મેરી એક શિક્ષક બની હતી જેથી તે ફ્રાન્સના પેરિસમાં શાળાએ જવા માટે પૈસા કમાઈ શકે. તે પોલેન્ડની બિન માન્યતા પ્રાપ્ત કૉલેજમાં પણ ગઈ હતી. આખરે, તે પોલેન્ડથી નીકળી ગઈ અને “મેરી” નામથી ફ્રાન્સ ગઈ. તેણે પેરિસમાં ઉચ્ચ ડિગ્રી મેળવી અને તેનું મહત્વપૂર્ણ વૈજ્ઞાનિક કાર્ય કર્યું.
તેણી અને તેના પતિએ કિરણોત્સર્ગીતાનો સિદ્ધાંત બનાવ્યો . તેમને કિરણોત્સર્ગી આઇસોટોપ્સને અલગ પાડવા માટે વિવિધ રીતો મળી અને બે નવા તત્વો શોધી કાઢ્યાં: રેડિયમ અને પોલોનીયમ.
કેન્સરની નવી સારવાર વિકસાવવા તેણીએ રેડિયોએક્ટિવિટીના પોતાના અભ્યાસનો ઉપયોગ કર્યો. આ ઉપચારમાં કિરણોત્સર્ગી આઇસોટોપ્સનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. તે નોબેલ પુરસ્કાર જીતનાર પ્રથમ મહિલા હતી. તે બે વાર નોબેલ પુરસ્કાર જીતનાર પ્રથમ વ્યક્તિ હતી.
બ્રિટિશ સંસ્થાનવાદી સમયગાળા દરમિયાન ગોથિક અને નિયોક્લાસિકલ સહિત યુરોપિયન શૈલીમાં ઇમારતોનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ સમયગાળા દરમિયાન ઇન્ડો-સારસેનિક સ્થાપત્યનો પણ વિકાસ થયો હતો. ૧૯૪૭માં આઝાદી પછી ગુજરાતમાં આધુનિકતાવાદી સ્થાપત્ય જોવા મળે છે.
ગુજરાતના મોટા ભૂભાગ પર શાસન કરનાર પ્રથમ મુસ્લિમ વંશ ૧૪મી સદીમાં દિલ્હી સલ્તનત હતો. પાછળથી મુઘલ સામ્રાજ્ય, ગુજરાત સલ્તનત અને ૧૯૪૭ સુધી મુસ્લિમ શાસિત કેટલાક રજવાડાઓએ ગુજરાત પર શાસન કર્યું. આમ, સમગ્ર રાજ્યમાં ઇન્ડો-ઇસ્લામિક સ્થાપત્ય જોવા મળે છે.
સોલંકી વંશના સ્થાપત્યો અથવા મારુ-ગુર્જરા સ્થાપત્યશૈલીના ઉદાહરણોમાં તારંગા જૈન મંદિર, રૂદ્ર મહાલય મંદિર અને સૂર્યમંદિર, મોઢેરાનો સમાવેશ થાય છે. આ સમયગાળા દરમિયાન રાણકી વાવનું પણ નિર્માણ કરવામાં આવ્યું હતું.
ગુજરાતની પ્રથમ મોટી સભ્યતા સિંધુ ખીણની સભ્યતા હતી. ધોળાવીરા અને લોથલ સહિતની તેની વસાહતો હરપ્પન સ્થાપત્યની લાક્ષણિકતા છે.
અહીરવાલનો અર્થ "આહીરો ની ભૂમિ" થાય છે. જે. ઇ. શ્વાર્ટઝબર્ગે આ પ્રદેશને "લોક પ્રદેશ " તરીકે વર્ણવ્યું છે અને લુકિયા મિચેલુત્તી પ્રમાણે આ "સાંસ્કૃતિક-ભૌગોલિક ક્ષેત્ર . જેમાં રાજસ્થાનના અલવર, ભરતપુર અને હરિયાણા રાજ્યના મહેન્દ્રગઢ, રેવાડી, ગુરગાંવ જિલ્લાના ભાગો શામેલ છે." દક્ષિણ હરિયાણાના અહીરવાલ ક્ષેત્રમાં લોકસભાની ત્રણ બેઠકો - ભવાની-મહેન્દ્રગઢ, ગુડગાંવ અને રોહતક - આહીર મતદારોની વિશાળ સંખ્યા ધરાવતા 11 વિધાનસભા વિભાગો છે.
હરિયાણા રાજ્યનું નામ પણ અભિરાયણ પરથી ઉતરી આવ્યું હોય તેમ માનવામાં આવે છે. અભિરાયણ શબ્દનું મૂળ 'આભીર' એટલે કે નિડર શબ્દમાં રહ્યું હોય તેમ પણ શક્ય છે. અત્યાર સુધી ની ખોજ અનુસાર અહીર, આભીર અથવા યદુવંશ નો ઇતિહાસ ભગવાન વિષ્ણુ, અત્રિ, ચંદ્ર, તારા, બુધ, ઈલા, પુરુરવા-ઉર્વશી ઇત્યાદિ થી સંબંધિત છે.
આ વિસ્તારની મુખ્ય ભાષા અહીરવતી છે. તે સામાન્ય રીતે મેવાતીની બોલી તરીકે લેવામાં આવે છે અને તે રાજસ્થાની ભાષાઓના જૂથમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે, પરંતુ તેમાં પાડોશી પશ્ચિમી હિન્દી જાતોમાં પણ લાક્ષણિકતાઓ છે. આ ભાષાથી સંબંધિત બંગ્રુ અને હિન્દી પણ આ પ્રદેશમાં બોલાય છે.
અહીરવાલની રાજધાની રેવાડીની સ્થાપના આહીર રાજા રેવાત દ્વારા કરવામાં આવી હતી, જેને રેવા નામની પુત્રી હતી, જ્યારે રેવાના લગ્ન શ્રી કૃષ્ણના ભાઈ બલરામ ભેગા થયા, ત્યારે રાજા રેવાતે ભેંટમાં "રેવા વાડી" નામનું શહેર આપ્યું હતું, જે સમય પસાર થતા રેવાડી તરીકે પ્રચલિત થયું.
અહીરવાલ એ દક્ષિણ હરિયાણા અને ઉત્તર-પૂર્વી રાજસ્થાનનો વિસ્તાર ધરાવતો એક પ્રદેશ છે, જે બન્ને હાલમાં ભારતના રાજ્યો છે. આ પ્રદેશ એક સમયે રેવાડી શહેર રાજધાનીથી આધારીત એક રજવાડું હતું અને આહીર શાસકો દ્વારા નિયંત્રિત હતું.
18 નવેમ્બર 1962 માં રેઝાંગ-લા ના યુદ્ધની ઘટનાઓમાં અહીરવાલ ક્ષેત્રના ઘણા સૈનિકો સામેલ હતા, જેઓ તેમના ચિની વિરોધીઓ કરતા ઘણી ઓછી સંખ્યામાં હતા.
યોગનો અર્થ થાય છે જોડાણ. યોગ એ વ્યક્તિ જેનો એક ભાગ છે તેને બ્રહ્માંડ સાથે સભાનતાપૂર્વક 'વ્યક્તિગત સ્વ'ને ને જોડવાની રીત સૂચવે છે. હિન્દુ દંતકથાઓ અનુસાર, શિવને યોગના કારક માનવામાં આવે છે. તેઓ આદિયોગી, પ્રથમ યોગી હોવાનું કહેવાય છે. યોગિક સંસ્કૃતિમાં ગ્રીષ્મ અયનકાળનું મહત્વ છે કારણ કે તેને યોગની શરૂઆત માનવામાં આવે છે. "સપ્તર્ષિઓ" દ્વારા લોકો સુધી યોગ લાવવામાં આવ્યો હતો. વેદો સમજાવે છે કે આદિયોગી તરીકે શિવનો બીજો ઉપદેશ સપ્તર્ષિઓને કેવી રીતે સમર્પિત હતો. એવું કહેવામાં આવે છે કે શિવ વર્ષોથી આનંદિત ધ્યાનમાં બેઠા હતા, ઘણા લોકો કુતૂહલથી તેમની પાસે ઉમટ્યા, પરંતુ તેમણે ક્યારેય કોઈની તરફ ધ્યાન ન આપ્યું હોવાથી તેઓ ચાલ્યા ગયા. પરંતુ સાત લોકો ત્યાં જ રહ્યા, તેઓ શિવ પાસેથી શીખવા માટે એટલા દૃઢનિશ્ચયી હતા કે તેઓ ૮૪ વર્ષ સુધી સ્થિર રહ્યા. આ પછી, ઉનાળાના અયનકાળના દિવસે, જ્યારે સૂર્ય ઉત્તરથી દક્ષિણ તરફ સ્થળાંતર કરી રહ્યો હતો, ત્યારે શિવે આ ૭ જીવોની નોંધ લીધી. શિવ હવે તેમને અવગણી શકે તેમ નહતા. એ પછીનો પૂર્ણિમાનો ચંદ્ર એટલે કે ૨૮ દિવસ પછી શિવ આદિગુરુ બની ગયા અને સપ્તઋષિઓ સુધી યોગ વિજ્ઞાનનો સંચાર કર્યો.
આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ એ ૨૦૧૫થી દર વર્ષે ૨૧ જૂનના રોજ સમગ્ર વિશ્વમાં ઉજવવામાં આવે છે. વર્ષ ૨૦૧૪માં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભામાં યોગ દિવસની વિધિવત જાહેરાત થયા પછી વર્ષ ૨૦૧૫થી આ દિવસની ઉજવણી શરૂ કરવામાં આવી હતી. યોગ એક શારીરિક, માનસિક અને આધ્યાત્મિક અભ્યાસ છે, જેની શરૂઆત પ્રાચીન ભારતમાં થઈ હતી. ભારતના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ૨૦૧૪માં સંયુક્ત રાષ્ટ્રના સંબોધનમાં ૨૧ જૂનની તારીખ સૂચવી હતી, કારણ કે તે ઉત્તર ગોળાર્ધમાં વર્ષનો સૌથી લાંબો દિવસ છે અને વિશ્વના ઘણા ભાગોમાં તેનું વિશેષ મહત્વ છે.
૨૧ જૂનને તારીખ તરીકે રજૂ કરતી વખતે નરેન્દ્ર મોદીએ કહ્યું હતું કે આ તારીખ ઉત્તર ગોળાર્ધમાં વર્ષનો સૌથી લાંબો દિવસ છે , જે વિશ્વના ઘણા ભાગોમાં વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે. ભારતીય કેલેન્ડરોમાં, ઉનાળો અયનકાળ દક્ષિણાયણમાં સંક્રમણને ચિહ્નિત કરે છે. ઉનાળાના અયનકાળ પછીની બીજી પૂર્ણિમાને ગુરુ પૂર્ણિમા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. હિન્દુ પૌરાણિક કથાઓમાં આદિ યોગી શિવે આ દિવસે માનવજાતને યોગનું જ્ઞાન આપવાનું શરૂ કર્યું હોવાનું કહેવાય છે.
૧૧ ડિસેમ્બર, ૨૦૧૪ના રોજ ભારતના કાયમી પ્રતિનિધિ અશોક મુખરજીએ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભામાં પ્રસ્તાવના મુસદ્દાને રજૂ કર્યો હતો. આ મુસદ્દાના લખાણને ૧૭૭ સભ્ય રાષ્ટ્રોનો વ્યાપક ટેકો મળ્યો હતો, જેમણે આ લખાણને પ્રાયોજિત કર્યું હતું, જેને મત વિના અપનાવવામાં આવ્યું હતું. આ પહેલને ઘણા વૈશ્વિક નેતાઓનો ટેકો મળ્યો. કુલ ૧૭૭ દેશોએ આ ઠરાવને સહ-પ્રાયોજિત કર્યો હતો, જે આ પ્રકારના યુએનજીએ ઠરાવ માટે સહ-પ્રાયોજકોની સૌથી વધુ સંખ્યા છે.
આ પ્રારંભિક દરખાસ્તને પગલે સંયુક્ત રાષ્ટ્રએ વર્ષ ૨૦૧૪ના રોજ "યોગ દિવસ" શીર્ષક હેઠળ ખરડો પસાર કર્યો હતો. ભારતના પ્રતિનિધિમંડળ દ્વારા આ પ્રસ્તાવ રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. વર્ષ ૨૦૧૫માં રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયાએ આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ નિમિત્તે ૧૦ રૂપિયાનો સ્મારક સિક્કો બહાર પાડ્યો હતો. એપ્રિલ, ૨૦૧૭માં યુએન પોસ્ટલ એડમિનિસ્ટ્રેશન એ આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ નિમિત્તે વિવિધ યોગ આસનો દર્શાવતી ૧૦ ટપાલ ટિકિટની એક શીટ બહાર પાડી હતી.
શ્રી શ્રી રવિશંકર દ્વારા શરૂઆતમાં પ્રસ્તાવિત આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસના વિચારને ભારતના પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ ૨૭ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૧૪ના રોજ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભા માં તેમના ભાષણ દરમિયાન પ્રોત્સાહન આપ્યું હતું. એમણે કહ્યું:
કંપની એક્ટ, 2013 : ગુજરાતમાં ઘણા જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમો કંપની એક્ટ, 2013 હેઠળ સ્થપાયા છે. આ અધિનિયમ ભારતમાં કંપનીઓના નિવેશ, કામગીરી અને નિયમન માટે જોગવાઈ કરે છે. આ અધિનિયમ હેઠળ ગુજરાત સ્ટેટ ફર્ટિલાઇઝર્સ એન્ડ કેમિકલ્સ લિમિટેડ અને ગુજરાત સ્ટેટ પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ જેવી કંપનીઓની સ્થાપના કરવામાં આવી છે.
ગુજરાત રાજ્ય નાણાકીય નિગમ અધિનિયમ, 1951: આ અધિનિયમ ગુજરાત રાજ્ય નાણાકીય નિગમ ની સ્થાપના માટે જોગવાઈ કરે છે, જે રાજ્યમાં નાના અને મધ્યમ કક્ષાના ઉદ્યોગોને નાણાકીય સહાય પૂરી પાડે છે.
ગુજરાત ઇન્ડસ્ટ્રીયલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ કોર્પોરેશન એક્ટ, 1972: આ અધિનિયમ ગુજરાત ઇન્ડસ્ટ્રીયલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ કોર્પોરેશન ની સ્થાપના માટે જોગવાઈ કરે છે, જે રાજ્યમાં ઔદ્યોગિક એકમોને નાણાકીય અને તકનીકી સહાય પૂરી પાડે છે.
ગુજરાત ઔદ્યોગિક વિકાસ અધિનિયમ, 1962: આ અધિનિયમ ગુજરાત ઔદ્યોગિક વિકાસ નિગમ ની સ્થાપના માટે જોગવાઈ કરે છે, જે ઔદ્યોગિક વસાહતોના વિકાસ માટે, ઉદ્યોગોને માળખાકીય સુવિધાઓ પૂરી પાડવા અને રાજ્યમાં ઔદ્યોગિક વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા માટે જવાબદાર છે.
ગુજરાત મિનરલ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન એક્ટ, 1961: આ અધિનિયમ ગુજરાત મિનરલ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન ની સ્થાપના માટે જોગવાઈ કરે છે, જે રાજ્યમાં ખનિજોની શોધ, શોષણ અને પ્રક્રિયા માટે જવાબદાર છે.
જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમો એ સરકારની માલિકીની સંસ્થાઓ છે, જે ભારત સરકાર અથવા ભારતની રાજ્ય સરકારો દ્વારા સ્થાપિત અને માલિકીની છે. જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમોની સ્થાપના કાં તો રાષ્ટ્રીયકરણ દ્વારા કરવામાં આવે છે અથવા કેન્દ્ર સરકાર અને રાજ્ય સરકારના એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર દ્વારા અથવા કેન્દ્ર સરકારના કિસ્સામાં સંસદના અધિનિયમ અને રાજ્ય સરકારના કિસ્સામાં રાજ્ય વિધાનસભાના અધિનિયમ દ્વારા સરકારને નફો મેળવવાના હેતુથી સ્થાપિત કરવામાં આવે છે. ખાનગી ક્ષેત્રની સંસ્થાઓ, નાગરિકોને પોસાય તેવા ભાવે ઉત્પાદનો અને સેવાઓ પ્રદાન કરે છે, સરકારી યોજનાઓનો અમલ કરે છે અને દેશના દૂરના સ્થળોએ ઉત્પાદનો અને સેવાઓ પહોંચાડે છે.
ગુજરાત સરકારની સંસ્થાઓ એ ભારતના ગુજરાત રાજ્યમાં ગુજરાત સરકાર અથવા ભારત સરકાર દ્વારા વ્યાપારી અને બિન-વ્યાવસાયિક સંસ્થાઓ છે. આમાં રાજ્ય સંચાલિત જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમો , વૈધાનિક નિગમો અને સહકારી મંડળીઓનો સમાવેશ થાય છે. આ વ્યાપારી સંસ્થાઓ આ રાજ્યના આર્થિક વિકાસ માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
વૈધાનિક કોર્પોરેશનો સંસદના વિશેષ અધિનિયમ દ્વારા અસ્તિત્વમાં આવેલી સરકારી સંસ્થાઓ છે. આ અધિનિયમ તેની સત્તાઓ અને કાર્યો, તેના કર્મચારીઓને સંચાલિત કરતા નિયમો અને નિયમો અને સરકારી વિભાગો સાથેના તેના સંબંધોને વ્યાખ્યાયિત કરે છે.
ગુજરાતમાં જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમો તેમની પ્રકૃતિ અને હેતુના આધારે જુદા જુદા અધિનિયમો હેઠળ સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે. ગુજરાતમાં કે જેના હેઠળ સ્થાપવામાં આવે છે તેમાંથી કેટલાક મહત્વના અધિનિયમો અહીં છે:
બેગમ શાઇસ્તા સુહરાવર્દી ઇકરામુલ્લાહ બંગાળના પાકિસ્તાની રાજકારણી, રાજદ્વારી અને લેખક હતા. લંડન યુનિવર્સિટીમાંથી પીએચડી મેળવનારા તેઓ પ્રથમ મુસ્લિમ મહિલા હતા. તેઓ ૧૯૬૪થી ૧૯૬૭ સુધી મોરોક્કોમાં પાકિસ્તાનના રાજદૂત રહ્યા હતા. ઉપરાંત તેઓ સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં પણ પાકિસ્તાનના પ્રતિનિધિ રહ્યા હતા.
લગ્ન બાદ તેઓ પડદા પ્રથા છોડનારા પ્રથમ ભારતીય મુસ્લિમ મહિલાઓમાંના એક હતા. મહમદ અલી ઝીણાએ તેમને રાજકારણમાં સામેલ થવા માટે પ્રેરણા આપી હતી. તેઓ 'મુસ્લિમ મહિલા વિદ્યાર્થી સંઘ' અને 'અખિલ ભારતીય મુસ્લિમ લીગ'ની મહિલા પાંખની પેટા સમિતિમાં નેતા હતા.
તેમણે લોરેટો કોલેજ, કોલકાતામાં અભ્યાસ કર્યો હતો. તેઓ લંડન યુનિવર્સિટીમાંથી પીએચડી મેળવનારા પ્રથમ મુસ્લિમ મહિલા પણ હતા. તેમનો શોધનિબંધ, "ઉર્દૂ નવલકથા અને ટૂંકી વાર્તાનો વિકાસ" ઉર્દૂ સાહિત્યનો એક વિવેચનાત્મક અભ્યાસ હતો.
૧૯૪૫માં, તેમને ભારત સરકારે પેસિફિક રિલેશન્સ કોન્ફરન્સમાં ભાગ લેવા જણાવ્યું હતું. જોકે, ઝીણાએ તેમને આ પ્રસ્તાવ ન સ્વીકારવા જણાવ્યું હતું. ઝીણાની ઈચ્છા તેઓ મુસ્લિમ લીગના પ્રતિનિધિ તરીકે સંમેલનમાં હાજરી આપે એમ હતી.
તેઓ ૧૯૪૬માં ભારતની બંધારણ સભામાં ચૂંટાયા હતા, પરંતુ મુસ્લિમ લીગના ઠરાવને કારણે તેમણે ક્યારેય આ બેઠક લીધી ન હતી. ૧૯૪૭માં પાકિસ્તાનની પ્રથમ બંધારણ સભામાં તેઓ બે મહિલા પ્રતિનિધિઓ પૈકીના એક હતા.
ઇકરામુલ્લાહનો જન્મ શાઇસ્તા અખ્તરબાનુ સુહરાવર્દી તરીકે થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ હસન ઇકરામુલ્લાહ હતું. તેમની માતા નવાબ અબ્દુલ લતીફના પૌત્રી હતા.
પ્રથમ ભાગમાં મલ્લી અને તેની ગેંગ દ્વારા મનોમાજરા ગામમાં ધાડ પાડવામાં આવી હતી. જેમાં તેમણે નાણાં ધીરનાર મહાજન લાલા રામલાલના ત્યાં ચોરી કરી અને તેને મારી નાખ્યો. તે સમયમાં પ્રવર્તતી અમાનવતા અને અન્યાય જેમાં પોલીસ અને અન્ય અધિકારીઓ પણ બાકાત નથી તેને ખુલ્લો પાડે છે. તે ફરીથી માણસની આધ્યાત્મિક વંચિતતાની પ્રતિકાત્મક અભિવ્યક્તિ કરે છે. ભાગ-2માં કાલીના શાશનકાળથી ઉત્પન્ન સંઘર્ષના તેજનું વર્ણન કરે છે. આંધળા ઉન્માદથી ઉત્પન્ન સંઘર્ષની આ શક્તિએ હિન્દુ, મુસ્લિમ, શીખ અને બંને સરહદો પર પકડ જમાવી હતી. કળિયુગ હિન્દુ ધર્મની ધારણા છે “જેમાં બધુ અસ્તવ્યસ્ત થઈ જાય અને માનવતા અરાજકતા, અન્યાય અને અમૂલ્યોના વાદળોથી ઘેરાઈ જાય છે જે નવલકથામાં ભયંકર વાતાવરણને ઉત્પન્ન કરે છે. નવલકથામાં ટ્રેન કર્યા અને જીવનનું રૂપક છે. ઉપરાંત તે મુખ્ય અને આફતને પણ જાહેર કરે છે. જગ્ગો અને મુસ્લિમ છોકરી નૂરા પ્રેમમાં હોય છે. મુસ્લિમોને લઈ જતી એક ટ્રેનને ગબડાવી પાડવાનું શીખ યુવાનો ષઙ્‌યંત્ર રચે છે જેમાં નૂરા પણ હોય છે જે વાત જગ્ગો જાણતો હોય છે અને તે જીવના જોખમે આ ષઙ્‌યંત્રને નિષ્ફળ બનાવે છે.
"મનોમાજરા" ગામમાં શીખ અને મુસ્લિમ બંને કોમ હળીમળીને રહે છે. તેમાં કરેલા તેમના રોજિંદા કાર્યો અને કલાપોના વિવિધ વર્ણનોના આધારે લેખક લખે છે કે ‘ મનોમાજરા વર્ષોથી આવું હતું, પણ ૧૯૪૭ના ઉનાળા સુધી જ.’ નવલકથામાં બે પ્રકારના સમુદાય જોવા મળે છે. એક અધિકારી વર્ગ જે ભોગ વિલાસમાં રચ્યો પચ્યો હતો અને બીજા મનોમાજરાના નિર્દોષ લોકો જેમને ભારત-પાકિસ્તાન વિભાજનની વાત ‘માથાકૂટ’ લાગે છે. તેઓ ભારતની પરિસ્થિતિથી અજાણ છે. તેમને તો અંગ્રેજો ચાલ્યા ગયા એ વાતનું પણ દુ:ખ છે.
નવલકથાકારે ઇકબાલના પાત્ર દ્વારા ભારતીય સમાજની સંસ્કૃતિ, વલણ, રિવાજો અને ફિલસૂફીની ટીકા કરી છે. નવલકથામાં દેખાય છે કે લોકો ‘રોટી, કપડાં અને મકાન’થી આગળ વિચારી શકતા નથી, તર્ક અને બુધ્ધિને બદલે શ્રદ્ધામાં વિશ્વાસ રાખે છે. નવલકથા વ્યક્તિ અને સમુદાય વચ્ચેના દ્વેષપૂર્ણ વાતાવરણને રજૂ કરે છે.
‘ ટ્રેન ટુ પાકિસ્તાન’ એ ભારત-પાકિસ્તાનના વિભાજનની પૃષ્ઠભૂમિ પર આલેખાયેલી ખુશવંત સિંહની ઐતિહાસિક અંગ્રેજી નવલકથા છે. જે સૌ પ્રથમ ૧૯૫૬માં પ્રકાશિત થઈ હતી. જેનું અસલ શીર્ષક ‘મનોમાજરા’ હતું. નવલકથા માટે 'ગ્રોવ પ્રેસ ઈન્ડિયા ફિક્શન એવોર્ડ' પણ એનાયત કરવામાં આવ્યો.
'ટ્રેન ટુ પાકિસ્તાન’ ખુશવંત સિંહ દ્વારા લખાયેલી નવલકથા ૧૯૪૭માં ભારત-પાકિસ્તાન ભાગલામાં થયેલી મોટી કત્લેઆમ પર આધારિત છે. વિભાજન ભારતીયોને આઘાત પહોંચાડે છે. નવલકથામાં સમાજમાં પ્રવર્તતા દુષ્ટ રિવાજો અને ખરાબ નીતિઓની આલોચના કરવામાં આવી છે.
આ ફિલ્મ સ્થાનિક લોકકથા પર આધારિત છે. આ કથામાં ડાકુ જેસલ જાડેજાનું કાઠી સંત તોરલ દ્વારા હૃદય પરિવર્તન કરવામાં આવ્યું હતું. તેમના સ્મારક મંદિરો ગુજરાતના કચ્છ જિલ્લાના અંજારમાં આવેલા છે. ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી અને રમેશ મહેતાની આ પ્રથમ ફિલ્મ હતી. તે ઓર્વો ટેક્નિકલરમાં શૂટ કરવામાં આવી હતી. વડોદરા ખાતેનો લક્ષ્મી સ્ટુડિયો હજી કાર્યરત થયો ન હોવાથી, ફિલ્મનું અમુક ચિત્રાંકન કચ્છમાં અને અમુક મુંબઈમાં થયું હતું.