polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
મૂલ્યવાન રૅકૉર્જોની સફળ રિકવરી માટેની તક વધારવા, સુસ્થાપિત અને સમગ્રરૂપે ચકાસાયેલી યોજના વિકસાવવી જ રહી. આ યોજના વધુ પડતી જટીલ ન હોવી જોઈએ, ઊલટાનું પ્રતિભાવ અને રિકવરીમાં સહાય થાય તે માટે તેમાં સરળતા પર ભાર મુકાવો ઘટે. સરળતાના એક ઉદાહરણ તરીકે, કર્મચારીઓએ પ્રતિભાવ અને રિકવરીના તબક્કામાં તેઓ સામાન્ય સ્થિતિમાં કરતાં હતા તેવાં સમાન કામો કરવા જોઈએ. તેમાં જોખમ-ઘટાડવા માટેની વ્યૂહનીતિઓને, જેમ કે સંસ્થામાં છંટકાવયંત્ર પણ બેસાડવાને, પણ સ્થાન અપાવું જોઈએ. આ મુશ્કેલ કાર્ય માટે અનુભવી અધ્યક્ષના નેતૃત્વમાં સુઆયોજિત કમિટિનો સહકાર આવશ્યક છે. વ્યાવસાયિક સંસ્થાઓ જોખમને લઘુત્તમ રાખવા અને રિકવરીને મહત્તમ રાખવા માટે વપરાશમાં હોય તેવાં સાધનો અને સ્રોતો અંગે વ્યક્તિઓને અદ્યતન રાખવા માટે વાર્ષિક સંમેલનોમાં વિશેષ સત્રો રાખે છે અને નિયમિત કાર્યશાળાઓનું આયોજન કરે છે.
ધરતીકંપ સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં વ્યક્તિગત માળખાકીય જોખમ-ઘટાડાનાં પગલાંઓમાં તત્ક્ષણ મિલકતને મળતો કુદરતી ગેસ પુરવઠો બંધ કરી દે તેવો ધરતીકંપ વાલ્વ નંખાવવો, મિલકતની સંરચનામાં ધરતીકંપ અનુકૂળ ફેરફારો કરાવવા અને ઘરની ધરતીકંપ સંબંધી સુરક્ષાને વધારવા મકાનની અંદરની વસ્તુઓને સુરક્ષિત રાખે છે. બીજા વિકલ્પમાં ફર્નિચર, ફ્રીજ, વોટર હીટર અને તૂટી શકે તેવી વસ્તુઓને દીવાલોના આધાર પર જડવાનો, અને સ્પિંગ તાળાવાળા કૅબિનેટનો સમાવેશ થઈ શકે. પૂર સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં મોટા ભાગના દક્ષિણી એશિયા વિસ્તારની જેમ, ઘરોને વાંસ/થાંભલાઓ પર બાંધી શકાય. લાંબા સમય સુધી અંધારપટ માટે સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં જનરેટર નંખાવવું એ શ્રેષ્ઠ માળખાકીય જોખમ-ઘટાડાના પગલાનું ઉદાહરણ બની શકે. તોફાન ભોંયરાઓનું બાંધકામ અને ફોલઆઉટ આશ્રયસ્થાનો એ વ્યક્તિગત જોખમ-ઘટાડાનાં પગલાંઓનું ઉદાહરણ છે.
વ્યાવસાયિક સંસ્થાઓ અને સાંસ્કૃતિક વારસાની સંસ્થાઓના સંયુક્ત પ્રયાસોના પરિણામે આપત્તિની પૂર્વતૈયારી માટે અને રિકવરીના આયોજનો માટે વ્યાવસાયિકોને સહાયરૂપ થઈ શકે તેવા બહુવિધ સાધનો વિકસ્યાં છે. અનેક કિસ્સાઓમાં, બહારના વપરાશકર્તાઓને આ સાધનો ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવે છે. મોજૂદ સંગઠનોએ બનાવેલી યોજના ટેમ્પલેટો પણ વેબસાઈટો પર ઘણી વખત ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવે છે, જે આપત્તિ માટે સજ્જતા યોજના ઘડતી અથવા તેમની મોજૂદ યોજનાને અદ્યતન કરવા ઇચ્છુક કોઈ પણ કમિટિ અથવા જૂથને ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે. અલબત્ત દરેક સંગઠને તેમની ચોક્કસ જરૂરિયાતો સંતોષે તેવી યોજના અને સાધનો રચવા પડશે, પણ આવાં સાધનોનાં કેટલાંક ઉદાહરણો આયોજનની પ્રક્રિયામાં શરૂઆત માટે ઉપયોગી નીવડી શકે. આનો સમાવેશ એક્સટર્નલ લિન્ક્સ વિભાગમાં કરવામાં આવ્યો છે.
તાજેતરનાં વર્ષોમાં કટોકટી વ્યવસ્થાપનની નિરંતરતાની લાક્ષણિકતા એ નવા ખ્યાલ, ઇમર્જન્સી મૅનેજમેન્ટ ઇન્ફર્મેશન સિસ્ટમ્સ માં પરિણમી છે. કટોકટી વ્યવસ્થાપન સાથે હિતસંબંધ ધરાવનારા વચ્ચે નિરંતરતા અને આંતરકામગીરી માટે, ઈએમઆઈએસ સરકારના તમામ સ્તરે અને બિન-સરકારી સામેલગીરી સહિત કટોકટી આયોજનોને સંકલિત કરતું માળખું પૂરું પાડીને તથા કટોકટીઓના તમામ ચાર તબક્કાઓ માટે તમામ સંબંધિત સ્રોતો નો ઉપયોગ કરીને કટોકટી વ્યવસ્થાપન પ્રક્રિયાને ટેકો આપે છે. આરોગ્યસંભાળના ક્ષેત્રમાં, હૉસ્પિટલો એચઆઈસીએસ નો ઉપયોગ કરે છે જે તેમને દરેક વિભાગ માટે નિયત જવાબદારીઓ સાથે સ્પષ્ટ રીતે વ્યાખ્યાયિત આદેશોની શૃંખલામાં માળખું અને સંગઠન પૂરું પાડે છે.
2009માં, યુએસ એજન્સી ફોર ઇન્ટરનેશનલ ડેવલપમેન્ટે આપત્તિઓ થકી આહત પામતી વસતિનો અંદાજ કાઢતું એક વેબ-આધારિત સાધન બનાવ્યું. પોપ્યુલેશન એક્સપ્લોરર કહેવાતું આ સાધન, ઑક રિજ નેશનલ લેબોરેટરીએ વિકસાવેલી લેન્ડસ્કેન વસતિ માહિતીનો, વિશ્વના તમામ દેશો માટે 1 કિ.મી.2ની ગીચતાએ વસતિને વિતરિત કરવા માટે ઉપયોગ કરે છે. યુસેઇડ ના ફ્યુઝ નેટ પ્રોજેક્ટમાં આહાર અસલામતીથી પીડાતા અને અથવા તેના માટે સંવેદનશીલ વસતિનો અંદાજ કાઢવા માટે તેનો ઉપોયગ થયો હતો; કટોકટી વિશ્લેષણ અને પ્રતિભાવ પગલાંઓની શ્રેણીમાં પોપ્યુલેશન એક્સપ્લોરરના ઉપયોગ વ્યાપક બની રહ્યો છે, જેમાં મધ્ય અમેરિકામાં પૂર દ્વારા આહત થયેલી વસતિનો અંદાજ મેળવવા અને 2009માં પ્રશાંત મહાસાગર ત્સુનામીની ઘટનામાં તેનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.
મોનિટરિંગ ઍન્ડ ઇન્ફર્મેશન સેન્ટર એ મિકેનિઝમનું હાર્દરૂપ છે. તે યુરોપિયન કમિશનના ડાયરેક્ટરેટ-જનરલ ફોર હ્યુમાનિટેરિયન એડ એન્ડ સિવિલ પ્રોટેક્શનનો ભાગ છે અને દિવસના 24 કલાક ઉપલબ્ધ છે. તે દેશોને એક પ્લેટફોર્મ પર, એક-જ-જગ્યાએથી તમામ સહભાગી રાજ્યોમાંના ઉપલબ્ધ નાગરિક સંરક્ષણ સાધન-ઉપાયને સુલભ બનાવે છે. મોટી આપત્તિથી અસરગ્રસ્ત થયેલો કોઈ પણ દેશ, પછી તે યુનિયનની અંદરનો હોય કે બહારનો, તે એમઆઈસી થકી સહાય માટે અપીલ કરી શકે છે. તે સહભાગી રાજ્યો, અસરગ્રસ્ત દેશ અને રવાના થયેલા ક્ષેત્ર નિષ્ણાતો વચ્ચે મુખ્યાલય સ્તરે કમ્યુનિકેશન હબ તરીકે કામ કરે છે. તે ચાલી રહેલી કટોકટીની ખરેખરી સ્થિતિ વિશે ઉપયોગી અને અદ્યતન માહિતી પણ પૂરી પાડે છે.
કોઈ આપત્તિને પ્રતિભાવ આપવામાં શિસ્ત અને સુવ્યવસ્થિત સંકલન એમ બંનેની જરૂર હોય છે. તેની સાથે યોગ્ય વાહન પર સવાર થઈ સ્થળ પર પહોંચવાની અને જેમ આગળ વધતા જાય તેમ પ્રથમ પ્રતિભાવ આપનારાઓ સૂચવે છે તેમ કોઈ આગેવાનની આવશ્યકતા અને પોતાની ટીમને એક શિસ્તબદ્ધ, ફરી ફરી કહેવાયેલા પ્રતિભાવ આયોજનો બનાવવા અને તેને અમલમાં મૂકી શકે તેવી ત્વરાથી પ્રયાસોનું સંયોજન અને પ્રબંધન કરવા ઊંચી કાર્યક્ષમ નેતૃત્વ ટીમ બનાવવી રહે છે. આના કારણે ટીમ સંદિગ્ધપણે સાચા હોય તેવા સંયોજિત, શિસ્તબદ્ધ પ્રતિભાવો સાથે આગળ વધવા અને આગળ વધતાં મળતી નવી માહિતી તેમ જ બદલાતી પરિસ્થિતિઓ અનુસાર અનુકૂલન કરવા સક્ષમ બનાવે છે.
નાગરિક સંરક્ષણ (યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં શીત યુદ્ધ દરમ્યાન વપરાતું હતું, જેના કેન્દ્રમાં અણુ હુમલાથી સંરક્ષણ છે)
આયોજનના તબક્કામાંના કટોકટી પ્રબંધકો લવચીક, અને જોખમોને અને તેમના પોતપોતાના વિસ્તારોની નાજુક બાજુઓને કાળજીપૂર્વક ઓળખતાં તથા સહાયના બિનપરંપરાગત, અને વિશિષ્ટ સાધનો ઉપયોગમાં લેવા જેવી તમામ બાબતોને આવરનારા હોવા જોઈએ. વિસ્તાર મુજબ – મ્યુનિસિપલ કે ખાનગી ક્ષેત્રની કટોકટી સેવાઓ ઝડપથી ક્ષીણ થઈ શકે અને અત્યંત ખર્ચાળ સાબિત થઈ શકે. ઇચ્છિત સ્રોતો આપતાં બિન સરકારી સંગઠનોને આયોજનના શરૂઆતના તબક્કામાં જ ઓળખી લેવા ઘટે અને પદ્ધતિસર રીતે તેમનો ઉપયોગ થવો ઘટે, જેમ કે વિસ્થાપિત ઘરમાલિકોને સ્થાનિક શાળા જિલ્લા બસો થકી પરિવહન પૂરું પાડવું, પૂર પીડિતોને સ્થળ પરથી ખસેડવાની કામગીરી અગ્નિશમન વિભાગ અને બચાવ દળો વચ્ચેની પારસ્પરિક સહાય સમજણથી થાય.
કટોકટીઓને પ્રતિભાવ આપવામાં રાષ્ટ્રીય રેડ ક્રોસ/રેડ ક્રેસેન્ટ સોસાયટીઓ ઘણી વાર મધ્યવર્તી ભૂમિકાઓ ભજવે છે. વધુમાં, જો રાષ્ટ્રીય રેડ ક્રોસ અથવા રેડ ક્રેસેન્ટ સોસાયટી દ્વારા વિનંતી કરવામાં આવી હોય તો ઇન્ટરનેશનલ ફેડરેશન ઑફ રેડ ક્રોસ અને રેડ ક્રેસેન્ટ સોસાયટીઝ અસરગ્રસ્ત દેશમાં મૂલ્યાંકન ટીમો (ઉ.દા. ફિલ્ડ અસેસમેન્ટ ઍન્ડ કોઓર્ડિનેશન ટીમ- – ક્ષેત્રીય મૂલ્યાંકન અને સંયોજન ટીમ) ઉતારે છે. જરૂરિયાતોનો અંદાજો મેળવ્યા પછી અસરગ્રસ્ત દેશ અથવા વિસ્તારમાં ઇમર્જન્સી રિસપોન્સ યુનિટ્સ કામે લગાડવામાં આવી શકે. તેઓ કટોકટી વ્યવસ્થાપનના ઢાંચામાં પ્રતિભાવ ઘટકમાં નિષ્ણાત હોય છે.
સમગ્ર કટોકટી જીવન-ચક્રમાં કટોકટી પ્રબંધકોને ટેકો આપે તેવી વિવિધ વ્યાપક વિદ્યાશાખાઓમાં તેમને તાલીમ આપવામાં આવે છે. વ્યાવસાયિક કટોકટી પ્રબંધકો સરકાર અને સમુદાય સજ્જતા પર, અથવા ખાનગી બિઝનેસ સજ્જતા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી શકે છે. સ્થાનિક, રાજ્ય સ્તરના, સમવાયી અને ખાનગી સંગઠનો દ્વારા તાલીમ પૂરી પાડવામાં આવે છે અને તે જાહેર માહિતી અને પ્રસાર-માધ્યમો સાથેના સંબંધોથી લઈને ઉચ્ચ સ્તરીય બનાવ આદેશ અને આતંકવાદી બૉમ્બમારાના સ્થળનો અભ્યાસ કરવો અથવા કટોકટી દૃશ્યને નિયંત્રિત કરવું જેવી કાર્યરીતિ કુશળતાઓ સુધીની તાલીમ આપે છે.
અંગત ધોરણે, પ્રતિભાવ કાં તો એ જ સ્થળે આશ્રય લેવાનો અથવા તો સ્થળ ખાલી કરી જવાનો હોઈ શકે. એ-જ-સ્થળે-આશ્રય લેવાના કિસ્સામાં, પરિવારે બહારથી કોઈ સહાય વિના ઘણા દિવસો સુધી તેમના ઘરમાં જ પોતાની કાળજી રાખવાની તૈયારી રાખવી પડશે. સ્થળ-ખાલી કરવાના કિસ્સામાં, પરિવાર પોતે ઉપાડી શકે એટલો મહત્તમ પુરવઠો લઈને, બની શકે તો આશ્રય માટે એકાદ તંબુ સાથે લઈને, એ વિસ્તારને ઓટોમોબાઈલ કે પરિવહનના કોઈ અન્ય સાધન દ્વારા છોડી જાય છે. જો કોઈ યાંત્રિક પરિવહનના સાધન ઉપલબ્ધ ન હોય તો, પગે ચાલીને સ્થળથી દૂર જવાના કિસ્સામાં આદર્શ રીતે ત્રણ દિવસનો પુરવઠો અને વરસાદ-ચુસ્ત બિસ્ત્રો, તાડપત્રી અને કામળાઓનો વીંટો સાથે લેવાં એ લઘુત્તમ ગણાય.
જોખમ-ઘટાડવાનું પૂર્વચિહ્ન એ જોખમોને ઓળખવા તે છે. શારીરિક જોખમ મૂલ્યાંકન એ જોખમોને ઓળખવા અને તેમના મૂલ્યાંકન સાથે સંબંધ ધરાવે છે. ચોક્કસ-સંકટ સંબંધિત જોખમ એ જાન-માલ હાનિકર્તા સંકટની શક્યતા અને અસરોનું સંયોજન છે. નીચેનું સમીકરણ દર્શાવે છે કે જે-તે સંકટને તે સંકટ માટે વસતિની સંવેદનશીલતા સાથે ગુણતાં મહાઆપત્તિની પ્રતિકૃતિના જોખમને પેદા કરે છે. જેટલું વધુ જોખમ તેટલું તાકીદે તે સંકટ માટેની સંવેદનશીલતાઓને જોખમ-ઘટાડા અને સજ્જતા દ્વારા તેને લક્ષિત બનાવવું જરૂરી. જો કે, જો કોઈ સંવેદનશીલતા ન હોય તો ત્યાં કોઈ જોખમ નહીં હોય, ઉ.દા. જ્યાં કોઈ રહેતું નથી તેવા કોઈ રણમાં ધરતીકંપ થવો.
જાન્યુઆરી 2005માં કોબે, હ્યોગો, જાપાન ખાતે ભરાયેલું આપત્તિ ઘટાડા પરનું વિશ્વ સંમેલન ખાતે ઈન્ટરનેશનલ રિકવરી પ્લેટફોર્મ નું બીજારોપણ થયું હતું. ઈન્ટરનેશનલ સ્ટ્રેટેજી ફોર ડિઝાસ્ટર રિડક્શન પ્રણાલીના વિષય સંબંધી મંચ તરીકે, આઈઆરપી હ્યોગો ફ્રેમવર્ક ફોર એક્શન 2005-2015ના અમલીકરણમાં મુખ્ય આધારસ્તંભ છેઃ આપત્તિઓ પ્રત્યે સ્થિતસ્થાપક હોય તેવાં રાષ્ટ્રો અને સમુદાયો ઘડવા, આવતા દાયકા માટે આપત્તિ જોખમ ઘટાડવા માટેની એક વૈશ્વિક યોજના, જેને ડબ્લ્યુસીડીઆર ખાતે 168 સરકારોએ અપનાવી હતી.
પ્રતિભાવનો તબક્કો આવશ્યક કટોકટી સેવાઓને અને આપત્તિગ્રસ્ત વિસ્તારમાંના પ્રથમ પ્રતિભાવકોને કામે લગાડવાની બાબતનો સમાવેશ કરે છે. આ અગ્નિશામકો, પોલીસ અને એમ્બ્યુલન્સ દળો જેવી હાર્દરૂપ કટોકટી સેવાઓના પહેલા મોજાને મોટા ભાગે આ તબક્કામાં ગણવામાં આવે છે. જ્યારે તે એક લશ્કરી કાર્યવાહીના ભાગ રૂપે કરવામાં આવે, ત્યારે તેને આપત્તિ રાહત કામગીરી કહેવામાં આવે છે અને બિન-લડાયક સ્થળ-ખાલી-કરવાની કામગીરી માં આગળ વધી શકે છે. તેમને કદાચ અનેક સહાયક કટોકટી સેવાઓનો, જેમ કે વિશેષજ્ઞ બચાવ ટીમોનો ટેકો હોઈ શકે છે.
ઘરમાં કેદ રહેવાના સૌથી આત્યંતિક કિસ્સાઓમાં યુદ્ધ, દુકાળ અને તીવ્ર રોગચાળો જેવા સંજોગો સમાવિષ્ટ છે અને તે એક વર્ષ કે તેથી વધુ ટકી શકે છે. ત્યારે રિકવરી એ ઘરની અંદર જ શરૂ થશે. આવી ઘટનાઓ માટેના આયોજનકર્તાઓ સામાન્ય રીતે જથ્થાબંધ ખોરાક ખરીદે છે, અને તેના માટે યોગ્ય ભંડારની જગ્યા અને તૈયાર કરવાના સાધનોની વ્યવસ્થા રાખે છે, તથા સામાન્ય જીવનના ભાગ રૂપે ખોરાક ખાય છે. એક સાદો, સંતુલિત આહાર વિટામિનની ગોળીઓ, ઘઉંનો લોટ, કઠોળ, દૂધનો પાઉડર, મકાઈ અને રાંધવાના તેલથી બનાવી શકાય છે. જ્યારે શક્ય હોય ત્યારે, તેમાં તૈયાર અથવા તાજાં શાકભાજી, ફળો, મસાલા અને માંસ ઉમેરવા જોઈએ.
ભૂતકાળમાં, કટોકટી વ્યવસ્થાપનના ક્ષેત્રમાં બહુધા લશ્કરી લોકો અથવા પશ્ચાદ્ ભૂમાં પ્રથમ પ્રતિભાવ આપનારાઓ રહેતા હતા. વર્તમાનમાં, આ ક્ષેત્રમાં વધુ વિવિધ પ્રકારના લોકો આવ્યા છે, જેમાં લશ્કર અને પ્રથમ પ્રતિભાવ આપનારાનો ઇતિહાસ ધરાવનારા સિવાય વિવિધ પશ્ચાદ્ભૂ સાથેના ઘણા નિષ્ણાતો આવ્યા છે. કટોકટી વ્યવસ્થાપન અથવા તેને સંબંધિત ક્ષેત્રમાં ઉપસ્નાતક અને સ્નાતકની પદવી મેળવવા ઇચ્છનારાઓ માટે શૈક્ષણિક તકો વધી રહી છે. યુએસમાં કટોકટી વ્યવસ્થાપન-સંબંધિત કાર્યક્રમો ચલાવતી 180થી વધુ શાળાઓ છે, પણ વિશેષરૂપે કટોકટી વ્યવસ્થાપનમાં માત્ર એક જ ડૉક્ટરેટ પ્રોગ્રામ છે.
તાજેતરમાં માતૃભૂમિ સુરક્ષા વિભાગે અને એફઈએમએ એ ઈએમ ના પૅરેડાઈમના ભાગ રૂપે "સ્થિતિસ્થાપકતા" અને "નિવારણ" શબ્દો અપનાવ્યા છે. નિવારણ શબ્દપ્રયોગ ઑક્ટોબર 2006માં ઘડવામાં આવેલા અને માર્ચ 31, 2007થી અમલી બનેલા લિખિત કાયદા તરીકે પીકેઈએમએ 2006 દ્વારા આદેશિત હતો. આ બંને શબ્દપ્રયોગોની વ્યાખ્યાઓ અલગ અલગ તબક્કાઓ તરીકે સરળતાઓથી બંધબેસતી નથી. વ્યાખ્યા પ્રમાણે, નિવારણ એ 100% જોખમ-ઘટાડો છે. જ્યારે સ્થિતિસ્થાપકતા એ ચારે તબક્કાઓના ધ્યેયનું વર્ણન કરે છેઃ દુર્દૈવી ઘટના અથવા પરિવર્તનમાંથી બેઠા થવાની અથવા તેની સાથે આસાનીથી ગોઠવાવાની ક્ષમતા.
કટોકટીના પ્રતિભાવનો તબક્કો શોધ અને બચાવ કામગીરીથી શરૂ થઈ શકે પણ તમામ કિસ્સાઓમાં તેનું ધ્યાન તરત જ આપત્તિગ્રસ્ત થયેલી વસતિની પાયાની માનવીય જરૂરિયાતો પૂરી કરવા તરફ વળશે. આ સહાય રાષ્ટ્રીય અથવા આંતરરાષ્ટ્રીય એજન્સીઓ અને સંગઠનો દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવી શકે. આપત્તિ સહાયનું અસરકારક સંયોજન એ ઘણી વાર ખૂબ અગત્યનું હોય છે, ખાસ કરીને જ્યારે અનેક સંગઠનો પોતાની સેવાઓ માટે આગળ આવે અને સ્થાનિક કટોકટી વ્યવસ્થાપન એજન્સી ની ક્ષમતા કરતાં માંગ વધુ હોય અથવા તો આપત્તિના પરિણામે તેની ક્ષમતાનો હ્રાસ થયો હોય.
જેમ કટોકટી વ્યવસ્થાપન નું ક્ષેત્ર પરિપક્વ બનતું જોય છે તેમ આ ક્ષેત્રમાં વિવિધ પશ્ચાદ્ભૂમાંથી આવતા વ્યાવસાયિકોની સંખ્યા વધી રહી છે. સ્મૃતિ સંસ્થાઓમાંથી (ઉ.દા. મ્યૂઝિયમો, ઐતિહાસિક સોસાયટીઓ, પુસ્તકાલયો, અને આર્કાઈવ્સમાંથી) આવતા વ્યાવસાયિકો સાંસ્કૃતિક વારસો- તેમના સંગ્રહોમાંના પદાર્થો અને રૅકૉર્ડો જાળવવા માટે સમર્પિત હોય છે. 2001માં સપ્ટેમ્બર 11ના હુમલાઓ, 2005માં ચક્રવાતો અને ક્લોન આર્કાઈવ્સનું પડી ભાંગવું- આ બનાવો પછી આવેલી ઊંચી જાગરૂકતાના પરિણામે આ ક્ષેત્રોમાં તેઓ વધુ ને વધુ અગત્યના ઘટક બની રહ્યા છે.
2007માં, કટોકટી પ્રતિભાવમાં સહભાગી પ્રાણીઓના દાક્તરો માટેનું એક ચેકલિસ્ટ અમેરિકન વેટરિનરિ મેડિકલ અસોસિએશનની જર્નલમાં પ્રકાશિત થયું હતું, તેમાં એક વ્યવસાયીએ કોઈ કટોકટીમાં સહાય કરતાં પહેલાં પોતાની જાતને પૂછવાના પ્રશ્નોના બે વિભાગો હતાઃ
પ્રબંધનનો પ્રકાર સ્થાનિક આર્થિક અને સામાજિક સ્થિતિઓ પર આધાર રાખે છે. ફ્રેડ કુની જેવા કેટલાક આપત્તિ-રાહત નિષ્ણાતોએ નોંધ્યું છે કે એક રીતે જોઈએ તો ખરેખરી વાસ્તવિક આપત્તિઓ તે માત્ર આર્થિક હોય છે. કુની જેવા નિષ્ણાતોએ, લાંબા સમયથી નોંધ્યું છે કે કટોકટી વ્યવસ્થાપનના ચક્રમાં માળખાંકીય સુવિધાઓ, જનજાગૃતિ, અને માનવીય ન્યાયના મુદ્દાઓનો સુદ્ધાં સમાવેશ થવો જોઈએ.
જોખમ-ઘટાડવાનું એક ઉદાહરણ એ જોખમો પ્રત્યે ખુલ્લી હોય તેવી મિલકત, જેમ કે પૂર મેદાનમાં હોય, કે ભૂસ્ખલન અથવા જમીન બેસી જાય તેવા વિસ્તારોમાં આવેલી મિલકત ખરીદવાનું ટાળવું એ હોઈ શકે છે. જ્યાં સુધી સંકટ આવી ન પડે ત્યાં સુધી ઘરના માલિકો તેમની મિલકત આવા કોઈ જોખમ પ્રત્યે સંવેદનશીલ છે એ બાબતથી અજાણ હોય તેમ બને. જો કે, જોખમ ઓળખ અને મૂલ્યાંકન સર્વેક્ષણ માટે નિષ્ણાતોને કામ પર રાખી શકાય છે. ઓળખાયેલાં સૌથી આગળ પડતાં જોખમોને આવરતો વીમો ખરીદવો એ એક સામાન્ય પગલું છે.
જૂન 2006માં, વિશ્વ બૅન્કે ગ્લોબલ ફેસિલિટી ફોર ડિઝાસ્ટર રિડ્ક્શન ઍન્ડ રિકવરી ની સ્થાપના કરી, જે હ્યોગો ફ્રેમવર્ક ઓફ એક્શનના સમર્થનમાં, આપત્તિ જોખમ ઘટાડાને વિકાસની મુખ્ય ધારામાં લાવીને આપત્તિના નુકસાનોને ઘટાડવા માટે અન્ય સહાય દાતાઓ સાથે લાંબા ગાળાની ભાગીદારી હતી. આ સુવિધા આપત્તિ નિવારણ અને કટોકટી સજ્જતા માટે સ્થાનિક ક્ષમતાઓને વધારતા હોય તેવા વિકાસશીલ દેશોના ભંડોળ વિકાસ પ્રોજેક્ટો અને કાર્યક્રમોને મદદ કરે છે.
યુનાઈટેડ નેશન્સ પ્રણાલીમાં કટોકટી પ્રતિભાવની જવાબદારી અસરગ્રસ્ત દેશમાંના નિવાસી સંયોજકની હોય છે. જો કે, જો અસરગ્રસ્ત દેશની સરકાર દ્વારા, યુએન ઑફિસ ફોર ધ કોઓર્ડિનેશન ઓફ હ્યુમાનિટેરિયન અફેર્સ દ્વારા વિનંતી કરવામાં આવે તો, યુએન ડિઝાસ્ટર અસેસમેન્ટ ઍન્ડ કોઓર્ડિનેશન ટીમની નિયુક્તિ કરીને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિભાવનું સંકલન કરવામાં આવશે.
નિવારણ અને જોખમ-ઘટાડવાના પ્રોજેક્ટોના મુખ્ય સમાન વિસ્તારોમાં સમાવિષ્ટ છે વહેલી ચેતવણીના પગલાં અને દાવાનળને પેટાવતી ખેડૂતોની કાપો અને બાળોની ખેતીપદ્ધતિને બિનપ્રોત્સાહિત કરવા શૈક્ષણિક અભિયાનો જેવાં જંગલમાં આગ રોકવાનાં પગલાં; હરિકેન માટેની વહેલી-ચેતવણી પ્રણાલીઓ; પૂર નિવારણ પદ્ધતિઓ, જે કિનારાના સંરક્ષણથી માંડીને ગ્રામ વિસ્તારોમાં અનુકૂલનનાં પગલાં રૂપે અગાસીઓને પ્રોત્સાહન; અને ધરતીકંપ-સંવેદનશીલ બાંધકામ.
ઇન્ટરનેશનલ અસોસિએશન ઑફ ઇમર્જન્સી મૅનેજર્સ એ એક બિન-નફાકારક શૈક્ષણિક સંગઠન છે, જે આપત્તિ અને કટોકટીઓ દરમ્યાન જીવન બચાવવાના અને અસ્કયામતોનું સંરક્ષણ કરવાના ધ્યેયને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સમર્પિત છે. આઈએઈએમ નું મિશન પોતાના સદસ્યોને માહિતી, નેટવર્કિંગ અને વ્યવસાયિક તકો પૂરી પાડવાનું, અને કટોકટી વ્યવસ્થાપન વ્યવસાયને વિકસાવવાનું છે.
1980થી, વિશ્વ બૅન્કે આપત્તિ વ્યવસ્થાપન સાથે સંબંધિત, $40 બિલિયનથી વધુ રકમની, 500થી વધુ કામગીરીઓને મંજૂરી આપી છે. આમાં આપત્તિ-પછીના ફેરબાંધકામના પ્રોજેક્ટો, તેમ જ આર્જેન્ટિના, બાંગ્લાદેશ, કોલમ્બિયા, હૈતી, ભારત, મેક્સિકો, તુર્કી અને વિયેતનામ જેવા કેટલાક દેશોના નામ ગણાવીએ તો ત્યાં આપત્તિને રોકવા અને તેની અસરોને ઘટાડવાના લક્ષ્ય સાથેના પ્રોજેક્ટોનો સમાવેશ થાય છે.
2001થી, ઈયુ એ કમ્યુનિટી મિકેનિઝમ ફોર સિવિલ પ્રોટેક્શનને દત્તક લીધું છે, જેણે વૈશ્વિક પટ પર નોંધપાત્ર ભૂમિકા ભજવવી શરૂ કરી છે. મિકેનેઝમની મુખ્ય ભૂમિકા મોટી કટોકટીઓમાં, કે જ્યારે તાત્કાલિક પ્રતિભાવ પગલાંઓની જરૂર હોય, ત્યાં નાગરિક સંરક્ષણ સહાય હસ્તક્ષેપોમાં સહકારને સુગમ બનાવવાની છે. આવી મોટી કટોકટીઓનો જ્યાં નિકટવર્તી ભય હોય તેવી પરિસ્થિતિઓને પણ આ લાગુ પડે છે.
કોઈ પણ નોંધપાત્ર આપત્તિ – કુદરતી અથવા આંતકવાદની પેદાશ – પ્રત્યેનો સંગઠન સંબંધી પ્રતિભાવ હાલની સંગઠનની કટોકટીની વ્યવસ્થાપન પ્રણાલીઓ અને પ્રક્રિયાઓ પર નિર્ભર હોય છેઃ ફેડરલ પ્રતિભાવ યોજના અને ઘટના આદેશ પ્રણાલી . આ પ્રણાલીઓ એકત્રિત આદેશ અને પારસ્પરિક સહાય ના સિદ્ધાંતોથી ગઠિત છે.
સજ્જતાના તબક્કાના ભાગ રૂપે વિકસિત સારી એવી પૂર્વપ્રયોગ કરાયેલી કટોકટી યોજના બચાવ માટે કાર્યક્ષમ સંયોજન કરવા સક્ષમ બનાવે છે.
જ્યાં જરૂરી હોય, ત્યાં શરૂઆતના તબક્કામાં જ શોધ અને બચાવ પ્રયાસો શરૂ કરવામાં આવે છે. આપત્તિગ્રસ્ત લોકોને થયેલી ઇજાઓ, બહારનું તાપમાન, અને પીડિતોને મળતા હવા અને પાણી, આપત્તિથી અસર પામેલા મોટા ભાગના તેના આઘાત પછીના 72 કલાકમાં મૃત્યુ પામશે.
સજ્જતા એ કુદરતી આપત્તિઓ, આતંકવાદની ઘટનાઓ, અને અન્ય માનવ-સર્જિત દુર્ઘટનાઓને અટકાવવા, તેમની સામે રક્ષણ મેળવવા, તેમને પ્રતિક્રિયા આપવા, તેમાંથી બેઠા થવા અને તેમની અસરો ઘટાડવા માટેની ક્ષમતાઓને વધારવા અને અસરકારક સંયોજન કરવા માટે આયોજન, ગોઠવણ, તાલીમ, સાધન-સજ્જતા, કસરત, મૂલ્યાંકન અને સુધારણા પ્રવૃત્તિઓનું સતત ચાલતું ચક્ર.
આઈઆરપી ની મુખ્ય ભૂમિકા આપત્તિ-પછીના બેઠા થવાના સમયગાળામાં અનુભવાતા અંતરાલો અને બંધનોને ઓળખવાની અને સાધનો, સ્રોતો, તેમ જ સ્થિતિસ્થાપક રિકવરી માટેની ક્ષમતા વિકસાવવામાં ઉદ્દીપક તરીકે સેવા આપવાની છે. આઈઆરપી રિકવરીના સારી પ્રથાઓ પર જ્ઞાનનો આંતરરાષ્ટ્રીય સ્રોત બનવાનું લક્ષ્ય સેવે છે.
યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સમાં, રિકવરી પ્રયાસોમાં માતૃભૂમિ સુરક્ષા અધિનિયમ 2002 દ્વારા પૂરા પડવામાં આવતા સ્રોતોનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરવો તેનો આદેશ રાષ્ટ્રીય પ્રતિભાવ યોજના આપે છે. યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સમાં રિકવરી પ્રયાસો માટે સમવાયી સરકાર મોટા ભાગે સૌથી વધુ ટૅકનિકલ અને નાણાકીય સહાય પૂરી પાડે છે.
સજ્જતા નું બીજું પાસું હતાહત અનુમાન, અમુક પ્રકારની ઘટનામાં કેટલી જાનહાનિ અથવા જખમીઓ અપેક્ષિત હોઈ શકે તેનો અભ્યાસ તે છે. આનાથી આયોજનકર્તાઓને અમુક ચોક્કસ પ્રકારની ઘટનાને પ્રતિભાવ આપવા માટે કયા સ્રોતો તેમની પાસે હોવા જોઈએ તેનો અંદાજ મળે છે.
કટોકટી વ્યવસ્થાપન સમુદાય દ્વારા, ખાસ કરીને યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સમાં, ઊંચા વ્યાવસાયિક ધોરણોની જરૂરિયાતને ઓળખવામાં આવતાં સર્ટિફાઇડ ઇમર્જન્સી મૅનજર અને સર્ટિફાઇડ બિઝનેસ કન્ટીન્યુઇટી પ્રોફેશનલ જેવા વ્યાવસાયિક પ્રમાણપત્રો વધુ સામાન્ય બની રહ્યા છે.
ધ ઍર ફોર્સ ઇમર્જન્સી મૅનેજમેન્ટ અસોસિએશન , આઈએઈએમ સાથે સદસ્યતા થકી જોડાયેલું છે, તે યુએસ ઍર ફોર્સ ઇમર્જન્સી મૅનેજર્સ માટે કટોકટી વ્યવસ્થાપન માહિતી અને નેટવર્કિંગ પૂરાં પાડે છે.
વ્યક્તિગત ધોરણે જોખમ-ઘટાડવું એ મુખ્યત્વે અનાવશ્યક જોખમો વિશે જાણવું અને તેમને ટાળવાં તે છે. આમાં વ્યક્તિગત/પરિવારના આરોગ્ય અને વ્યક્તિગત મિલકત સંબંધિત સંભવિત જોખમોનું મૂલ્યાંકન કરવાનો સમાવેશ થાય છે.
આ કાર્યક્રમને અમલમાં મૂકનાર સંગઠનની સૌથી વરિષ્ઠ વ્યક્તિને સામાન્ય રીતે કટોકટી પ્રબંધક કહેવામાં આવે છે, અથવા જે-તે ક્ષેત્રને અનુરૂપ વ્યુત્પાદિત શબ્દપ્રયોગ કરવામાં આવે છે.
એકવાર માનવ જીવન પરનો તાત્કાલિક તોળાતો ભય શમી જાય પછી રિકવરી તબક્કો શરૂ થાય છે. ફરીથી બાંધકામ કરતી વખતે મિલકતનું સ્થાન અથવા બાંધકામ સામગ્રી વિશે વિચાર કરવો હિતાવહ છે.
પ્રોવેન્શન કન્સોર્ટિઅમ ના છત્ર નીચે કોલમ્બિયા યુનિવર્સિટી સાથેના એક સંયુક્ત સાહસમાં, વિશ્વ બૅન્કે ગ્લોબલ રિસ્ક એનાલિસિસ ઓફ નેચરલ ડિઝાસ્ટર હોટસ્પોટ્સની સ્થાપના કરી.
હાલમાં તે વિશ્વભરમાં સાત કાઉન્સિલો ધરાવે છેઃ એશિયા, કૅનેડા, યુરોપા, ઇન્ટરનેશનલ , ઓસિનિયા , સ્ટુડન્ટ અને યુએસએ
આ ચેકલિસ્ટ ભલે પ્રાણીઓના દાક્તરો માટે લખવામાં આવ્યું હોય, પણ તે કટોકટીમાં સહાય આપવા માટે વિચારતા કોઈ પણ વ્યવસાયીને લાગુ પડે છે.
વ્યક્ત વોરંટી એટલે ઉત્પાદનના વેચાણકર્તા દ્વારા આપવામાં આવતી ખાતરી, જે ઉત્પાદનની ગુણવત્તા અથવા દેખાવની સીમા અંગેની ખાતરીની સ્પષ્ટતા કરે છે અને ઉત્પાદનને કેવા સંજોગોમાં પાછું આપી શકાય, બદલી શકાય અથવા સમારકામ કરી શકાય તે જણાવે છે. તે ઘણીવાર ચોક્કસ, લેખિત ‘વોંરંટી’ દસ્તાવેજના સ્વરૂપમાં આપવામાં આવે છે. જોકે, વેચાણકર્તાએ વર્ણવેલા માલ અને કદાચ તેમના સ્રોત અને ગુણવત્તા પર કાયદાના અમલીકરણથી પણ વોટંરી ઊભી થઈ શકે છે અને આ વિગતવાર વર્ણન કરતા માલ કરતા અલગ પડતો હોય તો પણ ગેરંટીનો ભંગ ગણાય છે. દાખલા તરીકે, ઉત્પાદનનું વર્ણન કરતી જાહેરાત ઘણીવાર વ્યક્ત વોરંટીથી ભરપૂર હોય છે. આ ઉત્પાદને જે જાહેરાત કરાઇ છે તેને નોંધપાત્રી રીતે પુષ્ટિ આપવી જ જોઇએ. ઘણા વિજ્ઞાપકો આ હેતુ માટે જાહેર અસ્વીકૃતિનો ઉમેરો કરતા હોય છે. (ઉદાહરણ તરીકે ‘‘વાસ્તવિક રંગ/માઇલેજ/પરિણામમાં તફાવત હોઈ શકે છે.’’ અથવા ‘‘વાસ્તવિક કદ દર્શાવેલું નથી’’). સામાન્ય રીતે લેખિત વોરંટી ખરીદદારને બાંયધરી આપે છે કે વસ્તુ સારી ગુણવત્તાની છે અને ‘ઘટક પદાર્થ અને બનાવટ’’ ખામીરહિત છે.
વ્યક્ત વોરંટી, વાસ્તવમાં વોરંટીનું સર્જન કરવાના વેચાણકર્તાના ઇરાદા વગર મૌખિક રીતે, લેખિતમાં ઉભી કરી શકાય છે. અમેરિકામાં વેચાણકર્તાને પ્રોડક્ટના મૂલ્યના અભિપ્રાયનું એવું નિવેદન, જે પુફરી કરવાની છૂટ છે કે જેના પર ખરીદદાર સોદા માટે ભરોસો રાખી શકે નહીં. ઉદાહરણ તરીકે ‘આ ચપ્પુ વિશ્વનું શ્રેષ્ઠ ચપ્પુ છે’ એ માત્ર વખાણ કરતી ભલામણ છે. ‘આ ચપ્પાને ક્યારેય ધાર કઢાવવાની જરૂર પડશે નહીં’ એવું નિવેદન ચપ્પાનો ઉપયોગ તેના નિર્દિષ્ટ હેતુ માટે થાય ત્યાં સુધી વ્યક્ત વોરંટી તરીકે ગણી શકાય છે. બીજા કેટલાંક દેશોમાં ગ્રાહક સુરક્ષા કાયદા અસ્તિત્વ ધરાવે છે, જેનાથી વિજ્ઞાપકોને ખોટા કે સાબિત ન થઈ શકે તેવા નિવેદન કરતા અટકાવી શકાય છે.
વધારાની વોરંટીને સામાન્ય રીતે ઉત્પાદક મારફત નહીં, પરંતુ સ્વતંત્ર સંચાલકો મારફત પૂરી પાડવામાં આવે છે. કેટલાંક કિસ્સામાં ખરીદી અને /અથવા સર્વિસના સ્થળની બહાર કંપની પાસેથી પ્રોડક્ટની ખાતરીના લાભને કારણે તે ગ્રાહકો માટે લાભકારક હોઈ શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે જો ઓટો વોરંટી કાર ડીલરશીપ મારફતે પૂરી પાડવામાં આવી હોય તો તે સામાન્ય રીતે પેટા કોન્ટ્રાક્ટ આધારિત વોરંટી હોય છે, જેમાં વાહનોનું રિપેરિટંગ સૌથી નીચા ભાવે થાય છે, તેનાથી ઘણીવાર સર્વિસ, મજૂરીના દર સાથે સમાધાન અને પાર્ટસ નીચા ધોરણોના હોય તેવી શક્યતા હોય છે. ઘણીવાર આવી વોરંટીમાં રિપેરિંગ વખતે અણધાર્યો વધારો ખર્ચ પણ થઈ શકે છે, જેમકેઃ
કેટલાંક મેકેનિક્સ અને ડીલર સર્વિસ સેન્ટર્સ ડીલરશીપ વોરંટી પૂરી ન થાય ત્યાં સુધી જરૂરી હોય તેવા રિપેરિંગને મોકૂફ રાખે અથવા પડતું મુકે છે, જેથી તેમની પોતાની વોરંટી હેઠળ રિપેરિંગનો ખર્ચ ન થાય અથવા સામાન્ય શોપના દર લાગુ કરી શકાય.
રિટેલ બિઝનેસમાં વોરંટી સામાન્ય ઉપયોગની સ્થિતિ હેઠળ પ્રોડક્ટની વિશ્વનિયતાની ગેરંટીનો ઉલ્લેખ કરે છે. તેને ‘વધારા’ની વોરંટી કહેવામાં આવે છે, કારણ કે તે વેચાણની તારીખ પછીના કેટલાંક સમય પછી થતી ક્ષતિને આવરી લે છે. ખરીદીના નિર્ધારિત સમયગાળામાં પ્રોડક્ટ્સ યોગ્ય કામ કરતી ન હોય તો ઉત્પાદક કે વિતરક માટે પ્રોડક્ટને બદલી આપવી, રિપેર કરવી કે રિફંડ આપવું જરૂરી બને છે. આવી વોરંટીમાં સામાન્ય રીતે ‘કુદરતી આપત્તિ’ માલિક દ્વારા દુરુપયોગ, ખરાબ હેતુ સાથે નાશ, વેપારી ઉપયોગ અથવા સામાન્ય વ્યક્તિગત ઉપયોગની યાંત્રિકી નિષ્ફળતા બહારની કોઇપણ બાબતનો સમાવેશ થતો નથી. મોટા ભાગની વોરંટીમાં ઘસારો થતો હોય તેવા પાર્ટસ અને જેનો ઉપયોગ ખતમ થઈ જવાથી સમયાંતરે બદલવાની જરૂર પડતી હોય તેવા પાર્ટસ ને બાકાત રાખવામાં આવે છે. વધારાની વોરંટીનો ખરીદ ભાવમાં સમાવેશ કરી શકાય છે અથવા વધારાની ફરી સાથે વોરંટીનો વિકલ્પ આપી શકાય છે અને તેને વાર્ષિક ધોરણે લંબાવી શકાય છે અથવા પ્રોડક્ટની ‘લાઇફટાઇમ’ જેવા સંદિગ્ધ શબ્દનો ઉપયોગ કરી શકાય છે.
ખામી દેખિતી હોય કે ન હોય પણ વેચાણના સમયે આપેલા વચનનો ભંગ કરવામાં આવે છે, પ્રોડક્ટ અપેક્ષા રાખી શકાય તે મુજબ ન હોય ત્યારે વોરંટીનો ભંગ થાય છે. વેચાણકર્તાએ સમયસર રિફંડ આપીને કે પ્રોડક્ટ બદલી આપીને વોરંટીનો પાલન કરવું જોઇએ. માલ મળ્યાની તારીખથી?
વેચાણકર્તા વોરંટીનું પાલન કરવાનો ઇનકાર કરે તો વોરંટીના ભંગ બદલ કોર્ટ ફરિયાદ કરવા માટેના નિર્ધારિત કાનૂની સમયગાળાની શરૂઆત થાય છે. ‘વધારાની વોરંટી’ના કિસ્સામાં આ સમયગાળાને ઘણીવાર ધ્યાનમાં લેવામાં આવતો નથી. વધારાની વોરંટીમાં વેચાણકર્તા કે ઉત્પાદક વધારાના સમયગાળા સુધી પ્રોડક્ટ બદલી આપવાની કે રિપેર કરી આપવાની વધારાની સર્વિસ પૂરી પાડવા કરારબદ્ધ હોય છે. જોકે પ્રોડક્ટ વેચાણના સમયે ક્ષતિગ્રસ્ત હોય અને સંબંધિત કાનૂની સમયગાળો પૂરો થયો ન હોય તો ‘વધારાની વોરંટી’ના સમયગાળાનું અસ્તિત્વ ગૌણ બને છેઃ અહીં પ્રાથમિક વોરંટીનો ભંગ થાય છે અને તેના માટે વેચાણકર્તા જવાબદાર હોઈ શકે છે.
કુલ બજાર )ના ભાગ રૂપ યુઝ્ડ/સેકન્ડ હેન્ડ પ્રોડક્ટ્સનું મહત્ત્વ એકવીસમાં સદીની શરૂઆતથી નોંધપાત્ર રીતે વધી રહ્યું છે. સેકન્ડ હેન્ડ પ્રોડક્ટ્સમાં એવી પ્રોડક્ટ્સનો સમાવેશ થાય છે કે જેનો અંતિમ ઉપયોગકર્તા/ગ્રાહક દ્વારા અગાઉ વપરાશ થયેલો હોય. ઉપયોગકર્તાઓ તેમની પ્રોડક્ટ સારી સ્થિતિમાં હોય તો પણ બદલી નાંખતા હોય છે. કમ્પ્યૂટર અને મોબાઇલ ફોન જેવી કેટલીક પ્રોડક્ટ્સની ઉપયોગિતાનો સમયગાળો ટૂંકો હોય છે અને આવી પ્રોડક્ટ્સની નવી ટેકનોલોજી બજારમાં સતત આવતી રહે છે. તેના પરિણામે નવી પ્રોડક્ટ્સનું વેચાણ પણ ઘણીવાર એક્સ્ચેન્જમાં થાય છે, તેથી સેકન્ડ હેન્ડ પ્રોડક્ટ્સનું બજાર ઉભું થાય છે. ઉદાહરણ તરીકે ફ્રાન્સમાં 1990 અને 2005ની વચ્ચે જુની કારનું વેચાણ 47 લાખ નંગથી વધીને 54 લાખ નંગ થયું હતું અને નવી કારનું વેચાણ 23 લાખ નંગથી ઘટીને 20.7 લાખ નંગ થયું હતું.
કેટલાંક અપવાદો છેઃ ખાસ કરીને તોશિબા જેવી કેટલીક કંપનીઓ વોરંટી હેઠળ પ્રોડક્ટ્સને વાસ્તવમાં રિપેર કરી આપે છે. તોશિબાએ વોરંટી કામગીરી માટે યુપીએસ સાથે કેવી સમજૂતી કરી છે તે થોમસ ફ્રાઇડમેન જણાવે છેઃ તોશિબાની વેબસાઇટ પરથી કમ્પ્યુટરનો સીધો ઓર્ડર આપવનારા ગ્રાહક યુપીએસ મારફતે તોશિબાને ક્ષતિગ્રસ્ત કમ્પ્યૂટર પરત મોકલી શકે છે, અલબત્ત, તે ક્યારેય તોશિબા પહોંચતું નથી. આની જગ્યાએ યુપીએસ તેની પોતાની તોશિબા-કમ્પ્યૂટર રિપેર શોપ ધરાવતી હોય છે. જ્યારે યુપીએસ ગ્રાહકના કમ્પ્યૂટરને મેળવે છે, ત્યારે તે યુપીએસ શોપમાં જાય છે, જ્યાં તેને નિર્ધારિત સમયગાળામાં રિપેર કરાય છે, તેનું પરીક્ષણ કરાય છે અને ગ્રાહકને પરત મોકલવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે યુઝર્સના સોફ્ટવેર અને ડેટાને સાચવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે કોઇ ગ્રાહક એક આઇટમ ખરીદે છે. આ આઇટમને પેકેજમાંથી બહાર કાઢવામાં આવી હોય તે પહેલા તે તુટી ગયેલી જણાય અથવા કોઈ નંગ ન હોય તો આવી ક્ષતિગ્રસ્ત પ્રોડક્ટને રિફંડ મેળવવા કે બદલી આપવા માટે વેચાણકર્તાને પરત કરી શકાય છે અને તે સમયે વેચાણકર્તાની ‘પરત માલની નીતિ’ શું છે તે ધ્યાનમાં લેવામાં આવતું નથી , ‘વધારાની વોરંટી’ પૂરી થયા પછી પણ સમસ્યા જણાય તો આવું કરી શકાય છે. એ જ રીતે જો પ્રોડક્ટ નિયત સમય પહેલા જ નિષ્ફળ રહે, વેચાણ કરતી વખતે ક્ષતિગ્રસ્ત હોય તો પણ તેને રિફંડ કે રિપ્લેસમેન્ટ માટે પરત કરી શકાય છે. જો વેચાણકર્તા વોરંટીનું પાલન કરવાનો ઇનકાર કરે તો કોર્ટમાં કોન્ટ્રાક્ટ ક્લેમ કરી શકાય છે.
થર્ડ પાર્ટી વોરંટી પ્રોવાઇડર્સ સંખ્યાબંધ પ્રોડક્ટ માટે વૈકલ્પિક ‘વધારાની વોરંટી’ સમજૂતી ઓફર કરે છે. પ્રોડક્ટ્સ માટે વીમાનો કોન્ટ્રાક્ટ તેનું ઉદાહરણ છે. શ્રેણીબદ્ધ નાના, સ્વ-વીમિત કંપનીઓ તેમજ બેસ્ટ બાય અને સર્કિટ સિટી જેવા મોટી અને જાણીતી સ્ટોર ચેઇન મારફતે આવી થર્ડ પાર્ટી વોરંટી આપવામાં આવે છે. સામાન્ય વીમા પોલિસીની જેમ કંપનીઓ એવી આશા રાખે છે કે પ્રોડક્ટ વિશ્વસનીય છે, અને વોરંટીની જરૂર પડશે નહીં અથવા ક્લેમના સંદર્ભમાં વધારે ખર્ચ થશે નહીં. કેટલીક થર્ડ પાર્ટી કંપનીઓ જેટીએફ બિઝનેસ સિસ્ટમ જેવી તેમના પોતાની સર્વિસ ઓફર કરે છે. આવી કંપનીઓ ક્ષતિગ્રસ્ત ભાગને દૂર કરે છે અને બદલી આપવા માટે ઉત્પાદકને પરત મોકલાવે છે.