polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
સપ્રમાણ ચાવીરૂપ સાઇફરના વિશ્લેષણમાં બ્લોક સાઇફર કે સ્ટ્રિમ સાિફર ઉપર કરવામાં આવતા હુમલાની જાણકારી મેળવવામાં આવે છે. સાઇફરની વિરુદ્ધ થનારા હુમલાઓ પૈકી ઘણા હુમલાઓની તુલનામાં આ સાઇફર વધારે કાર્યદક્ષ હોય છે. દા. ત. ડીઇએસની વિરુદ્ધમાં થયેલા સાદા વિચારહિન દળોના હુમલા માટે જાણીતી સાદી ભાષા અને 2 55 ડિક્રિપ્શન્સની જરૂર છે. અડધા ઉપરાંતની સંભવતઃ ચાવીઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવે તો તેના ઉકેલ માટેની કડી સુધી પહોંચી શકાય છે. યા તો તેના થકી કરવામાં આવેલા પ્રયત્નો મહદ અંશે સફળ થાય છે. પરંતુ આ ખાતરી પર્યાપ્ત નથી. ડીઇએસ ઉપર થયેલા હુમલા માટે લિનિયર સંકેતલિપી વિશ્લેષકને 2 43 જાણીતી સાદી ભાષા અને અંદાજે 2 43 ડીઇએસ સંચાલનોની જરૂર રહે છે. વિચારહિન કાર્યદળોના હુમલામાં આ એક નોંધપાત્ર સુધારો આવ્યો છે.
અંગ્રેજી ભાષામાં ક્રિપ્ટોગ્રાફી અને ક્રિપ્ટોલોજી તેમ બંને શબ્દોનો અલગ અલગ રીતે ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. જ્યારે અન્ય સંકેતલિપીની કાર્યવાહી તેમજ તેને લગતી તકનીકો સમજવા માટે ક્રિપ્ટોગ્રાફી શબ્દનો ઉપયોગ કરતા હોય છે જ્યારે સંકેતલિપીના અભ્યાસ તેમજ તેનાં વિશ્લેષણ માટે ક્રિપ્ટોલોજી શબ્દનો ઉપયોગ કરતા હોય છે. અન્ય કેટલીક ભાષાઓ કરતાં અંગ્રેજી ભાષા વધારે સ્થિતિસ્થાપક છે. જેમાં સંકેતલિપીકારકો દ્વારા કરવામાં આવેલાં કામને બીજા અર્થમાં હંમેશા ક્રિપ્ટોલોજી કહેવામાં આવે છે. અંગ્રેજી વિકિપિડિયામાં આખાં ક્ષેત્ર માટે સામાન્ય પારિભાષિક શબ્દ ક્રિપ્ટોગ્રાફી એટલે કે સંકેતલિપી શબ્દનો પ્રયોગ કરવામાં આવ્યો છે.
સ્ટ્રિમ સાઇફર 'બ્લોક' સાઇફર કરતાં વિપરીત પ્રકારના હોય છે. જેમાં ચાવીરૂપ તત્વોના લાંબા પ્રવાહને સ્વેચ્છાચારી રીતે ગોઠવવામાં આવે છે જે સાદી ભાષાના અક્ષરો સાથે મેળવીને તેને એક પછી એક અક્ષરને ગોઠવવામાં આવે છે. સામાન્યતઃ તે વન ટાઇમ પેડ જેવા હોય છે. સ્ટ્રિમ સાઇફરમાં જે માહિતી બહાર મોકલવામાં આવે છે તે છૂપાયેલી આંતરિક પ્રક્રિયાને આધારે બનાવવામાં આવે છે. જેમજેમ સાઇફરનું અમલીકરણ થતું જાય તેમતેમ તે પ્રક્રિયા બદલાતી જાય છે. શરૂઆતમાં આંતરિક પ્રક્રિયા ગુપ્ત ચાવીરૂપ ઘટકોનો ઉપયોગ કરીને બનાવવામાં આવે છે. આરસી4 સૌથી વધુ ઉપયોગમાં લેવાતો સ્ટ્રિમ સાઇફર છે; જુઓ કેટેગરી: સ્ટ્રિમ સાઇફર્સ. બ્લોક સાઇપર્સનો ઉપયોગ પણ સ્ટ્રિમ સાઇફર્સ તરીકે કરી શકાય છે; જુઓ બ્લોક સાઇફર મોડ્સ ઓફ ઓપરેશન.
ગૂઢ ચાલીરૂપ શબ્દો ઉપર કરવામાં આવેલો આધુનિક અભ્યાસ અને તેની તુલના મુખ્યત્વે બ્લોક સાઇફર્સ, અને સ્ટ્રિમ સાઇફર્સ સાથે તેમજ તેના અમલ સાથે કરવામાં આવે છે. બ્લોક સાઇફર આલ્બર્ટીના પોલિઆલ્ફાબેટિક સાઇફરનું આધુનિક સ્વરૂપ છે.તેમાં સાદી ભાષાના શબ્દસમૂહનો જથ્થો અને ચાવીરૂપ ગૂઢ શબ્દ લેવામાં આવે છે. અને તેટલી જ માત્રામાં સંકેતલિપી બહાર કાઢવામાં આવે છે. શબ્દસમૂહના એક જથ્થા કરતાં સંદેશા હંમેશા લાંબા હોવાને કારણે તમામ શબ્દસમૂહોની એક પછી એક ગૂંથણી કરવી જરૂરી બની જાય છે. કેટલાક વિકાસ પામ્યા છે, તો કેટલાકમાં અન્યની સરખામણીએ વધારે સલામતી રહેલી છે. આ તમામને મોડ્સ ઓફ ઓપરેશન કહે છે અને સંકેતલિપી પ્રક્રિયામાં તેનો ઉપયોગ કરતી વખતે તેની કાળજી પૂર્વક નોંધ લેવી જોઇએ.
પ્રેમીઓ એકબીજાને અડચણમુક્ત રીતે જોઇ શકે તે માટે સંકેતલિપીની ભલામણ કામસૂત્રમાં પણ કરવામાં આવી છે. સ્ટેગેનોગ્રાફી (સંદેશાનું અસ્તિત્વ પણ છૂપાવી રાખવું કે જેથી કરીને તે ગુપ્ત રહે)નો પ્રાથમિક વિકાસ પણ પૌરાણિક કાળમાં થયો હતો. હિરોડોટસના જમાનાનું ગુપ્ત સંદેશાનું ઉદાહરણ જોઇએ તો તે ગુલામોના ટાલિયાં માથાં ઉપર સંદેશાઓ ત્રાજવાંની જેમ ત્રોફાવતો હતો અને તે ગુલામના માથે ફરીથી ઉગનારા વાળ નીચે ઢંકાઇ જતું હતું. માહિતી છૂપાવવા માટે સ્ટેગેનોગ્રાફીનાં આધુનિક ઉદાહરણો જોઇએ તો અદ્રશ્ય શાહીનો ઉપયોગ, સૂક્ષ્મ ટપકાંઓ અને ડિજિટલ વોટરમાર્ક એટલે કાગળ ઉપર પાડવામાં આવતાં એવાં નિશાન કે જે કાગળ પ્રકાશ સામે ધરતાં જ દેખાય.
પૌરાણિક સંકેતલિપીકારો દ્વારા બનાવવામાં આવેલી સંકેતલિપી હંમેશા સાદાં લખાણની આંકડાકીય માહિતીઓ છતી કરે છે.જેનો ઉપયોગ પણ ઘણી વખત તેને તોડવા માટે કરવામાં આવે છે. લગભગ 9મી સદીમાં કદાચ આરબ ગણિતશાસ્ત્રી અને વિદ્યાપ્રવીણ અલ-કિંદી એ કંપન સંખ્યાનું વિશ્લેષણ શોધ્યું ત્યારબાદ માહિતી આપનારા આક્રમણકારો દ્વારા આપવામાં આવતા તમામ પ્રકારનાં સંકેત લખાણો ઉકેલવા માટે તૈયાર મળી રહેવા લાગ્યા. આ પ્રકારના પૌરાણિક સંકેતલિપીના શબ્દો આજે પણ કોયડાઓ તરીકે પ્રખ્યાત છે. .
હમણાના સમયગાળા સુધી મોટા ભાગનાં સુરક્ષાના ગુણધર્મો એવી સંકેતલિપીના ગુણધર્મો ઉપયોગમાં લેતા હતા કે જેમાં પ્રયોગમૂલક તકનીકો અથવા તો હંગામી તાર્કીકતાનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો. તાજેતરમાં સંકેતલિપી ક્ષેત્રે સુરક્ષાનો વધારો થાય તેવી ઔપચારિક તકનીકો શોધવા માટે નોંધપાત્ર પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા છે. જેને સામાન્યતઃ પ્રોવેબલ સિક્યુરિટી કહેવામાં આવે છે. પ્રોવેબલ સિક્યોરિટીનો સમાન્ય ખ્યાલ કોઇ પણ જાતની ગાણિતીક મુશ્કેલી વિના આપવામાં આવતી દલીલ જે સંકેતલિપીની સુરક્ષાના સમાધાન માટે જરૂરી હોય છે. .
ક્રિપ્ટોગ્રાફી એટલે કે સંકેતલિપી (અથવાતો ગ્રીકમાંથી ઉતરી આવેલી સંકેતલિપી , ક્રિપ્ટોસ , એટલે "છૂપાયેલું રહસ્ય"; અને, ગ્રાફો એટલે, "હું લખું છું" અથવા, -લોજિયા , એટલે કે તેના અનુક્રમમાં એ છૂપાયેલી માહિતી શોધવા માટે કરવામાં આવતી કવાયત અને અભ્યાસ છે. આધુનિક સંકેતલિપીમાં ગાણિતીક, કમ્પ્યૂટર વિજ્ઞાન અને ઇજનેરી શિસ્તતાને છેદવામાં આવે છે. સંકેતલિપીનો ઉપયોગ જે ક્ષેત્રોમાં થાય છે તેમાં એટીએમ કાર્ડ્ઝ, કમ્પ્યૂટર પાસવર્ડ્ઝ, અને વીજાણવિક વ્યાપાર નો સમાવેશ થાય છે.
સાર્વજનિક સંકેતલિપીમાં જાહેર ચાવીનું વિતરણ લોકોમાં કરી શકાય છે. જ્યારે તેની જોડી ખાનગી ચાવીને ગુપ્ત રાખવી ખૂબ જ જરૂરી છે. ગુપ્ત સંદેશાનાં નિર્માણ એટલે કે એન્ક્રિપ્શન માટે જાહેર ચાવી નો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. જ્યારે ખાનગી કે ગુપ્ત ચાવી નો ઉપયોગ સંદેશો ઉકેલવા માટે કે ડિક્રિપ્શન માટે કરવામાં આવે છે. ડિફી અને હેલમેને દર્શાવ્યું કે ડિફી-હેલમેન ચાવી વિનિમયની શરતોનો અમલ કરીને સાર્વજનિક સંકેતલિપી શક્ય છે.
વર્ષ 1997માં અંતે સાર્વજનિક રીતે જાણવા મળ્યું કે અસમપ્રમાણ ચાવી ધરાવતી સંકેતલિપીની શોધ બ્રિટિશ ઇન્ટેલિજન્સ ઓર્ગેનાઇઝેશનના જીસીએચક્યુ ખાતે ફરજ બજાવતા જેમ્સ. એચ. એલિસ દ્વારા કરવામાં આવી હતી. તેમજ તે પણ જાણવા મળ્યું કે વર્ષ 1970ની શરૂઆતમાં ડિફી-હેલમેન અને આરએસએ ગાણિતીક નિયમો અગાઉ વિકાસ પામી ચૂક્યાં હતાં. (જે અનુક્રમે માલ્કમ.જે.વિલિયમ્સન અને ક્લિફોર્ડ કોક્સ દ્વારા વિકસાવવામાં આવ્યા હતા).
કેટલીક પ્રચલિત સંકેતલિપીની પદ્ધતિઓમાં આરએસએ એન્ક્રિપ્શન, શ્નોર સિગ્નેચર, એલ-ગેમેલ એન્ક્રિપ્શન, પીજીપી વગેરેનો સમાવેશ થાય છે. વધુ જટિલ સંકેતલિપીની પ્રક્રિયામાં ઇલેક્ટ્રોનિક કેશ સિસ્ટમ્સ, સિગ્નરિપ્શન સિસ્ટમ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે. કેટલીક વધુ સૈદ્ધાંતિક સંકેતલિપીમાં ઇન્ટરએક્ટિવ પ્રૂફ સિસ્ટમ વગેરે.
ડિફી-હેલમેન અને આરએસએના ગાણિતીક નિયમો ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા સાર્વજનિક સંકેતલિપીનાં પ્રથમ ઉદાહરણો હોવા ઉપરાંત તે સૌથી વધુ ચલણમાં લેવાતાં ગાણિતીક નિયમો હતાં. અન્યોમાં ક્રેમર શાઉપ સંકેતલિપી રચના, એલગેમલ એન્ક્રિપ્શન અને વિવિધ લંબગોળાકાર તકનીકોનો સમાવેશ થાય છે. જુઓ કેટેગરી: એસિમેટ્રિક- કી ક્રિપ્ટોસિસ્ટમ્સ
સપ્રમાણ ગૂઢ સંકેતલિપીમાં સંદેશો મેળવનાર અને મોકલનાર બંને પાસે એક જ ચાવીરૂપ શબ્દ હોય છે. (ઘણી વખત ચાવીરૂપ શબ્દો જુદા હોય છે પરંતુ તેનો અંદાજ સહેલાઇથી કાઢી શકાય તેમ હોય છે.) જૂન 1976 સુધીમાં આ એક માત્ર એન્ક્રિપ્શન હતું જે સાર્વજનિક રીતે જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું.
સંદેશાની અધિકૃતતાની ચકાસણીનો કોડ એ સંકેતલિપીની જટિલ પ્રક્રિયા જેવો જ હોય છે. સિવાય કે સંદેશો મેળવનારને પક્ષે જટિલતાનાં મૂલ્યાંકન માટે ગુપ્ત ચાવીરૂપ શબ્દોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હોય.
ભાષાઓની લાક્ષણિકતાઓને લગતા અભ્યાસ અનુસાર ક્રિપ્ટોલોજી કે ક્રિપ્ટોગ્રાફી શબ્દના ઉપયોગમાં સમયાંતરે મળતી માહિતી, પત્રનું સંયોજન, વૈશ્વિક નમૂનાઓ વગેરેનો સમાવેશ સંકેતભાષાશાસ્ત્રમાં થાય છે.
આધુનિક સંકેતલિપીને અભ્યાસના કેટલાક ભાગોમાં વહેંચી શકાય. તેમાંનાં મુખ્યની અહાં ચર્ચા કરવામાં આવી છે; વધુ માહિતી માટે જુઓ સંકેતલિપીના વિષયો
સંકેતલિપી વિશ્લેષણનું મુખ્ય ધ્યેય સંકેતલિપીમાં રહેલી અસુરક્ષિતતા કે નબળાઇને શોધવાનું છે. આમ તેને ઉથલાવવાની કે ઉડાવવાની પરવાનગી મળે છે.
વર્ષ 1978માં રોનાલ્ડ રાઇવેસ્ટ, અદિ શમિર અને લેન એડલમેને વધુ એક સાર્વજનિક સંકેતલિપીની વ્યવસ્થા આરએસએની શોધ કરી.
કન્યાકુમારી હિન્દ મહાસાગર, બંગાળની ખાડી તથા અરબ સાગરનું સંગમ સ્થળ છે. અહીં અલગ અલગ સાગર પોતાના વિભિન્ન રંગો વડે મનોરમ્ય છટા વિખેરે છે. દક્ષિણ ભારતના અંતિમ છેડા પર વસેલું કન્યાકુમારી વર્ષોથી કલા, સંસ્કૃતિ, સભ્યતાનું પ્રતીક રહ્યું છે. ભારત દેશના પર્યટક સ્થળના રૂપમાં પણ આ સ્થળનું ઘણું જ મહત્વ રહેલું છે. દૂર દૂર ફેલાયેલા સમુદ્રની વિશાળ લહેરોની વચ્ચે અહીં સૂર્યોદય તેમ જ સૂર્યાસ્તનો નજારો બેહદ આકર્ષક લાગે છે. સમુદ્ર બીચ પર ફેલાયેલ રંગ બિરંગી રેતી આ સ્થળની સુંદરતામાં ચાર ચાંદ લગાવી દે છે.
ભારત દેશની હિંદ મહાસાગરમાંની ભૂશિર કન્યાકુમારી તરીકે ઓળખાય છે. ભારત દેશના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તમિલનાડુ રાજ્યના કન્યાકુમારી જિલ્લાના મુખ્યમથક નાગરકોઇલ શહેરની નજીકમાં આવેલું નાનું નગર છે.
હાલના વર્ષોમાં, જયપુર શહેર અને તળાવની આસપસના ક્ષેત્રોના શહેરી કરણને કારણે, તળાવ અને તેની આસપાસના ક્ષેત્રની પારિસ્થિતિકીનો હ્રાસ થયો છે. તેમાં ખૂબ નિક્ષેપ જમા થવા માંડ્યો છે આને કારણે તળાવનો વિસ્તાર ઘટવા માંડ્યો છે. આ જમા થયેલ નિક્ષેપ નિક્ષેપ શહેરમાંથી નીકળતી કાચી સીવેજને કારણે પ્રદુષિત હતો જેને કારણે તીવ્ર તળાવના પાણીનું ક્ષપણ થયું છે. આ તળાવની આસપાસનું ભૂ જળ ક્ષેત્ર પણ પ્રદિષિત છે અને તે લોક સ્વાસ્થ્ય માટે ભય જનક છે. વરસાદી પાણી સીવેજ સાથે મળીને આ તળાવમાં પડે છે પરિણામે આમાંથી ખરાબ વાસ આવે છે. તળાવમાંથી પાણીના નમૂના લઈ તપાસતાં જણાયું કે પાણીની ગુણવત્તા દરેક સ્થળે સમાન ન હતી. પાણી ઈશાનમાં અત્યંત ખરાબ હતું, દક્ષિણ અને વાયવ્યમાં એક નાલો આવવાથી તે ખરાબ હતું.
આ તળાવમાં તાજા જળની આપૂરતિ જુલાઈથી સપ્ટેમ્બર મહિના વચ્ચે પડતા વરસાદ દ્વારા થાય છે. આ વહેણ ૩૨૫ નાના અને મોટા ઝરણાં મળીને બને છે જે આ તળાવના જળગ્રાહી ક્ષેત્રમાંથી વહે છે. પણ જયપુર શહેરમાંથી વહેતા બે નાળા આને વર્ષભર પ્રદુષિત પાણીની આપુરતિ કરે છે. મહત્તમ જળ સપાટીપણ પાણીનું કદ ૩૧૩૦૦૦૦ ઘન મી અંકાયું છે. સૂકી ઋતુમાં આ પ્રમાણે ૬૦૦૦૦૦ ઘન મી જેટલું થઈ જાય છે. પાણીની મહત્તમ ઉંડાઈ ૪.૫મી અને લઘુત્તમ ઊંડાઈ ૧.૫મી છે. ઉનાળામાં આ પાણી સિંચાઈમાં અપાતું હોવાથી ઉનાળામાં આ તળાવ સૂકાઈ જાય છે.
આ ૩૦૦ એકર જેટલા વિસ્તારમાં ફેલાયેલો છે જેની ઉત્તર પશ્ચિમ અને પૂર્વ તરફ અરવલ્લીની ટેકરીઓ આવેલી છે અને દક્ષીણ તરફ સપાટ મેદાન છે જ્યાં માંવ વસતિ વસેલી છે. આ ટેકરીઓમાં નાહરગઢ કિલ્લો આવેલો છે જ્યાંથી મન સાગર અને જલ મહેલનું વિહંગમ દ્રશ્ય જોઈ શકાય છે, આ સાથેસાથે જયપ્ુર શહેરનું પણ દર્શન થાય છે. આ તળાવને ૧૯મી સદીમાં દર્ભાવતી નદીની આડે ખીલાગઢ અને નાહરગઢ ટેકરીઓ વચ્ચે બંધ બાંધીને બનાવવમાં આવ્યો હતો. આ તળાવના ૨૩.૫૦ કિમી નિતારણ ક્ષેત્રમાં ૫૦% ભાગ શહેરી ભાગ છે, અને બાકીનો ૫૦%ભાગ અરવલ્લીની ટેકરી પ્રદેશ છે આને લીધે આ તળાવમાં નિક્ષેપીકરણની તકલીફ થરૂ થઈ છે. આ તળાવના ગ્રાહ્ય ક્ષેત્રમાં ૬૫૭.૪મિમી જેટલો ઓછો વરસાદ પડે છે જેથી તળાવમાં પાણીની ઉણપ થાય છે. આ તળાવના જાવક છેડે જ્યાં બંધ આવેલ છે, ત્યાં સિંચાઈ પ્રણાલી છે જેને આ બંધ માં થી પાની પુરું પાડવામાં આવે છે. આ તળાવમાં બે મોટા નાલા નાહર ગઢના આસપાસના ક્ષેત્રો જેમકે બ્રહ્મપુરી અને નાહતલાઈ અને જયપુરના ની ગટરનો કાચો નિકાલ આ તળાવમાં ઠલવાય છે તે સિવાય ઘન કચરો પણ.
અત્યારના તળાવની જગ્યા પર એક પ્રાકૃતિક મોટો ખાડો હતોજ્યાં પાણી જમા થતું. ૧૫૯૬માં જ્યારે આ ક્ષેત્રમાં દુકાળ અને ભૂખમરો આવ્યો ત્યારે પાણીની ખૂબ જ તંગી હતી. ત્યારે તે સમયના અજમેર ના રાજાએ અહીં એક બંધ બાંધવાનો નિર્ણય કર્યો જેથી પાણીને સંગ્રહીને દુકાળ આદિનો સામનો કરી શકાય અને આ ક્ષેત્રના લોકોને રાહત મળે. શરૂઆઅતમાં બંધ, આમેર ટેઅક્રીઓ અને આમગઢ ટકરીઓ માટી અને ક્વાર્ટાઝાઈટ વાપરીને બનાવાયો હતો. પાછળથી ૧૭મી સદીમાં આને પત્થરના ચણતરનો બનાવાયો હતો. હમણાનો વિહરમાન બંધ ૩૦૦ મી લાંબો અને ૨૮.૫ થી ૩૪.૫મી જેટલો પહોળો છે. આ બંધમાં ત્રણ છીદ્ર દ્વાર છે જેના વાટે નીચેના ક્ષેત્રોના સિંચનનું પાણી પુરું પડાય છે. ત્યાર બાદ, આ બંધ, તળાવ અને મહેલ વિવિધ શાશક નીચે નવીની કરણના ઘણાં ફેરામાંથી પસાર થયો છે પણ તેના ૧૮મી સદીના અંતિમ પુનરુત્થાનનું શ્રેય આમેરના રાજા જય સિંહ -૨ ને જાય છે. તેમના શાશન કાળ દરમ્યાન, ઘઃઆં ઐતિહાસિક સ્મારકો જેમકે આમેરનો કિલ્લો, જહગઢ કિલ્લો, નવગઢ કિલ્લો, ખીલનગઢ કિલ્લો, કનક વૃંદાવન ખીણ આદિ આ તળાવની આસપાસ બાંધવામાં આવ્યાં. આ બધી જગ્યા હવે રસ્તાના જાળાને કારણે એક પ્રવાસી ગલિયારું બની છે.
ભૂતકાળમાં આ સ્થળ પક્ષીવિદો માટે સ્વર્ગ સમાન હતું અને જયપૂરના રાજપૂત રાજાઓ તેમની રાજ બતક શિકારની ઉજવણી માટે અહીં આવતાં. આ તળાવ સ્થાનીય અને સ્થળાંતર પક્ષીઓનું પ્રાકૃતિક નિવાસ હતું જેમકે મોટો હંજ, મોટી ચોટીલી ડુબકી, શીંગપર બતક, કાચરીયા, લર્જી, દસાડી, રેડશેંક, કાદવ તુતવારી]], રફ્ફ, હેરીંગ ધોમડો, લાલ છાતી માખીમાર, રાખોડી દિવાળિઘોડો, આદિ પણ તળાવના પ્રદુષણ વધતાં તેમની સંખ્યા ઘટી ગઈ. હવે, સંવર્ધન કાર્ય શરૂ થતાં ફરી પક્ષીઓ આવવા શરૂ થયાં છે,જોકે હજી પહેલાં જેટલાં નથી આવ્યાં.આ તળાવની સ્થિતિ પ્રત્યે ધ્યાનાકર્ષિત કરવા, ૧૯૯૭થી અહીં એક પક્ષી નિરીક્ષણનો નિજી ઉપક્રમ યોજવામાં આવે છે. એમ પણ કહેવાય છે કે જળકુકડી નામના પક્ષીની પ્રજાતિ અહીં ફરી ફલી હફૂલી રહી છે. અહીં દેખાતાં અન્ય પક્ષીઓ છે કબુત બગલો, સફેદ નેણ દીવાળીઘોડો અને ભૂરીપૂંછ માખીમાર. આ તળાવ જલીય પ્રયાવરણના ઘણી પ્રાણીઓનું પણ ઘર છે જેમ કે મોટી માછલીઓ, જંતુઓ, જીવાણુ અને જલીય વનસ્પતિ.
આની આગાશી પર એક ઉદ્યાન બનાવવામાં આવ્યું હતું જેમાં કમાનદાર ગલિયારા હતાં. આ મહેલના ચારે ખૂણે અષ્ટાકાર મિનાર હતાં જેમાં હાથીના આકારનું શણગાર હતું.
૧૦-૧૫ વર્ષ પહેલાં જે સમારકામ થયું તે યોગ્ય ન હતું આવી શૈલિના વિદ્વાન વાસ્તુકારની સલાહ દ્વારા પારંપરાગત રાજસ્થાની શૈલિ આદિનું સંશોધન કરી આને ફરીથી સંવર્ધિત કરાયું. આ સંશોધનને આધારે, પ્લાસ્ટરિંગ આદિ માં પારંપારિક પદાર્થો વાપરીને સંવર્ધિત કરાયું . આના પ્લાસ્ટરમાં ઓર્ગેનિક પદાર્થો જેવાકે ચૂનો, રેતી અને સૂર્ખી ને ગોળ, ગુગળ અને મેથી નો ભૂકો વાપરીને બનાવાયું. એ પણ વાત જણાઈ કે આ પદાર્થો વાપરતાં તેમાં કોઈ ગળતરન થયું,જળ સપાટી નીચેના માળા પર માત્ર થોડી ભિનાશ જણાઈ. પણ મૂળ ઉદ્યાના, જે આગાશી પર હતું તે ગાયબ ખોવાઈ ગયું. હવે, આવા આમેરના ઉદ્યાન જેવું એક નવું ઉદ્યાન બનાવાઈ રહ્યું છે.
જલ મહેલ તેને રજપૂત અને મોગલ શૈલિના મિશ્ર વાસ્તુ શૈલિનું એક ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. નાહરગઢના કિલ્લા પરથી જોતાં પાણીની વચ્ચે આવેલ આ મહેલ ખૂબ સું દર દેખાય છે. માન સાગર બંધની પૂર્વ તરફ જોતાં તળાવ અને ખીણ પ્રદેશનું સુંદર દ્રશ્ય જોવા મળે છે. આ મહેલ પાંચ માળનનો રાતા જળકૃત રેતીયા ખડકોનો બનેલ છે. તે પાંચ માળનો છે. જ્યારે તળાવ પાણીથી પૂરો ભરેલ હોય છે ત્યારે તેના ચાર માળા પાણીમાં જળમગ્ન રહી જાય છે અને માત્ર ઉપલો માળો જ જોઈ શકાય છે. છત પરની ચોરસાકાર છત્રી બંગાળ શૈલિની છે. ચાર ખૂણે આવેલ છત્રીઓ અષ્ટકોણાકારની છે. આ મહેલને ભૂતકાળમાં ને કારણે નુકશાન થયું છે વળી ગળતર અને પાણી ભરાવાને કારૅણે પણ ઘણું નુકશાન થયું છે, રાજસ્થાન સરકાર દ્વારા સંવર્ધન કાર્યક્રમ હેઠળ આને સમાર કામ કરાવાયું છે.
આ તળાવની ફરતીૢ જયપુરની ઈશાન તરફની ટેકરીઓ ક્વાર્ટાઝાઈટની બનેલ છે જેની ઉપર માટીનો પાતળો થર છેૢ આ ટેકરીઓ અરવલ્લીનો જ એક ભાગ છે. જમીપર છતો થયેલા ખડકાળ ભાગનો ઉપયોગ ઈમારત બાંધવામાં થયો છે. ઈશાન દિશામાં, કનક વૃંદાવનની ખીણમાં એક મંદિર સંકુલ છે જેની ટેકરીઓ હળવા ઢાળે આ તળાવ તરફ ઢળે છે. આ તળાવના અંદરના ભાગમાં, ભૂભાગ એક માટીનો જાડો થર છે, જે ઊડીને આવેલ રેતી અને કાંપનો બનેલ છે. ટેકરીના ઢોળાવ પરથે જંગલોની સફાઈ થતાં હવા અને વહેત પાણીને કારણે જમીનનું ધોવાણ થાય છે. આમ તહ્તાં તળાવમાં વધુ અને વધુ નિક્ષેપ ઠલવાય છે અને તેનો પટ ઊંચો આવતો જાય છે.
આ શહેરી તળાવ ચોમાસામાં ભરાઈ જાય છે; ઘણાં વર્ષો સુધીૢ જેવો તળાવ ભરાતો કે તે હજળ વનસ્પતિથી છવાઈ જતો. આ સમયે આ લાલ મહેલ માત્ર હોડી અને પુલ દ્વારા જ પહોંચી શકાય . આ મહેલ દીલ્હીથી જયપુર આવતા રસ્તા પરથી સુંદર દ્રશ્ય પુરું પાડે છે.
જલ મહેલ એ એક મહેલ છે જે ભારતના રાજસ્થાન રાજ્યનની રાજધાનીૢ જયપુર શહેરના માન સાગર તળાવની મધ્યમાં આવેલો છે. મહારાજા જય સિંહ - ૨ એ આ મહેલને અને તેની આસપાસના તળાવનું ૧૮મી સદીમાં નવીની કરણ અને વિસ્તરણ કરાવ્યું.
આ તળાવની આસપાસના સંરક્ષિત જળગ્રાહ્ય ક્ષેત્રમાં અમુક વન્ય પ્રજાતિઓ જોવા મળે છે જેમકે હરણ, જંગલી બિલાડી, તરસ, ભારતીય શિયાળ, ભારતીય જંગલી ડુક્કર અને ચિત્તા.
ગૂવેરાનો ઉદેશ સ્થાનિક મોબુટુ વિરોધી સિમ્બા યોદ્ધાઓને માર્ક્સવાદી વિચારધારા અને ગેરિલા યુદ્ધની ફોકો સિદ્ધાંતની વ્યૂહરચનાઓ શિખવીને ક્રાંતિની નિકાસ કરવાનો હતો. તેની કોંગો ડાયરી માં તેણે બળવો નિષ્ફળ જવા પાછળ સ્થાનિક કોંગોના દળની અક્ષમતા, કટ્ટરતા અને આંતરિક વિખવાદને જવાબદાર ગણાવી છે. તે વર્ષે બાદમાં, મરડો અને અસ્થમાથી પીડાતા અને સાત મહિનાની હતાશા બાદ હિંમત ગુમાવી ચૂકેલા ગૂવેરાએ તેના બાકી બચેલા કુબન સાથીદારો સાથે કોંગો છોડ્યું હતું. . એક તબક્કે ગૂવેરાએ ક્રાંતિના ઉદાહરણ તરીકે ઘાયલ સાથીદારોને ક્યુબા મોકલવાનું અને મરતે દમ તક એકલે હાથે કોંગોમાં લડવાનું વિચાર્યું હતું જો કે તેના કોમરેડ અને કેસ્ટ્રો દ્વારા મોકલવામાં આવેલા બે ગુપ્ત દૂતની વિનંતી બાદ છેલ્લી પળે તે પોતાની અનિચ્છા સાથે વિચાર માંડી વાળ્યો હતો. કોંગો અંગે બોલતા ગૂવેરાએ જણાવ્યું હતું કે માનવ પરિબળ નિષ્ફળ ગયું લડવાની કોઇનામાં ઇચ્છા નથી અને નેતાઓ ભ્રષ્ટ છે, ટૂંકમાં કહીએ તો અહીં કરવા જેવું કશું ન હતું કેટલાક સપ્તાહ બાદ, કોંગો સાહસ દરમિયાન પોતાની સાથે રાખેલી ડાયરીની પ્રસ્તાવનાની શરૂઆતમાં તેમણે લખ્યું હતું કે આ એક નિષ્ફળતાનો ઇતિહાસ છે.
1958ના નવા વર્ષની પૂર્વ સંધ્યાએ રેડિયો રિબેલ્ડાએ ગૂવેરાની કોલમ દ્વારા સાંતા ક્લારા પર કબજો જમાવ્યાનાં સમાચાર પ્રસિદ્ધ કર્યાં. જો કે, રાષ્ટ્રીય સમાચાર માધ્યમો તેનાથઈ વિરુદ્ધ સમાચારો પ્રસિદ્ધ કરતા હતા. એક સમયે આ સમારાચર માધ્યમોએ યુદ્ધ દરમિયાન ગૂવેરા માર્યા ગયાના પણ સમાચાર પ્રસિદ્ધ કર્યા હતા. 1 જાન્યુઆરી,1958ના સવારે 3 વાગ્યે ગૂવેરા સૈન્ય અધિકારીઓ સાથે અલગ શાંતિ સમજૂતી પર વાતચીત કરી રહ્યાં હતા ત્યારે , ફુલ્જેનિયો બાતિસ્તા હવાનાથી વિમાન દ્વારા ડોમેનિક રિપબ્લિક જવા રવાના થતા હતા, વિમાનમાં તેમની સાથે લાંચ અને અન્ય ગેરરીતઓ દ્વારા ભેગું કરવામાં આવેલું કેટલુંય કાળું નાણું અને 30 કરોડ અમેરિકન ડોલર હોવાનું મનાતું હતું.". આ દિવસ બાદ જાન્યૂઆરી 2ના રોજ ગૂવેરા હવાનામાં પ્રવેશ્યા અને પાટનગર પર અંતિમ કબજો મેળવી લીધો જો કે ફિડલ કાસ્ટ્રો વધુ છ દિવસ બાદ હવાના આવ્યા. તેઓ હવાના તરફ કૂચ કરતા હતા ત્યારે કેટલાય શહેરોમાં મોટી મોટી રેલીઓ યોજવામાં આવી હતી જેથી કરીને તેમને મોટા શહેરોમાં અટકવું પડ્યું અને આખરે તેઓ હવાના 8 જાન્યૂઆરી 1959ના રોજ પહોંચ્યા.
પ્રવાસના અંતે તેઓ એ તારણ પર પહોંચ્યા કે લેટિન અમેરિકાએ અલગ અલગ રાષ્ટ્રોથી બનેલો ખંડ નથી પરંતુ તે એક જ રાષ્ટ્ર છે. આ ખંડ માટે અલગ પ્રકારના મુક્તિ ચળવળની જરૂર છે. તેમના જીવનની ક્રાંતિની પ્રવૃતિઓમાં તેમણે સરહદ વિહોણા ખંડની રચનાના ખ્યાલ હિસ્પેનિક અમેરિકાને ખૂબ મહત્વ આપ્યું હતું. આ ખંડનો 'લેટિનો' વારસો તેમની મુખ્ય થીમ હતી. આર્જેન્ટીનામાં પરત આવ્યા બાદ તેમણે પોતાનો અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો અને જૂન 1953માં તેમણે તબીબીશાસ્ત્રમાં ડીગ્રી મેળવી. જેથી તેઓ સત્તાવાર રીતે "ડૉ. અર્નેસ્ટો ગૂવેરા" બન્યા. ગૂવેરાએ ત્યાર બાદ લેટિન અમેરિકાના પ્રવાસમાં નોંધ્યું કે તેમણે પ્રવાસ દરમિયાન ગરીબી, ભૂખમરા અને રોગોને ખૂબ નજીકથી જોયા છે. તેમણે લખ્યું કે " પૈસાના અભાવે " બાળકોની સારવાર થઈ શકતી નથી" અને " સજ્જડ ભૂખમરાને કારણે જડ થઈ ગયેલા પિતા પોતાના પુત્રના મુત્યુને બિનમહત્વના અકસ્માત તરીકે સ્વીકારી લેવા મજબૂર બને છે". ગૂવેરાએ આ વિધાનો ટાંકી ગરીબોને મદદની જરૂર હોવાનું માનીને, તેમણે તબીબી વ્યવસાય છોડીને શસ્ત્ર રાજકીય કારકિર્દીમાં ઝંપલાવવાનું નક્કી કર્યું.
ગુવેરાએ હવાનાની બીજી ઘોષણા નો ઉલ્લેખ કરીને તેનું વક્યવ્ય પરું કર્યું હતું જેમાં લેટિન અમેરિકાને ૨૦ કરોડ ભાઈઓના એક પરિવાર સમાન ગણાવવામાં આવ્યું હતું, તેઓ પણ આવી જ વેદનાઓ સહન કરી રહ્યાં હતા. ગુવેરાએ ઘોષણા કરી હતી કે આ મહાકાવ્ય ભૂખ્યા ભારતીય લોકો, જમીનવિહોણા ખેડૂતો, શોષણ થયેલા કામદારો અને વિકાસશીલ લોકો દ્વારા લખાશે. ગુવેરાના મતે ઘર્ષણ એ સમુદાય અને વિચારોની લડાઇ હતી, જે સામ્રાજ્યવાદના પીડિતો દ્વારા આગળ ધપાવાશે જે અગાઉ નબળા અને આજ્ઞાકારી ગણવામાં આવતા હતા. ગુવેરાએ જણાવ્યું હતું કે આવા લોકો સાથે યાન્કી મોનોપોલી સામ્રાજ્યવાદની ઘોર ખોદશે ગુવેરાએ ઘોષણા કરી હતી કે આ વાતની સાબિતી આપતા અજાણ્યા સમુદાયો તેમના પોતાના લોહીથી તેમનો પોતાનો ઇતિહાસ લખવાનું શરૂ કરશે અને તે હક પાછા મેળવશે કે જેની છેલ્લા 500 વર્ષથી લોકો ઠેકડી ઉડાવતા હતા. ગુવેરાએ યુનાઇટેડ નેશન્સની જનરલ એસેમ્બલીમાં એવી ધારણા રાખીને ટિપ્પણી કરી હતી કે લોકોના રોષનો જુવાળ લેટિન અમેરિકામાં આંધી લાવશે અને ઇતિહાસનું પૈડું બનેલા કામદારો સૌપ્રથમ વખત લાંબી ઘાતકી ઉંઘમાંથી ઉઠશે.
1948માં, ગૂવેરાએ બ્યુનો એરિસ યુનિવર્સિટીમાં તબીબીશાસ્ત્રનો અભ્યાસ કરવા માટે પ્રવેશ મેળવ્યો. પરંતુ 1951માં તેમણે દક્ષિણ અમેરિકાનો મોટરસાયકલ પર પોતાના મિત્ર આલ્બર્ટો ગ્રાન્ડો સાથે પ્રવાસ કરવા માટે ભણતરમાંથી વિરામ લીધો. આ પ્રવાસનો અંતિમ ઉદ્દેશ પેરૂમાં અમેઝોન નદીના કિનારે આવેલા સાન પાબ્લો લેપિયર કોલોનીમાં સમય વિતાવવાનો હતો. એન્ડિઝની પર્વતમાળાના માચુ પીછુની ઉંચાઈઓ પર દારૂણ ગરીબીમાં જીવતા લોકોને તેમણે જોયા. ત્યાં ગરીબ લોકો ધનવાન જમીનદારો દ્વારા આપવામાં આવેલા જમીનના નાના ટુકડામાં કામ કરતા હતા. બાદમાં પોતાના પ્રવાસમાં, ગૂવેરા લેપિયર કોલોનીમાં રહેતા લોકોથી ખાસા પ્રભાવિત થયા અને તેમણે કહ્યું કે " સૌથી ઉચ્ચ પ્રકારની માનવતા અને વફાદારી અહીં એકલા અને મરણિયા બનેલા લોકોમાંથી ઉદ્ભભવે છે." ગૂવેરા તેમના પ્રવાસનું વર્ણન ધ મોટરસાયકલ ડાયરીઝ તરીકે લખતા હતા, બાદમાં તે ન્યૂ યોર્ક ટાઈમ્સ ની સૌથી વધુ વેચાતા, પુસ્તકોમાં સ્થાન પામી હતી. આ ઉપરાંત 2004માં એજ નામ પરથી એવોર્ડ વિજેતા ફિલ્મ બની હતી.
આ સંઘર્ષ બાદ સિયેરા માઈસ્ટ્રા પર્વતમાળાઓમાં થયેલા યુદ્ધમાં વધુ કેટલાક કોમરેડોના મોત થતા માત્ર થોડાક જ યૌદ્ધાઓ બચ્યાં જ્યાં તેમને અર્બન ગેરિલાની મદદ મળી. આ ગેરીલાઓ ફ્રાન્ક પાઈસની આગેવાની ધરાવતા 26 જુલાઈ ચળવળના સભ્યો હતો અને કેટલાક સ્થાનિક કેમ્પેશન્સ હતા. સિયેરામાંથી જૂથને પાછું બોલાવી લેવામાં આવતા વિશ્વને આશ્ચર્ય થયું કે કાસ્ટ્રો માર્યા ગયા છે કે જીવીત છે. 1957માં તેમણે ધ ન્યૂયોર્ક ટાઈમ્સ ના પત્રકાર હાર્બેર્ટ મેથ્યુને આપેલી મુલાકાત બાદ તે જીવીત હોવાનું નક્કી થયું. આ આર્ટીકલની સાથે કાસ્ટ્રો અને તેમના ગેરિલાઓની રહસ્યમય તસવીર પણ આપવામાં આવી હતી. ગૂવેરા આ મુલાકાત માટે હાજર ન હતા, પણ આ બાદ તેમને સંઘર્ષમાં મીડિયાની ભૂમિકા સમજાઈ. દરમિયાન, પુરવઠો અને નૈતિક હિંમત તળીયે પહોંચી હતી ત્યારે તેમને વધુ એક સમસ્યાનો સામનો કરવો પડી રહ્યો હતો તેમને મચ્છરની સખ્ત એલર્જી હતી પણ જંગલમાં મચ્છરો કરડતા તેમના શરીર પર મોટા મોટા ફોલ્લા પડી ગયા હતા., ગૂવેરા માનતા હતા કે "યુદ્ધના આ સૌથી વધુ દુઃખદાયક દિવસો હતા."
યુદ્ધ જેમ જેમ આગળ વધતું ગયું તેમ તેમ હવાના તરફ આગળ વધવા માટે ગૂવેરાએ વધુને વધુ યૌદ્ધાઓને પશ્ચિમ બાજૂ મોકલવા માંડ્યા. પગપાળા યાત્રા કરી રહેલા ગૂવેરા સાત અઠવાડિયા સુધી હુમલાઓને ટાળવા માટે માત્ર રાત્રે ચાલતા હતા અને કેટલાય દિવસો સુધી ભૂખ્યા રહ્યાં હતા. ડિસેમ્બર 1958ના અંતિમ દિવસોમાં ગૂવેરાને લાસ વિલાસ પ્રાંતનો કબજો લઈને ટાપૂને બે ભાગમાં વહેંચી દેવાનું કામ સોપાયું હતું. આ માટે તેમણે કેટલાક "બૂદ્ધીશાળી યુક્તિઓ વડે જીત" હાસંલ કરી અને પ્રાતંના મોટાભાગ પર કબજો જમાવી દીધો પરંતુ પાટનગર સાંતા ક્લારા પર કબજો જમાવી શકાયો નહીં. ગૂવેરાએ ત્યા બાદ તેમની "આત્મઘાતી સ્કવોડ" ને સાંતા ક્લારામાં હૂમલાઓ કરવાનો આદેશ કર્યો જેને કારણે ક્રાંતિની એક મહત્વની જીત નિશ્ચિત થઈ. છ અઠવાડિયા ચાલેલા બેટલ ઓફ સાંતા ક્લારા દરમિયાન ઘણી વખત એવી સ્થિતિ ઉભી થતી કે તેમના જવાનો બધી બાજૂથી ઘેરાઈ ગયા હોય કે પછી શસ્ત્રો ખૂટી પડ્યા હોય. પડકારજનક સ્થિતિઓ હોવા છતાં ચેનો વિજય કેટલાક નિષ્ણાતોની દ્રષ્ટીમાં એક મહાન વિજય હતો.
ગૂવેરા મેક્સિકો શહેરમાં 1954ના સપ્ટેમ્બર મહિનાની શરૂઆતમાં આવ્યા અને ત્યાં જનરલ હોસ્પિટલમાં એલર્જી વિભાગમાં ફરજા બજાવવાની શરૂઆત કરી. આ ઉપરાંત તેમણે નેશનલ ઓટોનોમસ યુનિવર્સિટી ઓફ મેક્સિકોમાં તબીબીશાસ્ત્રના લેક્ચર પણ આપતા હતા આ ઉપરાંત તેઓ લેટિના ન્યૂઝ એજન્સી માટે ફોટોગ્રાફરનું પણ કામ કરતા હતા. તેમની પ્રથમ પત્ની હિલ્ડાએ તેમની યાદો માય લાઈફ વીથ ચે માં નોંધ્યું છે કે તે સમય પૂરતા ગૂવેરા ડૉક્ટર તરીકે આફ્રિકામાં જવા માંગતા હતા.તેમની આજૂબાજૂમાં વિંટળાયેલી ગરીબીથી તેઓ વ્યથિત હતા. એક ઉદાહરણ આપતા, હિલ્ડાએ ગૂવેરાની એક વાત નોંધી છે. ગૂવેરા એક સફાઈ કરતી ગરીબ મહિલાની સારવાર કરતા હતા તે અંગે ગૂવેરાએ કહ્યું હતું કે તેઓ આ મહિલાને "સૌથી વધુ દમનનો શિકાર બનેલા એક વર્ગના પ્રતિનિધિ માને છે." હિલ્ડાને ત્યાર બાદ ચેએ લખેલી એક કવિતા મળી જે તે વૃદ્ધ મહિલાને અર્પણ કરવામાં આવી હતી જેમાં લખ્યું હતું કે " સારા વિશ્વ માટે, ગરીબો અને દમન માટે સારી જિંદગી માટે લડાઈનું વચન"
સપ્ટેમ્બર 1959માં ક્યુબા પરત ફરી રહ્યા હતા ત્યારે દેખીતું હતું કે કાસ્ટ્રો પાસે વધુ રાજકીય શક્તિ આવી ચુકી હતી. સરકારે જમીન સુધારણા કાયદા મુજબ જમીનો જપ્ત કરવાની શરૂઆત કરી દીધી હતી પરંતુ જમીનના બદલામાં વળતર રૂપે ઓછા વ્યાજના બોન્ડ આપવામાં આવતા હતા તેનાથી અમેરિકા સતર્ક બન્યું. આ મુદ્દે અસર પામેલા કામાગૂયેવ ના પશુપાલકોએ જમીનની વહેંચણી સામે અભિયાન આદર્યું જેમને બળવાખોર નેતા હૂબેર માટોસનો ટેકો મળ્યો. માટોસ 26 જુલાઈ ચળવળની સામ્યવાદી વિરોધી ટોળકી આ અભિયાનમાં જોડાયું અને તેને જમીન સુધારણાને "સામ્યવાદી અતિક્રમણ" ગણાવ્યું. આ દરમિયાન ડોમેનિકના સરમુખત્યાર રાફેલ ટ્રુજિલોએ "સામ્યવાદી વિરોધી કેરેબિયન જૂથ"ને મદદની ઓફર કરી રહ્યાં હતા. તેઓ આ જૂથને ડોમેનિક રિપબ્લિકમાં તાલીમ આપી રહ્યાં હતા. વિવિદ દેશોના નાગરિકોની બનેલી આ ટૂકડીમાં મોટાબાગે સ્પેનિયાર્ડ અને ક્યુબન હતા પરંતુ તેની સાથે સાથે ક્રોએશિયન, જર્મન, ગ્રીકો પણ હતા જેઓ કાસ્ટ્રોની નવી સરકારને તોડી પાડવાની યોજના ઘડતા હતા.
ગૂવેરા તેમના પિતા તરફથી ચેસ શીખ્યા હતા.અને 12 વર્ષની વયે સ્થાનિક ટુર્નામેન્ટમાં ભાગ લેતા થયા હતા. બાલ્યાવસ્થા અને તેમની સમગ્ર જીંદગી દરમિયાન તેઓ કાવ્ય પ્રત્યે આકર્ષાયેલા રહ્યાં. ખાસ કરીને તેઓ પાબ્લો નેરુદા, જ્હોન કિટ્સ, એન્ટોનિયો મચાડો, ફેડેરિકો ગાર્સિયા લોર્કા, ગ્રાબિયેલા મિસ્ટ્રાલ, સિઝર વાલેજો, અને વોલ્ટ વ્હિટમેનને પસંદ કરતા હતા. તેઓ ખૂબ મોટેથી યાદ કરીને રુડયાર્ડ કિપલિંગની "ઈફ" અને જોસ હેર્નાન્ડેઝની "માર્ટિન ફ્લેરો" નું પઠન કરતા હતા. ગૂવેરાના ઘરમાં 3000થી વધુ પુસ્તકો હતા, જેને કારણે તેઓ એક ઉત્સાહી વાચક બની રહ્યાં. તેમના પુસ્તકાલયમાં કાર્લ માર્ક્સ, વિલિયમ ફોકનેર, આંદ્રે ગિડે, એમિલિયો સાલગીરી અને જુલેસ વેર્નાના પુસ્તકો હતા. ઉપરાંત, તેઓ જવાહરલાલ નેહરું, ફ્રાન્ઝ કાફ્કા, આલ્બર્ટ કામુ, વ્લાદિમીર લેનિન, અને જેન પૌલ સાત્રે; સાથે સાથે એનાતોલે ફ્રાન્સ, ફ્રેડરિચ એન્જલસ, એચ. જી. વેલ્સ, અને રોબર્ટ ફ્રોસ્ટને પણ વાંચતા હતા.
આ વિસ્ફોટને કારણે "ક્રાંતિના વિરોધીઓ"નો સફાયો કરવાની ઝડપ વધારવા માટે ફિડલ કાસ્ટ્રોને પ્રોત્સાહિત કર્યા, આ ઊપરાંત તેમણે જમીન સુધારણા માટે ઝડપ કરવા માટે ગૂવેરાનો ઉપયોગ કર્યો. આ યોજનાના અમલ માટે નવી સરકારે નેશનલ ઈન્સ્ટીટ્યુટ ઓફ એગ્રેરીઅન રિફોર્મ ની સ્થાપના કરી. આ સત્તામંડળ સરકારની સૌથી મહત્વની બોડી બની ગઈ હતી. ગૂવેરા ઉદ્યોગ પ્રધાન હોવાના નાતે આ મંડળના વડા હતા. ગૂવેરાની સત્તા હેઠળ એ 100,000નું સૈન્ય ઉભું કર્યું જેની કામગીરી જમીનો જપ્ત કરવાની અને તેની વહેચણીની કામગીરી પર દેખરેખ રાખવાની હતી. જે જમીનો જપ્ત કરવામાં આવી તેમાં 480,000 એકર જમીન અમેરિકન કંપનીઓની હતી. મહિનાઓ સુધી વિરોધ કર્યા બાદ અમેરિકાના પ્રમુખ ડ્વાઈટ ડી. આઈસેનહૂવરે ક્યુબાની ખાંડ ની આયાતમાં ઘટાડો કર્યો જેથી ગૂવેરા પ્રેસિડેન્શીયલ પેલેસ સામે એક લાખ કારીગરોને સંબોધ્યા અને અમેરિકાના "આર્થિક આક્રમણ"ને વખોડી કાઢ્યું.