polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
આઇ.વી. સસી દ્વારા દિગ્દર્શીત અને એમ.ટી. દ્વારા લખાયેલી આદિયોઝુક્કુકલ ફિલ્મમાં તેની કરૂણન તરીકેની ભૂમિકાને કારણે તેમને શ્રેષ્ઠ અભિનેતાની કક્ષામાં સ્ટેટ એવોર્ડ અને ફિલ્મફેર પુરસ્કાર મળ્યા. બાલુ મહેન્દ્ર દ્વારા દિગ્દર્શીત યાત્રા ફિલ્મમાં તેમણે ભજવેલા ફોરેસ્ટ ઓફિસરના પાત્ર માટે તેમને સ્ટેટ સ્પેશિયલ જ્યૂરી પુરસ્કાર અને શ્રેષ્ઠ અભિનેતાનો ફિલ્મફેર પુરસ્કાર મળ્યો હતો. 1985માં, જોષી દ્વારા દિગ્દર્શીત અને ડેનિસ જોસેફ દ્વારા લખાયેલી નિરાક્કોટ્ટુ માં રવિ વર્મા તરીકેની તેમની ભૂમિકાને સારો આવકાર મળ્યો હતો અને તેણે બોક્સ ઓફિસ પર ઇતિહાસ સર્જ્યો હતો.
મામૂટીએ ન્યૂ દિલ્હી અને થાનીયવર્થનમ સાથે ફરી પ્રવેશ કર્યો હતો, જે બંને ફિલ્મો 1987માં રજૂ થઇ હતી. એક અભિનેતા તરીકેના તેમના જીવનમાં ન્યૂ દિલ્હી સૌથી મહત્વની ફિલ્મ હતી. આ ફિલ્મ મોટેભાગે ઇરવિંગ વોલેસ દ્વારા રચિત નવલકથા "ધી અલમાઇટી" પર આધારિત હતી.
મામૂટી એ મલયાલમનો એક માત્ર અભિનેતા એવો છે કે જે મલયાલમની ફિલ્મો સિવાય પણ પોતાના પ્રસંશકો ધરાવે છે. તેઓ તમિળ ફિલ્મોમાં પણ જાણીતા છે.
મામૂટીએ ઘણી બિન મલયાલમ ફિલ્મોમાં પણ કામ કર્યું હતું, જેમાં તમિળ, તેલુગુ, હિન્દી અને અંગ્રેજી ફિલ્મોનો સમાવેશ થાય છે. 1989માં, કે. મધુ દ્વારા દિગ્દર્શીત મૌનમ સમ્મથમ નામની તમિળ ફિલ્મમાં પ્રથમ વખત અભિનય કર્યો. તેમણે ફિલ્મ ઉદ્યોગના અગ્રણી દિગ્દર્શકો કે. બાલાચંદર અને મણી રત્નમ ની ફિલ્મોમાં ભૂમિકા અદા કરી હતી. તમિળ સુપરસ્ટાર રજનીકાન્ત સાથેની થાલાપથી ની તેની ભૂમિકાએ તેને તમિળ ચાહકોમાં પણ માનીતો બનાવી દીધો. ફઝિલ દ્વારા દિગ્દર્શીત કિલીપ્પેચુ કેક્કાવા માં મામૂટીએ રોમેન્ટિક હીરોની અસામાન્ય ભૂમિકા ભજવી. 1995માં મામૂટીએ આર.કે. સેલ્વામણી દ્વારા દિગ્દર્શીત મકક્લ અટાચી ના રૂપમાં આશ્ચર્યજનક બ્લોકબસ્ટર આપી. રાજિવ મેનન દ્વારા દિગ્દર્શીત કન્ડુકોન્ડેઇન કન્ડુકોન્ડેઇનમાં, ઐશ્ચર્યા રાય સામેની તેમની કેપ્ટન બાલા તરીકેની ભૂમિકા ખૂબ ધ્યાનાકર્ષક હતી. એન. લિંગાસ્વામી દ્વારા દિગ્દર્શીત આનન્દમ માં મામૂટી એ કૌટુંબિક વ્યક્તિની ભૂમિકામાં હતા.
મામૂટી મુખ્યત્વે મલયાલમ ચિત્રપટમાં કામ કરે છે. લગભગ 25 વર્ષથી વધુ વિસ્તરેલી તેમની કારકિર્દીમાં, તેમણે મુખ્ય અભિનેતા તરીકે 300થી વધુ ચલચિત્રોમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી છે અને મુખ્ય કલકાર અને સથી કલકાર તેમ બંને પ્રકારના ચિત્રપટમાં સફળ નિવડ્યા છે. મુખ્ય અભિનેતા મામૂટીને તેના અભિનય માટે ઘણા અગ્રણી પુરસ્કારો મેળવ્યા છે. જેમાં શ્રેષ્ઠ અભિનેતાની કક્ષામાં ત્રણ નેશનલ એવોર્ડ્સ, ચાર સ્ટેટ એવોર્ડ્સ અને આઠ ફિલ્મફેર એવોર્ડ્સનો સમાવેશ થાય છે. 1998માં, ભારત સરકારે ભારતીય સિનેમામાં તેમના ઉત્કૃષ્ટ પ્રદાન બદલ તેમને પદ્મ શ્રીથી સન્માનિત કર્યા હતા. મામૂટી મલયાલમ કોમ્યુનિકેશન્સના પણ ચેરમેન છે. જે કૈરાલિ ટીવી, પીપલ ટીવી અને વી ટીવી જેવી મલયાલમ ટીવી ચેનલનું સંચાલન કરે છે. પોતાના વાચકો પર કરેલા એક સર્વેક્ષણમાં વનિતા મેગેઝિને મામૂટીને સૌથી વધુ કામુક આકર્ષણ ધરાવતા અભિનેતા તરીકે પસંદ કર્યા હતા. મામૂટીએ સમગ્ર કેરાલામાં લોકોપયોગી કાર્યોને ઉત્તેજન આપ્યું હતું અને તેઓ અક્ષ્ય પ્રોજેક્ટના ગુડવિલ એમ્બેસેડર છે.
મામૂટી 7મી સપ્ટેમ્બર, 1953ના રોજ ભારતના અગાઉના રાજ્ય ત્રાવણકોર-કોચિનના કોટ્ટાયમ જિલ્લાના વૈકોમમાં એક મધ્યમવર્ગીય મુસ્લિમ કુટુંબમાં એક ખેડૂત, ઇસ્માઇલ અને એક ગૃહિણી, ફાતિમાને ત્યા જન્મ્યા હતા. તેમના અન્ય ભાઈ-બહેન સાથે તેઓ વૈકોમન ચેમ્પુમાં મોટા થયા હતા. તેમણે તેમનું ઉચ્ચ શાળાકીય શિક્ષણ કોચીની મહારાજાસ કોલેજ ખાતે મેળવ્યું હતું અને ત્યારબાદ તેમણે એર્નાકુલમની ગવર્નમેન્ટ કોલેજમાં વકીલ તરીકે નો અભ્યાસ કર્યો હતો. તેમણે બે વર્ષ સુધી મંજેરીમાં વકીલ તરીકે ની પ્રેક્ટિસ પણ કરી હતી. તેઓ 1980માં સુલ્ફાથને પરણ્યા હતા અને તેમને એક પુત્રી, સુરૂમી અને એક પુત્ર, ડલ્કાર સલમાન છે.
હાલમાં તેઓ મલયાલમ કોમ્યુનિકેશન્સના ચેરમેન છે, જે કૈરાલિ ટીવી, પીપલ ટીવી અને ચેનલ વી જેવી કેટલીક મલયાલમ ટીવી ચેનલોનું સંચાલન કરે છે.
મામૂટીએ ટેલીવિઝન પ્રોડક્શન કંપની, મેગાબાઇટ્સની રચના કરી હતી, જેણે કેટલીક ટેલીવિઝન શ્રેણીઓ બનાવી છે અને 1990ના દાયકાના અંત ભાગમાં રજૂ કરેલી જ્વાલયય તેમની પ્રથમ શ્રેણી અને પ્રસ્તુતકર્તા તરીકેનો પ્રથમ પ્રોજેક્ટ હતો. . જ્વાલયયે મલયાલમ ટેલીવિઝનમાં ઇતિહાસ સર્જ્યો હતો. તેમણે મામૂટી ટેક્નોટેઇન્મેન્ટ નામની એક વિતરણ કંપનીની પણ શરૂઆત કરી હતી. તે કંપનીએ તેમની તમિળ ફિલ્મ કર્મેઘામ નું કેરળમાં વિતરણ કર્યું હતું. તેને વિતરણના હકોનો પ્રથમ હિસ્સો મળ્યો હતો.
એમ.ટી. વાસુદેવન નાયર દ્વારા લિખીત અને એમ. આઝાદ દ્વારા દિગ્દર્શીત ફિલ્મ વિલકનુન્દુ સ્વપ્નાગલ મામૂટીની પ્રથમ જાણીતી ફિલ્મ હતી. કે.જી. જ્યોર્જ દ્વારા દિગ્દર્શીત મેલા માં તેમની ભૂમિકા કે જેમાં સર્કસના પ્રદર્શનકારનું પાત્ર ભજવ્યું હતું અને આઇ.વી. સસી દ્વારા દિગ્દર્શીત થ્રીષ્ણા થી તેમણે એક નાયક તરીકે તેઓ લોકોના ધ્યાનમાં આવ્યા.
1982માં, કે.જી. જ્યોર્જ દ્વારા દિગ્દર્શીત સંશોધનાત્મક રોચક યવનિકા માં તેમણે ભજવેલી પોલિસ ઓફિસરની ભૂમિકા એક એવા વલણની શરૂઆત હતી જ્યારે મામૂટીએ ઘણી એક્શન ફિલ્મો અને સંશોનાત્મક રોચક ફિલ્મોમાં કડક પોલિસની ભૂમિક ભજવી હતી.
2000ના દાયકાના પ્રારંભમાં રજૂ થયેલી મામૂટીની વ્યાપારી ફિલ્મોમાં ક્રોનિક બેચેલર અને સેતુરામ ઐયર સીબીઆઇ નો સમાવેશ થાય છે. કાય્ચા માં ઓપરેટર માધવન ની ભૂમિકા માટે મામૂટીએ સ્ટેટ બેસ્ટ એક્ટર એવોર્ડ જીત્યો હતો. પ્રથમ વાર ફિલ્મનું સર્જન કરનાર દિગ્દર્શક અનવર રશીદની રાજામનીક્યમ મલયાલમ સિનેમાની સર્વ સમયની સૌથી સફળ ફિલ્મ ગણાય છે.
2006માં, મામૂટીએ થુરૂપ્પુગુલન માં ભૂમિકા ભજવી જેમાં તેમનું પાત્ર ગુલન બાળકોમાં ખૂબ જાણીતુ બની ગયુ અને આ પાત્રને આધારે કિડ્સ કોમિક્સ દ્વારા 'સુપર ગુલાન' નામના કાર્ટુનની શ્રેણીની શરૂઆત કરવામાં આવી હતી.
કેરળ સરકારના ઇન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજીના ફેલાવા માટેના પ્રોજેક્ટ અક્ષયાઅક્ષ્ય પ્રોજેક્ટના મામૂટી ગુડવિલ એમ્બેસેડર હતા. તેમણે 26મી ફેબ્રુઆરી, 2006ના રોજ વિડીયો નેટવર્ક્ડ પ્રોગ્રામ ખાતે ઔપચારિક રીતે ભૂમિકા હાથમાં લીધી હતી, જે રાજ્યની બધી જ જિલ્લા વડા કચેરીઓ સાથે જોડાયેલો હતો મામૂટી પ્રિન્ટ અને દ્રશ્ય માધ્યમોમાં તથા જાહેરાત ને લગતા તમામ મટિરીયલ માં જાહેરાતમાં આવીને આ કાર્યક્રમના ફેલાવાની જવાબદારી લેશે અને સમાજના દરેક માનવી સુધી અક્ષયાનો સંદેશો પહોંચાડશે. તેમ તેમણે જણાવ્યું:
તેમણે માં થ્રીયાત્રી દ્વારા હિન્દી ફિલ્મોમાં પ્રવેશ કર્યો. આમ છતાં, નાયક તરીકેની તેની પ્રથમ બોલિવુડ ફિલ્મ ધરતીપુત્ર પર કોઇનું ધ્યાન ગયું ન હતું. જબ્બાર પટેલ દ્વારા દિગ્દર્શીત ડો. બાબાસાહેબ આંબેડકર પરની આત્મચરિત્રાત્મક ફિલ્મ સાથે તેમણે રાષ્ટ્રીય કક્ષાએ ઓછાવત્તા અંશે પોતાની ઓળખ ઉભી કરી હતી. મામૂટીની સો જૂઠ એક સચ ફિલ્મ દ્વારા તેમને સારો આવકાર મળ્યો હતો, પરંતુ બોક્સ ઓફિસ પર ફિલ્મ સારી ચાલી ન હતી. મામૂટીની તેલુગુ ફિલ્મ સ્વાતિ કિરનમને પણ ચાહકો અને વિવેચકોનો તરફથી સારો આવકાર મળ્યો હતો.
મામૂટી એ કેન્સર ધરાવતા દર્દીઓના જીવનની ગુણવત્તામાં સુધારો કરવાના હેતુથી રચવામાં આવેલી કેરળ સ્થિત સખાવતી સંસ્થા પેઇન એન્ડ પેલિએટીવ કેર સોસાયટીના પેટ્રન છે. ભારતના કોઝિકોડ ખાતે આવેલા પેઇન એન્ડ પેલિએટીવ કેર સેન્ટરના તેઓ ખૂબ મહત્વના ભાગ બની રહ્યા છે. હજારો લોકો આ સંસ્થા દ્વારા પૂરા પાડવામાં આવતા લાભ મેળવી રહ્યા છે. મામૂટીએ સમગ્ર કેરળના કેન્સરથી પિડાતા દર્દીઓને પેઇન એન્ડ પેલિએટીવ કેર પૂરી પાડવા માટે નવો પ્રોજેક્ટ હાથ ધર્યો છે.
2006માં દૂબઇ ખાતે યોજાયેલા આઇફા પુરસ્કાર સમારંભ દરમિયાન તેમના અવલોકનોએ પત્રકારો અને જનતાને આકર્ષ્યા હતા. . તેમણે દક્ષિણ ભારતીય ફિલ્મોને અવગણવા બદલ આઇફા પુરસ્કારોના આયોજનકર્તાઓને જાહેરમાં વખોડી કાઢ્યા હતા. મામૂટીએ એવું સૂચન કર્યું હતું કે બોલિવુડ ફિલ્મ ઉદ્યોગ દક્ષિણ ભારતીય ફિલ્મ ઉદ્યોગ સામે સ્પર્ધા કરવા માટે ઉભી થઇ છે. તેમણે પહેલા તેને આંતરરાષ્ટ્રીય ગણાવી હતી. તેમણે ટિપ્પણી કરી કે:
મલયાલમ લેખક પૌલ ઝચરિયાહની નવલકથા ભાસ્કરા પટ્ટેલારૂમ એન્ટે જીવિથવુમ પર આધારિત ફિલ્મ વિધેયન માં તેમણે દક્ષિણ કર્ણાટકના વાતાવરણમાં મુખ્ય નોકરની ભૂમિકાનું વર્ણન કર્યું હતું. આ ફિલ્મે આંતરરાષ્ટ્રીય ફિલ્મ ઉત્સવ રોટ્ટેરડેમ ખાતે નેટવર્ક ફોર ધી પ્રમોશન ઓફ ધી એશિયન સિનેમા પુરસ્કાર જીત્યો હતો. આ ઉપરાંત તેને મેનહેઇમ-હિડલબર્ગ આંતરરાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારમાં ઇન્ટરફિલ્મ પુરસ્કાર સાથે ઓનરેબલ મેન્શન મળ્યું હતું.
ઓણમ 2007 દરમિયાન, મામૂટીએ કોટ્ટાયમ જિલ્લામાં કાનજીરાપ્પાલ્લી નજીક પેરાથોડુમાં હજારો કુટુંબોમાં ખાદ્ય ચીજોનું દાન કર્યું હતું, જે ચિકુનગુનિયાથી ગ્રસ્ત થયેલું કેરળનું એક ગામ છે. રાજ્યમાં સૌથી વધારે રોગની અસર અને મોટા ભાગના મોત ની અસર આ ગામમાં થઇ હતી. એક પત્રકાર પરિષદમાં મામૂટીએ આ કરવા પાછળના તેના હેતુઓ વિષે જણાવ્યુ હતું :
મામૂટીએ કે.એસ. સેતુમાધવન દ્વારા દિગ્દર્શીત ફિલ્મ અનુભવંગલ પાલીચકલ માં વર્ષ 1971માં પ્રથમ વાર સિનેમામાં અભિનય કર્યો હતો.
આમ છતાં, તેમની ભૂમિકાની કદર કરવામાં આવી ન હતી. તે સમયે તેઓ મહારાજાસ કોલેજના વિદ્યાર્થી હતા. 1973માં, તેમને કે. નારાયણન દ્વારા દિગ્દર્શીત એક પ્રેમ નાઝિર ફિલ્મ કલાચંદ્રમ માં બીજી ભૂમિકા મળી.
મથિલુકાલ ફિલ્મ લગભગ 40 આંતરરાષ્ટ્રીય ફિલ્મ ઉત્સવોમાં દર્શાવવામાં આવી હતી, જેની શરૂઆત વેનિસથી થઇ હતી. ફિલ્મના દિગ્દર્શક, અદૂર ગોપાલક્રિષ્નને જણાવ્યુ:
આંબેડકરના જીવન પર બનેલી અને જબ્બાર પટેલ દ્વારા દિગ્દર્શીત અંગ્રેજી ભાષાની ફિલ્મ ડો બાબા સાહેબ આંબેડકર માટે મામૂટીએ ત્રીજો શ્રેષ્ઠ અભિનેતા માટેનો રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કાર મળ્યો હતો. આ ફિલ્મ નેશનલ ફિલ્મ ડેવલોપમેન્ટ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા અને સામાજિક ન્યાય મંત્રાલય દ્વારા રજૂ કરવામાં આવી હતી.
16મી ઓક્ટોબર, 2006ના રોજ કેરળસ્થિત સાઉથ ઇન્ડિયન બેન્ક દ્વારા મામૂટીને ગ્લોબલ બ્રાન્ડ એમ્બેસેડર તરીકે નિમવામાં આવ્યો હતો. બેન્કના અધ્યક્ષે જણાવ્યું હતું કે મામૂટીની સમગ્ર ભારતમાં ઉપસેલી સ્વચ્છ અભિનેતા તરીકેની છાપ અને એનઆરઆઇમાં પણ તે લોકપ્રિય હોવાની બાબત ધ્યાનમાં રાખીને આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો.
મામૂટી સખાવતી પ્રોજેક્ટ સ્ટ્રીટ ઇન્ડિયા ચળવળના ગુડવિલ એમ્બેસેડર છે, જે ભીખ માગતા બાળકો અને બાળ મજૂરીને સંપૂર્ણ રીતે દૂર કરવાનો હેતુ ધરાવે છે. તેમણે આ ચળવળની પ્રવૃત્તિઓને ઉત્તેજન આપ્યું હતું, જે અનાથાલયો અને બાળકોની સંભાળ રાખતી સંસ્થાઓ વચ્ચે કડીનું કામ કરે છે.
મામૂટી જીવન જ્યોતિના પ્રચારક છે, જે કોઇ પણ આંખોને લગતા રોગ, હદય રોગ , હાડકા સંબંધિત રોગો, પેટના રોગો, આંખના રોગો અને હિમોફિલીયા રોગો તથા ઇએનટી રોગો જેવા બધા જ પ્રકારના રોગોની સારવાર લેવા ઇચ્છતા લોકોને સેવા આપવાનો હેતુ ધરાવતો સામાજિક કાર્યોનો પ્રોજેક્ટ છે.
મામૂટીએ તમિળમાં કેટલીક ભૂલવાયોગ્ય ફિલ્મોમાં કામ કર્યું છે. પુથાયલ , જૂનીયર-સિનીયર , વિશ્વતુલસી માં ખૂબ અસરકારક કલાકારોને લેવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ બધી ફિલ્મો સામે વ્યાપારી અવરોધો હતા.
તેમની તમિળમાં ડબ થયેલી ઘણી મલયાલમ ફિલ્મોએ કોલિવુડમાં ઇતિહાસ રચ્યા હતો. "ઓરૂ સીબીઆઇ ડાયરી કુરિપ્પુ" ચેન્નાઇ શહેરમાં 200 દિવસ સુધી ચાલી હતી. આ પ્રકારની ફિલ્મોમાં હિટલર ધી ગ્રેટ, કિંગ ધી ગ્રેટ, નારિ, મક્કલ થાલાપથી, માનિક ભાષા, રાયામનિક્કમ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
મામૂટી અને દૂબઇસ્થિત ઉદ્યોગપતિ એમ.એ. યુસુફ અલિ કોચિ ખાતે સૂચિત સ્માર્ટ સિટી પ્રોજેક્ટના આયોજન માટે દૂબઇ ઇન્ટરનેટ સિટી ના અધિકારીઓને મળ્યા હતા. મામૂટીએ ઇન્ડો-એશિયન ન્યૂઝ સર્વિસને આપેલી મુલાકાત: .
કેરળના જાહેર કોમ્પ્યુટર સાક્ષરતા અભીયાન કાર્યક્રમ માં,કે જેને ઘણા પુરસ્કારો મળ્યા હતા, તેણે કાર્યક્રમને લોકપ્રિય બનાવવા માટે બહુભાષી કલાકારોને રોક્યા હતા. હવે તે માઇક્રોસોફ્ટ સાથે મળી કેરળમાં ઇ-લાઇટ-લિટરસી કાર્યક્રમની રજૂઆત કરી રહ્યા છે.
2008માં, મામૂટીની અન્નાન થમ્બી સમગ્ર રાજ્યના 75 કેન્દ્રો પર રજૂ થઇ હતી અને આશરે 61 કેન્દ્રોમાં 50 દિવસ પૂર્ણ કર્યા હતા. આ ફિલ્મ રાજમનીક્યમના વિક્રમોને પાર કરીને મલયાલમમાં સૌથી વધુ સફળ ફિલ્મ તરીકે ઉભરી આવી હતી.
તેમની વ્યાવસાયિક ફિલ્મી કારકિર્દી 1979માં શરૂ થઇ, જ્યારે તેમણે દેવલોકમ માં પ્રથમ મુખ્ય ભૂમિક ભજવી, જેનું દિગ્દર્શન અનુભવી એમ.ટી. વાસુદેવન નાયરે કર્યું હતું. આમ છતાં, આ ફિલ્મ ક્યારેય રજૂ થઇ ન હતી.
મામૂટી તેના પ્રથમ પુસ્તક કાછ્ચાપડુ સાથે લેખક બન્યા , જે ઘણા વર્ષોમાં તેમના દ્વારા વિવિધ પ્રકાશનોમાં લખવામાં આવેલા ટૂંકા નિબંધોનું સંકલન હતું.
મામૂટીની એક્શન કોમેડી ફિલ્મ માયાવી વર્ષ 2007ની સૌથી કમાણી કરનારી ફિલ્મ હતી. શ્યામપ્રસાદની ઓરે કડલ માં તેમણે ડો. નાથનનું પાત્ર ભજવ્યું હતું.
મામૂટી હવે ટેલિવિઝન પર નવી ભૂમિકામાં આવી રહ્યા છે. તેઓ કોમ્પ્યુટર કિબોર્ડ ના માસ્તર ના હોય તેમ ઇન્ટરનેટ બ્રાઉઝ કરવાની ટિપ્સ આપતા જોવા મળ્યા હતા.
મામૂટી જરૂરિયાતમંદ વ્યક્તિને મદદ કરવાના હેતુ ધરાવતા અડધા ડઝનથી વધારે લોકપયોગી પ્રોજેક્ટ્સ સાથે સંકળાયેલા હતા.
ચીચેન ઇત્ઝા ઉત્તરી માયા નીચાણ ક્ષેત્રનું મેસો અમેરિકન કાળગણના ના પૂર્વ સંસ્કારીૢ અંત્ય સંસ્કારી કાળ થી લઈ અંત્યસંસ્કારી કાળના પૂર્વ ભાગ સુધી એક મુખ્ય ક્ષેત્રીય કેંદ્રીય બિંદુ રહ્યું. આ સ્થળ વાસ્તુ કળાની વિપુલતા પ્રદર્શિત કરે છે, જે “મેક્સિકરણ” અને મધ્ય મેક્સિકોમાં જોવા મળતી વાસ્તુ શૈલીઓથી શરુ થઈ ને ઉત્તર મેક્સિકોના નીચાણ ક્ષેત્રની પ્યુક વાસ્તુ શૈલી સુધી વિસ્તરેલી છે. આ ક્ષેત્રમાં મધ્ય મેક્સિકન શૈલિની હાજરીને એક વખત સીધું સ્થળાંતર કે મધ્ય મેક્સિકો પરના વિજયનું પરિણામ માનવામાં આવતી હતી પણ મોટા ભાગના આધુનિક તારણો આ ક્ષેત્રમાં અ-માયા સંસ્કૃતિના અહીં ના અસ્તિત્વને સાંસ્કૃતિક ફેલાવાનું પરિણામ માને છે.
ચીચેન ઈત્ઝાના ખંડેર હવે સમવાયી માલિકીની છે. અને તેના સાર સંભાળની જવાબદારી મેક્સિકોના રાષ્ટ્રીય ઐતિહાસીક અને માનવવંશ શાસ્ત્ર સંસ્થાનની છે. જો કે આ સ્મારકોની નીચેની ભૂમિ નિજી રીતે બર્બાકાનો કુટુંબની છે.
ચીચેન-ઇત્ઝા એક વિશાળ પૂર્વ-કોલંબિયન પુરાતાત્વીક સ્થળ છે જે આજના મેક્સિકોના ઉત્તરી મધ્ય યુકતાન દ્વીપકલ્પ માં આવેલ છે. આ સ્થળ માયા સંસ્કૃતિ દ્વારા બંધાયું છે.
લાલ ચંદ ઉસ્તા જેમણે જયપુર શહેરનું આયોજન કર્યું હતું તે આ મહેલના વાસ્તુવિદ હતાં, તે સમયે આ શહેર ભારતનું સૌથી સુંદર નિયોજિત શહેર ગણાતું. શહેરના અન્ય સ્મરકોની સાથે સુસંગતતા જાળવી રાખવા આને લાલ અને ગુલાબી રેતાળ પથ્થરથી બનાવવામાં આવ્યું હતું, આ મહેલ આ શહેરને ગુલાબી શહેર બનાવવમાં મદદ કરે છે. આના સન્મુખ ભાગે ૯૫૩ ઝીણવટતાથી કોતરેલા ઝરુખા છે આ બાહરનો વૈભવી દેખાવ અંદરના સાવ સામાન્ય માળખાથી એકદમ વિપરીત છે. આની સાંસ્કૃતિક અને સ્થાપત્ય ધરોહર હિંદુ અને ઇસ્લામિક મોગલ શૈલીના સમંવયનું ઉદાહરણ છે; ઝરૂખાની ઉપર ઘુમ્મ્ટ ખાંચો પાડેલા સ્તંભો, કમળ અને ફૂલોની ભાત રજપૂત શૈલી દર્શાવે છે. પથ્થર પરની તારક્શી અને મીના કારી અને કમાન મોગલ શૈલી બતાવે છે .
રાજસ્થાનના કચવાહા વંશ ના આમેરના મહારાજા સવાઈ જય સિંહ, આ મહેલના મૂળ કલ્પના કર્તા હતાં જેમણે ઇ. સ. ૧૭૨૭માં જયપુર શહેર વસાવ્યું. જોકે તેમના પૌત્ર સવાઈ પ્રતાપ સિંહ, સવાઈ માધવસિંહનો પુત્ર, એ મહેલના ના વિસ્તરણમાં ૧૭૯૯માં આ મહેલ બંધાવ્યો. પ્રતાપ સિંહ હિંદુ ભગવાન શ્રી કૃષ્ણના ભક્ત હતાં, આથી તેમણે તેમને સમર્પણ કરતાં મહેલનો અકાર શ્રી કૃષ્ણના મુગટ જેવો બનાવડાવ્યો. જો કે આ વાતનો કોઈ ઐતિહાસિક પુરાવો નથી, પણ કહેવાય છે કે રાજ પરિવારની મહિલાઓ જેમને પડદા પ્રથામાં રખાતી તેઓ શહેરની ગલીઓનું રોજિંદુ જીવન, સરઘસ, તહેવાર આદિની રોનક ઈત્યાદિ જોઈ શકે તે હેતુથી આના ઝરૂખાની પથ્થરની નક્શીદાર જાળીઓ બેસાડવામાં આવી હતી. હવા મહેલે તે પડદા પ્રથાનું કાર્ય અનોખી અદાથી કર્યું. તેની જાહોજલલી અને આરામ તેપણ પડદા પાછળથી.
હવા મહેલ , એ જયપુર શહેર, કે જે પશ્ચિમ ભારતમાં આવેલા રાજસ્થાન રાજ્યનું પાટનગર છે, તેમાં આવેલો એક મહેલ છે. મહારાજા સવાઈ પ્રતાપસિંહે ઇ. સ. ૧૭૯૯માં આ મહેલ બંધાવ્યો હતો અને તેનો આકાર હિંદુ ભગવાન શ્રી કૃષ્ણના મુગટજેવો બનાવવામાં આવ્યો હતો. આ પાંચ માળ ઊંચા મહેલનો બાહ્ય દેખાવ મધપૂડાની રચનાને પણ મળતો આવે છે. તેમાં ઝરૂખા તરીકે ઓળખાતી ૯૫૩ બારીઓ છે, જે સુંદર નક્શીદાર જાળીથી સુશોભિત છે. મહેલની રાણીઓ જે પડદા પ્રથા પાળતી તેઓ કોઈને દેખાયા વગર શહેર અને ગલીઓનું રોજિંદુ જીવન જોઈ શકે એ આ જાળીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય હતો.
આ મહેલની છત પરથી દેખાતું દ્રશ્ય અત્યંત આકર્ષક છે. પૂર્વે આવેલી સેરેદેઓરી બજાર પેરિસની ગલીઓ જેવી લાગે છે.પશ્ચિમથી ઉત્તર તરફ લીલી ખીણ અને આમેરનો કિલ્લો દેખાય છે. પૂર્વનએ દક્ષીણ તરફ થરનું રણની “અનંત રેખા ઊંચાનીચી વરાળ” દેખાય છે. એક ભૂતકાળની શુષ્ક અને વેરાન ભૂમિ, ભૂપૃષ્ઠમાં થતો આ ફેરફાર, જયપુરના મહારાજાના સંગઠિત પ્રયાસોને આભારી છે. આ મહેલને વર્સેલ્સ નો ભાઈબંધ પણ કહે છે. આ સ્મારકની અગાશી પરથી જંતર મંતર અને સીટી પેલેસ પણ જોઈ શકાય છે.
૫૦ વર્ષના લાંબા અંતરાલ પછી ઇ.સ. ૨૦૦૫માં રૂ. ૪૫ લાખના ખર્ચે આ મહેલનો જીર્ણોદ્ધારા અને નવીની કરણનું કર્ય હાથ ધરવામાં આવ્યું. જયપુરની ઐતિહાસિક સ્થાપત્ય ધરોહરના સંકર્ધન માટે નિગમ ક્ષેત્ર પણ આગળ આવી રહ્યું છે. ધ યુનિટ ટ્રસ્ટ ઓફ ઈંડિયાએ હવા મહેલના રખરખાવની જવાબદારી સંભાળી છે.
લાલ અને ગુલાબી રેતીયા પથ્થરનો બનેલો આ મહેલ જયપુર શહેરના હાર્દમાં આવેલ વાણિજ્યિક ક્ષેત્રમાં છે. આ જયપુર સીટી પેલેસનો એક ભાગ છે, તે જનાના સુધી વિસ્તરેલો છે. વહેલી સવારના પહોરમાં સૂર્યના સોનેરી પ્રકાશમાં તે સુંદર દેખાય છે.
હવા મહેલ મહારાજા જય સિંહના શે દુર્વે તરીકે પણ ઓળખાય છે કેમકે આ તેના લાલિત્ય અને આંતરિક ઉંદરતાને કારણે તેમનું માનીતું હતું. આના ઝરુખાની જાળીઓમાંથી વહેતો પવન આંગણાં માંના ફુવારાઓને કારણે ખંડોને વધુ ઠંડક આપે છે.
મહેલના સૌથી ઉપરના બે માળ પર માત્ર ઢાળ દ્વારા જ જઈ શકાય છે. આ મહેલનો રખરખાવ રાજસ્થાન સરકારના પુરાતત્વ વિભાગ દ્વારા કરવામાં આવે છે.
જયપુરનો રાજ પરિવાર આ મહેલને તેમના ઉનાળુ નિવાસ તરીકે પણ વાપરતો કેમકે તેની જાળીદાર રચના ઉનાળામાં જરુરી ઠંડક પુરી પાડતી.
તેમના કાવ્યોમાં રવિન્દ્રસંગીત છલકે છે, જે બંગાળી સંસ્કૃતિનો એક અભિન્ન હિસ્સો છે. ટાગોરના સંગીતને તેમના સાહિત્યથી અલગ કરી શકાય તેમ નથી. તેમના કાવ્યો એ નવલકથા, વાર્તાઓ અને નાટકોના ભાગ સમાન છે અને તે તેમના ગીત બની ગયા છે. પ્રાથમિક રીતે તેના પર હિંદુસ્તાની સંગીતની ઠુમરી નો પ્રભાવ છે. તેમાં માનવીની તમામ સંવેદનાઓનો સમન્વય થાય છે. તેમાં મરશિયા જેવી ભક્તિભાવથી ભરેલી રચનાઓથી લઇને ઉત્તેજના જગાવતી રચનાઓ પણ સામેલ છે. તેમાં શાસ્ત્રીય રાગના વિવિધ રંગોનો સમન્વય છે.
ઘણી વખત તેમના કાવ્યોમાં અમુર રાગની મધુરતા જોવા મળે છે અને તેમણે પોતાની કૃતિઓમાં વિવિધ રાગના તત્વોને પણ આવરી લીધા છે. બંગાળી પ્રજા માટે તેની ભાવનાસભર શકિત અને સુંદરતાના સંયોજનથી સર્જાતું આકર્ષણ ટાગોરની કવિતાઓ કરતા પણ વધારે હતું અને મોડર્ન રિવ્યૂ માં જણાવાયા પ્રમાણે, બંગાળમાં એવું એક પણ સુસભ્ય ઘર નથી જ્યાં રવિન્દ્રનાથના ગીતો ન ગવાતા હોય અથવા ગીત ગાવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો ન હોય. ગામડાંના અભણ લોકો પણ ટાગોરના ગીતો ગાય છે. ઓબ્જર્વર સામાયિકના આર્થર સ્ટ્રેન્ગવેજે મ્યુઝિક ઓફ હિંદુસ્તાનમાં રવિન્દ્ર સંગીત વિશે બીનબંગાળીઓને માહિતગાર કરાવ્યા હતા અને તેને વ્યકિતત્વનું વાહન ગણાવતા કહ્યું હતું કે તે સંગીતની તમામ પદ્ધતિઓથી આગળ છે અને તેમાં ધ્વનિની મધુરતા બધાને દંગ કરી દે છે. તેમાં બાંગ્લાદેશના રાષ્ટ્રગીત આમાર સોનાર બાંગ્લા અને ભારતના રાષ્ટ્રગીત જન ગણ મન નો સમાવેશ થાય છે. બે દેશના રાષ્ટ્રગીત લખવાની સિદ્ધિ ટાગોરના નામે છે. રવિન્દ્ર સંગીત એ ઘણા સંગીતકારોની સ્ટાઇલ પર પ્રભાવ પાડ્યો છે, જેમાં મહાન સિતારવાદક વિલાયત ખાન અને સરોદવાદક બુદ્ધદેવ દાસગુપ્તા તથા અમજદ અલી ખાન સામેલ છે.
ટાગોરે આઠ નવલકથા અને ચાર ટૂંકી નવલકથા લખી હતી તેમાં ચતુર્રંગ , શેશેર કોબિતા , ચાર ઓઢય અને નૌકાદુબી નો સમાવેશ થાય છે.ઘરે બાહિરે માં જમીનદાર કથાનાયક નિખિલની દૃષ્ટિથી સ્વદેશી ચળવળમાં વધી રહેલા ભારતીય રાષ્ટ્રવાદ, ત્રાસવાદ અને ધાર્મિક ઉગ્રતાની ટીકા કરવામાં આવે છે. ટાગોરના વિરોધાભાસી વિચારોનો સંઘર્ષ તેમાં જોવા મળે છે અને તેના માટે 1914માં પ્રવર્તમાન વ્યગ્રતાનું નિરુપણ થાય છે.નવલકથાના અંતે હિંદુ અને મુસલમાનો વચ્ચે કોમી હિંસા ફાટી નીકળે છે અને નિખીલ ઘવાય છે તેવી જ રીતે ગોરા માં ભારતીય ઓળખને લગતો વિવાદાસ્પદ મુદ્દો ઉઠાવવામાં આવે છે.ઘરે બાહિરે માં સ્વ ઓળખ , અંગત સ્વતંત્રતા અને ધર્મને લગતા મુદ્દાને પરિવાર તેમ જ પ્રણય ત્રિકોણના સંદર્ભમાં રજૂ કરવામાં આવ્યો છે. જોગાજોગ માં મુખ્ય નાયિકા કુમુદીનીની પરિસ્થિતનો ચિતાર અપાયો છે. કુમુદીની શિવ સતી{/5{/0}}ના સિદ્ધાંતથી બંધાયેલી છે જે દક્ષાયણીનુ દ્રષ્ટાંત છે. તેના સુધારાવાદી અને કરૂણાસભર મોટા ભાઈની સતત કથળી રહેલી હાલત પ્રત્યે તેને દયાભાવ જાગે છે જ્યારે બીજી તરફ તેનો શોષણવાદી, અને પુરુષના અધિપત્યમાં માનતો લંપટ પતિ છે.
તેમાં ટાગોરનો મહિલા તરફી ઝુકાવ જોવા મળે છે. જેમાં પથોસ નો ઉપયોગ કરીને તેમણે બંગાળી મહિલાની દુર્દશા તથા ગર્ભાવસ્થા, ફરજ અને પરિવારના સન્માન ખાતર તેણે આપવા પડતા ભોગનું ચિત્રણ રજૂ કરાયું છે. તેમાં તેમણે બંગાળના જમીનદાર સમૃદ્ધ વર્ગના પતનની કહાની રજૂ કરી છે.
અન્ય કૃતિઓ ઉદ્ધારને લગતી છે. શેશેર કોબિતા (જેને લાસ્ટ પોએમ અને ફેરવેલ સોંગ તરીકે બે વખત અનુવાદીત કરવામાં આવી છે) તેમની સૌથી વધુ પ્રવાહી શૈલીમાં લખવામાં આવેલી નવલકથા છે.તેમાં મુખ્ય નાયક એક કવિ છે અને તેના દ્વારા લખાયેલા કાવ્યો તથા કાવ્યાત્મક ફકરાઓ સામેલ કરાયા છે. તેમાં માર્મિક કટાક્ષ, પોસ્ટ મોડર્નિઝમ, સ્ટોક કેરેક્ટર્સ ના તત્વો સામેલ છે જે વૃદ્ધ, જૂનવાણી અને વિખ્યાત કવિની પ્રતિષ્ઠા પર પ્રહાર કરે છે અને અકસ્માતે આ કવિનું નામ રવિન્દ્રનાથ ટાગોર છે.ટાગોરની તમામ કૃતિઓમાં આ નવલકથાને સૌથી ઓછી વખાણવામાં આવી છે, છતાં સત્યજિત રે જેવા ડિરેક્ટરો અને અન્ય લોકો દ્વારા તેના આધારિત ફિલ્મ બનાવીને નવેસરથી ધ્યાન આપવામાં આવ્યું છે. ચોકેર બાલી અને ઘરે બાહિરે તેના ઉદાહરણ છે. . તેના સાઉન્ડટ્રેકમાં ઘણી વખત રવિન્દ્ર સંગીત નો ઉપયોગ કરાય છે.ટાગોરે ઘણા નોન-ફિક્શન પુસ્તકો પણ લખ્યા હતા. તેમાં ભારતીય ઇતિહાસથી લઇને ભાષા સુધીના વિષયો આવરી લેવાયા હતા.આત્મકથાનકને લગતા કામ ઉપરાંત તેમના પ્રવાસ વર્ણનો, નિબંધો અને પ્રવચનોને કેટલાક ભાગમાં સંકલિત કરવામાં આવ્યા છે જેમાં યુરોપ જાતિર પત્રો , અને મનુષેર ધર્મો સામેલ છે
તેમની અન્ય કૃતિઓમાં કાવ્યાત્મક પ્રવાહ અને લાગણીસભર તાલના સમન્વયથી જે મુખ્ય વિચારની રચના થઇ હતી તે અગાઉના બંગાળી નાટકોથી સાવ અલગ હતી.ટાગોરના શબ્દોમાં કહીએ તો તેમની કૃતિઓ કોઇ કાર્ય પર નહીં, પરંતુ લાગણી પર આધારિત હતી,890માં તેમણે વિસર્જન લખ્યું હતુંજે તેમનું સૌથી શ્રેષ્ઠ નાટક ગણવામાં આવે છે. બંગાળી ભાષાના અસલ લખાણમાં પરસ્પર ગુંથાયેલા પેટા પ્લોટ અને લાંબા એકપાત્રી ભાષણ સામેલ હતા.તેમાં ડાક ઘર પણ સામેલ છે.ટાગોરની અન્ય એક જાણીતી કૃતિ ચંડાલિકા છે જે પ્રાચીન બૌદ્ધ કથા પર આધારિત હતી જેમાં ગૌતમ બુદ્ધના શિષ્ટ આનંદ એક આદિવાસી કન્યા પાસેથી પાણી માંગે છે. ત્યાર બાદ તેમના સૌથી પ્રસિદ્ધ નાટકમા રક્તકારવી સામેલ છે જેમાં એક શોષણવાદી રાજાની વાત છે જે તેની પ્રજાનું શોષણ કરીને સમૃદ્ધ બને છે.વાર્તાની નાયિકા નંદીની અંતે સામાન્ય લોકોની સહાય લઇને શોષણની આ વ્યવસ્થા સામે બંડ પોકારે છે. ટાગોરના અન્ય નાટકોમાં ચિત્રાંગદા રાજા અને માયેર ખેલા નોંધપાત્ર છે.ટાગોરના નાટકો પર આધારિત અને નૃત્યલક્ષી નાટકોને સામાન્ય રીતે રવિન્દ્ર નૃત્ય નાટ્ય તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
વકીલ, બનવા માટે તેમણે ૧૮૭૮માં ઈંગ્લેનડનાં બ્રાઈટનની પબ્લિક સ્કૂલમાં પ્રવેશ લીધો. તેમણે યુનિવર્સિટી કોલેજ લંડનમાં કાયદાનો અભ્યાસ કર્યો પરંતુ ડીગ્રી લીધા વગર તેઓ ૧૮૮૦માં બંગાળ પરત ફર્યા. ૯ ડિસેમ્બર ૧૮૮૩માં તેમના લગ્ન મૃણાલિની દેવી સાથે થયા જેમનાથી તેમને પાંચ સંતાનો થયા. તેમાંથી બે પુખ્ત થાય તે પહેલા જ મૃત્યુ પામ્યા. 1890માં તેમની પરિવારની મિલકત એવા શિલાએદહ પહોંચ્યા, જે હાલમાં બાંગલાદેશમાં છે. તેમની સાથે તેમના પત્નિ અને બાળકો પણ ૧૮૯૮માં જોડાયા હતા. "જમીનદારબાબુ"તરીકે જાણીતા ટાગોર તેમની વિશાળ જગ્યામાં ફેલાયેલી એસ્ટેટની મુલાકાત લેતા હતા તેઓ પોતાના વૈભવશાળી નિવાસ્થાન પદમ માં પણ રહેતા ન હતા. તેઓ ભાડૂં ઉઘરાવવા માટે ફરતા અને ગ્રામવાસીઓને આશીર્વાદ આપતા. જેના બદલામાં ગામલોકો ભોજન સમારંભ રાખતા આ વર્ષો ટાગોરની સાધના નો વર્ષો છે. .આ સમય દરમિયાન તેમની ત્રણ ભાગમાં લખાયેલી વાર્તાની અડધી વાર્તાઓ અંહી લખાઈ તેમજ 84 જેટલી ગાલપાગુચ્ચા વાર્તાઓ અહીં લખાઈ આ વાર્તાઓમાં બંગાળની જીવનશૈલી અને તેમાં પણ ગ્રામ્ય જીવનનું સુંદર નિરુપણ હતું.
ટાગોરના ગોલ્પોગુચચ્છો બંગાળી સાહિત્યમાં અત્યંત લોકપ્રિય રચનાઓ છે,જેણે ઘણી સફળ ફિલ્મો અને થિયેટર નાટકોમાં વિષયવસ્તુ પૂરા પાડ્યા છે. સત્યજીત રેની ફિલ્મ ચારૂલતા ટાગોરની વિવાદિત નવલિકા નાસ્તાનિર્હ પર આધારિત હતી. અતિથિ ,માં એક યુવાન બ્રાહ્મણ યુવક તારાપદા ગામના જમીનદાર સાથે નૌકાવિહારનો આનંદ માણે છે. યુવાન કહે છે કે તે માત્ર ફરવાના ઉદ્દેશથી ઘરેથી ભાગી ગયો છે. દયા આવતા જમીનદાર તેને દત્તક લે છે અને અંતે જમીનદારની પોતાની દીકરી સાથે તેના લગ્ન ગોઠવે છે.પરંતુ લગ્નની એક રાત પહેલા તરપદા ફરીથી ભાગી જાય છે. સ્ત્રીર પત્ર એ બંગાળના સાહિત્યમાં મહિલાઓ સ્થિતિ દર્શાવતી મુક્ત વાર્તા છે. નાયિકા મૃણાલ, જે ખાસ પ્રકારના પુરુષપ્રધાન બંગાળી મધ્યમ વર્ગીય વ્યક્તિની પત્ની છે, તે મુસાફરી કરતી વખતે પત્ર લખે છે. .તેના જીવનની કરૂણતા અને સંઘર્ષના અંતે તે એવું જાહેર કરે છે કે તે અમીયો બચબો ના નિવેદન સાથે તે હવે પોતાના પતિને ઘરે પરત ફશે નહીં. ઈઆઈ બાચલુમ .
1878 થી 1932 દરમિયાન તેમણે પાંચ ખંડોના 13 દેશોની મુલાકાત લીધી; તેમના ઘણા પ્રવાસ બિનભારતીયોને તેમના સાહિત્યથી પરિચત કરાવવા અને તેમના રાજકીય વિચારો પ્રસરાવવા માટે હતા. 1912માં તેઓ પોતાના ભાષાંતર થયેલા પૂસ્તકો ઈંગ્લેન્ડ લઈ ગયા, જ્યાં તેઓ ગાંધીજીના અંતેવાસી ચાર્લ્સ એફ. એન્ડ્રૂઝથી પ્રભાવિત થયા, એન્ગલો-આઈરીસ કવિ વિલિયમ બટલર યેટ્સ, એઝરા પાઉન્ડ, રોબર્ટ બ્રિજિસ, અર્નેસ્ટ રીહમ્સ, થોમસ સ્ટર્જ મુરે , અને અન્યોને મળ્યા. યાટ્સે તેમના પૂસ્તક ગીતાંજલીના અંગ્રેજી અનુવાદ માટે પ્રસ્તાવના લખી આપી હતી. આ બાદ ટાગોરની સાથે એન્ડુઝ શાંતિનિકેતનમાં રહેવા આવ્યા હતા. 10 નવેમ્બર 1912માં ટાગોરે યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ અને યુનાઈટેડ કિંગ્ડમની યાત્રા કરી બટરટોન, સ્ટેનફોર્ડશાયરમાં એન્ડ્રુઝના મિત્રો સાથે રહ્યા 3 મે 1916 થી એપ્રિલ 1917 સુધી ટાગોર જાપાન અને અમેરિકામાં પ્રવચન આપવા ગયા. જે દરમિયાન તેમણે જાપાન અને અમેરિકાના રાષ્ટ્રવાદની ટીકા કરી.તેમણે "ભારતમાં રાષ્ટ્રવાદ"નામનો નિંબધ પણ લખ્યો. જેની કેટલાકે ટીકા કરી તો કેટલાકે પ્રશંસા કરી. .
ટાગોરના "સાધના" સમયગાળામાં, 1891થી 1895નો સમાવેશ થાય છે, જેને ટાગોરના અનેક મેગેઝીનોમાંથી એકનું નામ અપાયું છે.આ ગાળો ટાગોરનો અત્યંત ફળદ્રુપ ગાળો હતો, જેમાં અર્ધા જેટલી વાર્તાઓ વણવામાં આવી હતી અને તેમાં ત્રણ વોલ્યુમો ગાલપગુચચ્છા માં સમાવેશ થતો હતો, જે તેની જાતે જ 84 વાર્તાઓનો સંગ્રહ છે.આ પ્રકારની વાર્તાઓ સામાન્ય રીતે આધુનિક અને ફેશનેબલ ખ્યાલો અને રસપ્રદ માનસિક કોયડાઓ જેવી ટાગોરની આસપાસની પરિસ્થિતિનું પ્રતિબિબ પાડે છે. ટાગોર ખાસ રીતે તેમની પ્રારંભિક વાર્તાઓ સાથે સજીવતાની પુષ્કળતા અને સ્વયંસ્ફુર્ણા સાથે જોડાયેલા છે; આ તમામ પાત્રો ટાગોરની પારિવારિક જમીનની સાચવણી સાથે અન્યો ઉપરાંત પાટીસર, શાજદપુર અને શિલાઈદા સહિતના સામાન્ય ગામડાઓમાં ટાગોરના જીવન સાથે ગાઠ રીતે સંકળાયેલા હતા. ત્યાં તેમણે ભારતના ગરીબ અને સામાન્ય લોકોની જિંદગીનું ધ્યાન રાખ્યું હતું; તેથી ટાગોરે બની શકે તેટલી ઊંડાઇ અને લાગણી સાથે તેમની જિંદગીઓ તપાસી હતી.
બાદમા, 130માં બંગાળી સાહિત્યમાં આવેલા આધુનિકતાવાદ અને વાસ્તવિકતાવાદ પ્રત્યે કડક પ્રતિભાવ આપ્યો હતો. ઉદાહરણ તરીકે આફ્રિકા અને કામલિયા નો સમાવેશ થાય છે. જે બાદમાં ભારે પ્રખ્યાત થઈ હતી. તોએ પ્રસંગોપાત સાધુ ભાષા ; નો પોતાની કવિતામાં ઉપયોગ કરતા. બાદમાં તેમણે ચાલોટી ભાષા નો ઉપયોગ કરવા લાગ્યા હતા. તેમની અન્ય નોંધપાત્ર રચનાઓ માનસી , સાનાર તારી , બાલાકા , અને પૂરોબી નો સમાવેશ થાય છે. સોનાર તોરી તેમની જાણીતી કવિતા હતી.—જેમા જીવનની ક્ષણભંગૂર સ્વભાવ અને સિદ્ધીઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. જેનું સમાન નામ છે. તેનો અંત એક જોરદાર વાક્યથી આવે છે. "શુન્નો નોદિર તારી રોહીનુ પોરી / જહા છિલ્લો લોઈ ગીલો શોનાર તોરી" — "મેં જે મેળવ્યું હતું તે તમામ ગોલ્ડન બોટમાં લાયું હતું. —માત્ર હું જ પાછળ રહી ગયો હતો.". આંતરરાષ્ટ્રીય રીતે, ગીતાજંલિ ટાગોરનો સૌથી જાણીતો સંગ્રહ છે. જેને કારણે તેમને નોબેલ પારિતોષિક મળ્યુ.
ટાગોરની કવિતાઓમાં વિવિધતા જોવા મળતી હતી તેમાં 15મી અને 16મી સદીના કવીઓને સમકક્ષ ક્લાસિકલ શિષ્ટાચારથી માંડીને હાસ્ય અને સ્વપ્નશિલ જોવા મળતું હતું.ટાગોર પર ઉપનિષદ લખનાર વ્યાસ સહિતના ઋષિઓ , ભક્ત, સુફિ, ગૂઢવાદ, કબીર અને રામપ્રસાદ સેનરામપ્રસાદનો પ્રભાવ જોવા મળતો હતો. ગ્રામીણ બંગાળના લોક સંગીત, કે જેમાં ખાસ કરીને બાર્ડ લોક ગાયકો દ્વારા ગવાતા બલ્લાડ, સાથેના સંપર્ક બાદ તેમની કવીતા વધુ અનોખી અને પરિપકવ બની હતી.