polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
1920ના દસકામાં રેડિયો સાધન ઉત્પાદકો અને છૂટક વેચાણકારો દ્વારા રેડિયો સ્ટેશનો સ્થપાયા અને ગ્રાહકોને વધારે રેડિયોનું વેચાણ કરવાના હેતુથી તેમણે કાર્યક્રમો આપવા માંડ્યા. સમય વિતતો ગયો અને પોતાના રેડિયો સ્ટેશન સ્થાપવાની હોડમાં બિન-ધંધાદારી સંગઠનોએ પણ ઝંપલાવ્યુ, અને શાળાઓ, ક્લબો તથા નાગરિક જૂથોને આવરી લીધા. કાર્યક્રમોને પ્રાયોજિત કરવાની પ્રથા લોકપ્રિય થવા માંડતા, વ્યક્તિગત રેડિયો કાર્યક્રમો એક કારોબાર દ્વારા પ્રાયોજિત થતા અને બદલામાં પ્રાયોજિત કાર્યક્રમની શરૂઆત તથા અંતમાં પ્રાયોજક અંગે ટૂંકમાં ઉલ્લેખ થતો. આમ છતાં, ટૂંક સમયમાં જ રેડિયો સ્ટેશન માલિકોને સમજાયું કે રેડિયો સ્ટેશનના સમગ્ર પ્રસારણોમાં દરેક કાર્યક્રમ દીઠ કોઈ એકને પ્રાયોજિત અધિકારો વેચવાના બદલે નાના સમયની ફાળવણીમાં પ્રાયોજિત અધિકારો વેચવામાં આવે તો તેમની આવક વધશે.
1950ના દસકાની શરૂઆતમાં ડ્યુમોન્ટ ટેલિવિઝન નેટવર્કે અનેક પ્રાયોજકોને જાહેરાત સમય વેચવાના આધુનિક વલણની શરૂઆત કરી. અગાઉ, ડ્યુમોન્ટને તેના ઘણા કાર્યક્રમો માટે પ્રાયોજકો શોધવામાં મુશ્કેલી પડતી હતી અને આ તકલીફના કારણે અનેક વ્યાપારોને જાહેરાતના નાના-નાના ટુકડા વેચીને આવક સરભર કરી હતી. ત્યાર બાદ આ વસ્તુ યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સના ટેલિવિઝન ઉદ્યોગમાં અત્યંત પ્રચલિત બની ગઈ. આમ છતાં, યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ સ્ટીલ અવરની જેમ એક જ પ્રાયોજક રાખવાની પ્રથા પ્રચલિત હતી. કેટલીક વખત તો કાર્યક્રમની સામગ્રી પર પ્રાયજકો જબરજસ્ત નિયંત્રણ મેળવી લેતા- એટલે સુધી કે તેમાં જાહેરાત એજન્સીઓ પાસે કાર્યક્રમ લખાવવાનો પણ સમાવેશ થતો. એક જ પ્રાયોજકનું માળખુ હવે ઓછુ પ્રચલિત છે, જો કે હોલમાર્ક હોલ ઓફ ફેમ તેમાં નોંધપાત્ર અપવાદ છે.
જાહેરાત પરિવર્તનો અને જાહેર જગ્યાઓની કામગીરી પ્રત્યે જંગી ઓપ્ટિકલ અભિગમનો ઉફયોગ બ્રાન્ડ દ્વારા થાય છે. શહેરના જાણીતા સ્થળો ટ્રેડમાર્ક બન્યા છે. પ્રખ્યાત અને લોકોની વધારે અવર-જવર ધરાવતા સ્થળોની જાહેર જગ્યા પર સૌથી વધારે દબાણ હોય છે, અને આ જગ્યાઓ શહેરની ઓળખ માટે પણ મહત્વની હોય છે .
શહેરી જગ્યાઓ જનતાની જણસ છે અને આ હેસિયતથી તેઓ મુખ્યત્વે સંકુલ નિયંત્રક ધારઓ, પ્રાચીન વારસા તથા જમીન સંરક્ષણ ધારા દ્વારા “સૌંદર્ય વાતાવરણ રક્ષણ” માટે હકદાર છે. “આ હેસિયતથી આ જગ્યાઓનું હવે ખાનગીકરણ કરવામાં આવી રહ્યું છે. તેને બિલબોર્ડ તથા નિશાનીઓથી વધારે મસાલેદાર બનાવવામાં આવે છે, જાહેરાતો માટે માધ્યમોમાં ફરીથી તેમના આદર્શો અપાય છે.”
વિરોધીઓના મતે જાહેરાતોનું વધતુ પ્રમાણ “દરિયાના પ્રચંડ મોજા” અને વિનાશક પૂર સાથેના અંકુશો સમાન છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે જાહેરાતોના અગ્રણી ટિકાકારોમાંથી એક એવા કેલી લાસનના મતે જાહેરાત એ “માનસિક પ્રદૂષકોમાં સૌથી વધારે ઝેરી અને સૌથી વધારે ઝેરી છે. સવારમાં તમારુ રેડિયો એલાર્મ વાગે તે ક્ષણથી મોડી રાતના ઢળતા કલાકો સુધી પ્રતિદિન લગભઘ 3,000 જેટલા માર્કેટિંગ સંદેશાઓના દરથી વ્યાપારિક પ્રદૂષણના નાના-નાના ઝાટકાઓ ટીવી મારફતે તમારા મગજમાં પ્રવેશે છે. ઉત્તર અમેરિકાના કુલ સુષુપ્તોમાં રોજની અંદાજિત ૧૨ અબજની ડિસપ્લે જાહેરાતો, ૩ મિલિયનના રેડિયો કમર્શિયલ અને 200,000 ટેલિવિઝન કમર્શિયલો નાખવામાં આવે છે”. પોતાના જીવનકાળ દરમિયાન સરેરાશ અમેરિકન ત્રણ વર્ષની જાહેરાતો ટેલિવિઝન પર જુએ છે.
આધુનિક પશ્ચિમી સમાજમાં જાહેરાતો વધારે પ્રચલિત બની રહી હોવાથી તેની ટીકાઓનું પ્રમાણ પણ વધી રહ્યું છે. વ્યક્તિ ભાગ્યે જ જાહેર ક્ષેત્રમાં ફરી શકે છે અને જાહેરાતનો વિષય ના હોય તેવી વસ્તુનો ઉપયોગ તો અશક્ય છે. જાહેરાતો જાહેર જગ્યાઓ આંચકી રહી છે અને લોકોના અંગત ક્ષેત્રમાં વધુ ને વધુ પ્રવેશી રહી છે અને ઘણા લોકો આને દૂષણ ગણે છે. “જાહેરાત અને માધ્યમોથી બચવુ વધારે ને વધારે મુશ્કેલ બની રહ્યુ છે. … જાહેર સ્થળો દિવસે દિવસે તમામ જાતના ઉત્પાદનોના મહાકાય બિલબોર્ડ બની રહ્યા છે. કલાત્મક અને રાજકીય પરિણામોની હજુ આગાહી કરી શકાય તેમ નથી.” જર્મન અખબાર ‘ડાઈ ઝેઈટ’ માં હાન્નો રૌટેરબર્ગ જાહેરાતોને નવા પ્રકારની સરમુખત્યારશાહી ગણાવે છે અને કહે છે કે તેનાથી ભાગી શકાય નથી.
લગભગ તમામ સમૂહ માધ્યમો જાહેરાત માધ્યમો છે અને તેમાંના ઘણા ફકત જાહેરાત માધ્યમો છે અને તેમાં ખાનગી માલિકીના જાહેર સેવા પ્રસારણો બાકાત છે. તેમની આવક મુખ્યત્વે જાહેરાત મારફતે ઉત્પન્ન થાય છે; અખબારો અને સામયિકોના કિસ્સામાં તે 50 80% છે. કેટલાક દેશોમાં જાહેર સેવા પ્રસારણો આવકના સ્રોત તરીકે જાહેરાતો પર મોટુ અવલંબન ધરાવી શકે છે. ટિકાકારોના મતે જાહેરાતો પ્રસરાવતુ કોઈપણ માધ્યમ સ્વતંત્ર રહી શકે નહિ અને જાહેરાતોની માત્રા જેમ વધતી જાય તેમ અવલંબન વધતુ જાય છે. આ અવલંબન “માધ્યમ સામગ્રી પર અલગ તહારની અસરો ધરાવે છે…. વ્યાપાર પ્રેસમાં માધ્યમોનો વારંવાર ચોક્કસ અને તેઓ પોતાની સ્પષ્ટ વક્તાની છબિમાં પોતાની જાને અભિવ્યક્ત કરે છે: જાહેરાત માધ્યમની શાખા તરીકે.”
જાહેરાતો અબજો-ડોલરનો કારોબાર બની ગઈ છે અને ઘણા લોકો તેના પર નભે છે. વિશ્વભરમાં જાહેરખબરો માટે 2006માં 391 અબજ અમેરિકી ડોલર ખર્ચવામાં આવ્યા હતા. ઉદાહરણ તરીકે જર્મનીમાં જાહેરાત ઉદ્યોગ દેશની કુલ આવકમાં 1.5% ફાળો આપે છે; અન્ય વિકસિત દેશોમાં પણ આંકડા આ પ્રકારના જ છે.
આમ જાહેરાતો અને વૃદ્ધિ પરસ્પર સીધા અને કાર્યકારણથી જોડાયેલા છે. નુકસાનકારક માનવ જીવનશૈલી (ધનિક સમાજઃ માટે વૃદ્ધિ આધારિત અર્થતંત્રની જેમ જ આ ક્ષેત્રે નકારાત્મક અસર સંદર્ભે જાહેરાતોની પણ ગણતરી થવી જોઈએ, કારણ કે તેનો મુખ્ય હેતુ વપરાશ વધારવાનો છે. “આ ઉદ્યોગ પર વપરાશને પ્રોત્સાહન આપતી જટિલ અર્થતંત્રના ઢગલબંધ ઉત્પાદન પદ્ધતિના ચાલક બળ પૈકીના એક હોવાનો આરોપ લગાવવામાં આવે છે.”
એક સમયે વધારે મોટી માર્કેટિંગ પદ્ધતિની બહાર રહેલી ફિલ્મો પણ હવે સંપૂર્ણપણે તેમાં એકરૂપ થઈ ગઈ છે અને લાઈસન્સ, જોડાણ-કરારો તથા તેમાં ઉત્પાદન રજૂઆત જેવા વ્યૂહનો ઉપયોગ કરાય છે. આજે હોલિવૂડની ઘણી ફિલ્મોની મુખ્ય કામગીરી જણસોના મોટા સંગ્રહના વેચાણમાં સહાયતાની છે.
મુદ્રણ માધ્યમોએ 2002 બોન્ડ ફિલ્મ ‘ડાઈ અનધર ડે’માં 24 મોટા પ્રોત્સાહન ભાગીદારોનું ‘એડ-વેન્ચર’ હોવાનું કહ્યુ હતુ અને નોંધ્યુ હતુ કે જેમ્સ બોન્ડ “ હવે ‘વેચાણનો પરવાનો’ બની છે” ફિલ્મોમાં ઉત્પાદનો દર્શાવવાનું વલણ હવે સામાન્ય બનતુ જાય છે, ત્યારે “કયા પ્રકારની ફિલ્મો ઉત્પાદન રજૂઆતને આકર્ષશે અને તેથી કેવી ફિલ્મો બને તેવી શક્યતા છે તેવા સૂચિતાર્થો તેના પરથી જ સાબિત થાય છે.”.
જાહેરાતોનું વિવેચન અત્યંત ગાઢ રીતે માધ્યમોના વિવેચન સાથે સંકળાયેલુ છે અને મોટાભાગે તેઓ એકબીજાના પર્યાય જેવા છે. દ્રશ્ય-શ્રાવ્ય પાસામાં તેમનો સંદર્ભ આપી શકાય , પર્યાવરણીય પાસા , રાજકીય પાસાઓ , નાણાકીય પાસા , નૈતિક/મૂલ્યો/સામાજિક પાસા (દા.ત. સુષુપ્ત મન પર અસર, અંગતતા પર અતિક્રમણ, વધતો વપરાશ અને કચરો, લક્ષ્યિત જૂથો, નિશ્ચિત ઉત્પાદનો, ઈમાનદારી) અને આ ઉપરાંત મિશ્રણ તો ખરુ જ. કેટલાક પાસાઓને હજુ પેટાવિભાગમાં પણ વહેંચી શકાય છે અને કેટલાક એક કરતા વધારે શ્રેણીને આવરી લે છે.
“અમેરિકામાં 1933થી જાહેરાત કંપનીઓ દૈનિક જીવનના ભાગ બની ગયેલા કાર્યક્રમોની સામગ્રી નક્કી કરે છે. પ્રોક્ટર & ગેમ્બલ …. દ્વારા રેડિયો સ્ટેશનને ઐતિહાસિક સોદાનો પ્રસ્તાવ મૂકાયો હતો : કંપની પોતાના એક કાર્યક્રમનું મફતમાં નિર્માણ કરે અને આ રીતે રેડિયો સ્ટેશનને વસ્તુ-નિર્માણના ઊંચા ખર્ચમાંથી બચાવે. આથી કંપની પોતાના વેપારી ફેલાવાની ઈચ્છા રાખે અને સ્વાભાવિકપણે તેના ઉત્પાદનો શોમાં મૂકાય. આમ, શ્રેણી ‘મા પેરકિન્સ’નું નિર્માણ થયું, કુશળતાપૂર્વક &એ જેનો ઉપયોગ તત્કાલીન સમયના અગ્રણી ડીટર્જકુશળતાપૂર્વક ઓક્સીડોલના ફેલાવા માટે કર્યો, અને આ રીતે સોપ ઓપેરાનો જન્મ થયો …”
વિયેના યુનિવર્સિટિ ઓફ ટેકનોલોજી ખાતેના જ્યોર્જ ફ્રાન્ક માટે જાહેરાતો એ “માનસિક મૂડીવાદ”નો ભાગ છે , માનસિક વાતાવરણ માટે કામ કરતા એડબુસ્ટર્સ જેવા જૂથો પાસેથી આ શબ્દ લેવામાં આવ્યો છે. માનસિક મૂડીવાદમાં ફ્રાન્ક “વિચારણાના અર્થતંત્ર”ને ક્રિસ્ટોફર લાશના સ્વાર્થ ની સંસ્કૃતિને સાથે ભેળવે છે: તેમના નિબંધ „વિધ્વંસની ધાર પર જાહેરાતો“માં, સુટ જ્હેલી લખે છે: “20મી સદીની જાહેરાતો એ માનવ ઇતિહાસમાં પ્રોપગેન્ડાની સૌથી વધારે સશક્ત અને અડીખમ રહેનારી પદ્ધતિ છે અને જો આના પર ઝડપી અંકુશ નહિ આવે તો આપણે જાણીએ છીએ તેમ તેની એકત્રિત અસરો વિશ્વના વિનાશ માટે જવાબદાર હશે.
આર્થિક વૃદ્ધિ માટે જાહેરખબરોને જરૂરી ગણી શકાય, પરંતુ તેના માટે સામાજિક કિંમત ચૂકવવી પડે છે. બિન-ઈચ્છિત વ્યાપારિક ઈમેઈલ અને સ્પામના અન્ય સ્વરૂપો એટલા બધા સક્રિય છે કે તેઓ હવે આવી સેવાના વપરાશકારો માટે મોટુ દૂષણ બન્યા છે અને આ સાથે જ ઈનટરનેટ સેવા આપનારા માટે આર્થિક બોજો લાવે છે. જાહેર સ્થળો પર જાહેરખબરોનું અતિક્રમણ વધતુ જાય છે, જેમ કે સ્કૂલો, કેટલાક ટિકાકારોની દલીલ છે કે આ બાળ શોષણનો એક પ્રકાર છે. આ ઉપરાંત ઈચ્છિત ગ્રાહકો પર જાહેરાત વારંવાર માનસિક દબાણ નો ઉપયોગ કરે છે, જે નુકસાનકારક થઈ શકે છે.
જાહેરાતોનો સૌથી મહત્વનો ભાગ લોકોના દેખાવ સાથે સંકળાયેલા ઉત્પાદનોના પ્રમોશનનો છે, મુખ્યત્વે મહિલાઓ માટે . આમ, માધ્યમો છોકરીઓ અને મહિલાઓને તેમની પોતાની જાતને સ્થપિત કરવામાં આવેલ આદર્શ સુંદરતા સાથે સરખાવવા માટે ભયંકર દબાણમાં મૂકે છે. આના પરિણામે ખોરાકમાં અનિયમિતતા, સ્વ-નુકસાન, સુંદરતા માટેની શસ્ત્રક્રિયા વગેરે છે. યુરોપીય સંઘ સંસદે 2008માં એક વિધેયક પસાર કર્યુ કે જાહેરાતો કોઈની હીણા ના ચિતરી શકે અથવા અપમાન ના કરી શકે. આ દર્શાવે છે કે જાહેરાતના નકારાત્મક પાસા અંગે રાજકારણીઓ વધુને વધુ જાગૃત બની રહ્યા છે.
1980ના દસકાના પાછલા સમયમાં અને 1990ના દસકાના પ્રારંભિક સમયમાં કેબલ ટેલિવિઝનની અને નામ સાથે કહીએ તોએમ ટીવી ની શરૂઆત થઈ. મ્યુઝિક વીડિયોના ખયાલનો પાયો નાખીને એમટીવીએ નવા પ્રકારની જાહેરાતોમાં પ્રવેશ કર્યો: વપરાશકારો જાહેરાત સંદેશા માટે તે જોતા, અને તે આડ-પેદાશ કે પાછલાવિચાર કરતા વિશેષ બની. કેબલ અને સેટેલાઈટ ટેલિવિઝન વધારે પ્રચલિત બનતા, સ્પેશિયાલિટી ચેનલો અસ્તિત્વમાં આવી, જેમાં સમગ્રતયા જાહેરાતોને સમર્પિત ક્યુવીસી , હોમ શોપિંગ નેટવર્ક , અને શોપટીવી કેનેડા જેવી ચેનલોનો સમાવેશ થાય છે.
ઈન્ટરનેટે જાહેરખબરકારો માટે માર્કેટિંગના નવા સીમાડા ખોલી દીધા અને 1990ના દસકાની "ડોટ-કોમ" તેજીમાં ફાળો આપ્યો. જાહેરાતની આવક પર સમગ્ર કોર્પોરેશનની કામગીરી થતી અને કુપનોથી માંડીને મફત ઈન્ટરનેટ સંપર્ક સુધીની સેવાઓ અપાતી. 21મી સદી આવતાની સાથે સર્ચ એન્જિન ગૂગલ સહિત સંખ્યાબંધ વેબસાઈટોએ ઓનલાઈન જાહેરાતોમાં ફેરફારની શરૂઆત કરી અને વિષય સાથે પ્રસ્તુત હોય તેવી, વપરાશકારને ગૂંચવવાના બદલે મદદરૂપ થઈ શકે તેવી બિનસંદિગ્ધ જાહેરાતો પર ભાર મૂક્યો. આના કારણે આ પ્રકારના સમાન પ્રયત્નો થવા માંડ્યા અને પરસ્પર સાંકળતી જાહેરાતોનું વલણ વધવા માંડ્યુ.
જાહેરાત ટીકાકારો માટે અન્ય મહત્વની સમસ્યા એ છે કે “જાહેરાતો અને તંત્રીલેખ/ માધ્યમોની સર્જનાત્મકતાની બાજુ વચ્ચે લાંબા સમય સુધી રહેલી ભેદરેખા ઝડપથી ભૂંસાઈ રહી છે” અને જાહેરાતોને સમાચાર, માહિતી કે મનોરંજનથી જુદી પાડવી અઘરી બની રહી છે. જાહેરાતો અને કાર્યક્રમો વચ્ચેની સીમાઓ ભૂંસાઈ રહી છે. માધ્યમ કંપનીઓના જણાવ્યા પ્રમાણે આ તમામ વ્યાપારિક સક્રિયતાઓના કારણે હકીકતની માધ્યમ સામગ્રી પર કોઈ અસર પડી નથી, પરંતુ મેકચેસ્ની કહે છે તેમ, “આ દાવાઓ એટલા બધા વાહિયાત છે કે અત્યંત પાયાની બુદ્ધિ વગરની પરીક્ષા લઈએ તો પણ ક્યારેય ચાલી શકે તેમ નથી.”
ટ્રક- અથવા હવાઈજહાજ-સાથે ઉંચે જતા બિલબોર્ડ અથવા ડિજિટલ સ્ક્રીન બિલબોર્ડ એ મોબાઈલ-ફરતા બિલબોર્ડ છે. તે ગ્રાહકો દ્વારા નિશ્ચિત કરવામાં આવેલા માર્ગો પર જાહેરાતો લઈને ફરવ માટે પસંદ કરાયેલ વાહન અથવા વિશેષ રીતે સજ્જ કરાયેલ માલવાહક ટ્રક પણ હોઈ શકે છે. બિલબોર્ડ સામાન્ય રીતે પ્રકાશિત હોય છે; કેટલાકમાં પાછળના ભાગથી પ્રકાશિત થાય છે અને અન્યમાં સ્પોટલાઈટનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. કેટલાક બિલબોર્ડ સ્થિર હોય છે, જ્યારે કેટલાક બિલબોર્ડની વસ્તુ બદલાતી રહે છે. ઉદાહરણ તરીકે નિશ્ચિત સમયે અથવા સમયાંતરે જાહેરાતોના સેટમાંથી જાહેરાતો બદલાયા કરે.
ઈજિપ્તના લોકો દિવાલ પોસ્ટર પર વેચાણ સંદેશા માટે પેપીરસનો ઉપયોગ કરતા. પોમ્પેઈ અને પ્રાચીન અરેબિયાના પતન માટે વાણિજ્યિક સંદેશા અને રાજકીય અભિયાનની રજૂઆતો જોવા મળી હતી. પ્રાચીન ગ્રીસ અને પ્રાચીન રોમમાં પેપિરસ પર ખોવાયેલી અને મળેલી જાહેરાતો પ્રચલિત હતી. ભીંત અથવા દિવાલ પરના ચિત્રો એ પ્રાચીન વાણિજ્યિક જાહેરાત સ્વરૂપનું આગવુ પાસુ છે અને એશિયા, આફ્રિકા, તથા દક્ષિણ અમેરિકાના ઘણા વિસ્તારોમાં વર્તમાન સમયમાં પણ તેને જોઈ શકાય છે. ભીંતચિત્રોની કલાના મૂળ ભારતીય પવર્ત કળા ચિત્રોમાં જોઈ શકાય છે, જે ઈ.પૂ. 400 કરતાં પણ પ્રાચીન છે.
તાજેતરની નવી જાહેરાતો છે "ગુરિલ્લા માર્કેટિંગ", જેમાં જાહેર સ્થળોએ મંચ કાર્યક્રમો, બ્રાન્ડનો સંદેશો ધરાવતી કાર જેવી વસ્તુઓ આપવી, ગ્રાહકોને જાહેરાત સંદેશના ભાગ બનાવવાના હેતુથી તેમની પ્રતિક્રિયા માગતી પરસ્પરનો સંવાદ ધરાવતી પ્રક્રિયાનો સમાવેશ થાય છે. વપરાશકારોને ટેક્સ્ટ મેસેજો દ્વારા મત આપવા જણાવીને અને માયસ્પેસ જેવી સોશિયલ નેટવર્કિંગ સેવાઓના ઉપયોગ જેવા વિવિધ પ્રકારના નવિન નુસખાઓના ઉપયોગ મારફતે ઉત્પાદન મૂકવા જેવા જાહેરાતના નવીન નુસખાઓ સૂચવે છે કે પરસ્પર વાતચીત ધરાવતી અને સજ્જડ સંદેશો ધરાવતી જાહેરાતોનું વલણ વધ્યુ છે.
પુરુષો અને બાળકોની નોકર તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે, જેની પ્રતિક્રિયારૂપે તેમના પ્રિય વ્યક્તિઓની માગણીઓ તથા ફરિયાદ અંગે ખરાબ ભાવ અને તાત્કાલિક સુધારાની ખાતરી આવે છે
જાહેરાતોની અસરકારકતા ચકાસવા માટેનો એક માર્ગ એડ ટ્રેકિંગ તરીકે ઓળખાય છે. આ જાહેરાત સંશોધનની પદ્ધતિ બ્રાન્ડ અને ઉથ્પાદન અથવા સેવા અંગે લક્ષ્યાંકિત બજારની માન્યતાઓમાં આવેલા બદલાવનો કયાસ કાઢે છે. માન્યતાઓમાં આ બદલાવને કંપનીની જાહેરાત અને પ્રમોશન પ્રવૃત્તિઓના સંપર્કમાં આવેલ લોકોની સામે મૂકવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે એડ ટ્રેકિંગનો હેતુ માધ્યમોનું વજન અથવા ખર્ચના સ્તરની સંયુક્ત અસરનું માપ કાઢવાનો, માધ્યમ ખરીદી અથવા લક્ષ્યાંકિતની અસરકારકતા અને જાહેરાતના અમલીકરણની અથવા ક્રીએટિવની ગુણવત્તા માપવાનો હોય છે.
શિક્ષણ મહત્વની જરૂરિયાત બનતા અને વાચન તથા છાપકામના વિકાસની સાથે કાગળ પર છપાયેલી જાહેરાતો શરૂ થઈ. 17મી સદીમાં ઈંગ્લેન્ડના અઠવાડિક અખબારમાં જાહેરાતો દેખાવાની શરૂ થઈ. આ પ્રારંભિક મુદ્રિત જાહેરખબરોનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે અખબારો તથા પુસ્તકોના પ્રચાર માટે થતો અને પ્રિન્ટિંગ પ્રેસના વિકાસની સાથે આ બાબત વધારે ને વધારે સુલભ બનતી ગઈ; અને યુરોપમાં રોગચાળો ફાટી નીકળવાથી દવાઓની માગણી વધી રહી હતી. આમ છતાં, જાહેરાત સામગ્રીના નિયંત્રણ તરફ દોરી જનારી ખોટી જાહેરાતો અને "લોભામણી" કહેવાતી જાહેરાતો સમસ્યા બની.
સદીના વળાંકની સાથે વ્યવસાયમાં મહિલાઓ માટે મર્યાદિત પસંદગીઓ હતી અને તેમાંની એક જાહેરાતો હતી. ઘરેલુ ખરીદીઓની મોટાભાગની જવાબદારી મહિલાઓની રહેતી હોવાથી જાહેરખબરકારો અને એજન્સીઓએ સર્જનાત્મક પ્રક્રિયા દરમિયાન મહિલાઓની સૂઝનું મૂલ્ય ઓળખ્યુ હતુ. હકીકતમાં જાતિય વેચાણનો સૌ પ્રથમ ઉપયોગ કરનાર અમેરિકન જાહેરાત એક મહિલાએ સાબુ ઉત્પાદન માટે બનાવી હતી. જોકે આજના ધોરણો કરતા ઘણી પાછળ હતી, પરંતુ આ જાહેરાતમાં "આપને સ્પર્શ કરવાનું પસંદ આવે તેવી ત્વચા"ના સંદેશા સાથે એક યુગલ દર્શાવવામાં આવ્યુ હતુ.
"બ્રાન્ડ છબી"નું સર્જન કરીને અને તેનું પુનઃસર્જન કરીને ઉત્પાદનોનો વપરાશ વધારવાના હેતુથી ઘણી જાહેરખબરો બનાવવામાં આવે છે . આ હેતુઓ માટે ક્યારેક જાહેરાતોમાં વાસ્તવિક માહિતી સાથે અસરકારક સંદેશાઓ મૂકવામાં આવે છે. આ સંદેશાઓ પહોંચાડવા માટે દરેક મોટા માધ્યમનો ઉપયોગ થાય છે, જેમાં ટેલિવિઝન, રેડિયો, સિનેમા, મેગેઝિન, અખબાર, વીડિયો ગેમ, ઈન્ટરનેટ, થેલીઓ અને બિલબોર્ડનો પણ સમાવેશ થાય છે. સામાન્ય રીતે કંપની અથવા અન્ય સંસ્થાના ઉપક્રમે જાહેરાત એજન્સી દ્વારા જાહેરાતો મૂકવામાં આવે છે.
મધ્ય યુગના નગરો અને શહેરોના વિકાસની સાથે નિરક્ષર લોકો પણ નિશાનીઓ જોઈને સમજી શકે તે હેતુથી આજે મોચી, ઘંટીવાળો, દરજી કે પછી મિસ્ત્રી વગેરે તરીકે ઓળખાતા લોકોએ તેમના વ્યવસાય સાથે સંકળાયેલ બુટ, ટોપી, સુટ, ઘડિયાળ, હીરા, ઘોડાના જૂતા, મીણબત્તી અને લોટની થેલી જેવા પ્રતિકોનો ઉપયોગ કરવા માંડ્યો. શહેરના ચાર રસ્તા પર ગાડા અને લારીઓ પરથી ફળો અને શાકભાજી વેચાતા હતા અને ગ્રાહકોની સગવડતા માટે તેના માલિકો ગલીમાં ફરીને અથવા નગરમાં બૂમો પાડીને પોતે કયા સ્થળે છે તે અંગે જણાવતા.
આ અવલંબનોના કારણે જાહેરાતો અને માહિતી તથા વાણી સ્વાતંત્ર્ય પર તેની અસર અંગેની વ્યાપક અને પાયાની જાહેર ચર્ચા કેળવવી અઘરી છે, છેવટે પરંપરાગત માધ્યમ ચેનલો મારફત તો નહિ જ; જો તેઓ આમ કરે તો જાતે જ પોતાની બેસવાની ડાળને કપાતી જોશે. “માધ્યમો, પત્રકારત્વ અને પ્રત્યાયનનો વ્યાપારિક પાયો છે તેવી ગતિશીલતાના કારણે લોકશાહી માટેની મુશ્કેલ અસરોને કાયદેસરની ચર્ચામાંથી બાકાત રખાય છે” જેવી રીતે “યુએસ રાજકીય સંસ્કૃતિમાં મૂડીવાદના વિષય પર કાયકાદીય ચર્ચાને કોઈ અવકાશ નથી”.
પ્રાયોજક વગર અભિનયો, પ્રદર્શનો, શો, સંગીત જલસા, સમારંભો અને મોટાભાગના અન્ય કાર્યક્રમો ભાગ્યે જ યોજાઈ શકે છે. કળા અને સંસ્કૃતિના વધતા જતા અભાવમાં તેઓ આકર્ષણની સેવા લે છે. કલાકારોની પાયરીઓ હોય છે અને તે મુજબ તેમને વ્યાપારિક હેતુ માટે કળાની કિંમત ચૂકવવામાં આવે છે.
કોર્પોરેશનો પ્રખ્યાત કલાકારોને પ્રોત્સાહિત કરે છે, જેના લીધે તેઓ વૈશ્વિક જાહેરાત અભિયાનમાં એકાધિકાર મેળવે છે. ‘લા બોહેમ’ જેવા બ્રોડવે શોમાં વ્યાપારિક સહારાઓને તેની જોડી મુજબ દર્શાવાયા હતા.
“તમાકુ ઉદ્યોગ દ્વારા રમત પ્રાયોજકતાને મૂલ્યવાન જાહેરાત ગણવામાં આવે છે. તમાકુ ઉદ્યોગો 1994માં જરનલમાં ફોર્મ્યુલા વન કારનું વર્ણન આ મુજબ કર્યુ હતુ ‘વિશ્વની સૌથી વધુ સશક્ત જાહેરાત જગ્યા’. …. ઈંગ્લેન્ડમાં 22 માધ્યમિક શાળાઓમાં 1994માં અને છોકરાઓમાં 1995માં સામૂહિક અભ્યાસ હાથ ધરાયો હતો, જેમની પ્રિય ટેલિવિઝન રમત મોટર રેસિંગ હતી તેમનામાં નિયમિત ધૂમ્રપાન કરનાર બનવાનું જોખમ 12.8% જ્યારે કે અન્ય છોકરાઓ કે જેઓ મોટર રેસિંગ નહોતા જોતા તેમનામાં આ જોખમ 7.0% હતુ.”
ઝડપથી વિકસી રહેલું જાહેરાતોનું નવું સ્વરૂપ સોશિયલ નેટવર્ક એડવર્ટાઈઝિંગ છે. તે ઓનલાઈન જાહેરાતો છે અને સોશિયલ નેટવર્કિંગ સાઈટ્સ તેના કેન્દ્રમાં હોય છે. હકીતમાં હજુ આ અપરિપક્વ બજાર છે, પરંતુ જાહેરખબરકારો સોશિયલ નેટવર્કિંગ સાઈટના વપરાશકાર દ્વારા આપવામાં આવેલ લોકોને લગતી માહિતીનો લાભ લેવા સક્ષમ બનતા હોવાથી તેના માટે વિશાળ તકો છે.ફ્રેન્ડરાટિસિંગ એ વધુ સચોટ જાહેરાત શબ્દ છે, જેમાં સોશિયલ નેટવર્ક સેવાનો સીધો ઉપયોગ કરીને લોકો સીધી જાહેરખબરો આપી શકે છે.
આ પ્રકારની જાહેરાતોમાં નિશ્ચિત સ્ટોર અથવા ઉત્પાદનને પીઠબળ આપવા હસ્તીઓની શક્તિ, પ્રસિદ્ધિ, નાણા અને લોકપ્રિયતાના ઉપયોગને કેન્દ્રમાં રાખવામાં આવે છે. જાહેરાતકારો પોતાના ઉત્પાદનોની જાહેરાત કરે છે, ઉદાહરણ તરીકે જ્યારે કોઈ હસ્તી તેમના પ્રિય ઉત્પાદન વિશે વાત કરે અથવા કોઈ ચોક્કસ બ્રાન્ડ અથવા ડિઝાઈનરના વસ્ત્રો પહેરે છે. કોઈ નિશ્ચિત અથવા સામાન્ય ઉત્પાદનોની જાહેરાત માટે હસ્તીઓ ઘણી વાર ટેલિવિઝન અથવા અખબાર જેવા પ્રિન્ટ જાહેરાત અભિયાન સાથે સંકળાય છે.
અન્ય વિકસિત મોબાઈલ જાહેરાતોમાં બેનર જાહેરાતો, કુપનો, મલ્ટિમીડિયા મેસેજિંગ સર્વિસ ચિત્ર અને વીડિયો સંદેશા, એડવરગેમ્સ અને વિવિધ સંલગ્ન માર્કેટિંગ અભિયાનનો સમાવેશ થાય છે. મોબાઈલ જાહેરાતોની દોરવણી કરતી નિશ્ચિત વિશેષતા છે 2 બારકોડ, જે વેબ સરનામાના કોઈપણ ટાઈપિંગની જરૂરિયાતનું સ્થાન લઈ રહી છે, અને વેબ સામગ્રીના તાત્કાલિક સંપર્ક માટે આધુનિક ફોનની કેમેરા વિશેષતાનો ઉપયોગ કરે છે. જાપાનના 83 ટકા જેટલા વપરાશકારો 2 બારકોડના સક્રિય વપરાશકારો છે.
સામાન્ય રીતે ટીવી કમર્શિયલને વિશાળ બજારની જાહેરાતોનું સૌથી વધારે અસરકારક સ્વરૂપ ગણવામાં આવે છે અને લોકપ્રિય ટીવી કાર્યક્રમો દરમિયાન એરટાઈમ વેચાતો આપવા માટે ટીવી નેટવર્કો દ્વારા લેવામાં આવતા ઊંચા દર પરથી આ બાબત જોઈ શકાય છે. અમેરિકામાં વાર્ષિક સુપર બોલ ફુટબોલ રમતને ટેલિવિઝન માટેની સૌથી મોખરાના જાહેરાત કાર્યક્રમ તરીકે ઓળખાય છે. આ રતમ દરમિયાન 30 સેકન્ડના એક ટીવી સ્પોટનો સરેરાશ ખર્ચ $3 મિલિયને પહોંચ્યો છે.
જાહેરાતને પોતાને વ્યાપક રીતે સંસ્કૃતિમાં યોગદાન આપનાર તરીકે ગણવામાં આવે છે. જાહેરાત એ ફેશનમાં એકરૂપ થઈ ગઈ છે. કપડાના ઘણા ભાગોમાં કંપની લોગો એ માત્ર ડિઝાઈન અથવા તેનો મહત્વનો ભાગ હોય છે. સંસ્કૃતિ અને કળાના સ્વતંત્ર રીતે વિકાસ માટે અને વૈકલ્પિક મૂલ્યોની અભિવ્યક્તિ કરવા માટે વપરાશ અર્થતંત્રમાં માત્ર બહુ થોડો અવકાશ છે. છેલ્લા મહત્વના ક્ષેત્ર યુનિવર્સિટીઓ પર વ્યાપાર અને તેના હિતો માટે ખુલ્લી મુકવાનું અત્યંત દબાણ છે.
કમ્પ્યુટર ગ્રાફિક મારફતે વર્ચ્યુઅલ જાહેરાતોને પણ નિયમિત ટેલિવિઝમ કાર્યક્રમોમાં ઉમેરી શકાય છે. અન્યથા પરંપરાગત રીતે તેને કોરા પૃષ્ઠભૂ સાથે ઉમેરવામાં આવે છે અથવા દૂરના પ્રસારણ દર્શકો માટે બિનજરૂરી હોય તેવા સ્થાનિક બિલબોર્ડને બદલવા ઉપયોગ થાય છે. વધુ વિવાદાસ્પદ એ છે કે, વર્ચ્યુઅલ બિલબોર્ડને પૃષ્ઠભૂમાં પણ દર્શાવી શકાય છે જ્યારે કે વાસ્તવિક જીવનમાં આવુ કંઈ હોતુ નથી. ઉત્પાદનોની વર્ચ્યુઅલ ગોઠવણી-રજૂઆત પણ શક્ય છે.
કઈ રીતે જીવવુ, શેનાથી ગભરાવુ, શેના પર ગર્વ લેવો, કઈ રીતે સુંદર થવુ, કઈ રીતે પ્રેમ મેળવવો, કઈ રીતે ઈર્ષ્યા પાત્ર થવુ, કઈ રીતે સફળ થવુ. તેણે આપણને શીખવ્યુ છે.આ અર્થવિહિન રીતે અમેરિકાની જનતા વધારે બોલવા, વિચારવા, અનુભવવા માગે તેમાં કોઈ આશ્ચર્ય ખરુ?
એટલે કે કળા, વિજ્ઞાન, ધર્મની પ્રેરણાઓ અમેરિકન જીવનના ક્ષેત્રમાંથી ક્રમશઃ બહાર ધકેલાઈ રહી છે અને ગણ્યા-ગાંઢ્યા લોકોએ ઘડેલા મૂલ્યોનું જીવન બની રહ્યુ છે?"
ખાનગી રેડિયો અને ટેલિવિઝન વ્યાપારમાં મુખ્યત્વે દર્શકોનું પ્રમાણ કાર્યક્રમો વિશે નિર્ણય લે છે. “શક્ય તેટલુ વધારે ધ્યાન આકર્ષિત કરવું તે તેમનો વ્યાપાર છે દર્શકોનો દર વિચારણાને માપે છે અને માધ્યમો પોતાના માહિતી પ્રસ્તાવના કારોબાર માટે તેના પર આધાર રાખે છે. વિચારણાની આ સેવા જાહેરાત ઉદ્યોગને વેચવામાં આવે છે” અને દર્શકોના પ્રમાણ પરથી જાહેરાત માટે કઈ કિંમત લઈ શકાય તે નક્કી કરવામાં આવે છે.
નિશ્ચિત પ્રમાણમાં જાહેર સેવાની જાહેરાતોના પ્રસારણના માપદંડના આધારે અમેરિકામાં દ્વારા ટેલિવિઝન અને રેડિયોનું લાઈસન્સ આપવામાં આવે છે. આ જરૂરિયાતોની પૂર્તતા માટે અમેરિકામાં ઘણા પ્રસારણ કેન્દ્રો ઢગલાબંધ જાહેર સેવાની ઘોષણાઓ કરે છે, દર્શકો ઓછા હોય તેવા મોડી રાતના અથવા વહેલી સવારના સમયે આ ઘોષણાઓ કરવામાં આવે છે અને દિવસના પ્રાઈમ-ટાઈમના સ્લોટ ઊંચી કિંમતે જાહેરાતકારોને આપવામાં આવે છે.
માધ્યમોમાં મોટા ફેરફારોની સાથે સંદર્ભે જાહેરાત ખર્ચમાં થોડો ફેરફાર આવ્યો છે. ઉદાહરણ તરીકે 1925માં અમેરિકામાં મહત્વના જાહેરાત માધ્યમો અખબાર, મેગેઝિન, શેરીકારો પરના પાટિયા અને આઉટડોર પોસ્ટરો હતા. સંદર્ભે જાહેરાતનો ખર્ચ લગભગ 2.9 ટકા જેટલો હતો. 1998 સુધીમાં ટેલિવિઝન અને રેડિયો મોટા જાહેરાત માધ્યમો બની ગયા. આમ છતાં, ના ભાગ મુજબ જાહેરાત ખર્ચ જરાક જ નીચો- લગભગ 2.4 ટકા હતો.
આ ઉપરાંત, ખાનગી માધ્યમો સંપત્તિની સ્થિતિ અનુસાર વધુ ને વધુ જોડાણ તથા એકત્રિકરણનો ભાગ બની રહ્યા છે અને ઘણીવાર અસ્પષ્ટ તથા ગૂંચવાડાભર્યા બને છે. આ પરિસ્થિતિ કે જેને હેનરી એ. ગિરૌક્સ “હાલની લોકશાહી સંસ્કૃતિ સામેનું જોખમ ગણાવે છે”, તેઓ પોતાની જાતે લોકશાહીમાં તમામ ચેતવણીઓ આપવા પૂરતા હોવા જોઈએ. પાંચ કે છ જાહેરાત એજન્સીઓ 400 અબજ અમેરિકી ડોલરના આ વૈશ્વિક ઉદ્યોગ પર પ્રભુત્વ ધરાવે છે.
નાણા ચૂકવીને ડાઉનલોડ કરી શકાય તેવી સામગ્રી પ્રથમ વખત ફિનલેન્ડમાં આવી ત્યારે ભારતમાં 1998માં મોબાઈલ ફોન નવા સમૂહ માધ્યમ બન્યા, મોબાઈલ એડવર્ટાઈઝિંગની શરૂઆત નહતી થઈ ત્યાં સુધી તે માત્ર સમયને લગતી વસ્તુ હતા, સૌ પ્રથમ તેની શરૂઆત પણ ફિનલેન્ડમાં 2000માં થઈ. 2007 સુધીમાં મોબાઈલ જાહેરાતોનું મૂલ્ય $2.2 અબજ ડોલર સુધી પહોંચી ગયુ અને એડમોબ જેવા પ્રોવાઈડરોએ અબજો મોબાઈલ જાહેરાતો મોકલી.
જાહેરાતો પર મોટા પ્રમાણમાં નાણા ખર્ચતી સંસ્થાઓ એવી વસ્તુઓને વેચે છે જે હોતી જ નથી, નિશ્ચિત રીતે કહીએ તો આવી સેવા અથવા ઉત્પાદનોમાં રાજકીય પક્ષો, હિત ધરાવતા જૂથો, ધાર્મિક સંગઠનો, અને લશ્કરી ભરતીકારોનો સમાવેશ થાય છે. બિન-નફાકારી સંગઠનો પરંપરાગત જાહેરખબર ગ્રાહકો નથી અને તેઓ પોતાની દલીલો માટે જાહેર સેવા ઘોષણા જેવા મુક્ત માર્ગ પર આધાર રાખી શકે છે.
ઈન્ફોકમર્શિયલ બે પ્રકારની હોય છે, જેને ટૂંકી અને લાંબી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. લાંબી ઈન્ફોકમર્શિયલ 30 મિનિટની અવધિ જેટલી લાંબી હોય છે. ટૂંકી ઈન્ફોકમર્શિયલ 30 મિનિટથી માંડીને 2 મિનિટ જેટલી લાંબી હોય છે. ઈન્ફોકમર્શિયલને ડાયરેક્ટ રીસપોન્સ ટેલિવિઝન કમર્શિયલ અથવાડાયરેક્ટ રીસપોન્સ માર્કેટિંગ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
બિન-વાણિજ્યિક સ્વરૂપે જાહેરાત એ સશક્ત શૈક્ષણિક માધ્યમ છે અને તે મોટી સંખ્યામાં દર્શકો સુધી પહોંચવામાં અને તેમને પ્રોત્સાહિત કરવામાં સક્ષમ છે. "જાહેર હિતમાં ઉપયોગ થાય ત્યારે જાહેરાત તેના અસ્તિત્વને ન્યાય આપે છે - તે એટલુ સશક્ત માધ્યમ છે કે માત્ર વાણિજ્યિક હેતુઓ માટે તેનો ઉપયોગ કરી શકાય નહિ." - હોઆર્ડ ગોસ્સેજને અર્પણ ડેવિડ ઓગ્લિવિ દ્વારા.
સમયે-સમયે, ટેલિવિઝન નેટવર્ક નાના પ્રોગ્રામિંગ વિરામો બતાવે છે. જે "કન્ટેન્ટ રેપ" તરીકે ઓળખાય છે અને તેમાં સમગ્ર વ્યાપારી વિરામ દરમિયાન એક કંપનીના ઉત્પાદનની જાહેરાત કરાય છે. એ "આવરણમાં સામગ્રી"નો પાયો નાખ્યો અને હર્બલ એસેન્સ, ક્રેસ્ટ, ગિટાર હીરો , કવરગર્લ, અને તાજેતરમાં ટોયોટા જેવા કેટલાક ઉત્પાદનો દર્શાવ્યા હતા.
ઈન્ફોકમર્શિયલનો મુખ્ય હેતુ ભાવનાત્મક ખરીદી હોય છે, ગ્રાહક રજૂઆત નિહાળે છે અને જાહેરાતમાં દર્શાવેલ ટોલ-ફ્રી ટેલિફોન નંબર અથવા વેબસાઈટ મારફતે તરત જ ઉત્પાદન ખરીદે છે. ઈન્ફોકમર્શિયલ ઉત્પાદનનું વર્ણન, રજૂઆત અને ઘણી વાર તેનું નિદર્શન કરે છે તથા તેની વિશેષતા જણાવે છે અને સામાન્ય રીતે તેમાં વપરાશકારો અને ઉદ્યોગના વ્યવસાયિકોના મંતવ્ય હોય છે.
જાહેર-જન સેવા જાહેરાત, બિન-વાણિજ્યિક જાહેરાત, જનહિતની જાહેરાત, ઉમદા હેતુ માટે માર્કેટિંગ, અને સામાજિક માર્કેટિંગ એ બિન-વાણિજ્યિક, જાહેરહિતના મુદ્દાઓ અને નવા પગલાઓના ઉપક્રમે અદ્યતન જાહેરાત અને માર્કેટિંગ સંચાર પદ્ધતિ ના અલગ-અલગ સ્વરૂપ છે.
વ્યાપાર સંચાલનના આદર્શ જ્ઞાન મુજબ વૃદ્ધિ-લક્ષી મુક્ત મૂડીવાદી અર્થતંત્રમાં જાહેરાતો એ એક માત્ર પાયો કદાચ નહિ હોય, પરંતુ પાયા પૈકી એક છે. “કોર્પોરેટ મૂડીવાદનું ખાદ્ય ચરબીવાળા હાડકાનો એક ભાગ છે.” “જાહેરાતો વગર સમકાલીન મૂડીવાદ કામગીરી કરી શકે નહિ અને વૈશ્વિક ઉત્પાદન માળખુ પણ અસ્તિત્વ ધરાવી શકે નહિ.”
જાહેરાત એ સંચાર માધ્યમનું એક સ્વરૂપ છે, કે જે સંભવિત ગ્રાહકોને ખરીદી માટે અથવા કોઈ નિશ્ચિત ઉત્પાદન અથવા સેવાની બ્રાન્ડના વધુ વપરાશ માટે પ્રોત્સાહિત કરવા પ્રયત્ન કરે છે. 19મી સદીના પાછલા ભાગમાં અને 20મી સદીના પ્રારંભમાં જથ્થાબંધ ઉત્પાદનના ઉદયની સાથે આધુનિક જાહેરાતનો વિકાસ થયો.
રાજકીય વિચારધારા, ઉર્જા સંરક્ષણ, ધાર્મિક નિમણૂકો અને વનીકરણ જેવા બિનવાણિજ્યિક મુદ્દાઓ અંગે લોકોને માહિતી આપવા, શિક્ષિત કરવા અને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે પણ વ્યાપારી સામાન તથા સેવાઓના વેચાણને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે વપરાતી જાહેરખબર તકનીકનો ઉપયોગ થાય છે.
કેટલીક કંપનીઓઓ સંદેશો અથવા કોર્પોરેટ લોગોને રોકેટોના બુસ્ટરની બાજુએ અને આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ મથકો પર મૂકવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. સુષુ્પ્ત જાહેરખબરો ની અસરકારકતા અને સમૂહ સંદેશાઓના પ્રચલન અંગેનો વિવાદ પ્રવર્તી રહ્યો છે.
વર્લ્ડ વાઈડ વેબ પર જાહેરખબરો એ તાજેતરમાં આકાર પામેલી ઘટના છે. વેબ આધારિત જાહેરખબરની જગ્યાની કિંમતનો આધાર વેબની સામગ્રીની "ઉપર્યુક્તા" અને વેબસાઈટની મુલાકાત લેનારા લોકોની સંખ્યાના આધારે નક્કી કરવામાં આવે છે.
19મી સદી દરમિયાન અર્થતંત્રના વિસ્તરણની સાથે, જાહેરાતો પણ તેની સાથે વિકસી. આ જાહેરાત સ્વરૂપની સફળતાના પગલે અમેરિકામાં પત્ર દ્વારા સામગ્રી વેચવાની જાહેરાતો શરૂ થઈ.
ઈન્ટરનેટ અને જેવા ઉપકરણોના ઉપયોગ તરફ વપરાશકારોના વધી રહેલા ઝોકના કારણે અન્ય માધ્યમો ટેલિવિઝનનું સ્થાન લઈ રહ્યા છે.
તાજેતરમાં "એઆરવર્ટાઈઝિંગ" તરીકે ઓળખાતો પ્રોત્સાહનનો નવો ખયાલ જોવા મળ્યો છે; તે ઓગમેન્ટેડ રીઆલિટી તકનીક પર આધારિત છે.
ઈ-મેઈલ જાહેરાતો એ તાજેતરની અન્ય ઘટના છે. અન-ઈચ્છિત જથ્થાબંધ ઈ-મેઈલ જાહેરાતોને "સ્પામ" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
રેઈલ લેન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી એ રેલવેની પડતર જમીનોના વાણિજ્યિક વિકાસ માટે રેલવેસ એક્ટમાં સુધારો કરીને 1989માં સ્થપાયેલું કાયદેસરનું સત્તામંડળ છે.
સેન્ટર ફોર રેલવે ઈન્ફોર્મેશન સીસ્ટમ્સ એ રેલવે બોર્ડ હસ્તનું સ્વાયત્ત સંગઠન છે, જે ઈન્ડિયન રેલવેસ માટે જરૂરી હોય તેવા મોટા સોફ્ટવેર વિકસાવવા માટે જવાબદાર હોય છે.