polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
1945માં રફીએ તેમની પિત્રાઈ બિલ્કીસ સાથે તેમના ગામમાં લગ્ન કર્યા. જેનાથી તેમને ચાર પુત્રો અને ત્રણ પુત્રી થઈ. તેઓ મદ્યપાન નહી કરનારા, ધાર્મિક અને અંત્યત ઉમદા વ્યક્તિ હતા. તેઓ ઘણા પારિવારીક માણસ હતા, રેકોર્ડિંગ રૂમથી ઘર અને ઘરથી રેકોર્ડિંગરૂમ તેમનો ક્રમ હતો. તેઓ ક્યારે પારિવારી પ્રસંગોમાં હાજરી આપતા નહી તેમજ ધુમ્રપાન કે દારૂનુ સેવન પણ કરતા નહી. તેઓ ભૂલ્યા વગર દરરોજ સવારે 3થી 7 વાગ્યા સુઘી તેમના સંગીતનો અભ્યાસ કરતા. તેમના અન્ય શોખમાં માત્ર કેરમ રમવુ, બેડમિન્ટન અને પતંગ ઉડાડવું હતુ.
પંજાબના અમૃતસર નજીક આવેલા કોટલા સુલતાન સિંઘ ગામમાં હાજ્જી અલી મોહમ્મદના છ પુત્રોમાંથી મોહમ્મદ રફી સૌથી નાના હતા.
તેમણે ગામના એક ફકિરની નકલ કરતા કરતા ગાવાનું શરૂ કર્યું, આથી રફીને ફિકોના હુલામણા નામથી ઓળખવામાં આવતા. 1935-36માં રફીના પિતા લાહોર ગયા અને બાદમાં તેમના પરિવારે પણ તેમની પાછળ સ્થળાંતર કર્યું. રફીના કુટુંબે લાહોરના નૂર મોહલ્લામાં પુરુષો માટેનું એક સલૂન ખરીદ્યુ.
એસ. ડી. બર્મને રફીને દેવ આનંદ અને ગુરુદત્તના અવાજ તરીકે સર્જયા. રફીએ બર્મન સાથે પ્યાસા , કાગઝ કે ફૂલ , તેરે ઘર કે સામને , ગાઇડ , આરાધના , અને અભિમાન જેવી ફિલ્મોમાં કામ કર્યું. એસ. ડી. બર્મન એ નૌસાદ પછીના બીજા સંગીતકાર હતા, જેમણે પોતાના મોટાભાગના ગીતો રફી પાસે ગવડાવ્યા હતા.
મદન મોહન બીજા એવા સંગીતકાર હતા જેમની માટે રફી તેમના પ્રિય ગાયક હતા. રફીનું પ્રથમ વ્યક્તિગત ગીત આંખે ફિલ્મમાં "હમ ઈશ્ક મેં બદબાદ હૈ બરબાદ રહેંગે" હતું. તેમણે સાથે મળીને અનેક ગીતો તૈયાર કર્યા, જેમાં "તેરી આખોં કે સિવા", "રંગ ઔર નૂર કી બારાત", "યે દુનિયા યે મહેફિલ" અને "તુમ જો મિલ ગયે હો" જેવા ગીતો સામેલ છે.
૧૯૯૦ સુધી પ્રાકૃતિક સૌંદર્ય અને મનોરમ્ય વાતાવરણ મુનાર છતાં એક નિંદ્રાધીન ચા વાવેતર ધરાવતું નાનકડું નગર હતું. આ સ્થળની પર્યટન ક્ષમતા સ્ટરલીંગ ગ્રુપ અને મહિંદ્રા હોલીડેએ પારખી હતી. જોકે, કેરળના ગોડ્સ ઑન કન્ટ્રી તરીકે પર્યટન પ્રસિદ્ધી કરાતા અને મધ્યમ વર્ગની વધેલી આવકને પરિણામે થયેલી ખરીદ શક્તિના વધરાને પરિણામે મુનારમાં પર્યટન ઉદ્યોગ વિકાસ પામ્યો. નગરની ચારે તરફ નાના મોટાં રીસોર્ટ ફૂટી નિકળ્યાં અને એક સમનું સુપ્ત નગર સક્રીય પર્યટન સ્થળ બની ગયું. રોકાણકરો દ્વારા હાથ ધરાયેલા વિકાસને પરિણામે એક સમયનું સુપ્ત નગરના પ્રાકૃતિક સૌંદર્યને નુકશાન પહોંચ્યું છે. સ્થાનીય અને વિદેશી પર્યટકો દ્વારા લવાતા વાહન વ્યવહારને પરિણામે અહીં વાયુ પ્રદૂષ્ણ પણ વધ્યું છે અને પ્રવાસીઓ આદિની વસતી વધતાં માળખાકીય સુવિધા પર તણાવ વધ્યો છે.
પહેલાના સમયમાં મુનારની આસપાસની જમીન વાવેતર કરનારાઓને ભાડેથી અપાતી હતી. અને અને આ જમીન પર માત્ર એલચીનું વાવેતર કરવાનીજ પરવાનગી અપાતી હતી. આ જમીન પર સરકારની માલિકી રહેતી અને આવી જમીન પર વૃક્ષ કાપવાની સુદ્ધાં મનાઈ હતી. જો હાલમાં થયેલા રીસોર્ટ આદિના બાંધકામ ચાલતા ઘણાં જંગલોનો વિનાશ થયો છે તથા જમીન વપરાશના, જંગલો અને વાવેતરને લાગતા સરકારી નિયમોનો સરેઆમ તોડાયા છે. છેવટે ૨૦૦૭માં સરકાર ક્રિયાશીલ બની નગરની સુંદરતા જાળવી રાખવા અને ગેરકાયદેસરના રીસોર્ટને તોડવાની કામગીરી હાથ ધરી.
મુનાર અને તેની આસપાસનું ક્ષેત્ર સમુદ્ર સપાટીથી ૨૦૦ ફૂટથી ૨૬૦૦ ફૂટ પર આવેલું છે. મુનાર આરોગ્યપ્રદ આબોહવા ધરાવે છે. અહીંનું ઉષ્ણતામાન શિયાળામાં ૦ થે ૧૦ અંશ અને ઉનાળામાં ૮ થે ૧૬ અંશ સેલ્સિયસ જેટલું રહે છે. મુનારમાં પ્રવાસી મોસમ ઑગસ્ટથી મે સુધીનું છે. જો કે વરસાદની ઋતુમાં હળવા ધુમ્મસમાં ઝરણાઓ અને વેહેળાઓ, પાણીથી ભીંજાયેલા ચાના બગીચા વૈભવી અને દૈવી લાગે છે.
મુનાર એ ભારતના કેરળ રાજ્યના ઈડ્ડુકી જિલ્લામાં પશ્ચિમ ઘાટમાં આવેલ એક ગિરિમથક છે. મુન્નર નામ એ તમિલ અને મલયાલમ ભાષાના બે શબ્દો મુન અને આરુ પરથી ઉતરી આવ્યો છે જેનો અર્થ થાય છે ત્રણ અને નદી. આ નગર ત્રણ નદીઓ મુથીરપુળા, નલ્લાથન્ની અને કુંડલીના સંગમ પર વસેલું છે. દેવીકુલમ બ્લોકમાં આવેલ મુનાર પંચાયત સૌથી મોટી પંચાયત છે જેની હેઠળ ૫૫૭ ચો. કિમી જેટલું ક્ષેત્ર આવે છે.
આ બધી ઘટનાઓ છતાં મુનારમાં પ્રવાસ ઉદ્યોગ વિકસતો રહ્યો છે. અહીંની મહત્વ પૂર્ણ પ્રવાસી ગતિવિધીઓ છે નૌકા વિહાર, પર્વતા રોહણ, શઢવાળી નૌકાનું ચાલન, ગરમ હવાના ફુગ્ગામાં વહન, કેમ્પીંગ, વન્ય જીવનમાં વિહાર વગેરે. આ બધી ગતિવિધીને કારણે મુનાર દેશી અને વિદેશી પર્યટકોમાં લોકપ્રિય બન્યું છે. કેરળ અને તામિલનાડુની આસપાસના લોકો રજાઓમાં અહીં આવી પહોંચે છે.
મુનારના સ્થાનીય લોકો મોટે ભાગે યાતો ચા ના બગીચામાં અથવા તો પ્રવાસ ઉદ્યોગ સાથે સંકળાયેલ છે. ઈ.સ. ૨૦૦૦માં કેરળ સરકારે મુનારને પ્રવાસ ક્ષેત્ર જાહેર કર્યુ. આને કારણે અહીં વધુ પ્રવાસીઓ આવવા માંડ્યાં છે. આસપાસના ક્ષેત્રોમાં આવેલ વન્યજીવન અભયારણ્ય અહીંનું સુંદર વાતવરણ આદિને કારણે અહીંની ઘણી હોટેલ, વાહન વ્યવહાર ઉદ્યોગને પોષે છે
આ દ્રશ્ય મુનારથી ૧૦ કિમી દૂર આવેલ ચિથીરાપુરમનું સુંદર દ્રશ્ય બતાવે છે. આમાં શાળા, ચર્ચ, નાના નાના કોટેજ, બંગલાઓ, પ્રાચીન મેદાનો અને કોર્ટ આદિ દેખાય છે. આ સ્થળે એક જળ વિદ્યુત કેંદ્ર આવેલું છે. તે સિવાય આ ક્ષેત્ર ચા બગીચાના સુંદર દ્રશ્યો માટે પણ પ્રચલિત છે.
અમૃતા પંજાબ રત્ન પુરસ્કાર મેળવનાર પ્રથમ વ્યક્તિ છે જે પુરસ્કાર તેમને પંજાબના મુખ્યમંત્રી કેપ્ટન અમરિન્દરસિંહના હસ્તે અપાયો હતો. તેઓ સાહિત્ય એકાદમી પુરસ્કાર મેળવનાર પ્રથમ મહિલા છે, આ પુરસ્કાર તેમને 1956માં સુનેહરે માટે મળ્યો હતો, અમૃતા પ્રીતમને 1982માં તેમની રચના કાગજ તે કેનવાસ માટે ભારતનું સર્વોચ્ચ સાહિત્ય સન્માન ભારતીય જ્ઞાનપીઠ પુરસ્કાર અપાયો હતો. તેમને પદ્મ શ્રી અને વર્ષ 2004માં ભારતનું બીજુ સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન પદ્મ વિભૂષણ તેમજ ભારતનો સર્વોચ્ચ સાહિત્ય પુરસ્કાર, સાહિત્ય અકદામી ફેલોશિપ અપાયા હતા. તેમને ઘણી યુનિવર્સિટી દ્વારા ડી.લીટ.ની માનદ પદવી આપવામાં આવી હતી, જેમાં દિલ્હી યુનિવર્સિટી , જબલપુર યુનિવર્સિટી અને વિશ્વ ભારતી નો પણ સમાવેશ થાય છે.
કોમી હિંસામાં અંદાજે એક મિલિયન મુસ્લિમો, હિન્દુઓ અને શીખોનું મૃત્યુ થયા બાદ 1947માં ભારતના ભાગલા થયા હતા, અને અમૃતા પ્રીતમ જ્યારે લાહોર છોડીને નવી દિલ્હીમાં ગયા ત્યારે તેઓ 28 વર્ષની વયે પંજાબી આશ્રિત બની ગયા હતા. ત્યારપછી, 1948માં, તેમના પુત્ર સાથે ગર્ભવતી થયા હતા અને દહેરાદૂનથી દિલ્હી મુસાફરી કરી હતી, તેમણે કાગળના ટુકડા પર કવિતા, “આજ અખાં વારિસ શાહ નુ” સ્વરૂપે પોતાની પીડાને અભિવ્યક્ત કરી હતી; બાદમાં આ કવિતાએ તેમને અમર બનાવી દીધા અને ભાગલાના સૌથી મર્મભેદક સ્મૃતિકાર બની ગયા હતા. સૂફી કવિ વારિસ શાહ કે જેમણે હીર અને રાંજાની કરુણ ગાથા લખી હતી અને તેમના જન્મ સ્થળે જ અમૃતા પ્રીતમનો જન્મ થયો હતો તેમને ઉદ્દેશીને લખેલી કવિતા, પંજાબી રાષ્ટ્રીય વીરરસનું કાવ્ય છેઃ
તેમણે કેટલાક વર્ષો સુધી પંજાબમાં માસિક સાહિત્ય સામયિક “નાગમણી”નું સંપાદન કર્યું હતું, જે તેમણે ઈમરોઝ સાથે 33 વર્ષ સુધી ચલાવ્યું હતું; છતાં ભાગલા બાદ તેમણે વિપુલ પ્રમાણમાં હિન્દીમાં સારી રીતે લખ્યું હતું. તેણીના પાછલા સમયના જીવનમાં, તેઓ ઓશો તરફ વળ્યા હતા અને ઓશોના કેટલાક પુસ્તકોની પ્રસ્તાવનાઓ લખી હતી જેમાં એક ઓમકાર સતનામ નો પણ સમાવેશ થાય છે, અને તેમણે આધ્યાત્મિક વિષયો અને સપના પર લખવાનું શરૂ કર્યું હતું, તેમજ કાલ ચેતના , અને અજ્ઞાત કા નિમંત્રણ જેવા પુસ્તકો તૈયાર કર્યા હતા. તેમણે કાલા ગુલાબ , રસીદી ટિકિટ , અને અક્ષરો કે સાયે શીર્ષકથી જીવનચરિત્રો પણ પ્રકાશિત કર્યા હતા.
પંજાબી સાહિત્યમાં મહિલાઓના સૌથી મહત્વપૂર્ણ અવાજ તરીકે ઓળખતા અમૃતા પ્રીતમ 1956માં, પ્રસિદ્ધ રચના, સુનેહે કે જે એક લાંબી કવિતા છે તેના માટે સાહિત્ય એકાદમી પુરસ્કાર મેળવનાર પ્રથમ મહિલા હતા, બાદમાં તેમને 1982માં કાગઝ તે કેનવાસ માટે ભારતીય જ્ઞાનપીઠ પુરસ્કાર પણ મળ્યો હતો, જે ભારતનો સર્વશ્રેષ્ઠ સાહિત્ય પુરસ્કાર છે. 1969માં તેમને પદ્મ શ્રી પુરસ્કાર મળ્યો હતો, અંતે વર્ષ 2004માં ભારતનું બીજા ક્રમનું સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન પદ્મ વિભૂષણ મળ્યું હતું અને એ જ વર્ષે તેમને સાહિત્ય એકાદમી દ્વારા ભારતનું સર્વોચ્ચ સાહિત્ય સન્માન સાહિત્ય એકાદમી ફેલોશિપ અપાયું હતું જે “સાહિત્યના ચિરંજીવો” ને આજીવન સિદ્ધિ માટે અપાય છે.
1935માં, અમૃતાએ પ્રીતમસિંહ સાથે લગ્ન કર્યા હતા, જે લાહોરના અનારકલી બજારમાં અગ્રણી હોઝિયરી વેપારીના પુત્ર હતા. 1960માં, અમૃતા પ્રીતમે કવિ સાહીર લુધિયાણવી માટે તેમના પતિને છોડ્યા હતા. તેમની પ્રેમકહાની તેમના જીવનચરિત્ર, રસીદી ટિકિટ માં લખવામાં આવી છે. જ્યારે સાહીરના જીવનમાં અન્ય મહિલાનો પ્રેમ આવ્યો તો, અમૃતાને ખ્યાતનામ કલાકાર અને લેખક ઈમરોઝમાં વધુ સારો દિલાસો અને સંગાથ દેખાયા હતા. તેમણે જીવનના અંતિમ ચાલીસ વર્ષ ઈમરોઝ સાથે વિતાવ્યા હતા, જેમણે તેમના મોટાભાગના પુસ્તકોના મુખપૃષ્ઠ બનાવ્યા હતા. તેમનો આ સંગાથ પણ એક પુસ્તક, અમૃતા ઈમરોઝઃ અ લવસ્ટોરી નો વિષય બની ગયો હતો.
તેમને બલ્ગેરિયાના ગણતંત્ર દ્વારા 1979માં આંતરરાષ્ટ્રીય વેપ્તસારોવ પુરસ્કાર અને ફ્રાન્સ સરકાર દ્વારા 1987માં ઓફિસર ડેન્સની પદવી, ઓર્ડે ડેસ આર્ટ્સ એટ ડેસ લેટર્સ આપવામાં આવી હતી. તેમને 1986-92 સુધી રાજ્યસભાના સભ્ય તરીકે નામાંકિત કરાયા હતા. જીવનના અંતિમ દિવસોમાં તેમને પાકિસ્તાનની પંજાબી એકાદમી દ્વારા પુરસ્કાર અપાયો હતો, જેના માટે તેમણે કહ્યું હતું કે, બડે દિનો બાદ મેરે મૈકે કો મેરી યાદ આયી. ; અને પાકિસ્તાનના પંજાબી કવિઓએ તેમને વારિસ શાહ તેમજ અનુયાયી સૂફી આધ્યાત્મિક કવિ બુલ્લે શાહ અને સુલતાન બહુની કબર પરની ચાદર મોકલી હતી.
અમૃતા પ્રીતમ , ભારતીય લેખિકા અને કવયિત્રી હતા જેમને પ્રથમ પંજાબી અગ્રણી મહિલા કવયિત્રી, નવલકથાકાર અને નિબંધકાર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે અને પંજાબી ભાષાની ૨૦મી સદીની અગ્રણી કવયિત્રીઓમાં પણ તેમની ગણના થાય છે. તેમને ભારત-પાકિસ્તાન સરહદે બંને બાજુએથી સમાન પ્રમાણમાં પ્રેમ મળ્યો હતો, તેમણે છ દાયકાથી વધુ લાંબી કારકીર્દિમાં કવિતા, કાલ્પનિક વાર્તાઓ, જીવનચરિત્રો, નિબંધો, પંજાબી લોકગીતોના સંગ્રહો અને આત્મકથાઓના ૧૦૦થી વધુ પુસ્તકો તૈયાર કર્યા હતા જેનું કેટલીક ભારતીય અને વિદેશી ભાષાઓમાં અનુવાદ થયું હતું.
અમૃતા પ્રીતમના પુસ્તક પરથી સૌપ્રથમ ફિલ્મ ‘કદંબર’ માં બની હતી જે તેમના પુસ્તક ધરતી સાગર તે સીપિયાં પરથી બની હતી, બાદમાં ‘ઉનાહ દી કહાની’ પરથી ડાકુ બની હતી, જેનું નિર્દેશન બાસુ ભટ્ટાચાર્યએ કર્યું હતું. તેમની નવલકથા પીંજર પરથી ચંદ્રપ્રકાશ દ્વિવેદીએ તેમના માનવતાવાદના કારણે પુરસ્કાર વિજેતા હિન્દી ફિલ્મ બનાવી હતીઃ “અમૃતાજીએ બંને દેશોના લોકોની વ્યથાને આલેખી હતી.” પીંજર નું શુટિંગ રાજસ્થાન અને પંજાબના સરહદી પ્રાંતમાં થયું હતું.
અમૃતા પ્રીતમે દિલ્હીમાં 1961 સુધી ઓલ ઈન્ડિયા રેડિયોની પંજાબી સેવામાં કામ કર્યું હતું. 1960માં તેમના છુટાછેડા થયા બાદ, તેમનું કામ વધુ સ્પષ્ટ નારીવાદી બન્યું હતું. તેમની સંખ્યાબંધ વાર્તાઓ અને કવિતાઓ લગ્નના દુઃખદ અનુભવ પર આધારિત હતી. પંજાબી અને ઉર્દૂ ભાષાની તેમની સંખ્યાબંધ રચનાઓ અંગ્રેજી, ફ્રેન્ચ, ડેનિશ, જાપાનિઝ અને અન્ય ભાષામાં અનુવાદિત થઈ હતી, જેમાં તેમની આત્મકથારચનાઓ બ્લેક રોઝ અને રેવન્યૂ સ્ટેમ્પ નો સમાવેશ થાય છે.
આજે મેદાનો લાશોથી ઉભરાય છે, ને ચિનાબ લોહીથી વહી રહી છેઆજ અખાં વારિસ શાહ નુ- અમૃતાના પોતાના કંઢમાં કવિતા ઉત્તર અમેરિકામાં પંજાબ એકાદમી ).
નવલકથાકાર તરીકે તેમની ખ્યાતનામ કૃતિ પીંજર છે, જેમાં તેમણે પોતાનું યાદગાર પાત્ર પુરો રચ્યુ હતુ, જે મહિલાઓ સામેની હિંસાનો સંક્ષેપ, માનવતાનું હનન અને અસ્તિત્વના ભાગ્ય સામે ઘુંટણિયા ટેકવી દેવાની વાત છે; આ નવલકથા પરથી 2003માં પીંજર નામની પુરસ્કાર વિજેતા ફિલ્મ બની હતી.
તેમને પોતાની ઘણી માર્મિક કવિતા આજ અખાં વારિસ શાહ નુ માટે સૌથી વધુ યાદ કરવામાં આવે છે – ૧૮મી સદીના કવિ વારિસની યાદમાં લખેયાલા શોકગીત "વારિસ શાહને ઊર્મિકાવ્ય"માં ભારતના ભાગલા વખતે થયેલા કત્લેઆમ અંગે તેણીએ પોતાના સંતાપની અભિવ્યક્તિને રજૂ કરી હતી.
1947માં જ્યારે ભૂતપૂર્વ બ્રિટિશ ભારતના ભારત અને પાકિસ્તાન નામના બે સ્વતંત્ર દેશોમાં ભાગલા પડ્યાં ત્યારે, તેમણે લાહોરથી ભારતમાં હિજરત કરી હતી, છતા તેઓ આજીવન પાકિસ્તાનમાં પણ તેમની સમકાલિન હસ્તીઓ જેમકે મોહનસિંહ અને શિવકુમાર બતાલવી જેટલા જ લોકપ્રિય રહ્યા હતા.
31 ઓક્ટોબર 2005ના રોજ નવી દિલ્હીમાં લાંબી બીમારી બાદ 86 વર્ષની વયે તેમનું ઊંઘમાં જ અવસાન થયું હતું. તેઓ જીવનસાથી ઈમરોઝ, પુત્રી કંદલ્લા, પુત્ર નવરાજ, પુત્રવધુ અલ્કા અને પૌત્ર-પૌત્રીઓ તૌરસ, નૂર, અમન અને શિલ્પીને છોડીને ચિરવિદાય થયા હતા.
કાચાં કરમદાંનું અથાણું અત્યંત સ્વાદિષ્ટ હોય છે. તેનું સુકું લાકડું સળગાવવામાં કામ આવે છે. એક વિલાયતી કરમદાં પણ હોય છે, જે ભારતીય બગીચાઓમાં જોવા મળે છે. આ જાતના કરમદાંના ફળ કદમાં થોડાં મોટાં અને આકારમાં વધુ લંબગોળ હોય છે અને દેખાવમાં પણ સુંદર લાગે છે . આ જાતનાં ફળ પર આછી રુંવાંટી જેવું હોય છે. આ ફળને અથાણું અને ચટણી બનાવવામાં ખાસ કરીને વાપરવામાં આવે છે. કરમદાં ભૂખ વધારે છે અને પિત્તને શાંત કરે છે. તરસ ને રોકે છે, ઝાડા થતા હોય તેને બંધ કરે છે. ખાસ કરીને પિત્તના દસ્ત માટે તો અત્યંત લાભદાયક ચીજ છે. કાચાં કરમદાં ભૂખને વધારે છે, પચવામાં ભારે હોય છે, મળને રોકે છે અને ખોરાક માટે રૂચી ઉત્પન્ન કરે છે અને પાકેલાં ફળ પચવામાં હલ્કાં, રીગલ, પિત્ત, રક્ત, પિત્ત ત્રિદોષ, વિષ તથા વાત વિનાશક હોય છે.
કરમદાંના છોડ પહાડી પ્રદેશોમાં મોટે ભાગે જોવા મળે છે. આ છોડ પર કાંટા પણ હોય છે. કરમદાંનો છોડ એક ઝાડ જેવો હોય છે. તેની ઊંચાઈ ૬ થી ૭ ફુટ જેટલી હોય છે. પાંદડાંની પાસે કાંટા હોય છે, જે અત્યંત મજબૂત હોય છે. તેનાં ફૂલોની સુગંધ જૂહીના ફૂલની સુગંધ જેવી હોય છે. તેનાં ફળ સહેજ લંબગોળ, નાનાં અને લીલાં રંગનાં હોય છે. પાકેલાં ફળ કાળા રંગનાં હોય છે.
કરમદાં એ એક ગીચ ઝાડી આકારમાં ફેલાતી વનસ્પતિ છે. તેનું વૈજ્ઞાનિક નામ કૈરિસા કૈરેંડસ છે. કરમદાંના ફળોનો ઉપયોગ શાક તથા અથાણું બનાવવા માટે કરવામાં આવે છે. આ વનસ્પતિ ભારત દેશમાં રાજસ્થાન, ગુજરાત, ઉત્તર પ્રદેશ અને હિમાલયના વિસ્તારક્ષેત્રમાં જોવા મળે છે. આ ઉપરાંત કરમદાં નેપાળ તથા અફઘાનિસ્તાનમાં પણ જોવા મળે છે.
આ છોડ બીજ માંથી ઓગસ્ટ કે સપ્ટેમ્બર મહીનામાં ૧.૫ મીટર જેટલા અંતર પર રોપવામાં આવે છે. કટિંગ અથવા બડિંગ પદ્ધતિ દ્વારા પણ આ રોપા તૈયાર કરી શકાય છે. બે વર્ષના છોડમાં ફળ આવવા લાગે છે. ફૂલ બેસવાનું માર્ચ મહીનામાં શરૂ થાય છે અને જુલાઇથી સપ્ટેમ્બર મહીના વચ્ચે ફળ પાકી જાય છે.
કરમદાંનાં કાચાં ફળ લીલાં, સફેદ અથવા લાલિમા સહિત અંડાકાર તથા બીજાં રીંગણીયા કે લાલ રંગનાં હોય છે. દેખાવમાં સુંદર તથા કાચાં ફળને કાપવાથી દૂધ નિકળે છે. પાકેલાં ફળનો રંગ કાળો થઇ જાય છે. ફળની અંદર ૪ બીજ નિકળે છે.
પોલિએસ્ટરોનો ગિટાર, પિયાનો જેવી ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા લાકડામાંથી બનેલી વસ્તુઓ અને વાહનો/યોટ આંતરિકસજ્જા જેવી વસ્તુઓ પર ચળકાટ લાવવા માટે તેનો વ્યાપક ઉપયોગ થાય છે. બર્ન્સ ગિટાર્સ, રોલ્સ રોય્સ અને સનસીકર એવી કંપનીઓ પૈકીની કેટલીક કંપનીઓ છે જે તેમના ઉત્પાદનોને ચળકાટ આપવા માટે પોલિએસ્ટરોનો ઉપયોગ કરે છે. સ્પ્રે કરીને ઉપયોગમાં લઇ શકાય તેવા પોલિએસ્ટરોનો થાઇક્સોટ્રોપિક ગુણધર્મ તેમને ખુલ્લા દાણાદાર લાકડા પર ઉપયોગ માટે શ્રેષ્ઠ બનાવે છે. કારણકે તેઓ જાડા આવરણ મારફતે લાકડાના દાણાઓને ભરી દે છે. ક્યોર્ડ પોલિએસ્ટરોને કાચ પેપર ઘસીને ઊંચી ચમક અને ટકાઉપણા ધરાવતા ચળકાટવાળી સપાટીમાં પોલીશ કરી શકાય છે.
પોલિએસ્ટર એ પોલિમરનો એવો વર્ગ છે જે તેની મુખ્ય શ્રૃંખલામાં ક્રિયાશીલ સમૂહ તરીકે એસ્ટર ધરાવે છે. ઘણા પોલિએસ્ટરો છે તેમ છતાં ચોક્કસ "પોલિએસ્ટર" શબ્દ મોટે ભાગે પોલિઇથિલિન ટેરેપ્થાલેટ માટે વપરાય છે. પોલિએસ્ટરમાં છોડની ત્વચામાં ક્યુટિન જેવા કુદરતી રીતે બનતા રસાયણો તેમજ પોલિકાર્બોનેટ અને પોલિબ્યુટાયરેટ જેવા તબક્કાવાર રીતે વૃ્દ્ધિવાળા પોલિમરાઇઝેશન દ્વારા બનતા સંશ્લેષિત પદાર્થોનો સમાવેશ થાય છે. કુદરતી પોલિએસ્ટરો અને કેટલાક સંશ્લેષિત પોલિએસ્ટરો જૈવિક રીતે વિઘટન પામી શકે છે પરંતુ મોટા ભાગના સંશ્લેષિત પોલિએસ્ટર જૈવિક રીતે વિઘટન પામતા નથી.
પોલિએસ્ટરના દોરા અથવા યાર્નમાંથી વણાયેલા કાપડનો કપડા અને ઘર સજાવટની વસ્તુઓ, શર્ટથી લઇને પેન્ટ અને જેકેટથી લઇને ટોપી, ચાદર, ધાબળા અને રાચરચિલા સુધીમાં વ્યાપકપણે ઉપયોગ થાય છે. ઔદ્યોગિક પોલિએસ્ટર રેસા, યાર્ન અને દોરડાનો ટાયર રિઇન્ફોર્સમેન્ટ, કન્વેયર પટ્ટા, સલામતી પટ્ટા અને કોટેડ ફેબ્રિક્સ માટેના કાપડમાં અને ભારે ઊર્જા શોષક ક્ષમતા ધરાવતા પ્લાસ્ટિક રિઇન્ફોર્સમેન્ટમાં ઉપયોગ થાય છે. પોલિએસ્ટરના રેસાનો તકીયા, ગાદલા અને ખોળીયાના પેડિંગમાં પોચા અને રોધક પદાર્થ તરીકે ઉપયોગ થાય છે.
સંશ્લેષિત કપડું કુદરતી સેવામાંથી વણેલા કપડાની તુલનાએ ઓછો કુદરતી અનુભવ કરાવે છે ત્યારે પોલિએસ્ટર કપડું કુદરતી કપડાની તુલનાએ ઓછી કરચલીઓ, ટકાઉપણુ અને ઊંચી રંગ જાળવણી જેવા વધુ નિશ્ચિત લાભ આપે છે. પરિણામે મિશ્રિત ગુણધર્મોવાળું કાપડ તૈયાર કરવા માટે ઘણીવાર પોલિએસ્ટર રેસાને કુદરતી રેસાની સાથે વણવામાં આવે છે. સંશ્લેષિત રેસાઓ પાણી, પવન અને પર્યાવરણી સામે છોડમાંથી મેળવેલા રેસાઓની તુલનાએ વધુ અવરોધ આપે છે.
આર્ટિનીયસ, એડવાન્સા, ડેક, ડ્યુપોન્ટ, ઇસ્ટમેન, હ્યોસંગ, હુવિસ, ઇન્ડોરામા, ઇનવિસ્ટા, જીયાન્ગ્સુ હેંગ્લી કેમિકલ ફાઇબર, જીયાન્ગ્સુ સનફાંગ્ક્સીયન ઇન્ડસ્ટ્રી, એમ એન્ડ જી ગ્રૂપ, મિત્સુઇ, મિત્સુબિશી, નાનયા પ્લાસ્ટિક્સ, રીચહોલ્ડ, રિલાયન્સ, રોંગશેન્ગ, સેબિક, ટીજિન, ટોરે, ટ્રેવિરા, ટન્ટેક્સ, વેલમેન, યીઝેન્ગ સાઇનોપેક અને ઝેજીયાંગ હેન્ગી પોલિમરાઇઝેશનનો સમાવેશ થાય છે.
પોલિએસ્ટર એ પ્યોરિફાઇડ ટેરેપ્થાલેટિક એસિડ અથવા તેના ડાઇમિથાઇલ એસ્ટર ડાઇમિથાઇલ ટેરેપ્થાલેટ અને મોનોઇથિલિન ગ્લાયકોલ ના બનલા સંશ્લેષિત પોલિમર છે. બજારમાં ઉત્પાદન થતા તમામ પ્રકારના પ્લાસ્ટિક પદાર્થોમાં 18 ટકા બજાર હિસ્સા સાથે તે પોલિઇથિલિન અને પોલિપ્રોપિલિન બાદનું ત્રીજું સ્થાન ધરાવે છે.
કાચામાલ પીટીએ , ડીએમટી , અને એમઇજી નું ઉત્પાદન મુખ્યત્વે મોટી કેમિકલ કંપનીઓ દ્વારા કરવામાં આવે છે, આ કંપનીઓ ઘણીવાર ક્રૂડ ઓઇલ રિફાઇનરી સાથે સંકલિત થયેલી હોય છે જેમાં પીટીએનું ઉત્પાદન કરવા માટે -ઝાયલિન કાચોમાલ હોય છે લિક્વિફાઇડ પેટ્રોલિયમ ગેસ એમઇજી માટે કાચોમાલ હોય છે.
થર્મોપ્લાસ્ટિક તરીકે પોલિએસ્ટરો ઉષ્માના ઉપયોગ બાદ તેમનો આકાર બદલી શકે છે. પોલિએસ્ટરો ઊંચા તાપમાને જ્વલનશીલ હોય છે ત્યારે જ્વાળામાંથી સંકોચાય છે અને જ્વલન પર આત્મ અગ્નિશામક બને છે. પોલિએસ્ટર રેસા ઊંચી સજ્જડતા અને ઇ-મોડ્યુલસ તેમજ નીચી જળ શોષણ અને અન્ય ઔદ્યોગિક રેસાઓની તુલનાએ લઘુત્તમ સંકોચન ક્ષમતા ધરાવે છે.
ટેબલ 1માં પોલિએસ્ટરનું અંદાજિત સરેરાશ વૈશ્વિક ઉત્પાદન દર્શાવેલું છે. તેના વિવિધ ઉપયોગોમાં કાપડ પોલિએસ્ટર, બોટલ પોલિએસ્ટર રેઝિન, ફિલ્મ પોલિએસ્ટર મુખ્યત્વે પેકેજિંગ અને એન્જિનિયરિંગ માટે સ્પેશિયાલિટી પોલિએસ્ટરોનો સમાવેશ થાય છે. આ ટેબલ મુજબ વર્ષ 2010 પહેલા પોલિએસ્ટરનું કુલ ઉત્પાદન 5 કરોડ ટનથી વધુ વધે તેવી ધારણા છે.
અસાંદ્ર પોલિએસ્ટરો થર્મોસેટિંગ રેઝિન છે. તેમનો બીબાકામના પદાર્થો, ફાઇબરગ્લાસ લેમિનેટિંગ રેઝિન અને નોન-મેટાલિક ઓટો બોડી ફિલર્સ તરીકે ઉપયોગ થાય છે. ફાઇબરગ્લાસ રિઇન્ફોર્સ્ડ અસાંદ્ર પોલિએસ્ટરોનો યોજના માળખાતમાં તેમજ કારના માળખાના ભાગ તરીકે વ્યાપક ઉપયોગ થાય છે.
પીગળેલા સ્વરૂપમાં પોલિમર ઉત્પાદનના પ્રથમ તબક્કાબાદ ઉત્પાદનો તેના ઉપયોગને આધારે બે મુખ્ય ભાગમાં વહેંચાય છે જેમાં કાપડ ક્ષેત્રે ઉપયોગ અને પેકેજિંગ ક્ષેત્રે ઉપયોગનો સમાવેશ થાય છે. આકૃતિ 2માં કાપડ અને પેકેજિંગ પોલિએસ્ટરના મુખ્ય ઉપયોગો દર્શાવેલા છે.
પ્રવાહી સ્ફટિકીય પોલિએસ્ટરો ઔદ્યોગિક રીતે વપરાતા પ્રથમ પ્રવાહી સ્ફટિકીય પોલિમર છે. તેમના મિકેનિકલ ગુણધર્મ અને ઊષ્મા સામે અવરોધની ક્ષમતાને કારણે તેમનો ઉપયોગ થાય છે. તેમના આ ગુણધર્મને કારણે તેઓ જેટ એન્જિનમાં એબ્રેડેબલ સીલ તરીકે ઉપયોગમાં પણ મહત્ત્વના છે.
બીપી, રિલાયન્સ, સાઇનોપેક, એસકે-કેમિકલ્સ, મિત્સુઇ અને ઇસ્ટમેન કેમિકલ્સ મોટા પીટીએ ઉત્પાદકો છે. એમઇજી નું ઉત્પાદન મોટે ભાગે 10 વૈશ્વિક કંપનીઓના હાથમાં જેમાં ડાઉ અને પીઆઇસી કુવૈતનું સંયુક્ત સાહસ મીગ્લોબલ અને ત્યાર બાદના ક્રમે સેબિક અગ્રેસર છે.
પોલિએસ્ટરોનો "પ્લાસ્ટિક"ની બાટલીઓ, ફિલ્મ, ટરપૌલિન, કેનોઝ લિક્વિડ ક્રિસ્ટલ ડિસપ્લે, હોલોગ્રામ, ગાળક, કેપેસિટર માટે ડાઇઇલેક્ટ્રિક ફિલ્મ, વાયર અને ઇન્સ્યુલેટિંગ ટેપ માટે ફિલ્મ ઇન્શ્યુલેશન બનાવવા માટે પણ ઉપયોગ થાય છે.
પીટીએ , ડીએમટી અને એમઇજી માટે પોલિએસ્ટરના કાચામાલની વધુ માહિતી વેબપેજ ઇનકેમ "કેમિકલ સેફ્ટી ઇન્ફર્મેશન ફ્રોમ ઇન્ટરનેશનલ ઓર્ગેનાઇઝેશન્સ" પરથી મળી શકે છે.
પોલિએસ્ટરો પોલિકેપ્રોલેક્ટોન ડાયોલ ) અને પોલિઇથિલિન એડિપેટ ડાયોલ ની જેમ ટેલિકેલિક ઓલિગોમર્સ પણ છે. તેઓ બાદામં પ્રીપોલિમર તરીકે ઉપયોગમાં લેવાય છે.
પોલિએસ્ટરમાં એરોમેટિક ભાગનો વધારો કરતા તેની ગ્લાસ ટ્રાન્ઝિશન તાપમાન, ગલનબિંદુ, થર્મલ સ્ટેબિલિટી, કેમિકલ સ્ટેબિલિટી. વગેરેમાં વધારો થાય છે.
તેના રાસાયણિક માળખાને આધારે પોલિએસ્ટર થર્મોપ્લાસ્ટિક અથવા થર્મોસેટ હોઇ શકે છે જો કે મોટા ભાગના સામાન્ય પોલિએસ્ટરો થર્મોપ્લાસ્ટિક્સ હોય છે.
ઊંચા અણુભારવાળા પોલિમર બનાવવા માટે ઉદ્વિપકની જરૂર પડે છે. સૌથી સામાન્ય ઉદ્વિપક એન્ટિમોની ટ્રાયોક્સાઇડ છે:
ત્યાં સુધીમાં નેરુદાને એક કવિ તરીકે વિશ્વભરમાં ખ્યાતિ મળી હતી અને તેમના પુસ્તકોને વિશ્વની તમામ મોટી ભાષાઓમાં અનુવાદીત કરવામાં આવતા હતા. તેઓ રાજકીય મુદ્દાઓ પર છુટથી વિચારો વ્યક્ત કરતા હતા અને ક્યુબાની મિસાઇલ કટોકટી વખતે તેમણે અમેરિકાની ઉગ્ર ટીકા કરી હતી. (તે દાયકામાં ત્યાર બાદ તેમણે તેવી જ રીતે વિયેતનામ યુદ્ધ વિશે અમેરિકાની વારંવાર ટીકા કરી હતી.) પરંતુ સૌથી વધુ વિખ્યાત અને સ્પષ્ટવક્તા જીવીત ડાબેરી બૌદ્ધિકો પૈકી એક હોવાના નાતે તેમણે વૈચારિક વિરોધીઓ તરફથી વિરોધનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. યુએસની સેન્ટ્રલ ઇન્ટેલિજન્સ એજન્સી દ્વારા છુપી રીતે સ્થાપિત અને તેના ભંડોળથી ચાલતા સામ્યવાદ વિરોધી સંગઠન ધી કોંગ્રેસ ફોર કલ્ચરલ ફ્રીડમએ નેરુદાને મુખ્ય લક્ષ્યાંક પૈકી એક ગણ્યા હતા અને તેમની પ્રતિષ્ઠાને ખરડવા માટે અભિયાન શરૂ કર્યું હતું જેમાં જૂનો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે મેક્સિકો સિટીમાં 1940માં ટ્રોટ્સ્કી પર કરવામાં આવેલા હુમલામાં તેઓ સાગરીત હતા. નેરુદા 1964ના નોબેલ પારિતોષિક માટે ઉમેદવાર છે તે જાહેર થયા બાદ આ અભિયાન વધુ તીવ્ર બન્યું હતું, જે પારિતોષિક અંતે જીન-પૌલ સાર્ટેને મળ્યું હતું.
સ્પેનના ગૃહ યુદ્ધમાં પોતાના અનુભવ પરથી ટેકો મેળવીને નેરુદાએ તેમની પેઢીના ડાબેરી વિચારધારા ધરાવતા અનેક બૌદ્ધિકોની જેમ જોસેફ સ્ટાલિનના સોવિયેત યુનિયનના પ્રશંસા કરવા લાગ્યા. આંશિક રીતે તેનું કારણ નાઝી જર્મનીને હરાવવામાં તેમની ભૂમિકા હતી. અને નુએવો કેન્ટો ડી એમોર એ સ્ટાલિનગ્રાડો ). પાબ્લો નેરુદાને હિટલરના સૌથી મહાન પતન પૈકી એક માટે શ્રેય અપાય છે, “સાહિત્યિક હુમલો” અથવા કેટલાક કહે છે તેમ “ચહેરા પર મુક્કો”ના કારણે હિટલર આત્મ હત્યા કરવા માટે પ્રેરાયો હોવાનું માનવામાં આવે છે. કલાકાર પાબ્લો પિકાસોને કાર્ય માટે શ્રેય આપવામાં આવે છે અને પાબ્લો નેરુદાને પિકાસોની કબુલાતના દાયકાઓ સુધી તે મળ્યું ન હતું. 1953માં નેરુદાને સ્ટાલિન શાંતિ પુરસ્કારથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા. તે જ વર્ષે સ્ટાલિનના મૃત્યુ બાદ નેરુદાએ તેમના પર એક ઉર્મીકાવ્ય રચ્યું, જેમ તેમણે ફલ્જેન્સિયો બાટિસ્ટા અને પછી ફિડેલ કાસ્ટ્રો માટે પ્રશંસાના ગીત લખ્યા હતા.
કેટલાક સપ્તાહ બાદ નેરુદા ગુપ્તવાસમાં જતા રહ્યા આગામી તેર મહિના સુધી તેઓ અને તેમના પત્ની ટેકેદારો અને પ્રશંસકોના એક પછી એક ઘરમાં છુપાતા રહ્યા હતા. ગુપ્તવાસ દરમિયાન સેનેટર નેરુદાને પદ પરથી હટાવાયા હતા અને સપ્ટેમ્બર 1948માં સામ્યવાદી પક્ષને લે ડી ડિફેન્સા પર્મેનન્ટે ડી લા ડેમોક્રેસિયા હેઠળ સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધિત કરવામાં આવ્યો હતો, જે કાયદાને ટીકાકારોએ લે માલ્ટીડા ગણાવ્યો હતો, જેમાં 26,000 લોકોને કાયમ માટે મતદારયાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા હતા જેથી તેમનો મતદાનનો અધિકાર છીનવી લેવાયો હતો. નેરુદા ત્યાર બાદ દક્ષિણ ચિલીમાં વાલ્ડિવિયા ગયા હતા. વાલ્ડિવિયાથી તેઓ ફંડો હુઇશું પહોંચ્યા હતા જે હુઇશે લેકની બાજુમાં આવેલી એક વન્ય મિલકત હતી. માર્ચ 1949માં તેઓ ઘોડાની પર સવાર થઇને એન્ડેસ પર્વતમાળા પરથી લિલપેલા પાસમાંથી પસાર થઇને આર્જેન્ટિના પહોંચ્યા ત્યારે તેમના ગુપ્તવાસનો અંત આવ્યો હતો. નોબેલ પુરસ્કાર સ્વીકારવાના પ્રવચન વખતે તેમણે ચિલીમાંથી ભાગી છુટવાની નાટ્યાત્મક ઘટનાને યાદ કરી હતી.
બાળપણમાં નેરુદાને તેમની સ્વર્ગીય માતાના મધ્ય નામ પરથી “નેફતાલી” નામ આપવામાં આવ્યું હતું. લેખન અને સાહિત્યમાં નેરુદાની રૂચિ સામે તેમના પિતાનો વિરોધ હતો, પરંતુ નેરુદાએ અન્ય લોકો પાસેથી પ્રોત્સાહન મેળવ્યું જેમાં નોબેલ પારિતોષિક વિજેતા ગેબ્રિયેલા મિસ્ત્રાલ સામેલ હતા જેઓ સ્થાનિક કન્યા શાળાનું વડપણ કરતા હતા. તેમની પ્રથમ પ્રકાશિત કૃતિ તેમણે સ્થાનિક દૈનિક પત્ર લા મેનાના માટે તેર વર્ષની ઉંમરે લખેલો નિબંધઃ હતો. 1920 સુધીમાં તેમણે ઉપનામ પાબ્લો નેરુદા ધારણ કરી લીધું ત્યાં સુધીમાં તેઓ કવિતાઓ, ગદ્ય અને પત્રકારત્વના પ્રકાશિત લેખક હતા. તેમણે પોતાનું ઉપનામ ધારણ કર્યું આંશિક રીતે કારણ કે તે પ્રચલિત હતું અને આંશિક રીતે પોતાના પિતાથી કવિતાઓ છુપાવવા માટે, જેઓ એક અક્કડ વ્યક્તિ હતા જેઓ ઇચ્છતા હતા કે તેમનો પુત્ર ‘વ્યવહારુ’ વ્યવસાય અપનાવે. તેમનું ઉપનામ ચેક લેખક અને કવિ જેન નેરુદા પરથી લેવામાં આવ્યું હતું, પાબ્લો નામ પૌલ વેર્લેઇન પરથી ઉતરી આવ્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે.
1946માં રેડિકલ પાર્ટીના પ્રમુખપદના ઉમેદવાર ગેબ્રિયેલ ગોન્ઝાલેઝ વિડેલાએ નેરુદાને તેમના પ્રચાર મેનેજર તરીકે કામ કરવા જણાવ્યું હતું. ગોન્ઝાલેઝ વિડેલાને ડાબેરી પક્ષોના સંગઠનનો ટેકો હતો અને નેરૂલાએ તેમના માટે ઉત્સાહપૂર્વક પ્રચાર કર્યો હતો. જોકે, એક વાર સત્તામાં આવ્યા બાદ ગોન્ઝાલેઝ વિડેલા સામ્યવાદી પક્ષ વિરોધી બની ગયા. ઓક્ટોબર 1947માં લોટા ખાતે સામ્યવાદીઓની આગેવાની હેઠળ ખાણિયાઓની હડતાલને હિંસક રીતે દબાવી દેવાયા ત્યારે સેનેટર નેરુદા માટે હદ આવી ગઇ હતી. હડતાલ પર ઉતરેલા ખાણિયાઓને ટાપુની લશ્કરી જેલો અને પિસાગુઆ શહેરના કોન્સિન્ટ્રેશન કેમ્પમાં ભરી દેવાયા હતા. નેરુદા દ્વારા ગોન્ઝાલેઝ વિડેલાની ટીકાના ભાગરૂપે 6 જાન્યુઆરી, 1948ના રોજ ચિલીની સેનેટમાં નેરુદાએ એક નાટ્યાત્મક પ્રવચન આપ્યું જે યો એક્યુસો તરીકે ઓળખાયું હતું, આ પ્રવચન દરમિયાન તેમણે ખાણિયા અને તેમના પરિવારજનોના નામ વાંચી સંભળાવ્યા હતા જેમને કોન્સિન્ટ્રેશન કેમ્પમાં પૂરવામાં આવ્યા હતા.
નેરુદા જેમને ટેકો આપતા હતા તે પેડ્રો એગ્વેઇર સેર્ડા 1938માં પ્રમુખ પદે ચૂંટાઇ આવ્યા બાદ તેમને પેરિસમાં સ્પેનના ઇમિગ્રેશનમાં વિશેષ દૂત તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. નેરુદાને ત્યાં જે જવાબદારી આપવામાં આવી હતી અને જેના માટે તેમણે કહ્યું, “અત્યાર સુધીમાં મેં લીધેલી આ સૌથી ઉમદા જવાબદારી હતી”, તે કામ હતું 2000 સ્પેનિશ શરણાર્થીઓને વિનિપેગ નામની જૂની હોડી પર બેસાડીને ચિલી મોકલવા જેમને ફ્રેન્ચ દ્વારા ગંદા કેમ્પમાં ગોંધી રાખવામાં આવ્યા હતા. નેરુદા પર ઘણી વાર આરોપ મૂકવામાં આવે છે કે તેમણે માત્ર સામ્યવાદીઓને ઇમિગ્રેશન માટે પસંદ કર્યા હતા જ્યારે રિપબ્લિકન વતી લડનારા અન્ય લોકોને બાકાત રાખ્યા હતા, પરંતુ બીજા લોકો આ આરોપો નકારી કાઢતા કહે છે કે નેરુદાએ અંગત રીતે અમુક સેંકડો લોકોને જ પસંદ કર્યા હતા જ્યારે બાકીનાને દેશવટો ભોગવતી સ્પેનિશ રિપબ્લિક સરકારના પ્રમુખ જુઆન નેગરિન દ્વારા રચાયેલી સર્વિસ ફોર ઇવેક્યુએશન ઓફ સ્પેનિશ રેફ્યુજીસ દ્વારા પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા.
તેમના આક્રમક સ્ટાલિનવાદના કારણે નેરુદા અને તેમના લાંબા સમયના મિત્ર ઓક્ટાવિયો પાઝ વચ્ચે તિરાડ પડી હતી જેમણે ટિપ્પણી કરી હતી કે નેરુદા વધુને વધુ સ્ટાલિનવાદી બનતા ગયા હતા, જ્યારે સ્ટાલિનમાં મારો વધુને વધુ મોહભંગ થયો હતો .[1939માં નાઝી-સોવિયેત રિબનટ્રોપ-મોલોટોવ સંધિ વખતે આ મતભેદ સપાટી પર આવ્યા હતા જ્યારે તેઓ સ્ટાલિનને લઇને દલીલો કરવામાં લગભગ મારામારી પર ઉતરી પડવાના હતા. પાઝ હજુ પણ નેરુદાને “પોતાની પેઢીના સૌથી મહાન કવિ” માનતા હતા, પરંતુ એલેક્ઝાન્ડર સોલ્ઝેનિત્સીન પર એક નિબંધમાં તેમણે લખ્યું હતું કે તેઓ જ્યારે નેરુદા અને અન્ય પ્રખ્યાત સ્ટાલિનવાદી લેખકો અને કવિઓ વિશે વિચારે છે ત્યારે ઇન્ફર્નો માંથી ચોક્કસ ફકરા વાંચતી વખતે મારા રુંવાટા ઉભા થઇ જાય છે. નિઃશંક રીતે તેમણે સારા ઇરાદાથી શરૂઆત કરી હતી પરંતુ તર્કહીન રીતે એક પછી એક પ્રતિબદ્ધતામાં તેમણે પોતાની જાતને જુઠાણા, અસત્ય, બનાવટ, ખોટા સોગંદમાં ફસાયેલી દીધી અને અંતે પોતાનો આત્મા ગુમાવી બેઠા.
સ્પેનમાં ગૃહ યુદ્ધ ફાટી નીકળ્યું ત્યારે નેરુદા પ્રથમ વાર રાજકારણમાં સંપૂર્ણ વ્યસ્ત થઇ ગયા હતા. સ્પેનિશ ગૃહ યુદ્ધ વખતના અને ત્યાર પછીના અનુભવો બાદ તેઓ વિશિષ્ટ, ખાનગી લક્ષ્ય સાથેના શ્રમથી સામુહિક જવાબદારી અને વધુ સારા સંગઠન તરફના શ્રમ તરફ વળ્યા. નેરુદા એક પ્રખર સામ્યવાદી બન્યા અને આજીવન રહ્યા. તેમના સાહિત્યિક મિત્રોનું ઉદ્દામવાદી ડાબરી રાજકારણ તથા ડેલ કેરિલનું રાજકારણ તેમાં યોગદાન આપનારું પરિબળ હતું, પરંતુ ફ્રાન્સિસ્કો ફ્રાન્કોને વફાદાર દળો દ્વારા ગાર્સિયા લોર્કાને દેહાંતદંડ આપવાની ઘટના સૌથી મહત્ત્વનું પરિબળ સાબિત થઇ. પોતાના પ્રવચન અને લખાણ દ્વારા નેરુદાએ રિપબ્લિકનને પોતાનો ટેકો આપ્યો અને ઇસ્પાના એન એલ કોરાઝોન નામે કાવ્ય સંગ્રહ પ્રકાશિત કર્યો. નેરુદાના પત્ની અને બાળક મોન્ટે કાર્લો રહેવા જતા રહ્યા જેમને તેઓ ત્યાર બાદ કદી જોઇ ન શક્યા. પત્નીને છોડ્યા બાદ તેઓ ફ્રાન્સમાં પૂર્ણ સમય માટે ડેલ કેરિલની નજીક રહ્યા.