polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
યુવીબી ને સામાન્ય રીતે ત્વચાના કૅન્સર માટે કારણભૂત પરિબળ માનવામાં આવે છે. વધુમાં, સપાટી પર વધુ નીલાતીત કિરણોનું પહોંચવું એટલે અધોમંડળના ઓઝોનમાં વધારો થવો, જે મનુષ્યોના સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકર્તા છે. નીલાતીત કિરણોનું વધુ પહોંચવું એટલે સૂર્યપ્રકાશની વિટામિન ડી સેન્દ્રિય ક્ષમતા પણ વધારો થવો.
રિચાર્ડ બેનેડીક કૃત ઓઝોન ડિપ્લોમસી , વાટાઘાટોની પ્રક્રિયા મોન્ટ્રેલ પ્રોટોકોલ સુધી કેવી રીતે પહોંચી તેનું વિગતવાર વૃત્તાન્ત આપે છે.
પેઈલ્કે અને બેટસિલ સીએફસી દ્વારા ઓઝોન અવક્ષય અંગેના ઊગતા વિજ્ઞાનને શરૂઆતમાં યુ.એસ. સરકારે આપેલા પ્રતિભાવોની વિસ્તીર્ણ સમાલોચના પૂરી પાડે છે.
નીલાતીત કિરણોના વધારાની અસર પાક પર પણ થશે એવું અનુમાન છે. ડાંગર જેવી, આર્થિક રીતે મહત્ત્વની ગણાતી અનેક વનસ્પતિઓ, નાઈટ્રોજનના સ્થિરીકરણ માટે તેમનાં મૂળ પર વસતા સાયનોબૅકટેરિયા પર આધારિત હોય છે. આ સાયનોબૅકટેરિયા નીલાતીત કિરણો પ્રત્યે સંવેદનશીલ છે અને તેના વધારાથી ચોક્કસ તેમના પર અસર થશે.
2004નું ઓઝોન છિદ્ર નવેમ્બર 2004માં પૂરું થયું, તે દરમ્યાન એન્ટાર્કટિકના નીચલા ઊર્ધ્વમંડળમાં દૈનિક લઘુત્તમ ઊર્ધ્વમંડળીય તાપમાનો એ સ્તર સુધી વધ્યા કે જે ધ્રુવીય ઊર્ધ્વમંડળના વાદળાંઓ રચાવા માટે પૂરતાં હૂંફાળા હતા, અને આ ફેરફાર સૌથી તાજેતરનાં વર્ષો કરતાં 2થી 3 અઠવાડિયાં વહેલો ઘટ્યો હતો.
વસંતના અંત ભાગમાં, લગભગ મધ્ય-ડિસેમ્બરની આસપાસ, હૂંફાળું તાપમાન વમળને તોડે છે. નીચલા અક્ષાંશો પરથી વહી આવતા હૂંફાળા, ઓઝોન-સમૃદ્ધ પવનને કારણે, ધ્રુવીય ઊર્ધ્વમંડળનાં વાંદળાં વિખેરાઈ જાય છે, ઓઝોન-અવક્ષયની પ્રક્રિયા અટકી જાય છે, અને ઓઝોન-છિદ્ર બંધ થઈ જાય છે.
સીએફસી થી ઓઝોન સ્તરને કેટલું નુકસાન પહોંચ્યું છે તેનો પૂરો અંદાજો આવી શકયો નથી અને દાયકાઓ સુધી આવશે પણ નહીં; છતાં, ઓઝન સ્તંભમાં આવેલો નોંધનીય ઘટાડો ધ્યાનમાં આવી ચૂકયો છે.
વિઘટન પામતો મોટા ભાગનો ઓઝોન નીચલા ઊર્ધ્વમંડળમાં હોય છે, જયારે તેનાથી વિપરીત એકરૂપ વાયુ અવસ્થાની પ્રતિક્રિયાઓ થકી બહુ ઓછો ઓઝોન અવક્ષય પામે છે, જે મુખ્યત્વે ઉપલા ઊર્ધ્વમંડળમાં બને છે.
વિટામિન ડીની કૅન્સર રોધક અસરો એ ઓઝોન અવક્ષયની એક સંભવતઃ લાભકર્તા અસર છે. આરોગ્યના સંદર્ભે, નીલાતીત કિરણોના વધુ પ્રમાણના સંભવ લાભો કદાચ તેની હાનિકર્તા અસરો કરતાં વધુ હોઈ શકે.
આમ તો વૈશ્વિક સ્તરે ઓઝોન અવક્ષયની ઘટનામાં એન્ટાર્કટિક ઓઝોન છિદ્રની અસર પ્રમાણમાં ઘણી ઓછી, પ્રતિ દાયકાએ લગભગ 4% જેટલી
ઓઝોનની માત્રામાં ઘટાડો તે આ બધાની એકંદર અસર છે. નીચલા ઊર્ધ્વમંડળમાં પણ ઓઝોનના નાશને દોરતી વધુ જટીલ પ્રક્રિયાઓ પણ શોધાઈ છે.
ઊર્ધ્વમંડળમાં ઓઝોનનું એકંદર પ્રમાણ ફોટો-રાસાયણિક ઉત્પાદન અને ફેરસંયોજન વચ્ચેની સમતુલાથી નિશ્ચિત થતું હોય છે.
સૌરાષ્ટ્રનાં ૨૨૨ રજવાડાંઓમાં કે દેશભરમાં પણ ગાંધીજીને અને દેશકાળને સમજીને ઇતિહાસનાં પરિવર્તનોને પારખનારા રાજવીઓ ઓછા હતા. મહારાજા કૃષ્ણકુમારસિંહજી તેમાં અપવાદરૂપ હતા. દેશને સ્વતંત્રતા મળી ગઈ, પાકિસ્તાન જુદું પડી ગયું, પણ દેશી રાજ્યોનો પ્રશ્ન હજી ઉકેલાયો નહોતો. કેટલાયે રાજવીઓ સ્વતંત્ર બની સત્તા ટકાવી રાખવાનાં સપનાં સેવી રહ્યા હતા. કાયદે આઝમ ઝીણા અને તેમના સાથીદારો પાકિસ્તાનમાં જોડાઈ જવા રાજવીઓને લલચાવી રહ્યા હતા. કૃષ્ણકુમારસિંહજીને રાજવીઓનાં જૂથોમાં જોડાવાનો આગ્રહ થતો હતો. પણ તેમણે પ્રજાને જવાબદાર તંત્ર આપવાની વિચારણા શરૂ કરી હતી. ડિસેમ્બર, ૧૯૪૭માં તેમણે નિર્ણય કરી લીધો. દીવાન અનંતરાય પટ્ટણી હાજર નહોતા. બળવંતરાય મહેતા પણ દિલ્હી ગયા હતા. તેમણે બીજા રાજકીય અગ્રણી જગુભાઈ પરીખને બોલાવીને જણાવ્યું કે પોતે ભાવનગરની પ્રજાને જવાબદાર રાજતંત્ર આપી દેવાનો નિર્ણય કરી લીધો છે. જગુભાઈએ તેમનો નિર્ણય આવકારીને આનંદ વ્યક્ત કર્યો તથા દિલ્હી જઈ સરદારસાહેબને મળવા અભિપ્રાય આપ્યો. મહારાજાએ તેમનો અભિપ્રાય સાંભળી લીધો.
મહારાજા દિલ્હી રોકાયા હતા અને સરદારસાહેબ, જવાહરલાલ નહેરુ, લોર્ડ માઉન્ટબેટન વગેરે સૌ પદાધિકારીઓને મળ્યા હતા. ફરી ગાંધીજીને મળવા જતા હતા ત્યારે અન્ય આવેલા રાજવીઓને કહેતા કે તમે પૂછતા હતાને કે અમારે હવે શી રીતે વરતવું ?
તો તમે ભાવનગરના આ મહારાજા કૃષ્ણકુમારસિંહજીનું ઉદાહરણ લો અને તેમણે જે રસ્તો લીધો તેવો તમે પણ લો તેવી મારી ભલામણ છે. મનુબહેને પાછળથી ગાંધીજીને પૂછેલું : ‘બાપુ, આપની પાસે તો વાઈસરોય જેવા ઘણા મોટા લોકો આવે છે. પણ આપ ક્યારેય ઊભા થતા નથી અને કાર સામે જવાનું કહેતા નથી. તો આ મહારાજા તેમાં અપવાદ કેમ ?’ ગાંધીજીએ કહ્યું : ‘મનુ, તું જાણે છે ના કે હું ભાવનગરની શામળદાસ કોલેજમાં ભણ્યો છું. એટલે એક વખતનો પ્રજાજન કહેવાઉં. તે મહારાજા છે. એટલે મારે તેમને માન આપવું જોઈએ.’ આવા મહાન હતા ભાવનગરના મહારાજા અને ખરા અર્થમાં પ્રજાહદૃયસમ્રાટ મહારાજા કૃષ્ણકુમારસિંહજી.
બાર તેર વર્ષની ઉંમરે ભાવનગર આવેલા ગાંધીજી સાથે કૃષ્ણકુમારસિંહની મુલાકાત યોજાઈ, જેમનાથી તેઓ ઘણા પ્રભાવિત થયા હતા. પ્રભાશંકર પટ્ટણીના સાનિઘ્ય અને માર્ગદર્શન તેમનું ઘડતર બળ બની રહ્યા. રાજકોટની રાજકુમાર કોલેજમાં અભ્યાસ કર્યા પછી કૃષ્ણકુમારસિંહને ઇંગ્લેન્ડની વિખ્યાત પબ્લીક સ્કૂલ હેરોમાં મૂકવામાં આવ્યા હતા. ત્યાં ત્રણ વર્ષ અભ્યાસ કરી ક્રિકેટ, ફૂટબોલ, નિશાનબાજી વગેરેનો શોખ કેળવ્યો. ઈ.સ. ૧૯૩૧માં કૃષ્ણકુમારસિંહ પુખ્ત વયનાં થતાં રાજ્ય વહીવટની ઘૂરા સંભાળી લીધી. તે જ વરસે ગોંડલના યુવરાજ ભોજરાજનાં પુત્રી વિજયાબા સાથે તેમનાં લગ્ન લેવાણાં. ઈ.સ. ૧૯૩૧ માં મહારાજા કૃષ્ણકુમારસિંહના લગ્ન ગોંડલનાં મહારાજા ભોજિરાજસિંહના પુત્રી અને મહારાજા ભગવતસિંહજીના પૌત્રી વિજયાબાકુંવરબા સાથે થયા. આ લગ્નથી એમને બે પુત્રો અને ત્રણ પુત્રીઓ મળીને પાંચ સંતાનો થયા.
તો આઝાદી બાદ ઈ.સ. ૧૯૪૮માં મહારાજા કૃષ્ણકુમારસિંહજી નવા અસ્તિત્વમાં આવેલા મદ્રાસ રાજ્યના ગવર્નર તરીકે નિમાયા ત્યારે માસિક એક રૂપિયાનું પ્રતિક માનદ્દ વેતન સ્વીકારી પ્રજાસેવાનો અને ત્યાગનો ઉત્તમ દાખલો બેસાડયો. બાળપણમાં જ માતાપિતા ગુમાવી ચૂકેલા મહારાજા એકાંતપ્રિય અને વિચારશીલ બન્યા હતા. કુશળ રાજનીતિજ્ઞ, અભ્યાસી અને દૂરંદેશી ધરાવનાર પ્રભાશંકર પટ્ટણી દ્વારા તેમનું ઘડતર થયું હતું. વિશાળ વાચન, સરળ જીવન, કુદરતપ્રેમ અને સ્વતંત્ર દષ્ટિના કારણે ભારતના બદલાઈ રહેલા ઇતિહાસનાં પગરણ તેઓ પિછાની શક્યા. આવી દૂરંદેશી અને વાસ્તવની સમજ બહુ ઓછા રાજવીઓમાં હતી. આથી સૌરાષ્ટ્રના રાજવીઓમાં તો તેમનું વ્યક્તિત્વ અનેક રીતે જુદું પડતું હતું.
ભાવનગર યુનિવર્સિટી હવે મહારાજા કૃષ્ણકુમારસિંહજી ભાવનગર યુનિવર્સિટી તરીકે ઓળખાય છે, આ અંગેનું વિધેયક મંગળવારે ગુજરાત વિધાનસભામાં વર્ષ ૨૦૧૨માં સર્વાનુમતે પસાર થયું હતું. જેને લીધે ભાવનગર યુનિવર્સિટી અધિનિયમ પણ હવે મહારાજા કૃષ્ણકુમારસિંહજી અધિનિયમ તરીકે ઓળખાય છે. ઉલ્લેખનીય છે કે મહારાજા કૃષ્ણકુમારસિંહએ કરેલા અભુતપૂર્વ ધાર્મિક-સાહિત્યિક-શૈક્ષણિક-સામાજિક પ્રદાન બદલ તેઓને માનાંજલી અર્પવા માટે આ યુનિવર્સિટીની એક્ઝિક્યુટીવ કાઉન્સિલ દ્વારા આ નામાભિધાન અંગેનો ઠરાવ કર્યો હતો. તેના અનુસંધાનમાં આ વિધેયક છેક ૨૦૧૨માં વિધાનસભામાં રજૂ થયું હતું અને સર્વાનુમતે પસાર થયું.
મહારાજા કૃષ્ણકુમારસિંહજી પ્રજામાં અપાર લોકચાહના ધરાવતા હતા. તેઓના નામની આગળ માત્ર મહારાજા કે રાજવી નહીં પરંતુ પ્રાતઃસ્મરણીય એવું બિરૂદ લગાડવામાં આવે છે. ભાવનગરના ગૌરીશંકર તળાવ એટલે કે બોરતળાવને મહારાજા કૃષ્ણકુમારસિંહજી અને સમગ્ર રાજવી પરિવારની અનમોલ ભેટ અને મહારાજા કૃષ્ણકુમારસિંહજીની દીર્ઘદૃષ્ટિનો ઉમદા નમૂનો ગણવામાં આવે છે. ભાવનગરના રાજવી પરિવારે કોઈપણ નદી કે નાળા પર આધારીત નહીં પરંતુ માળનાથના ડુંગરામાંથી ભીકડા કેનાલ દ્વારા વરસાદી પાણી લાવીને ઉભુ કરેલું આ ગૌરીશંકર તળાવ તેની આ બાબત માટે તો અજોડ છે જ સાથે ભાવનગર માટે ગૌરવરૂપ પણ છે.
ક્રુષ્ણકુમારસિંહએ પોતાના પિતા અને દાદા દ્વારા શરુ કરાયેલા સુધારાના કામો, જેવા કે રાજ્યમાં વેરા વસૂલાતની પદ્ધતિમાં સુધારા, ગ્રામ-પંચાયતોની અને ભાવનગર રાજ્યની "ધારાસભા" ની રચના વગેરે આગળ ધપાવ્યા. પ્રગતિમય શાસનને લીધે એમને ઈ.સ. ૧૯૩૮ ના વર્ષમાં કે.સી.એસ.આઈ.ના ઈલ્કાબથી નવાજવામાં આવ્યા હતા. છતાં તેઓ હંમેશા "ભારતની સ્વતંત્રતા" માટે કટીબદ્ધ રહ્યા હતા અને એટલે જ ભારત સ્વતંત્ર થતાની સાથે ભારતીય ગણતંત્રના કાઠિયાવાડ રાજ્ય સાથે પોતાનું રાજ્ય ભેળવી દેનારા પ્રથમ રાજવી હતા.
ઇ.સ. ૧૯૪૮માં કૃષ્ણકુમારસિંહ મદ્રાસના પ્રથમ ભારતીય રાજ્યપાલ બનવાનું બહુમાન મેળવ્યું. એજ વર્ષે એમને રોયલ ભારતિય નૌકાદળના માનદ્દ કમાન્ડર પણ બનાવાયા. ભાવનગરમાં આવેલા નંદકુંવરબા ક્ષત્રિય કન્યા વિદ્યાલયના પ્રમુખ તરીકે અને યુનાઇટેડ સર્વિસીઝ ઈંસ્ટિટ્યુટ ઑફ ઈન્ડિયાના વાઈસ-પેટ્રન તરીકે પણ કાર્ય કર્યુ. ૨ એપ્રિલ ૧૯૬૫ના દિવસે ૫૨ વર્ષની ઊંમરે અને ૪૬ વર્ષના શાસનકાળ પછી એમનું ભાવનગરમાં જ અવસાન થયુ.
કૃષ્ણકુમારસિંહનો જન્મ ૧૯ મે ૧૯૧૨ના રોજ ભાવનગરમાં થયો હતો. તેઓ મહારાજા ભાવસિંહ ના જ્યેષ્ઠ પુત્ર અને તેમની ગાદીનાં વારસ હતા. કૃષ્ણકુમારસિંહએ તેમના પિતાનાં અવસાન બાદ ૧૯૧૯માં ભાવનગરની ગાદી સંભાળી ત્યારે તેમની ઉંમર ફક્ત ૭ વર્ષની હતી, તેઓએ અંગ્રેજ હકુમત હેઠળ ૧૯૩૧ સુધી શાસનની ધુરા સંભાળી હતી.
હિન્દુસ્તાનને આઝાદી બાદ અખંડ રાષ્ટ્ર તરીકે જોવાના સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલના સ્વપ્નને સૌ પ્રથમ સાકાર કરવામાં ભાવનગરના પ્રાત: સ્મરણિય મહારાજા કૃષ્ણકુમારસિંહજીએ અપ્રતિમ યોગદાન આપ્યું. તેઓએ ૧૫મી જાન્યુઆરી, ૧૯૪૮ના રોજ પોતાની સઘળી સંપત્તિ સાથે ભાવનગર રાજ્ય રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધીજીના ચરણે ધરણી દઈ પ્રથમ પુનિત આહૂતિ આપી.
ભાવનગર રાજ્યના છેલ્લા રાજવી કૃષ્ણકુમારસિંહ નો જન્મ ૧૯ મે, ૧૯૧૨ ના રોજ થયો હતો. તેઓ મહારાજા ભાવસિંહ ગોહિલ ના ઉત્તરાધિકારી તરીકે ગાદીએ આવ્યા હતા. સ્વતંત્ર ભારતના એકીકરણ કરવા માટે સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલને સૌ પ્રથમ પોતાનું રાજ્ય આપ્યું હતું. ત્યાર બાદ તેઓ મદ્રાસના ગવર્નર તરીકે નિમાયા હતા.
અંબાણી, 1983માં તેમના સ્વ. પિતાશ્રી ધીરુભાઈ અંબાણી દ્વારા સ્થાપિત કંપની રિલાયન્સમાં સહ-મુખ્ય વહીવટી અધિકારી તરીકે જોડાયા અને ભારતીય મૂડી બજારમાં ઘણાં નાણાકીય નાવીન્યો લાવવામાં અગ્રેસર બનવામાં પ્રતિષ્ઠા સંપન્ન કરી. ઉદાહરણ તરીકે, તેમણે પ્રથમ વૈશ્વિક થાપણ આવકો, કન્વર્ટિબલ્સ અને બોન્ડથી આંતરરાષ્ટ્રીય લોક પ્રસ્તુતિ સાથે દરિયાપારના મૂડી બજારોમાં ભારતના પ્રથમ આક્રમણનું નેતૃત્વ કર્યું. તેમણે જાન્યુઆરી 1997માં સૌથી ઊંચા પોઈન્ટે 100 વર્ષીય યાન્કી બોન્ડ બહાર પાડવા સાથે, દરિયાપારના નાણાકીય બજારોમાંથી 2 બિલિયન યુએસ ડોલરનું ફંડ ઊભું કરીને 1991થી પોતાના પ્રયત્નો દ્વારા રિલાયન્સને આગળ ધપાવ્યું, ત્યારબાદ લોકો તેમને નાણાંકીય જાદૂગર તરીકે ગણવા લાગ્યા. તેમણે તેમના ભાઈ મુકેશ અંબાણી સાથે રહીને કાપડ, પેટ્રોલિયમ, પેટ્રોકેમિકલ્સ, વીજળી, અને ટેલિકોમ કંપનીમાં ભારતના અગ્રેસર તરીકે રિલાયન્સ ગ્રુપને તેના વર્તમાન દરજ્જા સુધી પહોચાડ્યું.
વેપારનાં ઘણાં ક્ષેત્રોમાં વૈશ્વિક અગ્રેસર તરીકે રિલાયન્સની સ્થાપના કરવામાં તેમના ફાળાની કદર તરીકે વોર્ટન ઈન્ડિયા ઈકોનોમિક ફોરમ દ્વારા ડિસેમ્બર, 2001માં પ્રથમ વોર્ટન ઈન્ડિયન એલ્યુમનિ એવોર્ડ અપાયો.
ભરત બોર્ગેના શબ-પરીક્ષણમાં જાહેર થયું હતું કે બહુવિધ ફ્રેકચરોને પરિણામે બ્રેઈન-હેમરેજને કારણે આઘાતથી તે મૃત્યુ પામ્યો હતો. મરાઠીમાં લખેલો પત્ર તેના ખિસ્સામાંથી મળી આવ્યો હતો, જેમાં લખેલું કે, “મે કશું ખોટું કર્યું નથી”. તે દિવસે, કેટલાક રિલાયન્સના લોકો આવ્યા હતા અને મારી સાથે વાત કરી હતી. મેં તેઓને કશું કહ્યું ન હતું. તેઓ પૈકી એકે મારો નંબર લીધો અને કહ્યું કે તે મારી સાથે પછીથી વાત કરશે. મને લાગ્યું હતું કે તેઓ મારો ઉપયોગ કરી રહ્યા હતા. આખી રાત વિચાર કર્યા પછી હું આ પત્ર લખું છું. એવું લાગે છે કે દોષ મારી પર આવશે. હું માનું છું કે તપાસ સાચા માર્ગે થઈ રહી છે અને સત્ય જલ્દીથી બહાર આવશે.”
23 એપ્રિલ 2009ની સાંજે, તેમના 13-બેઠકના હેલિકોપ્ટર - ના ગિયર બોકસમાં કાદવ, કાંકરા અને પથ્થરો મળી આવ્યા હતા. ગિયર બોકસ જમીનથી 10 ફૂટની ઊંચાઈએ રાખેલું હોવા છતાં ગિયર બોકસની ફિલર કેપમાં કાંકરા અને પથ્થરો મૂકવામાં આવ્યા હતા. રિલાયન્સ ટ્રાન્સપોર્ટ એન્ડ ટ્રાવેલ્સ પ્રા.લિમિટેડ ના સિનિયર પાયલોટ કેપ્ટન આર. એન. જોષીએ મુંબઈ પોલીસ કમિશનરની કચેરી, મહારાષ્ટ્ર મુખ્ય મંત્રીની કચેરી, મહારાષ્ટ્ર ગૃહમંત્રીની કચેરી, મુખ્ય સચિવની કચેરી, સંયુકત પોલીસ કમિશનરની કચેરી તેમજ શાંતાક્રુજ પોલીસ સ્ટેશને પણ ફરિયાદ દાખલ કરી હતી.
એર વર્કસના ટેકનિશિયન ભરત બોર્ગે ભાંગફોડ થયેલી જોઈ ત્યારે હેલિકોપ્ટર મુંબઈ હવાઈ મથકના હેન્ગરની બહાર ઊભું હતું. બોર્ગ વીલેપાર્લેઅને અંધેરી વચ્ચે મુંબઈ પરાના રેલ્વે ટ્રેક પર 28 એપ્રિલ, 2009ના રોજ મૃત હાલતમાં મળ્યો હતો. તેની પાસે એક પત્ર પણ મળી આવ્યો હતો. રેલ્વે પોલીસ માને છે કે તે ચર્ચગેટ સુધીની ફાસ્ટ લોકલની અડફેટમાં આવી ગયો હોઈ શકે છે. “બોર્ગેના રહસ્યમય મોતે ગભરાટ પેદા કર્યો છે કે અમુક પ્રતિર્સ્પધી ધંધાદારી જૂથો તેને ખત્મ કરવાનો પ્રયત્ન કરી રહ્યાના અનિલ અંબાણીના આક્ષેપને સમર્થન પૂરું પાડે છે.”
તેઓ તેમની લાંબી કારર્કિદીમાં 15 વર્ષ કરતાં વધુ સમયથી પોતાની પત્ની સહિત અનેક સિને-જગતની વ્યકિતઓ સાથે સંકળાયેલ છે. તે, ચિત્ર જગતના અભિનેતા અમિતાભ બચ્ચન તેમજ સુબ્રતો રોયના નજદીકી મિત્ર છે.મનોરંજન ઉદ્યોગમાં એડલેબ્સ, ચિત્ર નિર્માણથી વિતરણથી મલ્ટિપ્લેક્ષ કંપનીનો હવાલો સંભાળ્યો તે તેમની મુખ્ય સિદ્ધિ છે, જે ભારતના એકમાત્ર ડોમ થિયેટરની માલિકી ધરાવે છે અને તાજેતરમાં સ્ટીવન સ્પીલબર્ગ સાથે 825 મિલિયન યુ.એસ ડોલરની કિંમતના સંયુકત સાહસની જાહેરાત કરી છે.
તે પેનસિલ્વાનિયાની વોર્ટન સ્કુલ ઓફ યુનિવર્સિટી ખાતે ઓવરસીઝ બોર્ડના સભ્ય છે. તે કાનપુરની ઈન્ડિયન ઈન્સ્ટિટયુટ ઓફ ટેકનોલોજી; અમદાવાદની ઈન્ડિયન ઈન્સ્ટિટયુટ ઓફ મેનેજમેન્ટના ગર્વનર બોર્ડના સભ્ય છે. તે કેન્દ્રિય સલાહકાર સમિતિ, કેન્દ્રિય વીજળી નિયંત્રક આયોગના સભ્ય છે. માર્ચ 2006માં, તેમણે રાજીનામું આપી દીધું હતું. તેઓ ગાંધીનગર ખાતે - ના ગર્વનર બોર્ડના અધ્યક્ષ પણ છે.
અનિલ અંબાણી ભારતીય વેપારી અને રિલાયન્સ અનિલ ધીરુભાઈ અંબાણી ગ્રુપના મુખ્ય શેરહોલ્ડર છે. અનિલના મોટાભાઈ, મુકેશ અંબાણી પણ અબજોપતિ છે, અને રિલાયન્સ ઈન્ડસ્ટ્રીઝ નામની કંપનીની માલિકી ધરાવે છે. તેમની વ્યકિતગત અંદાજિત 17 બિલિયન ડોલરની સંપત્તિ સાથે, તે મુકેશ અંબાણી અને લક્ષ્મી મિત્તલ પછી વિશ્વમાં ત્રીજા સૌથી શ્રીમંત ભારતીય છે.
એર વર્કસ ઈન્ડિયા એન્જિયનિયરીંગ પ્રા. લિમિટેડ, કંપની કે જે હેલિકોપ્ટરની સંભાળ રાખે છે, તેણે તેના કર્મચારીઓની આ કેસમાં પૂછપરછ કરી હતી.
કોથમીર એ વૈજ્ઞાનિક વર્ગીકરણ પ્રમાણે એપિએસી કુળમાં આવતી એક વર્ષાયુ વનસ્પતિનો છોડ છે. કોથમીર દક્ષિણ યુરોપ અને ઉત્તર અમેરિકાથી નૈઋત્ય એશિયાની વતની છે. કોથમીરનો છોડ મૃદુ, નાજુક, લીસ્સી ડાંડીવાળો હોય છે અને આશરે ૫૦ સે.મી. જેટલો ઉંચો હોય છે. તેના પર્ણો વિવિધ આકારનાં, પહોળા, ચપટા પર્ણદંડ વાળા અને પીંછાકાર હોય છે. પૂષ્પો નાનાં છત્ર પૂષ્પવિન્યાસમાં ગોઠવાયેલાં હોય છે, જે મહદંશે સફેદ અને ક્યારેક આછી ગુલાબી ઝાંયવાળા, અનિયમિત તથા બે પ્રકારની પાંખડીઓ ધરાવતા હોય છે. ૧-૩ મિ.મી.ની નાની પાંખડીઓ પૂષ્પદંડ તરફ અને ૫-૬ મિ.મી. લંબાઈની પાંખડીઓ તેનાથી દૂર ફેલાયેલી હોય છે. ફળ ૩-૫ મિ.મી. નાના ગોળ દાણાનાં આકારનું અને શુષ્ક હોય છે.
દાણા કરતાંં પાંદડાનો સ્વાદ થોડો ભિન્ન હોય છે, તેમાં હલ્કી ખટાશનો અનુભવ થાય છે. અમુક લોકોને તે સ્વાદ સાબુ સમાન કે સડનને લાગતો અપ્રિય લાગે છે અને તેઓ પાંદડા વાપરતા નથી. , . ; , .
ધાણા ધાણા એ તુરા, સહજ, તીખા, કડવા, મધુરુ , સ્વાદિશ્ટ, સુગ્નધિત, પાચ્ય મધુરુ , ઠંડા, પચવામા હલકા, સ્નિગ્ધ, હ્રુદય માટે હિતકર, આન્તરિક માર્ગોની શુદ્ધિ કરનાર, જઠરાગ્નિ પ્રદિપ્ત કરનાર, આહાર પર રુચિ કરનાર, પાચન કરનાર, મળને બાધંનાર, મુત્ર પ્રવ્રુતિ વધારનાર, વીર્ય માટે અહિતકારી, તરસ શમાવનાર, ત્રણે દોષો શમાવનાર, આન્ખો માટે સારા, તરસ, બળતરા, દમ, ઉધરસ, ઊલટિ,ઉબકાના શમન કરનાર છે. તાવ મટાડનાર, મળને રોકનાર અને ત્રિદોષનાશક છે.
કોથમીરનાં છોડનાં બધાજ ભાગો ખાદ્ય છે, પરંતુ તેના લીલાં પાન અને સૂકા બીજ/ફળોનો રસોઈમાં સવિશેષ ઉપયોગ થતો આવ્યો છે. કોથમીર ભારતીય, મધ્ય એશિયા, મધ્ય પૂર્વ, ભૂમધ્ય પ્રદેશ, દક્ષિણ એશિયા, મેક્સિકો, લેટિન અમેરિકા, ચીન, આફ્રિકા અને અગ્નિ એશિયાની વાનગીઓમાં સામાન્યપણે જોવા મળે છે.
કોથમીરનાં મૂળમાં તેનાં પર્ણો કરતાં પણ વધુ ગહેરી અને તિવ્ર સુવાસ હોય છે. મૂળનો ઉપયોગ અનેક એશિયન વાનગીઓમાં થાય છે, મોટે ભાગે થાઈ વાનગીઓમાં, ખાસ કરીને સુપ્સ અને શાકમાં તેને વાટીને નાખવામાં આવે છે.
કોથમીરને કુલાન્ત્રો સમજીને થાપ ન ખાવી જોઈએ. કુલાન્ત્રો એ કોથમીરના કુળની નજીકનો જ પણ અન્ય છોડ છે. આ છોડના પાનનો દેખાવ જુદો હોય છે અને તેના પાન વધુ તીવ્ર સુગંધી તેલ ધરાવે છે.
સફાવિદશાહ અબ્બાસ પહેલાએ તમાકુના ઉપયોગની ખૂબ નિંદા કરવા છતાં તેના શાસનના અંત વખતે ગલ્યાન અને કોપોક પીવું સમાજના દરેક સ્તરે સામાન્ય બની ગયું હતું, સ્ત્રીઓનો પણ તેમાં સમાવેશ થતો હતો.
શાળાઓમાં અને શિક્ષિત વર્તુળોમાં, શિક્ષકો અને વિદ્યાર્થીઓ બંનેનું ક્લાસમાં ગલ્યાન પીવાનું હંમેશા ચાલુ જ રહેતું હતું . શાહ સફીએ તેના પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાદી દીધો હતો, પરંતુ તેના ઉપયોગમાંથી મળતી આવક ગુમાવવી પડતી હોવાથી તે પ્રતિબંધને ઉઠાવી લેવામાં આવ્યો હતો. ગલ્યાન એટલો બધો વ્યાપક બની ગયો હતો કે ગરીબોનો એક ખાસ વર્ગ કાચની વોટરપાઇપ સાંધવાના વ્યવસાયમાં લાગી ગયો હતો. શાહ અબ્બાસના સમયમાં વોટરપાઇપ એ રાષ્ટ્રીય વ્યસન બની ગયું હતું . શાહ પાસે તેમનો ખાનગી ગલ્યાન નોકર હતો.
દેખીતી રીતે વોટરપાઇપ ટેન્ડર આ વખતથી અસ્તિત્વમાં આવ્યા હશે. તે વખતે, પાત્રો કાચ, માટી અથવા એક પ્રકારના કોળાથી બનવવામાં આવતાં હતાં. દેશી કાચની અસંતોષકારક ગુણવત્તાને કારણે કેટલીક વખત કાચના પાત્ર વેનિસથી આયાત કરવામાં આવતાં હતાં . શાહ સુલેમાનના સમયમાં , ગલ્યાનનો ઉપયોગ વધતાં તે અતિ સુશોભિત બન્યા. સુખીસંપન્ન લોકો સોના અને ચાંદીની પાઇપ રાખતાં હતાં. પ્રજા જીવનની જરૂરિયાતો કરતાં ગલ્યાન પાછળ વધુ ખર્ચ કરવા લાગી હતી . લૂઇસ ચૌદમાના દરબારમાં શાહ સુલતાન હોસય્નના દૂત જ્યારે વર્સેલ્સમાં રાજવીઓને મળવા જતાં ત્યારે તેમના રસાલામાં એક અધિકારી ગલ્યાન લઇને ચાલતો હતો. રસાલો ચાલતો હોય ત્યારે દૂત ગલ્યાનનો ઉપયોગ કરતા હતા(હર્બેટ્ટી, અનુવાદ, પાના નં. 7; કાસરવી, પાનાં નં. 211–12; સેમસાર, 1963, પાનાં નં. 18–19). આપણી પાસે નાદિર શાહ અફસરના દરબારમાં ગલ્યાનનો ઉપયોગ થતો હોય તેની કોઇ નોંધ નથી, જોકે તેનો ઉપયોગ અવિરત ચાલુ જ હશે તેવું લાગે છે. કરીમ ખાન ઝાંદ અને ફત્હ-અલી શાહ કાજારના વ્યક્તિચિત્રોમાં તેમને ગલ્યાન પીતા દર્શાવવામાં આવ્યા છે.
ઇરાનના લોકો પાસે ખાન્સર નામની ખાસ તમાકુ હતી . લાકડાના કોલસાને ખાન્સર પર વરખ વગર મૂકવામાં આવતો. ખાન્સરમાં સામાન્ય તમાકુ કરતા ઓછો ધુમાડો થાય છે. પર્સિયાના શાહ નાસીર અલ-દિન શાહ કજાર હૂકાની ટોટી જો તેમની તરફ તાકવામાં આવતી તો તેને અપમાન માનતા હતાં.
હૂકાની શોધના ચોક્કસ તારીખ કે સ્થળની કોઇને ખબર નથી. સીરિલ ઇલગુડ ના મતે મુઘલ સમ્રાટ અકબર પહેલા ના દરબારી પર્સિયન ચિકિત્સક હકિમ અબુલ ગિલાની એ તેને શોધ્યો છે. જોકે આ માહિતીના સ્ત્રોતનો તેમણે કોઇ ઉલ્લેખ કર્યો નથી. યુરોપમાંથી ભારતમાં તમાકુનો પ્રવેશ થયા બાદ, ઉત્તર ઇરાનના ગિલાન પ્રાંતના અબ્દુલ-કાદિર ગિલાનીના વંશજ હકિમ અબુલ ફતેહ ગિલાની ભારત આવ્યા, જે બાદમાં મુઘલ દરબારમાં ચિકિત્સક બન્યા. તેમણે ભારતીય ઉમરાવોમાં તમાકુનું ધુમ્રપાન લોકપ્રિય થયા બાદ ચિંતા વ્યક્ત કરી અને તરત જ ધુમાડો પાણીમાં પસાર થઇને 'ગાળવા'ની એક વ્યવસ્થા શોધી કાઢી.
બિજાપુરના રાજદૂત અસદ બેગે અકબરને ધુમ્રપાનની લત લગાડ્યા બાદ ગિલાનીએ ચલણી બનાવ્યું. ઉમરાવોમાં લોકપ્રિયતાના પગલે ધુમ્રપાનનું આ નવું સાધન અમીરશાહી અને લોકવર્ગમાં પ્રતિષ્ઠાના પ્રતિકસમું બની ગયું.
ઉત્તર ભારતમાં, જાટ, બિશ્નોઇ અને રાજપુતોમાં હૂકો એક ખાસ પરંપરા છે. જોકે, અહલી સિરાઝીની કવિતાની પંક્તિઓ પણ ગલ્યાનના ઉપયોગની વાત કરે છે , આમ આ રીતે જોઇએ તો તેનો ઉપયોગ શાહ તાહ્માસ્પ પહેલાના સમયમાં તો થતો જ હશે. આમ, લાગે છે કે પર્સિયામાં પહેલેથી જ પ્રચલિત ગલ્યાનને ભારતમાં દાખલ કરવાનો શ્રેય અબુલ-ફત્હ ગિલાનીને આપવો જોઇએ.
પર્સિયામાં ગલ્યાનના પ્રથમ ઉપયોગની ચોક્કસ તારીખની કોઇને જાણ નથી. સીરિલ ઇલગૂડના જણાવ્યા પ્રમાણે , મુઘલ સમ્રાટ અકબર પહેલાના દરબારના પર્સિયન ચિકિત્સક અબુલ-ફત્હ ગિલાની એ, "સૌપ્રથમ તમાકુના ધુમાડાને ઠંડો પાડવા અને ગાળવા માટે તેને પાણી ભરેલી નાની વાટકીમાંથી પસાર કર્યો હતો અને તે રીતે તેમણે હબલ-બબલ કે હૂકો શોધ્યો હતો." જોકે, અહલી સિરાઝી તેની કવિતાની પંક્તિઓમાં ગલ્યાન ના ઉપયોગનો ઉલ્લેખ કરે છે, આમ હૂકો તાહ્માસ્પ પહેલા ના સમયમાં પણ પ્રચલિત હોવાનું પ્રમાણ મળે છે. આમ, પર્સિયામાં પહેલેથી જ ઉપયોગમાં લેવાતાં ગલ્યાનને ભારતમાં દાખલ કરવાનો શ્રેય અબુલ-ફત્હ ગિલાનીને આપવો જોઇએ.
જે-તે પ્રદેશ પ્રમાણે, હૂકાઓ અથવા શિશાઓ વિવિધ નામે ઓળખાય છે: અરેબિક ભાષામાં તેને શિશા અથવા નારગીલા અથવા અરગીલા તરીકે લખાય છે અને સમગ્ર આરબ વિશ્વમાં તેનો વપરાશ થાય છે; નારગુલેહ નામ તુર્કી, ઇજીપ્ત, ગ્રીસ, સાયપ્રસ, આર્મેનિયા, અઝરબૈઝાન, લેબેનોન, ઇરાક, જોર્ડન અને સીરિયામાં સર્વસામાન્ય રીતે પ્રચલિત છે.
નારઘીલે શબ્દ પર્સિયન શબ્દ પરથી આવ્યો છે જેનો અર્થ નાળિયેર થાય છે, વળી આ શબ્દ સંસ્કૃત શબ્દ પરથી આવ્યો છે, જે સૂચવે છે કે પહેલાના હૂકા નાળિયેરના કાચલાને કોતરીને બનાવવામાં આવતાં હતાં.
આરબ વિશ્વમાં લોકો તેને સંસ્કૃતિ અને પરંપરાના ભાગરૂપે પીવે છે. સામાજિક ધુમ્રપાન એક કે બે નળીથી કરવામાં આવે છે. પરંતુ ક્યારેક જલસા અથવા નાના મેળાવડાઓમાં ત્રણ અથવા ચાર જેટલી નળીઓથી પણ તે પીવામાં આવે છે. જ્યારે વ્યક્તિ તેને પીવાની પ્રક્રિયા પૂરી કરી લે છે ત્યારે બીજી વ્યક્તિ માટે તે ઉપલબ્ધ છે તે દર્શાવવા માટે નળી પાછી ટેબલ પર મૂકવામાં આવે છે, અથવા તો તેને હૂકા પર પાછી મૂકીને એક વ્યક્તિથી બીજીને હાથોહાથ અપાય છે જેથી કરીને તેની ટોટી લેનારથી દૂર રહે. એવું નોંધાયું છે કે સમગ્ર વિશ્વમાં આરબો સૌથી વધુ શિશા પીનારા છે અને તેઓ સૌથી વધુ શિશા કાફે પણ ધરાવે છે.
પ્રચલિત છે. નારગિલા ઇઝરાયેલમાં વધુને વધુ લોકપ્રિય થઇ રહ્યો છે, ખાસ કરીને પ્રવાસીઓમાં તે લોકપ્રિય બની રહ્યો છે. મોટાભાગની શેરીઓ અને બજારોમાં તેનો સમાન વેચતી દુકાનો જોવા મળે છે. યુવાનોમાં હૂકાનો ઉપયોગ વધી જતાં 2005માં ધ ઇઝરાયેલ કેન્સર એસોસિયેશન દ્વારા નારગિલા પીવાના જોખમો સામે ચેતવણી આપવાના હેતુથી એક ઝુંબેશ શરુ કરવામાં આવી હતી. દ્વારા સૈનિકોને તેમની છાવણીઓમાં નારગિલા પીવા પર પ્રતિબંધ ફરમાવવામાં આવ્યો છે.
સર્બિયા માં, અને દક્ષિણ યુગોસ્લાવિયામાં, પાઇપ માટે "નારગીલે" અથવા "નાગિલે" શબ્દનો ઉપયોગ થાય છે. "સિસા" એટલે તેની અંદર ફૂંકાતી નિકોટીન અને કોલસારહીત તમાકુ. તેની અંદરની પાઇપોને હંમેશા એક કે બે ટોટી હોય છે. હૂકાનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે બે વ્યક્તિ કરતી હોય છે. પાણીની ઉપર લહેજતદાર તમાકુને મૂકવામાં આવે છે અને પછી કાણું પાડેલા પતરાં પર ગરમ કોલસા મૂકવામાં આવે છે, ધુમાડાને ઠંડો પાડવા અને ગાળવા માટે તેને ઠંડા પાણીમાંથી પસાર કરીને ખેંચવામાં આવે છે.
ઇનડોર ધુમ્રપાન પર પ્રતિબંધ ધરાવતાં શહેરોમાં હૂકા બારને બંધ કરાવવામાં આવ્યા છે અથવા તમાકુરહિત મુઆસ્સેલ તરફ વાળવામાં આવ્યા છે. જોકે ઘણા દેશોમાં, હૂકા લોન્જ લોકપ્રિયતાને લીધે આગળ વધી રહ્યા છે. 2000થી 2004 દરમિયાન 200થી વધુ નવા હૂકા કાફે ધંધાના હેતુથી ખૂલ્યા હતાં જેમાંથી મોટાભાગના યુવાન-પુખ્તોના ઉંમર વર્ગને ધ્યાનમાં રાખીને બનાવાયા હતાં, તેમજ ખાસ કરીને કોલેજ કેમ્પસ અથવા મધ્ય-પૂર્વના દેશોનો વિશાળ સમુદાય ધરાવતાં શહેરોમાં હતાં. માધ્યમિક કક્ષા પછીના વિદ્યાર્થીઓમાં આ પ્રવૃતિની લોકપ્રિયતા ખૂબ વધી રહી છે.
પાકિસ્તાનમાં ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં પેઢીઓથી પરંપરાગત રીતે પ્રચલિત, હૂકા હવે ત્યાંના પચરંગી શહેરોમાં પણ ખૂબ લોકપ્રિય થઇ રહ્યા છે. ઘણી ક્લબો અને કાફેમાં તે પીરસવામાં આવે છે. તે યુવાનો અને વિદ્યાર્થીઓમાં ખાસા લોકપ્રિય બન્યા છે. ધુમ્રપાનનું આ સ્વરૂપ સામાજિક મેળાવડા, કાર્યક્રમો અને પ્રસંગોમાં ઘણું લોકપ્રિય થયું છે. હૂકાની વિવિધતા પીરસતાં કાફે અને રેસ્ટોરન્ટ્સની સંખ્યા ઘણી મોટી છે. કરાચીમાં આ ધંધામાં વૃદ્ધિ જોવા મળી છે. ઇસ્લામાબાદ પણ હવે આ ધંધાથી સમૃદ્ધ થઇ રહ્યું છે.
હૂકાનો દેહ એક પોલી ટ્યુબ છે. ટોચ સાથે વાટકીને લગાવવામાં આવે છે. કેટલીક વખત ધુમાડાને ઠંડો પાડવાના હેતુથી મુખ્ય ભાગ અને વાટકીની વચ્ચે બરફના પાત્રને લગાવવામાં આવે છે. તળિયા પર એક પાતળી ટ્યુબ હોય છે જે પાણીમાં ડૂબાડેલી હોય છે. મુખ્ય ભાગ અને પાણીનું પાત્ર જ્યાં મળે છે તે હિસ્સાને રબરના પટાથી બાંધી દેવામાં આવે છે. તેની નજીકમાં ઓછામાં ઓછા બે કાણાં હોય છે જે પાણીના ઉપરના ભાગમાં ખૂલે છે. એક કે વધુ કાણામાં ટોટી ભરાવવામાં આવે છે.
દક્ષિણ આફ્રિકામાં બોલચાલની ભાષામાં હૂકો હબલી બબલી અથવા ઓક્કા પાઇપ તરીકે જાણીતો છે, અને તે કેપ મલય અને ભારતીય સમુદાયમાં લોકપ્રિય છે, જ્યાં તેને સામાજિક મનોરંજનના સાધન તરીકે પીવામાં આવે છે.
જોકે, શ્વેત આફ્રિકનો અને તેમાં પણ ખાસ કરીને યુવાનોમાં હૂકાની લોકપ્રિયતામાં વધારો જોવાઇ રહ્યો છે. હૂકા પીરસતાં બાર મહત્વના સ્થળ તરીકે ઉભરી રહ્યા છે, જોકે ધુમ્રપાન સામાન્ય રીતે ઘરે અથવા બીચ કે પ્રવાસન સ્થળો જેવી જાહેર જગ્યા પર કરવામાં આવે છે.
મધ્યપૂર્વના મોટા ભાગના કાફે શિશા પીવા આપે છે. આરબ વિશ્વમાં કાફે ખૂબ મોટા પ્રમાણમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે અને મુખ્ય સામાજિક મેળાવડાના મહત્વના સ્થળોમાં પણ તે સ્થાન ધરાવે છે . દેશ છોડીને આવેલા કેટલાક બ્રિટિશ લોકો મધ્યપૂર્વ વિસ્તારોમાં પબ ન હોવાથી તેની ખોટ પૂરવા માટે શિશા કાફેમાં જવા લાગ્યા, દારૂબંધી હોય તેવા વિસ્તારોમાં તેઓ ખાસ જતાં.
હૂકો , ) અથવા વોટરપાઇપ એ તમાકુનું ધુમ્રપાન કરવા માટેનું એક કે વધુ નળી ધરાવતું સાધન છે. જેમાં ધુમાડાને પાણીમાંથી પસાર કરીને ઠંડો પાડવામાં તેમજ ગાળવામાં આવે છે.
મૂળ ભારતના ગણાતાં, હૂકાએ ખૂબ લોકપ્રિયતા મેળવી છે, ખાસ કરીને મધ્યપૂર્વના દેશોમાં. અને હાલમાં તે ઉત્તર અમેરિકા, યુરોપ, ઓસ્ટ્રેલિયા અને બ્રાઝિલમાં લોકપ્રિય થઇ રહ્યો છે.
ઇરાનમાં હૂકો તરીકે ઓળખાય છે , અથવા પણ લખાય છે). તે અરેબિક હૂકા સાથે ઘણી સામ્યતાઓ ધરાવે છે પણ તેની કેટલીક આગવી લાક્ષણિકતાઓ છે. ઉદાહરણ તરીકે, ઘાલ્યૂનના ટોચના ભાગને 'સર' કહેવાય છે , જ્યાં તમાકુને મૂકવામાં આવે છે અને તે તુર્કીમાં જોવા મળતા ભાગ કરતા મોટો હોય છે.
હૂકાનો ખ્યાલ એક સમયના શ્રીમંત દેશ ભારતમાં ઉદભવ્યો હતો, જ્યાં મુઘલ શાસન દરમિયાન તે જબરદસ્ત લોકપ્રિય હતો. ત્યારબાદ તેની લોકપ્રિયતામાં ઘટાડો થયો હતો; જોકે ફરી એક વખત તે લોકોનું ધ્યાન આકર્ષી રહ્યો છે, અને તેને પીરસનારા કાફે તેમજ રેસ્ટોરન્ટ્સ પણ લોકપ્રિય બની રહ્યા છે. પ્રાચીન ભારતમાં હૂકાનો ઉપયોગ માત્ર પરંપરા નહીં, પણ પ્રતિષ્ઠાની બાબત હતી. ધનવાન અને જમીનદાર વર્ગ હૂકા પીતા હતાં.
તક્નિકી રીતે પાઇપને જો ટોટી હોય તો તે "હૂકા" નથી-આ શબ્દ ઇતિહાસની દ્રષ્ટિએ સીધા-ગળાવાળી ટ્યુબ સાથે સબંધ ધરાવે છે. આજે ટોટી પાતળી વાળી શકાય તેવી ટ્યુબ હોય છે જેનાથી એક અંતરથી ધુમ્રપાન થઇ શકે છે. તે ધુમાડાને શ્વાસમાં લઇએ તે પહેલા ઠંડો પાડી દે છે. તેના અંતભાગને પરંપરાગત રીતે ધાતુ, લાકડુ કે પ્લાસ્ટિકના વિવિધ આકાર, માપ, કલર અથવા સામગ્રીઓથી મઢવામાં આવે છે.
પરંપરાગત રીવાજો પ્રમાણે ઘણા ગામોમાં હૂકામાં તમાકુ પીવામાં આવે છે. ટોબેકો-મોલાસેસ શિશા પીવાનું હવે ભારતીય યુવાનોમાં લોકપ્રિય થતું જાય છે. ભારતમાં કેટલાક ચેઇન, ક્લબો, બાર અને કોફીની દુકાનોમાં મુઆસ્સેલ ની વિશાળ શ્રેણી પીરસવામાં આવે છે, જેમાં તમાકુ વગરની આવૃતિનો સમાવેશ પણ થાય છે.
ફિલિપાઇન્સમાં હૂકા અથવા શિશા ખાસ કરીને આરબ ફિલિપિનો લઘુમતી સમુદાય અને ભારતીય ફિલિપિનો સમુદાયમાં વાપરવામાં આવતો હતો, જોકે ખાસ કરીને સ્થાનિક મુસ્લિમ ફિલિપિનો સમુદાયમાં મધ્યપૂર્વના દેશોમાં સ્થાપિત સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક વલણના ઐતિહાસિક અનુસરણે, હૂકાને કોટાબાટો અથવા જોલો જેવા વેપારપ્રધાન શહેરોના ઉમરાવોમાં વિરલ પણ પ્રતિષ્ઠાભરી સામાજિક ટેવ બનાવી દીધી.
હૂકાના માથા તરીકે પણ ઓળખાતી વાટકી એક વસ્તુ ભરવાનું સાધન છે. સામાન્ય રીતે માટી કે આરસમાંથી બનાવવામાં આવેલા આ પાત્રમાં ધુમ્રપાન વખતે કોલસા અને તમાકુ મૂકવામાં આવે છે. વાટકીમાં તમાકુ ભરીને તેને છીદ્રવાળા નાના એલ્યુમિનિયમના વરખ અથવા કાચ અથવા ધાતુના આવરણથી ઢાંકી દેવાય છે. બાદમાં ટોચ પર સળગતાં કોલસા મૂકવામાં આવે છે જેનાથી તમાકુ યોગ્ય તાપમાને ગરમ થાય છે.
હૂકાને રક્ષણ આપતી પવન અવરોધક આડશ વાટકીની ઉપર હોય છે જેમાં હવા જવા માટે કેટલાક છિદ્ર હોય છે. તે આગને વધુ તેજ બનતી રોકે છે અને કોલસાનું તાપમાન જાળવી રાખે છે, અને રાખ અને તણખાં આસાપાસના વાતાવરણમાં ઉડતાં અટકાવે છે. હૂકો ઊછળવા કે પડી જવાના કિસ્સામાં તે કોલસાને બહાર ફેંકતો અટકાવીને સંભવિત આગ સામે મર્યાદિત રક્ષણ પણ પૂરું પાડે છે.
હૂકાનો ઉપયોગ સેંકડો વર્ષોથી પ્રચલિત હોવા છતાં અને તમામ ઉંમરના લોકો તેનો આનંદ માણતા હોવા છતાં, એશિયામાં તાજેતરના વર્ષોમાં જ તે યુવાનોમાં નવરાશની પળો માણવાનાં સાધન તરીકે ઉભરી આવ્યો છે. હૂકા કોલેજના વિદ્યાર્થીઓ અને યુવાન પુખ્તોમાં સૌથી લોકપ્રિય છે, આ યુવાનો ઓછી ઉંમરના હોઇ શકે છે અને તેના કારણે સિગરેટ ખરીદી શકતાં નથી.
ભારતીય શબ્દ "હૂકા" અંગ્રેજી સાથે મળતો આવે છે તેનું કારણ છે બ્રિટિશ રાજ. બ્રિટિશોના ભારત પરના આધિપત્ય દરમિયાન પોતાનો દેશ છોડીને આવેલા કેટલાય બ્રિટિશોએ પ્રથમ વખત વોટર-પાઇપનો ઉપયોગ કર્યો. 1775માં ભારતના કોલકાતામાં પહોંચ્યાના થોડા સમયમાં જ વિલિયમ હિકીએ પોતાના સંસ્મરણો માં આ નોંધ્યું છે: