polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
કુદરતી રબર એક પ્રકારનું ઈલસ્ટોમર છે જે મૂળભૂત રીતે લેટેક્ષ, કેટલાંક ઝાડનાં સત્ત્વમાંથી નિકળતો દૂધ જેવો ચીકણો પદાર્થ, તેમાંથી મળી આવે છે. વનસ્પતિને "ટેપ" કરવામાં આવે છે, એટલે કે ઝાડનાં થડ પર કાપો મૂકીને લેટેક્ષનાં રસને એકત્રિત કરવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ તેને શુદ્ધ કરીને ઉપયોગમાં લેવાય તેવું રબર બનાવવામાં આવે છે. શુદ્ધિકરણ કરવામાં આવેલું કુદરતી રબર એક પ્રકારે રાસાયણિક પોલીઆઈસોપ્રિન છે,જેને કૃત્રિમ રીતે પણ ઉત્પાદિત કરવામાં આવી શકે છે. કુદરતી રબરને કૃત્રિમ રબરની જેમ જ ઘણાં બધાં ઉપયોગો અને ઉત્પાદોમાં વ્યાપકપણે ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે.
વર્ષ 2005 માં લગભગ 21 મિલિયન ટન રબરનું ઉત્પાદન થયું જેમાંથી લગભગ 42% કુદરતી હતું. મોટાભાગનાં રબરનો જથ્થો પેટ્રોલીયમમાંથી કૃત્રિમ રીતે ઉત્પન્ન કરવામાં આવે છે, એટલે કુદરતી રબરનાં ભાવ પણ વ્યાપકપણે કાચાં તેલનાં પ્રવર્તમાન વૈશ્વિક ભાવો પરથી જ નક્કી કરવામાં આવે છે. આજે એશિયા કુદરતી રબરનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે, જે 2005 નાં કુલ ઉત્પાદનનો લગભગ 94% થાય છે. ત્રણ સૌથી વધારે ઉત્પાદન કરતાં રાષ્ટ્રો સાથે મળીને કુદરતી રબરનાં કુલ ઉત્પાદનનો લગભગ 72% હિસ્સો આપે છે.
ભારતમાં, કુદરતી રબરનું વ્યાવસાયિક વાવેતર બ્રિટિશ બાગવાનો દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, જો કે ભારતમાં રબરને વ્યાવસાયિક રીતે પ્રાયોગિક ધોરણે ઉગાડવાનાં પ્રયાસો છેક 1873માં કલકત્તાના બોટેનિકલ ગાર્ડનમાં કરવામાં આવ્યો હતો. ભારતમાં સૌ પહેલાં વ્યાવસાયિક હેવિયા છોડનું વાવેતર 1902માં કેરાલાના થટ્ટીકાડુ ખાતે શરુ કરવામાં આવ્યું હતું. 19મી અને 20મી સદીની શરુઆતમાં, તેને ઘણીવાર “ઈંડીયન રબર” તરીકે ઓળખવામાં આવતું હતું. બ્રિટીશરો દ્વારા પાકિસ્તાનમાં પણ કેટલાંક રબરના બગીચા શરુ કરવામાં આવ્યાં હતાં.
પેરા રબરનાં ઝાડ શરુઆતમાં દક્ષિણ અમેરિકામાં ઉગાડવામાં આવતા હતાં. 1736માં એકેડેમી રોયેલ દે સાયંસિસ ઑફ ફ્રાંસ ખાતે રબરનાં નમૂનાઓ રજૂ કરવાનો શ્રેય ચાર્લ્સ મેરી દ લા કોંડેમાઈનને જાય છે. 1751 માં, તેણે ફ્રાંકોઈસ ફ્રેસ્ન્યુ દ્વારા અકાદમીમાં દસ્તાવેજ રજૂ કર્યાં હતાં જેમાં રબરનાં ઘણાં ગુણધર્મોનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું હતું. તેનો રબર પરના પહેલાં વૈજ્ઞાનિક દસ્તાવેજી સંદર્ભ તરીકે સ્વીકાર કરવામાં આવ્યો છે.
લેટેક્ષને સામાન્યપણે તેનાં પર પ્રક્રિયા કરીને તેમાંથી ડુબાડીને બનાવાતાં ઉત્પાદો માટે ઘટ્ટ લેટેક્ષ બનાવામાં આવે છે અથવા તો પછી તેને નિયંત્રિત, સ્વચ્છ પરિસ્થિતિઓમાં ફોર્મિક એસિડનો ઉપયોગ કરીને ગઠ્ઠા તૈયાર કરવામાં આવી શકે છે. આ રીતે એકત્ર કરવામાં આવેલા લેટેક્ષને, તેનાં પર પ્રક્રિયા દ્વારા ઉચ્ચ કક્ષાનું તકનીકી રીતે સૂચવવામાં આવેલા બ્લૉક રબર જેવાં કે ટીએસઆર3એલ કે ટીએસઆરસીવી અથવા રિબ્ડ સ્મૉક શીટ ગ્રેડ્સ તરીકે ઉત્પાદન કરવામાં આવે છે.
લેટેક્ષ આઈસોપ્રિનનું એક બહુલક છે. – જેનાં અણુંનું વજન 100,000થી લઈને 1,000,000 જેટલું હોય છે. લાક્ષણિક રીતે, કુદરતી રબરમાં પ્રોટિન્સ, ફેટી એસિડ્સ, રેસિન્સ અને નિરિન્દ્રિય સામગ્રીઓ જેવી અન્ય સામગ્રીઓનું અશંત: વજન રહેલો હોય છે. પોલીઆઈસોપ્રિનને કૃત્રિમ રીતે પણ બનાવી શકાય છે, જેને ક્યારેક ‘સિંથેટીક કુદરતી રબર’ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
રબરમાં મુખ્યત્વે બે પ્રકારનાં દ્રાવકો હોય છે: ટર્પેંટાઈન અને નેપ્થા . પહેલાં જેનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે તેનો વપરાશ ફ્રાંકોઈસ ફ્રેન્યુએ તેને શોધ્યું ત્યારથી 1764 થી કરવામાં આવે છે. 1779 માં જીઓવાન્ની ફેબ્રોન્નીને રબરના સૉલ્વેંટ તરીકે નેપ્થાની શોધ કરવાનો શ્રેય જાય છે. કેમકે રબર આસાનીથી રૂપાંતરીત થતું નથી, એટલે તે પદાર્થને ઓગાળવાં માટે પહેલાં તેને નાના-નાના ટૂકડાઓમાં વિભાજીત કરવામાં આવે છે.
જો લાંબો સમય પડી રહેવા દેવામાં આવે તો કપમાં જમા થયેલું લેટેક્ષ ગંઠાઈ જાય છે. લેટેક્ષ ગંઠાઈ જાય તે પહેલાં તેને એકત્ર કરી લેવું પડે છે. એકત્ર કરવામાં આવેલાં લેટેક્ષમાંથી સુકું રબર બનાવવા માટે તેને ગઠ્ઠા એકત્ર કરવાના ટાંકામાં ભેગું કરાય છે કે તેને હવા-ચુસ્ત કંટેનર્સમાં અમોનિએશન માટે ગાળવાં માટે ભરવામાં આવે છે. લેટેક્ષને લાંબા સમયે સુધી ગંઠાઈ જવાથી બચાવવા માટે એમોનિએશન જરૂરી છે.
કુદરતી રબર એક ઈલાસ્ટોમર અને એક થર્મોપ્લાસ્ટીક છે. જો કે,એ નોંધવુ જોઈએ કે રબરને જેવું તમે વલ્કેનાઈઝ કરો છો, તે તરત જ થર્મોસેટમાં રૂપાંતરિત થઈ જાય છે. રોજ-બ-રોજના ઉપયોગમાં લેવાતાં રબરને ત્યાં સુધી વલ્કેનાઈઝ કરવામાં આવે છે જ્યાં સુધી એ બન્ને ગુણધર્મો નિભાવી જાણે; એટલે કે, જો તેને ગરમ કરવામાં અને ઠંડુ કરવામાં આવે, તો તેની રચનામાં ફરક આવે પણ તે નાશ ન પામે.
કુદરતી રીતે ગઠ્ઠાનાં સ્વરૂપમાં એકત્ર કરવામાં આવેલા રબરને ટીએસઆર10 અને ટીએસઆર20 સ્તરના રબરો બનાવવા માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે. આ સ્તરના રબર બનાવવા માટેની પ્રક્રિયામાં મૂળભૂત રીતે કદ ઘટાડવાની અને સફાઈ પ્રક્રિયા દ્વારા તેનામાં રહેલા કચરાંને દૂર કરીને તેને સ્વચ્છ બનાવાય છે અને પદાર્થને તેનાં અંતિમ તબક્કાની સુકવણી માટે તૈયાર કરવામાં આવે છે.
રબરનું વલ્કેનાઈઝેશન કરવાથી તેમાં સાંકળની વચ્ચે વધારાનાં ડાઇસલ્ફાઈડ જોડાણોનું નિર્માણ થાય છે, એટલે એ સાંકળના દરેક મુક્ત વિભાગને ટૂંકા બનાવે છે. તેનું પરિણામ એ આવે છે કે સાંકળો તેને આપવામાં આવેલી ખેંચાણની લંબાઈ માટે જલ્દીથી સજ્જડ બને છે, અને તેનાથી લવચીક બળ સાતત્યપૂર્ણ રીતે વધતું જાય છે અને રબરને વધારે કડક અને ઓછું ફેલાવી શકાય તેવું બનાવે છે.
રબરનો ઉપયોગ, ઘરવપરાશથી લઈને ઔદ્યોગિક ઉપયોગ, ઉત્પાદન પ્રક્રિયાના વચ્ચેના સ્તરથી લઈને કે તૈયાર વસ્તુઓ સુધી ખૂબ વિસ્તૃત રીતે કરવામાં આવે છે. ટાયર અને ટ્યુબ ઉદ્યોગ રબરનાં સૌથી મોટાં ઉપભોક્તા છે. બાકીનાં 44% સામાન્ય રબરની વસ્તુઓ ક્ષેત્રમાં વપરાય છે, જેમાં ટાયર અને ટ્યુબ સિવાયનાં બધાં જ ક્ષેત્રોનો સમાવેશ થાય છે.
પહેલી વખત જ્યારે રબરના નમૂનાઓ ઈંગ્લેંડ આવ્યાં ત્યારે, 1770 માં, જોસેફ પ્રિસ્ટલીએ નિરીક્ષણ કર્યું કે આ પદાર્થનો એક ટૂકડો પણ કાગળ પર કરવામાં આવેલાં પેંસિલના નિશાનોને બખુબીથી મિટાવી શકવામાં સક્ષમ છે, એટલે તેનું નામ રબર રાખવામાં આવ્યું. ત્યારબાદ તેને ધીમે ધીમે સમગ્ર ઈંગ્લેંડમાં સ્થાન લઈ લીધું.
કુદરતી રબર લેટેક્ષનાં વ્યાવસાયિક સ્ત્રોત તરીકે પેરા રબર ઝાડ ,ખાટાં ફળ ધરાવતી વનસ્પતિ પરિવારનું એક સભ્ય, યુફોર્બિઆસી છે. તેને ઝખમ આપવાથી પ્રતિક્રિયાત્મક રીતે તે વધુ લેટેક્ષ પેદા કરે છે, એટલે તેને આ શ્રેણીમાં મૂકવામાં આવ્યું છે.
રબર લેટેક્ષ રબરનાં ઝાડમાંથી પ્રાપ્ત કરવામાં આવે છે. બગીચાઓમાં ઉછેરવામાં આવેલાં રબરનાં ઝાડની અર્થશાસ્ત્રીય ઉંમરનો સમયગાળો લગભગ 32 વર્ષની આસપાસ હોય છે – 7 વર્ષની સુધીનો સમયગાળો અપરિપક્વ તબક્કો અને લગભગ 25 વર્ષ તેનાં ફળદ્રુપતાનો તબક્કો ગણવામાં આવે છે.
આ છોડને જે પ્રકારની માટીની જરૂરિયાત છે તેમાં સામાન્યત: સારી રીતે ગાળેલી હવામાનભરી સ્થિતિ ધરાવતી હોય તેવી લેટરાઈટ, લેટરીટીક પ્રકારો, અને ભુસ્તરિય ખડકોના પ્રકારની, બિનલેટરિટીક લાલ કે કાંપવાળી માટીનો સમાવેશ થાય છે.
રબર અજોડ ભૌતિક અને રાસાયણિક ગુણધર્મો દર્શાવે છે. રબરની ખેંચ-તાણવાળી વર્તણૂક મ્યુલિંસ અસર, પેયન અસર દર્શાવે છે અને ઘણીવાર અતિ લવચીક નમૂના તરીકે રજૂ કરવામાં આવે છે. રબરનું સ્ટ્રેન ક્રિસ્ટલાઇઝ થાય છે.
વ્યાવસાયિક રોપણ માટે ઉચ્ચ ઊપજ આપી શકે તેવાં ક્લોનસ વિકસિત કરવામાં આવ્યાં છે. આદર્શ પરિસ્થિતિઓમાં, આ ક્લોનસ પ્રતિવર્ષ પ્રતિ હેકટર દીઠ 2000 કિલોગ્રામ કરતાં વધુ સુકાં રબરની ઉપજ ધરાવે છે.
ગત્તા-પર્ચા તરીકે ઓળખાતાં કેટલાંક કુદરતી રબર સ્ત્રોત ટ્રાંસ-1, 4-પોલીઆઈસોપ્રિન ધરાવતાં એક બંધારણીય આઈસોમર હોય છે, જે સમાન પરંતુ એકરૂપ ગુણધર્મ નથી ધરાવતાં.
એકત્રિત કરવામાં આવેલાં સ્થળેથી જ્યારે તેનું પરિવહન કરવામાં આવે છે ત્યારે કાચાં લેટેક્ષને ગંઠાઈ જતું રોકવા માટે એમોનિયા દ્રાવણનો ઉપયોગ કરી શકાય છે.
હિન્દી ચલચિત્ર કિસ્મતવાલા માં ગીત ગાવા માટે તેમને ખેમચંદ પ્રકાશના ભાઇ રતનલાલ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા. તેમણે આ ફિલ્મ માટે ત્રણ ગીતો ગાયા, 'ગોરી ચલો ના સિના ઉભારકે.' અને ‘દેખો હમસે ના આંખે લડાયા કરો.’. તેમણે ભંવરા માટે સમૂહ ગીત 'ઠુકરા રહી હૈ દુનિયા' ગાયું હતું. ૧૯૪૬માં તેમણે ‘દુખ કી ઇસ નગરી મેં બાબા કોઇ ના પૂછે બાત’ લાજ માટે ગાયું. સ્ટુડિઓમાં તેમનો પરિચય સ્નેહલ ભાટકર સાથે થયો જેમણે વેણીભાઈ પુરોહિત દ્વારા રચિત ગીતોના સંગ્રહો રજૂ કરવામાં મદદ કરી હતી. આ સંગ્રહો ભીંત ફાડી ને પીપળો ઉગ્યો અને આધા તેલ ઓર આધા પાની હતા. ૧૯૪૮માં, અવિનાશ વ્યાસે તેમને બે યુગ્મ ગીતો સતિ સોન ચલચિત્ર માટે આપ્યા. પછીથી તેમણે ચિત્રગુપ્તના સહાયક તરીકે કામ કર્યું અને ભક્ત પુંડલિકમાં ગીત ગાયા હતા. તેમણે તેમની સાથે ૧૯૫૧ થી ૧૯૭૨ સુધી કામ કર્યું અને અનેક ફિલ્મોમાં યોગદાન આપ્યું; ઇન્સાફ, કિસ્મત, જિંદગી કે મેલે, ભાભી, કાલી ટોપી લાલ રૂમાલ. તેમણે એસ. એન. ત્રિપાઠીના સહાયક તરીકે પણ કામ કર્યું હતું.
તેમણે ૧૯૬૩માં સત્યવાન સાવિત્રી સહિત અગિયાર ગુજરાતી ચલચિત્રોમાં સંગીત આપ્યું હતું. બીજા ગુજરાતી ચલચિત્રોમાં દિવાદાંડી, મોટા ઘરની દિકરી, કંકુ , સત ના પારખે, સ્નેહબંધન અને જાલમ સંગ જાડેજા નો સમાવેશ થાય છે. તેમણે ઘણાં લોકપ્રિય ગુજરાતી ચલચિત્રના ગીતોનું સંગીત આપ્યું હતું જેવાં કે સ્નેહબંધનમાં બરકત વિરાણી 'બેફામ' દ્વારા લખેલ અને મહંમદ રફી દ્વારા ગવાયેલ ગઝલ 'મિલન ના દિપક સહુ બુઝાઇ ગયા છે.', જાલમ સંગ જાડેજામાં 'બેફામ' દ્વારા લખાયેલ અને ભુપિન્દર દ્વારા ગવાયેલ 'એકલાજ આવ્યા મનવા…'. તેમણે વેણીભાઈ પુરોહિત દ્વારા લખેલ અને અજિત મર્ચન્ટ દ્વારા સંગીતબદ્ધ કરેલ 'તારો આંખનો અફીણી' દિવાદાંડી ગાયું હતું જે અત્યંત જાણીતું બન્યું હતું અને હજી પણ સમગ્ર ગુજરાતમાં લોકપ્રિય છે. તેમના અન્ય લોકપ્રિય ગુજરાતી ગીતો 'મને અંધારા બોલાવે', અને 'પગલુ પગલામાં અટવાયું,' 'સાથિયા પુરાવો દ્વારે', 'ઘનન ધતુડી પટુડી', 'બોલે મિલન નો મોર' છે.
દિલિપ ધોળકિયા , જેઓ ડી. દિલિપ અથવા દિલિપ રોય તરીકે હિન્દી ચલચિત્રોમાં જાણીતા હતા, ભારતીય સંગીત રચયિતા અને ગાયક હતા. તેમનો જન્મ જુનાગઢમાં થયો હતો અને તેમના કુટુંબને કારણે સંગીત સાથે તેમનો પરિચય શરૂઆતના વર્ષોમાં જ થઇ ગયો. તેમની કારકિર્દીની શરૂઆત ગાયક તરીકે કર્યા બાદ, તેમણે ૧૯૬૦ અને ૧૯૭૦ના દાયકામાં બોલીવુડ અને ગુજરાતી સિનેમામાં સંગીત નિર્માણનું કામ કર્યું. તેમણે આઠ હિન્દી ચલચિત્રોનું અને અગિયાર ગુજરાતી ચલચિત્રોનું સંગીત નિર્માણ કર્યું હતું.
ત્યાર પછી તેમણે સ્વતંત્ર રીતે હિન્દી અને ગુજરાતી ચલચિત્રોમાં ગીત-સંગીત આપવાનું શરૂ કર્યું અને ડી. દિલિપ નામ નવી ઓળખ તરીકે અપનાવ્યું. તેમણે ઘણા હિન્દી ચલચિત્રોમાં સંગીત આપ્યું; ભક્તમહિમા , સૌગંધ , બગદાદ કી રાતે , તીન ઉસ્તાદ અને પ્રાઇવેટ સેક્રેટરી , દગાબાઝ , વીર ઘટોત્કચ અને મા વૈષ્ણવી દેવી. કેટલાક ચલચિત્રોમાં તેઓ દિલિપ રોય તરીકે ઓળખાયા. તેમણે ડાકુ રાણી ગંગા નામના ભોજપુરી ચલચિત્રમાં પણ સંગીત આપ્યું હતું.
દિલિપ ધોળકિયાનો જન્મ ૧૫ ઓક્ટોબર ૧૯૨૧ના રોજ જુનાગઢમાં થયો હતો. જ્યારે તેઓ ૭ વર્ષના હતા, ત્યારે તેઓ તેમના પિતા ભોગીલાલ અને દાદા મણીશંકર ધોળકિયાને જુનાગઢમાં સ્વામીનારાયણ મંદિરમાં ભજન ગાવામાં અને સંગીતવાદ્યો વગાડવામાં સાથ આપતા હતા. તેમનું શિક્ષણ બહાદુર ખાનજી માધ્યમિક શાળા અને બહાઉદ્દીન કોલેજમાં થયું. શાસ્ત્રીય સંગીતની તાલીમ તેમણે પાંડુરંગ આંબેરકર પાસે મેળવી, જેઓ અમાનત અલી ખાનના શિષ્ય હતા.
તેમણે હૃદયનાથ મંગેશકર સાથે મીરાં ભજન , ભગવદ્ ગીતા, જ્ઞાનેશ્વરી ગીતા, ગાલીબના ઉર્દૂ ગઝલ સંગ્રહ વગેરે માટે સંગીત આપ્યું. તેમણે લતા મંગેશકર, આશા ભોંસલે, કિશોરી અમોનકરના ગીત સંગ્રહો માટે સંગીતબદ્ધ કર્યા હતા. તેમણે નિષ્કુળાનંદ સ્વામી દ્વારા લિખિત ચૌસંથપદીનું સંગીત આપ્યું હતું.
શરૂઆતમાં તેમણે કારકૂન અને ખાતાં લખનાર તરીકે બોમ્બે સ્ટેટના ગૃહ વિભાગમાં બે વર્ષ કામ કર્યું. તેમણે આકાશવાણીના કાર્યાલયની ઇમારતમાં જ કામ કર્યું હતું. પછીથી તેઓ આકાશવાણી દ્વારા કલાકાર તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા.
મિનેપોલિસની કુલ વસતી પૈકી બે તૃતિયાંશ ભાગ જેટલી વસતી અમેરિકી ગોરાઓની છે. આ પ્રજાતિ મુખ્યત્વે જર્મન અને સ્કેન્ડેનેવિયન સંસ્કૃતિની છે. શહેરમાં 82,870 જર્મન અમેરિકનો વસે છે, જે શહેરની કુલ વસતીના એક પંચમાંશ ભાગ જેટલા છે. સ્કેન્ડેનેવિયન અમેરિકી વસતી નોર્વે અને સ્વિડનથી સ્થાયી થયેલી છે. શહેરમાં 30,103 નોર્વેઇયન અમેરિકીઓ વસે છે જે કુલ વસતીના 10.9% જેટલા છે. જ્યારે 30,349 સ્વિડિશ અમેરિકનો છે કે જે શહેરની કુલ વસતીના 8.5% જેટલા થાય છે. શહેરમાં ડેનિશ અમેરિકી લોકોની વસી વધારે માત્રામાં નથી. અહીં માત્ર 4,434 ડેનિશ અમેરિકી લોકો વસે છે. જે શહેરની કુલ વસતીના માત્ર 1.3% જેટલા છે. નોર્વેયન, સ્વિડિશ અને ડેનિશ અમેરિકન ત્રણેયની કુલ વસતી સમગ્ર શહેરની વસતીના 20.7% જેટલી થાય છે. આનો મતલબ એ થાય કે જર્મન અને સ્કેન્ડેનેવિયન લોકો મિનેપોલિસની કુલ વસતીના 43.8% જેટલા છે. અને મિનેપોલિસના બિન હિસ્પેનિક ગોરાઓની સંખ્યામાં તેમની બહુમતી જોવા મળે છે. શહેરમાં વસવાટ કરતાં અન્ય ગોરા લોકોનાં જૂથમાં નોંધપાત્ર રીતે આઇરિશ લોકો , અંગ્રેજ લોકો , પોલિશ લોકો , અને ફ્રેન્ચ લોકો નો સમાવેશ થાય છે.
વર્ષ 1915માં મિનેપોલિસ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ આર્ટ્સની સ્થાપના કરવામાં આવી. તેને દક્ષિણ કેન્દ્ર મિનેપોલિસ ખાતે બનાવવામાં આવ્યું. આ મિનેપોલિસનું સૌથી વિશાળ કલા સંગ્રહસ્થાન છે. અહીં અંદાજે 1,00,000 વસ્તુઓનો સંગ્રહ કરવામાં આવ્યો છે. તેની નવી પાંખ માઇકલ ગ્રેવ્સ દ્વારા બનાવવામાં આવી છે. સમકાલિન આધુનિક કલાકૃતિઓ અને પ્રદર્શન માટે વધારે જગ્યા મળે તે હેતુથી તેનું બાંધકામ વર્ષ 2006માં પૂરૂં કરવામાં આવ્યું હતું. વોકર આર્ટ સેન્ટર લોરી હિલની ટોચ ઉપર બનાવવામાં આવ્યું છે. તે શહેરના મધ્યભાગની નજીક આવેલું છે. વર્ષ 2005 દરમિયાન હર્ઝોગ અને દે મ્યુરોન દ્વારા તેનું કદ વધારીને બમણું કરી દેવામાં આવ્યું હતું. માઇકલ ડેઝવિને દ્વારા મિનેપોલિસ સ્કલ્પચર ગાર્ડન પાર્કની ડિઝાઇન કરવામાં આવી તેમતેમ તેનું વિસ્તરણ ચાલુ રાખવામાં આવ્યું હતું. વેઇસમેન આર્ટ મ્યુઝિયમની ડિઝાઇન ફ્રાન્ક ગેહરી દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવી છે. આ ડિઝાઇન યુનિવર્સિટી ઓફ મિનેસોટા માટે તૈયાર કરવામાં આવી હતી અને તેની શરૂઆત વર્ષ 1993માં કરવામાં આવી હતી. ગેહરી દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલા વધુ એક સેન્ટરને વર્ષ 2011 સુધીમાં શરૂ કરવામાં આવે તેવી શક્યતા છે.
મિનેપોલિસની જાહેર શાળાઓમાં 36,370 વિદ્યાર્થીઓ જાહેર પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શાળાઓમાં અભ્યાસ કરે છે. જિલ્લાનાં શાસનમાં એક સો જેટલી જાહેર શાળાઓ આવેલી છે જેમાં પિસ્તાલીસ પ્રાથમિક શાળાઓ, સાત માધ્યમિક શાળાઓ, સાત ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળાઓ, આઠ ખાસ શિક્ષણ આપતી શાળાઓ, આઠ વૈકલ્પિક શાળાઓ, ઓગણીસ કરાર આધારિત વૈકલ્પિક શાળાઓ અને પાંચ ચાર્ટર શાળાઓનો સમાવેશ થાય છે. રાજ્યનાં નેતાઓ દ્વારા સત્તાધિશો નિમવામાં આવે છે તેઓ સ્કૂલ બોર્ડમાં નિયુક્તિ પામીને નીતિ નક્કી કરે છે, સુપ્રીટેન્ડેન્ટની પસંદગી કરે છે, જિલ્લાનાં અંદાજપત્ર, અભ્યાસક્રમ, કર્મચારીઓ અને સુવિધાઓ ઉપર દેખરેખ રાખે છે. ઘરે વિદ્યાર્થીઓ 90 વિવિધ પ્રકારની ભાષા બોલે છે. મોટાભાગની શાળાઓમાં અભ્યાસનું સાહિત્ય અંગ્રેજી, હમોંગ, સ્પેનિશ અને સોમાલી ભાષામાં છાપવામાં આવે છે. મિનેપોલિસ જાહેર શાળા પદ્ધતિના 44 ટકા જેટલા વિદ્યાર્થીઓ સ્નાતક થયેલા છે. દેશના શિક્ષણને લગતાં 50 ખરાબ શહેરો પૈકી મિનેપોલિસનો ક્રમ 6ઠ્ઠો આવે છે. જાહેર શાળાઓ ઉપરાંત શહેરમાં વીસ જેટલી ખાનગી શાળાઓ અને શિક્ષણ સંસ્થાઓ આવેલી છે. અને વીસ જેટલી અધિક ચાર્ટર શાળાઓ પણ આવેલી છે.
ઘણાં સ્થળોએ બગીચાઓને આંતરિક રીતે સાંકળી લેવામાં આવ્યા છે. અને મિસિસિપી નેશનલ રિવર એન્ડ રિક્રિએશન એરિયા સ્થાનિક બગીચાઓ અને મુલાકાતીઓનાં કેન્દ્રોને જોડે છે. દેશનો સૌથી જૂનો જંગલીફૂલોનો જાહે બગીચો ઇલોઇસ બટલર વાઇલ્ડ ફ્લાવર ગાર્ડન છે અને તેમાં પક્ષીઓનું અભયારણ્ય પણ આવેલું છે. ગોલ્ડન વેલીની સાથે આવેલો થિયોડોર વિર્થ ગાર્ડનનું કદ ન્યૂ યોર્ક શહેરમાં આવેલાં સેન્ટ્રલ પાર્કના 60 ટકા જેટલું છે. આશરે 53 ફૂટ ની ઊંચાઈએ આવેલો મિનેહાહા ધોધ અને મિનેહાહા પાર્ક શહેરના સૌથી જૂના બગીચાઓ છે અને તેઓ ખૂબ જ પ્રખ્યાત પણ છે. દર વર્ષે અહીં અંદાજે 5,00,000 કરતાં પણ વધારે મુલાકાતીઓ આવે છે. હેન્રી વેડ્ઝવર્થ લોન્ગફેલોએ આ મિનેપોલિસ ધોધનું નામ હિયાવાથાની પત્ની મિનેહાહાનાં નામ ઉપરથી આપ્યું છે. આ નામનો ઉલ્લેખ ધ સોન્ગ ઓફ હિયાવાથા માં કરવામાં આવ્યો હતો. આ કવિતાની ઘણી વખત નકલો કરવામાં આવી છે અને તે શ્રેષ્ઠ વેચાણ ધરાવતી કવિતા છે.
આ શહેરમાં પાણીની સમૃદ્ધિ ભરપૂર છે. અહીં વીસ જેટલાં તળાવો અને ભીની જમીનનાં વિસ્તારો આવેલા છે. ઉપરાંત અહીં મિસિસિપી નદીનું દલદલ તેમજ ધોધ પણ આવેલા છે. આ પૈકીના ઘણા પાર્કવેઝ મારફતે ચેઇન ઓફ લેક્સ અને ગ્રાન્ડ રાઉન્ડ સેનિક બાયવે સાથે જોડાયેલાં છે. એક જમાનામાં તે વિશ્વમાં અનાજ દળવાની ઘંટીનાં પાટનગર તરીકે જાણીતું હતું આ ઉપરાંત અહીં ઈમારતી લાકડાંનો વેપાર પણ થતો હતો. હાલમાં તે શિકાગો અને સિટલ વચ્ચેનું મુખ્ય વેપારી કેન્દ્ર ગણાય છે. આ અમેરિકાનું સૌથી વધારે સાક્ષર શહેર ગણાતું હોવાને કારણે અહીં ઘણાં સાંસ્કૃતિક કેન્દ્રો આવેલાં છે. જેના કારણે રચનાત્મક લોકો અને પ્રેક્ષકો શહેરમાં નાટકો, વિઝ્યુઅલ આર્ટ, લેખન અને સંગીત માટે આવતાં રહે છે. વિવિધ સંસ્કૃતિના લોકો અહીં રહેતા હોવાને કારણે આ શહેરમાં પ્રગતિકારક જાહેર સામાજિક કાર્યક્રમનો મારફતે ધરમાદાનો ટેકો સારો એવો મળી રહે છે. ઉપરાંત ખાનગી અને ઉદ્યોગજગત પણ પરોપકારી છે.
અમેરિકા ખાતે મિનેપોલિસનાં બગીચાઓની રચના શ્રેષ્ઠ બનાવટ, શ્રેષ્ઠ ખર્ચ સાથે બનાવાયેલી અને શ્રેષ્ઠ રીતે સાચવવામાં આવેલી માનવામાં આવે છે. સમાજના નેતાઓની દીર્ઘદ્રષ્ટિ, દાન વગેરેના કારણે હોરાસ ક્લિવરલેન્ડને તેનું શ્રેષ્ઠ લેન્ડસ્કેપ આર્કિટેક્ચર બનાવવામાં સક્ષમતા મળી. અહીં ભૌગલિક સીમાચિહ્નોને સાચવી રાખવામાં આવ્યા છે. અને તેની સરખામણી બાઉલવાર્ડ્ઝ અને પાર્કવેઝ સાથે કરવામાં આવે છે. શહેરનાં તળાવોની સાંકળને વિવિધ પ્રકારના જાહેર માર્ગો સાથે સાંકળી દેવામાં આવી છે અને તેનો ઉપયોગ તરવા, માછલી પકડવા, ઉજાણી, નૌકાવિહાર તેમજ આઇસ સ્કેટિંગ માટે કરવામાં આવે છે. કાર માટેના રસ્તાઓ, બાઇક સવાર માટેના રસ્તાઓ અને પદયાત્રીઓ માટે ચાલવાના રસ્તાઓ ગ્રાન્ડ રાઉન્ડ્ઝ સેનિક બાયવેની સમાંતર છેક સુધી બનાવવામાં આવ્યા છે. ડિસેમ્બર માસની રાત્રિઓ દરમિયાન યોજાનારી હોલિડેઝલ પરેડને જોવા માટે લોકો કડકડતી ઠંડીનો સામનો પણ કરે છે.
મિનેપોલિસ મેટ્રો સિસ્ટમમાં બે લાઇનનો સમાવેશ થાય છે. હિયાવાથા લાઇન એલઆરટી રોજ 34,000 લોકોની હેરફેર કરે છે. તે મિનેપોલિસ-સેન્ટ પૌલ હવાઇમથકને અને શહેરની મધ્યમાં આવેલા મોલ ઓફ અમેરિકાને જોડે છે. મોટાભાગની લાઇન સમતળ જમીન ઉપર બિછાવેલી છે. જોકે કેટલીક લાઇન ઊંચાઇ ઉપર પણ બિછાવવામાં આવેલી છે. (જેમાં ફ્રેન્કલિન એવ. અને લેક સેન્ટ/મિડટાઉન સ્ટેશન્સનો સમાવેશ થાય છે.) અને અંદાજે કેટલીક જગ્યાએ લાઇન ભૂગર્ભમાં પણ નાખવામાં આવી છે જેમાં એરપોર્ટ ખાતે આવેલાં લિન્ડબર્ગ ટર્મિનલ સબવે સ્ટેશનનો સમાવેશ થાય છે. 40 માઇલની નોર્થસ્ટાર કોમ્યુટર રેલ કે જે બિગ લેકથી લઇને ઉત્તરીય પરાં વિસ્તારોમાં થઈને ટાર્ગેટ ફિલ્ડનાં બહુવિધ મોડલ ટ્રાન્ઝિટ સ્ટેશન ઉપર પૂરી થાય છે. તેની શરૂઆત 16મી નવેમ્બર 2009થી કરવામાં આવી હતી. તે હાલના રેલવેના પાટાઓનો ઉપયોગ કરે છે. અને તે રોજના 5,000 નોકરિયાતોની હેરફેર કરશે તેવો અંદાજ છે.
શહેરનાં જાહેર ગ્રંથાલયોનું સંચાલન કરવા માટે વર્ષ 2008માં હેનેપિન કાઉન્ટી લાયબ્રેરી પદ્ધતિની શરૂઆત થઈ. વર્ષ 1885માં ટી. બી. વોકર દ્વારા મિનેપોલિસ પબ્લિક લાયબ્રેરીની શરૂઆત કરવામાં આવી. વર્ષ 2007માં તેને ખૂબ જ નાણાભીડ પડી અને તેના કારણે તેની આજુબાજુની ત્રણ લાયબ્રેરીઓ બંધ કરી દેવાની ફરજ પડી. શહેરના મધ્ય ભાગમાં આવેલી સેન્ટ્રલ લાયબ્રેરી સિઝર પેલી દ્વારા ડિઝાઇન કરવામાં આવી હતી અને તેની શરૂઆત વર્ષ 2006માં કરવામાં આવી હતી. અહીં દસ ખાસ સંગ્રહો ઉપરાંત 25,000 જેટલાં પુસ્તકો, સંશોધકો માટેનાં સ્રોતો રાખવામાં આવ્યાં છે જેમાં મિનેપોલિસ સંગ્રહ અને મિનેપોલિસ ફોટો સંગ્રહનો સમાવેશ થાય છે. હાલના આંકડાઓ અનુસાર લાઇબ્રેરીમાંથી વાર્ષિક ધોરણે 16,96,453 વસ્તુઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે અને લાઇબ્રેરી દર વર્ષે સંશોધન અને તથ્યતા શોધના 50,000જેટલા પ્રશ્નોના જવાબો આપે છે.
વર્ષ 1680માં જ્યાં સુધી ફ્રેન્ચ ઉત્ખનનકારો અહીં ન આવ્યા ત્યાં સુધી અહીં ડાકોટા સાયક્સ પ્રજાતિનો જ નિવાસ રહેતો હતો. વર્ષ 1819ની આસપાસ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ લશ્કર દ્વારા સ્નેલિંગ કિલ્લાનું નિર્માણ કરવામાં આવતાં આ વિસ્તારનો વિકાસ વધવા પામ્યો. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સરકારે ડાકોટાના મંડળ મેડવેકાન્ટોનને તેમની જમીન વેચી દેવા માટે અને પૂર્વમાંથી લોકો અહીં આવીને વસવાટ કરી શકે તે માટે દબાણ કર્યું વર્ષ 1856માં મિનેસોટા ટેરિટોરિયલ લેજિસ્લેટરે હાલના મિસિસિપી નદીનાં પશ્ચિમી કાંઠે વસેલા મિનેપોલિસને શહેર તરીકેની માન્યતા આપી હતી. વર્ષ 1867માં મિનેપોલિસને મોટાં શહેરનો દરજ્જો આપવામાં આવ્યો અને વર્ષ દરમિયાન મિનેપોલિસ અને શિકાગો વચ્ચે રેલવ્યવહારની શરૂઆત કરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ મોડેથી વર્ષ 1872માં તે પૂર્વ કિનારાનાં શહેર સેન્ટ એન્થોની સાથે જોડાયું હતું.
મિનેપોલિસનું વાતાવરણ ખંડીય વાતાવરણ છે. તે ઉપરના મધ્યપશ્ચિમી જેવું છે. અહીં શિયાળામાં ઠંડું અને સૂકું વાતાવરણ હોય છે જ્યારે ઉનાળો ગરમ અને ભેજવાળો હોય છે. કોપન આબોહવા વર્ગીકરણ અનુસાર મિનેપોલિસને ગરમ ઉનાળો ભેજવાળા ખંડીય વાતાવરણની શ્રેણીના વિભાગમાં ; અને યુએસડીએ દ્વારા તેને પ્લાન્ટ હાર્ડિનેસના 5/4 વિભાગમાં મૂકવામાં આવ્યું છે. શહેરમાં બરફનો તોફાની વરસાદ પડવાની અને તેને લગતી અન્ય ઘટનાઓનો અનુભવ થાય છે. જેમાં બરફ પડવો, બરફના કરા સાથેનો વરસાદ પડવો, વાવાઝોડું, વંટોળ, ગરમ હવાનું તોફાન અને ધુમ્મસ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે. મિનેપોલિસમાં સૌથી વધુ ગરમ તાપમાન જુલાઈ 1936માં નોંધાયું હતું અને
વર્ષ 1866થી મિનેપોલિસમાં તફાવતોનો ભેદ પાડવા માટે ખૂબ જ નાટ્યાત્મક બદલાવ આવ્યો. આ સમયગાળા દરમિયાન માર્થા રિપ્લેએ કુંવારી તેમજ પરિણિત માતાઓ માટે પ્રસુતિગૃહની શરૂઆત કરી હતી. મહામંદી દરમિયાન આ દેશનું ભાગ્ય બદલાયું, આ સમયગાળા દરમિયાન હિંસક 1934ની ટેમ્સ્ટર્સ હડતાળ બાદ કામદાર સંગઠનોના કાયદાઓ બન્યા. આજીવન નાગરિક અધિકાર ચળવળકારી અને કામદાર સંગઠનના હિમાયતી મેયર હર્બર્ટ હમ્ફ્રીએ શહેરમાં કામદારોનું હિત જળવાય તે રીતે કામ થાય તેની વ્યવસ્થા કરી. ઉપરાંત તેમણે વર્ષ 1946માં માનવ સંસાધન કેન્દ્રની સ્થાપના કરી આ કેન્દ્ર લઘુમતીઓના પ્રશ્ને દરમિયાનગીરી કરતું હતું. મિનેપોલિસમાં ગોરાઓનું રાજ આવ્યું કે જેણે વિપૃથક્કરણ તેમજ આફ્રિકન-અમેરિકન નાગરિક અધિકાર ચળવળમાં ભાગ લીધો હતો. અને વર્ષ 1968 અમેરિકન ઇન્ડિયન ચળવળનું જન્મવર્ષ હતું.
મિનેપોલિસનો આર્થિક અને ઐતિહાસિક વિકાસ પાણી સાથે સંકળાયેલો છે. શહેરની વ્યાખ્યાયિત ભૌતિક લાક્ષણિકતાને આ પ્રદેશ ગત હિમયુગનો હોવાનું માનવામાં આવે છે. દસ હજાર વર્।
ો પહેલાં હાલના પોષણ પામી રહેલાં હીમશિલાઓ અને તળાવો હીમશિલાની નદીઓમાંથી નીકળીને મિસિસિપી અને મિનેહાહા નદીને છેદીને નીકળતા હતા જેના કારણે પાણીના ધોધોનું સર્જન થવા પામ્યું હતું જે આધુનિક મિનેપોલિસ માટે જરૂરી છે. પાતાળકૂવાઓ ઉપર પથરાયેલું અને અન્યથા સમતળ જમીન ધરાવતા મિનેપોલિસમાં કુલ વિસ્તાર પૈકી 6 ટકા વિસ્તાર ઉપર પાણી પથરાયેલું છે. પાણીનું સંચાલન જલવિભાજન પ્રદેશો મારફતે કરવામાં આવે છે.આ પ્રદેશો મિસિસિપી અને શહેરનાં નદીના ત્રણ ફાંટા સાથે સામ્યતા ધરાવે છે. મિનેપોલિસમાં બાર મોટાં સરોવરો, ત્રણ વિશાળ તળાવો અને પાંચ બેનામી જળભૂમિઓ આવેલી છે.
ફોર્ચ્યુન 500 પૈકીની પાંચ કંપનીઓનાં વડામથકો મિનેપોલિસમાં આવેલાં છે. જેમાં ટાર્ગેટ કોર્પોરેશન, યુએસ બેન્કોર્પ, એક્સેલ એનર્જી, અમેરિપ્રાઇસ ફાયનાન્સિયલ અને થ્રાઇવેન્ટ ફાયનાન્સિયલ ફોર લ્યુથરન્સનો સમાવેશ થાય છે. ફોર્ચ્ુવ 1000 કંપનીઓ કે જે મિનેપોલિસમાં આવેલી છે તેમાં પેપ્સી અમેરિકાસ, વાલસ્પાર, ગ્રાકો અને ડોનાલ્ડસન કંપનીનો સમાવેશ થાય છે. સરકાર ઉપરાંત શહેરમાં સૌથી વધુ રોજગારી આપનારી કંપનીઓમાં ટાર્ગેટ, વેલ્સ ફાર્ગો, અમેરિપ્રાઇસ, સ્ટાર ટ્રિબ્યુન, યુએસ બેન્કોર્પ, એક્સેલ એનર્જી, આઈબીએમ, પાઇપર જેફ્રી, આરબીસી ડેઇન રાઉશર, આઈએનજી જૂથ અને ક્યુવેસ્ટનો સમાવેશ થાય છે.
જે વિદેશી કંપનીઓની યુએસ ખાતેની ઓફિસ મિનેપોલિસમાં આવેલી છે તેવી કંપનીઓમાં કોલોપ્લાસ્ટ, આરબીસી અને આઈએનજી જૂથનો સમાવેશ થાય છે.
અન્ય વંશના લોકો ગોરાઓ કરતાં અભ્યાસમાં પાછળ છે. અહીં 15.0% કાળા લોકો અને 13.0% હિસ્પેનિક લોકો સ્નાતકની પદવી ધરાવે છે. તેમની સરખામણીએ ગોરા લોકોમાં આ પ્રમાણ 42.0%નું છે. અહીંના લોકોનું જીવનધોરણ સુધરી રહ્યું છે. મિડવેસ્ટમાં લોકોની આવક સૌથી વધારે છે. પરંતુ લઘુમતિઓની આવક પ્રમાણમાં ખૂબ જ ઓછી છે તેની સામે ગોરાઓની આવક 17,000 ડોલર કરતાં પણ વધારે છે. પ્રાદેશિક દ્રષ્ટિએ જોઇએ તો લઘુમતિઓમાં પોતાનું ઘર ધરાવનારા લોકોની સંખ્યા ગોરાઓ કરતાં અડધી છે, જોકે એશિયાઇ લોકોમાં પોતાનું ઘર ધરાવનારા લોકોની સંખ્યા બમણી છે. વર્ષ 2000માં ગોરાઓની ગરીબીનો દર 4.2% ટકાનો હતો જ્યારે કાળાઓમાં આ દર 26.2% ટકાનો, એશિયાઇઓમાં આ દર 19.1%નો, અમેરિકી મૂળના લોકોમાં 23.2%નો અને હિસ્પેનિક લોકોમાં આ દર 18.1%નો હતો.
મિનેપોલિસ ખાતે મિનેસોટા ડેમોક્રેટિક - ફાર્મર - લેબર પાર્ટી ની સારી એવી પકડ છે. આ પક્ષ ડેમોક્રેટિક પક્ષ સાથે જોડાયેલો છે. મિનેપોલિસ સિટી કાઉન્સિલ મોટાભાગની સત્તા ધરાવે છે અને તે શહેરનાં તેર પરગણાંનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે કે જેમને વોર્ડ્ઝ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. કાઉન્સિલમાં બાર ડીએફએલના સભ્યો છે જ્યારે એક સભ્ય ગ્રીન પાર્ટીનો છે. ડીએફએલના સભ્ય આર . ટી. રાયબક હાલમાં મિનેપોલિસના મેયર છે. અન્ય દ્રષ્ટિએ જોઇએ તો મેયરનું કાર્યાલય થોડું નબળું છે. પરંતુ તેની પાસે પોલીસના વડાને નિયુક્ત કરવા જેટલી કેટલીક સત્તાઓ છે. બગીચાઓ, કરવેરા અને જાહેર ગૃહ નિર્માણ અર્ધ સ્વતંત્ર બોર્ડ્ઝ છે અને તેઓ બોર્ડ ઓફ એસ્ટિમેટ તેમજ કરવેરાની મર્યાદાને આધારે પોતાના અલગ કરવેરા અને ફીની વસૂલાત કરે છે.
મિનેપોલિસમાં વ્યાવસાયિક રમતગમત સારી રીતે વિકાસ પામ્યાં છે. વર્ષ 1884માં પ્રથમ વખત રમતાં મિનેપોલિસ મિલર્સ નામની બેઝબોલની ટીમે તત્કાલિન સમય દરમિયાન અનેક નોંધપાત્ર અને પ્રખ્યાત વિક્રમો બનાવ્યા હતા. આ ટીમે બેઝબોલ હોલ ઓફ ફેમમાં પંદર ખેલાડીઓનું યોગદાન આપ્યું છે. વર્ષ 1940 અને 1950 દરમિયાન મિનેપોલિસ લેકર્સ નામની બાસ્કેટબોલ ટીમ એ શહેરની કોઈ પણ રમતમાં સૌપ્રથમ હરિફાઈ યોજનારી ટીમ હતી. આ ટીમ લોસ એન્જલસમાં સ્થાનાંતરિત થઈ તે પહેલાં તેણે બાસ્કેટબોલ હરિફાઈની ત્રણ ચેમ્પિયનશિપ જીતી હતી. ભૂતકાળમાં એનડબલ્યૂએના નામે જાણીતું અમેરિકન રેસલિંગ એસોસિયેશન, મિનેપોલિસ બોક્સિંગ એન્ડ રેસલિંગ ક્લબનું સંચાલન મિનેપોલિસ ખાતેથી 1960થી 1990ના દાયકા સુધી કરવામાં આવ્યું હતું.
ટોમ વેઇટ્સે આ શહેર અંગે બે ગીતો રજૂ કર્યાં હતાં ક્રિસમસ કાર્ડ ફ્રોમ અ હૂકર ઇન મિનેપોલિસ અને 9થ એન્ડ હેનેપિન તેમજ લ્યુસિન્ડા વિલિયમ્સે મિનેપોલિસ માં ધ્વનિમુદ્રિત કર્યું હતું. આ શહેર એમએન સ્પોકન વર્ડ એસોસિયેશનનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે. આ મંડળ હિપ-હોપ પ્રકારનાં સંગીત માટે જાણીતું છે. રાઇમ સેયર્સ એન્ટરટેઇનમેન્ટ તેની પ્રખ્યાત કંપની છે જેની નોંધ રેપ સંગીત અને હિપ-હોપ પ્રકારનાં સંગીત માટે લેવામાં આવે છે. આ શહેર તેની સ્પોકન વર્ડ કોમ્યુનિટી માટે પણ જાણીતું છે. ભૂગર્ભમાંનું હિપ-હોપ જૂથ એટમોસ્ફિયર તેનાં ગીતોમાં ઘણી વખત શહેર અને મિનેસોટા વિશે ટિપ્પણીઓ કરે છે.
વર્ષ 2007માં મિનેપોલિસને અમેરિકાનું સૌથી વધુ સાક્ષર શહેર જાહેર કરવામાં આવ્યું. આ અભ્યાસ લાઇવ સાયન્સ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવ્યો હતો જેમાં યુએસના 2,50,000 કરતાં વધારે વસતી ધરાવતાં 69 શહેરોનું સર્વેક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ સર્વેક્ષણમાં છ મુખ્ય બાબતો ઉપર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતું જેમાં પુસ્તકોની દુકાનોની સંખ્યા, અખબારોનું વિતરણ, ગ્રંથાલયનાં સ્રોતો, પૌરાણિક પ્રકાશનનાં સ્રોતો, અભ્યાસમાં હાજરી અને ઇન્ટરનેટનાં સ્રોતોનો સમાવેશ થતો હતો. આ સર્વેક્ષણમાં બીજાં સ્થાને સિટલ, વોશિંગ્ટન અને ત્રીજાં સ્થાને મિનેપોલિસનાં પડોશી સેન્ટ પૌલને સ્થાન આપવામાં આવ્યું હતું. ત્યારબાદ ડેનવર, કોલેરાડો અને વોશિંગ્ટન ડીસીનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો.
રનર્સ વર્લ્ડ દ્વારા આ પડોશના શહેરોને દોડનારા શોખીનો માટે દેશનું છઠ્ઠા ક્રમનું શ્રેષ્ઠ શહેર જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. ટીમ ઓર્થો મિનેપોલિસ મેરેથોન, હાફ મેરેથોન અને 5કેની પ્રાયોજક છે. આની શરૂઆત વર્ષ 2008થી કરવામાં આવી હતી અને શરૂઆતમાં તેમાં 1,500 લોકો જોડાયાં હતાં. દર વર્ષના ઓક્ટોબર માસ દરમિયાન મિનેપોલિસ અને સેન્ટ પૌલ ખાતે યોજાનારી ટ્વિન સિટિઝ મેરેથોનમાં 2,50,000 જેટલા લોકો ભાગ લેવા પહોંચી જાય છે. આ સ્પર્ધાને બોસ્ટન તેમજ યુએસએ ઓલિમ્પિકમાં લાયક ઠરવા માટેની સ્પર્ધા ગણવામાં આવે છે. આયોજકો અન્ય ત્રણ સ્પર્ધાનું આયોજન પણ કરે છે જેમાં બાળકોની મેરેથોન તેમજ અને યુએસનાં અન્ય શહેરો કરતા મિનેપોલિસમાં માથાદીઠ ગોલ્ફરોની સંખ્યા વધારે છે.
મિનેપોલિસ અને સિટલને યુએસનાં ખૂબ જ સાક્ષર શહેરો માનવામાં આવે છે. પ્રકાશન અને મુદ્રણનું કેન્દ્ર ગણાતું મિનેપોલિસ કલાકારો માટે પોતાની ખુલ્લી કિતાબ રચવા માટેનું કુદરતી સ્થળ છે. યુએસનું સૌથી વિશાળ સાહિત્યિક અને પુસ્તક કલા સેન્ટર લોફ્ટ લિટરરી સેન્ટર અને મિનેસોટા સેન્ટર ફોર બુક આર્ટ્સ તેમજ મિલ્કવીડ એડિશન્સ અહીં સ્થિત છે. તેમને કેટલીક વખત દેશનાં સૌથી વિશાળ નફો નહીં કરનારા પ્રકાશન તરીકે માનવામાં આવે છે. આ કેન્દ્રમાં પરંપરાગત અને આધુનિક લેખન શૈલી શીખવવામાં આવે છે તેમજ તેનું પ્રદર્શન પણ કરવામાં આવે છે. ઉપરાંત કાગળની બનાવટ, લેટરપ્રેસ મુદ્રણ તેમજ પુસ્તકોની બાંધણી અંગે પણ શિક્ષણ આપવામાં આવે છે.