polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
યૉર્કર દડો એ છે જે બરાબર બૅટ્સમૅનના પગ પાસે જ પિચ પરથી ઊછળે છે , આ ક્ષેત્ર બ્લૉક હોલ તરીકે જાણીતું છે. કારણ કે દાવ લેનાર બૅટ્સમૅનની ઊભા રહેવાની સામાન્ય છટા અને ક્રિકેટ બૅટની લંબાઈના નિયમ અનુસાર જ્યારે બૅટ્સમૅન દડાને ફટકારવા માટે તૈયારી કરે છે ત્યારે સામાન્ય રીતે બૅટને જમીન સરસું રાખીને તે ઊભો રહેતો નથી, એટલે યૉર્કર દડો ફેંકાયેલો દેખાય કે તુરત તેને રમવા માટે ઝડપથી પોતાના બૅટની ઊંચાઈમાં ફેરફાર કરવાની જરૂર પડે છે. આ મુશ્કેલ છે, અને યૉર્કર ઘણી વખત છીંડાંમાંથી દાખલ થઈને વિકેટ તોડી શકે છે. આ પ્રકારની ડિલિવરીની સફળતાપૂર્વકની રમત યૉર્કર ખોદી કાઢવા રૂપે પણ ઓળખાય છે.
દડાને બૅટ્સમૅન તરફ ફેંકી દીધા પછી ગોલંદાજ તેની ક્રિયાના અંતે "ફૉલો થ્રૂ" કરે છે. તેમાં આગળ દોડતાં એક તરફ ફરી જઈને દિશા બદલવાનું હોય છે, જેથી પિચ પર ચાલવું ન પડે, તે રીતે જાતે ધીમા પડવા માટે થોડાંક કદમ આગળ ચાલવાનું હોય છે. દડો ફેંક્યા પછી પિચ પર ચાલવા કે દોડવાથી પિચની સપાટીને નુકસાન થઈ શકે છે. તેને પરિણામે પિચ પર ખરબચડા ખાડા પડે છે, જેનો ગેરલાભ સ્પિન ગોલંદાજ દડાને વધુ પડતો વળાંક આપવામાં લઈ શકે છે; ગોલંદાજ પિચને કચરે તે રમતના નિયમો અનુસાર પણ ગેરકાનૂની છે. જે ગોલંદાજ સતત પિચ પર દોડતો હોય તેને અમ્પાયર ચેતવણી આપી શકે છે. એવી ત્રણ ચેતવણીઓ પછી એ ગોલંદાજને અપાત્ર ઠેરવી ચાલુ દાવ દરમ્યાન ફરી દડો ફેંકવાથી દૂર કરી શકાય છે.
બીજી બાજુ સ્કેલને અંતે જે દડો બૅટ્સમૅનથી ગુડ લેન્થ કરતાં થોડો નજીક જઈને ઊછળે તેને ફુલ પિચ્ડ અથવા ઑવર પિચ્ડ કહેવાય છે કે પછી હાફ વૉલી તરીકે વર્ણવાય છે. આવા દડા બૅટ્સમૅનને ગુડલેન્થ કરતાં રમવામાં વધુ સહેલા પડે છે, કારણ કે તેને સાંધાથી ઊછળ્યા પછી આમતેમ ફંટાવાનો વધુ વખત મળતો નથી. બૅટ્સમૅનના પગની નજીક દડાનો ટપ્પો પડે એ યૉર્કર, જો યોગ્ય રીતે ફેંકવામાં આવ્યો હોય તો તે ઘણી અસરકારક લંબાઈ કહેવાય. જો દડો બૅટ્સમૅન પાસે પહોંચે તે પહેલાં ટપ્પો ખાઈને ઉછળવામાં નિષ્ફળ જાય અને સીધો જ પહોંચે તો તેને ફુલ ટૉસ કહેવામાં આવે છે. આવા દડાને ફટકારવો બૅટ્સમૅન માટે ખૂબ જ સહેલો થાય છે, કારણ કે તે પિચ પરથી ઊછળીને વાંકોચૂંકો ફંટાતો નથી.
આધુનિક ક્રિકેટમાં, ઝડપી ગોલંદાજો દ્વારા સામાન્ય રીતે લાઈનને લક્ષ્ય કરવામાં આવે છે તે તથાકથિત અનિશ્ચિતતાની પરસાળ છે, આ ક્ષેત્ર બસ બૅટ્સમૅનની ઑફ સ્ટમ્પથી થોડી બહાર હોય છે. આવો દડો વિકેટ સાથે અથડાશે કે નહીં એ બૅટ્સમૅને કહેવું અથવા ધારવું મુશ્કેલ હોય છે, તેથી એવા દડા પર આક્રમણ કરવું, સંરક્ષણ કરવું કે તેને જવા દેવો એ નક્કી કરવું મુશ્કેલ થાય છે. આ ટેકનિક ઐતિહાસિક રૂપે 'ઑફ થિઅરી' તરીકે જાણીતી હતી, જે લેગ થિઅરીથી વિરુદ્ધની હતી. પરંતુ હવે તે એટલી બધી સામાન્ય થઈ ગઈ છે કે તેને ભાગ્યે જ કોઈ નામ આપવામાં આવે છે. બેશક, લાઈનમાં વિવિધતા પણ એટલી જ મહત્ત્વની છે અને લેગ સ્ટમ્પને લક્ષ્ય કરીને ફેંકેલા દડા પણ હેતુ સિદ્ધ કરે છે.
સ્વિંગિંગ દડાને કાં તો આઉટસ્વિંગર તરીકે, જે બૅટ્સમૅનથી દૂર ફંટાય છે, અથવા તો ઇનસ્વિંગર તરીકે, કે જે બૅટ્સમૅન તરફ ગતિ કરે છે. મોટા ભાગના કિસ્સામાં આઉટસ્વિંગર દડો વધુ ખતરનાક લેખાય છે, કારણ કે બૅટ્સમૅન તેને પારખવામાં નિષ્ફળ જાય છે, તેને બૅટના મધ્ય ભાગને બદલે બહારનો છેડો પકડાય છે, પરિણામે દડો ઊંચે ઉછળે છે અને તે સ્લિપમાં ઊભેલા દાવ આપનાર ખેલાડીના હાથમાં ઝીલાઈ જાય છે. ઇનસ્વિંગર દડાની પણ પોતાની જગ્યા છે, ખાસ કરીને યૉર્કર સાથે મિશ્રિત તરીકે તે વિશેષ સ્થાન ભોગવે છે. ઇનસ્વિંગર અંદરની બાજુનો છેડો પકડીને વિકેટને તોડી પાડી શકે છે અથવા તે બૅટને બદલે પૅડ પર અથડાય છે, પરિણામે એલ.બી.ડબ્લ્યૂ. ના નિર્ણયની શક્યતા રહે છે.
સીમ ડિલિવરીમાં દડો કોઈ પણ ગતિએ ફેંકી શકાય, પરંતુ અત્યંત વિશિષ્ટ સીમરો દડાને મધ્યમ, મધ્યમ-તેજ અથવા તેજ-મધ્યમ ગતિએ ગોલંદાજી કરે છે. સીમ બૉલિંગની પાયાની ટેકનિક એ છે કે તેમાં સામાન્ય ઝડપી બૉલિંગ અથવા ધીમી દડા પકડ રાખવામાં આવે છે અને તેમાં એટલું નિશ્ચિત કરવાની કોશિશ હોય છે કે દડો પિચ સાથે અથડાય ત્યાં સુધી તેની સીમ ઉપર સીધો રહે. જો સાંધો સીધો ઉપર રહે તો દડો તેની આડી ધરી આસપાસ ફરતો રહે, તો તેને લીધે જોઈજાણી શકાય એટલા પ્રમાણમાં મૅગ્નસ ઈફેક્ટ નહીં થાય અને દડો હવામાં દિશા નહીં બદલે. દડાનો સાંધો ઊંચો આવે છે અને તેને લીધે જો દડાનો પહેલો ભાગ પિચ સાથે અથડાય તો ઉછાળ અને હિલચાલમાં વિવિધતા આવશે.
ઝડપી ગોલંદાજ ખાસ કરીને યુવાન અને નવો હોય ત્યારે તે ફક્ત તેજ ગતિ પર એકાગ્ર હોય છે, પરંતુ જેમ જેમ ઝડપી ગોલંદાજ પરિપક્વ થતા જાય છે તેમ તેમ તેઓ નવા કૌશલ અજમાવે છે અને સ્વિંગ બૉલિંગ અથવા સીમ બૉલિંગ પર વધુ આધાર રાખવાનું વલણ ધરાવે છે. મોટા ભાગના ઝડપી ગોલંદાજો આ બે ક્ષેત્રોમાંથી એકમાં વિશિષ્ટ બનશે, અને ક્યારેક સ્વિંગ અથવા સીમ બૉલર તરીકે વર્ગીકૃત થઈને ત્રાટકશે. જો કે આ વર્ગીકરણ સંતોષજનક નથી કારણ કે વર્ગીકરણો એ પારસ્પરિક રીતે એકાંતિક નથી અને કુશળ ગોલંદાજ સામાન્ય રીતે કોઈ એક શૈલીને બદલે ઝડપી, સ્વિંગ કરતો, સીમ કરતો અને કટિંગ દડો ફેંકવાનું પસંદ કરશે, ભલે તેને એક કરતાં અન્ય શૈલી પસંદ હોય.
ઝડપી ગોલંદાજોની ક્રિયામાં જુદા પડનારા સ્લિંગ હોય છે, જેમાં ગોલંદાજ દડો ફેંકવાની ક્રિયાનો પ્રારંભ તેનો હાથ પૂરેપૂરો તેમની પાછળની બાજુએ લંબાવીને કરે છે. આ સ્લિંગિંગ ક્રિયા દડાને વધુ ગતિ આપે છે, પરંતુ નિયંત્રણનું બલિદાન આપે છે. સ્લિંગિંગ ક્રિયાના સૌથી પ્રખ્યાત ખેલાડી છે જેફ થોમ્સન, જેમણે ટૂંકો રનર-અપ લઈને પણ ઉત્કૃષ્ટ ગતિએ ગોલંદાજી કરી છે. વર્તમાન આંતરરાષ્ટ્રીય ગોલંદાજોમાં જેમણે સ્લિંગિંગ ક્રિયા અપનાવી છે તેમાં ફિડેલ એડવર્ડઝ, શૌન ટેટ, લસિત મલિંગા, કામરાન ખાન અને મિચેલ જૉન્સનનો સમાવેશ થાય છે.
બાઉન્સર સામે બૅટ્સમૅન માટેની સામાન્ય પ્રતિક્રિયા તો બસ નીચે બેસી જઈને દડાને માથેથી જવા દેવો તે છે, પરંતુ તે માટે ઝડપી પ્રતિક્રિયાઓ અને મજબૂત હિંમતની જરૂર પડે છે, અને તેમાં બૅટ્સમૅન ક્યારેક ફટકો પણ મારી બેસે છે. કુદરતી પ્રતિક્રિયા એ થાય છે કે સીધા બૅટ વડે પોતાના માથાનું રક્ષણ કરવામાં આવે, પરંતુ તે જો શક્ય હોય તો દબાવી દેવું, અથવા કચડી નાખવું જોઈએ, કારણ કે તોવા ફટકાને પરિણામે દડો બૅટને અથડાઈને અનિયંત્રિત કોણ બનતાં તે ઊંચે ઊછળશે અને સહેલો કૅચ બની જશે. બાઉન્સર આવે એટલે મોટા ભાગના બૅટ્સમૅનો ગભરાઈ જાય છે અને તેમની કારકિર્દીમાં આ રીતે ઘણી વખત પોતાની વિકેટો ખોઈ બેસે છે.
વિવિધ પ્રકારની પકડો માંહેની એક પકડ જમણી બાજુ ચિત્રિત કરવામાં આવી છે. તેમાં અનિવાર્ય રૂપે એક માત્ર ફરક એ છે કે મધ્ય અને તર્જની આંગળીઓને છૂટી પાડવામાં આવે છે અને તે નીચેની તરફ આવી સાંધની બંને બાજુએ ગોઠવાય છે. તેને ડિલિવરી ધીમી પાડતાં, દડો હાથમાંથી છૂટે ત્યારે તેની ગતિ પર વધુ અવરોધ પેદા થાય છે. ધીમા દડા ઑફ સ્પિનરો દ્વારા વપરાતી ઑફ બ્રેક પકડ અને આંગળીની ક્રિયા વાપરીને પણ ફેંકવામાં આવે છે. ધીમો દડો લેગ-સ્પિન પકડ અને કાંડાની ક્રિયા વાપરીને અથવા દડાને ઉપરના પાસાને ફક્ત એક આંગળીથી અથવા આંગળીના વેઢા વડે પકડીને ફેંકવામાં આવે છે, જે બહુ સામાન્ય નથી.
સ્ટ્રાઇક બૉલિંગ શબ્દ સામાન્ય રીતે એવા ગોલંદાજોને લાગુ પડે છે જે મોટા ભાગે શક્ય તેટલા ઓછા રન ખર્ચીને બૅટ્સમૅનને આઉટ કરીને વિકેટ ઝડપે છે. ઝડપી ગોલંદાજો દડાને હવામાં ફેરવીને અથવા પિચ પર ઉછાળીને વિકેટો લેવાનો પ્રયત્ન કરવા કરતાં તીવ્ર ગતિ અને આક્રમણ દ્વારા આ સિદ્ધિ હાંસલ કરે છે. તેમ છતાં, વધુ સામાન્ય રીતે આક્રમક દડો ફેંકવાની ટેકનિકને સ્વિંગ બૉલિંગ અને સીમ બૉલિંગ ટેકનિક સાથે મિશ્રિત કરી શકાય છે, જે ગમે તે ગતિવાળા ગોલંદાજના હાથોમાં બૅટ્સમૅનથી ન રમી શકાય તેવી ઉચ્ચ કળાની રચના કરે છે. ઈનસ્વિંગિંગ યૉર્કર વિશિષ્ટરૂપે ઘાતક બનતો જોવા મળ્યો છે.
કટર દડો ફેંકવા માટે ગોલંદાજ જુદી પકડ કામે લગાડે છે. બે પ્રકારની પકડ જમણી બાજુએ દર્શાવવામાં આવી છે, તેમાં ઉપરની બાજુએ છે તે લેગ કટર પરિણામ ઉત્પન્ન કરે છે અને નીચે છે તે ઑફ કટર માટે જરૂરી પકડ બતાવે છે. તેમ જ બદલાતી પકડ, ગોલંદાજે પોતાની આંગળીઓ નીચે યોગ્ય રીતે દડાની બાજુ પર બરાબર ગોઠવવી જોઈએ, કારણ કે તેથી તે હાથમાંથી જરૂરી સ્પિન કરાવવા માટે છૂટે છે. કટર બૉલિંગની ક્રિયા દડા ઉપર ગતિ અવરોધ વધારે છે, જેવો દડો હાથમાંથી છૂટે છે તેની ગતિ બરાબર એ જ રીતે ધીમી થઈ જાય છે જેવી રીતે ધીમા દડાની અને આ સ્થિતિ પણ બૅટ્સમૅનને મૂંઝવવામાં મદદ કરે છે.
રિવર્સ સ્વિંગમાં ખરબચડી બાજુને આગળ તરફ રાખવામાં આવે છે. સાંધો એવા જ ખૂણે રાખવામાં આવે છે જેવો પરંપરાગત સ્વિંગમાં રાખવામાં આવે છે પરંતુ બંને સરહદી સ્તર બન્ને દિશાએ ઉગ્ર હોય છે. સાંધાની નેટ અસર અને ખરબચડી બાજુ એ છે જેનાથી દડો જેના તરફ સાંધો લક્ષિત હોય તેનાથી બરાબર ઊલટી દિશામાં સ્વિંગ થાય છે. સારી રિવર્સ સ્વિંગ ગોલંદાજીમાં ગોલંદાજ માટે દડાને ખૂબ સારી તેજ ગતિએ ફેંકવો જરૂરી બને છે, જે વિશ્વમાં પસંદગીના ફક્ત બહુ થોડા ઝડપી ગોલંદાજો દ્વારા સિદ્ધ થઈ શક્યું છે.
સારી લંબાઈનો દડો તેને કહેવાય જે બૅટ્સમૅનની કમરની આસપાસની ઊંચાઈએ પહોંચે. સારી લંબાઈ માટે અથવા ક્રિકેટમાં ખરેખર કોઈ પણ અન્ય દડાની લંબાઈ માટે કોઈ નિશ્ચિત અંતર નથી, કારણ કે દડાની ગતિ, પિચની સ્થિતિ તથા ગોલંદાજ અને બૅટ્સમૅનની ઊંચાઈ અનુસાર જરૂરી અંતર ઘટતું-વધતું રહે છે. એ નોંધવું જોઈએ કે "ગુડ લેન્થ" બૉલ ફેંકવો તે આ અર્થમાં હંમેશાં યોગ્ય નથી- કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં, કેટલીક પિચો પર અને કેટલાક બૅટ્સમેનો સામે અન્ય લંબાઈ વધુ અસરકારક રહેશે. જમણી બાજુએ આપેલી રેખાકૃતિ વિવિધ લંબાઈનો અર્થ શું છે તેની સ્પષ્ટતા માટે મદદરૂપ થશે.
ઝડપી ગોલંદાજો રનર-અપના અંતે એક બાજુ ઉપર અથવા છાતી ઉપર હાથ જાય ત્યારે બૉલ છોડવાની ક્રિયા થાય તેવું વલણ ધરાવતા હોય છે. એ રીતે છાતી ઉપરની ક્રિયાવાળા ગોલંદાજની છાતી અને નિતંબ પાછલા પગના સંપર્ક સમયે બૅટ્સમૅન તરફ સીધી લીટીમાં હોય છે, જ્યારે બાજુ ઉપરની ક્રિયાવાળા ગોલંદાજની છાતી અને નિતંબ પાછલા પગના સંપર્ક સમયે બૅટ્સમૅન તરફ નેવું અંશની સીધમાં રહે છે. વેસ્ટ ઈન્ડીઝના ગોલંદાજ માલ્કમ માર્શલ છાતી પરના ગોલંદાજનું આદર્શ ઉદાહરણ છે, જ્યારે ઑસ્ટ્રેલિયન પેસ બૉલર ડેનિસ લિલી બાજુ પરની ટેકનિકમાં ભવ્ય પ્રભાવ પાડી શકતા હતા.
ઝડપી ગોલંદાજે વિકેટ તરફ પહોંચવા માટે સ્પિનર કરતાં વધુ લાંબો રન-અપ લેવો પડે છે. તેનું કારણ એ છે કે ઝડપથી દડો ફેંકવા માટે જરૂરી ગતિ માત્રા – સંવેગ અને લય પેદા કરવા માટે તે આવશ્યક છે. ઝડપી ગોલંદાજો તેમના ઇચ્છિત રન-અપને લાંબા ડગલાંમાં માપશે અને વિકેટથી તેના અંતર પર નિશાન મૂકશે. ગોલંદાજ માટે એ ચોક્કસ જાણવું મહત્ત્વનું છે કે તેનો રન-અપ કેટલો લાંબો હોવો જોઈએ, કારણ કે તેણે દડો ફેંકવાની ક્રીઝની અંદર પોતાની દોડ અટકાવવી જરૂરી છે. જો બૉલરનો પગ એ ક્રીઝની બહાર પડી જાય, તો તેણે ફેંકેલો બૉલ 'નો-બૉલ' લેખાશે.
અસરકારક બનવા માટે ડિપરે વિવિધતા લાવવા ઘણી બધી સ્વિંગ પેદા કરવાની રહે છે કારણ કે દડો પિચ પર અથડાઈને ઉછળતો નથી તેને લીધે ખોવાયેલી ગતિશીલતામાં વિવિધતા ઊભી કરવા માટે એ જરૂરી છે. તેમ છતાં, કારણ કે બૅટ્સમૅન વધુ રન કરવા માટે સામાન્ય રીતે ફુલ ટૉસની અપેક્ષા રાખે, જેને રમવા સહેલા પડે. ડિપરમાં ખૂબ મોટું આશ્ચર્ય મૂલ્ય હોય છે અને ખાસ કરીને જો અસલી ફુલ ટૉસ કરતાં ખૂબ જ ચોક્કસાઈ પૂર્વક યૉર્કર ફેંકવાની મહેનત ગોલંદાજ કરી શકે તો બૅટ્સમૅન માટે એવા દડાને રમવું ખૂબ જ મુશ્કેલ બની જાય છે.
કટર્સ શબ્દ એવી ક્રિયા માટે વપરાય છે જેમાં ઝડપી દડો, જે ફરતો હોય, એટલે કે એવી ડિલિવરી જેમાં સાંધાને સીધો રાખવાને બદલે દડો વિરુદ્ધ ધરીની આસપાસ ફરતો હોય. જ્યારે દડાનું આ પરિભ્રમણ સ્પિન ગોલંદાજ દ્વારા જે રીતે પ્રાપ્ત કરવામાં આવે છે તેની ક્યાંય નજીકનું પણ નથી હોતું. એ થોડી વિવિધતા પણ ઊભી કરી શકે તો બૅટ્સમૅનને બેચેન કરવા માટે પૂરતી છે, કારણ કે એ દડાની ગતિ ઝડપી હોય છે. સીમ બૉલરને જો પિચ તરફથી વધુ મદદ ન મળતી હોય તો દડાને આમતેમ દિશા આપવા માટે કટર્સ ફેંકવા ઉપયોગી થઈ શકે છે.
રિવર્સ સ્વિંગ એ અદ્ભુત ઘટના છે, જેને લીધે સામાન્ય રીતે દડાની ચળકતી અને ખરબચડી બાજુઓના વળાંક દ્વારા જે સ્થિતિ ઉત્પન્ન થાય છે તેનાથી વિપરીત દિશામાં દડો સ્વિંગ થાય છે. જ્યારે દડો રિવર્સ સ્વિંગિંગ થતો હોય ત્યારે તે ચળકતી બાજુ તરફ સ્વિંગ થશે. દડા જ્યારે રિવર્સ સ્વિંગ થાય છે ત્યારે પરંપરાગત રીતે સ્વિંગ થતા દડા કરતાં તે ખૂબ વધારે મોડેથી અને ખૂબ વધારે તીવ્રપણે ઊલટી તરફ લહેરાય છે. આ બન્ને કારણો બૅટ્સમૅન જે દડાને ફટકારવાનો પ્રયત્ન કરતો હોય તેની મુશ્કેલી વધારી દેશે.
સીમ બૉલિંગ એક એવી ક્રિયા છે જેમાં દડાની સાંધનો ઉપયોગ કરીને દડો ફેંકવામાં આવે છે, જે પિચ પર અથડાયા પછી અણધારેલી રીતે ઉછળે છે. કુશળ બૅટ્સમૅન એ પારખવામાં સક્ષમ બનશે કે દડો ઉછળ્યા પછી ક્યાં જઈ રહ્યો છે અને તે પરથી બરાબર જાણી લેશે કે તેની પાસે દડો ક્યારે અને કેટલી ઊંચાઈએ પહોંચશે. દડાની ઉછાળમાં વિવિધતા ઉત્પન્ન કરીને કુશળ ગોલંદાજ તેને વધુ પડતો એવો વિચિત્ર બનાવી શકે છે કે બૅટ્સમૅન દડાનું અનુમાન બાંધવામાં થાપ ખાઈ જશે અને પોતાની વિકેટ ખોઈ બેસશે.
રિવર્સ સ્વિંગ એ સામાન્ય સ્વિંગ કરતાં પરિસ્થિતિઓ પર ઘણો વધુ આધાર રાખે છે, અને તેથી તેમાં સતત સફળ થવું એ લગભગ અશક્ય જેવું છે. રિવર્સ સ્વિંગની ઘટના સામાન્ય રીતે ઘટતી નથી જ્યાં સુધી દડો 45 ઑવર જેટલો જૂનો ન થાય, અને તેમાં વાતાવરણ ગરમ અને સૂકું હોવું જરૂરી છે. રિવર્સ સ્વિંગ દડા ફેંકવાની ટેકનિક સૌ પ્રથમ 1980ના દશકમાં પાકિસ્તાની ગોલંદાજો દ્વારા આવિષ્કૃત થઈ અને તેને સંપૂર્ણ રૂપ અપાયું, પરંતુ ત્યાર પછી તે ક્રિકેટ રમતાં બધાં રાષ્ટ્રોમાં ફેલાઈ ગઈ.
યૉર્કર દડો ફેંકવા માટે ખૂબ જ ચોક્સાઈની જરૂર રહે છે, કારણ કે જો તેમ કરવા જતાં થોડીક જ લંબાઈ વધી જાય તો એ દડો ફુલ ટૉસ અથવા ફુલ પિચ ડિલિવરી બની જાય અને બૅટ્સમૅનને તેવા દડાને રમવું સહેલું થઈ પડે કારણ કે તેવો દડો સીધો આવતો હોવાથી પિચ પર પછડાઈને ઉછળતો નથી એટલે વાંકોચૂંકો ફંટાતો નથી. આવા દડાનું ઘણું મૂલ્ય હોય છે, કારણ કે તે આશ્ચર્ય પમાડનારો દડો હોય છે. આ બે કારણોને લીધે મોટા ભાગની સ્થિતિમાં યૉર્કર દડા ફેંકવાનું સામાન્ય નથી.
ઉગ્ર સરહદી સ્તર મોડેથી જુદો પડે છે તે ગોલ્ફ બૉલમાં પડતાં ખંજનો દ્વારા ઉત્પન્ન થતી અસર સમાન હોય છે. ગોલ્ફ બૉલના કિસ્સામાં, બૉલની બંને બાજુ ઉગ્રતા અથવા ખળભળાટ ઉત્પન્ન થાય અને બન્ને બાજુ પર સરહદી સ્તરની મોડેથી જુદા પડવાની નેટ-અસર થાય તથા દડાની પાછળની બાજુમાં નાનકડી સાવધાની અને નીચે પડતું નેટ ડ્રેગ ઊભું થાય તેનું કારણ આગળ અને પાછળની વચ્ચે વિભેદ કરતું દબાણ ઉત્પન્ન થાય – આ સ્થિતિ ગોલ્ફ બૉલને આગળ જવામાં સમર્થ બનાવે છે.]
ધીમા દડાની બીજી આવૃત્તિ સ્લૉબ તરીકે ઓળખાય છે અને તે ફક્ત ઉચ્ચ આંગળીઓ વડે ફેંકવામાં આવે છે. "બીમર" તરીકે લક્ષ્ય કરેલી દડો ફેંકવાની આ પદ્ધતિને કારણે દડો ઊંચાઈમાં નાટકીય ઢબે નીચે ઊતરી આવે છે અને યૉર્કર લંબાઈએ પહોંચી જાય છે. આ યુક્તિ ખૂબ જ જાણીતી રીતે ક્રિસ કૅર્ન્સ દ્વારા ક્રિસ રીડ સામે વપરાઈ હતી, જે તેના તરફ ફુલ લેન્થ દડામાં રન લેવા દેતો ન હતો અને જે સ્ટમ્પને ઉડાડવા માટે મોકલાયો હોય.
જ્યારે બૅટ્સમૅનની અમુક ચોક્કસ શૉટ મારવામાં નબળાઈ જાણીતી હોય ત્યારે દડાની લાઈનની ચોક્કસ નિપુણતાનો શ્રેષ્ઠ ઉપયોગ થઈ શકે છે, કારણ કે તેમાં ગોલંદાજો અસરકારક લાઈન પર નબળા સ્થાને વખતોવખત દડો ફેંકી શકે છે. બૅટ્સમૅનોની દડાને અમુક લાઈન પર મારવાની સતત અક્ષમતાથી ઉપર ઊઠવાની નિષ્ફળતાને જો એક વખત કુશળ લાઈન ગોલંદાજો જાણી ગયો તો એવા અણઘડ બૅટ્સમૅનોની કારકિર્દીનો અંત લાવવામાં તેમને પૂરતી સફળતા મળે છે.
ઝડપી ગોલંદાજી ક્યારેક પૅસ બૉલિંગ તરીકે પણ ઓળખાય છે, ક્રિકેટની રમતમાં બૉલિંગના જે બે મુખ્ય અભિગમો છે તે માં નો આ એક છે. બીજો છે તેને સ્પિન બૉલિંગ કહેવાય છે. ઝડપી ગોલંદાજી કરનારા સામાન્ય રીતે ફાસ્ટ બૉલરો , ફાસ્ટમૅન , પૅસ બૉલરો અથવા પૅસમૅન તરીકે જાણીતા હોય છે. તેમ છતાં ક્યારેક વિશિષ્ટ ઝડપી ગોલંદાજીની ટેકનિક માટે સ્વિંગ બૉલર અથવા સીમ બૉલર જેવા ખાસ શબ્દોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
શારીરિક રીતે શક્તિમાન બૅટ્સમૅન ઘણી વાર આવા ઊંચા દડાને ફટકારવાનો પ્રયત્ન કરે છે, જો કે આવો દડો તેમની દૃષ્ટિને અવરોધે તેમ છતાં એ પણ અસામાન્ય નથી કે તેમનું તીવ્ર પશુ બળ દડાની ઝડપી ગતિ સાથે ભળવાથી દડો ઊડીને મેદાનની સરહદને ઓળંગી જાય છે. આ શક્યતામાં એ મુશ્કેલી ભળે છે કે વિકેટકીપર ઊંચા દડાને એટલે એ બાઉન્સરને રોકવાનો પ્રયત્ન કરશે અને તે કુશળ બૅટ્સમૅન સામે રનની દૃષ્ટિએ ખર્ચાળ બની શકે છે.
એક દિવસીય ક્રિકેટમાં દાવ લેનાર ઊતરતે તબક્કે, બૅટ્સમૅન જ્યારે દરેક દડાને ઝુડવાનું ઇચ્છે છે. ખાસ કરીને આવી પરિસ્થિતિમાં યૉર્કર દડો ફેંકવાનું અસરકારક બને છે, બન્ને રીતે- વિકેટો લેવામાં અને ફટકારાતી બાઉન્ડ્રીઓ રોકવામાં. તેથી, આવી પરિસ્થિતિમાં યૉર્કર વારંવાર ફેંકવામાં આવે છે, અને ક્રિકેટના આ સ્વરૂપમાં જે ગોલંદાજો ચોક્સાઈપૂર્વક યૉર્કર દડો ફેંકી શકે છે તે ઇનામને પાત્ર બને છે.
જો કે ગોલંદાજની ક્રિયા તેઓ જે દડો ફેંકે છે તેની ગતિ પર અસર નથી કરતી, તેઓ જે દડો ફેંકે છે તે દડાની શૈલીને મર્યાદિત કરી શકે છે. તેમ છતાં, તેને માટે કોઈ કડક નિયમો નથી, બાજુએ હાથ રાખનારા ગોલંદાજો સામાન્ય રીતે આઉટસ્વિંગર દડા ફેંકનારા હોય છે, અને સામે હાથ રાખનારા ગોલંદાજો સાધારણ રીતે ઇનસ્વિંગર દડા ફેંકે છે.
આવો ધીમો દડો ખાસ કરીને એવા બૅટ્સમૅન સામે અસરકારક પુરવાર થાય છે, જે ઝડપથી રન કરવા માગતો હોય. પરિણામે તેનું મહત્ત્વ એક દિવસીય ક્રિકેટના વિકાસ સાથે વધી ગયું છે, અને ખાસ કરીને દાવના અંતે જ્યારે બૅટ્સમૅન આક્રમક થઈને ઝૂડવા માંડે છે ત્યારે ધીમો દડો ફેંકવાની તરકીબ અજમાવવામાં આવે છે.
સ્વિંગ બૉલિંગને સામાન્ય ભાષામાં વહેલી સ્વિંગ અથવા મોડી સ્વિંગ તરીકે પણ વર્ગીકૃત કરી શકાય, જ્યારે પ્રક્ષેપપથમાં દડો અનુકૂળ દિશા બદલશે – મોડેથી દડો સ્વિંગ થશે એટલે કે જુદી દિશામાં ફંટાશે, તેને લીધે દડાની અચાનક બદલાતી ગતિને કારણે બૅટ્સમૅનને બંધબેસતો ફટકો મારવાની તક ઓછી રહે છે.
ડિપર એ સ્વિંગિંગ બૉલ છે, જે જાણી જોઈને યૉર્કર અથવા ફુલ ટૉસ રૂપે ફેંકવામાં આવ્યો હોય છે. સામાન્ય રીતે ઝડપી ગોલંદાજ ફુલ ટૉસ દડો નાખવો પસંદ કરતા નથી. ઇનડિપર જમણેરી બૅટ્સમૅનની અંદરની બાજુએ વળે છે જ્યારે આઉટ ડિપર બહારની બાજુએ.
હવે, એક દિવસીય ક્રિકેટમાં 35 ઑવર પછી દડો બદલવાનું ફરજિયાત થઈ ગયું છે, તેને લીધે રિવર્સ સ્વિંગનું પ્રમાણ ઘટી ગયું છે, આમ દાવ દેનારી ટીમે નવો દડો લેવાનું નિયમાનુસાર બનાવી દેતાં રિવર્સ સ્વિંગને અવકાશ જ નથી રહ્યો.
વધુ અનુભવી બૅટ્સમૅન એવા અચાનક ધીમા આવતા દડાને ફટકારતી વખતે ઘડીભર પોતાની મુદ્રા બદલીને, દડાને મધ્ય બૅટ પર લઈને ફટકારવાની સ્થિતિમાં બંધબેસતો થઈ જવાની ક્ષમતા ધરાવતો હોય છે.
વ્યાયામ પીડા ઘટાડવા માટે અસરકારક અભિગમ હોઇ શકે છે પરંતુ તે પરવાનાધારક આરોગ્ય વ્યવસાયિકની દેખરેખ હેઠળ થવો જોઇએ. સામાન્ય રીતે, સુસંગત ખેચાણના કેટલાક સ્વરૂપો અને વ્યાયામ મોટા ભાગના સારવાર કાર્યક્રમના આવશ્યક ભાગ હોવાનું માનવામાં આવે છે. જોકે, એક અભ્યાસમાં જણાયું છે કે વ્યાયામ પીઠના હઠીલા દુખાવા માટે પણ અસરકારક છે પરંતુ તીવ્ર દુખાવા માટે તે અસરકારક નથી. અન્ય અહેવાલમાં જાણવા મળ્યું હતું કે તીવ્ર સ્થિતિમાં સહન થઇ શકે તેવી સામાન્ય પ્રવૃત્તિઓ ચાલુ રાખવા કરતા પીઠને અસર કરતા વ્યાયામ ઓછા અસરકારક છે.
શારીરિક ચિકિત્સા મેનિપ્યુલેશન અને વ્યાયામની બનેલી છે જેમાં ખેચાણ અને દૃઢીકરણનો પણ સમાવેશ થાય છે. 'બેક સ્કૂલ્સ'એ વ્યવસાયિક સ્થિતિઓમાં લાભ દર્શાવ્યો છે. સ્કોલિયોસિસ, કાયફોસિસ, સ્પોન્ડિલોલિસ્થેસિસ, અને સંબંધિત મેરૂ વિકાર માટે વિશેષ શારીરિક વ્યાયામ ચિકિત્સા, સ્ક્રોથ પદ્ધતિએ સ્કોલિયોસિસવાળા પુખ્ત વ્યક્તિમાં પીઠના દુખાવાની ગંભીરતા અને આવૃત્તિ ઘટાડી હોવાનું જોવા મળ્યું છે.
એક્યુપંચર પીઠના દુખાવામાં કેટલાક સિદ્ધ થયેલા લાભ દર્શાવે છે. જોકે, તાજેતરનો રેન્ડમાઇઝ્ડ કન્ટ્રોલ્ડ ટ્રાયલ વાસ્તવિક અને ભ્રામક એક્યુપંચર વચ્ચે નહિવત તફાવત સૂચવે છે.
શિક્ષણ અને ફિઝીયોલોજિકલ અને ભાવુક કારણો પર ભાર મૂકીને વ્યવહારમાં ફેરફાર - રિસ્પોન્ડન્ટ કોગ્નિટિવ ચિકિત્સા અને વિકાસશીલ રિલેક્સેશન ચિકિત્સા હઠીલા દર્દને ઘટાડી શકે છે.
જીવન માટે જોખમી સંભવિત સમસ્યાના ચેતવણીજનક લાક્ષણિક ચિહ્નોમાં આંત્ર અને/અથવા મૂત્રાશય પેશાબને રોકી રાખવાની અક્ષમતા અથવા પગલામાં વિકાસશીલ નબળાઇનો સમાવેશ થાય છે.
ગંભીર પીઠનો દુખાવો ગંભીર બિમારીઓના અન્ય ગંભીર ચિહ્નો સાથે થાય છે. તે ગંભીર મૂળભૂત તબીબી સ્થિતિનો પણ સંકેત આપે છે.
પીઠનો દુખાવો કાર અકસ્માત અથવા પડી જવા જેવા આઘાત બાદ થાય છે અને તે અસ્થિ ભંગ અથવા અન્ય ઇજાનો સંકેત આપતો હોઇ શકે છે.
મેરૂ ભંગનું ઊંચું જોખમ ઉભું કરે તેવી તબીબી સ્થિતિ સાથેના વ્યક્તિઓમાં પીઠનો દુખાવો, જેમ કે, અસ્થિસુષિરતા અથવા મલ્ટિપલ માયએલોમા, પણ તાત્કાલિક તબીબી સારવાર માંગે છે.
મેરૂદંડની શરીરના એક ભાગમાંથી બીજા ભાગમાં બિમારી ફેલાવાની સ્થિતિ નકારવા માટે કેન્સરનો ઇતિહાસ ધરાવતા વ્યક્તિમાં (ખાસ કરીને કેન્સર સ્તન, ફેફસા અને પ્રોસ્ટેટ કેન્સર જેવા મેરૂદંડ સુધી પીડા ફેલાવા માટે જાણીતા છે) પીઠના દુખાવાનું મૂલ્યાંકન થવું જોઇએ.
હળવા પીઠના દુખાવા માટેનો અન્ય સંભવિત સ્ત્રોત મેરૂદંડના મુક્ત ચલ સાંધા છે. હઠીલો પીઠનો હળવો દુખાવો ધરાવતા લગભગ ત્રીજા ભાગના લોકોમાં અને વ્હિપલેશને પગલે ગરદનનો દુખાવો ધરાવતા મોટા ભાગના લોકોમાં પીડા માટે આ મુખ્ય સ્ત્રોત જણાયા છે. જોકે, ઝાયગેપોફિઝિયલ સાંધાના દુખાવા માટેનું કારણ સંપૂર્ણપણે સમજી શકાયું નથી. વ્હિપલેશને પગલે ગરદનનો દુખાવો ધરાવતા લોકોમાં સંપૂટ પેશીમાં નુકસાન સૂચવવામાં આવ્યું છે. ઝાયગેપોફિઝિયલ સાંધામાંથી પેદા થતી મેરૂ પીડા ધરાવતા લોકોમાં, એક સિદ્ધાંત એવો છે કે અંતઃસંધિગત પેશીઓ, જેમકે તેમના સાયનોવિયલ પટલના ઇનવેજિનેશન્સ અને ફાઇબરો-એડિપોઝ મેનિસ્કોઇડ્સ (તેઓ અસ્થિઓને એક બીજા પર સરળતાથી ફરવા માટે ગાદી તરીકે કામ કરે છે), વિસ્થાપિત, પીલાયેલી અથવા ફસાયેલી બની શકે છે અને બાદમાં નોસિસેપ્શન પેદા કરી શકે છે.
પીઠનો દુખાવો પેદા કરતી વિવિધ સ્થિતિઓની સારવારમાં વિવિધ પ્રકારની શસ્ત્રવૈદક કાર્યવાહીનો ઉપયોગ થાય છે. તે તમામને ચેતા પ્રતિસંકોચન, શરીરના ભાગોનું સંયોજન અને વિકૃતિ સુધારા શસ્ત્રક્રિયામાં વર્ગીકૃત કરી શકાય છે. પ્રથમ પ્રકારની શસ્ત્રક્રિયા પ્રાથમિક રીતે એવા જૂના દર્દીઓ પર કરવામાં આવે છે જેઓ ચેતા બળતરા અથવા ચેતા ઇજાથી પીડાય છે. અસ્થિમય ભાગોના સંયોજનને મેરૂ સંયોજન પણ કહેવાય છે અને બે કે તેથી વધુ અસ્થિમય ભાગોનું મેટલવર્કની મદદથી સંયોજન કરવા માટે તેનો ઉપયોગ થાય છે. શસ્ત્રક્રિયાનો પાછળનો પ્રકાર સામાન્ય રીતે કોજેનિટલ વિકૃતિ સુધારવા અથવા આંચકાકીય ભંગને કારણે સર્જાયેલા દુખાવાની સારવારમાં ઉપયોગ થાય છે. કેટલાક કિસ્સામાં વિકૃતિ સુધારામાં અસ્થિમય ટુકડાઓ દૂર કરવા અથા મેરૂદંડ માટે સ્થિરતા જોગવાઇ પ્રદાન કરવાનો સમાવેશ થાય છે.
પીઠના દુખાવાની સારવાર વખતે વ્યવસ્થાપનનો ઉદેશ પીડાની તીવ્રતામાં શક્ય તેટલો ઝડપથી મહત્તમ ઘટાડો કરવો, રોજબરોજની પ્રવૃત્તિમાં વ્યક્તિની કામ કરવાની ક્ષમતા પુનઃસ્થાપિત કરવી, અવક્ષેપી પીડાનો સામનો કરવામાં દર્દીને મદદ કરવી, ચિકિત્સા પદ્ધતિની આડઅસરોની આકરણી કરવી અને કાનૂની તેમજ સામાજિક આર્થિક અંતરાયોની વચ્ચે દર્દીને સાજો થવામાં સહાય કરવાનો છે. ઘણા લોકો માટે ઉદેશ પીડાને વ્યવસ્થાપનપાત્ર સ્તરે રાખીને પુનઃવસનમાં પ્રગતી કરવાનો હોય છે જે બાદમાં લાંબા ગાળાની પીડા રાહતમાં પરીણમી શકે છે. ઘણા લોકો માટે વ્યવસ્થાપનનો ઉદેશ પીડાના વ્યવસ્થાપન માટે બિન-શસ્ત્રક્રિયા ચિકિત્સાનો ઉપયોગ કરવો અને મોટી શસ્ત્રક્રિયા ટાળવાનો હોય છે જ્યારે અન્ય કેટલાક લોકો માટે શસ્ત્રક્રિયા સારા થવા માટેનો સૌથી ઝડપી રસ્તો હોઇ શકે છે.
પીઠનો દુખાવો એ પીઠમાં અનુભવાતી પીડા છે જે સામાન્ય રીતે સ્નાયુઓ, ચેતા, અસ્થિ, સાંધા અથવા મેરૂદંડના માળખામાંથી પેદા થતી હોય છે. આ દુખાવાને ગરદનનો દુખાવો, પીઠના ઉપરના ભાગમાં દુખાવો, કમરનો દુખાવો અથવા પૃચ્છઅસ્થિમાં દુખાવો એમ વિભાજિત કરવામાં આવે છે. તે અચાનક હુમલો અથવા હઠીલો દુખાવો હોઇ શકે છે. તે સતત હોઇ શકે છે અથવા છૂટોછવાયો હોઇ શકે છે, તે એક સ્થળે રહે છે અથવા શરીરના અન્ય ભાગોમાં પણ ફરતો રહે છે. દુખાવો હળવો, અથવા તીવ્ર અથવા વીંધી નાખે અથવા બળતરાનો અનુભવ થાય તેવો હોય છે. પીઠના ઉપરના ભાગમાં દુખાવો કાંડા અને હાથ સુધી પહોંચી શકે છે અથવા પીઠના નીચેના ભાગમાં પગ અથવા પંજા સુધી પહોંચી શકે છે. તેમાં દુખાવા ઉપરાંત નબળાઇ, સુન્નતા અથવા બળતરા જેવી અન્ય પીડાના લક્ષણોનો પણ સમાવેશ થાય છે.
પીઠના દુખાવાને રોગનિદાન મુજબ યાંત્રિક અથવા અનિર્દિષ્ટ પીઠનો દુખાવો અને ગૌણ પીઠનો દુખાવો એમ વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. પીઠનો દુખાવો ધરાવતા લગભગ 98% દર્દીનું અનિર્દિષ્ટ તીવ્ર પીઠના દુખાવા સાથે નિદાન થાય છે જે ગંભીર મૂળભૂત રોગશાસ્ત્ર ધરાવતું નથી. જોકે, ગૌણ પીઠનો દુખાવો જે મૂળભૂત સ્થિતિને કારણે પેદા થાય છે, તેના લગભગ 2% કિસ્સા હોય છે. આ કેસના મૂળભૂત રોગશાસ્ત્રમાં મેટાસ્ટેટિક કેન્સર, સ્પાઇનલ ઓસ્ટિઓમાયિલિટીસ અને એપિડ્યુરલ એબસેસનો સમાવેશ થાય છે જેના 1% દર્દી હોય છે. આ સ્થિતિ સાથે સંકળાયેલી સૌથી સામાન્ય ચેતાકીય હાનિ ગાદી હર્નિયેશનની સમસ્યા છે જેમાંથી ગાદી હર્નિયેશનના 95 ટકા કિસ્સા સૌથી નીચેની બે કટિ મેખલામાં થાય છે.
આંતરકશેરૂકા ગાદી જ્યારે હર્નિયેટ થઇ હોય અથવા ફાટી ગઇ હોય ત્યારે ડિસેટોમી હાથ ધરવામાં આવે છે. તેમાં ચેતા મૂળ પર દબાણ કરતી અને બહાર નિકળી રહેલી ગાદીને દૂર કરવામાં આવે છે તેમાં ગાદીનો કોઇ ભાગ અથવા તેના સંપૂર્ણ ભાગને દૂર કરવામાં આવે છે. ચેતા પર દબાણ મુકતા ગાદીના પદાર્થને ચોક્કસ ગાદી પર કરાયેલા નાના કાપા મારફતે દૂર કરવામાં આવે છે. પીઠની શસ્ત્રક્રિયાનો તે સૌથી લોકપ્રિય પ્રકાર છે જેમાં સફળતાનો દર ઊંચો છે. આ કાર્યવાહી બાદ સાજા થવાનો સમયગાળો છ સપ્તાહથી વધુ સમય ચાલતો નથી. એન્ડોસ્કોપ દ્વારા અસ્થિમય ટુકડાઓને દૂર કરવાની પ્રક્રિયાના પ્રકારને પરક્યુટેનિયસ ડિસ્ક રિમૂવલ કહેવામાં આવે છે.
ઊષ્મા ચિકિત્સા પીઠમાં કળતર અથવા અન્ય સ્થિતિઓમાં ઉપયોગી છે. કોક્રેન કોલાબોરેશન દ્વારા અભ્યાસોનું અધિવિશ્લેષણ સૂચવે છે કે ઊષ્મા ચિકિત્સા તીવ્ર અને અર્ધ-તીવ્ર પીઠના હળવા દુખાવાના ચિહ્નો ઘટાડી શકે છે. કેટલાક દર્દીઓને લાગે છે ભેજવાળી ઊષ્મા અથા નીચલા સ્તરની સતત ઉષ્મા શ્રેષ્ઠ કામ કરે છે. શીત સંકોચન ચિકિત્સા કેટલાક કિસ્સામાં પીઠના દુખાવામાંથી રાહત મેળવવામાં અસરકારક હોઇ શકે છે.
સ્નાયુઓને હળવા કરતી દવાઓ, ઓપિઓઇડ્સ, સ્ટિરોઇડહીન બળતરા વિરોધી દવાઓ ) અથવા પેરાસિટામોલ જેવી દવાઓનો ઉપયોગ રેન્ડમાઇઝ્ડ કન્ટ્રોલ્ડ ટ્રાયલ્સના કોક્રેન કોલાબોરેશન દ્વારા અધિવિશ્લેષણમાં જણાયું છે કે પીઠના હળવા દુખાવાના કિસ્સામાં ઇન્જેક્શન ચિકિત્સા, સામાન્ય રીતે કોર્ટિકોસ્ટેરોઇડ્સ સાથે, મદદ કરે છે કે કેમ તે નક્કી કરવા માટે અપુરતા તબીબી પરીક્ષણ થયા છે. આંતરસ્નાયુ કોર્ટિકોસ્ટેરોઇડ્સના અભ્યાસમાં કોઇ લાભ જણાયો નથી.
સમગ્ર ગાદી દૂર કરાયેલી હોય તેવા કિસ્સામાં અથવા કશેરૂકાઓ અસ્થિર બનાવતી અન્ય સ્થિતિમાં મેરૂ સંયોજન હાથ ધરવામાં આવે છે. અસ્થિને સાજા થવા માટે વધુ શક્તિ પ્રદાન કરવા આ કાર્યવાહીમાં અસ્થિ કલમનો ઉપયોગ કરીને બે કે તેથી વધુ કશેરૂકાઓને જોડવામાં આવે છે. મેરૂ સંયોજન બાદ સાજા થવામાં દર્દીની ઊંમર, શસ્ત્રક્રિયા કરવા માટેના કારણ અને કેટલા અસ્થિ વિભાગોનું સંયોજન કરાયું છે તેના આધારે એક વર્ષ સુધીનો સમય લાગી શકે છે.
તમામ સ્થિતિઓ માટે અથવા સમાન સ્થિતિ સાથે તમામ વ્યક્તિઓ માટે તમામ સારવાર કામમાં આવતી નથી અને કેટલાક લોકોએ તેમને સાનુકૂળ શ્રેષ્ઠ સારવાર નક્કીકરવા માટે કેટલીક સારવારના વિકલ્પ ચકાસવાની જરૂર પડે છે. સ્થિતિનો વર્તમાન તબક્કો પણ સારવારની પસંદગી કરવા માટેનું નિર્ણાયક પરિબળ છે. પીઠનો દુખાવો ધરાવતા બહુ જ ઓછા દર્દીઓને શસ્ત્રક્રિયાની જરૂર પડે છે.
પીઠના દુખાવાનો એક સંભવિત સ્ત્રોત પીઠનો કંકાલ સ્નાયુ છે. સ્નાયુ પેશીમાં પીડા માટે સંભવિત કારણોમાં સ્નાયુ ખેંચાણ , સ્નાયુ સંકોચન અને સ્નાયુ અસંતુલનનો સમાવેશ થાય છે. જોકે, ચિત્ર અભ્યાસો પીઠના દુખાવાના ઘણા કિસ્સામાં સ્નાયુ પેશીને નુકસાનના વિચારને ટેકો આપતા નથી અને સ્નાયુ સંકોચનનું ન્યૂરોફિઝિયોલોજી અને સ્નાયુ અસંતુલન સારી રીતે સમજી શકાયું નથી.
પીઠના દુખાવાની સારવારમાં શસ્ત્રક્રિયા છેલ્લો વિકલ્પ હોય છે. તેની ત્યારે જ ભલામણ કરવામાં આવે છે જ્યારે અન્ય તમામ વિકલ્પો ચકાસી લેવાયા હોય અથવા સ્થિતિ ઇમરજન્સીની હોય. પીઠની શસ્ત્રક્રિયાના અભ્યાસોની 2009 પ્રણાલીગત સમીક્ષામાં જણાયું હતું કે, ચોક્કસ નિદાન માટે શસ્ત્રક્રિયા અન્ય સામાન્ય સારવાર કરતા પ્રમાણમાં સારી છે પરંતુ લાંબા ગાળે શસ્ત્રક્રિયાના લાભ ઘટી શકે છે.
પીઠમાં દુખાવાને આપોઆપ વિભાજીત કરી શકાય છેઃ ગરદનનો દુખાવો, પીઠના ઉપરના ભાગમાં દુખાવો, કમરનો દુખાવો અથવા પૃચ્છઅસ્થિમાં દુખાવો.
કેટલાક નિરીક્ષણાત્મક અભ્યાસો સૂચવે છે કે જે બે સ્થિતિ, કટિ ગાદી હર્મિનેશન અને ડીજનરેટિવ ડિસ્ક ડિસીઝને કારણે ઘણીવાર પીઠનો દુખવો થાય છે તે સામાન્ય વસતી કરતા પીડાવાળા લોકોમાં વધુ પ્રચલિત ન હોઇ શકે અને જે તંત્રને કારણે આ સ્થિતિઓ પીડા પેદા કરી શકે છે તે હજુ સુધી જાણી શકાઇ નથી. અન્ય અભ્યાસો સૂચવે છે કે 85 ટકા કેસોમાં કોઇ દેહધાર્મિક કારણ બતાડી શકાયું ન હતું.
પીઠમાં દુખાવો માનવ જાતની હંમેશની ફરિયાદ રહી છે. અમેરિકામાં તીવ્ર હળવો પીઠનો દુખાવો ફિઝીશિયનની મુલાકાત લેવાનું પાંચમું સૌથી સામાન્ય કારણ છે. પ્રત્યેક દસમાંથી નવ પુખ્ત વ્યક્તિ જીવનમાં કોઇને કોઇ એક તબક્કે પીઠમાં દુખાવાનો અનુભવ કરે છે અને કામ કરતા પ્રત્યેક દસમાંથી પાચ પુખ્ત વ્યક્તિ દર વર્ષે પીઠનો દુખાવો અનુભવે છે.