polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
અરદેશિર ઇરાનીએ 14 માર્ચ 1931ના રોજ ભારતની પ્રથમ બોલતી ફિલ્મ આલમ આરા રિલિઝ કરી. ભારતમાં ‘ટોકિઝ’ની શરૂઆત થયા બાદ કેટલાક ફિલ્મ કલાકારોની ભારે માંગ રહેતી હતી અને તેઓ અભિનય દ્વારા સારી એવી આવક મેળવતા હતા. 1930માં સાઉન્ડ ટેકનોલોજીનો વિકાસ થયો તેની સાથે ભારતીય સિનેમામાં સંગીતનું પ્રમાણ વધ્યું અને ઇન્દ્રસભા અને દેવી દેવયાની જેવી સંગીત આધારિત ફિલ્મો બનવા લાગી જેની સાથે ભારતીય ફિલ્મોમાં સંગીત અને નૃત્યનો યુગ શરૂ થયો. ચેન્નાઇ, કોલકતા અને મુંબઈ જેવા શહેરોમાં સ્ટુડિયો બનવા લાગ્યો કારણ કે ફિલ્મ એક કળા તરીકે 1935 સુધીમાં પ્રસ્થાપિત થઇ ચૂકી હતી, દેવદાસ તેનું ઉદાહરણ હતું જેણે દેશભરમાં દર્શકોને મોહિત કર્યા હતા. 1934માં બોમ્બે ટોકિઝની સ્થાપના થઇ અને પૂણેમાં પ્રભાત સ્ટુડિયોએ મરાઠી ભાષાના દર્શકોને ધ્યાનમાં રાખી ફિલ્મો બનાવવાનું શરૂ કર્યું હતું. ફિલ્મ નિર્માતા આર. એસ. ડી. ચૌધરીએ વ્રેથ નું નિર્માણ કર્યું જેના પર ભારતમાં બ્રિટીશ રાજએ પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો કારણ કે તેમાં કલાકારોને ભારતીય નેતાઓ તરીકે દર્શાવાયા હતા જે ભારતીય સ્વતંત્રતાની ચળવળ દરમિયાન સેન્સરને પાત્ર હતી.
સત્યજિત રેની ધી અપુ ટ્રિલોજી દ્વારા પ્રારંભ કરનારા સિનેમેટોગ્રાફર સુબ્રતા મિત્રાએ વિશ્વભરતમાં સિનેમેટોગ્રાફી પર ભારે પ્રભાવ પાડ્યો હતો. તેમની ખૂબ મહત્વની ટેકનિક પૈકી એક બાઉન્સિંગ લાઇટ્સ છે જેનાથી તેઓ સેટ પર દિવસના અજવાળાની અસર પેદા કરતા હતા. તેમણે ધી અપુ ટ્રિલોજી ના બીજા ભાગ અપરાજિતો ના ફિલ્માંકન દરમિયાન આ ટેકનિકમાં કૌશલ્યે મેળવ્યું હતું. સત્યજિત રેએ જે ટેકનિક વિકસાવી તેમાં ફોટો-નેગેટિવ ફ્લેશબેક્સ અને એક્સ-રે ડિગ્રેશન્સનો સમાવેશ થાય છે જે પ્રતિદ્વંદી ના ફિલ્માંકન વખતે વિકસાવાઇ હતી. ધ એલિયન નામની ફિલ્મ માટે રેની 1967ની સ્ક્રિપ્ટ, જે પાછળથી રદ કરવામાં આવી હતી, પરથી સ્ટીવન સ્પીલબર્ગને ઇ.ટી. બનાવવાની પ્રેરણા મળી હોવાનું કહેવાય છે. રિત્વિક ઘટકની કેટલીક ફિલ્મો અને ત્યાર પછીની અમુક આંતરરાષ્ટ્રીય ફિલ્મો વચ્ચે ઘણી સમાનતા છે જેમ કે બારી થેકે પાલિયે અને ફ્રાન્કોઇસ ટ્રુફોતની ધ 400 બ્લોઝ માં સામ્યતા છે. આજંત્રિક ઘણા અંશે ટેક્સી ડ્રાઇવર અને હર્બી ફિલ્મ્સ ને મળતી આવે છે.
2001માં સુપરહિટ ફિલ્મ સૈયાં હમાર રજૂ થવાની સાથે ઉદ્યોગમાં ફરી તેજી આવી. તે ફિલ્મના હિરો રવિ કિશન સુપરસ્ટાર બની ગયા. સફળતા પછી બીજી કેટલીક નોંધપાત્ર સફળ ફિલ્મો બની હતી જેમાં પંડિતજી બતાઇના બિયાહ કબ હોઇ (પંડિતજી, મને કહો કે મારા લગ્ન ક્યાર થશે, 2005, મોહન પ્રસાદ દ્વારા નિર્દેશિત) અને સસુરા બડા પૈસે વાલા સામેલ છે. ભોજપુરી ફિલ્મો ઉદ્યોગના વિકાસના માપરૂપે આ બંને ફિલ્મોએ ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહારમાં તે સમયની મુખ્ય ધારાની બોલિવૂડની હિટ ફિલ્મો કરતા પણ સારો બિઝનેસ કર્યો હતો. બંને ફિલ્મો અત્યંત નીચા બજેટથી બનાવાઇ હતી અને નિર્માણ ખર્ચ કરતા તેને 10 ગણી વધુ આવક મેળવી હતી. અન્ય ભારતીય ફિલ્મ ઉદ્યોગોની સરખામણીમાં તે નાનો ફિલ્મ ઉદ્યોગ હોવા છતાં તેની ઝડપી સફળતાના કારણે ભોજપુરી સિનેમાની હાજરીમાં નાટ્યાત્મક વધારો થયો છો. ભોજપુરી ફિલ્મ ઉદ્યોગ હવે એક એવોર્ડ શો અને ટ્રેડ મેગેઝિન ભોજપુરી સિટી પણ ચલાવે છે.
ભોજપુરી ભાષાની ફિલ્મો મુખ્યત્વે બિહાર અને પૂર્વ ઉત્તર પ્રદેશમાં વસતા લોકોને ધ્યાનમાં રાખીને બને છે. દિલ્હી અને મુંબઈ જેવા શહેરોમાં પણ ભોજપુરી ફિલ્મોને ઘણા દર્શકો મળી રહે છે જ્યાં ભોજપુરી ભાષી વિસ્તારના ઘણા લોકો સ્થળાંતર કરીને વસવાટ કરવા ગયા છે. ભારત ઉપરાંત ભોજપુરી ભાષી દેશોમાં પણ આ ફિલ્મો માટે મોટું માર્કેટ છે જેમાં વેસ્ટ ઇન્ડિઝ, ઓસેનિયા અને દક્ષિણ અમેરિકા સામેલ છે. ભોજપુરી ભાષાની ફિલ્મોનો ઇતિહાસ 1962માં શરૂ થાય છે જ્યારે ગંગા મૈયા તોહો પિયારી ચઢાઇબો જેનું નિર્દેશન કુંદન કુમારે કર્યું હતું. ત્યાર પછીના દાયકામાં ભોજપુરી ફિલ્મોનું નિર્માણ અટકી અટકીને ચાલતું હતું. બિદેશિયા અને ગંગા નફો કરી શકી અને લોકપ્રિય બની. પરંતુ 1960 અને 1970ના દાયકામાં સામાન્ય રીતે ભોજપુરી ફિલ્મો બનતી ન હતી.
ભારત વિશ્વમાં સૌથી મોટો ફિલ્મ નિર્માતા દેશ છે જ્યાં દર વર્ષે લગભગ એક હજાર ફિલ્મો બને છે. કુલ ફિલ્મોમાંથી લગભગ 600 ફિલ્મો તેલુગુ અને હિંદીમાં હોય છે, બંને ભાષામાં આશરે 300 ફિલ્મો બને છે જ્યારે બાકીની ફિલ્મો અન્ય ભાષામાં બને છે. જોકે ભારતમાં સિનેમા દ્વારા પેદા થતી કુલ આવકમાં હિંદી ફિલ્મોનો હિસ્સો લગભગ અડધો છે. 100% ટકા સીધા વિદેશી મૂડી રોકાણ માટે છૂટ મળવાના કારણે 20થ સેન્ચ્યુરી ફોક્સ, સોની પિક્ચર્સ અને વોર્નર બ્રધર્સ જેવા વિદેશી સાહસો માટે ભારતીય ફિલ્મ માર્કેટ આકર્ષક બન્યું છે. અગ્રણી ભારતીય સાહસો જેમ કે ઝી, યુટીવી અને એડલેબ્સ વગેરે પણ ફિલ્મ નિર્માણ અને વિતરણમાં સક્રિય છે. મલ્ટીપ્લેક્સીસને કર રાહત મળવાના કારણે ભારતમાં મલ્ટીપ્લેક્સ ક્ષેત્રે તેજી આવી છે. 2003 સુધીમાં નેશનલ સ્ટોક એક્સ્ચેન્જ ઓફ ઇન્ડિયા પર લગભગ 30 ફિલ્મ નિર્માણ કંપનીઓ લિસ્ટેડ હતી જેના કારણે આ માધ્યમની વ્યાપારી હાજરી વર્તાતી હતી.
ગુજરાતી ફિલ્મ ઉદ્યોગે વિવિધ મુદ્દા પર પ્રયોગ પણ કર્યા છે. લીલુડી ધરતી જેવી ગુજરાતી ફિલ્મમાં ફળદ્રુપતાની વિધિ સાથે ગ્રામિણ વિશ્વનું પ્રતિબિંબ છે. 1975માં ચંદ્રકાંત સંગાણી દ્વારા નિર્દેશિત ફિલ્મ તાનારીરીમાં અકબરની ઓછી જાણીતી બાજુ રજૂ કરવામાં આવી હતી જેને સામાન્ય રીતે કાયમ દયાશીલ શાસક તરીકે દર્શાવાય છે. ગિરિશ મનુકાંત દ્વારા નિર્દેશિત અને 1976માં રિલીઝ કરવામાં આવેલી ફિલ્મ સોનબાઇની ચુંદડી ગુજરાતી સિનેમાની પ્રથમ સિનેમાસ્કોપ ફિલ્મ હતી. આ ઉપરાંત 1980માં કેતન મહેતા દ્વારા નિર્દેશિત ભવની ભવાઇ રિલીઝ થઇ હતી. આ ફિલ્મમાં ઉત્કૃષ્ટ અભિનય, કુશળ કેમેરા વર્ક જોવા મળ્યું અને બે એવોર્ડ જીત્યા તેમાં બેસ્ટ ફિચર ફિલ્મ ઓન નેશનલ ઇન્ટીગ્રેશન માટે નેશનલ એવોર્ડ તથા ફ્રાન્સમાં નેન્ટસ ફેસ્ટિવલમાં અન્ય એક એવોર્ડ મળ્યો હતો. 1992માં સંજીવ શાહ દ્વારા નિર્દેશિત હું, હુશી હુંશીલાલને આધુનિક ફિલ્મ ગણવામાં આવી હતી.
ત્રીજો પ્રભાવ પરંપરાગત લોક નાટકોના ભારતીય થિયેટરનો છે જે સંસ્કૃત થિયેટરના પતન સાથે 10મી સદીમાં વધુ પ્રભાવશાળી બન્યા હતા. આ પ્રાદેશિક પરંપરામાં બંગાળમાં યાત્રા, ઉત્તર પ્રદેશમાં રામલીલા અને તમિલ નાડુમાં ટેરુક્કુટુનો સમાવેશ થાય છે. ચોથો પ્રભાવ પારસી થિયેટરનો હતો જેમાં વાસ્તવવાદ અને કલ્પના, સંગીત અને નૃત્ય, વર્ણન, ભવ્યતા, સાદા સંવાદો, અને સ્ટેજ પર રજૂઆતની સંર્જનશીલતાનું મિશ્રણ કરવામાં આવતું હતું જેમાંથી મેલોડ્રામાનું સર્જન થતું હતું. પારસી નાટકોમાં હલકી કક્ષાની રમુજ, સુમધુર ગીતો અને સંગીત, સનસનાટી અને ભવ્ય સ્ટેજની કળાનો ઉપયોગ થતો હતો. આ તમામ પ્રભાવની અસર મનમોહન દેસાઈની 1970ના દાયકાની અને 1080ના પ્રારંભમાં મસાલા ફિલ્મોમાં જોવા મળે છે જેમાં કુલી મુખ્ય છે. અમુક અંશે તાજેતરની વિવેચકો દ્વારા વખણાયેલી રંગ દે બસંતી જેવી ફિલ્મ પર પણ તેનો પ્રભાવ છે.
લંડનમાં લ્યુમિયર ચલચિત્રના પ્રદર્શન બાદ યુરોપભરમાં સિનેમાએ હલચલ મચાવી દીધી અને જુલાઇ 1896 સુધીમાં લ્યુમિયર ફિલ્મો બોમ્બે માં દર્શાવવામાં આવી હતી. ભારતમાં પ્રથમ ટૂંકી ફિલ્મોનું નિર્દેશન હીરાલાલ સેનએ કર્યું હતું જેની શરૂઆત ધી ફલાવર ઓફ પર્શિયા સાથે થઇ હતી. ભારતમાં પૂર્ણ લંબાઇના ચલચિત્રનું નિર્માણ દાદાસાહેબ ફાળકેએ કર્યું હતું જેઓ ભારતીય ભાષાઓ અને સંસ્કૃતિના વિદ્વાન હતા અને સંસ્કૃત મહાકાવ્યો પરથી પ્રેરણા લઇને મરાઠીમાં મૂંગી ફિલ્મ રાજા હરિશ્ચંદ્ર બનાવી હતી. (રસપ્રદ વાત એ છે કે ફિલ્મમાં સ્ત્રીના પાત્રો પુરુષ કલાકારોએ ભજવ્યા હતા.) ભારતમાં સિનેમા થિયેટરની પ્રથમ ચેઇનની માલિકી કલકત્તાના ઉદ્યોગ સાહસિક જમશેદજી ફ્રામજી મદન પાસે હતી જેઓ દર વર્ષે 10 ફિલ્મના ઉત્પાદન પર દેખરેખ રાખતા હતા અને સમગ્ર ભારતીય ઉપખંડમાં તેનું વિતરણ કરતા હતા.
વિદેશમાં ભારતીય મૂળના કરોડો લોકો વસવાટ કરે છે જેમના માટે ડીવીડી દ્વારા અને તેમના રહેણાંકના દેશમાં જ્યાં શક્ય હોય ત્યાં ફિલ્મનું સ્ક્રીનિંગ કરીને તેમના માટે ફિલ્મ ઉપલબ્ધ કરાવાય છે. મુખ્ય પ્રવાહની ફિલ્મો દ્વારા પેદા થતી આવકમાં 12 ટકા હિસ્સો વિદેશમાં સ્ક્રીનિંગની આવકનો હોય છે જે ભારતીય સિનેમાની એકંદર આવકમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપે છે, જેનું નેટવર્થ 2000માં 1.3 અબજ અમેરિકન ડોલર આંકવામાં આવ્યું હતું. ભારતમાં ફિલ્મ નિર્માણ માટે ઉપલબ્ધ સુવિધાઓમાં તેલુગુ ફિલ્મ ઉદ્યોગના ઘર ગણાતા હૈદરાબાદમાં રામોજી સિટી છે જેને ગિનેસ વર્લ્ડ રેકોર્ડ્સ દ્વારા વિશ્વના સૌથી મોટા સ્ટુડિયો કોમ્પ્લેક્સ તરીકે પ્રમાણિત કરવામાં આવ્યું છે. ભારતીય સિનેમામાં સંગીત આવક પેદા કરવાનું અન્ય એક મહત્વનું સાધન છે. ભારતમાં ફિલ્મ દ્વારા પેદા થતી આવકમાં 4-5% ટકા હિસ્સો એકલા સંગીતના અધિકારોનો હોય છે.
બંગાળમાં સિનેમાનો ઇતિહાસ 1890ના દાયકાથી શરૂ થાય છે જ્યારે કલકત્તાના થિયેટરમાં પ્રથમ બાયોસ્કોપ દર્શાવવામાં આવ્યું હતું. એક દાયકાની અંદર વિક્યોરિયન યુગના અગ્રણી હીરાલાલ સેનએ ઉદ્યોગના બીજ રોપ્યા હતા જેમણે રોયલ બાયોસ્કોપ કંપનીની સ્થાપના કરીને સ્ટાર થિયેટર, કલકત્તા, મિનરવા થિયેટર, ક્લાસિક થિયેટર ખાતે અનેક લોકપ્રિય શોના સ્ટેજ પ્રદર્શનોના દૃશ્યો રજુ કર્યા હતા. સેનના કામ પછી લાંબા વિરામ બાદ ધિરેન્દ્ર નાથ ગાંગુલી દ્વારા 1918માં ઇન્ડો બ્રિટિશ ફિલ્મ કંપનીની રચના કરવામાં આવી હતી જે બંગાળી માલિકીની પ્રથમ પ્રોડક્શન કંપની હતી. જોકે, પ્રથમ બંગાળી ફિલ્મ બિલવામંગલનું નિર્માણ 1919માં મદન થિયેટરના બેનર હેઠળ થયું હતું. બિલાટ ફેરત 1921માં આઇબીએફસીનું પ્રથમ નિર્માણ હતું. મદન થિયેટર દ્વારા બનાવાયેલી જમાઇ શષ્ઠી પ્રથમ બંગાળી ટોકી હતી.
20મી સદીમાં અમેરિકન અને ચાઇનીઝ ફિલ્મ ઉદ્યોગની સાથે ભારતીય સિનેમા વૈશ્વિક સાહસ બન્યું. સુધરેલી ટેકનોલોજીના કારણે પ્રોડક્ટ રજૂ કરવાના પ્રસ્થાપિત સિનેમેટિક નિયમોમાં સુધારો થયો અને લક્ષ્યાંકિત દર્શકો સુધી સામગ્રી પહોંચાડવાની પદ્ધતિમાં ધરમૂળથી ફેરફાર થયો. ભારતીય સિનેમાને 90થી વધુ દેશોમાં બજાર મળ્યું જ્યાં ભારતની ફિલ્મો પણ પ્રદર્શિત થતી હતી. ભારતે આંતરરાષ્ટ્રીય ફિલ્મ મહોત્સવોમાં પણ ભાગ લીધો ખાસ કરીને સત્યજિત રે , અદૂર ગોપાલ ક્રિષ્નન, શાજી એન કરૂણ . શેખર કપૂર, મીરા નાયર, દીપા મહેતા વગેરે જેવા ભારતીય ફિલ્મનિર્માતાઓએ વિદેશમાં સફળતા મેળવી. ભારત સરકારે વિદેશમાં ફિલ્મ પ્રતિનિધિમંડળ મોકલ્યા જેમ કે યુનાઇડેટ સ્ટેટ્સ ઓફ અમેરિકા અને જાપાનમાં, જ્યારે દેશના ફિલ્મ પ્રોડ્યુસર્સ ગિલ્ડે સમગ્ર યુરોપમાં આવા મિશન મોકલ્યા હતા.
સ્વતંત્રતા પછી ભારતીય સિનેમા એસ. કે પાટિલ કમિશન હેઠળ આવ્યું. કમિશનના વડા એસ. કે. પાટિલે ભારતીય સિનેમાના કોમર્શિયલ મૂલ્યને ધ્યાનમાં લેવા ઉપરાંત તેને ‘કળા, ઉદ્યોગ અને શોમેનશિપના સંયોજન’ તરીકે જોતા હતા. પાટિલે નાણા મંત્રાલય હેઠળ ફિલ્મ ફાઇનાન્સ કોર્પોરેશનની રચના કરવા ભલામણ કરી હતી. 1960માં આ સલાહ પર ધ્યાન આપવામાં આવ્યું અને સમગ્ર ભારતમાં પ્રતિભાશાળી ફિલ્મ નિર્માતાઓને નાણાકીય સલાહ પૂરી પાડવા માટે આ સંસ્થાની રચના કરવામાં આવી હતી. ભારત સરકારે 1949 સુધીમાં એક ફિલ્મ ડિવિઝનની રચના કરી હતી જે પછી વિશ્વમાં સૌથી મોટું દસ્તાવેજી ફિલ્મ નિર્માતા બન્યું અને જેણે વર્ષે લગભગ 200થી વધુ ટૂંકી ફિલ્મો બનાવી. દરેક ફિલ્મ 18 ભાષામાં બનતી હતી અને દેશભરમાં કાયમી ફિલ્મ થિયેટર માટે 9000 પ્રિન્ટ બનાવવામાં આવી હતી.
ભુવનેશ્વર અને કટક સ્થિત ઉડિયા ભાષાના ફિલ્મ ઉદ્યોગને ઉડિયા કે ઓરિયા ફિલ્મ ઉદ્યોગ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ઘણી વખત ઉડિયા અને હોલીવૂડ શબ્દના મિશ્રણને ઓલીવૂડ તરીકે પણ ઓળખાય છે, જોકે આ નામ ક્યાંથી આવ્યું તે વિશે મતભેદ છે.પ્રથમ ઉડિયા બોલતી ફિલ્મ 1936માં મોહન સુંદર દેવ ગોસ્વામીએ બનાવેલી સીતા બિબાહ હતી. મોહમ્મદ મોહસિને ઉડિયા સંસ્કૃતિની વિશિષ્ટતાઓ પર ભાર મૂકવા ઉપરાંત તેમાં નવાપણું જાળવીને ઉડિયા ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં એક ક્રાંતિની શરૂઆત કરી હતી. તેમની ફિલ્મોના કારણે ઉડિયા ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં સુવર્ણ યુગ આવ્યો હતો અને ઉડિયા ફિલ્મોમાં એક પ્રકારની તાજગી જોવા મળી હતી. તે સમયે પ્રથમ રંગીન ફિલ્મ દંતકથારૂપ સિનેમેટોગ્રાફર એમ. સુરેન્દ્ર સાહુની "બનારા છાઇ" હતી.
20મી સદીની શરૂઆતમાં એક માધ્યમ તરીકે સિનેમાએ ભારતીય પ્રજામાં અને તેના ઘણા આર્થિક વર્ગમાં લોકપ્રિયતા મેળવી. ટિકીટના દર ઘટાડવામાં આવ્યા જેથી તે સામાન્ય માણસને પોસાવા લાગી અને નાણાકીય રીતે સક્ષમ માટે વધારાની ટિકીટના દરે વધુ સગવડો પૂરી પાડવામાં આવી. બોમ્બેમાં મનોરંજનનું આ પોસાય તેવું માધ્યમ એક આના જેટલા નીચા દરે ઉપલબ્ધ હોવાથી દર્શકો સિનેમા હોલ પર ઉભરાવા લાગ્યા. ભારતીય કોમર્શિયલ સિનેમાની સામગ્રી વધુને વધુ આ લોકોને અપીલ કરે તેવી રીતે તૈયાર કરવામાં આવી. યુવા ભારતીય નિર્માતાઓ તેમની ફિલ્મોમાં ભારતીય સામાજિક જીવન અને સંસ્કૃતિના પાસાને વણવા લાગ્યા. બીજા તેમની સાથે દુનિયાભરના વિચાર લઇ આવ્યા. આ સમયે વૈશ્વિક દર્શકો અને બજારોને ભારતીય ફિલ્મ વિશે જાણ થવા લાગી.
1995માં ભારતીય અર્થતંત્રમાં નોંધપાત્ર વાર્ષિક વૃદ્ધિ જોવા મળી અને કોમર્શિયલ સાહસ તરીકે હિંદી સિનેમાએ વાર્ષિક 15%ના દરે વૃદ્ધિ નોંધાવી હતી. કોમર્શિયલ અસરમાં વધારો થવાના કારણે શાહરુખ ખાન, આમિર ખાન અને રિત્વિક રોશન જેવા જાણીતા ભારતીય કલાકારોની આવક 2010 સુધીમાં ફિલ્મ દીઠ રૂ. 15 કરોડ સુધી પહોંચી ગઇ હતી. માધુરી દિક્ષિત જેવા મહિલા કલાકારને પણ એક ફિલ્મ માટે રૂ. 1.25 કરોડ મળવા લાગ્યા હતા. ઘણા કલાકારોએ એક સાથે 3-4 ફિલ્મોમાં કામ કરવા માટે કરાર કર્યા. હિંદી ફિલ્મોને ફાઇનાન્સ કરવા માટે ઇન્ડસ્ટ્રીયલ ડેવલપમેન્ટ બેન્ક ઓફ ઇન્ડિયા જેવી સંસ્થાઓ પણ આગળ આવી. ફિલ્મફેર , સ્ટારડસ્ટ , સિનેબ્લિટ્ઝ જેવા ઘણા મેગેઝિન લોકપ્રિય બન્યા.
1932માં બંગાળી સિનેમા માટે ટોલીવૂડ શબ્દ પ્રચલિત થયો હતો જેમાં ટોલીગંજને હોલિવૂડ સાથે પ્રાસ બેસાડવામાં આવ્યો હતો અને તે સમયે તે ભારતીય ફિલ્મ ઉદ્યોગનું કેન્દ્ર હતું. ત્યાર બાદ તેના પરથી બોલીવૂડ શબ્દ રચાયો હતો અને મુંબઇ સ્થિત ફિલ્મ ઉદ્યોગે ભારતીય ફિલ્મ ઉદ્યોગના કેન્દ્ર તરીકે ટોલીગંજને પાછળ રાખી દીધું હતું. હોલિવૂડ પ્રેરિત નામ ઉતરી આવ્યા હતા. બંગાળી ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં સમાંતર સિનેમાની ચળવળ 1950ના દાયકામાં શરૂ થઇ હતી. ત્યાર બાદ લાંબો ઇતિહાસનો પથ કાપવામાં આવ્યો છે જેમાં સત્યજિત રે, મૃણાલ સેન, રિત્વિક ઘટક અને બીજા મહાન ફિલ્મ નિર્માતાઓએ આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રશંસા મેળવી અને ફિલ્મના ઇતિહાસમાં તેમનું સ્થાન સુરક્ષિત કર્યું.
બીજા વિશ્વ યુદ્ધ પછી ભારતમાં મસાલા ફિલ્મ નું આગમન થયું જે ગીત, સંગીત અને રોમાન્સથી ભરપૂર કોમર્શિયલ ફિલ્મો માટે વપરાતો શબ્દ છે. એસ. એસ. વાસનની ચંદ્રલેખા રિલીઝ થવાની સાથે સમગ્ર ભારતમાં દક્ષિણ ભારતની ફિલ્મોને પ્રાધાન્ય મળવા લાગ્યું. 1940ના દાયકા દરમિયાન ભારતના કુલ સિનેમા હોલમાંથી લગભગ અડધા સિનેમા હોલ દક્ષિણ ભારતમાં આવેલા હતા અને સિનેમાને સાંસ્કૃતિ પુનઃજાગૃતિના સાધન તરીકે જોવામાં આવ્યું. સ્વતંત્રતા બાદ ભારતનું વિભાજન થતા રાષ્ટ્રની સંપત્તિમાં પણ ભાગ પડ્યા અને ઘણા સ્ટુડિયો નવા રચાયેલા પાકિસ્તાનમાં જતા રહ્યા. ભાગલા સમયના હુલ્લડો ત્યાર પછીના દાયકાઓમાં ફિલ્મ નિર્માણમાં મહત્વનો વિષય બન્યા.
ઇન્ડિયન પીપલ્સ થિયેટર એસોસિયેશન સામ્યવાદ તરક જુકાવ ધરાવતી કળાની ચળવળ છે જેની શરૂઆત 1940 અને 1950ના દાયકામાં થવા લાગી હતી. આઇપીટીએના ઘણા વાસ્તવવાદી નાટકો જેમ કે 1944માં બિજોન ભટ્ટાચાર્ટનું નબાન્ના દ્વારા ભારતીય સિનેમામાં વાસ્ત્વવાદનો પાયો મજબૂત થયો હતો જેમાં પછી 1946માં ખ્વાજા અહમદ અબ્બાસની ધરતી કે લાલ જેવી કૃતિઓ આવી. આઇપીટીએ ચળવળે વાસ્તવવાદ પર ભાર મૂકવાનું ચાલુ રાખ્યું અને મધર ઇન્ડિયા અને પ્યાસા જેવી ફિલ્મો બનાવી જે ભારતની સૌથી વધુ ખ્યાતિપ્રાપ્ત સિનેમેટિક નિર્માણ ગણાય છે.
ગુજરાતમાં પ્રાદેશિક ફિલ્મોનો સફર 1932માં શરૂ થયો હતો. ત્યારથી ગુજરાતી ફિલ્મોએ ભારતીય સિનેમાને પુષ્કળ યોગદાન આપ્યું છે. ભારતીય પ્રાદેશિક ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં ગુજરાતી ફિલ્મોને લોકપ્રિયતા મળી છે. ગુજરાતી ફિલ્મો હંમેશા પૌરાણિક કથાઓથી લઇને ઇતિહાસ અને સામાજિકથી લઇને રાજકીય વિષયોની પટકથા પર આધારિત હોય છે. પ્રારંભથી જ ગુજરાતી સિનેમાએ વિવિધ વાર્તાઓ અને ભારતીય સમાજના મુદ્દાઓ પર પ્રયોગાત્મક ફિલ્મો આપી છે. આ ઉપરાંત, ગુજરાતે બોલીવૂડને પણ નોંધપાત્ર યોગદાના આપ્યું છે કારણ કે કેટલાક ગુજરાતી કલાકારો ભારતીય ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં ગ્લેમર લાવ્યા છે.
મુંબઈનો હિંદી ભાષાનો ફિલ્મ ઉદ્યોગ એ ભારતીય સિનેમાની સૌથી મોટી અને સૌથી લોકપ્રિય શાખા છે જે બોમ્બે ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રી તરીકે પણ ઓળખાય છે. હિંદી સિનેમાએ શરૂઆતમાં જાતિ અને સાંસ્કૃતિક મુદ્દાઓ પર ફિલ્મો બનાવી હતી જેમાં અછુત કન્યા અને સુજાતા સામેલ છે. રાજકપૂરની આવારા સાથે તેને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિષ્ઠા મળી. 1990ના દાયકામાં હિંદી સિનેમાના ક્ષેત્રમાં વધારો થયો હતો અને 1991માં લગભગ 215 ફિલ્મો બની હતી. દિલવાલે દુલ્હનિયા લે જાયેંગે સાથે હિંદી સિનેમાએ પશ્ચિમના વિશ્વમાં તેની કોમર્શિયલ હાજરી પ્રસ્થાપિત કરી હતી.
ભારતીય સિનેમા માં ભારતભરમાં નિર્માણ થતી ફિલ્મોનો સમાવેશ થાય છે જેમાં મુંબઈના સિનેમાની સંસ્કૃતિ ઉપરાંત આંધ્ર પ્રદેશ, આસામ, કર્ણાટક, કેરળ, પંજાબ, તમિલનાડુ અને પશ્ચિમ બંગાળ જેવા રાજ્યોની સિનેમાની પરંપરાનો સમાવેશ થાય છે. ભારતીય ફિલ્મો સમગ્ર દક્ષિણ એશિયા અને મધ્ય પૂર્વમાં જોવાય છે. સિનેમાને એક માધ્યમ તરીકે દેશમાં લોકપ્રિયતા મળી છે અને દર વર્ષે વિવિધ ભારતીય ભાષાઓમાં લગભગ 1000 ફિલ્મનું નિર્માણ થાય છે. બ્રિટન અને અમેરિકા જેવા દેશમાં વસતા ભારતીયોના કારણે હિંદી ભાષાની ફિલ્મોને આંતરરાષ્ટ્રીય દર્શકો મળી રહે છે.
ગુજરાતી ફિલ્મોએ આ રીતે કેટલાક અન્ય મહત્વના સામાજિક, રાજકીય તથા ધાર્મિક મુદ્દાઓ ધ્યાને લીધા છે. 1948, 1950, 1968 અને 1971માં વિવિધતામાં વિસ્તાર થયો હતો. ચતુરભાઈ દોશી દ્વારા નિર્દેશિત ફિલ્મ કરિયાવર, રામચરણ ઠાકોર દ્વારા નિર્દેશિત વડીલોના વાંકે, રતિભાઈ પુનાતર દ્વારા નિર્દેશિત ગાડાનો બેલ, અને વલ્લભ ચોક્સી દ્વારા નિર્દેશિત ફિલ્મ લીલુડી ધરતીએ ઉદ્યોગને ભારે સફળતા અપાવી હતી. આધુનિકીકરણની સમસ્યા કેટલીક ફિલ્મોમાં મુખ્યત્વે જોવા મળે છે. ગાડાનો બેલ જેવી ફિલ્મમાં મજબુત વાસ્તવવાદ અને સુધારાવાદ જોવા મળે છે.
આસામી ભાષાના ફિલ્મ ઉદ્યોગના મૂળ ક્રાંતિકારી વિચારક રૂપકુંવર જ્યોતિપ્રસાદ અગરવાલની અસલ કૃતિઓમાં રહેલું છે જેઓ વિખ્યાત કવિ, નાટ્યલેખક, સંગીતકાર અને સ્વતંત્રતા સેનાની હતા. તેમણે 1935માં પ્રથમ આસામી ફિલ્મ જોયમતિના નિર્માણમાં ભૂમિકા ભજવી હતી જે ચિત્રકલા મૂવીટોનના બેનર હેઠળ બની હતી. 21મી સદીની શરૂઆતમાં બોલિવૂડ સ્ટાઇલની આસામી ફિલ્મો રજૂ થવા લાગી હતી, પરંતુ આ ઉદ્યોગ માર્કેટમાં સ્પર્ધા કરવામાં સક્ષમ રહ્યો નથી અને બોલિવૂડ જેવું મોટું ફિલ્મ ઉદ્યોગ તેના પર છવાઇ ગયું છે.
આ ગાળામાં અન્ય પ્રાદેશિક ઉદ્યોગ માટે પણ ‘સુવર્ણ યુગ’ હતો. કોમર્શિયલ તમિલ સિનેમાએ વ્યાપારી દૃષ્ટિએ અનેક સફળ ફિલ્મોનું નિર્માણ કરીને વૃદ્ધિનો અનુભવ કર્યો હતો. તે સમયની કેટલીક સૌથી લોકપ્રિય તમિલ ફિલ્મ હસ્તિઓમાં એમ. જી. રામચંદ્રન, શિવાજી ગણેસન, એમ. એન. નામ્બિયાર, અશોકન અને નાગેશનો સમાવેશ થાય છે. મરાઠી સિનેમાએ પણ તે સમયે ‘સુવર્ણ યુગ’નો અનુભવ કર્યો હતો જેમાં વી. શાંતારામ જેવા તેના કેટલાક નિર્દેશકોએ મુખ્યધારાની હિંદી સિનેમાના ‘સુવર્ણ યુગ’માં પણ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.
અમુક ફિલ્મ હસ્તિઓના પ્રભાવશાળી કામના કારણે ગુજરાતી ફિલ્મો સમૃદ્ધ બની હતી. અનુપમા, ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી,સ્નેહલતા, અરવિંદ ત્રિવેદી, રમેશ મહેતા અને વેલજીભાઈ ગજ્જર, દિલીપ પટેલ, રણજીતરાજ, સોહિલ વિરાણી, નારાયણ રાજગોર, પ્રેમશંકર ભટ્ટ, જય પટેલ, અશ્વિન પટેલ, ગિરિજા મિત્રા, અંજાના, મનમોહન દેસાઈ, સંજય ગઢવી, કલ્યાણજી આનંદજી, દિપીકા ચિખલિયા, બિંદુ ઝવેરી,આશા પારેખ,રીતા ભાદુરી,કિરણકુમાર, રેણુકા સહાને અને પ્રિતિ પારેખ જેવી હસ્તિઓએ ગુજરાતી ફિલ્મ ઉદ્યોગને યોગદાન આપ્યું છે.
પશ્ચિમ બંગાળમાં ટોલીગંજની બંગાળી ભાષાની સિનેમેટિક પરંપરાએ ઘણા પ્રતિષ્ઠિત ફિલ્મનિર્માતાઓ આપ્યા છે જેમાં સત્યજિત રે, રિત્વિક ઘટક અને મૃણાલ સેન સૌથી વધુ સુપ્રસિદ્ધ છે. તાજેતરમાં જે બંગાળી ફિલ્મોએ રાષ્ટ્રનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે તેમાં ઐશ્વર્યા રાય દ્વારા અભિનિત રિતુપર્ણો ઘોષની ચોકેર બાલી સામેલ છે. બંગાળી ફિલ્મનિર્માણમાં બાંગ્લા સાયન્સ ફિક્શન ફિલ્મો તથા સામાજિક મુદ્દા પર બનેલી ફિલ્મો સામેલ છે. 1993માં બંગાળી ફિલ્મોનું કુલ ઉત્પાદન 57 ફિલ્મનું હતું.
ભોજપુરી ફિલ્મોએ સમગ્ર વિશ્વમાં વિશિષ્ટ નામ મેળવ્યું છે. ભોજપુરી ફિલ્મોએ સમગ્ર વિશ્વમાં વિશિષ્ટ નામ મેળવ્યું છે. બિહારના મુખ્ય મંત્રી નિતિશ કુમાર રાજગીરમાં ફિલ્મ ઉદ્યોગ શરૂ કરી રહ્યા છે. આ ફિલ્મ ઉદ્યોગથી બિહાર અને પૂર્વ ઉત્તર પ્રદેશમાં ઘણા લોકોને રોજગારી મળશે. એવી ઘણી ફિલ્મો છે જેમાં અમિતાભ બચ્ચન, અજય દેવગણ, નગ્મા, મિથુન ચક્રવર્તી જેવા બોલિવૂડના કલાકારોએ કામ કર્યું છે અને ભોજપુરી ફિલ્મ ઉદ્યોગને ટેકો આપ્યો છે.
1980 અને 1990ના દાયકામાં કોમર્શિયલ સિનેમાનો વધુ વિકાસ થયો હતો અને મિ. ઇન્ડિયા , , કયામત સે કયામત તક , તેઝાબ , ચાંદની , મૈને પ્યાર કિયા , બાઝીગર , ડર , દિલવાલે દુલ્હનિયા લે જાયેંગે અને કુછ કુછ હોતા હૈ જેવી ફિલ્મો રજૂ થઇ હતી જેમાંથી ઘણી ફિલ્મોમાં આમિર ખાન, સલમાન ખાન અને શાહરુખ ખાન મુખ્ય ભૂમિકામાં હતા.
દક્ષિણના રાજ્ય કેરળ સ્થિત ફિલ્મ ઉદ્યોગને મલયાલમ ફિલ્મ ઉદ્યોગ કહેવામાં આવે છે જે સમાંતર સિનેમા અને મુખ્યપ્રવાહના સિનેમા વચ્ચેની ખાઇ પૂરે છે અને વિચારોત્તેજક સામાજિક મુદ્દા પર ફિલ્મો બનાવે છે. જાણીતા ફિલ્મ નિર્માતાઓમાં અદૂર ગોપાલાક્રિષ્નન, શાજી એન. કરુણ, જી. અરવિંદન, પદ્મરાજન, સાથ્યાન આંથિકડ, પ્રિયદર્શન અને શ્રીનિવાસનનો સમાવેશ થાય છે.
શ્રીરામશલાકામાં એક ૧૫ ઉભાં અને ૧૫ આડાં ખાનાંઓના બનેલા ચોકઠામાં કેટલાક અક્ષર, માત્રાઓ આદિ લખવામાં આવેલ છે. એવી માન્યતા છે કે કોઈને પણ જ્યારે પોતાના મનમાં રહેલા પ્રશ્નનો ઉત્તર પ્રાપ્ત કરવાની ઇચ્છા હોય તો સર્વપ્રથમ એ વ્યક્તિએ ભગવાન શ્રીરામચન્દ્રજીનું ધ્યાન કરવું જોઇએ. પછી પોતાના અભીષ્ટ પ્રશ્ન વિશે ચિંતન કરતાં કરતાં શ્રીરામશલાકા પ્રશ્નાવલીના કોઇક ખાનામાં આંગળી અથવા કોઈ શલાકા મૂકવાની રહે છે. હવે શ્રીરામશલાકા પ્રશ્નાવલીના તે ખાનામાં લખાયેલા અક્ષર અથવા માત્રાને એક કોરરા કાગળ અથવા સ્લેટ પર લખી લેવા. ત્યારપછી આ ખાનાની આગળ અને જો એ પંક્તિ સમાપ્ત થઇ જાય તો નીચેની પંક્તિ પર ડાબી બાજુથી જમણી તરફ આગળ જતાં જતાં એ ખાનાથી પ્રત્યેક નવમા ખાનામાં લખાયેલા અક્ષર અથવા માત્રાને કાગળ અથવા સ્લેટ પર લખતા જાઓ.
સ્રોત - આ ચૌપાઈ બાલકાંડમાં શ્રી સીતાજીના ગૌરી પૂજનના પ્રસંગમાં આવે છે. ગૌરીજીએ શ્રી સીતાજીને આશીર્વાદ આપ્યા છે.
આ રીતે જયારે બધા નવમા અક્ષર તથા માત્રાઓ જોડી લેતા શ્રી રામ ચરિત માનસની કોઈ એક ચૌપાઈ પૂરી થાય છે, પ્રશ્નનો ઉત્તર રહેલો હોય છે. જેની વ્યાખ્યાઓ નિમ્નલિખિત પ્રકારથી કરવામાં આવી છે:
નેશનલ મ્યુઝિયમ ઑફ પાકિસ્‍તાન: પાકિસ્‍તાનનું નેશનલ મ્યુઝિયમ કરાચીમાં છે. આ મ્યુઝિયમની સ્‍થાપના ૧૭ એપ્રિલ ૧૯૫૦માં ફેરર ભવનમાં થઇ હતી. જોકે આ મ્યુઝિયમને ઇ.સ. ૧૯૭૦માં જિયા-ઉદ્દીન રોડ઼ સ્થિત નવી ઇમારતમાં સ્થળાંતરીત કરવામાં આવ્યું હતું. તે સમયે આ મ્યુઝિયમમાં માત્ર ચાર ગેલેરીયો હતી. પરંતુ વર્તમાનમાં આ મ્યુઝિયમમાં ૧૧ ગેલેરીયો છે.આ ઉપરાંત અહીં એક કુરાનની ગેલેરી પણ છે. આ મ્યુઝિયમમાં પવિત્ર કુરાનની ૩૦૦ પ્રતિયો છે. જેમાં ૫૨ પ્રતિઓ હસ્‍તલિખિત છે. આ મ્યુઝિયમમાં પાકિસ્‍તાનની કલા સંસ્‍કૃતિ સંબંધિત વસ્તુઓનો સંગ્રહ પણ છે. અહિં સિંધુ સભ્‍યતા, ગાંધાર સભ્‍યતા, ઇસ્‍લામિક કલા, પ્રાચીન સિક્કા તેમજ દુર્લભ હસ્‍તશિલ્‍પોનો સુંદર સંગ્રહ છે.
કરાચી પાકિસ્તાનનુ સૌથી મોટુ શહેર છે અને તે સિન્ધ પ્રાન્તનું પાટનગર છે. તે અરબી સમુદ્રના કિનરા પર વસ્યું છે અને પાકિસ્તાનનુ સૌથી મોટુ બંદર પણ છે. એના ઉપનગરો મેળવીને તે વિશ્વનુ બીજુ સૌથી મોટુ શહેર છે. કરાચી ૩૫૨૭ ચો. કિલોમીટરમાં ફેલાયેલું છે. લગભગ ૧.૪૫ કરોડની વસ્તી ધરાવે છે. અહીંના નિવાસીઓ આ શહેરની જીન્દાદિલીને લીધે તેને રોશનીનું શહેર અને કાયદ-એ-આઝમ મહમદ અલી ઝીણાનું નિવાસ સ્થાન હોવાને લીધે એને શહર-એ-કૈદ કહી ને પણ ઓળખે છે. આ શહેર પાકિસ્તાન આવતાં પર્યટકોમાં ખૂબ લોકપ્રિય છે, જેમને માટે મુખ્ય આકર્ષણો તરીકે અહીંના સમુદ્ર કિનારા, સંગ્રહાલયો અને મસ્જિદ, વગેરેને ગણાવી શકાય.
બીચ - સમુદ્રતટ પર હોવાને કારણે કરાચી તેમજ તેના આસપાસ ઘણાં બીચ આવેલાં છે. એમાં હવાકસ્‍બ, સૈંડસ્‍પીડ, માઉંટકેભ, સૂમ્‍યાની, ફ્રેંચ બીચ, ગડાની, ક્લિફ્ટન અને ટરટલ બીચ મુખ્ય છે. આ બધા જ બીચ તરવા તેમજ રાત્રીના સમયે ફરવા માટે સારા ગણવામાં આવે છે. રાત્રી રોકાણ માટે અહિં ઘણા કૉટેજ છે. જોકે તે માટે પહેલાંથી બુકિંગ કરાવું જરૂરી છે. સી-વ્‍યૂ અહીંનો એક અન્‍ય બીચ હૈ, જે ખુબજ સુંદર છે. અહિં દિવસે મોટેભાગે છોકરા અને છોકરીઓ આવે છે.
પ્રાચીન કાળ માં યહુદીઓ તેને કોરાકોલા ના નામથી ઓળખતા હતા. અહીંથી જ વિશ્વ વિજેતા સિકંદરે ભારતથી બેબીલોનિયા તરફ પ્રસ્‍થાન કરતા પહેલા પોતાનો પડાવ અંહી નાખ્યો હતો. કહેવાય છે કે, ઇ.સ. ૭૧૨માં આરબ આક્રમણકારી મુહમ્‍મદ બિન કાસિમે અહીથી ભારત પર આક્રમણ કર્યુ હતુ. વર્તમાન શહેરનો વિકાસ માછીમારો ની વસ્તીથી થયો હતો. તે સમયે તેને કોલાચી નાં નામથી ઓળખવામા આવતુ હતુ. કાળક્રમે તેનું નામ કોલાચી થી કરાચી થઇ ગયું.
શહેરનું કુલ ક્ષેત્રફળ ૩,૫૨૭ વર્ગ કિલોમીટર છે. આ એક મેદાની વિસ્તાર છે જેના ઉત્તર અને પશ્ચિમ વિસ્તારોમાં પહાડો આવેલા છે. શહેરનાં મધ્યભાગ માથી બે મોટી નદીઓ મલીર નદી અને લિયા રી નદી પસાર થાય છે. આ ઉપરાંત શહેરમાંથી બીજી ઘણી નાની નદીઓ વહે છે. કરાચીનું બંદર શહેરનાં પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલું છે. શહેરના ઉત્તર તેમજ પશ્ચિમભાગનાં બંદરને સુંદર કુદરતી બંદર માનવામાં આવે છે.
કરાચી શહેરમાં ઓછો વરસાદ પડે છે. વાર્ષિક વરસાદ આશરે ૨૫૦ મિલિમીટર પડે છે જેનો મોટો ભાગ ચોમાસામાં જ હોય છે. કરાચીમાં ઉનાળો એપ્રિલ થી ઓગસ્ટ સુધી હોય છે અને આ દરમ્યાન હવામાં ભેજ વધુ રહે છે.શહેરમાં નવેમ્બર થી ફેબ્રુઆરી શિયાળાની ઋતુ રહે છે. ડિસેમ્બર અને જાન્યુઆરીમાં શહેરમાં સૌથી ખુશનુમાં વાતાવરણ રહે છે અને આ જ કારણે શહેરમાં આ સમય દરમ્યાન સૌથી વધુ પર્યટકો આવે છે.
મેરી ટાઇમ મ્યુઝિયમ: મેરી ટાઇમ મ્‍મ્યુઝિયમ પણ શેર-ઐ-ફૈજલ રોડ઼ પર આવેલ છે. આ મ્યુઝિયમના સામેનાં પાર્કમાં દરીયાનાં જુનાં યુધ્ધ જહાજો, જુનાં વ્‍યાપારી જહાજો તેમજ વિશાળ બંદૂકોનો સંગ્રહ છે. આ સંગ્રહાલયમાં એક વિશાળ વ્હેલનું ચામડું પણ જોઇ શકાય છે. પ્રવેશ ફી : ૨૦ રુપિયા છે.
એર ફોર્સ મ્યુઝિયમ: આ મ્યુઝિયમ શેર-ઐ-ફૈજલ રોડ઼ પર આવેલ છે. આ મ્યુઝિયમની સામેના પાર્કમાં વિમાનોનો સુંદર સંગ્રહ છે. જુદાજુદા પ્રકારનાં વિમાનોનાં મોડલ, ફોટો અને એક નાનું વિમાન આ મ્યુઝિયમમાં રાખવામાં આવેલ છે.
ચા માટેનો ચાઇનીઝ અક્ષર છે. પરંતુ જુદી જુદી ચાઇનીઝ બોલીઓમાં તેને જુદી જુદી રીતે ઉચ્‍ચારવામાં આવે છે. વિશ્‍વભરમાં અન્‍ય ભાષાઓમાં બે ઉચ્‍ચારોએ તેમનો માર્ગ કર્યો છે. એક સામાન્‍ય ઉચ્‍ચાર છે. જે હોકિકએન બોલીમાંથી આવે છે જેને તાઇવાનના ફુજીઅન પ્રાંતમાં અને ઇન્‍ડોનેશિયા મલાયા અને સિંગાપોરના દેશનિકાલ પામેલા ચાઇનીઝ ધ્‍વારા બોલવામાં આવે છે. એકવાર પશ્‍ચિમ યુરોપીયન વેપારીઓના સંપર્કનું મુખ્‍ય કેન્‍દ્ર હતું. તે ઝીયામેન બંદરની આજુબાજુ બોલાતી એમોય મીનમનાન બોલીમાંથી ખાસ કરીને તે પશ્‍ચિમમાં પહોંચ્‍યો હતો. આ માટેના જુના શબ્‍દો અથવા માંથી આ ઉચ્‍ચાર આવ્‍યાનું માનવામાં આવે છે. અન્‍ય સામાન્‍ય ઉચ્‍ચાર , છે જે ગુઆન્‍ઝુ , હોંગકોગ, મકાઉની આજુબાજુ અને દરિયાપારના ચાઇનીઝ સમુદાયોમાં બોલવામાં આવતી કેન્‍ટોનીઝ બોલી અને ઉત્તરી ચીનની મેન્‍ડેરીન બોલીમાં વપરાય છે. આ શબ્‍દ પ્રાચીન સમયમાં ચાની પ્રથમ ભરપુર પાકને વર્ણવવા વપરાતો હતો. અન્‍ય બીજો જુદો ઉચ્‍ચાર છે જે શાંઘાઇ આજુબાજુ બોલાતી વુ બોલીમાં વપરાય છે. કોરિયા અને જાપાનમાં ચા માટેના શબ્‍દો અને છે. બંનેને તરીકે લિપ્‍યંતર કરવામાં આવે છે અથવા કહેવાય છે જે વધુ નરમ છે.
કેન્‍ટોનીઝ અને મેન્‍ડેરીન ભાષાઓમાં ફોર્મ ’’ચાના પાંદડાઓ’’ દર્શાવતા સંયુકત શબ્‍દમાંથી આવે છે. ઘણી યુરેશેયન ભાષાઓમાં આ અત સાથેના રૂપો ’’ચાના પાંદડાઓ’’ દર્શાવતા ચાઈનીઝ સંયુકત શબ્‍દમાંથી આવે છે. ચા માટેના શબ્‍દના જુદા જુદા ઉચ્‍ચારણો બે મુખ્‍ય જુથોઃ માંથી આવેલ’’ અને ’’ માંથી આવેલ’’ જે રસપ્રદ છે કારણ કે તે જે તે સ્‍થાનિક ચાઇનીઝ સંસ્‍કૃતિઓ દર્શાવે છે જ્યાં બિન-ચાઇનીઝ રાષ્‍ટ્રોએ તેમની ’ચા’ અને ચા સંસ્‍કૃતિને અપનાવી હતી. તે નવાઇજનક નથી કે ભારત અને આરબ વિશ્‍વે કેન્‍ટોનીઝ અથવા દક્ષિણ પશ્‍ચિમી બોલનાર પાસેથી ચાની સંસ્‍કૃતિ મેળવી હોવાની શકયતા છે, જયારે રશિયનોએ તો ઉત્તર મેન્‍ડેરીયન બોલનાર પાસેથી મેળવી હતી. આ ઔષધને વિશાળ પ્રમાણમાં આયાત કરનાર પ્રથમ યુરોપીયન એવા પોર્ટુગીઝ લોકોએ ખાસ કરીને મકાઉ જેવા ચીનના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલ તેમના વેપારના સ્‍થળોમાં વપરાતા કેન્‍ટોનીઝ સ્‍વરૂપ "" અપનાવ્‍યું હતું. ઉલટી રીતે, અન્‍ય પશ્‍ચિમ યુરોપીયન લોકો જેમણે '' ના મીન ઉચ્‍ચારણની નકલ કરી હતી તેઓએ દક્ષિણ પૂર્વ એશિયામાં રહેતી વખતે સંભવતઃ હોકીનીઝ સાથે વેપાર કર્યો હતો.