polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
એમનાં સંપાદનોમાં સંઘવિજયકૃત ‘સિંહાસનબત્રીસી’ , ‘માધવકૃત રૂપસુન્દરકથા’ , ‘વીરસિંહકૃત ઉષાહરણ’ , ‘મતિસાર કર્પૂરમંજરી’ , ‘સત્તરમા શતકનાં પ્રાચીન ગુર્જરકાવ્ય’ , ‘મહીરાજકૃત નલદવદંતીરાસ’ , ‘પ્રાચીન ફાગુ સંગ્રહ’ , ‘વર્ણકસમુચ્ચય’ –ભા. ૧, ૨ , ‘શ્રી સોમેશ્વરદેવરચિતં ઉલ્લાસરાઘવનાટકમ્’ , ‘યશોધીરકૃત પંચાખ્યાન બાલાવબોધ’ –ભા.૧ , ‘મલ્લપુરાણ’ , ‘શ્રી સોમેશ્વરદેવરચિતં રામશતકમ્’ , ‘ગંઘાધરપ્રણીતં ગંગાદાસપ્રતાપવિલાસનાટક્મ્’ અને ‘અમૃતકલશકૃત હમ્મીર પ્રબંધ’ મહત્વનાં છે. સત્તરમા શતકના પ્રાચીન ગૂર્જરકાવ્ય' સત્તરમી સદીના પ્રાચીન ગુર્જરકાવ્યોનું સંકલન છે. સંઘદાસગણિકૃત ‘વસુદેવદિંડી’ પ્રાકૃતમાંથી એમણે આપેલો અનુવાદ છે.
તેમણે અસંખ્ય ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક સંશોધન કૃતિઓ પ્રકાશિત કરી હતી. વાઘેલાઓનું ગુજરાત , વાઘેલા રાજાઓના શાસનકાળ દરમિયાન ગુજરાતના સામાજિક-રાજકીય અને સાંસ્કૃતિક જીવનનો અભ્યાસ છે. જ્યારે મહામાત્ય વસ્તુપાળનું સાહિત્યમંડળ તથા સંસ્કૃત સાહિત્યમાં તેનો ફાળો એ મધ્યકાલીન ગુજરાતના રાજાના કલાપારખુ મંત્રી વસ્તુપાળના દરબારનું વર્ણન છે. જ્યેષ્ઠીમલ્લ જ્ઞાતિ અને મલ્લ પુરાણ એ નોંધો સાથે પ્રકાશિત જૈન હસ્તપ્રત છે. જગન્નાથપુરી એને ઓરિસ્સાના પુરાતન અવશેષો જગન્નાથ મંદિર, પુરી)અને ઓડિશાના જૂના પુરાતત્ત્વીય અવશેષો પરનું કામ છે. જૈન આગમસાહિત્યમાં ગુજરાત જૈન ધાર્મિક સાહિત્યમાં ગુજરાતના સંદર્ભો પર સંશોધન છે. તેમના અન્ય એક ઐતિહાસિક સંશોધન કાર્યમાં ઇતિહાસની કેડી નો સમાવેશ થાય છે.
૧૯૪૩થી ૧૯૫૦ સુધી અર્ધ-મગધી ભાષાના વ્યાખ્યાતા અને સંશોધક તરીકે સાંડેસરાએ અમદાવાદની શેઠ ભોળાભાઈ જેશીંગભાઈ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ લર્નિંગ એન્ડ રિસર્ચમાં કામ કર્યું હતું. તેમણે ૧૯૫૦માં તેમની સંશોધન કૃતિ મહામાત્ય વસ્તુપાળનું સાહિત્યમંડળ તથા સંસ્કૃત સાહિત્યમાં તેનો ફાળો માટે પીએચડીની પદવી મેળવી હતી. ૧૯૫૧માં તેઓ મહારાજા સયાજીરાવ યુનિવર્સિટી ઓફ બરોડામાં ગુજરાતીના પ્રોફેસર તરીકે જોડાયા અને ૫ એપ્રિલ ૧૯૭૫ના રોજ ગુજરાતી વિભાગના વડા તરીકે નિવૃત્ત થયા. તેઓ ૧૯૫૮ થી ૧૯૭૫ સુધી ઓરિએન્ટલ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ના ડિરેક્ટર પણ હતા. આ સમયગાળા દરમિયાન, તેમણે સંસ્થાના ત્રિમાસિક જર્નલ સ્વાધ્યાયના સંપાદક તરીકે કામ કર્યું હતું.
ભોગીલાલ સાંડેસરાનો જન્મ ૧૩ એપ્રિલ ૧૯૧૭ના રોજ પાટણ નજીકના સંડેર ગામમાં જયચંદભાઈ ઈશ્વરદાસ સાંડેસરા અને તેમના પત્ની મહાલક્ષ્મીબેનના વૈષ્ણવ પરિવારમાં થયો હતો. તેમણે અમદાવાદમાં શાળાશિક્ષણ શરૂ કર્યું હતું. જ્યારે તે આઠ વર્ષના હતા ત્યારે તેમના પિતાના મૃત્યુ બાદ તેમનો પરિવાર પાટણ આવી ગયો હતો જ્યાં તેમણે શાળાનું શિક્ષણ પૂર્ણ કર્યું હતું. તેઓ ૧૯૩૧ માં મુનિ જિનવિજયજીના સંપર્કમાં આવ્યા હતા જેમણે મુનિ પુણ્યવિજયજી સાથે પરિચય કરાવ્યો હતો, જેમના માર્ગદર્શન હેઠળ તેમણે પાટણના પ્રાચીન પુસ્તકાલયોમાં સંરક્ષિત કૃતિઓનો અભ્યાસ કર્યો હતો. તેમને તેમના હાઈસ્કૂલના શિક્ષક અને સંશોધક રામલાલ ચુનીલાલ મોદીએ પણ માર્ગદર્શન આપ્યું હતું.
તેમણે ગુજરાતી માસિક બુદ્ધિપ્રકાશના સંપાદક તરીકે પણ સેવા આપી હતી. ૧૯૫૫માં નડિયાદ ખાતે યોજાયેલા ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના ૫૯મા સંમેલનમાં ઇતિહાસ અને પુરાતત્ત્વશાસ્ત્રના પ્રમુખ તરીકે તેમની નિમણૂક કરવામાં આવી હતી. તેમણે ૧૯૫૯માં ભુવનેશ્વર ખાતે યોજાયેલા અખિલ ભારત પ્રાચ્યવિદ્યા પરીષદમાં પ્રાકૃત ભાષાઓ અને જૈન ધર્મ વિભાગના પ્રમુખ તરીકે પણ સેવા આપી હતી. તેમણે ૧૯૬૨–૬૪માં ગુજરાત ઇતિહાસ પરિષદના પ્રમુખ તરીકે પણ સેવા આપી હતી. ૧૯૮૭માં તેઓ ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના પ્રમુખ તરીકે ચૂંટાયા હતા.
ભોગીલાલ જયચંદભાઈ સાંડેસરા ભારતના ગુજરાતનાં સાહિત્યવિવેચક, વિદ્વાન અને સંપાદક હતા. તેઓ સંસ્કૃત, પ્રાકૃત, અપભ્રંશ અને જૂની ગુજરાતી ભાષાના વિદ્વાન હતા. તેમણે ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક સંશોધનના ક્ષેત્રમાં પણ ફાળો આપ્યો હતો. તેમણે મોટી સંખ્યામાં ઐતિહાસિક કૃતિઓનું સંપાદન કર્યું છે. ૧૯૮૭માં ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના પ્રમુખ તરીકે તેમની નિમણૂક કરવામાં આવી હતી.
સાંડેસરાએ ભારતીય પ્રાચ્યવિદ્યા, ભારતીય વિદ્યા અને સંસ્કૃતિ, ગુજરાતનો ઇતિહાસ અને સંસ્કૃતિ તેમજ મધ્યકાલીન ભારતીય સાહિત્યના ક્ષેત્રોમાં અનેક યોગદાન આપ્યા હતા. તેઓ સંસ્કૃત, પ્રાકૃત, અર્ધ-મગધી અને જૂની ગુજરાતી સહિત અનેક ભાષાઓના વિદ્વાન હતા. તેઓ જૈન ધર્મના પણ વિદ્વાન હતા અને તેમણે ભારતની કળા અને શિલ્પનો અભ્યાસ કર્યો હતો. તેમણે મધ્યયુગીન ગુજરાતી સાહિત્યની કેટલીક અપ્રકાશિત હસ્તપ્રતોનું સંપાદન પણ કર્યું હતું.
‘નમેલી સાંજ’ની ‘સાંજ’, ‘તણખલું’, ‘આંબો’, ‘કોઈને કાંઈ પૂછવું છે ?’, ‘પશુલોક’, ‘વૃદ્ધ’, ‘મૃત્યુ’, ‘રાજઘાટ પર’ વગેરે રચનાઓ વ્યંજનાગર્ભ સંકુલ પ્રતીકાત્મકતા, કૌંસના ઉપયોગ દ્વારા બે સ્તરે ચાલતી ગતિ, માત્રામેળ છંદોના ખંડકોનો પરંપરિત પ્રયોગ અને આધુનિક ભાવબોધ જેવી લાક્ષણિકતાઓથી ધ્યાનાર્હ છે. મૃત્યુ, પ્રેમ, ચૈતન્યતત્ત્વ જેવા ગહન-વ્યાપક ભાવોને વિષય બનાવતી ‘શિર નમ્યું’, પૌરાણિક પાત્રો કે પ્રસંગોને આધારે લખાયેલી ‘અંતઘડીએ અજામિલ’, અંતર-અવગાહન કરતી ‘ગજેન્દ્ર ચિંતન’ વગેરે દીર્ઘ રચનાઓ ગદ્યલયની અનેક શક્યતાઓને પ્રગટાવે છે.
એમણે ચેક કવિ મીરોસ્લાફ હોલુબનાં કાવ્યોનો ‘વસ્તુનું મૂળ અને બીજાં કાવ્યો’ નામે અનુવાદ કર્યો છે, તેમાં એમની કવિ તરીકેની સઘળી ઉત્તમ લાક્ષણિકતાઓનો વિનિયોગ થયો છે. ઉપરાંત જાપાની નાટ્યકાર જુન્જી કિનોશિટાના નાટક ‘ટવીનાઈટ’નો અનુવાદ ‘સારસીનો સ્નેહ’ નામે કર્યો છે. ‘મા દીકરો’ અને ‘રાત્રિ પછીનો દિવસ’ એ બે વાર્તાઓ પણ એમણે લખી છે.
તેઓ સ્વાતંત્ર્યોત્તર કાળના પ્રયોગશીલ કવિ છે. પ્રત્યેક કૃતિમાં વિષયવસ્તુ, છંદ-લય અને અભિવ્યક્તિના નવા પ્રયોગો માટે મથતા આ કવિએ ‘નમેલી સાંજ’ ની અઢાર રચનાઓ ઉમેરી છે. બંને ખંડની રચનાઓ ભાવબોધ અને અભિવ્યક્તિની રીતે ભિન્ન છે.
બગલ સંભોગ (આ પદ્ધતિને અંગ્રેજીમાં તુચ્છ કારે: "" બેગપાઈપીંગ , કહે છે કેમકે બેફ પાઈપર તેના વાજાને બગલમાં ભરાવીને વગાડે છે.; " " ડાયરેક્ટીંગ ટ્રાફીક, કે "-" પીટ વેંક, ટીટ વેંક "-" પરથી, પણ કહે છે)એક પ્રકારનો બાહ્ય સંભોગ છે જેમાં એક વ્યક્તિના લિંગને સાથીની બગલમાં ઘૂસાડવામાં આવે છે.
સુમાટા સુમાટા એ જાપાની વેશ્યા ગ્રુહો દ્વારા કરાતું પુરુષ લિંગને ઉત્તેજિત કરવાની એક પ્રખ્યાત વિધી છે. આમાં સ્ત્રી પોતાનાઅ હાથ , સાથળ અને યોનિ બાહ્ય પ્રદેશને વડે પુરુષના લિંગને ઉત્તેજીત કરે છે.
યોનિ ઘર્ષણઆ પદ્ધતિમાં યોનિ ઓષ્ઠ ને અન્ય સાથીની યોનિ ઓષ્ટ સાથે કે અન્ય પદાર્થ સાથે રગડવામાં આવે છે.
યુગલો દ્વારા રતિ ક્ષણ કે લંબાયેલ રતિક્ષણ મેળવવા એક બીજાને હસ્ત મૈથુન કરી અપાતું હોય છે. આમાં બંને સાથીઓ એકજ વ્યક્તિ દ્વારા રતિ ક્ષણ મેળવવા ઉપર ધ્યાન કેંદ્રીત કરે છે. સામાન્ય રીતે એક વ્યક્તિ પોતે વસ્ત્ર રહિત સૂઈ જાય છે અને તેની બાજુમાં તેનો સાથી બેસે છે. બેઠેલે સાથી પોતાના હાથ અને આંગળીઓ વાપરી અન્ય સાથીના લિંગ કે યોની કે અન્ય ગુપ્તાંગોને પંપાળે છે. પારસ્પારિક હસ્ત મૈથુન વિધી દ્વારા મેળવાતા વિસ્તરીત રતિ ક્ષણ સામાન્ય રતિ ક્ષણ કરતાં વધુ તીવ્ર અને વિસ્તરીત હોય છે.
આ વિસ્તરીત રતિક્ષણની વિધી વિવિધ પ્રકારની સંવેદનાઓનો અનુભવ ધરાવે છે અને તેનું રતિક્ષણ અમુક મિનિટો થી લઈને અમુક કલાકો સુધી સજીવ રહે છે. વિસ્તરીત રતિક્ષણ આ સંજ્ઞા સૌ પ્રથમ પેટ્રીશીયા ટેલરએ ૧૯૯૫માં વાપરી હતી. જોકે આ પ્રણાલી વાપરતાં ગુપ્તરોગ કે એચ.આઈ.વી. ના સંક્રમણ નું જોખમ પૂર્ણ સંભોગ જેટલું જ રહેલું હોય છે. જો માણસની આંગળીમાં ઘા હોય અને તે હસ્તમૈથુન દરમ્યાન એચ.આય.વી ગ્રસ્ત સ્ત્રીના યોની સ્ત્રાવના સંપર્કમાં આવે તો તેને સંક્રમણ ની શક્યતા રહેલી હોય છે ; તે પ્રમાણે એચ.આઈ.વી. ગ્રસ્ત પુરુષ ના વીર્ય નો સંપર્ક પણ કોઈ ઘા સાથે થાય તો પણ સંક્રમણ થઈ જાય છે.
આવી ક્રીડા એવી સ્થિતીમાં કરવામાં આવે છે જ્યારે બંને પક્ષ શારીરીક ખોડ, સામાજિક નિયમો- બંધનો કે સ્વેચ્છા આદિને કારણે પૂર્ણ સંભોગ કરવામાં અચકાતા હોય તેમ છતાં તેનો અનુભવ કરવા માંગતા હોય. પૂર્ણ સંભોગના સમયે વચ્ચેના સમયની ક્રીડા તરીકે કે પૂર્વ ક્રીડા તરીકે પણ આ ક્રીડા કરવામાં આવે છે. વેધનના વિકલ્પ તરીકે પણ આ ક્રીડા કરાતી હોય છે. અમુક લોકો માટે આ એક મનગમતી ક્રીડા હોય છે અને તેમાં તેઓ વધુ આનંદ માણે છે. આને કારણે વ્યક્તિ એક બીજાને સામસામે જોઈ શકે છે અને હાથ ને શરીર પર પસરાવવા મુક્ત રહે છે. દા.ત ફ્રટેજ.
લિંગ ચુંબન એ એવી ક્રીડા છે જેમાં સાથીઓ વસ્ત્ર સહિત કે વસ્ત્ર રહીત અવસ્થામાં કોઈ પણ વેધન સિવાય કામુક આનંદ મેળવે છે. અંગ્રેજીમાં આને ડ્રાય હમ્પીંગ- કે ડ્રાય સેક્સ- કહે છે. આ પ્રકારની મૈથુન ક્રીડામાં શરીરના લગભગ દરેક ભાગનો સમાવેશ થતો હોય છે જેમ કે નિતંબ, સ્તન, પેટ, સાથળ, પગ, હાથ, પાની, અને અન્ય ગુપ્ત અંગો. ફ્રટેજમાં પારસ્પારિક લિંગોને એક બેજા સાથે રગડવું પણ શામિલ હોય છે આને અમુક વખત જેનીટો-જેનીટલ જે જીજી રબીંગ પણ કહે છે.
યુગલ દ્વારા ફ્રટેજ પસંદ કરવા પાછળ ઘણા કારણો હોઇ શકે છે. આનું સૌથી પ્રમુખ કારણ સંભોગ પહેલાની પૂર્વ ક્રીડાનો એક ભાગ હોય છે. આ સિવાય મૌખિક, યોનિ કે ગુદા સંભોગમાં પડ્યા વગર મૈથુન નો આનંદ લેવાની મજબૂરી કે ઈચ્છા પણ એક કારણ જોઈ શકે છે. પ્રાયઃ યુવા લોકો સંભોગના સ્તર સુધી પહોંચવા પહેલા આ સ્તરનો ઉપયોગ કરે છે યા તો થોડા ઉચ્ચ સ્તરની મર્યાદા જાળવવા પણ આ પદ્ધતિ અપનાવાતી હોય છે. વસ્ત્રો ઉતાર્યા સિવાય પણ ફ્રટેજ કરી શકાય છે.
પારસ્પારિક હસ્ત મૈથુનની વિધી પણ સામાન્ય હસ્તમૈથુન જેવી હોય છે, તેમાં માત્ર એક ફરક એ હોય છે કે અન્ય વ્યક્તિની હાજરી હોય છે.
આ મૈથુનમાં સાથીનો સહવાસ એકજ ઓરડામાં એક બીજાને અડ્યા વગર બે વ્યક્તિ ઓ દ્વારા થતાં હસ્ત મૈથુન થી લઈને એક જૂથ દ્વારા સૌના એકબીજાઓને સ્પર્ષીને થતાં હસ્ત મૈથુન જેટલો હોઈ શકે છે. આ ક્રીડામાં બે સહભાગી પોતાને, બીજાને કે એકબીજને ઉત્તેજિત કરી શકે છે.
પારસ્પારિક હસ્તમૈથુનમાં એક અથવા બંને સાથીઓ રતિક્ષણને પ્રાપ્ત કરી શકે છે. કોઈ નું શારીરિક સ્ત્રાવ એકબીજના શરીરમાં ન પ્રવેશે તો આ મૈથુન સલામત મૈથુન બની રહે છે અને ગુપ્ત રોગના સંક્રમણની સંભાવનાને ઘટાડી દે છે.
બિન-વેધક મૈથુન , , પણ કહે છે) એ એક સંભોગ ક્રીડા છે જેમાં યોનિ, ગુદા કે મુખ સંદર્ભે કોઈ પણ પ્રકારના અવયવ માં લિંગ પ્રવેશ વર્જિત હોય છે. આ પ્રકારના સંભોગને પારસ્પારિક હસ્ત મૈથુન પણ કહે છે જો કે તેને થોડા જુદા અર્થ/સંદર્ભમાં વાપરવામાં આવે છે.
કોઈ પણ પ્રકારનું જાતીય અભિગમ ધરાવતા લોકો પારસ્પારિક હસ્તમૈથુન કરી શકે છે. જ્યારે શિશ્ન-યોનિ સંભોગ ના વિકલ્પ તરીકે પારસ્પારિક મૈથુન કરાય છે ત્યારે તેનો ઉદ્દેશ્ય કૌમાર્ય નું સંરક્ષણ અથવા ગર્ભધારણ નું ટાળવું હોઈ શકે છે.અમુક લોકો આને ક્વચિત મૈથુન ના વિકલ્પ તરીકે પસંદ કરે છે કેમેકે આમાંથી ખરેખર સંભોગ ન કરવા છતાં સંભોગનો સંતોષ મળે છે.
લેપ ડાન્સ તરીકે ઓળખાતા એક નૃત્યમાં વસ્ત્ર સહીતના ફ્રટેજ નો સમાવેશ હોય છે. આધુનિક નૃત્ય શૈલી કે જેમાં નર્તકો વસ્ત્રો સહીત શરીર એક બીજા સાથે રગડે છે તેને ગ્રાઈંડીંગ, ફ્રીકીંગ, કે સેંડવીચ ડાન્સીંગ કહે છે. આને સ્પેનીશ ભાષામાં પેરીઅર કહે છે.
પારસ્પારિક હસ્તમૈથુન એ એક એવી મૈથુન ક્રીડા છે કે જેમાં એક કે વધુ લોકો પોતાને કે પોતાના સાથીઓને કામુક રીતે પ્રાય: હાથ વડે ઉત્તેજિત કરે છે. આ ક્રીડાને હસ્ત સંભોગ પણ કહે છે.
આ પદ્ધતિમાં શારીરિક સ્ત્રાવોનો સંપર્ક કે પ્રવેશ થતો નથી તેથી આ પદ્ધતિને સલામત મૈથુન અને પ્રજનન નિયંત્રણનો એક પ્રકાર માનવામાં આવે છે.
"ઘસડવું" કે "ચોળવું" માટેનો ફ્રેંચ શબ્દ "ફ્રોટર" પરથી અમુક શબ્દો ઉતરી આવ્યાં છે, તેના વપરાશમાં થાપ ન ખાવી જોઈએ:
મૌલાના આઝાદ અફઘાન ઉલેમાના પરિવારના હતા, જેઓ બાબરના સમયમાં હેરાતથી ભારત આવ્યા હતા. તેમની માતા અરબી મૂળની હતી અને તેમના પિતા મોહમ્મદ ખૈરુદ્દીન પર્સિયન હતા. મોહમ્મદ ખૈરુદ્દીન અને તેમનો પરિવાર ઇ.સ. ૧૮૫૭માં કલકત્તા છોડીને ભારતીય સ્વતંત્રતાની પ્રથમ ચળવળ દરમિયાન મક્કા ગયા હતા. ત્યાં મોહમ્મદ ખૈરુદ્દીન તેની ભાવિ પત્નીને મળ્યા. મોહમ્મદ ખૈરુદ્દીન ઇ.સ. ૧૮૯૦માં ભારત પરત ફર્યા. મુહમ્મદ ખૈરુદ્દીને કલકત્તામાં મુસ્લિમ વિદ્વાન તરીકે નામના મેળવી હતી. જ્યારે આઝાદ ૧૧ વર્ષના હતા ત્યારે તેમની માતાનું અવસાન થયું હતું. તેમણે પ્રારંભિક શિક્ષણ ઇસ્લામિક પદ્ધતિઓ દ્વારા મેળવ્યું હતું. તેમને ઘરે અથવા મસ્જિદમાં તેમના પિતા દ્વારા અને બાદમાં અન્ય વિદ્વાનો દ્વારા શીખવવામાં આવ્યું હતું. ઇસ્લામિક શિક્ષણ ઉપરાંત, તેમણે અન્ય ગુરુઓ પાસેથી તત્વજ્ઞાન, ઇતિહાસ અને ગણિતનું શિક્ષણ પણ મેળવ્યું હતું. આઝાદે ઉર્દૂ, ફારસી, હિન્દી, અરબી અને અંગ્રેજી ભાષાઓમાં નિપુણતા મેળવી હતી. સોળ વર્ષની ઉંમરે, તેણે તમામ શિક્ષણ મેળવ્યું હતું જે તેને સામાન્ય રીતે ૨૫ વર્ષની ઉંમરે મળતું હતું.
તેઓ એક અગ્રણી મુસ્લિમ નેતા હતા જેઓ હિન્દુ-મુસ્લિમ એકતા પર ભાર મુકતા અને કોમી ધોરણે ભારતના ભાગલાના પ્રખર વિરોધી હતા. ભારતની સ્વતંત્રતા બાદ તેઓ ભારત સરકારમાં પ્રથમ શિક્ષણ પ્રધાન બન્યા હતા. તેમણે સ્વતંત્રતા પહેલા કરેલી આગાહી માટે પણ તેઓ જાણીતા છે જેમાં તેમણે કહ્યું હતું કે ભવિષ્યમાં પાકિસ્તાનના ભાગલા પડશે અને ત્યાં લશ્કરી શાસન આવશે. તેમને ભારતનું સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન ભારત રત્ન ૧૯૯૨માં આપવામાં આવ્યું હતુ. તેમને સામાન્ય રીતે મૌલાના આઝાદ તરીકે યાદ કરવામાં આવે છે. તેમણે તેમના ઉપનામ તરીકે આઝાદ નામ અપનાવ્યું હતું. ભારતમાં શિક્ષણનો પાયો સ્થાપિત કરવા માટે નોંધપાત્ર યોગદાન આપવા બદલ સમગ્ર ભારતમાં રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ દિન તરીકે તેમનાં જન્મદિવસની ઉજવણી કરવામાં આવે છે.
તેર વર્ષની ઉંમરે તેમણે ઝુલૈખા બેગમ સાથે લગ્ન કર્યા. તેઓ સલાફી વિચારધારાની નજીક હતા અને કુરાનની અન્ય અભિવ્યક્તિઓ પર લેખો પણ લખ્યા હતા. આઝાદે સમર્પિત સ્વ-અભ્યાસ સાથે અંગ્રેજી શીખ્યા અને ઘણી બધી પશ્ચિમી ફિલસૂફી વાંચી.
અબુલ કલામ આઝાદ જેઓ મૌલાના આઝાદ તરીકે જાણીતા છે, એક ભારતીય મુસ્લિમ વિદ્વાન અને ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળના એક વરિષ્ઠ રાજકીય નેતા હતા.
અહીંની પ્રમુખ વિશેષતા પવિત્ર ગુફામાં બરફથી પ્રાકૃતિક શિવલિંગનું નિર્માણ થવું છે. પ્રાકૃતિક હિમથી નિર્મિત થવાને કારણે આને સ્વયંભૂ હિમાની શિવલિંગ પણ કહે છે. અષાઢી પૂર્ણિમાથી શરૂ કરી રક્ષાબંધન સુધી પૂરા શ્રાવણ મહીનામાં થવા વાળા પવિત્ર હિમલિંગ દર્શન માટે લાખો લોકો અહીં આવે છે. ગુફાનો પરિઘ લગભગ દોઢ સો ફૂટ છે અને આમાં ઊપરથી બરફના પાણીના ટીપાં ઘણી જગ્યાએ ટપકતા રહે છે. અહીં એક એવી જગ્યા છે, જેમાં ટપકતા હિમ ટીપાંથી લગભગ દસ ફૂટ ઊંચું શિવલિંગ બને છે. ચંદ્રમાના ઘટવા-વધવા સાથે આ બરફનો આકાર પણ ઘટતો-વધતો રહે છે. શ્રાવણી પૂર્ણિમાએ તે પોતાના પૂરા આકારમાં આવી જાય છે અને અમાસ સુધીમાં ધીરે-ધીરે નાનું થઈ જાય છે. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે આ શિવલિંગ નક્કર બરફનું બનેલું હોય છે, જ્યારે ગુફામાં સામાન્ય રીતે કાચો બરફ હોય છે જે હાથમાં લેતાં જ ચૂરેચૂરો થઈ જાય છે. મૂળ અમરનાથ શિવલિંગથી અમુક ફૂટ દૂર ગણેશ, ભૈરવ અને પાર્વતીના એવા જ અલગ અલગ હિમખંડ છે.
અમરનાથ યાત્રાએ જવાના બે રસ્તા છે. એક પહેલગામ થઈ અને બીજો સોનમર્ગ બાલતાલથી. એટલે કે પહેલગામ અને બાલતાલ સુધી કોઈ પણ વાહન દ્વારા પહોંચો, અહીંથી આગળ જવા માટે પોતાના પગોનો જ ઉપયોગ કરવો પડે છે. અશક્ત કે વૃદ્ધો માટે સવારીનો પ્રબંધ કરાય છે. પહેલગામથી જતો રસ્તો સરળ અને સુવિધાજનક ગણાય છે. બાલતાલથી અમરનાથ ગુફાનું અંતર કેવળ ૧૪ કિલોમીટર છે અને આ બહુ જ દુર્ગમ રસ્તો છે અને સુરક્ષાની દૃષ્ટિ એ પણ સંદિગ્ધ છે. આ માટે સરકાર આ માર્ગને સુરક્ષિત નથી માનતી અને મોટાભાગના યાત્રિકોને પહેલગામના રસ્તે અમરનાથ જવા માટે પ્રેરિત કરે છે. પણ રોમાંચ અને જોખમ લેવાનો શોખ ધરાવતા લોકો આ માર્ગે યાત્રા કરવાનું પસંદ કરે છે. આ માર્ગ દ્વારા જવા વાળા લોકો પોતાના જોખમે યાત્રા કરે છે. રસ્તામાં કોઈ અણધારી ઘટના ઘટે તે માટે ભારત સરકાર જવાબદારી નથી લેતી.
ચંદનવાડીથી ૧૪ કિલોમીટર દૂર શેષનાગમાં પછીનો પડાવ છે. આ માર્ગ ઊભી ચઢાઈ વાળો અને ખતરનાક છે. અહીં પિસ્સૂ ખીણના દર્શન થાય છે. અમરનાથ યાત્રામાં પિસ્સૂ ખીણ ઘણું જોખમ ભરેલું સ્થળ છે. પિસ્સૂ ખીણ સમુદ્રતટથી ૧૧,૧૨૦ ફૂટની ઊંચાઈ પર આવેલું છે. યાત્રી શેષનાગ પહોંચી તાજામાજા થાય છે. અહીં પર્વતમાળાઓ વચ્ચે ભૂરા પાણીનું સુંદર તળાવ છે. આ તળાવમાં જોતા એમ ભ્રમ થઈ ઊઠે છે કે ક્યાંક આકાશ તો આ તળાવમાં નથી ઉતરી આવ્યું ને !
આ તળાવ લગભગ દોઢ કિલોમીટર લંબાઈમાં ફેલાયેલું છે. વાયકાઓ અનુસાર શેષનાગ તળાવમાં શેષનાગનો વાસ છે અને ચોવીસ કલાકમાં શેષનાગ એક વખત તળાવમાંથી બહાર આવીને દર્શન આપે છે, પણ આ દર્શન નસીબદારોને જ થાય છે. તીર્થયાત્રી અહીં રાત્રિ વિશ્રામ કરે છે અને અહીંથી ત્રીજા દિવસની યાત્રા શરૂ કરાય છે.
એવી લોકવાયકા પ્રચલિત છે કે આ જ ગુફામાં માતા પાર્વતીને ભગવાન શિવે અમરકથા સંભળાવી હતી, જેને સાંભળીને સદ્યોજાત શુક-શિશુ, શુકદેવ ઋષિના રૂપમાં અમર થઈ ગયાં હતાં. ગુફામાં આજે પણ શ્રદ્ધાળુઓને કબૂતરોની એક જોડી દેખાઈ જાય છે, જેને શ્રદ્ધાળુ અમર પક્ષી કહે છે. તે પણ અમરકથા સાંભળી અમર થયા છે. એવી માન્યતા પણ છે કે જે શ્રદ્ધાળુઓને કબૂતરોની જોડી દેખાય છે, તેમને શિવ પાર્વતી પોતાના પ્રત્યક્ષ દર્શનથી ધન્ય કરી તે પ્રાણીને મુક્તિ પ્રદાન કરે છે. એમ પણ માનવામાં આવે છે કે ભગવાન શિવે તેમની અર્ધાંગિની પાર્વતીને આ ગુફામાં એક એવી કથા સંભળાવી હતી, જેમાં અમરનાથની યાત્રા અને તેના માર્ગમાં આવનારા અનેક સ્થળોનું વર્ણન હતું. આ કથા કાલાંતરમાં અમરકથા નામથી વિખ્યાત થઈ.
અમુક વિદ્વાનોનો મત છે કે ભગવાન શંકર જ્યારે પાર્વતીને અમર કથા સંભળાવવા લઈ જતા હતાં, ત્યારે તેમણે નાના-નાના અનંત નાગોને અનંતનાગમાં છોડ્યાં, માથાના ચંદનને ચંદનવાડીમાં ઉતાર્યું, અન્ય પિસ્સુઓ ને પિસ્સૂ ટૉપ પર અને ગળાના શેષનાગને શેષનાગ નામક સ્થળ પર છોડ્યાં હતાં. આ તમામ સ્થળ હજી પણ અમરનાથ યાત્રામાં આવે છે. અમરનાથ ગુફાની સૌથી પહલી ખબર સોળમી શતાબ્દીના પૂર્વાર્ધમાં એક મુસલમાન ભરવાડને પડી હતી. આજે પણ ચોથા ભાગનો ચડાવો તે મુસલમાન ભરવાડના વંશજોને મળે છે. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે અમરનાથ ગુફા એક નથી. અમરાવતી નદીના રસ્તા પર આગળ વધતા સમયે અન્ય ઘણી નાની-મોટી ગુફાઓ દેખાય છે, તે બધી બરફથી ઢંકાયેલી છે.
અમરનાથ હિન્દુઓનું એક મહત્વનું તીર્થસ્થળ છે. આ તીર્થધામ જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં શ્રીનગર શહેરથી ઉત્તર-પૂર્વ દિશામાં ૧૩૫ કિલો મીટર દૂર સમુદ્રતટ કરતાં ૧૩,૬૦૦ ફૂટ જેટલી ઊઁચાઈ પર આવેલી એક પહાડી ગુફામાં સ્થિત છે. આ ગુફાની લંબાઈ ૧૯ મીટર અને પહોળાઈ ૧૬ મીટર જેટલી છે. ગુફા ૧૧ મીટર જેટલી ઊંચી છે. અમરનાથ ગુફા ભગવાન શિવના પ્રમુખ ધાર્મિક સ્થળોમાનું એક છે. અમરનાથને તીર્થોનું તીર્થ કહે છે કેમકે અહીં જ ભગવાન શિવે માઁ પાર્વતીને અમરત્વનું રહસ્ય સમજાવ્યું હતું.
શેષનાગથી પંચતરણી આઠ માઈલના અંતરે છે. માર્ગમાં બૈવવૈલ ટૉપ અને મહાગુણાસ કોતરને પાર કરવું પડે છે, જેની સમુદ્રતટથી ઊંચાઈ ક્રમશ: ૧૩,૫૦૦ ફૂટ તથા ૧૪,૫૦૦ ફૂટ છે. મહાગુણાસ શિખરથી પંચતરણી સુધી આખો રસ્તો ઉતરાણનો છે. અહીં પાંચ નાની-નાની નદીઓ વહેતી હોવાને કારણે જ આ સ્થળનું નામ પંચતરણી પડ્યું છે. આ સ્થાન ચારે તરફથી પહાડોનાં ઊંચા-ઊંચા શિખરોથી ઢંકાયેલું છે. ઊઁચાઈને કારણે ઠંડી પણ વધુ હોય છે. પ્રાણવાયુની ઉણપને કારણે તીર્થયાત્રિઓને અહીં સુરક્ષાના ઉપાયો કરવા પડે છે.
પહેલગામ પછી પહેલો પડાવ ચંદનવાડી છે, જે પહેલગામથી આઠ કિલોમીટર દૂર છે. પહેલી રાત તીર્થયાત્રી અહીં વિતાવે છે. અહીં રાત્રિ નિવાસ માટે કેમ્પ લગાડાય છે. બીજા દિવસે પિસ્સુ ખીણની ચઢાઈ શરૂ થાય છે. કહે છે કે પિસ્સુ ખીણ પર દેવતાઓ અને રાક્ષસો વચ્ચે ઘમાસાણ લડાઈ થઈ, જેમાં રાક્ષસોની હાર થઈ. લિદ્દર નદીને કિનારે-કિનારે જો ચંદનવાડીથી આગળ આ જ નદી પર બરફનો આ પુલ સલામત રહે તો પહેલા ચરણની આ યાત્રા વધુ અઘરી નથી.
અમરનાથની ગુફા અહીંથી કેવળ આઠ કિલોમીટર દૂર છે અને રસ્તામાં બરફ જ બરફ જામેલ હોય છે. આ દિવસે ગુફાની નજીક પહોંચી, પડાવ નાખી, રાત વિતાવી શકાય છે અને બીજા દિવસે સવારે પૂજા-અર્ચના કરી પંચતરણી પરત ફરી શકાય છે. અમુક યાત્રી સાંજ સુધીમાં શેષનાગ સુધી પાછા પહોંચી જાય છે. આ રાસ્તો ઘણો કપરો છે, પણ અમરનાથની પવિત્ર ગુફામાં પહોંચતા જ યાત્રાનો બધો થાક ઊતરી જાય છે અને અદ્‌ભુત આધ્યાત્મિક આનંદની અનુભૂતિ થાય છે.
પહેલગામ જમ્મુથી ૩૧૫ કિલોમીટર દૂર છે. આ વિખ્યાત પર્યટન સ્થળ પણ છે અને અહીંનું નૈસર્ગિક સૌંદર્ય અપ્રતિમ છે. પહેલગામ સુધી જવા માટે જમ્મૂ-કાશ્મીર પર્યટન કેન્દ્રથી સરકારી બસો ઉપલબ્ધ છે. પહેલગામમાં બિન સરકારી સંસ્થાઓ તરફથી લંગરની વ્યવસ્થા કરાય છે. તીર્થયાત્રિઓની પગપાળા યાત્રા અહીંથી આરંભ થાય છે.
'જ્યોતિર્લિંગ' એ સર્વોચ્ચ ભિન્ન ન કરી શકાય એવું સત્ય માનવામાં આવે છે, જેમાં શિવનો અંશ રહેલો હોય છે. આ જ્યોતિર્લિંગ એવા સ્થળો છે જ્યાં ભગવાન શંકર દિવ્ય જ્યોતી સ્વરૂપે પ્રગટ થયા હતાં. એમ માનવામાં આવે છે કે શરૂઆતમાં ૬૪ જ્યોતિર્લિંગ હતાં. તેમાંના ૧૨ને અત્યંત પવિત્ર અને શુકનવંતા માનવામાં આવે છે. દરેક જ્યોતિર્લિંગનું તેના અધિપતી દેવ પ્રમાણે નામકરણ કરાયું છે - તે દરેક શિવના જ વિવિધ સ્વરૂપો છે. આ દરેક દેવસ્થાનની મૂળ મૂર્તિ એ એક લિંગ છે જે એક અનંત સ્તંભનું ચિન્હ છે, જે અનંત અને વિશાળ એવા શિવજીને દર્શાવે છે. આ બાર જ્યોતિર્લિંગ છે: ગુજરાતમાં સોમનાથ, આંધ્ર પ્રદેશમાં મલ્લિકાર્જુન, ઉજ્જૈન, મધ્ય પ્રદેશમાં મહાકાલેશ્વર અને ઓમકારેશ્વર, હિમાલયમાં કેદારેશ્વર, મહારાષ્ટ્રમાં ભીમાશંકર, વારાણસી, ઉત્તર પ્રદેશમાં વિશ્વેશ્વર, મહારાષ્ટ્રમાં ત્ર્યંબકેશ્વર, ઝારખંડના દેવગઢમાં વૈદ્યનાથ, ગુજરાતનાં દ્વારકામાં નાગેશ્વર, તમિલનાડુમાં રામેશ્વર અને મહારાષ્ટ્રના ઔરંગાબાદમાં ઘૃષ્ણેશ્વર.
અહીંનું સ્થાપત્ય એકંદરે નવું છે પણ ૧૩મી સદીના સાહિત્યમાં અહીંના ભીમાશંકરમ મંદિર અને નો ઉલ્લેખ જોવા મળે છે. સંત જ્ઞાનેશ્વરે ત્ર્યંબકેશ્વર અને ભીમાશંકરની મુલાકાત લીધી હોવાનું મનાય છે. અહીંના પટાંગણમાં એક વિશિષ્ટ ઘંટ જોવા મળે છે, આ ઘંટ ચીમાજી અપ્પા દ્વારા ભેટ અપાયો હોવાનું મનાય છે. પોર્ટુગીઝ સામેના યુદ્ધના વિજય પછી ચીમાજી અપ્પાએ વસઈના કિલ્લાના બે વિશાળ ઘંટ લઈ લીધાં. તેમાંનો એક તેમણે અહીં ભીમાશંકરમાં અર્પણ કર્યો અને બીજો વાઈ નજીકના કૃષ્ણા નદી કિનારે આવેલા મેનોવાલી શિવ મંદિરને અર્પણ કર્યો.
શિવ પુરાણ અનુસાર એક વખત બ્રહ્મા અને વિષ્ણુ વચ્ચે સૃષ્ટિની રચનાના આધિપત્યને લઈને વિવાદ થયો. તેમની પરીક્ષા કરવા, શિવજી એ ત્રણે લોકને ભેદતું એક અંતહીન જ્યોતિર્લિંગ બનાવ્યું. તેનો અંત કે સ્ત્રોત શોધાવા બ્રહ્મા નીચે તરફ અને વિષ્ણુ ઉપર તરફ ગયા. તેમને આનો છેડો મળી ગયો એમ બ્રહ્માજી અસત્ય બોલ્યાં જ્યારે વિષ્ણુએ પોતાની હાર સ્વીકારી. શિવજી એક અન્ય સ્તંભ તરીકે પ્રગટ થયાં અને તેમણે બ્રહ્માને શાપ આપ્યો કે કોઈ પણ પૂજા-અર્ચના આદિમાં તેમનું કોઈ સ્થાન નહીં રહે જ્યારે અનંતકાળ સુધી લોકો વિષ્ણુની પૂજા કરશે.
મુંબઈથી આવતાં દેવનાર ટ્રાફીક જંક્શનથી ૩૧ કિમી દૂર નવી મુંબઈ અને પનવેલ પાર કરી મુંબઈ-પુના દ્રુતગતિ માર્ગ પર જાવ. ત્યાંથી ૫૨ કિમી પર લોનાવલા; ત્યાંથી ૫૦ કિમી દૂર વડગાંવ સુધી પહોંચો. વડગાંવથી ડાબે ફંટાઈ ૧૨ કિમી પહોંચો ત્યાંથી રાષ્ટ્રીય ઘોરી માર્ગ-૫૦ લો અને મંચર પહોંચો. મુંબઈ સેંટ્રલથી ભીમાશંકર જવા સીધી રાજ્યપરિવહન સેવા ઉપલબ્ધ છે. આ બસ સવારે લગભગ ૬.૦૦ વાગ્યે ઉપડે છે અને છેવટની બસ રાત્રે ૧૦.૩૦ની છે. મુંબઈથી ભીમાશંકર જતાં ગાડી દ્વારા લગભગ ૬.૦૦ કલાક અને બસ દ્વારા ૭.૦૦ કલાક લાગે છે.
ઘણા યુગો પહેલાં સહ્યાદ્રી પર્વતના ઊંચા શિખરો પર આવેલા ડાકિનીના ગીચ જંગલોમાં ભીમા નામનો એક અસુર તેની માતા કર્કટી સાથે રહેતો હતો. ભીમાની હાજરી માત્રથી કરુણા અને દયા ધ્રુજી જતાં હતાં. અમર અને મર્ત્ય સૌ તેનાથી એકસરખા ગભરાતા. પણ તેના અસ્તિત્વ વિષેના અમુક પ્રશ્નો તેને સતત સતાવતા હતા.
ઔરંગાબાદ કે અહમદનગરથી અહીં આવતી વખતે અહમદનગર નજીકના ૩૦ કિમી દૂર આવેલા અલેફાટા આગળથી વળી જવું પડે છે. ત્યાંથી ૬૦ કિમી દૂર મંચર સુધી પહોંચવું પડે છે. મંચરથી બીજા ૬૦ કિમી પછી ભીમાશંકર આવે છે.
૧૯૩૨ માં રાલેગણ સિદ્ધિ ને તેની પ્રથમ એક વર્ગ ખંડ ધરાવતી ઔપચારિક પ્રાથમિક શાળા મળી. ૧૯૬૨ માં ગામ લોકો એ સામુદાયિક સ્વયંસેવકો ના પ્રયત્નો થી તેમાં વધારે વર્ગખંડો ઉમેર્યા. વર્ષ ૧૯૭૧ સુધી માં ૧૨૦૯ ની અંદાજિત વસ્તી માં માત્ર ૩૦.૪૩% લોકો શિક્ષીત હતા. છોકરાઓ ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે નજીક ના શહેરો શિરપુર અને પારનેર જતા પરંતુ મર્યાદાઓને કારણે છોકરીઓ એમ કરી શકતી નહી અને તેમનુ શિક્ષણ પ્રાથમિક શાળા સુધી મર્યાદિત રહી જતુ. અણ્ણા હઝારે એ ગામ ના યુવાનો સાથે મળી ને શિક્ષણ દર અને અભ્યાસ સ્તર ની વ્રુદ્ધિ માટે કામ્ કર્યુ. ૧૯૭૬ માં તેમણે પ્રાથમિક શાળા માટે બાલમંદિર અને માધ્યમિક શાળા શરૂ કરી. ગામ ના લોકો એ આ શાળા માં સક્રિય રસ દાખવવો શરૂ કર્યો અને "સંત યાદવ બાબા શિક્ષણ પ્રસારક મંડળ" ની સ્થપના કરી, જેની નોંધણી ૧૯૭૯ માં કરાવા માં આવી છે. સરકાર ની અવગણના અને શિક્ષકો ના શુષ્ક વલણ ને કારણે દુર્દશા પામેલી ગામ ની શાળા નો કાર્યભાર આ મંડળે ઉપાડી લેવા નુ નક્કી કર્યુ.
૫ મી એપ્રિલ ૨૦૧૧ના રોજ અણ્ણા હઝારે એ ભ્રષ્ટાચાર વિરુદ્ધ સંસદમાં લોકપાલનો ખરડો લાવવા ફરી લડત શરૂ કરી. આ લડતના સહભાગી એવા સંતોષ હેગડે કે જેઓ ઉચ્ચતમ ન્યાયાલય ના નિવૃત્ત ન્યાયધિશ અને કર્ણાટકના લોકાયુક્ત છે તથા પ્રશાંત ભૂષણકે જેઓ એક ઉચ્ચતમ ન્યાયાલયના એક અનુભવી વકીલ છે તથા ઇન્ડિયા અગેન્સ્ટ કરપ્શનના સભ્ય પણ છે તેઓએ મળી ને જન લોકપાલ બીલનો ઢાંચો તૈયાર કર્યો.પ્રધાનમંત્રી મનમોહન સિઘએ જ્યારે તેમની માંગોનો અસ્વિકાર કર્યો ત્યારે શ્રીહઝારે એ લોકાયુક્તની માંગ અને સરકાર અને લોકોના પ્રતિનીધિની સંયુક્ત ભાગીદારીથી વધુ સજ્જ અને કઠોર લોકાયુક્ત અને લોકપાલનો ઢાંચો બનાવવા આમરણાંત ઉપવાસની શરૂઆત ૫ ઍપ્રિલ ૨૦૧૧ના રોજ જંતર-મંતર, દિલ્હિ ખાતે કરી. આ ઉપવાસની શરત તેઓ એ એવી રાખી કે "જ્યાં સુધી લોકપાલ બીલ પાસ નહિં થાય ત્યાં સુધી હું ઉપવાસ કરીશ".
સહાયક વ્યવસાય તરીકે, દૂધ ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવ્યું. કૃત્રિમ ગર્ભાધાન પદ્ધતિ અને પશુ દાક્તરનાં સમયસરનાં માર્ગદર્શન અને મદદથી નવા ઢોરની ખરીદી અને હયાત ઢોરની ઓલાદમાં સુધારો થવાને પરિણામે ઢોરની સંખ્યામાં વધારો થયો; જેને પરિણામે દૂધ ઉત્પાદનમાં વધારો થયો. ઓછું દૂધ આપતી પ્રાદેશિક ગાયોની જગ્યા સંકરણ જાતિની ગાયોએ લીધી. દૂધાળ ઢોરની સંખ્યામાં પણ વધારો થયો જેને પરિણામે દૂધ ઉત્પાદનમાં, પ્રતિદિન ૧૦૦ લિટર માંથી લગભગ ૨૫૦૦ લિટર પ્રતિદિન જેટલો વધારો થતાં તેને સહકારી ડેરી અહેમદનગરમાં મોકલવામાં આવ્યો. જિલ્લા પરિષદ દ્વારા પુરસ્ક્રુત થયેલી "બાળ પોષણ યોજના" અંતર્ગત કેટલુંક દૂધ "બાલવાડી"નાં બાળકો અને પાડોશી ગામડાંઓમાં પણ આપવામાં આવ્યું.
શાળા ના મકાન માટે "રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ શિક્ષણ યોજના" હેઠળ મંડળે ૪ લાખ નુ સરકારી અનુદાન મેળવ્યુ. ત્યાર પછી ના બે મહિના માં સ્વયંસેવકો ની મદદ અને અનુદાન ના રૂપિયા થી શાળા નુ નવુ મકાન બંધાયુ. સમાજ ના ગરીબ વર્ગ ના વિધ્યાર્થીઓ માટે નવુ છાત્રાલય પણ બાંધવા માં આવ્યુ. ગામ માં શાળા શરૂ થયા પછી ગામ માં થી ૧૯૮૨ માં રાલેગણ સિદ્ધિ ની છોકરી પ્રથમ મહિલા હતી કે જેણે પોતાનુ ષ્ષ્ પુરૂ કર્યુ. તે પછી થી આ શાળા જ ગામ માં ઘણા બદલાવો લાવવા માં સાધનભૂત બની રહી. આ શાળા માં ૧૫૦ છાત્રો માટે નુ છાત્રાલય છે. સરકારી અભ્યાસક્રમ ઉપરાંત આ શાળા માં પરંપરાગત ખેતી ની પદ્ધતિઓ શીખવાડવા માં આવે છે.
અણ્ણા હઝારેનો જન્મ 15, 1940 જાન્યુઆરી એ મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના અહમદનગર શહેરની નજીક ભીંગાર નામમાં થયો હતો. હઝારેના પિતા, બાબુરાવ હઝારે એ આર્યુવેદિક આશ્રમમાં મજૂર તરીકે કામ હતા. તેમના દાદા થલસેનામાં હતા તેઓ 1945 માં મૃત્યુ પામ્યા હતા પરંતુ હઝારે ના દાદા એ ભિંગાર ખાતે રહેવાનુ ચાલુ રાખ્યું. 1952 માં, હઝારે પિતા તેમના કામ પરથી રાજીનામું આપી દીધું હતું અને પોતાના ગામ, રાલેગણ સિદ્ધિ પરત ફર્યા. તે સમયે હઝારે છ નાના ભાઈ હતા અને તેમના પરિવાર માટે નોંધપાત્ર મુશ્કેલીઓ સામનો કરવો પડ્યો હતો.નિસન્તાન કાકી એ પછી અણ્ણા ને બોમ્બે લઇ આવ્યા અને તેને શિક્ષણ અપાવ્યુ.
દેશની શાસન પ્રણાલી પર અજગર ભરડો લઈ રહેલા ભ્રષ્ટાચારને દૂર કરવા માટે અનશન જંગ છેડનારા અણ્ણા હજારેનાં આંદોલનને દેશના ખૂણે ખૂણેથી વ્યાપક સમર્થન મળી રહ્યું છે. હજારેએ કહ્યું છે કે જે ભારત દેશ સોનાની ચિડિયા કહેવાતો હતો, હવે તે ઇતિહાસની વાત થઈ ગઈ છે. આ દેશને રાજકારણીઓએ બરબાદ કર્યો છે. દેશ પર હવે હિમાલય જેટલું કરજ છે. તેમણે કહ્યું હતું કે ગત ત્રણ દિવસોમાં દેશની જનતા જે પ્રકારે જાગૃત થઈ છે, તેનાથી તેમને આશા બંધાઈ છે કે હજી બધું ખતમ થઈ ગયું નથી. આ દેશની પરિસ્થિતિને સુધારી શકાય છે.
૫ એપ્રિલ ૨૦૧૧ ના રોજ હઝારે એ સરકાર પર મજબુત ભ્રષ્ટાચાર વિરોધિ કાયદો લાવવા માટે દબાણ આપવા આમરણાન્ત્ ઊપવાસ ચાલુ કર્યા હતા. ૫ એપ્રીલ્ ૨૦૧૧ ના રોજ લોકપાલ નો કાયદો લાવવા માટે કે જેની પાસે જાહેર કચેરીઓ ના ભ્રષ્ટાચાર સામે લડવા નો અધિકાર છે. હઝારે ના સમર્થન માં રાષ્ટૃવ્યાપી ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી આંદોલન થયા હતા.૯ એપ્રિલ ૨૦૧૧ ના રોજ આ ઉપવાસ નો અંત આવ્યો હતો જ્યારે ભારત સરકાર દ્વાર તેમની માંગણીઓ સ્વીકારી લેવામાં આવી હતી, અને સરકારે સંયુક્ત સમીતિ ની રચના કરી હતી કે જે સુધારેલ લોકપાલ ખરડા પર કામ કરે.
બે હજારની સાલની શરૂઆતમાં અણ્ણા હઝારે મહારાષ્ટ્ર માહિતી હક ના નબળા કાયદાની જગ્યાએ મજબૂત કાયદો લાવવા મહારાષ્ટ્ર સરકાર સામે ચળવળનું નેતૃત્વ કર્યું. સમયાંન્તરે આ કાયદો જ વ્યાપકરૂપે માહિતી હક ના કાયદા રૂપે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા અમલમાં મૂકવો પડ્યો. ભારતના રાષ્ટ્રપતીએ પણ આ કાયદાને ચકાસી લીલીઝંડી આપેલ.