polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
તેમણે એલેપ્પી ની સેન્ટ માઈકલ હાયર સેકન્ડરી સ્કૂલ અને સેન્ટ જોસેફ ગર્લ્સ હાયર સેકન્ડરી સ્કૂલમાં શાલેય અભ્યાસ કર્યો હતો. તેમને ગણિત અને ભૌતિકશાસ્ત્રના વિષયો પ્રત્યે તેમને નૈસર્ગિક લગાવ હતો. તેમણે શાળામાં તેના ૧૧મા અને ૧૨મા વર્ષમાં ગણિતમાં સો ટકા ગુણ મેળવ્યા હતા. તે જ વર્ષોમાં તેમણે વિજ્ઞાનમાં પણ પંચાણુ ટકાથી વધુ ગુણ મેળવ્યા હતા.
તેમને ચાર બહેનો અને એક ભાઈ છે. તેઓએ એક સાક્ષાત્કારમાં જણાવ્યું હતું કે તેમના માતાપિતા એ વાતની ખાતરી રાખતા કે તેમના બાળકોને યોગ્ય શિક્ષણ મળે અને છ ભાઈ-બહેનોને તેમની પોતાની રુચિના વિષયમાં કારકિર્દી બનાવવા માટે પ્રોત્સાહિત કરતા જેથી તેઓ તે ક્ષેત્રમાં નિપુણ બની શકે. તેમના બે ભાઈ-બહેન એન્જિનિયર છે જ્યારે બીજાએ એમ.બી.એ. કર્યું છે.
તેમણે ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ આર્મામેન્ટ ટેક્નોલોજી, પુણે (હવે ડિફેન્સ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ એડવાન્સ્ડ ટેક્નોલોજી તરીકે ઓળખાય છે)માંથી ગાઇડેડ મિસાઇલમાં એમ. ટેકની પદવી મેળવી છે. તેમણે ઓપરેશન મેનેજમેન્ટમાં એમ. બી. એ. અને અને ડી. આર. ડી. ઓ. હેઠળ ગાઈડેડ મિસાઈલ માં પી. એચ. ડી. પણ કર્યું છે.
તેણીએ રૂ. ૧૦૦ ની એજ્યુકેશન લોન લીધી હતી. સરકારી એન્જિનિયરિંગ કૉલેજ, થ્રિશુરમાંથી એન્જિનિયરિંગનો અભ્યાસ કરવા માટે સ્ટેટ બેંક ઑફ ઇન્ડિયા તરફથી તેમણે દર મહિને ૧૦૦ રૂ. ની એક શિષ્યવૃત્તિ પણ મેળવી હતી. આ લોને તેમને હોસ્ટેલમાં રહી બી. ટેકનોાઅભ્યાસ કરવાની હિંમત આપી.
ટેસી થોમસ એ એક ભારતીય વૈજ્ઞાનિક, એરોનોટિકલ સિસ્ટમ્સના ડિરેક્ટર જનરલ અને અગ્નિ- મિસાઇલના સંરક્ષણ સંશોધન અને વિકાસ સંગઠનના ભૂતપૂર્વ પ્રોજેક્ટ ડિરેક્ટર છે. ભારતમાં મિસાઈલ પ્રોજેક્ટનું નેતૃત્વ કરનાર તેઓ પ્રથમ મહિલા વૈજ્ઞાનિક છે.
શાળા અને કૉલેજ બંનેમાં થોમસ રાજકીય મુદ્દાઓ સહિત અભ્યાસેતર પ્રવૃત્તિઓમાં ભાગ લેતા હતા. તેમએ રમતગમતમાં પણ ઉત્કૃષ્ટ દેખાવ કર્યો, ખાસ કરીને બેડમિન્ટનમાં ક્ષેત્રની તેમની ઇતર પ્રવૃત્તિને ઘણી નામના મળી.
તેઓ થુમ્બા રોકેટ લોન્ચિંગ સ્ટેશનની નજીક ઉછર્યા હતા અને કહેવાય છે કે ત્યારથી જ તેમને રોકેટ અને મિસાઈલ પ્રત્યે આકર્ષણ ઉત્પન્ન થયું. તેઓ ઉડતા વિમાનને અજાયબીથી જોઈ ઉત્તેજિત થઈ જતા હતા.
તે ઈન્ડિયન નેશનલ એકેડમી ઓફ એન્જિનિયરિંગ , ઈન્સ્ટિટ્યુશન ઓફ એન્જિનિયર્સ-ઈન્ડિયા અને ટાટા એડમિનિસ્ટ્રેટિવ સર્વિસ જેવા વિવિધ વિશ્વવિદ્યાલયોમાં ફેલો છે.
ઈ.સ. ૧૮૬૧માં સમાજશાસ્ત્રી હરબર્ટ સ્પેન્સરે 'કયું જ્ઞાન સૌથી વધુ મૂલ્યવાળું છે?' એ નામના તેમના નિબંધમાં શિક્ષણનાં સામાજિક કાર્યો વિશે અગત્યનો પ્રશ્ન ઊભો કર્યો. આ નિબંધ પર ખૂબ વ્યાપક ચર્ચાઓ થઈ હતી અને તેની અસર નીચે ત્યાર પછીના સમાજશાસ્ત્રીઓ તેમજ શિક્ષણવિદો શિક્ષણનાં સામાજિક કાર્યોને સ્વિકારવા લાગ્યા. ઈ.સ. ૧૮૮૭માં વોર્ડે તેના 'ગતિશીલ સમાજશાત્ર' નામના પુસ્તકમાં સમાજની "પ્રગતિ માટે શિક્ષણને એક હાથવગા સાધન" તરીકે ગણાવી તેના સામાજિક કાર્ય પર ભાર મૂક્યો. સ્મોલે ઈ.સ. ૧૮૯૬માં લખ્યું કે જે શિક્ષકો તેમનું સામાજિક કાર્ય સમજે છે તેઓ બાળકોને ફક્ત ઉપલા ધોરણમાં મોકલીને કદી સંતોષ પામશે નહિ કારણ કે "સમાજશાસ્ત્ર શિક્ષણકારો પાસે માંગે છે કે તેઓ પોતાને બાળકોના દોરનારાઓ તરીકે નહિ, પરંતુ સમાજના ઘડાવૈયાઓ તરીકે ગણે".
ઈ.સ. ૧૯૨૮માં જ્યોર્જ પેઈને શિક્ષણના સમાજશાસ્ત્રની વ્યાખ્યા આપતા જણાવ્યું કે "શિક્ષણનું સ્માજશાસ્ત્ર એ વ્યક્તિ જે સામાજિક પ્રથાઓ, સામાજિક સમૂહો અને સામાજિક પ્રક્રિયાઓ તેમજ સામાજિક સંબંધો મારફતે અનુભવો મેળવે છે અને અનુભવોને સંગઠિત કરે છે તેમને વર્ણવતું અને તેમનું અર્થઘટન કરતું શાસ્ત્ર છે." આ વ્યાખ્યામાં પેઈન વ્યક્તિ અને તેની આસપાસના સમગ્ર શૈક્ષણિક વાતાવરણ વચ્ચેની આંતરક્રિયા પર ભાર મૂકે છે. એ જ વર્ષમાં એન્જલે તેના 'વિજ્ઞાન, સમાજશાસ્ત્ર અને શિક્ષણ' નામના લેખમાં લખ્યું કે "શિક્ષણનું સમાજશાસ્ત્ર એ શાળામાં થતી તેમજ શાળા અને સમુદાય વચ્ચે થતી સામાજિક આંતરક્રિયાઓ અને સામાજિક સંબંધોની ઢબો નો અભ્યાસ છે." અહિં એન્જલ 'શાળા'ને કેન્દ્રમાં રાખી શિક્ષણના સમાજશાસ્ત્રના અભ્યાસક્ષેત્રને મર્યાદિત બનાવે છે.
શિક્ષણના અભ્યાસ માટે સમાજશાસ્ત્રીય અભિગમની જરૂરિયાત પર સ્પષ્ટપણે ભાર મૂકનાર પ્રથમ સમાજશાત્રી એમિલ દુર્ખેઇમ હતા. પોતાના 'શિક્ષણ અને સમાજશાસ્ત્ર' નામના પુસ્તકમાં તેમણે જણાવ્યું છે કે "શિક્ષણ તેના ઉગમ, કાર્યો અને સ્વરૂપમાં સ્પષ્ટ રીતે સામાજિક છે; બધા સમૂહો માટે કોઈ એક પ્રકારનું કે આદર્શ પ્રકારનું શિક્ષણ શક્ય નથી". દુર્ખેઇમ શિક્ષણને એક સ્થગિત સામાજિક ઘટના તરીકે નહિ, પરંતુ એક ગતિશીલ અને સદા પરિવર્તન પામતી સામાજિક ઘટના તરીકે ગણાવે છે.
ભારતના ગુજરાત રાજ્યમાં ૨૦૨૧માં સ્થાનિક ચૂંટણીઓ યોજાઈ હતી. ૮,૨૩૫ બેઠકો માટે ચૂંટણી યોજાઈ હતી, જેમાં ૨૩૭ બેઠકો પર માત્ર એક જ બિનહરીફ ઉમેદવારો હતા. તાલુકા પંચાયતની બે બેઠકો માટે એકપણ ફોર્મ ભરાયું ન હતું. ચૂંટણીઓમાં છ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનોનો સમાવેશ થાય છે જ્યાં ફેબ્રુઆરીમાં ચૂંટણી થઈ હતી - અમદાવાદ, સુરત, વડોદરા, રાજકોટ, ભાવનગર અને જામનગર - અને એક જેમાં 3 ઓક્ટોબરના રોજ ચૂંટણી યોજાઈ હતી. ગાંધીનગર મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનના પરિણામો ૫ ઓક્ટોબર ૨૦૨૧ના રોજ જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા.
એ સ્થાનિક સંસ્થાઓની ચૂંટણીઓ પણ લડી હતી અને અમદાવાદના મુસ્લિમ પ્રભુત્વ ધરાવતા જમાલપુર અને મકતમપુરા વોર્ડમાં સાત બેઠકો જીતી હતી. જામનગર મહાનગરપાલિકામાં બહુજન સમાજ પાર્ટી એ બેઠકો જીતી છે ૬ નગરપાલિકા અને ૧૫ તાલુકા પંચાયતોમાં કોઈપણ પક્ષ સ્પષ્ટ બહુમતી ધરાવતી નથી. ઓક્ટોબર ૨૦૨૧માં ગાંધીનગર મ્યુનિસિપલ ચૂંટણીના પરિણામો જાહેર થયા હતા. ગાંધીનગર કોર્પોરેશનની ચૂંટણીમાં પણ ભાજપ ૪૦ બેઠકો સાથે જીત મેળવી હતી. તમામ ૭ બોડીમાં ભાજપ બહુમતી સાથે જીતી હતી.
ભાજપે તમામ ૬ મહાનગરપાલિકાઓ જીતી લીધી હતી. સૌથી મોટી વિપક્ષી પાર્ટી કોંગ્રેસે ૫૫ સીટો જીતી હતી. સુરત મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનમાં સૌથી મોટો વિપક્ષ બન્યો. સુરત અને ગાંધીનગર મ્યુનિસિપલ ચૂંટણીમાં એ બેઠકો જીતી હતી.
ગાંધીનગરની ચૂંટણી માટે ભાજપ અને કોંગ્રેસે ૪૪-૪૪ અને એ ૪ ઉમેદવારો આપ્યા છે. ગુજરાતની સ્થાનિક સંસ્થાઓની ચૂંટણી કડક -19 માર્ગદર્શિકાને ધ્યાનમાં રાખીને યોજાઈ હતી.
નિર્મલા સીતારામન ભારતીય રાજકારણી છે. જે હાલમાં નાણા પ્રધાન અને કોર્પોરેટ બાબતોના પ્રધાન તરીકે સેવા આપે છે, તેઓ ભારતનાં રક્ષામંત્રી પણ હતા. તેણી 2014 થી ભારતીય સંસદના ઉપલા ગૃહ રાજ્યસભાના સભ્ય છે. સિધારામન ભારતની બીજી મહિલા સંરક્ષણ પ્રધાન છે અને ઈન્દિરા ગાંધી પછી બીજી મહિલા નાણાં પ્રધાન પણ છે. તેમણે નાણા મંત્રાલય અને વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ પ્રધાન સ્વતંત્ર સ્વતંત્ર ચાર્જ સાથે નાણા પ્રધાન અને કોર્પોરેટ બાબતોના પ્રધાન તરીકે સેવા આપી છે. તે પહેલાં, તેમણે ભાજપના રાષ્ટ્રીય પ્રવક્તા તરીકે સેવા આપી હતી.
તેમના પિતા, નારાયણન સીતારામન, તમિલનાડુના મસરી, તિરુચિરાપલ્લી જિલ્લાના છે. અને તેમની માતાનુ પરિવાર તિરુવનકડુ અને સાલેમ જિલ્લામાંથી છે. તેમના પિતા ભારતીય રેલવેના કર્મચારી હતા અને તેથી કરીને તેમણે રાજ્યના વિવિધ ભાગોમાં બાળપણ વિતાવ્યું હતું. તેમનુ ભણતર મદ્રાસ અને તિરુચિરાપલ્લી ની શાળામાં થયુ હતું. તેમણે તિરુચિરાપલ્લી ખાતે આવેલી સીતલક્ષ્મી રામાસ્વામી કોલેજ માથી અર્થશાસ્ત્રમાં બી.એ. ની ડિગ્રી મેળવી હતી. અને દિલ્હીમા આવેલ જવાહરલાલ નેહરુ યુનિવર્સિટી માંથી અર્થશાસ્ત્રમાં માસ્ટર ની ડિગ્રી મેળવી હતી.
જવાહરલાલ નહેરુ યુનિવર્સિટીમાં ભણતી વખતે તેઓ એમના પતિ પારકલા પ્રભાકરને મળ્યા હતા, જે નરસપુરમ ના છે. જ્યારે નિર્મલા ભાજપ તરફ ઝુકે છે, ત્યારે તેમના પતિ એક-તરફી કોંગ્રેસ પરિવાર માથી આવે છે. જે હાલમાં આંધ્ર પ્રદેશના મુખ્યમંત્રી ચંદ્રબાબુ નાયડુના સંચાર સલાહકાર છે.
નિર્મલા સીતારામન ૨૦૦૮ માં ભાજપમાં જોડાયા હતા અને ત્યાં તેમણે પક્ષના પ્રવક્તા તરીકે સેવા આપી હતી. ૨૦૧૪ માં, તેમને એક કનિષ્ઠ પ્રધાન તરીકે નરેન્દ્ર મોદીના કેબિનેટમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા.
ઈ.સ. ૨૦૧૨માં, આ તળાવનું સુરત મહાનગરપાલિકા દ્વારા નવીનીકરણ કરવામાં આવ્યું હતું અને તેની આસપાસનો વિસ્તાર મનોરંજક સુવિધા તરીકે વિકસાવવામાં આવ્યો હતો.
મલિક ગોપી, એક બ્રાહ્મણ વેપારી હતા, તેઓ સૂરતમાં સ્થાયી થયા હતા. શહેરના વિકાસમાં તેમનું યોગદાન ઘણું છે. તેમણે જે ક્ષેત્રનો વિકાસ કર્યો હતો તેને ગોપીપુરા કહેવામાં આવે છે, તેના સન્માનમાં અને ગુજરાતના રાજાએ તેમને "મલિક" નો ખિતાબ આપ્યો હતો. તેમણે જે નગર વિકસાવ્યું તે હજી પણ અનામી હતું આની માટે તેઓ જ્યોતિષો સાથે વાતચીત કરતા હતા. જ્યોતિષીઓએ નગરને "સૂરજ" અથવા "સૂર્યપુર" નામ આપવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો. આ નામોના હિન્દુ વલણને નાપસંદ કરતા રાજાએ તેને "સૂરત" માં બદલી દીધું. પોર્ટુગીઝ સાહિત્યમાં "સુરત અને ભરૂચના નગરપતિ" તરીકે ગોપીનો ઉલ્લેખ જોવા મળે છે.
ગોપી તળાવ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના સુરત શહેરના ગોપીપુરા વિસ્તારમાં આવેલું એક તળાવ છે. તે ઈ.સ. ૧૫૧૦ની સાલમાં મલિક ગોપી નામના મોગલ સામ્રાજ્યમાં સુરતના એક સમૃદ્ધ વેપારી અને ગવર્નર દ્વારા બંધાવવામાં આવ્યું હતું.
નારદ મુનિએ તેમના સ્તોત્રો અને છંદોમાં દેવી અનસૂયાની પ્રશસ્તિ કરી હતી, જેને સાંભળી દેવી લક્ષ્મી, પાર્વતી અને સરસ્વતીની માતા અનસૂયા પાસેથી પતિવ્રત જાણવાની ઇચ્છા થઈ. તેઓએ તેમના પતિઓને વિનંતી કરી કે તેઓ જઇને માતા અનસૂયાની પરવાનગી લઈ આવે જેથી દેવીઓ માનવ સ્વરૂપે તેમની મુલાકાત લઈ શકે. આથી ત્રિદેવ ઋષિના વેશમાં અનુસુયા પાસે ગયા અને ભિક્ષાના રૂપમાં તેમની પત્નીઓને મુલાકાત આપવા માટે પરવાનગી માંગી. અનસૂયાની આંખોમાં રહેલા માતૃત્વના પ્રેમને કારણે ત્રિદેવ નાના બાળકોમાં ફેરવાઈ ગયા. ત્રણેય દેવીઓ તેમના પતિઓની પાછા ફરવાની રાહ જોતી હતી અને જ્યારે તેઓ પાછા ન ફર્યા ત્યારે દેવીઓ અનુસુયાની ઝૂંપડીમાં ગયા અને ત્રિદેવને બાલસ્વરૂપમાં જોયા. દેવીઓએ અનુસુયાને વિનંતી કરી કે ત્રિદેવને તેમની પુનઃસ્થાપિત કરવા લાવવામાં દેવીઓ એ વિનંતિ કરી. એક સંસ્કરણ મુજબ, ત્યાર બાદ ત્રિદેવ અનૂસુયાના ત્રણ મોં ધરવતા પુત્રમાં ફેરવાઈ ગયા.
સીતા અને રામ જ્યારે તેમના વનવાસ દરમિયાન અત્રિ ઋષિના આશ્રમની મુલાકાતે આવ્યા હતા ત્યારે અનસૂયા તેમની ખૂબ સંભાળ રાખતા હતા અને તેમણે સીતાને એક લેપ આપ્યો હતો જેથી તેમની સુંદરતા કાયમ જળવાઈ રહે. તેઓ ત્રિમૂર્તિ બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, શિવનો અવતાર - દત્તાત્રેય ; શિવનો અવતાર - ક્રોધી ઋષિ દુર્વાસા અને બ્રહ્માનો અવતાર એવા ચંદ્રાત્રિ ની માતા હતા. તેઓ ઋષિ કર્દામા અને તેની પત્ની દેવહુતિની પુત્રી હતા. ઋષિ કપિલ તેમના ભાઈ અને શિક્ષક હતા. તેઓ સતી અનુસુયા - પવિત્ર પત્ની અનુસુયા તરીકે પણ ઓળખાય છે .
ભાગવત પુરાણ સ્કંદ - ૩ માં અનસૂયાના પરિવારની વાર્તા છે. ઋષિ કર્દમાએ સ્વયંભુ મનુની પુત્રી દેવહુતિ સાથે લગ્ન કર્યા. તેમના દસ સંતાનો હતા, એક પુત્ર કપિલ મહર્ષિ અને નવ પુત્રીઓ. તે નવ પુત્રીમાં અનુસુયા એક હતી. દરેક પુત્રીનાં લગ્ન ઋષિ સાથે થયાં હતાં અને અનસૂયાનાં લગ્ન અત્રિ મહર્ષિ સાથે થયાં હતાં.
અનસૂયા , અથવા અનુસુયા એ હિંદુ દંતકથામાં અત્રિ નામના પ્રાચીન ઋષિની પત્ની હતા. રામાયણમાં, તેઓ ચિત્રકુટના જંગલના દક્ષિણ છેવાડે એક નાના આશ્રમમાં તેના પતિ અત્રિ સાથે રહેતા એવો ઉલ્લેખ છે. તેઓ ખૂબ જ ધર્મનિષ્ઠ હતા અને હંમેશાં તપ અને ભક્તિનો અભ્યાસ કરતા હતા. આનાથી તેમને ચમત્કારિક શક્તિ પ્રાપ્ત થઈ હતી.
સતી અનુસુયા આશ્રમ મધ્યપ્રદેશના ચિત્રકૂટમાં આવેલો છે, જે મંદાકિની નદીની ઉપર તરફના ભાગમાં સ્થિત છે. તે શહેરથી ૧૬ કિ.મી. ગાઢ જંગલ અને પક્ષીઓની મધુર સંગીત વચ્ચેસુયોજિત છે. અહીં ઋષિ અત્રિ, તેમની પત્ની અનુસુયા અને તેમના ત્રણ પુત્રો રહેતા અને તપ કરતા હોવાનું કહેવાય છે.
અમુક સમય બાદ, રાહુએ સૂર્યને ગ્રસિત કર્યો અને આખા વિશ્વને અંધકાર મય બનાવી દીધો. અત્રિ, ઘણાં વર્ષોની કઠોરતા દ્વારા મેળવેલી શક્તિઓ દ્વારા રાહુના પાશમાંથી સૂર્યને છોડાવ્યો અને વિશ્વને પ્રકાશ આપાવ્યો. દેવતાઓ પ્રસન્ન થયા અને શિવ અને વિષ્ણુ અત્રિ અને અનુસૂયાને ઘેર દુર્વાસા અને દત્તાત્રેય તરીકે જન્મ્યા.
એક અન્ય દંતકથા અનુસાર, અત્રિએ કુલા પર્વત પર એક કઠોર તપસ્યા કરી જેથી સમગ્ર વિશ્વને આગ લાગી ગઈ. બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શિવ તેમનાથી પ્રભાવિત થયા અને તેમને વરદાન આપ્યું. અત્રિએ તેમને તેમના બાળકો તરીકે જન્મ લેવાનું કહ્યું. બ્રહ્મા પુરાણ અનુસર, અત્રિએ ત્રણ પુત્રો અને એક પુત્રી શુભત્રેયીની માંગ કરી.
અનસૂયા એ નામ બે ભાગોનો બનેલી છે. અન એ નકારાત્મક ઉપસર્ગ છે અને અસૂયા એટલે ઈર્ષ્યા. આથી તેનો અર્થ અનસુયા ઇર્ષ્યા અથવા જલનથી મુક્ત એવો થાય છે
એરિસ્ટોટલે વિરેચન સિદ્ધાંત દ્વારા પ્રતિપાદિત કર્યું હતું કે કલા અને સાહિત્યના ઉપયોગ દ્વારા આપણું બગડેલું માનસ યોગ્ય રીતે સુધારે છે. સફળ દુર્ઘટનાઓ વિરેચન દ્વારા 'કરુણા' અને 'દુઃખ'ની લાગણીઓ જગાડે છે, તેમને સમાવે છે અને આ રીતે આનંદની ભૂમિકા રજૂ કરે છે. વિરેચન માત્ર ભાવનાત્મક આરામ તરફ દોરી જતું નથી, પણ ભાવનાત્મક શુદ્ધિકરણ પણ કરે છે. આ રીતે એરિસ્ટોટલે કલા અને કવિતાને વખાણવા યોગ્ય, સ્વીકાર્ય અને સલામત સાબિત કરી છે.
એરિસ્ટોટલે આ સિદ્ધાંત દ્વારા કલા અને કવિતાના મહત્વને પુનઃસ્થાપિત કરવાનો સફળ પ્રયાસ કર્યો. એરિસ્ટોટલના માસ્ટર પ્લેટોએ કવિઓ અને કલાકારોને તેમના આદર્શ રાજ્યની બહાર રાખવાની ભલામણ કરી હતી. તેમનું માનવું હતું કે કવિતા આપણી ઈચ્છાઓને ઉછેરવામાં અને જગાડવામાં મદદરૂપ છે, તેથી તે નિંદનીય અને ત્યજી છે. ધાર્મિક અને ઉચ્ચ-ગુણવત્તાનું નૈતિક સાહિત્ય આમાં અપવાદ છે, પરંતુ મોટા ભાગનું સાહિત્ય આ આદર્શ શ્રેણીમાં આવતું નથી.
વિરેચન સિદ્ધાંતનું મહત્વ બહુવિધ છે. પહેલું એ કે તેણે પ્લેટોની કવિતા પર મૂકેલા વાંધાઓ દૂર કર્યા છે અને બીજું કે તેણે છેલ્લા ઘણા વર્ષોના કાવ્યાત્મક વિચારને એક યા બીજી રીતે ચોક્કસપણે પ્રભાવિત કર્યા છે.
૧૯૨૧માં, એઆઈસીસી એ તેનું બે દિવસીય નિર્ણાયક અધિવેશન બેઝાવાડા માં ૩૧ માર્ચ અને ૧ એપ્રિલના રોજ યોજ્યું હતું.ગાંધીજીએ અધિવેશનમાં ધ્વજ માટે ડિઝાઇન રજૂ કરવા માટે વેંકય્યાને કહ્યું ત્યારે તેમણે ત્રણ કલાકની અંદર આ કામ કરી બતાવ્યું હતું. વેંકય્યાએ ગાંધીજીને ખાદીના વણાટ પર ધ્વજની પ્રાથમિક ડિઝાઇન બતાવી હતી. આ પહેલો ધ્વજ લાલ અને લીલો રંગનો હતો. લાલ રંગ હિન્દુઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરતો હતો અને લીલો રંગ દેશના મુસ્લિમોનું પ્રતિનિધિત્વ કરતો હતો. ગાંધીજીના સૂચન પર વેંકય્યાએ દેશમાં હાજર અન્ય સંપ્રદાયો અને ધર્મોનું પ્રતિનિધિત્વ કરવા માટે એક સફેદ પટ્ટી ઉમેરી હતી. આ ધ્વજને એઆઈસીસી દ્વારા સત્તાવાર રીતે સ્વીકારવામાં આવ્યો ન હતો પરંતુ તેનો ઉપયોગ દેશભરમાં થવા લાગ્યો હતો. ૧૯૨૧થી કોંગ્રેસની તમામ સભાઓમાં વેંકય્યાના ઝંડાનો અનૌપચારિક ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. ભારતની આઝાદીના વીસ દિવસ પહેલાં ૨૨ જુલાઈ, ૧૯૪૭ના રોજ બંધારણ સભાની બેઠક દરમિયાન ધ્વજને તેના વર્તમાન સ્વરૂપમાં અપનાવવામાં આવ્યો હતો.
૧૯૦૬માં કલકત્તામાં દાદાભાઈ નવરોજીની આગેવાની હેઠળ અખિલ ભારતીય કોંગ્રેસ સમિતિના અધિવેશનમાં વેંકય્યાએ હાજરી આપી ત્યારે કોંગ્રેસની સભાઓમાં અંગ્રેજોનો ઝંડો ફરકાવવાના વિચારનો તેમણે વિરોધ કરતાં ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ માટે ધ્વજની રચના કરવાની પ્રેરણા તેમને મળી હતી. વેંકય્યાએ સંભવિત ડિઝાઇન પર કામ કર્યું હતું, જેનો ઉપયોગ સ્વરાજ ચળવળ માટે ધ્વજ તરીકે થઈ શકે. ભારતીય સંસ્કૃતિ, વારસો અને ઇતિહાસ સાથે વિવિધ મહત્વ અને સંબંધ ધરાવતા ધ્વજના ૨૫થી વધુ મુસદ્દા તૈયાર કરવામાં આવ્યા હતા. ૧૯૧૬માં તેમણે ભારતના રાષ્ટ્રીય ધ્વજ સંબંધિત એક પુસ્તક પ્રકાશિત કર્યું હતું જેમાં ધ્વજ માટે ૩૦ સંભવિત ડિઝાઇન છે. ૧૯૧૮થી ૧૯૨૧ સુધી તેમણે કોંગ્રેસની નેતાગીરી સમક્ષ વિવિધ વિચારો રજૂ કર્યા હતા. તે સમયે તેઓ મછલીપટ્ટનમમાં આવેલી આંધ્ર નેશનલ કોલેજમાં કાર્યરત હતા.
૧૯૪૭માં પ્રાપ્ત થયેલી સ્વતંત્રતા પહેલાં ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળના સભ્યો દ્વારા વિવિધ ધ્વજનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. પિંગલી વેંકૈયાએ ૧ એપ્રિલ ૧૯૨૧ ના રોજ ગાંધીજીની વિજયવાડા શહેરની મુલાકાત દરમિયાન રાષ્ટ્રધ્વજની રચના કરી મહાત્મા ગાંધીને તે અર્પણ કર્યો હતો. વેંકય્યાનો ધ્વજનો પ્રથમ મુસદ્દો લાલ અને લીલા રંગમાં હતો. લાલ રંગ હિન્દુઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરતો હતો અને લીલો રંગ મુસ્લિમોનું પ્રતિનિધિત્વ કરતો હતો. ગાંધીજીના સૂચન પર વેંકય્યાએ ભારતમાં હાજર અન્ય તમામ સંપ્રદાયો અને ધર્મોનું પ્રતિનિધિત્વ કરવા માટે એક સફેદ પટ્ટી ઉમેરી હતી. ૧૯૨૧થી કોંગ્રેસની તમામ સભાઓમાં વેંકય્યાના ઝંડાનો અનૌપચારિક ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. ૨૨ જુલાઈ, ૧૯૪૭ના રોજ બંધારણ સભાની બેઠક દરમિયાન ધ્વજને તેના વર્તમાન સ્વરૂપમાં અપનાવવામાં આવ્યો હતો.
ઓગણીસ વર્ષની ઉંમરે વેંકય્યાએ બ્રિટીશ ભારતીય સૈન્યમાં પ્રવેશ મેળવ્યો હતો અને બીજા બોઅર યુદ્ધ દરમિયાન તેમને દક્ષિણ આફ્રિકામાં તૈનાત કરવામાં આવ્યા હતા. યુદ્ધ દરમિયાન જ્યારે સૈનિકોને બ્રિટનના રાષ્ટ્રધ્વજ યુનિયન જેકને સલામી આપવાની હતી ત્યારે વેંકય્યાને ભારતીયો માટે ધ્વજ રાખવાની જરૂરિયાત સમજાઈ ગઈ હતી. વેંકૈયાએ ૧૯૦૬માં કલકત્તામાં એઆઈસીસીના અધિવેશનમાં હાજરી આપી ત્યારે કોંગ્રેસની સભાઓમાં બ્રિટિશ ધ્વજ ફરકાવવાના વિચારનો તેમણે વિરોધ કર્યો હોવાથી તેમને ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ માટે ધ્વજની રચના કરવાની પ્રેરણા મળી હતી.
વેંકય્યા ડાયમંડ માઇનિંગના નિષ્ણાત હોવાથી તેમને ડાયમંડ વેંકય્યાના હુલામણા નામથી પણ ઓળખવામાં આવતા હતા. તેમને પટ્ટી વેંકય્યા પણ કહેવામાં આવતા હતા, કારણ કે તેમણે તેમનો મોટાભાગનો સમય કપાસની મુખ્ય જાતો પર સંશોધન કરવામાં વિતાવ્યો હતો અને કંબોડિયા કોટન પર વિસ્તૃત અભ્યાસ કર્યો હતો. તે બહુમુખી પ્રતિભા ધરાવતા હતા જે જાપાનીઝ અને ઉર્દૂ સહિત ઘણી ભાષાઓમાં નિપુણ હતા. તેમણે ૧૯૧૩માં બાપટલાની એક શાળામાં જાપાનીઝ ભાષામાં પૂર્ણ-લંબાઈનું ભાષણ આપ્યું હતું. ત્યારથી જ તેમને જાપાન વેંકૈયા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવતા હતા.
પિંગાલી વેંકૈયાનો જન્મ ૨ ઓગસ્ટ, ૧૮૭૬ અથવા ૧૮૭૮ના રોજ મછલીપટ્ટનમ નજીક, ભટલાપેનુમારુ ખાતે એક તેલુગુ બ્રાહ્મણ કુટુંબમાં થયો હતો. તેના માતાપિતા હનુમંત રાયડુ અને વેંકટ રત્નમા હતા. તેમણે મછલીપટ્ટનમની હિન્દુ હાઈસ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો. તેમણે પોતાનું બાળપણ યાર્લગડ્ડા અને પેડકલ્લેપલ્લી જેવા કૃષ્ણ જિલ્લાના વિવિધ સ્થળોએ વિતાવ્યું હતું. તેમણે પમારરુ ગામના કરનમની પુત્રી રુક્મિનમ્મા સાથે લગ્ન કર્યા.
પિંગલી વેંકૈયા એક ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સેનાની અને ગાંધીવાદી હતા. તેઓ સ્વરાજ ધ્વજની રચના માટે જાણીતા છે, જેનો ઉપયોગ મહાત્મા ગાંધી દ્વારા ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળ દરમિયાન કરવામાં આવ્યો હતો અને પછીથી સુરૈયા તૈયબજી દ્વારા ભારતના ધ્વજમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવ્યો હતો. તેઓ પ્રાધ્યાપક, લેખક, ભૂસ્તરશાસ્ત્રી, શિક્ષણશાસ્ત્રી, કૃષિવિદ્ અને બહુમુખી પ્રતિભા ધરાવતા વ્યક્તિ હતા.
વેંકય્યા એક ખેડૂત અને એક શિક્ષણવિદ્‌ હતા જેમણે મછલીપટ્ટનમમાં એક શૈક્ષણિક સંસ્થા સ્થાપી હતી. તેઓ ૧૯૬૩માં મૃત્યુ પામ્યા હતા. ૨૦૦૯માં તેમની યાદમાં એક ટપાલ ટિકિટ બહાર પાડવામાં આવી હતી. વર્ષ ૨૦૧૨માં મરણોપરાંત ભારત રત્ન માટે તેમના નામનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો હતો, જો કે આ પ્રસ્તાવ પર કેન્દ્ર સરકાર તરફથી કોઈ પ્રતિક્રિયા આપવામાં આવી નહોતી.
૧૯ વર્ષની વયે, તેમણે બ્રિટીશ ભારતીય સૈન્યમાં પ્રવેશ મેળવ્યો હતો અને બીજા બોઅર યુદ્ધ દરમિયાન દક્ષિણ આફ્રિકામાં તૈનાત કરવામાં આવ્યા હતા, જ્યાં તેઓ પ્રથમ વખત ગાંધીજીને મળ્યા હતા. યુદ્ધ દરમિયાન જ્યારે સૈનિકોને બ્રિટનના રાષ્ટ્રધ્વજ યુનિયન જેકને સલામી આપવી પડી ત્યારે વેંકૈયાને ભારતીયો માટે ધ્વજ રાખવાની જરૂરિયાત સમજાઈ હતી.
વાનકુવર કેનેડાનું ત્રીજું સૌથી મોટું શહેર છે. આ શહેર કેનેડાના પશ્ચિમ કાંઠે આવેલા બ્રિટિશ કોલંબિયામાં આવેલું છે અને પ્રશાંત મહાસાગરનું મોટું બંદર અને તેના પ્રાકૃતિક સૌંદર્ય માટે જાણીતું છે. વાનકુવર કેનેડાનું સૌથી વધુ વંશીય વિવિધતા વાળું શહેર છે. દુનિયામાં રહેવાલાયક શહેરોમાં તે છેલ્લા ઘણા વરસોથી પ્રથમ પાંચમાં આવે છે. વાનકુવરનું બંદર ઉત્તર અમેરિકાનુ ચોથું સૌથી મોટું અને કેનેડાનુ સૌથી મોટું છે. અહીં ખીલેલા ચલચિત્ર ઉદ્યોગને કારણે તેને ઉત્તરનું "હોલીવુડ" પણ કહે છે. બ્રિટીશ નાવિક જ્યોર્જ વાનકુવર, કે જેણે બરાર્ડની ખાડીની સૌ પ્રથમ મોજણી કરી હતી, તેની યાદમાં શહેરનું નામ રાખવામાં આવેલ છે.
વાનકુવર કેનેડાના બ્રિટિશ કોલંબિયા રાજ્યના દક્ષિણ પશ્ચિમે પ્રશાંત મહાસાગરને કાંઠે આવેલું શહેર છે. શહેરની ઉત્તરે બરાર્ડની ખાડી આવેલ છે, જ્યારે દક્ષિણે ફ્રેઝર નદી આવેલ છે. પશ્ચિમે જ્યોર્જીયાની સમુદ્રધુની આવેલ છે, જે તેને વાનકુવર ટાપુથી જુદું પાડે છે અને શહેરનો પૂર્વભાગ બરનબી શહેરને અડીને આવેલ છે. વાનકુવરમાં ઉત્તર અમેરિકાનો સૌથી મોટો એવો શહેરી ઉદ્યાન સ્ટેન્લી પાર્ક આવેલો છે, જે શહેરનું એક જાણીતું પ્રવાસી આકર્ષણ છે. બૃહદ વાનકુવર પાસે આવેલ બરનબી, કોકવીટલામ, રીચમંડ, ન્યુ વેસ્ટમિનિસ્ટર, સરી અને ઉત્તર વાનકુવર જેવા અન્ય શહેરોનો પણ સમાવેશ થાય છે.
વાનકુવરનું હવામાન કેનેડાના અન્ય શહેરોની સરખામણીએ સૌથી વધુ સમઘાત છે. અન્ય શહેરોની તુલનામાં અહીંનો શિયાળો ઘણો ઓછો ઠંડો હોય છે. પ્રશાંત મહાસાગરના કિનારે અને "કોસ્ટલ માઉન્ટેન"ની વચ્ચે આવેલ હોવાને કારણે વાર્ષિક ધોરણે ૧૨૦૦ થી ૧૫૦૦ મિમિ જેટલો વરસાદ વરસે છે. ઉનાળાના ૩ મહિનાને બાદ કરતા દરેક મહિનામાં વરસાદ પડે છે જયારે વાર્ષિક ધોરણે સરાસરી ૩૮ સે.મી. જેટલો બરફ પડે છે, જે દેશના અન્ય શહેરની સરખામણીમાં ખુબ ઓછો છે.
14 ડિસેમ્બર 2000ના રોજ હરિયાણામાં દીક્ષાનો જન્મ થયો ત્યારે દીક્ષાના પિતા કર્નલ નરીન્દર ડાગર અને માતા સુનીતા ડાગર ચિંતામાં હતાં કારણ કે દીક્ષાનો મોટો ભાઈ યોગેશ પણ સાંભળવાની ખામી સાથે જન્મ્યો હતો. દીક્ષાના જન્મના ત્રણ વર્ષ બાદ તેમનાં માતાપિતાનો ડર સાચો ઠર્યો. તેમણે અનેક ટેસ્ટ કરાવ્યા બાદ તેમને ખબર પડી કે દીક્ષા પણ સાંભળવામાં અસમર્થ છે. આમ છતાં તેમનાં માતા-પિતાએ સંકલ્પ કર્યો કે તેમની આ ક્ષતિ દૂર કરવા તે તમામ પ્રસાયો કરશે. દીક્ષાએ કોક્લીયર ઇમ્પ્લાન્ટ અને સ્પીચ થૅરપી લીધી. ત્યારબાદ તેમની 60 થી 70 ટકા સાંભળવાની ક્ષમતા વધી અને હવે પહેલાં કરતાં સારી રીતે સાંભળી શકે છે.
ડાગર માટે આ રમત રમવી સહેલી ન હતી કારણ કે આ રમત ઘણી ખર્ચાળ હતી. આ રમતમાં એક ટુર્નામેન્ટમાં 35થી 40 હજાર રૂપિયા ખર્ચ થતા હતા. તેમની સામે એક બીજો પડકાર હતો કે તેઓ ડાબોડી હતાં અને ડાબા હાથે રમી શકાય એવાં સાધનો સહેલાઈથી ઉપલબ્ધ ન હતાં. ડાબા હાથથી રમવા માટે તેમના માટે ક્લબ શોધવી એટલી મુશ્કેલ હતી કે તેઓ ઘણી વાર જમણા હાથથી જ રમવાનો પ્રયત્ન કરતાં હતાં. ભાગ્યે જ 10 ટકા ગોલ્ફર જ ડાબોડી હોવાથી સ્પૉર્ટ્સના સાધનો આયાત કરનાર વેપારીઓ તેના માટે જલદી તૈયાર નહોતા થતા. આખરે તેઓ ઑસ્ટ્રેલિયામાં ટુર્નામેન્ટ રમવા ગયાં અને ત્યાં તેમને દુકાનમાં તેમનાં યોગ્ય સાધનો મળી ગયાં.
દીક્ષા ડાગર ભારતનાં પ્રોફેશનલ ગોલ્ફર છે. ડાગર મૂળ હરિયાણાના ઝજ્જરનાં છે અને દિલ્હીમાં રહે છે. તેઓ 2018માં લેડીઝ યુરોપિયન ટૂરનો ખિતાબ જીતીને સૌથી યુવા ભારતીય મહિલા અને ભારતનાં બીજાં ખિતાબ જીતનારાં મહિલા બન્યાં. સાંભળવાની ખામીને સાથે જન્મેલાં આ યુવતીએ 2017માં સમર ડેફ્લિમ્પિક્સમાં દેશને સિલ્વર મેડલ અપાવ્યો હતો. ઉપરાંત 2018માં એશિયન ગેમ્સમાં પણ ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું હતું.
દીક્ષાએ ઇન્ડિયન તેમણે યુનિયન સબ જુનિયર સર્કિટમાં ભાગ લઈને 12 વર્ષની ઉંમરે કારકિર્દીની શરૂઆત કરી અને તેઓ અંડર-15 અને અંડર-18ના ગ્રૂપમાં ટોચનાં ભારતીય મહિલા ગોલ્ફર બન્યાં. 2015માં તેઓ લેડીઝ યુરોપિયન ટૂરમાં વિમેન્સ હીરો ઇન્ડિયન ઓપનમાં પ્રવેશ મેળવીને દેશના ટોચનાં ઍમેચ્યોર મહિલા ગોલ્ફર બન્યાં.
ડાગરના પિતા પણ એક ગોલ્ફર છે. જ્યારે તેમણે છ વર્ષે ગોલ્ફ સ્ટીક ઉપાડી ત્યારે તેમના પિતા કર્નલ ડાગરે જ તેમને તાલીમ આપી હતી અને આ સમયે બીજું કોઈ તેમને તાલીમ આપવા તૈયાર ન હતું. દીક્ષા ગોલ્ફ સિવાય સ્વિમિંગ, ટેનિસ અને બૅડમિન્ટન પણ રમે છે.
2012માં તેમની પહેલી ટુર્નામેન્ટ ઇન્ડિયન ગોલ્ફ યુનિયન જુનિયર સર્કિટમાં ભાગ લીધા બાદ તેમણે આ રમતમાં કારકિર્દી બનવાનો નિર્ણય લીધો.
રમાબાઈનો જન્મ ભિખુ ધાત્રે અને રુક્મિનીદેવીને ત્યાં એક ગરીબ પરિવારમાં થયો હતો. તેઓ તેમની ત્રણ બહેનો અને એક ભાઈ શંકર સાથે મહારાષ્ટ્રના વાણંદ ગામની અંદર મહાપુરા વિસ્તારમાં રહેતા હતાં. તેમના પિતા દાભોલ બંદરથી બજારમાં માછલીઓની ટોપલીઓ પહોંચાડીને તેમની આજીવિકા મેળવતા હતા. જ્યારે તેઓ નાના હતા ત્યારે તેમના માતાપિતાનું અવસાન થતાં તેઓ તેમના કાકા સાથે બોમ્બે સ્થાયી થયા હતાં.
રમાબાઈ ભીમરાવ આંબેડકર જેમને રમાઈ અથવા માતા રમા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.) બી. આર. આંબેડકરનાં પ્રથમ પત્ની હતાં. ડૉ. આંબેડકર જણાવે છે કે રમાબાઈનું સમર્થન તેમને ઉચ્ચ શિક્ષણ અને તેમની સાચી ક્ષમતાને આગળ વધારવામાં મદદ કરવામાં મહત્વપૂર્ણ છે. તેઓ ઘણી જીવનચરિત્રાત્મક ફિલ્મો અને પુસ્તકોનો વિષય રહ્યા છે. ભારતભરમાં સંખ્યાબંધ સીમાચિહ્નો તેમના નામ પર રાખવામાં આવ્યા છે.
રમાબાઈએ ૧૯૦૬માં મુંબઈના ભાયખલાના શાક માર્કેટમાં એક ખૂબ જ સરળ સમારોહમાં આંબેડકર સાથે લગ્ન કર્યા હતા. તે સમયે આંબેડકરની ઉંમર ૧૫ વર્ષની હતી અને રમાબાઈ નવ વર્ષના હતા. તેમને પાંચ બાળકો હતા – યશવંત, ગંગાધર, રમેશ, ઇન્દુ અને રાજરત્ન. યશવંત સિવાયના બીજા ચાર નાનપણમાં જ મૃત્યુ પામ્યા હતા.
આસન અથવા યોગાસન એ ભારતની પ્રાચીન અને સમગ્ર વિશ્વમાં લોકપ્રિય થયેલી યોગવિદ્યાનો એક ભાગ છે. પતંજલીના રાજયોગનું ત્રીજું અને હઠયોગનું પ્રથમ અંગ છે. આસનમાં શરીરને વિવિધ અવસ્થાઓમાં બેસાડવા કે સુવાડવાની ક્રિયાઓ છે. દરેક આસનના જુદા-જુદા પ્રકારના ફાયદાઓ છે. જો સાવધાની ન રાખવામાં આવે તો નુકસાનકારક પણ સાબિત થઇ શકે છે. આસનના અભ્યાસ દ્વારા શારીરિક અને માનસિક સ્થિરતા, આરોગ્ય તથા સ્ફુર્તિ ઉત્પન્ન થાય છે.
તેમનો જન્મ ૧૮૮૦માં ગુજરાતના પંચમહાલ જિલ્લાના ગોધરામાં થયો હતો. તેમને વાચન-લેખનનો તથા વ્યાખ્યાનો આપવાનો શોખ હતો. તેઓ મુંબઈ યુનિવર્સિટીમાંથી ૧૯૦૬માં એલ.સી.પી.એસ. થઈને ડૉક્ટર બન્યા હતા. તેમણે તેમના જીવનનો મોટો ભાગ અમદાવાદમાં વિતાવ્યો. તેઓ ગોખલેની સંસ્થા હિંદ સેવક સમાજની અમદાવાદ શાખામાં જોડાયા હતા. યુવાન વયે તેમણે બંગભંગના આંદોલનમાં તેઓ એક યુવાનેતા હતા. ઈ. સ. ૧૯૦૫ થી ૧૯૧૮ સુધી તેમણે સ્વદેશી મિત્રમંડળ નામે એક સંસ્થા ચલાવી હતી. તેમણે ગાંધીજીને અમદાવાદમાં આવીને પોતાની કર્મભૂમિ બનાવવાનો સુઝાવ સૌ પ્રથમ આપ્યો હતો. ગાંધીજીએ અમદાવાદ આવીને આશ્રમ સ્થાપ્યો ત્યારબાદ તેમણે તેમની બધી પ્રવૃત્તિઓમાં સક્રિય ભાગ લીધો હતો. હોમરુલ આંદોલન દરમિયાન તેમણે લોકોમાં સ્વરાજનો વિચાર ફેલાવ્યો હતો. દેશની સ્વતંત્રતાના સંગ્રામમાં ભાગ લઈ તેઓ ચાર વખત જેલમાં ગયા હતા. તેમણે દસક્રોઈ તાલુકા કૉંગ્રેસ સમિતિ, અમદાવાદ શહેર કૉંગ્રેસ સમિતિ તથા ગુજરાત પ્રાંતિક કૉંગ્રેસ સમિતિના પ્રમુખ તરીકે ઘણાં વરસો સુધી કામ કર્યું હતું.
અમદાવાદ મ્યુનિસિપાલિટીમાં અને તેની આરોગ્ય સમિતિ, સંગ્રહાલય સમિતિ, ગ્રંથાલય સમિતિ, વૃક્ષારોપણ અને બગીચા સમિતિ વગેરેમાં તેમણે પચીસ વર્ષ સુધી કામ કર્યું. તેમણે વ્યાયામ પરિષદ, યુવક પરિષદ, ગ્રંથાલય પરિષદ વગેરેના પ્રમુખ તરીકે પણ કામ કર્યું હતું. તે દરમિયાન અમદાવાદ શહેરને તેમણે સાત વખત કાળજીપૂર્વક સાફ કરાવ્યું હતું. અમદાવાદ શહેરની વિવિધ સામાજિક, રાજકીય અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ સાથે તેઓ સંકળાયેલા હતા. તેઓ માત્ર હુકમ ન ચલાવતા, પોતે સાવરણો પકડીને પોતે સાદ કરતા હતા અને તે જોઈને બીજા લોકો પણ હાથમાં ઝાડુ પકડતા હતા. તેમણે ગુજરાત સાહિત્યસભાના ઉપ-પ્રમુખ, ગુજરાત વિદ્યાસભાના મંત્રી, ગોખલે સોસાયટીના મંત્રી, ગુજરાત વિદ્યાપીઠના લલિતકલા વિભાગના ડીન અને પ્રેમધર્મના તંત્રી તરીકે સેવાઓ આપી હતી. ઈ. સ. ૧૯૪૬માં તેઓ મુંબઈની ધારાસભાના સભ્ય તરીકે ચૂંટાયા પણ હતા.
હરિપ્રસાદ વ્રજરાય દેસાઈ ગુજરાતના એક અગ્રણી સ્વાતંત્ર્યસૈનિક અને અમદાવાદના સામાજિક કાર્યકર હતા. તેઓ એક ગાંધીવાદી હતા. ઈ.સ. ૧૯૪૪નો પ્રથમ કુમાર સુવર્ણ ચંદ્રક તેમને આપવામાં આવ્યો હતો.
તેમણે કળાને ચરણે, રસદર્શન, નાના હતા ત્યારે, સ્વાધ્યાય, ઉચ્ચ/જીવન, વિજ્ઞાન અને તત્ત્વજ્ઞાન, આરોગ્યની વાતો, આરોગ્યશાસ્ત્ર, આરોગ્ય તનનું, મનનું અને દેશનું, જીવનસંદેશ, બાળકલ્યાણ, સાહિત્યને ચરણે વગેરે પુસ્તકો લખ્યાં છે.
બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન ૧૮૨૬માં ગુજરાતી શિક્ષણ પશ્ચિમી પદ્ધતિ અનુરુપ બનતા હાલના બાળ સાહિત્યની શરુઆત થઇ હતી. ૧૮૨૦ના દાયકામાં બોમ્બે સ્થિત શાળાઓ અને પુસ્તક સંસ્થાઓએ નવી શાળાઓ માટે પુસ્તકો પ્રકાશિત કર્યા. તેઓ સહ-શિક્ષણ માટે હતા અને શરુઆતનું ગુજરાતી બાળ સાહિત્ય ભાષાંતર અને રુપાંતરણ હતું. ૧૮૨૬માં બાપુલાલ શાસ્ત્રી પંડ્યાએ ઇશપ ફાબેલ્સને ઇશપ નિતિકથાઓ તરીકે ભાષાંતર કર્યું હતું. પછીના વર્ષોમાં ઇશપની કથાઓના વધુ ભાષાંતરો પ્રકાશિત થયા હતા. ગુલિવર્સ ટ્રાવેલ્સનું ભાષાંતર ગુલિવરની મુસાફરી તરીકે થયું હતું. ૧૮૩૧માં બાલમિત્રના બે ભાગો પ્રકાશિત થયા હતા, જે વડે હાલના બાળસાહિત્યની શરુઆત થઇ હતી. તેમાં કવિતાઓ, વાર્તાઓ અને ટૂચકાઓ હતા. ૧૮૫૮માં રણછોડલાલ દવેએ ઇશપનિતિ વાતો પ્રકાશિત કર્યું હતું. ધ બોમ્બે એજ્યુકેશન સોસાયટીએ ૧૮૪૦માં ચાર પુસ્તકો પ્રકાશિત કર્યા હતા; શિશુસાબોધમાલા, બાલમિત્ર, બાલસાથી અને પાંચ પાંખો; જેમાં કવિતાઓ, વાર્તાઓ અને બાળકો માટે જીવનચરિત્રો હતા. અમિચંદ્રે સિંહાસન બત્રીસી આધારિત બત્રીસ પુતળીની વાર્તા પ્રકાશિત કરી હતી.