polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ધ્રુવીય રીંછ આર્ક્ટિક સર્કલ અને આસપાસના વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે. તેના સુદૂર આવાસમાં મનુષ્યના વિકાસની ગેરહાજરીને લીધે,તેણે તેની મૂળ સીમાને હાલના બીજા કોઇ પણ માંસાહારીઓ કરતા વધુ જાળવી રાખી છે. જ્યારે 88 ઉત્તરમાં તેઓ દુર્લભ છે,ને સાબિત કરે છે કે તેઓ સંપૂર્ણ આર્ક્ટિકથી લઇને દક્ષિણે કેનેડાની જેમ્સ ખાડી સુધી ફેલાયેલ છે. તે ક્યારેક બહોળા પ્રમાણમાં દરિયાએ બરફ સાથે તણાઇ જાય છે,અને તેમને કોઇ કોઇ વખત દૂર દક્ષિણે નોર્વેની મુખ્યભૂમિ બેર્વેલગ સુધી અને ઓખોટસ્ક સાગરમાં કુરીલ દ્વીપો સુધી જોવા મળ્યાં છે. મોટા ભાગની સેમાઓના કરાયેલ નબળા નિરીક્ષણોને લીધે રીંછની વૈશ્વિક અસ્તીનો અંદાજ લગાવવો મુશ્કેલ છે,જોકે જીવવૈજ્ઞાનિકો વિશ્વભરમાં 20,000-25,000 ધ્રુવીય રીંછો હોવાનો કામચલાઉ અંદાજ વાપરે છે.
ધ્રુવીય રીંછની સૌથી સામાન્ય શિકાર પદ્ધતિને "સ્થિર શિકાર " કહે છેઃઆ રીંછ સીલના શ્વાસ લેવા માટેના છિદ્રને શોધવા માટે તેની ઉત્તમ ઘ્રાણ સંવેદનાનો ઉપયોગ કરે છે,અને પેટે સરકીને ચૂપચાપ નજીક જઈ સીલના દેખાવાની રાહ જોવે છે. સીલ ઉચ્છ્‌વાસ કાઢે ત્યારે,રીંછ તેના શ્વાસને સૂંઘી,છિદ્રમાં આગલો પંજો નાખી,અને તેને બરફ પર બહાર ઘસડી લાવે છે. ધ્રુવીય રીંછ સીલની ખોપડીને કચડવા તેના માથા પર બચકું ભરીને મારી નાખે છે. ધ્રુવીય રીંછ બરફ પર આરામ કરતી સીલનો પીછો કરીને પણ શિકાર કરે છે:સીલને જોયા બાદ ધ્રુવીય રીંછ સુધી ચાલે છે ,અને પછી સરકે છે. જો સીલનું ધ્યાન ન જાય,તો રીંછ સીલની જેટલું નજીક જાય છે અને પછી અચાનક હુમલો કરવા ઢળી જાય છે. શિકારની ત્રીજી રીત છે માદાએ બરફમાં બનાવેલ જન્મ ગુફા પર છાપો મારવો.
સમસ્યા એ છે કે કેનેડામાં ધ્રુવીય રીંછના શિકારની મર્યાદાનું વ્યવસ્થાપન,શિકાર રમતો હતોત્સાહિત થાય એ રીતે કરાય છે,જે ટૂંકા ગાળામાં માર્યા ગયેલ રીંછોની સંખ્યામાં વધારો કરશે. કેનેડા,દર વર્ષે રમત અને નિર્વાહ શિકાર માટે પરવાનગીની એક નિશ્ચિત સંખ્યા ફાળવે છે,અને એમાંથી જેનો ઉપયોગ શિકાર-રમતો માટે ન કરાયો હોય એને પુન: સ્થાનિક લોકોને નિર્વાહ શિકાર કરવા માટે ફાળવવામાં આવે છે. જ્યાં વતની સમુદાયો તેમને દર વર્ષે પરવાનગી હોય એટલા બધા જ ધ્રુવીય રીંછને મારી નાખે છે,અને ધ્રુવીય રીંછને મારવાની પરવાનગી ધરાવતા શિકારી ખેલાડીઓમાંથી લગભગ અડધા જ એક ધ્રુવીય રીંછને મારે છે. જો શિકારી ખેલાડી ધ્રુવીય રીંછ પોતાની પરવાનગી પૂરી થાય એ પહેલા ધ્રુવીય રીંછને ન મારે તો ,પરવાનગી અન્ય શિકારીના નામે થઈ ન શકે.
ધ્રુવીય રીંછને ઘણી વાર દરિયાઈ સસ્તન કહે છે કારણકે તે વર્ષના ઘણા માસ દરિયામાં વિતાવે છે. તે મહાદ્વીપીય જળમગ્ન સીમા પર પાણીને ઢાંકતા વાર્ષિક દરિયાઈ બરફ અને આર્ક્ટિક અંતર-દ્વીપીય દ્વીપસમૂહને રહેઠાણ તેરીકે પસંદ કરે છે. આ ક્ષેત્રો,જે "આર્ક્ટિક જીવન વૄત્ત" તરીકે જાણીતા છે,તે ઉચ્ચ આર્ક્ટિકના ઊંડા પાણી કરતા ઉચ્ચ્જૈવ ઉત્પાદકતા ધરાવે છે. ધ્રુવીય રીંછમાં વારંવાર એવા ક્ષેત્રો તરફ જતા જોવા મળે છે જ્યાં સમુદ્રી હિમ અને પાણી ભેગા થતા હોય,્જેમકે પોલિન્યા અને લીડ્‌સ, ,જ્યાં એ સીલનો શિકાર કરે છે જે તેનો મુખ્ય આહાર છે. એથી ધ્રુવીય રીંછ,મુખ્યત્વે ધ્રુવીય બરફના પરિધમાં રહે છે,નહિં કે ઉત્તર ધ્રુવ પાસે ધ્રુવીય બેસિનમાં જ્યા સીલની ગીચતા ઓછી છે.
15 મેં 2008ના રોજ,યુ.એસે.નાશપ્રાય પ્રજાતિ ધારાહેઠળ ધ્રુવીય રીંછને લુપ્તપ્રાય પ્રજાતિની યાદીમાં મૂક્યું અને બધા ધ્રુવીય રીંછ પારિતોષિકોની પર પ્રતિબંધ મૂક્યો. દરિયાઇ સસ્તન ધારા હેઠળ,ધ્રુવીય રીંછમાંથી બનેલ ઉત્પાદનોની આયાતની 1972થી 1994 સુધી મનાઈ કરવામાં આવી,અને 1994થી 2008 સુધી પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો. આ પ્રતિબંધ હેઠળ,કેનેડામાં શિકાર અભિયાનોમાં પ્રાપ્ત શિકાર રમતોનાં પારિતોષિકોને આયાત કરવા માટે સંયુક્ત રાજ્યો મત્સ્ય અને વન્યજીવન સેવાપાસેથી પરવાનગી આવશ્યક હતી. આ પરવાનગી પ્રક્રિયામાં એ જરૂરી હતું કે રીંછને ધ્વનિ વ્યવસ્થાપન નિયમો પર આધારિત ક્ષેત્રમાંથી લેવાયું હોય. 1994 પછી,800થી વધુ શિકાર-રમતવાળા ધ્રુવીય રીંછ પારિતોષિકોને અમેરિકામાં આયાત કરાયા.
ધ્રુવીય રીંછ ભાગ્યે જ 25 વર્ષથી વધુ જીવી શકે છે. નોંશેલ માહિતી મુજબ સૌથી વૃદ્ધ વન્ય રીંછ 32 વર્ષની વયે મૃત્યુ પામ્યું.જ્યારે સૌથી વૃદ્ધ બંદી માદા હતી જે 1991માં 43 વર્ષની વયે મરણ પામી. સૌથી વૃદ્ધ જીવિત ધ્રુવીય રીંછ એસિનીબોઇન પાર્ક પ્રાણીસંગ્રહાલયનું ડેબી છે,જે કદાચ ડિસેમ્બર,1966 માં જન્મ્યું હતું. વન્ય પુખ્ત ધ્રુવીય રીંછના મૃત્યુના કારણો વિશે પૂરી જાણકારી નથી,કેમકે આ પ્રજાતિના શીત આવાસમાં ભાગ્યે જ મૃતદેહ મળી આવે છે. જંગલમાં,વૃદ્ધ ધ્રુવીય રીંછ અંતે ખૂબ નબળા બની જાય છે અને શિકાર ન પકડી શકવાને લીધે,ધીમે-ધીમે ભૂખમરાથી મરણ પામે છે. બની શકે કે અકસ્માતમાં કે લડાઈમાં ઘાયલ ધ્રુવીય રીંછ મૃત્યુ પામે અથવા અસરકારક રીતે શિકાર કરવા અસમર્થ બનતા,ભૂખમરો વેઠે.
ધ્રુવીય રીંછ એક ખૂબ શક્તિશાળી શિકારી છે. તે એક પુખ્ત વોલરસને મારી શકે છે,છતા તે ભાગ્યે જ તેઓ પ્રયત્ન કરે છે,કેમ કે વોલરસ રીંચના વજનના બમણા કરતા વધુ વજન ધરાવે છે. ધ્રુવીય રીંછે શ્વસન છિદ્રો પર હુમલો કરીને,બેલુગા વ્હેલનો પણ શિકાર કર્યો છે. વ્હેલ વોલરસ જેટલા જ કદની અને રીછ માટે તેમને કાબૂમાં કરવી લગભગ એટલી જ મુશ્કેલ હોય છે. આર્ક્ટિકમાં મોટા ભાગના સ્થળચર ભૂમિ પર ધ્રુવીય રીંછથી વધુ ઝડપે દોડી શકે છે કારણકે ધ્રુવીય રીંછનુ શરીર જલ્દી અતિ ગરમ થઇ જાય છે. કેટલાંક ક્ષેત્રોમા,વોલારસના બચ્ચા અને મૃત પુખ્ત વોલરસના મૃતદેહ ધ્રુવીય રીંછના આહારના પૂરક હોય છે,જેની ચરબી સડી જાય ત્યારે પણ રીંછ સહેલાઈથી ઓહિયા કરી જાય છે.
વૈશ્વિક ઉષ્ણતાની અસરો,ધ્રુવીય રીંછની દક્ષિણ સીમાએ સૌથી વધુ છે,અને આ ખરેખર એ જ ક્ષેત્ર છે જ્યાં સ્થાનિક વસ્તીમાં સારો એવો ઘટાડો જોવા મળ્યો. સીમાના એક દક્ષિણ ભાગે પશ્ચિમ હડસન ખાડીની ઉપ-વસ્તી,ધ્રુવીય રીંછની એવી ઉપ-વસ્તી છે કે જેનું નિરીક્ષણ સૌથી સારી રીતે કરાયું છે. આ ઉપ-વસ્તી,વસંતના અંતે પ્રચુર માત્રામાં ગોળાકાર સીલ ખાય છે,જ્યારે નવા-નવા સ્તનપાનથી દૂર કરેલ અને સરળતાથી શિકાર બની શકે એવા સીલના બચ્ચા પુષ્કળ હોય છે. વસંતના અંતે જયારે બરફ પીગળીને તૂટવા લાગે ત્યારે ધ્રુવીય રીંછ માટે શિકારની મોસમ પૂરી થાય છે,અને તેઓ સમુદ્ર પાછો જામે ત્યાં સુધી નિરાહારી કે અલ્પાહારી રહે છે.
ધ્રુવીય રીંછ ધરતી પરનું સૌથી મોટું માંસાહારી છે,જે સાઈબેરિયન વાઘના બમણા કરતા વધુ મોટુ છે. કોડિએક રીંછ સાથે તે ધરતીના સૌથી મોટા શિકારી નુ પદમાં ભાગીદાર છે. પુખ્ત નરનું વજન 350-680 કિગ્રા અને લંબાઇમાં છે. પુખ્ત માદા નરથી આશરે અડધા કદની હોય છે અને સમાન્ય રીતે વજનમાં અને લંબાઇમાં હોય છે. ગર્ભવતી હોય ત્યારે,તો પણ,તેમનું વજન જેટલું હોઈ શકે છે. ધ્રુવીય રીંછ સસ્તનોમાં સૌથી વધુ દ્વિરૂપી લૈંગિકતાવાળા છે,જેની આગળ ફક્ત પિનીપેડ છે. નોંધેલ સૌથી મોટા ધ્રુવીય રીંછનુ કહેવાતુ વજન હતું,આ એક નર હતો જેને 1960માં ઉત્તરપશ્ચિમ અલાસ્કામાં કોટજેબુ સાઉન્ડમાં ગોળીથી વિંધી નખાયો.
તાજેતરના મોટા ભાગના નિરીક્ષણો દર્શાવે છે કે ભૂરા રીંછના કેટલાક ક્લેડ અન્ય ભૂરા રીંછ કરતા,ધ્રુવીય રીંછ સાથે વધુ નજ્દીકી સંબંધ ધરાવે છે, અર્થાત ધ્રુવીય રીછ,અમુક પ્રજાતિ કલ્પના મુજબ સાચી પ્રજાતિ નથી. ઉપરાંત,ધ્રુવીય રીંછ,પ્રજનનક્ષમ ભૂરા ધ્રુવીય રીંછની ઉત્પત્તિ માટે ભૂરા રીંછ સાથે વંશવૃદ્ધિ કરી શકે છે,જે દર્શાવે છે કે તેઓ હમણા જ અલગ પડેલ છે અને જનીનીક સામ્યતાઓ ધરાવે છે. જોકે, બંને પ્રજાતિઓમાંથી કોઇ પણ એકબીજાના સ્થાન પર વધુ દિવસો જીવિત રહી શકતા નથી અને એમનુ આકારશાસ્ત્ર,ચયાપચય,સમાજિક વ્યવહાર અને ખાનપાન,અને અન્ય પ્રરૂપી વિશેષતાઓ અલગ છે,બંને રીંછને સામાન્ય રીતે અલગ પ્રજાતિઓ તરીકે વર્ગીકૃત કરાય છે.
પ્રણય અને સંભોગ મે અને એપ્રિલમાં દરિયાઇ બરફ પર થાય છે,જ્યારે ધુવીય રીંછો સીલ્ના શિકાર માટેના શ્રેષ્ઠ ક્ષેત્રમાં એકઠા થાય છે. નર પ્રજનન યોગ્ય માદાનો કે વધુ સુધી પીછો કરે છે,અને મળ્યા બાદ બીજા નરો સાથે પ્રજનન માટેના અધિકારો માટે તીવ્ર લડાઈ કરે છે,લડાઇઓ કે જે ઉઝરડાં અને તૂટેલ દાંતોમા પરિણમે છે. ધ્રુવીય રીંછની પ્રજનન પ્રણાલી બહુપત્નીત્વવાળી હોય છે;માતાઓ અને બચ્ચઓ પરના હાલના આનુવાંશિક પરીક્ષણોમાં,જોકે,એવા કિસ્સા બહાર આવ્યા છે કે જેમાં એકસાથે જન્મેલ બચ્ચાઓનાં પિતા અલગ હતા. સાથીઓ સાથે રહે છે અને એક આખા સપ્તાહમાં વારંવાર સંભોગ કરે છે,સંભોગની ક્રિયા માદામાં અંડોત્સર્જન પ્રેરે છે.
2008માં,વર્લ્ડ કન્ઝર્વેશન યુનિયન ના અહેવાલ અનુસાર ધ્રુવીય રીંછની વૈશ્વિક વસ્તી 20,000થી 25,000,અને ઘટી રહી છે. 2006માં, આઈ.યુ.સી.એને.ધ્રુવીય રીંછને પ્રજાતિ ન્યૂનતમ ચિંતાની પ્રજાતિમાંથી નાજુક પ્રજાતિમાં પદુન્નત કર્યું. તેને દર્શાવ્યું કે "ત્રણ પેઢીમાં વસ્તીમાં 30% ઘટવાની આશંકા",મુખ્યત્વે વૈશ્વિક ઉષ્ણતાને લીધે. ધ્રુવીય રીંછ માટેના અન્ય જોખમોમાં ઝેરી પ્રદૂષકો સ્વરૂપે પ્રદૂષણ,વહાણો સાથે ભેટો,મનોરંજક ધ્રુવીય રીંછ દર્શનથી તનાવ,અને તેલ અને ગેસની શોધ અને વિકાસ. આઈ.યુ.સી.એ.ને. કાનૂની અને ગેરકાનૂની શિકાર દ્વારા "અતિ શિકારનું શક્ય જોખમ" પણ દર્શાવ્યું.
વાર્ષિક બરફમાં પાણીના એવા ક્ષેત્ર સામેલ છે જે ઋતુ પરિવર્તન સાથે વર્ષભર દ્રશ્ય અને અદ્રશ્ય થતા રહે છે. આ પરિવર્તનોની પ્રતિક્રિયામાં સીલોએ સ્થળાંતર કરવું પડે છે,અને ધ્રુવીય રીંછે પોતાના શિકારનો પીછો કરવી અતિ આવશ્યક છે. હડસનની ખાડી,જેમ્સની ખાડી અને કેટલાક અન્ય ક્ષેત્રોમાં,પ્રત્યેક ઉનાળામાં બરફ પૂરેપૂરો પીગળી જાય છે જે ધ્રુવીય રીંછને ભૂમિ પર જવા મજબૂર કરે છે અને પાછો બરફ જામી જાય ત્યાં સુધી મહિનાઓ રાહ જોવડાવે છે. ચુક્ચી અને બ્યુફોર્ટ સાગરમાં,ધ્રુવીય રીંછને માટે પ્રત્યેક ઉનાળામાં ઉત્તર તરફ પાછા ફરે છે જ્યાં વર્ષભર બરફ જામેલ રહે છે.
રીંછ કુળ ઉર્સિડે,બીજા માંસભક્ષીઓથી 38 કરોડ વર્ષ પહેલા જુદા પડી ગયા હતું. ઉર્સિને ઉપકુળ આશરે 4.2 કરોડ વર્ષ પહેલા ઉદ્‌ભવ્યું હતું. અશ્મિલ અને ડી.એન.એ ના પુરાવા મુજબ,ધ્રુવીય રીંછ ભૂરા રીંછ,ઉર્સસ એક્ટોસ થી ,આશરે 150,000 વર્ષ પહેલા જુદા પડી ગયાં. સૌથી પ્રાચીન અશ્મિલ 130,000થી 110,000 વર્ષ જૂનું જડબાનું અસ્થિ છે જે,2004માં પ્રિન્સ ચાર્લ્સ ફોરલેન્ડમાં મળી આવેલ. અશ્મિલો દર્શાવે છે કે દસથી વીસ હજાર વર્ષ અગાઉ ,ધ્રુવીય રીંછની દાઢ ભૂરા રીંછથી ઘણી ખરી અલગ પડી ગઇ હતી. એવું મનાય છે કે ધ્રુવીય રીંછ,પ્લિસ્ટોસીનમાં હિમાચ્છાદન અવધિ દરમ્યાન ભૂરા રીંછની વસ્તીથી અલગ પડી ગયાં.
સોવિયેત સંઘે 1956માં ધ્રુવીય રીંછના બધા જ શિકાર પર પ્રતિબંધ મોક્યો, છતા ચોરી છુપે શિકાર ચાલુ રહ્યા અને તેને ધ્રુવીય રીંછની વસ્તી માટે ગંભીર ખતરો મનાય છે. હાલના વર્ષોમાં, દરિયાઈ હિમ સંકોડાઈ જતા ધ્રુવીય રીંછ ચુકોટકામાં તટવર્તી ગામોમાં આવવા લાગ્યા છે, જેનાથી મનુષ્યો પર ખતરો વધ્યો છે અને સાથે એ ચિંતા પણ વધી છે કે ગેરકાયદેસર શિકારમાં વધારો થઇ શકે છે. 2007માં,રશિયન સરકારે ફક્ત ચુકોટકાના વતનીઓ મટે નિર્વાહ શિકાર કાયદેસર બનાવ્યો છે,બચ્ચાઓનો ગેરકાનૂની શિકાર રોકવાના એક ઉપાય તરીકે રશિયાના મુખ્ય સંશોધકોએ અને વર્લ્ડ વાઈડ ફંડ ફોર નેચરે આ પગલાનું સમર્થન કર્યું.
મોટા ભાગનાં સ્થળચર સસ્તનો કરતા ધ્રુવીય રીંછ ચેપી રોગો અને પરોપજીવીઓથી ઓછા અસર પામે છે. ધ્રુવીય રીંછ ખાસ કરીને ત્રિચિનેલ્લા થી સંવેદનશીલ હોય છે,એક પરોપજીવી ગોલકૃમિ જે સ્વ-માંસભક્ષણના માધ્યમથી ફેલાય છે, જોકે ચેપ સામાન્ય રીતે ઘાતક નથી હોતાં. ધ્રુવીય રીંછને હડકવા થયાનો એક જ મામલો નોંધાયો છે,ધ્રુવીય રીંછ વારંવાર આર્ક્ટિક શિયાળનાં સંપર્કમાં આવતા રહેવ છતાં પણ,જે મોટે ભાગે હડકવા ધરાવતાં હોય છે. બેક્ટેરિયલ લેપ્ટોસ્પાઇરોસીસ અને મોર્બિલ્લિવાયરસ નોંધયેલ છે. ધ્રુવીય રીંછને કેટલીક વાર વિવિધ ચર્મ રોગોની સમસ્યા થાય છે,જેનું કારણ ધનરડાં કે અન્ય પરોપજીવી હોઈ શકે.
સમાન્ય રીતે 19 જાણીતી અલગ અલગ ઉપસંખ્યાઓ ઓળખાઇ છે. ઉપ્સંખ્યાઓ ચોક્કસ વિસ્તારોમાં મોસમી વફાદારી દર્શાવે છે,પરંતુ ડી.એન.એ. અધ્યયનો દર્શાવે છે કે તેઓ પ્રજનનની રીતે અલગ નથી. તેર ઉત્તર અમેરિકન ઉપસંખ્યાની સીમા,દક્ષિણે બ્યુફોર્ટ સાગરથી લઇને હડસનની ખાડી અને પૂર્વમાં પશ્ચિમ ગ્રીનલેન્ડ બફીનની ખાડી સુધી છે અને વૈશ્વિક વસ્તીમાં 70%નો ફાળો આપે છે. યુરેશિયન વસ્તીને,પૂર્વ ગ્રીનલેન્ડ,બેરેન્ટ સાગર,કારા સાગર,લાપ્ટેવ સાગર,ચુક્ચી સાગરની ઉપવસ્તીમાં વિભાજિત કરાઇ છે,જોકે સીમિત ચિહ્ન અને પુનર્ગ્રહણ માહિતીને લીધે આ વસ્તીઓની સંરચના વિષે ઘણી અનિશ્ચિતતાઓ છે.
કેનેડામાં લગભગ 500 રીંછની માનવ દ્વારા હત્યા થઇ જાય છે,એવો દર જેને વૈજ્ઞાનિકોએ અમુક ક્ષેત્રો માટે અસુરક્ષિત માન્યો છે,ખાસ કરીને બફીન ખાડી. 1970થી કેનેડાએ સ્થાનિક ભોમિયા અને શ્વાન સ્લેજ ટુકડી સાથે ખેલાડી શિકારીઓને અનુમતિ આપી હતી , પણ આ અભ્યાસ 1980ના દસકા સુધી સામાન્ય નહોતો. ખેલાડી શિકારીઓનું માર્ગદર્શન,દેશી સમુદાયો માટે,જેની આર્થિક તકો ઓછી છે તેમને સાર્થક રોજગારી અને આવકનો મહત્વનો સ્રોત પૂરો પડે છે. શિકારની રમતો સીડીએન ઉત્તરી સમુદાયોમાં $ 20,000થી $ 35,000 લઇ આવી શકે છે,જે હાલમાં મોટે ભાગે અમેરિકન શિકારીઓ દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે.
ધ્રુવીય રીંછ અતિ વિક્સિત ઘ્રાણ સંવેદના ધરાવે છે,જે સીલને આશરે દૂરથી અને બરફ નીચેથી શોધી શકે છે. એની શ્રવણ ક્ષમતા પણ મનુષ્ય જેટલી જ તીવ્ર હોય છે,અને એની દૂર-દ્રષ્ટિ પણ ઘણી સારી છે. ધ્રુવીય રીંછ એક શ્રેષ્ઠ તરવૈયું છે અને તે ખુ્લ્લા આર્ક્ટિક જળમાં જમીનથી દૂર સુધી જોવા મળેલ છે. પોતાના ઉછાળ પૂરા પાડતા શરીર વડે,તે પ્રચલન માટે તેના મોટા આગલા પંજાના ઉપયોગથી ડોગ પેડલ પદ્ધતિથી તરે છે. ધ્રુવીય રીંછ 6 માઇલ/કલાકની ઝડપે તરી શકે છે. ચાલતી વખતે,ધ્રુવીય રીંછની ચાલ ધીમી હોય છે,અને તે 50.5 કિમી/કલાક ની સરેરાશ ગતિ જાળવે છે.
પુખ્ત રીંછ ફ્ક્ત સીલની કેલરીયુક્ત ચામડી અને ચરબી ખાય છે,જ્યારે નાના રીંછ પ્રોટીનયુક્ત લાલ માંસનું ખાય છે. સમ-પુખ્ત રીંછ,જે પોતાની માતાથી સ્વતંત્ર તો થઇ ગયા છે પણ સીલનો સફળતાપૂર્વક શિકાર કરવા માટે પુરતા અનુભવ અને દેહ આકાર પ્રાપ્ત નથી કર્યાં,એમના માટે બીજા રીંછોના મારણના અવશેષ પર આધાર રાખવો એ પોષણનો અગત્યનો સ્રોત છે. જો સમપુખ્ત રીંછો સીલને મારે પણ તેમનાથી મોટા ધ્રુવીય રીછોથી તેની રક્ષા ન કરી શકે તો તેઓને અડધા ખાધેલ સીલના મડદા પર આધાર રાખવા મજબૂર થવુ પડે છે. ખાઇ લીધા બાદ,ધ્રુવીય રીંછ બરફ કે પાણીથી પોતાને ધોવે છે.
ધ્રુવીય રીંછ ભાગ્યે જ કોઈ શિકારી સાથે સંઘર્ષમાં ઉતરે છે,જોકે હમણાં ધ્રુવીય રીંછના પ્રદેશમાં ભૂરા રીંછના અતિક્રમણે શત્રુતાપૂર્ણ દ્વંદ્વને પ્રેર્યું છે. ભૂરા રીંછ મડદા પરના વિવાદોમાં ધ્રુવીય રીંછ પર વર્ચસ્વ ધરાવે છે,અને ભૂરા રીંછોની ગુફામા ધ્રુવીય રીંછના મૃત બચ્ચા મળી આવ્યાં છે. ધ્રુવીય રીંછને ભાગ્યે જ વરુઓનો સામનો કરવો પડે છે,છતાં વરુઓના જૂથે ધ્રુવીય રીંછનાં બચ્ચાઓને મારી નાખ્યાંના બે કિસ્સ નોંધાયા છે. ધ્રુવીય રીંછ કેટલીક વાર આર્ક્ટિક પરોપજીવીઓ અલાસ્કોઝીટ્સ એન્ટાર્કટિકસ ના આશ્રયદાતા બને છે.
સામાન્ય રીતે પુખ્ત ધ્રુવીય રીંછ એકાંત જીવન જીવે છે. છતાં,તેઓ ઘણી વાર કલાકો સુધી સાથે રમતા અને ભેટીને સૂતાં પણ જોવા મળ્યા છે. અને ધ્રુવીય રીંછની પ્રાણીશાસ્ત્રી નિકિતા ઓવ્સિઅનિકોવે પુખ્ત નર "સુ-વિકસિત મિત્રતા" ધરાવતા હોવાનું વર્ણવ્યું છે. બચ્ચાં પણ રમતિયાળ હોય છે. ખાસ કરીને યુવા નરોમાં,રમતમાં થતી લડાઈ પછીના જીવનમાં પ્રજનન માટેની ગંભીર સ્પર્ધાના અભ્યાસનું માધ્યમ હોઈ શકે. ધ્રુવીય રીંછોમાં સ્વોચ્ચારણની એક વિસ્તૃત શ્રુંખલા જોવા મળે છે,જેમાં ગર્જના,ચીસ,ખુશી,દુઃખનો સમાવેશ થાય છે.
20મી સદીના ઉત્તરાર્ધમાં,શિકાર અને ફસાવવાની યાંત્રિક અને અતિ શક્તિશાળી કાર્યક્ષમ પદ્ધતિઓ ઉત્તર અમેરિકામાં પણ વપરાવા લાગી. ધ્રુવીય રીંછોનો સ્નોમોબાઈલ્સ,આઇસબ્રેકર્સ,અને હવાઇ જહાજ દ્વારા પીછો કરવામાં આવતો હતો,તાજેતરમાં આ અભ્યાસને 1965ના ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ ના સંપદકીયમાં "એક ગાયને મશીનગન દ્વારા મારવા જેટલું ખેલદિલી ભર્યા" તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યું.
ગ્રીનલેન્ડમાં,આ પ્રજાતિ માટેના નિયંત્રણો સૌપ્રથમ 1994માં શરૂ કરાયા,અને એક વહીવટી આદેશ દ્વારા વિસ્તૃત કરવામાં આવ્યાં. 2005 સુધી,ગ્રીનલેન્ડે સ્થાનિક લોકો માટે કોઇ જ મર્યાદા મૂકી નહોતી. 2006મા તેણે 150ની એક મર્યાદા નક્કી કરી. પહેલી વાર તેણે મનોરંજન શિકાર માટેની મંજૂરી આપી. અન્ય વ્યવસ્થાઓમાં,માતાઓ અને બચ્ચાઓનું વર્ષ પર્યંત સંરક્ષણ,પ્રયુક્ત હથીયારો પર પ્રતિબંધ અને શિકારની સૂચી બનાવવા વિવિધ વહીવટી જરૂરિયાતોનો સમાવેશ થતો હતો.
જિજ્ઞાસુ અને મૃતોપજીવી પ્રાણી હોઇ,તેઓ ધ્રુવીય રીંછ જયારે મનુષ્યના સંપર્કમાં આવે છે ત્યારે કચરો ફંફોસે છે અને ખાય છે. ધ્રુવીય રીંછ તેમને જે ખતરનાક પદાર્થો સહિત તમને જે મળે તે દરેક વસ્તુને ખાઈ લે છે,જેમ કે સ્ટાયરોફૉમ,પ્લાસ્ટિક,કાર બેટરીઓ,ઈથિલીન ગ્લાયકોલ,હાઇડ્રોલિક પ્રવાહી,અને મોટર ઓઇલ. ચર્ચીલ,મેનીટોબામાં રીંછોની સુરક્ષા માટે ઉકરડાને 2006માં બંધ કરી દેવાયો,અને હવે કચરાને પુનઃ ઉપયોગ યોગ્ય બનાવાય છે અથવા થોમ્પસન,મેનીટોબા લઇ જવાય છે.
ધ્રુવીય રીંછને નાશપ્રાયઃ જાતિ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવેલ છે,જેની 19માંથી 8 ઉપસંખ્યામાં ઘટાડો થયેલ છે. દાયકાઓથી,અપ્રતિબંધિત શિકારને લીધે આ જાતિના ભાવિ માટેની આંતરરાષ્ટ્રીય ચિંતામાં વધારો થયો છે,નિયંત્રણો અને મર્યાદાઓ લાગુ પાડ્યા બાદ સંખ્યામાં ફરીથી વધારો થયો છે. હજારો વર્ષોથી,ધ્રુવીય રીંછ,આર્ક્ટિકના વતની લોકોના ભૌતિક,આધ્યાત્મિક અને સાંસ્કૃતિક જીવનનું મહત્વનું અંગ છે,અને ધ્રુવીય રીંછનો શિકાર એમની સંસ્કૃતિનો અગત્યનો ભાગ છે.
1992માં ચર્ચિલ પાસે એક તસ્વીરકારે પોતાના કરતા દસમાં ભાગના કદના કેનેડિયન એસ્કિમો કૂતરા સાથે રમતા ધ્રુવીય રીંછની વ્યાપકરૂપે ફરતી થયેલ તસ્વીરો લીધી. આ જોડી કોઇ દેખીતા કારણ વગર સતત દસ દિવસો સુધી દર બપોરે બિનહાનિકારક રીતે સાથે રમતી રહી,જોકે હોઈ શકે કે શ્વાનનાં ખોરાકમાં ભાગ પડાવવાની આશાએ રીંછ મિત્રતા દેખાડતું હોય. આ રીતની સામાજિક આંતરક્રિયા અસામાન્ય છે;ધ્રુવીય રીંછ માટે કૂતરા પ્રત્યે આક્રમક રીતે વર્તવુ વધુ સામાન્ય છે.
આઈ.યુ.સી.એન. ગ્લોબલ વોર્મિંગને ધ્રુવીય રીછ માટેના સૌથી મોટા ખતરારૂપે સૂચિત કરે છે,દરિયાએ બરફ્ના આવાસ પીગળી જતા તેની પર્યાપ્ત ખોરાક શોધવાની ક્ષમતામાં ઘટાડો થાય છે. આઈ.યુ.સી.એન. મુજબ,"જો વાતાવરણની આ જ હાલત રહી તો ધુવીય રીંછ 100 વર્ષોમાં તેના મોટા ભાગના ક્ષેત્રોમાંથી નાશ થઇ જશે." 14 મે,2008,અમેરિકી આંતરિક વિભાગે લુપ્તપ્રાય પ્રજાતિ અધિનિયમ મુજબ ધ્રુવીય રીંછનો લુપ્તપ્રાય પ્રજાતિની યાદીમાં સમાવેશ કર્યો.
જ્યારે ધ્રુવીય રીંછને મૂળ રૂપે પ્રલેખિત કરવામાં આવ્યા હતા ત્યારે,બે ઉપપ્રજાતિઓ જણાઇ હતી.ઉર્સસ મેરીટીમસ ,17774માં કોન્સ્ટેન્ટિન દ્વારા,ઉર્સસ મેરીટીમસ મેરીનસ 1776માં પીટર સીમોન પલ્લાસ દ્વારા. ત્યાર બાદ આ ભિન્નતાને રદ કરાઇ. એક અશ્મિલ ઉપજાતિ ઓળખવમાં આવી છે. ઉર્સસ મેરીટીમસ ટીરેનસ —ઉર્સસ એર્ક્ટોસ નાં વંશજ પ્લેઇસ્ટોસિન દરમ્યાન લુપ્ત થઇ ગયા. યુ.એમ.ટીરેનસ જીવિત પ્રજાતિ કરતા ઘણા વિશાળ હતાં.
ધ્રુવીય રીંછ અને મનુષ્ય વચ્ચેની સમસ્યાજનક આંતરક્રિયાઓ,જેમકે રીંછનું કચરામાં ખોરાક શોધવું,ઐતિકાસિક રીતે હિમખંડ ખંડન જલ્દી થયુ અને સ્થાનિક ધ્રુવીય રીંછ પ્રમાણમાં પાતળા જણાયા એ વર્ષોમાં વધુ જવા મળી. જેમ જેમ દરિયાઈ બરફ સંકોચાતો જશે અને ભૂખ્યા રીંછ ભૂમિ પર આહાર શોધવાની કોશિશ કરશે તેમ તેમ માનવ-રીંછ વચ્ચે વધતી આંતરક્રિયાઓ,હજી વધવાની આશંકા છે,જેમાં માનવો પર ઘાતક હુમલાનો સમાવેશ થઇ જાય છે.
માદાઓ મોટા ભાગના ક્ષેત્રોમાં ચાર વર્ષની વયે પ્રજનન શરૂ કરી દે છે,અને બ્યુફોર્ટ સમુદ્રમાં પાંચ વર્ષે. સામાન્ય રીતે નર છ વર્ષે લૈંગિક પુખ્તતાએ પહોંચે છે,જોકે માદાઓ માટેની સ્પર્ધા હિંસક છે,ઘણા આઠ કે દસની વાય સુધી પ્રજનન નથી કરતા. હડસનની ખાડીમા કરેલ એક અભ્યાસ પરથી જાણવા મળ્યું કે માદાની પ્રાજનનિક સફળતા અને માદાઓનું પ્રસૂતિ વજન તેમની મધ્ય કિશોર વયે અત્યાધિક હોય છે.
ઓસ્લો કરાર તરીકે પણ જાણીતું,તે શીત યુદ્ધ સમયે આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગનુ વિરલ ઉદાહરણ હતું. જીવવૈજ્ઞાનિક ઇયાન સ્ટર્લીંગેટિપ્પણી કરી કે, "ઘણા વર્ષો સુધી,સમગ્ર આર્ક્ટિકમાં ધ્રુવીય રીંછનું સંરક્ષણ એક જ એવો વિષય હતો કે જેના પર લોખંડી પડદાની બંને બાજુના દેશો એક કરાર પર સહી કરવા પુરતા સહમત થઇ શક્યાં. આ શાનદાર શિકારી પ્રત્યે માનવીય આકર્ષણની આવી ઉત્કટતા હતી,જે એકમાત્ર દરિયાઇ રીંછ છે."
ધ્રુવીય રીંછ કુળનું સૌથી માંસાહારી સભ્ય છે,અને મોટા ભાગે તેનો આહાર ચક્રાકાર અને દાઢીવાળી સીલ ધરાવે છે. આર્ક્ટિક કરોડો સીલોનું ઘર છે,જે શ્વાસ લેવા માટે બરફમાંના છિદ્રોમાંથી સપાટી પર આવતી વખતે,કે બરક પર આરામ કરવા બહાર આવે ત્યારે શિકાર બને છે. ધ્રુવીય રીંછ મુખ્યત્વે હિમ,જળ,અને હવા વચ્ચે બનેલ અંતરપૃષ્ઠ પર શિકાર કરે છે;તેઓ ક્યારેક જ જમીન કે ખુલ્લા પાણીમાં સીલને પકડે છે.
જોકે આ કરાર પોતે પ્રવર્તનીય નથી,સભ્ય દેશો આર્થિક અને મનોરંજક શિકાર પર પ્રતિબંધ મૂકવા,હવાઇજહજ અને આઇસબ્રેકર વડે શિકાર અને સંશોધનોને આગળ વધારવા સહમત થઇ ગયાં. આ કરાર "પારંપરિક પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરતા સ્થાનિક લોકો,"ને શિકાર કરવા દે છે,છતાં સભ્ય દેશોએ એની વ્યાખ્યા ઉદારતાથી કરી છે. નોર્વે અ પાંચમાંનો એકમાત્ર દેશ છે જેમાં ધ્રુવીય રીંછનાં બધા જ પ્રકારના શિકાર પ્રતિબંધિત છે.
સકેદ આવરણ વય સાથે પીળુ પડી જાય છે. જ્યારે ગરમીમાં કેદ રખાતા,ભેજવાળી સ્થિતિમાં,રૂંવાટીનો રંગ રક્ષક વાળમાં વિકસતી લીલને લીધે આછો લીલો થઇ જાય છે. નરના આગલા પગ પર ઘણા લાંબા વાળ હોય છે.જે રીંછ 14 વર્ષની વયે પહોંચે ત્યાં સુધી વધે છે. એવુ મનાય છે કે,નરના આગલા પગ પર અલંકારરૂપ વાળ માદાને આકર્ષિત કરવા માટે હોય છે,જેમ સિંહને કેશવાળી હોય છે.
ભવિષ્યમા આ પ્રજાતિના બચાવની ચિંતાઓએ ધ્રુવીય રીંછના શિકાર નિયમો પર રાષ્ટ્રીય કાયદાઓને પ્રેરિત કર્યાં.જે મધ્ય 1950માં શરૂ થયાં. 1973માં પાંચ દેશો જેના કેનેડા, ડેનમાર્ક , નોર્વે ,યુએસએસઆર અને યુએસએ તેમણે આંતરરાષ્ટ્રીય ધ્રુવીય રીંછ સંરક્ષણ કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યાં.
વિશ્વ વન્યજીવન ભંડોળ અનુસાર, ધ્રુવીય રીંછનાં દર્શક આર્ક્ટિક જૈવપ્રણાલીના આરોગ્યના દર્શક તરીકે અગત્યનું છે. સમગ્ર આર્ક્ટિકમાં શું થઇ રહ્યું છે તે સમજવા ધ્રુવીય રીંછનું અવલોકન કરાય છે,ખતરામાં હોઈ ધ્રુવીય રીંછ હંમેશા આર્ક્ટિક દરિયાઇ જૈવપ્રણાલીમાં કંઇક ખોટુ હોવાનો સંકેત આપે છે.
સીમા પાંચ રાષ્ટ્રોના પ્રદેશો ધરાવે છેઃ ડેન્માર્ક ,નોર્વે ,રશિયા,યુએસ . આ પાંચ રાષ્ટ્રો વચ્ચે 1973માં ધ્રુવીય રીંછોનો સંરક્ષણ માટેનો આંતરરાષ્ટ્રીય કરાર થયેલ છે,જે ધ્રુવીય રીંછની સંપૂર્ણ સીમામાં શોધ અને સંરક્ષણ પ્રયાસો પર સહયોગનો આદેશ આપે છે.
દેશો વચ્ચે ધ્રુવીય રીંછની સહિયારી ઉપ-વસ્તીના સહ-વ્યવસ્થાપન માટે કરાર કરવામાં આવ્યા. ઘણા વર્ષોની વાટાઘાટ પછી,ઓક્ટોબર 2000માં રશિયાઅને યુ.એસે. અલાસ્કા અને ચુકોટકામાં સંયુકત રીતે સ્વદેશી નિર્વાહ શિકારનો હિસ્સો નક્કી કરવા કરાર કર્યો છે. કરારને ઓક્ટોબર 2007માં મંજૂર કરાયો.
એક વ્યાપક દંતકથા મુજબ ધ્રુવીય રીંછો શિકાર કરતી વખતે તેમના કાળા નાકને તેમના પંજાથી ઢાંકી રાખે છે. આ વર્તન,જો થતું હોય,તો દુર્લભ છે-જો કે આ વાર્તા દેશી મૌખિક ઇતિહાસમાં છે અને પહેલાના આર્ક્ટિક શોધકો વિવરણોમાં છે,હાલના દસકાઓમાં આવા વર્તન નજરે જોયા હોવાનું નોંધાયેલ નથી.
આઈયુસીએન,આર્ક્ટિક આબોહવા પ્રભાવ આકલન, સંયુક્ત રાજ્ય ભૂસ્તરીય સર્વેક્ષણ અને ઘણા અગ્રણી ધ્રુવીય રીંછ જીવવૈજ્ઞાનિકોએ હાલની ગરમીને જોતા, પ્રજાતિઓના અસ્તિત્વ જોખમમાં હોવા સહિત વૈશ્વિક ઉષ્ણતાની અસરો અંગે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.
સંભોગ પછી ફલિતાંડ ઓગસ્ટ કે સપ્ટેમ્બર સુધી એક નિલંબિત અવસ્થામાં રહે છે. આ ચાર માસમા,ગર્ભસ્થ માદા પ્રચુર માત્રામાં ખોરાક ખાય છે,કમ સે કમ સુધી વજન વધારે છે અને ઘણી વાર પોતાના શરીરના વજનના બમણા કરતા વધી જાય છે.
ધ્રુવીય રીંછના 42 દાંત તેના ઉચ્ચ માંસાહારી આહારને પ્રતિબિંબિત કરે છે. ભૂરા રીંછ કરતા તેની દાઢ થોડી નાની અને દાંતેદાર છે અને રાક્ષી દાંત મોટા અને તીક્ષ્ણ છે. દંત સૂત્ર છેઃ:
પીડીએફમાં રેસ્ટર ઇમેજીસ સંયુક્ત સ્ટ્રીમ સાથે શબ્દકોશો દ્વારા રજુ થાય છે. શબ્દકોશ ઇમેજના ગુણધર્મોનું વર્ણન કરે છે, અને સ્ટ્રીમ ઇમેજ ડેટાનો સમાવેશ કરે છે. (ઓછી સામાન્ય રીતે, એક રેસ્ટર ઇમેજ એક ઇનલાઇન ઇમેજ તરીકે પૃષ્ઠ વર્ણનમાં પ્રત્યક્ષ ઉમેરાઇ શકે છે.) ઇમેજીસ સંકોચન હેતુઓ માટે પ્રાથમિક રીતે ફિલ્ટર થયેલ હોય છે. પીડીએફમાં સહાયક ઇમેજ ફિલ્ટર્સ સામાન્ય હેતુ ફિલ્ટર્સનો સમાવેશ કરે છે
અપંગ લોકો માટે ખાસ રીતે પ્રવેશ માટે પીડીએફ ફાઇલ તૈયાર થઇ શકે છે. વર્તમાન પીડીએફ ફાઇલ સ્વરૂપોમાં ટેગ્સ એક્સએમએલ , ટેક્સ્ટ ઇક્વીલન્ટ્સ, કેપ્શન, ઓડિયો ડિસ્ક્રીપ્શન, ઇ.નો સમાવેશ થઇ શકે છે. એડોબ ઇનડિઝાઇન જેવા અમુક સોફ્ટવેર, સ્વયં ટેગ ધરાવતી પીડીએફ તૈયાર કરી શકે છે, જોકે આ વિશિષ્ટતા પૂર્વેથી સક્રિય હોતી નથી. જોઝ , વિન્ડો-આઇઝ , હાલ અને કર્ઝવૈલ 1000 અને 3000 જેવાં મુખ્ય સ્ક્રીન વાંચકો ટેગ્ડ પીડીએફ વાંચી શકે છે; એક્રોબેટ અને એક્રોબેટ રીડર પોગ્રામના વર્તમાન સંસ્કરણો પણ પીડીએફને મોટેથી વાંચી શકે છે. વધુમાં, ટેગ્ડ પીડીએફ દ્રષ્ટિની ખામી ધરાવતા લોકો માટે ફરીથી-આવી શકે છે અને મોટાં થઇ શકે છે. જૂનાં પીડીએફ સાથે ટેગ ઉમેરવામાં સમસ્યાઓ રહેલી છે અને જે સ્કેન કરેલ દસ્તાવેજોમાંથી ઉદ્દભવે છે. આ કિસ્સાઓમાં, એક્સેસીબિલીટી ટેગ્સ અને ફરી-આવવાની વિશિષ્ટતા ઉપલબ્ધ નથી, અને તેને મેન્યુલી અથવા ટેકનીકો સાથે તૈયાર કરવી પડે છે. અમુક અપંગ લોકો માટે આ પ્રક્રિયાઓ ઉપલબ્ધ નથી. /, પીડીએફ/યુનિવર્સલ એક્સેસીબિલીટી કમિટી, ની એક પ્રવૃતિ, 32000 પર આધારીત પીડીએફ એક્સેસીબિલીટીના માપદંડો પર કાર્ય કરે છે.
પીડીએફ પૃષ્ઠ વર્ણનોમાં આઇટમોમાં ફેરફારો અને પૃષ્ડ દેખાવ પરિણામોમાં ફેરફારો વચ્ચે પ્રત્યક્ષ આદાનપ્રદાન માટે, પોસ્ટસ્ક્રીપ્ટ સ્ત્રોત કોડના ચિહ્નીત અને રૂપાંતરીત પરિણામો પીડીએફ સમાવેશ કરે છે.
ગર્ભિત વૈશ્વિક સ્થિતિ સાથે પોસ્ટસ્ક્રીપ્ટ એક આદેશાત્મક પ્રોગ્રામીંગ ભાષા છે, એક પૃષ્ઠના વર્ણન સાથે સંયુક્ત સૂચનાઓ અન્ય પૃષ્ઠના દેખાવને અસર કરી શકશે. આથી, આપવામાં આવેલ પૃષ્ઠના સાચા દેખાવને નક્કી કરવા માટે પોસ્ટસ્ક્રીપ્ટમાં બાકિના તમામ પૃષ્ઠો ફરજિયાત પ્રોસેસ થાય છે, જ્યારે પીડીએફ દસ્તાવેજમાં દરેક પૃષ્ઠ અન્યથી અસરગ્રસ્ત થતુ નથી. પરિણામે, પીડીએફ જોનાર ઉપયોગકર્તાને લાંબા દસ્તાવેજના અંતિમ પૃષ્ઠો પર ઝડપથી લઇ જાય છે, જ્યારે એક પોસ્ટસ્ક્રીપ્ટ જોનારને લક્ષ્ય પૃષ્ઠ પ્રદર્શન શક્ય થાય તે પહેલાં ક્રમશઃ તમામ પૃષ્ઠો પ્રક્રિયા કરવાની આવશ્યકતા રહે છે (વૈકલ્પ‍િક દસ્તાવેજ માળખાગત રૂઢિ યોગ્ય રીતે કમ્પાઇલ કરવામાં આવો હોય તો નહીં).
એડોબે તુરંત જ તેનો એક્રોબેટ રીડર પ્રોગ્રામ વિના મૂલ્યે વહેચણી કરવાનું શરૂ કર્યું, અને મૂળ પીડીએફ, જે અંતે વેબના દસ્તાવેજો પ્રીન્ટ કરવા માટે ક્ષતિગ્રસ્ત થયું હતુ તેને સહાયક થવાનું શરૂ કર્યું. પીડીએફ ફાઇલ સ્વરૂપ ઘણી વખત બદલાયું અને એડોબ એક્રોબેટના નવાં સંસ્કરણોની રજુઆત સાથે વિકાસ પામતુ રહ્યું. સંલગ્ન એક્રોબેટ સંસ્કરણો સાથે પીડીએફના નવ સંસ્કરણો છે:
પીડીએફ ફાઇલોના બે લેઆઉટ હોય છે – નોન-લીનીયર અને લીનીયર . નોન-લીનયર પીડીએફ ફાઇલો તેના લીનીયર કાઉન્ટરપાર્ટ્સ કરતાં ઓછી ડિસ્ક સ્પેસ રોકે છે, આથી તેઓ એક્સેસ માટે અતિ ધીમી હોય છે કારણ કે સમગ્ર પીડીએફ ફાઇલમાં ડેટાના ભાગોને દસ્તાવેજના પૃષ્ઠો અવ્યવસ્થિત હોય છે તેને એકત્ર કરવાની આવશ્યકતા રહે છે. લીનીયર પીડીએફ ફાઇલો એક વ્યવસ્થિત રીતે તૈયાર થયેલ હોય છે જે તેને વેબ બ્રાઉઝર પ્લગઇલમાં સમગ્ર ફાઇલ ડાઉનલોડ માટે રાહ જોયા વિના વાંચવા માટે સક્રિય કરે છે, તેઓ લીનીયર ફેશનમાં ડિસ્ક પર લખાયેલ હોય છે. એડોબ એક્રોબેટ સોફ્ટવેરનો ઉપયોગ કરી પીડીએ ફાઇલ ઓપ્ટીમાઇઝ્ડ હોઇ શકે છે અથવા પીડીએફઓપ્ટ , જે જીપીએલ ઘોસ્ટસ્ક્રીપ્ટનો ભાગ છે.
પીડીએફનું મૂળ ઇમેજીંગ મોડેલ, પોસ્ટસ્ક્રીપ્ટના, જેવું હતુઃ પૃષ્ઠ પર દોરવામાં આવેલ દરેક વસ્તુ એક સ્થળે પૂર્વે કંઇપણ ચિહ્નીત થયેલ સાથે બદલાઇ જાય છે. પીડીએફ 1.4 માં ઇમેજીંગ મોડેલ પારદર્શિતાની અનુમતિ માટે વિસ્તૃત હતુ. જ્યારે પારદર્શિતાનો ઉપયોગ થાય છે, સંયોજન અસરો તૈયાર કરવા માટે નવી વસ્તુઓ પૂર્વે ચિહ્નીત થયેલ વસ્તુઓ સાથે આંતરક્રિયા કરે છે. પીડીએફની પારદર્શિતાની ઉમેરણી નવાં એક્સેન્ટેશન્સ જે પીડીએફ 1.3 અને પૂર્વેના માપદંડોમાં લખાયેલ ઉત્પાદનોમાં અવગણવા માટે તૈયાર કરવામાં આવેલ હતા. પરિણામે, જે ફાઇલો નાની માત્રાની પારદર્શિતાનો ઉપયોગ કરે છે જૂનાં દર્શકોમાં સ્વીકૃત રીતે જોવામાં આવે છે, પરંતુ ફાઇલ પારદર્શિતાનો વિસ્તૃત ઉપયોગ કરવાથી તે ચેતવણી વિના જૂનાં દર્શકોમાં સંપૂર્ણ ખોટી રીતે જોઇ શકાય છે.
તેની લાઇવસાઇકલ પોલીસ સર્વર ઉત્પાદન દ્વારા, એડોબ ખાસ દસ્તાવેજ પર સુરક્ષા નીતિ પૂરી પાડવાની પદ્ધતિ એડોબ પૂરી પાડે છે. દસ્તાવેજમાં પ્રવેશવાની સમયમર્યાદા પ્રમાણિત અને મર્યાદિત કરી શકાશે અથવા ઓફલાઇન હોય ત્યારે દસ્તાવેજ ખુલ્લો રાખવાના સમયાગાળાની ઉપયોગકર્તા માટે આવશ્યક આ સુવિધાનો સમાવેશ થાય છે. એક વખત પીડીએફ દસ્તાવેજ પોલીસી સર્વર અને ખાસ નીતિ સાથે જોડાય છે, ત્યારે માલિક દ્વારા નીતિ બદલાઇ કે સજીવન થઇ શકે છે. આ દસ્તાવેજો અન્થયા “ ” નિયંત્રણ કરે છે. પોલીસી સર્વર દ્વારા દરેક દસ્તાવેજ જોઇ અને બંધ કરી શકાય છે અને દેખરેખ પણ રાખી શકાય છે. પોલીસી સર્વર્સ ખાનગી રીતે ગોઠવી શકાય છે અથવા એડોબ ઓનલાઇન સર્વિસીઝ દ્વારા એડોબ જાહેર સેવા પૂરી પાડે છે.
પીડીએફ એક્સેસીબિલીટી સાથે એક ગંભીર પડકાર એ છે કે પીડીએફ દસ્તાવેજો ત્રણ વિશિષ્ટ દ્રશ્યો ધરાવે છે, જે દસ્તાવેજની રચનાના આધારે, દરેક સાથે અસંલગ્ન હોઇ શકે છે. આ ત્રણ દ્રશ્યો