polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
પોર્ટલેન્ડ કોલંબિયા રિવરની સાથે વિલ્મેટ રિવરના સંગમ પાસે વિલ્મેટ નદીની આરપાર ફેલાયેલું છે. વધુ ગીચ અને પહેલેથી વિકસીત પશ્ચિમી ક્ષેત્ર સામાન્ય રીતે નજીકમાં વેસ્ટ હિલ્સ થી કિનારે આવેલું છે, જોકે તે તેનાથી ઉપરથી લઇને વોશિંગ્ટન કાઉન્ટીની સરહદ સુધી ફેલાયેલું છે. સમતળ પૂર્વ ક્ષેત્ર ગ્રેશમના ઉપનગર લગભગ 180 બ્લોકમાં ફેલાયેલું છે. ગ્રામ્ય મલ્ટનોમાહ કાઉન્ટી સુદુર પૂર્વમાં સ્થિત છે.
કમ્પ્યુટરના ભાગોની ઉત્પાદક ઇન્ટેલ પોર્ટલેન્ડમાં સૌથી વધુ નિયોક્તા છે જે 14,000થી વધુ રહેવાસીઓને રોજગાર આપે છે અને મધ્ય પોર્ટલેન્ડના પશ્ચિમમાં હિલ્સબોરો શહેરમાં તેના ઘણા પરિસર છે. મહાનગરીય ક્ષેત્રમાં 1,200થી વધુ પ્રૌદ્યોગિકી કંપનીઓ છે. પ્રૌદ્યોગિકી કંપનીઓની ભારે ગીચતાના કારણે પોર્ટલેન્ડને વર્ણવવા માટે તેને સિલિકોન ફોરેસ્ટ ઉપનામ અપાયું છે જે આ વિસ્તારમાં વૃક્ષોની ગીચતાના સંદર્ભમાં છે.
20મી સદીના ઉત્તરાર્ધમાં પોર્ટલેન્ડમાં એલ્યુમિનિયમ ઉદ્યોગનું વિસ્તરણ થયું. તે મુખ્યત્વે ક્ષેત્રમાં અપેક્ષાકૃત ઓછા ખર્ચે મળતી વીજળીના કારણે શક્ય હતું જે સ્થાનિક નદીઓ પર બાંધવામાં આવેલા અનેક બંધના કારણે મળતી હતી. આ ઉદ્યોગમાં જોકે રાજકીય દૃષ્ટિએ ઘણી દખલગીરી થઇ જે શહેરની તુલનામાં રહેણાક અને વ્યાવસાયિક ઉર્જાના ખર્ચ પર અસરના કારણે અને એલ્યુમિનિયમના ઉત્પાદન સાથે સંકળાયેલા પ્રદૂષણના કારણે છે.
એકલું સમુદ્રી ટર્મિનલ દર વર્ષે 13 મિલિયન ટનથી વધુ માલનું સંચાલન કરે છે અને દેશના મોટા વાણિજ્યિક જહાજ ગોદામોમાંથી એકનું ઘર છે. ધ પોર્ટ ઓફ પોર્ટલેન્ડ પશ્ચિમી કિનારા ત્રીજું સૌથી મોટું અમેરિકન બંદર છે, જોકે તે પ્રવાહથી વિપરીત દિશામાં પર આવેલું છે.
અમેરિકામાં સાઇકલ દોડમાં પોર્ટલેન્ડ સૌથી વધુ સક્રિય છે, ઑરેગોન બાઇસિકલ રેસિંગ એસોસિયેશન દર વર્ષે આવી સેંકડો સ્પર્ધાઓની મંજૂરી આપે છે. વસંત અને ઉનાળામાં એલ્પેનરોઝ વેલોડ્રોમ ખાતે સાપ્તાહિક અને પોર્ટલેન્ડ ઇન્ટરનેશનલ રેસવે ખાતે સપ્તાહની દર રાતે દોડ યોજાય છે અને શરદમાં ક્રોસ ક્રુસેડ જેવી સાઇક્લોક્રોસ દોડોમાં 100થી વધુ સવાર અને ઉત્સાહી દર્શકો ભાગ લે છે.
પોર્ટલેન્ડ મરીન પશ્ચિમ કિનારાના હવામાનના વિસ્તારમાં આવેલું છે, જ્યાં ઉનાળો હુંફાળો, સૂકો હોય છે, જ્યારે શિયાળામાં વરસાદ અને ખુશનુમા આબોહવા રહે છે. ગુલાબ ઉગાવવા માટે આવી આબોહવા આદર્શ છે અને એક સદી કરતા વધુ સમયથી પોર્ટલેન્ડ "ધ સિટી ઓફ રોઝીસ" તરીકે ઓળખાય છે જ્યાં અનેક ગુલાબના બગીચાં આવેલાં છે જેમાં ઇન્ટરનેશનલ રોઝ ટેસ્ટ ગાર્ડન સૌથી વિખ્યાત છે.
ટોમ મેકકોલ વોટરફ્રન્ટ પાર્ક વ્યાપારિક ક્ષેત્રમાં વિલ્મેટના પશ્ચિમ કિનારે બાજુ બાજુમાં આવેલું છે. હાર્બર ડ્રાઇવ હટાવ્યા બાદ 1974માં પાર્ક બનાવવામાં આવ્યું હતું અને ત્યાં વર્ષભર મોટા મોટા કાર્યક્રમો આયોજિત થાય છે. પોર્ટલેન્ડના વ્યાપારિક ક્ષેત્રમાં શહેરના બ્લોક્સના બે જૂથ પાર્ક માટે ફાળવાયેલા છેઃ ઉત્તર અને દક્ષિણ પાર્ક બ્લોક્સ.
પોર્ટલેન્ડમાં પાંચ ઇનડોર સ્કેટપાર્ક છે અને ઐતિહાસિક દૃષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ બર્નસાઇડ સ્કેટપાર્ક અહીં આવેલું છે. ગેબ્રિયલ સ્કેટપાર્ક તાજેતરમાં જ બન્યું છે જે 12 જુલાઈ, 2008ના રોજ ખોલવામાં આવ્યું હતું. અન્ય ચૌદ પર કામ ચાલુ છે. ધ વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલએ કહ્યું હતું કે પોર્ટલેન્ડ “અમેરિકામાં સ્કેટબોર્ડ માટે સૌથી વધુ અનુકુળ શહેર બની શકે છે.”
સુવિખ્યાત એનિમેટર્સ મેટ ગ્રોનિંગ , વિલ વિન્ટોન , અને ફિલ્મનિર્માતા ગસ વાન સેન્ટ , મિલ્ક ). અભિનેતા સેમ ઇલિયટ અને સેલી સ્ટ્રથર્સ પોર્ટલેન્ડના છે. હેવી મેટલ અને અન્ય સામયિકોના કાર્ટૂનિસ્ટ-ચિત્રકાર ડેન સ્ટીફન પોર્ટલેન્ડમાં રહે છે.
પોર્ટલેન્ડમાં સ્ટીલ ઉદ્યોગનો ઇતિહાસ બીજા વિશ્વયુદ્ધથી જૂનો છે. 1950ના દાયકા સુધી સ્ટીલ ઉદ્યોગ રોજગાર આપવા માટે શહેરનો પ્રથમ ક્રમનો ઉદ્યોગ હતો. અગ્રણી સ્ટીલ કંપની શ્નિત્ઝર સ્ટીલ ઇન્ડસ્ટ્રીઝની સાથે ક્ષેત્રમાં સ્ટીલ ઉદ્યોગનો ઝડપી વિકાસ થયો છે જેણે 2003 દરમિયાન 1.15 અબજ ટન ટન ધાતુ સ્ક્રેપ એશિયાનો મોકલવાનો વિક્રમ કર્યો હતો.
ટ્રાઇઓન ક્રીક સ્ટેટ નેચરલ એરિયા પોર્ટલેન્ડના ત્રણ ઑરેગોન સ્ટેટ પાર્ક્સમાં એક અને સૌથી વધુ લોકપ્રિય છે તેના નાળામાં સ્ટીલહેડ હોય છે. અન્ય બે સ્ટેટ પાર્ક છે વેસ્ટ હિલ્સમાં સ્થિત વિલ્મેટ સ્ટોન સ્ટેટ હેરિટેઝ સાઇટ અને પોર્ટલેન્ડ આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાનમથકની નજીક કોલંબિયા રિવરમાં સ્થિત ગવર્નમેન્ટ આઇલેન્ડ સ્ટેટ રિક્રિયેશન એરિયા.
વૃદ્ધિની સીમા અને આર્થિક વિકાસ ઝોન બનાવવાના પીડીસીના પ્રયાસોએ એક મોટા વ્યાપારિક હિસ્સા, મોટી સંખ્યામાં મધ્ય તેમ જ ઉચ્ચ વિકાસ અને આવાસ તેમજ વ્યાપાર ઘનત્વમાં સમગ્ર વૃદ્ધિને પ્રેરિત કરી છે. ઓક્ટોબર, 2009માં ફોર્બ્સ મેગેઝિનએ પોર્ટલેન્ડને અમેરિકાના ત્રીજા સૌથી સુરક્ષિત શહેરનો દરજ્જો આપ્યો છે.
વહેલું નહીં તો પણ, 1950ના દાયકાથી પોર્ટલેન્ડમાં સરકારના દરેક સ્તરે ડેમોક્રેટિક પાર્ટીની મજબૂત તરફેણ કરવામાં આવે છે. સ્થાનિક ચૂંટણી તટસ્થ હોય છે છતાં, શહેરના મોટા ભાગના ચૂંટાયેલા અધિકારીઓ ડેમોક્રેટ્સ છે. ઑરેગોન લેજિસ્લેચરમાં પણ શહેરના પ્રતિનિધિમંડળમાં ડેમોક્રેટ્સનું પ્રભુત્વ છે.
પોર્ટલેન્ડની સ્થાપના 1851માં કરવામાં આવી હતી અને મલ્ટનોમાહ કાઉન્ટીમાં તે કાઉન્ટી સિટ છે. આ શહેર પશ્ચિમમાં થોડું વોશિંગ્ટન કાઉન્ટી અંદર અને દક્ષિણમાં ક્લેકામાસ કાઉન્ટી સુધી ફેલાયેલું છે. તેનો વહીવટ એક મેયર અને ચાર અન્ય કમિશન દ્વારા કમિશન આધારિત સરકાર મારફત થાય છે.
પોર્ટલેન્ડનું સૌથી સામાન્ય ઉપનામ ધ સિટી ઓફ રોઝીસ છે અને 2003માં તે શહેરનું સત્તાવાર ઉપનામ બન્યું હતું. અન્ય ઉપનામોમાં સામેલ છે સ્ટમ્પટાઉન , બ્રિજટાઉન , રિપ સિટી , લિટલ બૈરૂત, બિયરવાના અથવા બિયરટાઉન , પી-ટાઉન , સોકર સિટી યુએસએ અને .
પોર્ટલેન્ડ મહાનગરીય ક્ષેત્રની પરિવહન સેવાઓ અમેરિકાના મુખ્ય શહેરો માટે સામાન્ય છે, જોકે ઓરેગોને શહેરી વિકાસ સીમાની અંદર સક્રિય જમીન ઉપયોગ યોજના અને ટ્રાન્ઝિટ-લક્ષી વિકાસ પર ભાર મૂક્યો છે જેનો અર્થ થયો કે પ્રવાસીઓ પાસે એકથી વધુ સુવિકસીત વિકલ્પો હાજર છે.
ભૂતકાળમાં તે પેસિફિક કોસ્ટ હોકી એસોસિયેશનના પોર્ટલેન્ડ રોઝબડ્સનું ઘર હતું જે ઑરેગોનની પ્રથમ વ્યવસાયિક રમતગમત ટીમ હતી અને અમેરિકનમાં પ્રથમ વ્યવસાયિક હોકી ટીમ હતી. રોઝબડ્સ 1916માં સ્ટેન્લી કપ ફાઇનલ રમ્યા હતા જે આમ કરનારી પ્રથમ અમેરિકન ટીમ હતી.
પોર્ટલેન્ડ સમીપવર્તી અમેરિકામાં માત્ર એવા ત્રણ શહેરોમાં સામેલ છે જેની સરહદની અંદર વિલુપ્ત જ્વાળામુખી છે. માઉન્ટ ટેબોર પાર્ક પોતાના કુદરતી દૃશ્યો અને ઐતિહાસિક તળાવો માટે જાણીતું છે.
છેલ્લા દાયકા દરમિયાન પોર્ટલેન્ડ મહાનગરીય ક્ષેત્રની વસતીમાં વૃદ્ધિએ રાષ્ટ્રીય સરેરાશને પાછળ રાખી દીધી છે, વર્તમાન અંદાજ પ્રમાણે આવતા 50 વર્ષમાં વસતીવૃદ્ધિમાં 60 ટકાથી વધુ વૃદ્ધિ થવાની 80 ટકા શક્યતા છે.
શહેરે છેક 1903થી શહેરી આયોજનના નિષ્ણાતોની સલાહ લીધી છે. વોશિંગ્ટન પાર્ક અને દેશના સૌથી શ્રેષ્ઠ ગ્રીનવે પૈકીના એક, 40 માઇલ લૂપનો વિકાસ શરૂ થયો જેમાં શહેરના ઘણા ઉદ્યાનોને આંતરિક રીતે જોડવામાં આવ્યા છે.
વેસ્ટ હિલ્સનું વોશિંગ્ટન પાર્ક પોર્ટલેન્ડના કેટલાક સૌથી લોકપ્રિય મનોરંજન સ્થળોનું ઘર છે જેમાં ઑરેગોન પ્રાણીસંગ્રહાલય, પોર્ટલેન્ડ જાપાની ગાર્ડન, વર્લ્ડ ફોરેસ્ટરી સેન્ટર અને હોયત એબ્રોરેટમ સામેલ છે.
પોર્ટલેન્ડ રોઝ ફેસ્ટિવલ દર વર્ષે જૂનમાં યોજાય છે અને તેમાં બે પરેડ, ડ્રેગન બોટ દોડ, ટોમ મેકકોલ વોટરફ્રન્ટ પાર્કમાં આનંદોત્સવ સવારી અને એવા ડઝનબંધ કાર્યક્રમો સામેલ હોય છે.
આ ઉપરાંત પોર્ટલેન્ડ મેટ્રોની પોતાની ક્રિકેટ લીગ, ઑરેગોન ક્રિકેટ લીગ છે જે દર વર્ષે ક્રિકેટની આઉટડોર રમતના 2 ફોર્મેટનું આયોજન કરે છે.
નેબરહુડ ઇન્વોલ્વમેન્ટની સિટી ઓફિસ શહેરની સરકાર અને 95 લત્તાના સંગઠન માટે સંકલનનું કામ કરે છે જેને સાત સંગઠનના જૂથમાં વહેંચવામાં આવેલા છે.
ઘુડખર ટોળામાં રહેવા ટેવાયેલું છે. તે હંમેશાં 25/30 લઈને 50/60 ના ટોળામાં જ જોવા મળે છે. કાળિયારની જેમ ઘુડખરના ટોળામાં પણ નેતા-સરદારપ્રથા જોવા મળે છે. પ્રત્યેક નર ઘુડખર આશરે 20 થી 25 ચોરસ કિલોમીટર જેટલો વિસ્તાર ધરાવે છે. પોતાના ચરિયાણ અને સંવનનની સુવિદ્યા માટે મોટાભાગનાં શિકારી પ્રાણીઓ, હરણો અને ઝીબ્રા જેવાં પ્રાણીઓ પણ આ રીતે કોઇ એક ચોક્કસ વિસ્તાર પર પોતાનો કબજો-હક જમાવે છે. તેઓ પોતાના વિસ્તારની હદ નક્કી કરવા તીવ્ર અને વિશેષ પ્રકારની વાસ મારતા, મળ-મૂત્ર તથા શરીરના ખાસ ભાગોમાં આવેલી ગ્રંથિઓમાંથી ઝરતા ચિકણા પ્રવાહી પદાર્થોની મદદથી નિશાન કરતાં હોય છે. ઘુડખર આ નિશાન કેવી રીતે કરે છે તે તો જાણવા મળ્યું નથી, પણ તેનો પોતાનો એક ચોક્કસ વિસ્તાર હોય છે તે વાત નિઃસંદેહ છે. વળી આ વિસ્તારમાં રહેતાં તમામ ઘુડખરો, નેતા-સરદાર ની આજ્ઞાઓને શિરોમાન્ય ગણે છે. વધુમાં નેતા ઘુડખર પોતાના વિસ્તારની તમામ માદાઓને પોતાની પત્નીઓ બનાવવાનો અબાધિત હક ધરાવે છે. અન્ય નરોને માદાઓની પાસે જવાની પણ છૂટ નથી હોતી.
ખડતલ અને ઝડપી ગતિવાળું હોવા છતાં ઘુડખર સ્વભાવે શરમાળ અને અત્યંત ડરપોક પ્રાણી છે. શક જેવું લાગતાં કે માણસને જોતાંવેંત તે પવનવેગે ભાગી છૂટે છે. તે કલાકે 60 થી 70 કિલોમીટરની ઝડપે દોડી શકે છે. દોડતી વખતે ઘુડખર હરણોની જેમ વચ્ચે વચ્ચે છલાંગો પણ મારે છે. તેની શક્તિ અને ઝડપી ગતિ જોતાં તેને કેળવીને ઉપયોગમાં લેવામાં આવે તો તે માણસ માટે ખૂબ જ ફાયદાકારક બની રહે તેમ હોઇ પહેલાંના જમાના માં તેને પકડવાના અને કેળવવાના પ્રયાસો ઘણી વખત થઇ ચૂક્યા છે. પણ તેમાં નિષ્ફળતાઓ જ મળી છે. તેને પકડવાનું કામ ભારે કઠિન છે, તેમ છતાં ભૂતકાળમાં ઘોડા કે ઊંટ ઉપર સવાર થઇ તેનો પીછો પકડીને તેને ખૂબ દોડાવવામાં આવતું, આખરે તે જ્યારે થાકીને જમીન પર ફસડાઇ પડતું ત્યારે તેને પકડી લેવામાં આવતું.
આપણે ત્યાં ઘુડખર ખાસ કરીને કચ્છના નાના રણમાં જોવા મળે છે. ઘુડખર માંસલ અને ખડતલ પ્રાણી છે. તેનો વજન 70 થી 90 કિલોગ્રામ જેટલો હોય છે, અને તેની ઊંચાઈ પાંચેક ફૂટ હોય છે. તેના કાન મોટા અને લાંબા હોય છે. તેની પૂંછડી ઉપર ઘોડાના પૂંછડા ઉપર હોય છે તેવા વાળ નથી હોતા પણ પૂંછડીના છેડે થોડાક વાળનો ગુચ્છ હોય છે. ઘુડખરના શરીરનો ઉપરનો ભાગ પીળાશ પડતા રંગનો હોય છે, જ્યારે તેનાં જડબાં, મોં પાસેનો ભાગ તથા પેટ અને પગની અંદરના ભાગો સફેદ રંગના હોય છે. તેના હોઠ અને નાક કાળા રંગનાં હોય છે. ગધેડાં અને ઝીબ્રાના પગ ઉપર અંદરના ભાગમાં હોય છે તેવું એક ગોળ કાળુ ચાઠું/ધાબું ઘુડખરના પગ ઉપર પણ હોય છે. તેની પીઠ પર ખભાથી લઈને છેક પૂંછડી સુધી એક લાંબો કાળા રંગનો પટ્ટો હોય છે. કેટલાક ઘુડખરોમાં આ પટ્ટો છીંકણી રંગનો હોય છે. ઘુડખરમાં નરમાદા બંને સરખાં રંગરૂપ ધરાવે છે.
આશરે 20 વર્ષનું સરેરાશ આયુષ્ય ધરાવતું ઘુડખર સૂર્યોદય પહેલાં, મળસ્કે ચરવાનું પસંદ કરે છે. તે પોતાના ખોરાકમાં રણમાં ઊગતી વનસ્પતિ-ઘાસનો ઉપયોગ કરે છે. ચોમાસા દરમ્યાન રણમાં ઠેર ઠેર ઘાસ અને અન્ય લીલોતરી ઊગી નીકળે છે. જે ઘુડખરનો મનભાવન અને પૌષ્ટિક ખોરાક બને છે. લીલોતરી ઓછી થાય છે ત્યારે ઘુડખરનાં ટોળાં પોતાના વિસ્તારમાં આવેલા એક બેટથી બીજા બેટ પર ખોરાકની શોધમાં ફરતાં રહે છે. આવી રીતે ખોરાક શોધવા માટે ક્યારેક તેઓ માત્ર એક જ દિવસમાં 100 થી 150 કિલોમીટરનો લાંબો પ્રવાસ પણ ખેડી નાખે છે. તેઓ માટે ચોમાસા પછી, જ્યારે ક્યાંય ઘાસ બચતું નથી ત્યારે તેઓ રણમાં થતા ગાંડા બાવળ ની કુંપળો અને શિંગો નો પોતાના ખોરાક તરીકે ઉપયોગ કરે છે.
ઘુડખર કરોડવાળાં ઉપસમુદાયના સસ્તન વર્ગના શફગણનું પ્રાણી છે. ગુજરાતીમાં તેને “જંગલી અથવા રાની ગધેડાં ” અને “ઘુડખર” કહેવામાં આવે છે. જ્યારે હિન્દીમાં તેને “ગોરખર” અને અંગ્રેજીમાં ”એશિયાટિક વાઇલ્ડ ઍસ” કહે છે. તેનું જીવશાસ્ત્રીય કે વૈજ્ઞાનિક નામ “ઇકવસ હેમિઓનસ ખર ” છે. ઘુડખરની બીજી એક ઉપજાતિ તિબેટ અને લડાખમાં મળી આવે છે. જેને અંગ્રેજીમાં ”તિબેટિયન વાઇલ્ડ ઍસ” કહે છે. અને તેનું જીવશાસ્ત્રીય નામ ”ઇકવસ હેમિઓનસ કિંગ ” છે. ઘુડખરની આફ્રિકાના રણવિસ્તારોમાં એક ત્રીજી ઉપજાતિ પણ મળી આવે છે. જેને "સોમાલી વાઈલ્ડ ઍસ" એવું અંગ્રેજી નામ મળેલું છે. આ ત્રણેય જાતિઓની રહેણીકરણી એટલે કે જીવનપદ્ધતિ લગભગ એકસરખી જ છે.
ગુજરાત રાજ્યનો વનવિસ્તાર ઓછો હોવા છતાં વન્યપ્રાણીસૃષ્ટિની બાબતમાં આ રાજ્ય ઘણું જ સમૃદ્ધ છે. દેશ, ખંડ કે વિશ્વકક્ષાએ દુર્લભ અને નાશપ્રાયઃ ગણાતાં ઘણાં વન્યપ્રાણીઓ ગુજરાત રાજ્યમાં અસ્તિત્વ અને સંરક્ષણ ધરાવે છે. એશિયાટિક સિંહો, કેટલાક દરિયાઇ જીવો, સુરખાબ અને ઘોરાડ જેવાં પક્ષીઓની સાથે જંગલી ગધેડાં એટલેકે ઘુડખર એવા વન્યજીવો છે. ઘુડખર સમગ્ર વિશ્વમાં માત્ર કચ્છમાં જ જોવા મળે છે.
આપણે ત્યાં કેટલાક લોકો ઘુડખરને ખચ્ચર કહે/ગણે છે. કેમ કે, ઘુડખર પણ ખચ્ચરની જેમ ઘોડા અને ગધેડા બંનેનાં લક્ષણોની યાદ અપાવે છે. વળી તેના ગુજરાતી નામ ઘુડખરમાં પણ આ બંને પ્રાણીઓનો ઉલ્લેખ થયેલો છે, ઘુડ અને ખર . પણ હકીકતમાં એવું નથી. ખચ્ચર અને ઘુડખરને કશો જ સંબંધ નથી. જીવશાસ્ત્રીય-વૈજ્ઞાનિક રીતે જોઇએ તો ઘુડખર એક સ્વતંત્ર પ્રાણીજાતિ છે.
ફિંગર ઇલેવન બુર્લીંગટન ઓન્ટારિયોનું એક કેનેડિયન રોક બેન્ડ છે, જેની રચના 1989માં થઇ હતી. તેને મૂળભૂત રીતે રેન્બો બટ મન્કીંઝ કહેવામાં આવે છે. તેમણે હાલમાં પાંચ સ્ટુડિયો આલ્બમ બહાર પાડ્યા છે, જેમાં તેમનો ધ ગ્રેયેસ્ટ ઓફ બલ્યુ સ્કાઇઝ નામનો આલ્બમ પણ સમાવિષ્ટ છે જેણે તેમને મુખ્યધારામાં લાવ્યા. 2003માં તેમનો સ્વ-શીર્ષક આલ્બમે સંયુક્ત રાજ્યમાં સુવર્ણ પદ અને કેનેડામાં પ્લેટિનિયમ પદ પ્રાપ્ત કર્યું હતું, અને આ સફળતા મોટાભાગે તેના એક ગીત "વન થીંગ" ને જાય છે જેણે યુએસ હોટ 100 ચાર્ટમાં 16 નંબર પર રહીને આ બેન્ડને બજારમાં પ્રથમ ક્રમાંક પર મૂકી દીધા. 2007માં ધેમ વર્સીસ યુ વર્સીસ મી નામના તેમના આલ્બમમાં "પેરલાઇઝ" નામનું એક ગીત રજૂ કર્યું, જે કેનેડિયન હોટ 100 અને યુએસ રોક ચાર્ટની સાથો સાથ અનેક ચાર્ટ્સમાં સૌથી ઊંચા ક્રમાંક પર રહ્યું, આ ઉપરાંત તે યુએસ હોટ 100માં 6 ક્રમાંકે અને ઓસ્ટ્રેલિયાના સિંગલ ચાર્ટમાં 12માં ક્રમાંક રહ્યું હતું. 2008માં તેમણે રોક આલ્બમ ઓફ ધ યરમાં જૂનો એવોર્ડ જીત્યો હતો.
2003માં તેમણે સ્વ-શીર્ષક ફિંગર ઇલેવન બહાર પાડ્યું જેનું નિર્દેશન જ્હોની કે. કર્યું હતું. આ આલ્બમમાં ખૂબ જ સફળ રહેલું ગીત "વન થીંગ" પણ હતું જેણે આ બેન્ડને મુખ્યધારામાં લાવ્યા હતા. આ ગીત રોક, પોપ અને પુખ્ત રેડિયો ચાર્ટમાં ખૂબ જ સફળ રહ્યું, આ સફળતાએ બ્રાન્ડને યુએસમાં પ્રથમ ગોલ્ડ આલ્બમ અને કેનેડિયન પ્લેટિનિયમ કમાવી આપી. યુ.એસ માં "વન થીંગ" 16 ક્રમે પહોંચ્યો અને સ્ક્રબ્સ , સ્મોલવીલ્સ અને થર્ડ વોચ જેવી ટીવી શ્રેણીઓ પર જાહેર પણ થયો. 25 જૂન, 2007માં આ ગીતનો ઉપયોગ વર્લ્ડ રેસ્ટલીંગ એન્ટરટેનમેન્ટ )ના રો નામના વધારા દરમિયાન ક્રીસ બેનોઇટ કે જેણે 25 જૂને પોતાની જાતને મારી નાખી હતી તેની શ્રદ્ધાંજલિ માટે આ વીડીયોને દર્શાવામાં આવ્યો હતો. 2007માં, તેમને એવેનાસન્સની એમી લી સાથે યુગલ ગીત રેકોર્ડ કર્યું
6 માર્ચ, 2007ના દિવસે ફિંગર ઇલેવનના પાંચમા સ્ટુડિયા આલ્બમ ટાઇટલ ધેમ વર્સીસ યુ વર્સીસ મી બહાર પાડ્યું, જેને જ્હોની કે. દ્વારા નિર્દેશિત કરવામાં આવ્યું હતું તેનું પ્રથમ ગીત પેરેલાઇઝર કે જે આજ દીન સુધી બ્રાન્ડનું સૌથી સફળ ગીત બની રહ્યું છે અને નવેમ્બર 2007માં તે યુ.એસ હોટ 100 પર તેઓની કારકિર્દીનું પ્રથમ ટોપ ટેન હીટ બન્યું હતું, સાથે જ કેનેડા અને યુ.એસ ના રોક ચાર્ટમાં પણ તે 1 ક્રમે પહોંચ્યું હતું. આ આલ્બમમાં "ફોલિંગ ઓન", "આઇ વીલ કીપ યોર મેમરી વોયેઝ" અને "ટોકીંગ ટુ ધ વોલ્સ"ને પણ પ્રદર્શિત કરવામાં આવ્યા હતા.
1996માં આ સમૂહને કોલિશન એન્ટરટેઇનમેન્ટમાં એક નવી પ્રબંધક ટીમ મળી. જ્યારે તેમને ભાન થયું કે તેમનું સંગીત બદલાયું છે અને તે તેને વધુ ગંભીરતાથી લેવા માગે છે ત્યારે "રેન્બો બટ મન્કીઝસ", "ફિંગર ઇલેવન" બની ગયું. ટીપ નામના આલ્બમના "થીન સ્પીરીટ" ગીતના પહેલા વૃતાન્તમાંથી ફિંગર ઇલેવન નામ લેવામાં આવ્યું છે. સ્કોટ એન્ડરસનના કહ્યા મુજબ: "જ્યારે તમામ વસ્તુઓ તમને એક દિશા તરફ દોરી જતી હોય અને તમારી સહજશક્તિ તમને અન્ય તરફ લઇ જાય તો તે ફિંગર ઇલેવન છે, હું તેને મારા મગજની બહાર નથી નીકાળી શકતો."
ફિંગર ઇલેવનની રચના તેઓની ઉચ્ચ શાળામાં થઇ હતી, પણ પાછળ એક બેન્ડ તરીકે કે તેઓએ તેમના સમય દરમિયાન એક સમર્પિત કેનેડિયન અનુગામીઓ પ્રાપ્ત કર્યા.
1990માં એક શાળાના ક્રિસમસ સંગીતનો જલસો તેમનો પ્રથમ શો હતો. તેઓ મૂળભૂત રીતે રેન્બો બટ મન્કીંઝસ તરીકે ઓળખાતા હતા. 97.7 પર રોક બેન્ડને શોધતી "દક્ષિણી ઓન્ટારિયોના શ્રેષ્ઠ રોક" નામની એક સંગીત જલસાનમાંથી જીતેલા પૈસામાંથી તેમને પોતાનું પ્રથમ પૂર્ણ આલ્બમ લેટર્સ ફ્રોમ ચટની બહાર પાડ્યો
માર્ચ 2008માં ધેમ વર્સીસ યુ વર્સીસ મી ને યુ.એસ ગોલ્ડ પ્રમાણિત કરવામાં આવ્યો. ધેમ વર્સીસ યુ વર્સીસ મી ના બહાર પાડ્યા બાદથી આ બેન્ડ વ્યાપક પ્રવાસ કરી રહ્યું છે, અને મોટે ભાગે નવા સામગ્રીને વગાડી રહ્યું છે. વધુમાં, તેઓએ તેમના શોના અંતમાં એક મિશ્રણને ઉમેર્યું છે જેમાં પેરલાઇઝ, ફ્રાંઝ ફેર્ડીનાન્ડનું ટેક મી આઉટ, લેડ ઝેપ્પલીનનું ટ્રામ્પલ્ડ અન્ડર ફૂટ અને પીંક ફ્લોઇઝનું અનઅધર બ્રીક ઇન ધ વોલનો સમાવેશ થાય છે.
તેમનો ટીપ નામનો આલ્બમ તેમને પ્રગતિ તરફ દોરી ગયો. જે 1977માં કેનેડામાં મર્ક્યૂરી રેકોર્ડસ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવ્યો હતો અને તેને વીન્ડઅપ રેકોર્ડ દ્વારા 1998માં સંયુક્ત રાષ્ટ્રોમાં ફરીથી રજૂ કરવામાં આવ્યો. તેણે બેન્ડના અવાજમાં એક બદલાવને અંકિત કર્યો. ટીપને આર્નોલ્ડ લેન્ની દ્વારા નિર્દેશિત કરવામાં આવ્યો હતો. પછીથી, તેઓ ક્રીડ અને ફ્યૂઅલ જેવા બેન્ડથી સાથે પ્રવાસ કરવામાં સફળ રહ્યા.
24 ઓગસ્ટ, 2007ના રોજ તેઓએ "બેન્ડ ઓન અ બેટલશીપ" નામના સંગીતના જલસા માટે કેમડન એનજી માં યુએસએસ ન્યૂ જર્સીના નિવૃત્ત યુદ્ધનોકા માટેના એક સંગીતના જલસામાં ગાયું હતું, આ એક પ્રચારક સંગીતનો જલસો હતો જેને ફિલાડેલ્ફીયા રેડિયો સ્ટેશન ) દ્વારા પુરસ્કૃત કરવામાં આવ્યો હતો.
2008માં ધેમ વર્સીસ યુ વર્સીસ મી એ રોક આલ્બમ ઓફ ધ યર માટે જૂનો પુરસ્કાર જીત્યો. એપ્રિલ 6, 2008માં કૈલગરી, અલ્બર્ટામાં બેન્ડે કૈલગરી યુથ ઓર્કેસ્ટ્રા સાથે જીવંત પ્રસારણ આપ્યું હતું. આ પ્રદર્શનને રાષ્ટ્રિય ટેલિવિઝન પર પ્રસારિત કરવામાં આવ્યું હતું.
2000માં, ફિંગર ઇલેવને ધ ગ્રેયેસ્ટ ઓફ બલ્યુ સ્કાઇઝ ને બહાર પાડ્યું, જેને ફરીથી આર્નોલ્ડ લેન્ની દ્વારા નિર્દેશિત કરવામાં આવ્યું. તેમનો આ આલ્બમ તેમના પોતાના દેશમાં સફળ રહ્યો અને આલ્બમ ગોલ્ડ ગયો.
બેન્ડ ઉનાળામાં યુરોપ પ્રવાસ પર જવાનું વિચારી રહ્યું છે જેમાં ઇંગ્લેન્ડમાં ડાઉનલોડ ફેસ્ટિવલ 2008, રોક એમ રીંગ અને જર્મનીમાં રોક આઇએમ પાર્કનો સમાવેશ થાય છે. જોકે, સ્કોટના ડોકની મચકોડ બાદ તેને રદ કરવામાં આવ્યું.
ડિસેમ્બર 4,2007ના રોજ અસ-વર્સીસ-ધેન-વર્સીસ-નાઉ ની ડીવીડી બહાર પાડવામાં આવી જેમાં તેઓની સમગ્ર કારકિર્દીની ફૂટએજ ને બતાવામાં આવ્યા હતા.
તેઓએ એનવાય ના પ્રવાસમાં સ્ટીવ વેલ્કોસ શોના અંતમાં ટોકિંગ ટુ ધ વોલ્સ, વન થીંગ અને પેરાલાઇઝ ગીત પ્રદર્શિત કર્યા હતા.
ઘટ્ટ દળ વરાળ કે જે પૃથ્વીની સપાટી પર પડે છે. મોટા ભાગની કરા પડવાની ઘટના વરસાદના સ્વરૂપે બને છે, પરંતુ તેમાં, બર્ફવર્ષા, કરાની વૃષ્ટિ, ભેજયુક્ત ધુમ્મસ, ગ્રાઉપેલ, અને સ્લિટ નો પણ સમાવેશ થાય છે. દર વર્ષે ભેજપાત રૂપે લગભગ જેટલું પાણી પડે છે, જેમાંથી જેટલું મહાસાગરો પર પડે છે.
કરા પડવાની ઘટનાને છોડના સમૂહ દ્વારા રોકવામાં આવે છે અને આખરે તે વરાળ થઇને જમીન પર પડવાને બદલે ફરી પાછા વાતવરણમાં જતાં રહે છે.
માર્ગોના પ્રકારો જેના દ્વારા જળ આખા જમીન પર રેલાય છે. તેમાં સપાટી પરથી વહેતું વરસાદી પાણી અને કાંસમાં વહેતું વરસાદી પાણી એમ બન્નેનો સમાવેશ થાય છે. તે વહેતું હોવાથી જળ કદાચ જમીનમાં ઊતરી જાય છે, હવામાં વરાળ સ્વરૂપે જતુ રહે છે, તળાવો અને સંગ્રહસ્થાનોમાં સંગ્રહિત થઈ જાય છે અથવા તેને કૃષિ અથવા માનવીઓના અન્ય ઉપયોગ માટે ખેંચવામાં આવે છે.
જમીન પર વહેતાં પાણીનો પ્રવાહ જમીનમાં ઊતરે છે. એક વખત ક્રમિક પ્રસરણ થયા બાદ, જળ જમીનનો ભેજ અથવા ભૂજળ બની જાય છે.
વેડોઝ ઝોન અને જમીનનાં સ્તરમાના પ્રવાહમાં ભૂજળનો પ્રવાહ. જમીનના પેટાળમાં રહેલું જળ સપાટી પર પાછું આવી શકે છે અથવા સમુદ્રમાં સમાઇ જાય છે. જમીન પર જળના પાછા આવવાની ક્રિયા ગુરુત્વાકર્ષણ અથવા ગ્રુરુત્વાકર્ષણ પ્રેરિત દબાણ હેઠળ જમીનમાંના ક્રમિક પ્રસરણ કરતાં ધીમી હોય છે. ભૂજળ શક્યતઃ ધીમી રીતે ફરે છે અને તેની પરિપૂર્ણતા ધીમી હોય છે, તેથી તે હજ્જારો વર્ષો સુધી જમીનનાં સ્તરોમાં સચવાઇને પડી રહે છે.
મેદાન અથવા જળ સંગ્રહનું વાતાવરણમાં વધુ પડતું સ્તર થતું હોવાથી પ્રવાહીથી વાયુ તબક્કાઓનું રૂપાંતર થાય છે. બાષ્પીભવન માટે ઊર્જાનો સ્ત્રોત મુખ્યત્વે સૌર કિરણોત્સર્ગ છે. બાષ્પીભવનમાં ઘણી વખત ગર્ભિત રીતે છોડોમાંથી વરાળ નીકળવાનો સમાવેશ કરે છે, જોકે તેમને સંયુક્ત રીતે ઇવાપોટ્રાન્સપિરેશન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. પાણીની આશરે જેટલી માત્રા વાર્ષિક ધોરણે બાષ્પીભવન-બાષ્પોત્સર્જન પામે છે, જેમાંથી જેટલું મહાસાગરોમાંથી બાષ્પીભવન પામ્યું હોય છે.
જળની વાતાવરણ દ્વારા— નક્કર, પ્રવાહી અથવા પરાળ સ્થિતિઓમાં — હલચલ. તાપમાનમાં ફેરફાર વિના સમુદ્રમાંથી વરાળ સ્વરૂપે જતું જળ જમીન પર વરસાદ પાડી શકતું નથી.
2007માં ઇન્ટરગવર્નમેન્ટલ પેનલ ઓન ક્લાઇમેટ ચેંજ સમરી ફોર પોલિસીમેકર્સમાં એવી વૈજ્ઞાનિક સંમતિ સાધવામાં આવી હતી કે જળ ચક્ર આખી 21મી સદી ઉગ્ર થતું રહેશે, જોકે તેનો અર્થ એવો નથી કે દરેક પ્રદેશોમાં કરા વર્ષામાં વધારો થશે. ઉષ્ણકટીબંધની હદવાળા જમીન પ્રદેશોમાં-સ્થળો કે પહેલેથી જ સંબંધિત રીતે સૂકા છે- ત્યાં કરા વર્ષામાં 21માં સદી દરમિયાનમાં ઘટાડો થશે, જે દુષ્કાળની શક્યતાઓમાં વધારો કરશે. ઉષ્ણકટીબંધના પોલવર્ડ માર્જિન્સ પાસે સૂકુ વાતાવરણ હોવાનો અંદાજ છે. (ઉદાહરણ તરીકે મેડીટેરેનીયન બેઝિન, દક્ષિણ આફ્રિકા, દક્ષિણ ઓસ્ટ્રેલીયા, અને દક્ષિણપશ્ચિમ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ). વિષુવૃત્તીય પ્રદેશો નજીક વાર્ષિક કરા વર્ષાની માત્રામાં વધારો થવાની સંભાવના સેવાય છે જે પ્રવર્તમાન આબોહવામાં ભેઝવાળા અને ઊંચા અક્ષાંશ પર હોવાનું મનાય છે. આ મોટા પાયાના નમૂનાઓ આઇપીસીસીના 4થા મૂલ્યાંકનના ભાગ તરીકે વિવિધ આંતરરાષ્ટ્રીય સંશોધન કેન્દ્રો ખાતે મોટે ભાગે દરેક આબોહવા મોડેલ નકલો હાથ ધરવામાં આવે છે.
જળ ચક્ર કે જે હાઇડ્રોલિક ચક્ર અથવા 2 ચક્ર તરીકે પણ ઓળખાય છે, તે પૃથ્વીની સપાટીની ઉપર અને નીચે જળની સતત હલચલનું વર્ણન કરે છે. જળ ચક્રમાં પાણી વિવિધ સ્થળોએ પ્રવાહી, વરાળ અને બરફ જેવાં રૂપોમાં પરિવર્તિત થઈ શકે છે. પૃથ્વી પર જળનું સમતોલન મોટે ભાગે સતત રહેતું હોવા છતાં વ્યક્તિગત જળ અણુઓનું આવન-જાવન થઇ શકે છે અને તે વાતાવરણની અંદર-બહાર હોઇ શકે છે. જળ એક સંગ્રહસ્થાનમાંથી અન્યમાં જાય છે, જેમ કે નદીમાંથી સમુદ્રમાં અથવા સમુદ્રમાંથી વાતાવરણમાં બાષ્પીભવન, કન્ડેન્સેશન , કરા સ્વરૂપે, ક્રમિક પ્રસરણ, અમર્યાદિત વધારાનું પ્રવાહી અને પેટાળમાંના પ્રવાહની ભૌતિક પ્રક્રિયા મારફતે થાય છે. આમ થવાથી, જળ વિવિધ તબક્કાઓમાં જાય છે: પ્રવાહી, નક્કર અને વાયુ.
જળ ચક્ર પૃથ્વી પર જીવન અને ઇકોસિસ્ટમમાં નોંધપાત્ર મહત્ત્વ ધરાવે છે. પ્રત્યેક સંગ્રહસ્થાનમાં જળ અગત્યની ભૂમિકા ભજવતું હોવા છતાં જળ ચક્ર આપણા ગ્રહ પર જળની ઉપલબ્ધિની સાર્થકતામાં ઉમેરો કરે છે. એક સંગ્રહસ્થાનમાંથી અન્યમાં જળની તબદિલી કરતાં જળ ચક્ર જળને શુદ્ધ કરે છે, જમીનને તાજાજળથી પરિપૂર્ણ કરે છે અને વિશ્વના વિવિધ ભાગોમાં ખનિજતત્વોનું વહન કરે છે. વધુમાં તે અમુક પ્રકારની પ્રક્રિયા જેમ કે વરસાદી પાણી અને પ્રવાહીના તળિયાના કચરા દ્વારા પૃથ્વી પર ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય લાક્ષણિકતાઓના પુનઃઆકારમાં પણ સામેલ છે. વધુમાં, જળ ચક્રમાં ગરમી વિનિમયનો પણ સામેલ થતો હોવાથી તે આબોહવા પર અસર કરે છે.
ઠંડા વાતાવરણના ગાળાઓ દરમિયાનમાં વધુ બરફ ટોપીઓ અને શિલાઓ રચાય છે અને વૈશ્વિક જળ પુરવઠાનો પૂરતો જથ્થો બરફ તરીકે વધારો કરે છે જેથી જળ ચક્રના અન્ય ભાગમાં માત્રામાં ઘટાડો કરી શકાય. ગરમ સમયગાળામાં આ પ્રક્રિયા ઊંધી થાય છે. છેલ્લી બરફ શિલાએ કે જેણે પૃથ્વીના જમીન જથ્થાનો એક તૃતીયાંશ ભાગ આવરી લીધો હતો તેના પરિણામે મહાસાગરો આજે આશરે 400 ફૂટ આજના કરતાં નીચા હતા. આશરે 125,000 વર્ષો પહેલાં છેલ્લી વૈશ્વિક "ગરમ અવધિ" દરમિયાન સમુદ્રો અત્યારના કરતાં ઊંચા હતા. આશરે ત્રણ મિલીયન વર્ષો પહેલાં મહાસાગરો કદાચ 165 ફૂટ ઊંચા હશે.
હાઇડ્રોલોજીમાં નિવાસ સમય અંદાજિત બે દિવસનો હોવાનું મનાય છે. અત્યંત સામાન્ય પદ્ધતિ જથ્થાના સંચયના સિદ્ધાંત પર આધારિત છે અને આપેલા સંગ્રહસ્થાનમાં જળની માત્રા આશરે સતત છે. આ પદ્ધતિ સાથે નિવાસ સમયને જે દરે જળ સંગ્રહસ્થાનમાંથી નીકળે છે અને બહાર જાય છે તેના જથ્થાનો ભાગાકાર કરીને અંદાજવામાં આવે છે. કલ્પનાત્મક રીતે, જો સંગ્રહસ્થાનમાં જળ હોય જ નહીં તો ખાલીમાંથી ભરાવા માટે તે કેટલો સમય લેશે તેની સમાન હોય છે. (અથવા જો જળ તેમાં નાખવામાં આવે અને તે ભરાયેલામાંથી ખાલી થવા માટે કેટલો સમય લેશે).
ભૂજળ પૃથ્વીની સપાટીને છોડતાં પહેલાં 10,000 વર્ષો સુધીનો સમય ગાળી શકે છે. ખાસ કરીને જૂનું ભૂજળને અશ્મિભૂત જળ કહેવાય છે. જમીનમાં સંગ્રહિત જળ બહુ થોડા સમય માટે હોય છે, કારણ કે તે સૂક્ષ્મ રીતે પૃથ્વી પર ફેલાય છે અને વરાળ, બાષ્પોત્સર્જન, ઝરણા પ્રવાહ અથવા ભૂજળ રિચાર્જ દ્વારા અસ્તિત્વ ગુમાવવા તૈયાર હોય છે. વરાળ થઇ ગયા બાદ, વાતાવરણમાં નિવાસનો સમય કેન્ડેસીંગ થતાં પહેલાં અને કરા સ્વરૂપે પૃથ્વી પર પડતા પહેલાં આશરે 9 દિવસોનો હોય છે.
હાઇડ્રોલિક ચક્રમાં ગરમ ઊર્જાના વિનિમયનો સમાવેશ થાય છે, જે તાપમાન ફેરફારમાં પરિણમે છે. ઉદાહરણ તરીકે, બાષ્પીભવનની પ્રક્રિયામાં જળ આસપાસના પદાર્થોમાંથી ઊર્જા પ્રાપ્ત કરે છે એ પર્યાવરણને ઠંડુ રાખે છે. તેનાથી વિરુદ્ધ, કન્ડેસેશનની પ્રક્રિયામાં જળ તેની આસપાસમાં પદાર્થમાં ઊર્જા છૂટી કરે છે અને પર્યાવરણને ગરમ કરે છે.
જળ ચક્ર સૌર ઊર્જાથી શક્તિ મેળવે છે. 86 ટકા વૈશ્વિક વરાળ મહાસાગરોમાંથી થાય છે જે તેમના તાપમાનમાં વરાળયુક્ત ઠંડક દ્વારા ઘટાડો કરે છે. ઠંડક વિના વરાળની ગ્રીનહાઉસ અસર પરની અસર સપાટી પરન ાવધુ પડતા તાપમાનમાં પરિણમશે , અને ગ્રહને ગરમ કરશે.
મોટી બરફ ચટ્ટાનો - એન્ટાર્કટિકા અનેગ્રીનલેન્ડ - લાંબા ગાળા સુધી બરફનો સંગ્રહ કરે છે. એન્ટાર્કટિકાના બરફ અત્યારથી 800,000 વર્ષો પહેલાં હોવાનો વિશ્વાસનીય સમયગાળો છે, જોકે સરેરાશ નિવાસ સમય ઓછો છે.
બરફશિલાઓનું પીગળવું એ પણ જળ ચક્રનું ઉદાહરણ છે, જેમાં કરા વર્ષથી બરફ શિલાઓ તરફના જળ પુરવઠા ઓગળવાની અને તાપમાનમાં થતાં ફેરફાર સાથે તાલ મિલાવી શકતી નથી. 1850થી બરફ શિલાઓની ઓગળવાની પ્રક્રિયા સખત છે
નિવાસ સમયનો અંદાજ કાઢવાની વૈકલ્પિક પદ્ધતિ જૂના ભૂજળ માટે લોકપ્રિયતા હાંસલ કરતી જાય છે તે છે આઇસોટોપિક ટેકનિકનો ઉપયોગ. આવું આઇસોટોપ હાઇડ્રોલોજીના પેટાક્ષેત્રમાં કરવામાં આવે છે.
હાઇડ્રોલિક ચક્રમાં સંગ્રહસ્થાનનો નિવાસ સમય એ જળ તત્વ તે સંગ્રહસ્થાનમાં રોકાય છે તેનો સરેરાશ સમય છે. . આ તે સંગ્રહસ્થાનમાં જળની સરેરાશ વયનો માપદંડ છે.
અવિનાશ વ્યાસ સાથે રચેલું ‘અર્વાચીના’ , ‘છેલ્લી ઘડીએ’ , ‘લહેરી ડોસાજી’ , બચુભાઈ શુકલ સાથે રચેલું ‘વાવાઝોડું’ , ધીરુબહેન પટેલ સાથે રચેલું ‘પંખીનો માળો’ , ‘ગરીબની ઝૂંપડી’ - આ એમનાં અનેકાંકી નાટકો છે. ‘ધૂમ્રસેર’ સાત દ્રશ્યોમાં અને સમયના લાંબા પટ પર આગળ પાછળ વિસ્તરતું, ગુલાબદાસ બ્રોકરની વાર્તા પરથી રચાયેલું લાંબું નાટક છે. એ અને ‘વાવાઝોડું’ ગંભીર નાટકો છે; જ્યારે બાકીનાં પ્રહસનો છે. સંઘર્ષમૂલક નાટ્યસામગ્રી કે નાટ્યાર્થને ઉપસાવતા વસ્તુવિધાનની ઊણપને લીધે તથા નાટ્યાત્મકતાને બદલે તખ્તાલાયકી તરફ લેખકનો વિશેષ ઝોક હોવાને લીધે આ નાટકો બહુ પ્રભાવક ભલે નથી, અભિનયક્ષમ જરૂર છે.
‘પ્રેમનું પરિણામ’ , ‘રંગોત્સવ’ , ‘રંગમાધુરી’ , ‘રંગરંજન’ , ‘રસરંજન’ , ‘પહેલું અને છેલ્લું’ , ‘જમાઈ આવ્યા’ , ‘રજનુ ગજ’ , ‘પીછેહઠ’ - એ એમના એકાંકીસંગ્રહમાં રૂપાંતરિત રચનાઓની તુલનાએ મૌલિક રચનાઓ ઓછી છે. મોટા ભાગની રચનાઓ હળવી છે. ઓછા કાર્યતત્ત્વવાળી અને વિશેષ શબ્દચાતુરીવાળી આ રચનાઓ રંગભૂમિ પર ખૂબ ભજવાઈ છે.
તેમનો જન્મ વઢવાણ માં. વતન સુરત થયો અને પ્રાથમિક-માધ્યમિક શિક્ષણ વઢવાણ, પાલીતાણા અને સુરતમાં થયું. મુંબઈની વિકટોરિયા જ્યુબિલી ટેકનિકલ ઇન્સ્ટિટ્યુટમાંથી ઇલેકિટ્રકલ ઍન્જિનિયરિંગમાં એળ.ઈ.ઈ.નો ડિપ્લોમાં. ૧૯૧૪-૧૯૨૫ દરમિયાન મુંબઈમાં વિવિધ સ્થળે નોકરી. ૧૯૨૫ થી સિંધિયા સ્ટીમ નેવિંગેશન કંપનીમાં. ૧૯૪૦માં રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક. નર્મદ સુવર્ણચંદ્રક.
‘વિનોદવિહાર’ એમના હળવાગંભીર નિબંધોનો ગ્રંથ છે. ‘મીઠી નજરે’ માં વિવેચનલેખો, રેખાચિત્રો અને કેટલાંક પ્રાસંગિક કાવ્યો છે. ‘આરામખુરશીએથી’ , ‘સર્જનને આરે’ , ‘ગુજરાતી બિનધંધાદારી રંગભૂમિનો ઇતિહાસ’ , ‘નાટક ભજવતાં પહેલાં’ , ‘નાટ્યવિવેક’ , ‘બિચારો નાટ્યકાર’ એ વિવેચનગ્રંથોમાં નાટ્યવિવેચનનું પ્રમાણ વિશેષ છે.
‘બિચારો અને ભૂલના ભોગ’ , ‘સરી જતું સૂરત’ , ‘સ્નેહનાં ઝેર’ , ‘મનુની માસી’ , ‘દસ મિનિટ’ , ‘આંધળો ન્યાય’ , ‘ખંડેયેરમાં રહેનારા’ અને ‘બંગલો રાખ્યો’ એ એમના ગ્રંથસ્થ તથા ‘રંગીલો રાજજા’, ‘આવ્યાગયા’, ‘નસોગાસો’, ‘મામાજીનો મોરચો’ વગેરે અગ્રંથસ્થ એવાં રંગભૂમિ પર વખતોવખત ભજવાયેલાં અનૂદિત-રૂપાંતરિત નાટકો છે.
‘ડિટેક્ટીવ બહાદૂર શેરલોક હોમ્સ’ , ‘ચંડાળચોકડી અને શેરલોક હોમ્સનું નવું પરાક્રમ’ , ‘મેટરલિંકના નિબંધો’ , ‘રણમેદાને રૂમઝુમલાલ’ , ‘અમે ત્રણ’ , ‘અમને ઓજાર આપો’ , ‘અરેબિયન નાઈટ્સ’ એ એમના અનુવાદગ્રંથો છે.
‘સ્વ.સર લલ્લુભાઈ શામળદાસ’ એ જીવનચરિત્ર છે; તો ‘આથમતે અજવાળે’ અને ‘અતીતને ઉલેચું છું’ એ એમના આત્મકથાના ગ્રંથો છે. ‘ગુજરાતી નાટ્યશતાબ્દી મહોત્સવ સ્મારક ગ્રંથ’ અને ‘નરસિંહરાવની રોજનીશી’ એમના સહસંપાદનના ગ્રંથો છે.
ધનસુખલાલ કૃષ્ણલાલ મહેતા, ‘દીન’, ‘નર્મદાશંકર વ્યાસ’, ‘ભરથરી’ ગુજરાતી હાસ્યકાર, વાર્તાલેખક અને નાટ્યકાર હતા.