polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
કાર્નેગીના શિક્ષણ અને વાંચનના જુસ્સાને કર્નલ જેમ્સ એન્ડર્સન કે જેમણે કામ કરતા છોકરાઓ માટે દર શનિવારે રાત્રે 400 વોલ્યુમોનું અંગત ગ્રંથાલય ખોલ્યું હતુ તેમના દ્વારા ભારે મોટી સહાય પ્રાપ્ત થઇ હતી. કાર્નેગી સતત ઉધાર માંગનાર હતા અને આર્થિક વિકાસ અને તેમની બૌદ્ધિક ક્ષમતા અને સાસ્કૃતિક વિકાસ એમ બન્ને દ્રષ્ટિએ "પોતાની જાતે ઊંચા આવનાર વ્યક્તિ" હતા. તેમની ક્ષમતા, મહેનત કરવાની ઇચ્છા, તેમનું સતત નિર્ધારણ અને તેમની સતર્કતાએ આગામી તકોનું નિર્માણ કર્યું હતું. કામના સ્થળે, કાર્નેગીએ અંદર તરફ આવતા ઉત્પન્ન ટેલિગ્રાફ સંકેતોને અલગ અલગ અવાજને અલગ પાડવાનું પોતાની જાતને ઝડપથી શીખવાડી દીધું હતું અને કાન દ્વારા સંકેતોને લખ્યા વિના જ જીલવાનું શીખી લીધું હતું.
શ્વાસનળીની શાખાઓના ન્યુમોનિયાને કારણે લેનોક્સ, મેસ્સાચ્યુએટ્સમાં 11 ઓગસ્ટ 1919ના રોજ કાર્નેગીનું મૃત્યુ થયું હતું. તેમણે તેમની સંપત્તિમાંથી 350,695,653 ડોલર આપી દીધા છે. તેમના મૃત્યુ સમયે છેલ્લે 30,000,000 ડોલર ફાઉન્ડેશનો, ચેરિટીઓ અને પેન્શનર્સને તેમણે આપ્યા હતા. તેમને નોર્થ ટેરીટાઉન, ન્યુ યોર્કમાં સ્લિપી હોલો સેમેટરીમાં દફનાવવામાં આવ્યા હતા. તેમની કબરનું સ્થાન સંમીટ એવન્યુ અને ડીંગલ રોડના ખૂણા પર આર્કેડીયા હેબ્રોન પ્લોટ પર આવેલું છે. કાર્નેગીને રાજ્ય સંચાલક અને ગિલ્ડેડ એજમાં ઉદ્યોગના અન્ય એક અગત્યના વ્યક્તિ એવા સેમ્યુઅલ ગોમ્પેર્સ થોડા ફક્ત ચોરસ દૂર દફનાવવામાં આવ્યા હતા.
ખરાબ જાળવણી, ઊંચાઇમાં ઘટાડો અને અસાધારણ રીતે વધુ પ્રમાણમાં બરફનું પીગળવું અને ભારે શિયાળુ વરસાદ ડેમને 31 મે 1889ના રોજ છોડી દેવા માટેના સંયુક્ત કારણો હતા, જે વીસ મિલીયન પાણીમાં પરિણમ્યા હતા અને તે ખીણમાં ભરાઇ જતા જોહ્નસટાઉન પૂર આવ્યું હતું. ડેમની નિષ્ફળતાના શબ્દોનો પિટ્સબર્ઘમાં ટેલિગ્રાફ કરવામાં આવ્યો ત્યારે ફ્રિક અને સાઉથ ફોર્ક ફિશીંગ એન્ડ હંટીગના અન્ય સભ્યો પૂર પીડીતોને સહાય પૂરી પાડવા પિટ્સબર્ઘ રિલીફ કમિટીની સ્થાપના કરવા તેમજ જાહેરમાં ક્લબ અથવા પૂર અંગે ક્યારે હરફ નહી ઉચ્ચારવાનું નક્કી કરવા માટે એકત્ર થયા હતા. આ વ્યૂહરચના સફળ રહી હતી અને નોક્સ અને રિડ ક્લબના સભ્યો પર દોષોરોપણ કરનારા દાવાઓને નિષ્ફળ બનાવવામાં સફળ રહ્યા હતા.
1864માં, કાર્નેગીએ વાનાગો કાઉન્ટી, પેનસિલ્વેનીયામાં ઓઇલ ક્રિક પર સ્ટોરી ફાર્મમાં 40,000 ડોલરનું રોકાણ કર્યું હતું. એક વર્ષમાં, ફાર્મે 1,000,000 ડોલર કેશ ડિવીડન્ડ પેટે કમાણી કરી હતી અને તે મિલકત પરના તેલ કૂવાઓમાંથી નીકળેલા પેટ્રોલીયમનું નફા સાથે વેચાણ કરવામાં આવ્યું હતું. લોખંડની ચીજો જેમ રે ગનબોટ્સ માટેના બખ્તર,તોપ અને શેલ્સ તેમજ બીજી સોએક જેટલી પેદાશોએ પિટ્સબર્ગને યુદ્ધના સમયનું ઉત્પાદન કેન્દ્ર બનાવ્યું હતું. કાર્નેગીએ સ્ટીલ રોલીંગ મિલ અને સ્ટીલ ઉત્પાદનની સ્થાપના માટે અન્ય સાથે મળીને કામ કર્યું હતું અને ઉદ્યોગનો અંકુશ તેમના નસીબ માટેનો સ્ત્રોત પૂરવાર થયો હતો. કાર્નેગી યુદ્ધ પહેલા લોખંડ ઉદ્યોગમાં કેટલુંક રોકાણ ધરાવતા હતા.
વાનસ્લિકે દર્શાવ્યું હતું તેમ, 19મી સદીના છેલ્લા વર્ષોએ અમેરિકન જનતાને વિના મૂલ્યે ગ્રંથાલયો ઉપલબ્ધ કરાવવા જોઇએ તેવા ખ્યાલની સ્વીકાર્યતા દર્શાવી હતી. પરંતુ વૈચારિક વિના મૂલ્યે ગ્રંથાલયની રચના લાંબા ગાળાનો વિષય બની ગઇ હતી અને ચર્ચાને ઉગ્ર સ્વરૂપ આપ્યું હતું. બીજી બાજુ, ગ્રંથાલય વ્યવસાયે વહીવટ અને સંચાલનમાં ટેકાત્મક હોય તેવી ડિઝાઇનની માંગ કરી હતી; જ્યારે બીજી બાજુ શ્રીમંત દાનેશ્વરીઓએ દાનનો અને નાગરિકોના ગર્વનો સંકેત આપતી હોય તેવી છાપ પાડતી ઇમારતોની તરફેણ કરી હતી. 1886 અને 1917ની મધ્યમાં, કાર્નેગીએ ગ્રંથાલય દાનવૃત્તિ અને ગ્રંથાલય ડિઝાઇન એમ બન્નેમાં સુધારા કર્યા હતા, એમ બન્ને વચ્ચે વધુ સમીપતાને પ્રોત્સાહન આપ્યું હતું.
1850માં, કાર્નેગી તેમના કાકાની ભલામણને કારણે ઓહાયો ટેલિગ્રાફ કંપનીમાં સપ્તાહના 2.00 ડોલરના પગાર સાથે ટેલિગ્રાફ મેસેન્જર બોય બની ગયા હતા. તેમની નવી જોબે તેમને સ્થાનિક થિયેટરમાં વિનામૂલ્યે પ્રવેશ સાથેના અસંખ્ય લાભો અપાવ્યા હતા. આને લીધે તેમણે શેક્સપિયરના કામને વખાણ્યુ હતું.
તેઓ સખત મહેનત કરનાર હતા અને પિટ્સબર્ગના ઉદ્યોગોના તમામ સ્થળો અને અગત્યની વ્યક્તિઓના ચહેરાઓ તેમને યાદ હતા. આ દિશામાં તેમણે ઘણા જોડાણો કર્યા હતા. આ ઉપરાંત તેમણે ટેલિગ્રાફના સાધન (તેઓ પ્રિન્ટેડ ટેપ પર દેખાય તે પહેલા ટેલિગ્રાફની ક્લિકનું ભાષાંતર કરી શકતા હતા) પ્રત્યે પણ ચાંપતી નજર રાખી હતી અને એક જ વર્ષમાં તેમને ઓપરેટર તરીકેની બઢતી આપવામાં આવી હતી.
1853માં શરૂ થયેલ પેનસિલ્વેનીયા રેલરોડ કંપનીના થોમસ એ. સ્કોટ્ટે કાર્નેગીને સેક્રેટરી/ટેલિગ્રાફ ઓપરેટર તરીકે 4.00 ડોલરના સાપ્તાહિક પગાર સાથે કામે રાખી લીધા હતા. 18 વર્ષની ઉંમરે કંપની મારફતે ઝડપી એડવાન્સમેન્ટ કરવાનું શરૂ કરી દીધું હતું અને તેઓ પિટ્સબર્ગ ડિવીઝનના સુપ્રીનટેન્ડન્ટ બની ગયા હતા. પેનસિલ્વેનીયા રેલરોડ કંપની સાથેની તેમની નોકરીએ તેમની પાછળની સફળતામાં મોટી ભૂમિકા ભજવી હતી. રેલરોડ એ અમેરિકામાં સૌપ્રથમ મોટો કારોબાર હતો અને પેનસિલ્વેનીયા તેમાંની દરેકમાં સૌથી મોટી હતી. કાર્નેગી આ વર્ષોમાં સંચાલન અને ખર્ચ અંકુશ વિશે ઘણું શીખ્યા હતા અને ખાસ કરીને સ્કોટ્ટ પાસેથી સારુ શીખ્યા હતા.
ચાર્લ્સ એમ. શ્વાબે ગુપ્તપણે એક હસ્તાંતરણ કર્યું હતું, જે આ પ્રકારના ઉદ્યોગ દ્વારા યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના ઇતિહાસમાં થયેલું અત્યાર સુધીનું સૌથી મોટું હસ્તાંતરણ હતું. યુનાઇટેડ સ્ટીલ કોર્પોરેશન, જે ટ્રસ્ટનું મોર્ગન દ્વારા સંચાલન કરવામાં આવતું હતું તેમાં છુટ્ટીઓનો પ્રારંભ કરવામાં આવ્યો હતો અને કાર્નેગી કારોબારમાંથી નિવૃત્ત થયા હતા. તેમના સ્ટીલના સાહસના તેની કમાણીના 12 ગણ વધુની કિંમતે ખરીદી લેવામાં આવ્યું હતું એટલે કે 480 મિલીયન ડોલર (આશરે 10.3 અબજ ડોલર 2003ની કિંમત પ્રમાણે-ગાલે વર્ચ્યુઅલ લાયબ્રેરી અનુસાર)- જે તે સમયે સૌથી મોટો ખાનગી વ્યાપારી સોદો હતો.
1868 જેટલા વહેલા 33 વર્ષની વયે તેમણે પોતાની જાતે એક મુસદ્દો તૈયાર કર્યો હતો. તેમણે લખ્યું હતું કે:વધુ પડતી સંપત્તિ એ અથાગ ભક્તિભાવની ખરાબમાં ખરાબ જાત છે. નાણાંની પૂજા કરતા કોઇ પણ વ્યક્તિ ઉતરતી નથી."
પોતાની હલકી પૂરવાર કરવાથી દૂર રહેતા તેઓએ સમાન મેમોમાં લખ્યું હતું કે તેઓ "મનુષ્ય આવી રીતે મૃત્યુ પામે છે, જ્યારે શ્રીમંત નામોશીથી મૃત્યુ પામે છે" તેના માટે દાન આપવાના કાર્યો કરવા માટે 35 વર્ષની વયે તેઓ નિવૃત્ત થશે. જોકે,તેમણે તેમના વતન ડનફર્મલાઇન, સ્કોટ્ટલેન્ડને ગ્રંથાયલની ભેટ આપવાની સાથે 1881 સુધી પૂર્વ નિશાની રૂપે તેમનું પરોપકારી કાર્ય શરૂ કર્યું ન હતું.
કાર્નેગીએ તેના મોટા ભાગના નાણાં અમેરિકા, યુનાઇટેડ કીંગડમ અને અન્ય દેશોમાં ગ્રંથાલયો, શાળાઓ અને યુનિવર્સિટીઓની સ્થાપના માટે તેમજ ભૂતપૂર્વ કર્મચારીઓ માટે પેન્શન ભંડોળ માટે દાન કરી દીધા હતા. તેમને ઘણી વખત જોહ્ન ડી. રોકેફેલર બાદ ઇતિહાસમાં બીજા ક્રમના શ્રીમંત વ્યક્તિ તરીકે ગણવામાં આવે છે. કાર્નેગીએ એક ટેલિગ્રાફર તરીકે પ્રારંભ કર્યો હતો અને 1860 સુધીમાં તેઓ રેલમાર્ગો, રેલરોડ સ્લીપીંગ કાર્સ, પુલો અને ઓઇલ ડેરિક્સમાં રોકાણ ધરાવતા હતા. તેમણે વધુમાં બોન્ડ સેલ્સમેન તરીકેની ખ્યાતિ પ્રાપ્ત કરી હતી અને યુરોપમાં અણેરિકન એન્ટરપ્રાઇસ માટે નાણઆં એકત્ર કરતા હતા.
1889માં, કાર્નેગીએ નોર્થ અમેરિકન રિવ્યૂ ના જૂનના ઇસ્યુમાં "વેલ્થ"નું પ્રકાશન કર્યું હતું. તેને વાંચ્યા બાદ ગ્લેડસ્ટોને તેનું ઇંગ્લેંડમાં પણ પ્રકાશન થવું જોઇએ તેવી વિનંતી કરી હતી, જ્યાં તે પાલ મોલ ગેઝેટ માં "ધી ગોસ્પેલ ઓફ વેલ્થ" તરીકે દેખાઇ હતી. તે લેખ ભારે ચર્ચાનો વિષય બન્યો હતો. કાર્નેગીએ એવી દલીલ કરી હતી કે ધનાઢ્ય ઉદ્યોગપતિના જીવને બે ભાગો સાથે સમાધાન કરવું જોઇએ. પ્રથમ ભાગ એકત્રીકરણ અને સંપત્તિ વધારાનો હતો. જ્યારે બીજો ભાગ આ સંપત્તિનું પરોપકારી કાર્યો માટે પરિણમતા વિતરણનું હતું. દાનવીરતા એ જીવનને વધુ સારું બનાવવાની ચાવી હતી.
તેમના મિત્ર બેન્જામિન રુફ્ફના સુચન અનુસાર કાર્નેગીના ભાગીદાર હેનરી ક્લે ફ્રિકે જોહ્નસટાઉન, પેનસ્લિવેનીયાની ઉપર અનન્ય સાઉથ ફોર્ક ફિશીંગ એન્ડ હંટીગ ક્લબની રચના કરી હતી. સાઉથ ફોર્ક ફિશીંગ એન્ડ હંટીંગ ક્લબના ખાસ સભ્યોમાં નીચેનાનો સમાવેશ થતો હતો: બેન્જામિન રુફ્ફ; ટી.એચ. સ્વીટ; ચાર્લ્સ જે. ક્લાર્ક; થોમસ ક્લાર્ક; વોલ્તેર એફ. ફંડેનબર્ગ; હોવર્ડ હાર્ટલી; હેનરી સી. યીગેર; જે.બી. વ્હાઇટ; હેનરી ક્લે ફ્રિક; ઇ.એ. મ્યેર્સ; સી.સી. હુસે; ડી.આર. એવર; સી.એ. કારપેન્ટર; ડબ્લ્યુ. એલ. દૂન્ન; ડબ્લ્યુ.એલ.મેકક્લિન્ટોક; અને એ.વી. હોમ્સ.
1898માં કાર્નેગીએ ફિલીપીન્સની સ્વતંત્રતાની વ્યવસ્થા કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો હતો. સ્પેનિશ અમેરિકન યુદ્ધ પૂરું થવાના અંતે હતું ત્યારે, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે 20 મિલીયન અમેરિકી ડોલરમાં સ્પેઇન પાસેથી ફિલીપીન્સની ખરીદી કરી હતી. તેની સામે તેમણે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના ભાગ પર સામ્રાજ્યવાદ તરીકે જોયો હતો, ફિલીપીનો પ્રજા યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ પાસેથી પોતાની સ્વતંત્રતા ખરીદી શકે તે માટે કાર્નેગીએ પોતે ફિલીપીન્સને 20 મિલીયન અમેરિકી ડોલર ઓફર કર્યા હતા. જોકે, આ ક્રિયાથી કશું થયું ન હતું અને ફિલીપીન્સ-અમેરિકન યુદ્ધ થયું હતું.
તેમણે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને કેનેડા માટે 1904માં (થોડા વર્ષો બાદ તેમણે યુનાઇટેડ કીંગડમ, સ્વીત્ઝરલેન્ડ, નોર્વે, સ્વીડન, ફ્રાંસ, ઇટાલી, નેધરલેન્ડઝ, બેલ્જિયમ, ડેનમાર્ક અને જર્મનીમાં સ્થાપના કરી હતી) શૌર્યના કાર્યોની ઓળખ માટે કાર્નેગી હીરો ફંડની સ્થાપના કરી હતી. કાર્નેગીએ ધી હેગ ખાતે પીસ પેલેસ ઊભો કરવા માટે 1903માં 1,500,000 ડોલરનું યોગદાન આપ્યું હતું; અને ઇન્ટરનેશનલ બ્યુરો ઓફ અમેરિકન રિપબ્લિક્સ માટેના નિવાસસ્થાન તરીકે વોશિંગ્ટોનમાં પાન-અમેરિકન પેલેસ માટે 150,000 ડોલરનું દાન કર્યું હતું.
કેમ્બ્રીયા આયર્ન એન્ડ સ્ટીલની સવલતોને પૂરને કારણે ભારે નુકસાન થયું હતું, તે દોઠવર્ષમાં તેના સંપૂર્ણ ઉત્પાદન તરફ પરત ફરી હતી. પરંતુ તે સમયે, કાર્નેગીનું સ્ટીલનું ઉત્પાદન કેમ્બ્રીયા કરતા વધી ગયું હતું. પૂર બાદ, કાર્નેગીએ જોહ્નસટાઉનમાં પૂરમાં નાશ પામેલા જૂનાને સ્થાને નવા ગ્રંથાલય કેમ્બ્રીયાના મુખ્ય કાનૂની સલાહકાર સાયરસ એલ્ડેર મારફતે બાંધ્યું હતું. કાર્નેગી દ્વારા દાન કરાયેલા ગ્રંથાલયની માલિકી હવે જોહ્નસટાઉન એરિયા હેરિટેજ એસોસિયેશનની છે અને તેમાં ફ્લડ મ્યુઝિયમનો સમાવેશ કરાયો છે.
પ્રજાવિગ્રહ પહેલા, કાર્નેગીએ વુડ્રોફની કંપની અને સ્લીપીંગ કારના શોધક જ્યોર્જ એમ પુલમેન સાથે મર્જરની વ્યવસ્થા કરી હતી, જેથી લાંબા અંતરે બિઝનેસ મુસાફરીમાં પ્રથમ દરજ્જાની મુસાફરી પૂરી પાડી શકાય . આ રોકાણ ભારે સફળ પૂરવાર થયું હતું અને વુડ્રોફ અને કાર્નેગી માટે નફાનો સ્ત્રોતો પૂરવાર થયો હતો. યુવાન કાર્નેગીએ પેનસિલ્વેનીયાના ટોમ સ્કોટ્ટ માટે કામ કરવાનું સતત રાખ્યું હતું અને સેવામાં વિવિધ સુધારાઓ કર્યા હતા.
19મી સદીના ઉદ્યોગપતિઓના ધોરણો જોતા કાર્નેગી ખાસ કરીને નિષ્ઠુર વ્યક્તિ ન હતા પરંતુ નાણાંની પાછળ દોડનારા પૂરતી લોભવૃત્તિ ધરાવતા નિષ્ઠુર હોવાની સાથે માનવહિતના સમર્થક હતા; તેમના પોતાના જીવન અને તેમના પોતાનાજ અસંખ્ય કામદારો અને ગરીબોના જીવન વચ્ચે સામાન્ય રીતેનો ફરક તદ્દન અસ્પષ્ટ હતો. "કદાચ પોતાના નાણાં આપી દેવાના કારણે," જોસેફ વોલની ટિપ્પણી અનુસાર "નાણાં પ્રાપ્ત કરવા માટે તેમણે શું કર્યું તેનો તેમણે ઉલ્લેખ કરવો જોઇએ."
તેમણે પિટ્સબર્ગમાં કાર્નેગી ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ ટેકનોલોજી શરૂ કરવા માટે 1901માં 2 મિલીયન ડોલર આપ્યા હતા અને સમાન રકમ 1902માં વોશિગ્ટોન ડી.સી. ખાતે કાર્નેગી ઇન્સ્ટિટ્યુશનની સ્થાપના માટે આપ્યા હતા. બાદમાં તેમણે આમાં અને અન્ય શાળાઓમાં વધુ યોગદાન આપ્યું હતું. સીઆઇટી હવે કાર્નેગી મેલોન યુનિવર્સિટીનો એક ભાગ છે. કાર્નેગીએ કોર્નેલ યુનિવર્સિટીના બોર્ડ પર સેવા આપી હતી.
એન્ડ્રુ કાર્નેગી કેટલેક અંશે અમેરિકન સ્વપ્નના ખ્યાલોનું પ્રતિબિંબ પાડે છે. તેઓ સ્કોટ્ટલેન્ડથી સ્થળાંતર કરીને અમેરિકા સ્થાયી થયા હતા અને સફળ થયા હતા. તેઓ તેમની સફળતા માટે જ જાણીતા તેવું નથી, પરંતુ તેમના અસંખ્ય પરોપકારી કાર્યો માટે પણ જાણીતા છે, તેમણે ફક્ત ચેરિટીને જ નહી પરંતુ લોકસશાહીને પ્રોત્સાહન આપવા અને કર્નલશાહી દેશોને સ્વતંત્રતા અપવવા માટે પણ દાન કર્યું હતું.
બોસ્ટોન, મેસાચ્યુએટ્સમાં ન્યુ ઇંગ્લેંડ કંઝર્વેટરી ઓફ મ્યુઝિક ખાતે 14 ઓક્ટોબર 1917ના રોજ ફિ મુ આલ્ફા સિનફોનીયાના માનદ સભ્ય તરીકેના પ્રારંભ દ્વારા કલા પ્રત્યેની તેમની દાનવૃત્તિ અને ટેકા માટે કાર્નેગીને સન્માનવામાં આવ્યા હતા. ભાઈચારાનો ઉદ્દેશ યુવાન વ્યક્તિઓને વિશ્વમાં એકસૂત્રતાનું સર્જન કરવા માટે તેમના કુશળતાની વહેંચણી દ્વારા કાર્નેગીના મૂલ્યોનું પ્રતિબિંબ પાડે છે.
કાર્નેગી મહાન પત્રકાર તરીકે પણ જાણીતો હતો. તેઓ સતત અખબારો અને તેમના સંપાદકોને લખતા હોવાથી આ અનુભવ તેમના જીવનમાં આવ્યો હતો. અખબાર વાંચનમાં તેમની જાણકારી તેમના બાળપણની રીતભાતથી વિકસી હતી. તેઓ પણ મુસાફરી પર ત્રણ પુસ્તકોનું પણ પ્રકાશન કરનાર હતા. તેમાંના એકનું શિર્ષક "રાઉન્ડ ધી વર્લ્ડ" હતું, જે તેમણે ઇંગ્લેંડ અને સ્કોટલેન્ડની મુસાફરી દરમિયાન લખ્યું હતું.
હોમસ્ટેડ હડતાલ લોહીયાળ મજૂર અથડામણ હતી જે 1892માં 143 દિવસ ચાલી હતી, જે યુ.એસ.ના ઇતિહાસમાં અનેક ગંભીર ઘટનાઓમાંની એક હતી. સંઘર્ષ કાર્નેગી સ્ટીલના હોમસ્ટેડ, પેનસિલ્વેનીયામાં સ્થિત મુખ્ય પ્લાન્ટ પર કેન્દ્રિત હતો, અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના નેશનલ અમાલ્ગામેટેડ એસોસિયેશન ઓફ આયર્ન એન્ડ સ્ટીલ અને કાર્નેગી સ્ટીલ કંપની વચ્ચેની તકરાર કરતા પણ વકર્યો હતો.
કાર્નેગીએ તેમની વાવસાયિક કારકીર્દી સતત રાખી હતી; તેમના સાક્ષરતા ઇરાદાઓમાંથી કેટલાક પૂરા થયા હતા. તેઓ ઇંગ્લીશ કવિ મેથ્યુ આર્નોલ્ડ અને ઇંગ્લીશ ફિલસૂફ હર્બર્ટ સ્પેન્સરના મિત્ર બની ગયા હતા તેમજ મોટા ભાગના યુ.એસ. પ્રેસીડંટ , રાજ્યના અધિકારીઓ અને વિખ્યાત લેખકો સાથે પત્રવ્યવહાર કરતા હતા અને ઓળખાણ રાખતા હતા.
કાર્નેગીએ હોમસ્ટેડના તેમના ભૂતકાળના કર્મચારીો માટે 1901માં મોટા પેન્શન ફંડની પણ સ્થાપના કરી હતી અને 1905માં અમેરિકન કોલેજ પ્રોફેસરની સ્થાપના કરી હતી. બાદના ફંડને ટીઆઇએએ-સીઆરઇએફ માં વિકસાવવામાં આવ્યું હતું. તેમાં એક નિર્ણાયક જરૂરિયાત એ હતી કે ચર્ચ સંબંધિત શાળાઓએ નાણાં મેળવવા માટે તેમના ધાર્મિક જોડાણ કાપી નાખવાના હતા.
ન્યુ યોર્કમાં બ્રૂમ કાઉન્ટી પબ્લિક લાયબ્રેરીને ઓક્ટોબર 1904માં ખુલ્લી મૂકવામાં આવી હતી. મૂળભૂત રીતે બિંઘામટોન પબ્લિક લાયબ્રેરી કહેવાતા ગ્રંથાલયનું સર્જન એન્ડ્રુ કાર્નેગીની 75,000 ડોલરની ભેટ સાથે કરવામાં આવ્યું હતું. ઇમારતની રચના જાહેર ગ્રંથાલય અને કોમ્યુનિટી સેન્ટર એમ બન્ને હેતુ પૂરા પાડતી હોય તે રીતે કરવામાં આવી હતી.
કાર્નેગીએ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ દ્વારા ક્યુબાના જોડાણનો વિરોધ કર્યો હતો અને તેમાં તેઓ સામ્રાજ્યવાદ વિરુદ્ધ લીગ ધરાવતા અન્ય ઘણા સંકુચિતવાદીઓ સાથે સફળ થયા હતા, જેમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના ભૂતપૂર્વ પ્રેસીડન્ટો ગ્રોવર ક્લીવલેન્ડ અને બેન્જામિન હેરિસન, અને માર્ક ટ્વેઇન જેવી વિદ્વાન વ્યક્તિઓનો સમાવેશ થતો હતો.
આંદોલન ચરમસીમાએ પહોંચ્યું તે પહેલા કાર્નેગી સ્કોટ્ટલેન્ડના પ્રવાસે નીકળી ગયા હતા. આમ કરતા, કાર્નેગીએ સમગ્ર વિવાદની મધ્યસ્થી તેમના સાથી અને ભાગીદાર હેનરી ક્લે ફ્રિકના હાથોમાં મૂકી હતી. ફ્રિક સંગઠન વિરોધી મક્કમ સમજણો માટે ઔદ્યોગિક વર્તુળોમાં અત્યંત જાણીતા હતા.
સંઘની હારને કારણે મોટા જથ્થામાં યુદ્ધસામગ્રીઓની તેમજ માલ પહોંચાડવા માટે રેલ માર્ગોની જરૂર પડી હતી. યુદ્ધે બતાવી આપ્યું હતું કે અમેરિકન સફળતા માટે ઉદ્યોગો કેવો આંતરિક ભાગ હતા.
આફ્રિકન-અમેરિકન શિક્ષણ માટે બુકર ટી.વોશિંગ્ટોન હેઠળના ટસ્કેગી ઇન્સ્ટિટ્યુટના કાર્નેગી મોટા દાતા હતા. તેમણે નેશનલ નેગ્રો બિઝનેસ લીગનું સર્જન કરવા માટે બુકર ટી. વોશિગ્ટોનને સહાય કરી હતી.
કાર્નેગીએ "ધી ગોસ્પેલ ઓફ વેલ્થ" લખ્યો હતો, જે એક એવો લેખ હતો જેમાં તેમણે માન્યતા દર્શાવી હતી કે શ્રીમંતોએ તેમની સંપત્તિનો ઉપયોગ સમાજને સમૃદ્ધ બનાવવા માટે કરવો જોઇએ.
સંગીતમાં તેમના રસે તેમને 7,000 ચર્ચ ઓર્ગન્સના બાંધકામ કરવા પ્રેર્યા હતા. તેમણે ન્યુ યોર્ક સિટીમાં કાર્નેગી હોલનું બાંધકામ અને માલિકી મેળવી હતી.
9મી-10મી સદીમાં "કાશ્મીરના અદ્વૈત શૈવવાદી" તરીકે વિખ્યાત ધર્મપરંપરાના સ્વામી અને સૌંદર્યવેતા અભિવનગુપ્તે ધવન્યલોક પરની પોતાની સ્વતંત્ર ટિપ્પણીઓમાં રસના સિદ્ધાંતોને સર્વોચ્ચ સ્થાને મૂકયા છે, ધવન્યલોક-લોકાના અને નાટયશાસ્ત્ર પરના તેના વિવરણ અભિનવભારતીનો અનુવાદ નોલી અને મેસન અને પટવર્ધન કરેલો છે. અભિનવગુપ્ત સૌ પ્રથમ વખત રસની ટેકનિકલ વ્યાખ્યા આપે છે, રસ એટલે નાટકના ભાવપ્રધાન ધ્વનિથી આચ્છાદિત સ્વ અથવા આત્માનો સર્વવ્યાપી પરમાનંદ છે. શાંતિ-રસ રસોના સમુચ્ચયનો જ એક સમાન સભ્ય છે પણ તે સૌંદર્યલક્ષી પરમ આનંદના સૌથી વધુ સ્પષ્ટરૂપ બનવામાં તે જ સમયે વિશિષ્ટતા ધરાવે છે. અભિનવગુપ્ત તેને રત્નજડિત હારની દોરીથી સમૃધ્ધ બનાવે છે; રત્નજડિત હારની દોરી મોટાભાગના લોકો માટે વધુ આકર્ષક ન બની શકે, પણ અન્ય આઠ રસોનો રત્નોને હારના સ્વરૂપમાં માણવા માટે તે દોરીનું કામ કરે છે. રસનો આસ્વાદ અને તેમાં ખાસ કરીને, શાંત રસનો આસ્વાદ યોગીઓ દ્વારા અનુભૂત સાક્ષાત્કારના પરમાનંદની સમાન કયારેય ગણવામાં નથી આવતો.
પ્રક્રિયાવાદીઓ અમુક વખત એવું સૂચવે છે કે જેના દ્વારા કલાની કૃતિનું સર્જન થતું હોય અથવા જેનાથી તે કલા બનતી હોય તે જોવાની એક પ્રક્રિયા હોય છે, પરંતુ કોઈ વસ્તુમાં કલા તરીકેનું સાહજિક લક્ષણ નથી હોતું, અથવા લોકોને તેનો પરિચય કરાવ્યા બાદ કલાજગતની સંસ્થાઓ તેને કઈ રીતે સ્વીકારે છે તે કલા નથી. એટલે કે ભવિષ્યમાં પોતાને વિસ્તૃત લેખ લખવાના આશયથી કોઈ પત્રકાર અમુક ચોક્કસ શબ્દસમૂહ લઘુલિપીમાં લખી રાખે તો તે કવિતા નહીં ગણાય. જયારે બીજી બાજુ, લીઓ ટેલ્સટોય એવો દાવો કરે છે કે કોઈ વસ્તુ કલા છે કે નહિ તે પ્રેક્ષક કે દર્શકને કેવી અનૂભૂતિ થાય છે તેના પર અવલંબે છે, નહિ કે સર્જકના ઉદ્દેશ પર. મનરો બિયર્ડસ્લે જેવા કાર્યવૃત્તિવાદીઓ એવી દલીલ કરી છે કે કોઈ કૃતિ કલા તરીકે ગણાય કે નહિ તે ચોક્કસ સંદર્ભમાં તે શું કાર્ય કરે છે કઈ ભૂમિકા ભજવે છે તેની પર આધાર રાખે છે; કોઈ સુંદર ફૂલદાની કોઈ એક ચોક્કસ સંદર્ભમાં કલાત્મક ન હોય તેવા કામમાં પણ આવે અને બીજા કોઈ સંદર્ભમાં કલાત્મક કાર્યમાં (એટલે કે માનવાકૃતિની સુંદરતાની પ્રશંસા કરવામાં મદદ કરવા માટે પણ) પ્રયોજી શકાય. '
રસસિધ્ધાંત ભરત મુનિ રચિત કૃતિ નાટયશાસ્ત્ર એ સંસ્કૃત ગ્રંથથી શરૂ થઈને વિકસ્યો છે જેમાં દેવો એ એવી ઘોષણા કરે છે કે નાટક “પાંચમો વેદ” છે કારણ કે સતત પતન પામતા યુગને ધાર્મિક શિક્ષણના શ્રેષ્ઠ રૂપ તરીકે તે સૌથી વધુ અનૂકૂળ છે. નાટયશાસ્ત્રની રચનાના સમય વિષે પ્લેટો અને એરિસ્ટોટલથી શરૂ કરીને સાતમી સદીના વિદ્વાનોમાં વિવાદ પ્રવર્તે છે. નાટયશાસ્ત્રના પ્રકરણો છ અને સાતમાં રસની સૌંદર્યલક્ષી સંકલ્પનાઓ અને તેના સંલગ્ન ભાવોનું નિરૂપણ કરે છે જે પોતે જ સમગ્ર રીતે એક સ્વતંત્ર કૃતિ તરીકે છે. આઠ રસો અને સંલગ્ન ભાવોને નામ આપવામાં આવ્યા છે અને પ્રસ્તુતિને રસદાર બનાવીને આનંદને સમૃધ્ધ બનાવવામાં આવે છે: રસ અને સ્વાદનો એવો આનંદ છે જે ઘટકોના યોગ્ય નિર્માણ અને ઘટકોની ગુણવત્તામાંથી નિષ્પન્ન થાય છે. સૈદ્ધાંતિક જ્ઞાનમાં, રસ ખરેખર શું છે, તેની ચર્ચા કરવામાં નથી આવી અને નાટયશાસ્ત્રના સુગઠિત શબ્દો મુજબ, તેમાં મૂળ લેખક ની ચોક્કસ સૂઝ તે સ્પષ્ટ રીતે જાણી શકાય તેમ નથી.
કલા માટે ઘણા બધી દલીલો બતાવવામાં આવી છે, અને સૌંદર્યશાસ્ત્રીઓ અમુક વખત દલીલ કરતા હોય છે કે અમુક ધ્યેય કે બીજા કોઈ ધ્યેય અમુક રીતે શ્રેષ્ઠ હોય છે. આના દૃષ્ટાંતરૂપે, કલેમેન્ટ ગ્રીનબર્ગે 1960 માં એવી દલીલ કરેલી કે કલાવિષયક દરેક માધ્યમ એવું હોવું જોઈએ કે તે તમામ સંભવિત માધ્યમોમાં વિશિષ્ટ બનીને એક સ્વરૂપ તરીકે પોતાની વિશિષ્ટતાની અભિવ્યકિત સિવાયની શુધ્ધતા દર્શાવે. ડાડાવાદી ટ્રિસ્ટેન ત્ઝારા એ તેથી ઊલ્ટું સને 1918માં કલાને મતિભ્રમ સામાજિક વ્યવસ્થાના ખંડ તરીકે ગણેલી. “આપણે શુદ્ધતા અને સ્વચ્છતાનો આગ્રહ રાખવો જોઈશે. લૂંટારાઓ સંકજામાં સપડાયેલા જગતના ઉન્માદ એક સંપૂર્ણ આક્રમક ઉન્માદની સ્થિતિ પછી વ્યકિતની શુધ્ધતાની ખાતરી કરવી જોઈએ." ઔપચારિક ધ્યેયો, સર્જનાત્મક ધ્યેયો, સ્વ-અભિવ્યકિત, રાજકીય ધ્યેયો, આધ્યાત્મિક ધ્યેયો, તત્વજ્ઞાન ધ્યેયો, અને આધ્યાત્મિક અને પ્રત્યક્ષજ્ઞાનાત્મક અથવા રસલક્ષી આ તમામ ધ્યેયો કઈ કલા કેવી હોવી જોઈએ તે વિષય પરના પ્રસિધ્ધ ચિત્ર સ્વરૂપમાં આકાર પામ્યા છે.
સને 1912ના ઉત્તરાર્ધ સુધી પાશ્ચાત્ય વિચારસરણીમાં એવી એક સામાન્ય ધારણા હતી કે તમામ કલાનો ધ્યેય સૌંદર્ય હોય છે, અને આવી રીતે, સુંદર બનવાનો પ્રયાસ ન કરતી હોય તેવી કોઈપણ વસ્તુને કલા તરીકે ગણાવી શકાય નહિ. ક્યૂબીસ્ટ, ડાડાવાદીઓ, સ્ટ્રાવિન્સ્કી, અને ત્યારબાદની કલા ચળવળોમાં સૌંદર્ય કલાની વ્યાખ્યા કેન્દ્રમાં રહી હતી, ડાન્ટોમાં મંતવ્ય મુજબ, "સૌંદર્ય 1960ની આધુનિક કલામાંથી અદ્રશ્ય થઈ ગયું છે એટલું જ નહિ પરંતુ તે દાયકાની કલાના આધુનિક તત્ત્વજ્ઞાનમાંથી પણ અદ્રશ્ય થઈ ગયું છે." કદાચ, અભિવ્યકિત જેવી અથવા "પ્રતિ-પર્યાવરણ" ધારણાને સૌંદર્યને તેની પહેલાની ભૂમિકાને બદલે મૂકી શકાય. બ્રાયન મઝૂમીએ “સૌંદર્ય” ને “અભિવ્યકિત” સહિતની કલ્પનામાં મૂકી આપી. અન્ય એક વિભાવના જે કળાના તત્ત્વજ્ઞાન માટે સૌદર્ય જેટલી જ મહત્વની છે તે છે શ્રેષ્ઠતા, જેનું વિસ્તારપૂર્વક વર્ણન વીસમી સદીના પોસ્ટમોર્ડન તત્ત્વચિંતક જીન ફ્રાન્કોઇસ લિઓટાર્ડે દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.
સૌંદર્યલક્ષી મૂલ્યોની સમજ કયારેક અન્ય અનેક પ્રકારના પ્રશ્નોની સાથે સંકળાયેલી હોવાનું જણાય છે. અણગમા જેવા પ્રતિભાવ એવું જણાવે છે કે સંવેદનાલક્ષી સૂચન મુખભાવો અને વિનોદ પ્રતિક્રિયા જેવા વર્તન સાથે પણ સહજવૃત્તિ રીતોથી સંકળાયેલા છે. તેમ છતાં, અણગમો અમુક સમયે જાણી શકાય છે અથવા સાંસ્કૃતિક પ્રશ્નો પણ; ડાર્વિનના જણાવ્યા અનુસાર, સૂપ કે દાઢી બંને પોતે અણગમા કારક વસ્તુ ન હોવા છતાં પણ દાઢી પર ચોંટેલા સૂપને જોઈને આપણને ચીતરી ચઢે છે. સૌંદર્યલક્ષી સમજને લાગણીઓ સાથે અથવા આપણા ભૌતિક અથવા દેખીતા પ્રત્યાઘાતોમાં આંશિક રીતે આકાર લેતી તેના જેવી લાગણીઓ સાથે સાંકળી શકાય. ઉત્કૃષ્ટ દ્રશ્ય જોતાવેંત જ આપણા મનમાં અહોભાવની પ્રતિક્રિયા પેદા થતી હોય છે, જે આપણા હૃદયના વધતા ધબકાર અથવા આશ્ચર્યચકિત થતી આપણી આંખોથી દેખીતી રીતે પ્રગટ થઈ શકે. આ અભાનપણે પ્રગટની પ્રતિક્રિયાઓ, જે ઉત્કૃષ્ટ દ્રશ્ય શ્રેષ્ઠ છે તે આંશિક રીતે પણ નક્કી કરી આપતી હોય છે.
1960ના દાયકાથી વિભાવનાત્મક કલાના ઉદ્ભવથી આવી સમસ્યાઓમાં વધુ વધારો થયો છે. વાર્હોલના વિખ્યાત બ્રિલો બોકસ તે સમયના ખરેખર બ્રિલો બોકસથી લગભગ વિશિષ્ટ કહી શકાય તેવા ન હતા. વાર્હોલના આ બ્રિલો બોકસ માટે તેની પ્રશંસા કરવી ભૂલભરેલું ગણાય; તો પણ બીજા પ્રકારના ચિત્રો સાથે સંગ્રહાલયમાં કલા તરીકે આ બ્રિલો બોકસનું પ્રદર્શન કરવાની સંકલ્પનાઓ પ્રયાસ વાર્હોલનો છે. આપણે કઈ વાર્હોલની વિભાવનું મૂલ્યાંકન કરીશું?
કદાચ કલાની વધુ કોઈ વ્યાખ્યા શકય જ નથી. કદાચ કલાને વિટ્જેન્સ્ટેઈનિયન પ્રણાલીમાં સંબંધિત વિચારોના સમુચ્ચ તરીકે ગણાતી જોઈએ . બીજો અભિગમ એમ કહે છે કે “કલા” મૂળભૂત રીતે સામાજિક કક્ષા છે, એટલે કે કલા ભવનો અને સંગ્રહાલયો તથા કલાકારો કલા તરીકે જે કંઈ વ્યાખ્યાયિત કરે તેને ઔપચારિક વ્યાખ્યાઓ ધ્યાનમાં લીધા વગર કલા જ ગણાવી. આ "કલાની સંસ્થાગત વ્યાખ્યા” ને જયોર્જ ડિકીએ પ્રથમ હરોળમાં સ્થાન આપ્યું છે . એન્ડી વાર્હોલ અને માર્સેલ દુચેમ્પે કોઈ બ્રિલો બોક્સના કે યુરિનલ વર્ણનને કલાના સંદર્ભમાં મૂકયું ન હતું ત્યાં સુધી મોટાભાગના લોકો તેને કલા તરીકે ગણતા જ ન હતા, ત્યારબાદ, કલાની વ્યાખ્યા કરતા હોય તેવા સાહચર્ય સાથે આ વસ્તુઓને સાહચર્ય આપવામાં આવ્યું.
આપેલા સામાજિક વર્ણપટમાં, જે કદાચ સામાજિક રીતે નક્કી કરેલી ઘટના હોઈ શકે તેમાં સ્વૈચ્છિક સહભાગીઓ સાથે સાંસ્કૃતિક અથવા અન્ય સંદર્ભથી સુંદરતાની સામૂહિક ઓળખ વિષે ચર્ચા યોજવામાં આવેલી. સૌંદર્યલક્ષી સમજને કોઈ અંતર્નિહિત ઐકય હોય છે અને કોઈ સુંદર ઘર, સુંદર સાબિતી અને સુંદર સૂર્યાસ્તની સમાનતા વ્યકત કરવા માટે કોઈ રીત હોય છે?
તે નક્કી કરવામાં, વિટ્જેન્સ્ટેઈને સૌંદર્ય શાસ્ત્ર પરના પોતાના વ્યાખ્યાનોમાં દલીલ કર્યા મુજબ સમગ્ર ઘટનાના વર્ણનની જરૂર પડે છે. એવી જ રીતે પ્રાકૃતિક વિશ્વમાં સૌદર્યની વિભાવના, ખાસ કરીને માનવીની સૌંદર્યની વિભાવના કોઈ વસ્તુ સુંદર હોવા તરીકે કઈ રીતે આકાર લે છે તે બાબત કલા અથવા ગુણમાં સૌંદર્યનો અવબોધ કરવાને લગતી હોવાનું ધારી લેવામાં આવે છે. કેન્ટના આ મંતવ્યનો ધ્વનિ સેઈન્ટ બોનાવેન્ચરની વાતમાં પણ અમુક અંશે સંભળાય છે.
પ્રાચીન કલા સાત મહાન પ્રાચીન સભ્યતાઓ : ઈજિપ્ત, મેસોપોટેમિઆ, ગ્રીસ, રોમ, પર્શિઆ, ભારત અને ચીન પૂરતી વ્યાપ્ત હતી તેમાં સમગ્રતા કે પૂર્ણતા ન હતી. પ્રાચીન સભ્યતાના આ દરેક કેન્દ્રમાં પોતાની કલામાં એક વિશિષ્ટ અને લાક્ષણિક શૈલીનો વિકાસ થયેલો. ગ્રીસની સભ્યતાએ પશ્ચિમમાં સૌદર્યશાસ્ત્રના વિકાસ પર સૌથી વધુ પ્રભાવ ઊભો કરેલો. ગ્રીક કલાના આ યુગમાં માનવદેહના સ્વરૂપો પ્રત્યે પરમ આદર અને સ્નાયુબધ્ધ શરીર, દેહસૌષ્ઠવ, સુંદરતા અને ચુસ્ત શારીરિક સપ્રમાણતા દર્શાવવા માટે અનુરૂપ કૌશલ્યોનો વિકાસ જોવા મળતો. તેથી વિષેષ, એવી જ ઘણી બધી પાશ્ચત્ય અને પૌર્વાન્ય સંસ્કૃતિઓમાં શારીરિક સૌંદર્ય સાથે સંબંધ ધરાવતી શરીર પરના વાળ જેવી લાક્ષણિકતાઓનું ભાગ્યે જ વર્ણન કરવામાં આવે છે. આ ગ્રીક પાશ્ચાત્ય સૌંદર્યલક્ષી રુચિના વિરોધાભાસમાં વિરુપતાની શૈલી વધુ છે.
ઈસ્લામ અનુસાર, માનવનિર્મિત કલાકૃતિઓ દૈવી કલાકૃતિની તુલનામાં સાહજિક રીતે અપૂર્ણતા ધરાવતી હોય છે; આવી રીતે ઈસ્લામમાં ઘણા એવું માને છે કે ખુદાના વાસ્તવદર્શી રૂપો કોઈ પ્રાણી કે મનુષ્યનું ચિત્રણ કરવાનો પ્રયાસ ખુદાની અવમાનતા કે તિરસ્કાર છે. અરબી, મોઝેઈક, ઈસ્લામિક સુલેખન, અને ઈસ્લામિક શિલ્પશાસ્ત્ર જેવા કલાના રૂપો તેમ જ વધુ સામાન્યરીતે કહીએ તો બિનરૂપાત્મક કલાના સ્થાનનો દાવો કરી શકે તેવી સૂક્ષ્મતાના કોઈ રૂપોની કલાત્મક સંભવિતતાના ક્ષેત્રની સંકીર્ણતાની અસર ધરાવે છે. કલાકારોએ કલાત્મક અભિવ્યકિતતા બહિમાર્ગ તરીકે સીમિત શકયતાઓ શોધી છે અને ભૌમિતિક આકૃતિઓ, ફૂલવેલની આકૃતિઓ અને વેલ-કોતરણી જેવા બિન-પ્રતિરૂપાત્મક રૂપોથી કલાના સજાવટલક્ષી અથવા ધાર્મિક કાર્યને મહત્વ આપીને તેને વિધેયાત્મક શૈલી અને પરંપરા બનાવવા માટે કેળવવામાં આવી છે.
“કલા” એ શબ્દની કઈ રીતે ઉત્તમ વ્યાખ્યા કરવી એ સતત વિવાદનો વિષય રહયો છે; “કલા” શબ્દનો આપણે શું અને કેવો અર્થ કરીએ છીએ તેના મૂળભૂત સિદ્ધાંત પર પણ દલીલ કરતા ઘણા બધા પુસ્તકો અને સામયિકો પ્રકાશિત થયા છે. ધિઓડોર અડોર્નોએ સન 1969માં એવો દાવો કરેલો કે "એ સ્વપ્રમાણિત વસ્તુ છે કે કલાને ર્સ્પશતી કોઈપણ વસ્તુ સ્વયંસિદ્ધ નથી." કલાકારો, તત્ત્વવિદો, માનવશાસ્ત્ર જ્ઞાતાઓ, મનોવિજ્ઞાનીઓ અને પ્રોગ્રામરો આ તમામ વ્યકિતઓ પોતપોતાના સંબંધિત ક્ષેત્રોમાં કલાની ધારણાનો ઉપયોગ કરતા હોય છે, અને તેને કાર્યલક્ષી વ્યાખ્યાઓ આપતા હોય છે જે નોંધપાત્ર રીતે એકબીજાથી અલગ પડતી હોય છે. વધુમાં, એ સ્પષ્ટ વાત છે કે “કલા” એ શબ્દના મૂળભૂત અર્થમાં પણ સદીઓ વીતતા અમુક વખત પરિવર્તન આવતું હોય છે, અને 20મી સદી દરમિયાન તેમાં ઉત્ક્રાંતિ થતી રહી છે.
તેમ છતાં, એવો વાંધો ઉઠાવી શકાય કે ડયૂટને જણાવેલા લક્ષણોના વર્ગને ઘણા અપવાદો છે. ઉદાહરણ તરીકે, સમકાલીન કલાકાર થોમસ હિસ્કોર્ને ટેકનિકલ કલારસિકતાનો ઈરાદાપૂર્વક નિષેધ ગણ્યો છે. લોકો પુન:જાગૃતિ યુગના મેડોનાના શિલ્પની સૌંદર્યલક્ષી કારણોથી પ્રશંસા કરી શકે, પણ આવી વસ્તુઓ અમુક વખત ચોક્કસ શ્રદ્ધા કે આસ્થાયુકત કાર્યો હતી . "રચનાના નિયમો" જે દુચેમ્પની કૃતિ ફાઉન્ટેન અથવા જહોન કેજની કૃતિ 4‘33’ માં વાંચવા મળતા રચનાના નિયમો કૃતિઓને માન્યતાપ્રાપ્ત શૈલીમાં મૂકતા નથી (અથવા કૃતિને ગ્રહણ કે આત્મસાતક કરતી વખતે ઓળખી શકાય તેવી શૈલીમાં ચોક્કસ રીતે મૂકતા નથી). વધુમાં, ડયૂટને નક્કી કરેલા કેટલાક વર્ગો વધુ પડતા વિસ્તૃત જણાય છે : ભૌતિકશાસ્ત્રી સિદ્ધાંત ઘડવાની પ્રક્રિયા દરમિયાન પોતાના કલ્પનાના વિશ્વનો આનંદ લઈ શકે.
સૌંદર્ય શાસ્ત્ર તે સૌંદર્ય, કલા અને રુચિ તેમજ સૌંદર્યના સર્જન તથા કદર કરતી દર્શનશાસ્ત્રની જ એક શાખા છે. વૈજ્ઞાનિક રીતે તેને સંવેદના અથવા અનુભૂતિજન્ય ભાવનાત્મક મૂલ્યોના અભ્યાસ તરીકે વધુ વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે જેને કયારેક લાગણી અને રુચિના નિર્ણયો તરીકે ગણવામાં આવે છે. વધુ વિસ્તૃત રીતે કહીએ તો, આ ક્ષેત્રના પંડિતો સૌંદર્ય શાસ્ત્રની વ્યાખ્યા "કલા, સંસ્કૃતિ અને પ્રકૃતિ પર ટીકાત્મક પ્રતિભાવ" તેવી આપે છે. સૌંદર્ય શાસ્ત્ર તત્ત્વજ્ઞાનની એક શાખા ગણાતા એક્સીઓલોજીની એક પેટા-વિદ્યાશાખા છે અને તે કલાના તત્ત્વજ્ઞાન સાથે ઘનિષ્ઠ રીતે સંકળાયેલી છે. સૌંદર્ય શાસ્ત્રથી સૃષ્ટિના દર્શન અને તેના જ્ઞાનબોધની નવી નવી પધ્ધતિઓનો અભ્યાસ કરવામાં આવે છે.
સૌંદર્યલક્ષી સમજ સામાન્ય રીતે સંવેદન ભેદભાવથી પણ આગળ વધે છે. ડેવિડ હયુમના મંતવ્ય પ્રમાણે, રુચિનું માધુર્ય એ માત્ર "રચનાના તમામ ઘટકોને શોધવાની ક્ષમતા જ નથી", પરંતુ "બાકીની માનવજાતિના અનુભૂતિમાં ન આવતી વેદનાઓ અને આનંદ પ્રત્યેની" આપણી સંવેદનશીલતા પણ છે. (એસેઈઝ મોરલ, પોલિટીકલ એન્ડ લીટરરી. ઈન્ડિયાનાપોલીસ, લિટરરી કલાસિકસ 5, 1987.) આવી રીતે, સંવેદનાનો ભેદભાવ આનંદ માટેની ક્ષમતા સાથે સંકળાયેલો છે. કેન્ટના મતે “આનંદ માણવો” એ અનુભૂતિમાંથી ઉદ્ભવતા આનંદનું પરિણામ છે, પણ કોઈ વસ્તુ “સુંદર” હોવાનો નિર્ણય ત્રાહિત જરૂરિયાતનો વિષય છે: અનુભૂતિ દ્વારા વિમર્શાત્મક ચિંતનની આપણી ક્ષમતાઓને કાર્યાન્વિત કરીને આનંદની વૃદ્ધિ થતી હોવી જોઈશે. સૌંદર્યના નિર્ણયો બધી રીતે સંવેદનશીલ, ભાવનાત્મક અને બૌદ્ધિક હોય છે.