polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
આ વિદ્રોહને નિર્દયતાથી દાબી દેવામાં આવ્યો હતો. અંગ્રેજ સરકાર અને જમીનદારો દ્વારા સમર્થિત પોલીસ અને સૈન્યના મોટા દળોએ નિર્દયતાથી સંખ્યાબંધ ખેડૂતોની કતલ કરી. અંગ્રેજ પોલીસે ક્રૂરતાથી ગળી વિદ્રોહી નેતા બિશ્વનાથ સરદાર ઉર્ફે બિશે દાકતને અસ્સનનગર, નદિયામાં મુકદમા પછી ફાંસી આપવામાં આવી. કેટલાક ઇતિહાસકારોનો અભિપ્રાય છે કે અવિભાજિત બંગાળના તેઓ પ્રથમ શહીદ હતા. આમ છતાં વિદ્રોહ બંગાળમાં એકદમ લોકપ્રિય હતો, જે લગભગ આખા બંગાળમાં ફેલાયેલો હતો. નદિયાના બિસ્વાસ ભાઈઓ, પબના કાદર મોલ્લા અને માલદાના રફીક મોંડલ લોકપ્રિય નેતાઓ હતા. કેટલાક જમીનદારોએ પણ બળવાને ટેકો આપ્યો હતો, જેમાંથી સૌથી મહત્વપૂર્ણ નરૈલના રામરતન મુલિક હતા.
ઇતિહાસકાર જોગેશચંદ્ર બાગલે તે વિદ્રોહને અહિંસક ક્રાંતિ ગણાવ્યો છે અને તેને ૧૮૫૭ની ભારતીય ક્રાંતિની તુલનામાં ગળી વિદ્રોહને વધુ સફળ ગણ્યું. "બંગાળનો ઇતિહાસ" નામના પુસ્તકમાં રમેશચંદ્ર મજુમદાર આ વિદ્રોહને ગાંધીજી દ્વારા અપનાવવામાં આવેલા અહિંસક નિષ્ક્રિય પ્રતિકારનો પુરોગામી કહેવાની હદ સુધી જાય છે. આ વિદ્રોહની સરકાર પર તીવ્ર અસર પડી અને તરત જ, ૧૮૬૦ માં સરકારે ઈન્ડિગો કમિશનની નિયુક્તિ કરી. કમિશનના અહેવાલમાં, ઇ. ડબ્લ્યુ. એલ ટાવરે નોંધ્યું છે કે "ગળીની કોઈ પણ પેટી માનવ લોહીથી ખરડાયા વિના ઇંગ્લેન્ડ પહોંચી નથી".
આ વિદ્રોહની શરૂઆત ગોબિંદપુર અને ચૌગાછા નામના ગામડાથી થઈ જે હાલમાં કૃષ્ણનગર, નદિયા જિલ્લામાં આવેલા છે. ત્યાં બિષ્નુચરણ બિશ્વાસ અને દિગમ્બર બિશ્વાસએ ખેડૂતોના વિદ્રોહનું સૌ પ્રથમ નેતૃત્વ કર્યું. ત્યાર બાદ આ વિદ્રોહ ઝડપથી મુર્શિદાબાદ, બીરભૂમ, બર્દવાન, પબના, ખુલના અને નરૈલમાં ફેલાયો. કેટલાક ગળી વાવેતર કરાવનારાઓને પર જાહેરમાં કામ ચલાવીને ફાંસીએ લટકાવી દેવામાં આવ્યા હતા. ગળીના ગોદામ બળી નાખવમાં આવ્યા હતા. ઘણા વાવેતરકારો પકડાય નહીં તે માટે ભાગી ગયા હતા. જમીનદારો પણ વિદ્રોહી ખેડૂતોના નિશાના પર હતા.
બંગાળી મધ્યમ વર્ગએ ખેડૂતોને પૂરા દિલથી ટેકો આપ્યો. બંગાળી બૌદ્ધિક હરીશચંદ્ર મુખર્જીએ તેમના અખબાર ધ હિન્દુ પેટ્રિએટમાં ગરીબ ખેડૂતની દુર્દશા વર્ણવી હતી. આ દશા અલબત્, દીનબંધુ મિત્ર લિખિત નાટક નીલ દર્પણમાંની પરિસ્થિતિનું ચિત્રણ જ હતી. તેમના નાટકે એક મોટો વિવાદ ઊભો કર્યો હતો. પાછળથી ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપની દ્વારા ભારતીયોમાં આંદોલનને નિયંત્રિત કરવા માટે આ નાટક પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો.
આખરે, નવાબ અબ્દુલ લતીફની પહેલને કારણે બ્રિટિશ સરકારે ઈન્ડિગો કમિશનિનની રચના કરી હતી, જેનો ઉદ્દેશ્ય ભારતની જનતા પર ગળી વાવેતર કરનારાઓના દમનને સમાપ્ત કરવાનો હતો.
ઠાકરે ઊંડા અંધેરે થી, દુઃખી નો બેલી, મુદ્રારાક્ષસ, મુશક અને મનુષ્ય સહિતના ઘણા ગુજરાતી નાટકોનું મંચન કર્યું હતું. અઢાર નાટકોના અભિનય-દિગ્દર્શન પછી તેઓ ૧૯૫૦માં મહારાજા સયાજીરાવ વિશ્વવિદ્યાલયના થિયેટર વિભાગના વડા તરીકે જોડાયા હતા. ૧૯૫૧માં તેઓ વિભાગ છોડીને ગુણવંતરાય આચાર્યના લિખિત નાટક ભજવવા રાજકોટ ગયા હતા. બાદમાં તેઓ યુનિવર્સિટી સાથે ફરી જોડાયા અને ૧૯૫૫ થી ૧૯૬૦ ની વચ્ચે, તેમણે શેક્સપિયર અને એન્ટોન ચેખોવના વિવિધ નાટકોનું દિગ્દર્શન કરવાનું ચાલુ રાખ્યું હતું. ભગતની સમાધિ, માટીમાંથી સોનુ, રજીયા સુલાતાન, ગંગા પર એક રાત તેમના પ્રખ્યાત નાટકો છે. તેમણે ઘણા થિયેટરોની મુલાકાત લીધી હતી અને સ્ટેજ નાટકોના વિકાસ માટે દેશ અને વિદેશના કલાકારોને મળ્યા હતા. તેઓ થિયેટર અને દિગ્દર્શન માટે સમર્પિત હતા. તેમણે સંસ્કૃત, અંગ્રેજી અને ગુજરાતી ભાષાઓમાં ૧૨૫થી વધુ નાટકોનું દિગ્દર્શન કર્યું હતું અને કેટલાક નાટકોમાં પણ અભિનય કર્યો હતો.
જશવંત ઠાકર એ ભારતીય અભિનેતા, નાટ્યકાર અને ગુજરાતી રંગભૂમિના દિગ્દર્શક હતા. તેમણે અનેક સફળ નાટકોનું દિગ્દર્શન અને અભિનય કર્યો હતો. તેમને ૧૯૬૮માં સંગીત નાટક અકાદમી પુરસ્કાર, ૧૯૭૭માં રણજિતરામ સુવર્ણ ચંદ્રક અને ૧૯૮૬માં સોવિયેત લેન્ડ ઍવોર્ડ એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.
૧૯૫૨માં તેઓ વિનોબા ભાવેના ભૂદાન આંદોલનમાં જોડાયાં. તેમણે ગાંધીજીના ગ્રામ સ્વરાજના સંદેશને લોકો સુધી પહોંચાડવા માટે સમગ્ર ભારતની ૪૦,૦૦૦ કિમીની પદયાત્રા કરી. પંજાબ અને કાશ્મીર રાજ્યમાં હિંસા તેના ચરમબિંદુએ હતી ત્યારે તેમણે શાંતિની અપીલ માટે શાંતિકૂચના આયોજનમાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. ૧૯૯૪માં કાશ્મીર માટેનું તેમનું શાંતિ મિશન અને ૧૯૯૬માં ભારત પાકિસ્તાનની દ્વિપક્ષીય બેઠકના આયોજનમાં તેમની ભૂમિકા તેમના જાહેર જીવનની મહત્ત્વની ઉપલબ્ધિઓ છે.ચીન દ્વારા તિબેટવાસીઓ પરની દમનનીતિ બાબતે પણ તેઓ ચિંતિત હતા.
તેમનો જન્મ ૧૯ ઓક્ટોબર ૧૯૨૯ના રોજ નાગપુર ખાતે વિમળા દેશપાંડે તથા પુરુષોત્તમ યશવંત દેશપાંડેને ત્યાં થયો હતો. તેમના પિતાને મરાઠી ભાષામાં તેમની કૃતિ અનામિકાચી ચિંતનિકા બદલ ૧૯૬૨માં સાહિત્ય અકાદમી પુરસ્કાર પ્રાપ્ત થયો હતો. તેમણે રાજનીતિ વિજ્ઞાન વિષયમાં અનુસ્નાતકની પદવી મેળવી હતી તથા પૂણેની ફર્ગ્યુસન કોલેજમાં પણ અભ્યાસ કર્યો હતો. અભ્યાસ બાદ તેઓ નાગપુર ખાતે મોરીસ કોલેજમાં રાજનીતિ વિજ્ઞાનના વ્યાખ્યાતા તરીકે જોડાયા હતા.
નિર્મલા દેશપાંડે ગાંધીવાદી વિચારસરણી ધરાવતા પ્રખ્યાત સામાજીક કાર્યકર હતા. તેમને પોતાનું સમગ્ર જીવન સાંપ્રદાયિક સ‌દ્‌ભાવ, તેમજ મહિલાઓ અને અનુચૂચિત જનજાતિ સમુદાયના ઉત્કર્ષ માટે સમર્પિત કરી દીધુ હતું. ૨૦૦૬માં તેમને ભારતના દ્વિતીય સર્વોચ્ચ નાગરિક પુરસ્કાર પદ્મવિભૂષણથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા તથા ૨૦૧૦માં પાકિસ્તાન દ્વારા મરણોપરાંત સિતારા–એ–ઇમ્તીયાઝ પુરસ્કારથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.
દેશપાંડેએ હિન્દીમાં કેટલીક નવલકથાઓ લખી છે. જે પૈકી સીમાંત સ્ત્રી સ્વાતંત્ર્ય પર આધારિત છે. ચિમલિંગ એ ચીની સંસ્કૃતિ પર આધારિત નવલકથા છે. ઉપરાંત તેમણે કેટલાક નાટકો, પ્રવાસવર્ણનો, ઇશાવાસ્યમની ટીકા તથા વિનોબા ભાવેનું જીવનચરિત્ર પણ લખ્યું છે. ૧૯૮૫માં તેમણે વિશ્વશાંતિ અને અહિંસાના સિદ્ધાંતોને સમર્પિત નિત્યનૂતન નામના સામયિકનું પ્રકાશન શરૂ કર્યું હતું.
જૂન ૧૯૮૩ થી તેમના અવસાન સુધી તેઓ હરિજન સેવક સંઘના અધ્યક્ષપદે રહ્યા. સામાજીક કાર્યો સાથે સંકળાયેલ ઘણી સંસ્થાઓ સાથે તેઓ જોડાયેલાં હતા. તેમણે સ્થાપેલ અખિલ ભારત રચનાત્મક સમાજ નામની સંસ્થાને ૨૦૦૪માં સાંપ્રદાયિક સદ્‌ભાવ પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.
સામાન્ય રીતે ૯ ૯ ના ચોકઠામાં ૩ ૩ ના સમચોરસ વાળો પ્રકાર વધુ પ્રચલીત છે પરંતુ તે ઉપરાંત ૬ ૬ ના ચોકઠામાં ૨ ૩ ના પ્રમાણની વિવિધતા વાળા કોયડા આવે છે તે 'જિગ્સો સુડોકુ'નામે ઓળખાય છે. ઝડપી ઉકેલ આવે તેવો ૬ ૬ નો કોયડો મિનિ સુડોકુના નામે જાણીતો છે. આ ઉપરાંત અન્ય એક જાપાનીઝ કોયડો 'કાકુરો' અને સુડોકુનાં મિશ્રણ દ્વારા બનતા કોયડાને 'કિલર સુડોકુ' કે 'એડોકુ' કહે છે જે સામાન્ય કોયડા કરતા વધારે અઘરા ગણાય છે. આંકની જગ્યાએ મુળાક્ષરો ગોઠવવામાં આવે તેવા સુડોકુને 'વર્ડોકુ' કહેવાય છે. એક અન્ય વિવિધતામાં ૩ ૩નાં ચોકઠા ઉપરાંત વધારાના ૩ ૩ ચોકઠા હોય છે જેમાં પણ ૧ થી ૯ ના આંક નિયમાનુસાર ભરવાનાં હોય છે. 'ટ્વીન સુડોકુ', 'હાઈપર સુડોકુ' અને 'જમ્બો સુડોકુ' જેવી બીજી અનેક વિવિધતાઓ આ કોયડાઓ ઉપ્લબ્ધ છે. આજે આ કોયડાઓ કોમ્પ્યુટર અને મોબાઇલ ફોનમાં વિવિધ 'એપ' રુપે મળે છે જેથી તેનો વપરાશ ખુબજ બહોળો થઈ ગયો છે.
આ રમત ૧૯૭૯ની સાલથી અમેરીકામાં 'નંબર પ્લેસ'નાં નામેથી ઓળખાતી હતી અને ખાસ લોકપ્રિય ન હતી પરંતુ ૧૯૮૪ની સાલમાં જાપાનીઝ કંપની નિકોલી દ્વારા સુડોકુના નામે પ્રસિદ્ધ થયા બાદ અતિ લોકપ્રિય બની હતી. ૧૯૮૪થી ૨૦૦૪ નાં વર્ષ સુધી તેનો ફેલાવો માત્ર જાપાન સુધીજ મર્યાદિત હતો પરંતુ ૨૦૦૪માં અમેરીકા અને યુ.કે. માં અનુક્રમે ન્યુયોર્ક ટાઇમ્સ અને ધી ટાઇમ્સ દ્વારા પ્રકાશીત કરાયા બાદ તેનો ફેલાવો ખુબજ ઝડપથી થયો હતો. સુડોકુનાં હાલનાં સ્વરુપનાં શોધક તરીકે જાપાનીઝ નાગરિક શ્રી.માકી કાજીને ગણવામાં આવે છે જે નિકોલી પઝલ કંપનીના માલીક હતાં. ૨૦૦૪ની સાલ બાદ આ રમત " સીન્ડીકેશન" દ્વારા દુનિયાભરનાં સમાચારપત્રોમાં છપાવા લાગી હતી. સુડોકુ એ બે જાપાનીઝ શબ્દ સુ અને ડોકુ નો બનેલો છે જેનો જાપાનીઝ ભાષામાં અર્થ આંકનો એકજ વાર ઉપયોગ તેવો થાય છે.
સુડોકુએ તર્ક આધારીત ગાણિતીક કોયડાની રમત છે જે આજે વિશ્વભરમાં લોકપ્રિય છે. આ કોયડામાં ૯ ૯ નાં ચોકઠામાં ૩ ૩ નાં સમચોરસ હોય છે. કોયડાનાં ઉકેલ માટે દરેક ઉભી હરોળ અને આડી હરોળમાં ૧ થી ૯ નાં આંક ગોઠવવાના હોય છે. આ ઉપરાંત જે તે સમચોરસમાં પણ ૧ થી ૯ નાં આંક હોવા જોઇયે અને એક પણ આંકનું પુનરાવર્તન થવુ ન જોઇયે. કોયડાની શરુઆતમાં થોડા આંકો પહેલેથી મુકેલા હોય છે જેથી ઉકેલ મેળવવો સરળ થઈ પડે. જાપાનમાંથી આવેલી આ રમત જાપાનના હાલની લોકપ્રિય સંસ્ક્રુતિનો બહુ મોટો ભાગ છે.
૨૦૦૬ની સાલથી દર વર્ષે નિયમિતરુપે દુનિયાના વિવિધ દેશોમાં સુડોકુની વિશ્વ પ્રતિયોગ્યતાઓ યોજાય છે જેમાં દેશ-વિદેશનાં સ્પર્ધકો મોટી સંખ્યામાં ભાગ લેતા હોય છે.
2005થી, બિટ્સમાં પ્રવેશ અખિલ ભારતીય પ્રવેશ પરીક્ષા, બિટ્સ પ્રવેશ પરીક્ષણ માં વિદ્યાર્થીઓના પ્રદર્શનના આધારે આપવામાં આવે છે. વિદેશી વિદ્યાર્થીઓ માટે, બિટ્સમાં આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થી પ્રવેશ શ્રેણી નામની એક અલગ પ્રવેશ યોજના છે. આ આઇએસએ વિદ્યાર્થીઓની યોગ્યતાને ધ્યાનમાં લેવા, બિટ્સ, રસાયણશાસ્ત્ર, ભૌતિકશાસ્ત્ર અને ગણિત 2 સીમાં એસએટી અને એસએટી વિષય પરીક્ષણો ના પરિણામો સ્વીકારે છે. બીટસેટ, જેના માટે ડિસેમ્બરમાં અરજીઓ સબમિટ કરવામાં આવે છે, તે સમગ્ર ભારતના શહેરોમાં મે અને જૂનમાં ઓનલાઇન લેવામાં આવે છે. પરીક્ષામાં ભૌતિકશાસ્ત્ર, રસાયણશાસ્ત્ર, ગણિત, અંગ્રેજી અને તર્કમાં ઉમેદવારના જ્ઞાન, તર્ક અને વિશ્લેષણાત્મક ક્ષમતાઓનું પરીક્ષણ કરવામાં આવે છે અને તે ભારત અને વિદેશમાં ઉચ્ચતર માધ્યમિક અભ્યાસક્રમ પર આધારિત છે. એક 2012 સમાચાર અહેવાલ દર્શાવે છે કે ઉપલબ્ધ બેઠકો સંખ્યા અને અભિલાષીઓના સંખ્યા ગુણોત્તરની દ્રષ્ટિએ આઈઆઈટી- કરતાં વધુ સ્પર્ધાત્મક બની હતી.
બિરલા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજી એન્ડ સાયન્સ, પિલાની એ ભારતમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ અને સંશોધન માટે યુજીસી એક્ટ 1956 ની કલમ 3 હેઠળ માન્યતા પ્રાપ્ત યુનિવર્સિટી છે . આ સંસ્થાને આદિત્ય બિરલા ગ્રૂપ દ્વારા સમર્થન આપવામાં આવ્યું છે અને તે 2018માં ઈન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ઇમિનન્સનો દરજ્જો મળ્યો હોય એવી પ્રથમ છ સંસ્થાઓમાંની એક છે. દુબઇમાં કેમ્પસ શરૂ થયા પછી, તે 4 સ્થાપિત કેમ્પસ અને 15 શૈક્ષણિક વિભાગો સાથે વિજ્ઞાન, ઇજનેરી અને સંશોધન-ક્ષેત્રે અગ્રેસર હોય એવી ભારતની પ્રથમ આંતરરાષ્ટ્રીય ડીમ્ડ યુનિવર્સિટી બની છે. તે મુખ્યત્વે ઇજનેરી અને વિજ્ઞાનના ઉચ્ચ શિક્ષણ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. તેના ઇતિહાસ, પ્રભાવ, ધન અને સંપત્તિને કારણે તે ભારતની સૌથી વધુ પ્રતિષ્ઠિત યુનિવર્સિટીમાંની એક બની છે.
આ સંસ્થાની સ્થાપના તેના વર્તમાન સ્વરૂપમાં 1964માં કરવામાં આવી હતી. આ સમયગાળા દરમિયાન, સંસ્થાનું પ્રાદેશિક ઇજનેરી કોલેજમાંથી રાષ્ટ્રીય યુનિવર્સિટીમાં પરિવર્તન જી. ડી. બિરલા દ્વારા આધાર પ્રાપ્ત હતું. ત્યારથી, તે વિજ્ઞાન અને એન્જિનિયરિંગ માટે જૂની આઈઆઈટીના સ્તરે માનવામાં આવે છે અને તેણે પિલાનીથી ગોવા, હૈદરાબાદ અને દુબઇ સુધી તેના કેમ્પસનું વિસ્તરણ કર્યું છે. બિટ્સના ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થીઓએ ભારતીય અર્થવ્યવસ્થા અને સંસ્કૃતિને મજબૂત આકાર આપવાનું ચાલુ રાખ્યું છે. વૈવિધ્યસભર ક્ષેત્રોમાં વૈશ્વિક સ્તરે ફેલાયેલા તેના અત્યંત સફળ અને વ્યાપક ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થી નેટવર્ક દ્વારા, બિટ્સ પિલાનીએ ઔદ્યોગિક, શૈક્ષણીક, સંશોધન, ઉદ્યમવૃત્તિ, કળાઓ અને સામાજિક સક્રિયતા પર નોંધપાત્ર અસર કરી છે.
એપોજી એ પીલાની કેમ્પસમાં આંતરરાષ્ટ્રીય વાર્ષિક તકનીકી ફેસ્ટિવલ છે. 1983માં તેની શરૂઆત થઈ ત્યારથી, એપોજીએ દેશભરના વિદ્યાર્થીઓ અને સંશોધકોને બોલાવ્યા છે. ફેસ્ટની અતિથિ વ્યાખ્યાન શ્રેણી, "થિંક અગેન કોનક્લેવ"ને ભૂતકાળમાં જાણીતા વક્તાઓ મળ્યા છે જેમાં એ પી જે અબ્દુલ કલામ, રિચાર્ડ સ્ટાલમેન, જિમ્મી વેલ્સ, કૈલાસ સત્યાર્થિ, વોલ્ટર લેવિન અને એ એસ કિરણ કુમાર શામેલ છે. અન્ય ઇવેન્ટ્સમાં પેપર પ્રેઝન્ટેશન ઇવેન્ટ શામેલ છે, જે દેશની સૌથી જૂની સંશોધનપત્ર પ્રેઝન્ટેશન સ્થળોમાંથી એક છે. એ સિવાય, પ્રોજેક્ટ પ્રેઝન્ટેશન, જે વિજ્ઞાન અને ઇજનેરીના વિવિધ ક્ષેત્રોમાં 550થી વધુ પ્રોજેક્ટ્સનું પ્રદર્શન કરે છે.
તેમની નિવૃત્તિ પછી, પ્રો. એલ. કે. માહેશ્વરી 2006માં બીજા વાઇસ-ચાન્સેલર બન્યા અને 2010 સુધી તેઓ એ પદ સંભાળ્યુ, જ્યારે પ્રો. બિજેન્દ્ર નાથ જૈન જેમણે 2015 સુધી પદ સંભાળ્યું હતું. બિટ્સ પિલાનીના હૈદરાબાદ કેમ્પસના ડિરેક્ટર પ્રો. વી. એસ. રાવે ઓગસ્ટ 2015માં 'કામચલાઉ વાઇસ ચાન્સેલર' તરીકે પદ સંભાળ્યું હતું, જ્યારે બિટ્સ પિલાનીમાં સર્વોચ્ચ પદ મેળવવા માટે યોગ્ય ઉમેદવારની શોધ ચાલુ હતી. એપ્રિલ 2016માં, કુલપતિ કુમાર મંગલમ બિરલાએ જાહેરાત કરી કે આઈઆઈટી ખડગપુર / જાદવપુર યુનિવર્સિટીના પ્રો. સૌવિક ભટ્ટાચાર્યની પસંદગી બિટ્સ પિલાનીના નવા વાઇસ-ચાન્સેલર તરીકે કરવામાં આવી હતી. તે જૂન 2016માં સંસ્થાના 6ઠા શૈક્ષણિક વડા બન્યા હતા.
બિટ્સ મોડેલ યુનાઇટેડ નેશન્સ કોન્ફરન્સ એ દેશની સૌથી મોટી મોડલ યુનાઇટેડ નેશન્સ કોન્ફરન્સ છે. પિલાનીમાં પ્રતિવાર્ષિક યોજાતી, બિટ્સમન વિશ્વભરની કોલેજો અને શાળાઓના અનુભવી અને પ્રથમ વખતના મન સહભાગીઓને આકર્ષે છે. આ પરિષદની સ્થાપના 2007માં તૃણમૂળ પ્રોજેક્ટ તરીકે કરવામાં આવી હતી, જેનો હેતુ વિદ્યાર્થીઓને, જેઓને આ અનુભવમાં ભાગ લેવાની તક અન્યથા નહીં મળે, તેમને મોડેલ યુએનથી પરિચિત કરવાનો હતો. વર્તમાન સમયમાં તે વિશ્વના તમામ ભાગોની કોલેજો અને શાળાઓમાં, આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો અને આંતરવ્યક્તિત્વ કુશળતામાં જ્ઞાન ફેલાવવાની પ્રવૃત્તિ તરીકે વધુને વધુ ભાગ લેવા પ્રોત્સાહિત કરી રહ્યો છે.
આ સંસ્થામાં કુલ ચૌદ છાત્રાલયો છે. દરેક છાત્રાલયને "ભવન" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જે છાત્રાલય માટેનો હિન્દી શબ્દ છે. તેમાંથી પુરુષ વિદ્યાર્થીઓ માટે 13 ભવન - કૃષ્ણ ભવન, વિશ્વકર્મા ભવન, રાણા પ્રતાપ ભવન, ભગીરથ ભવન, અશોક ભવન, ગાંધી ભવન, શંકર ભવન, વ્યાસ ભવન, બુદ્ધ ભવન, રામ ભવન, પંડિત મદન મોહન માલવીયા ભવન, સી. વી. રામન ભવન અને શ્રીનિવાસ રામાનુજન ભવન છે. મહિલા વિદ્યાર્થીઓ માટે મીરા ભવન નામનું એક જ છાત્રાલય છે. સંસ્થામાં માતાપિતા અને અતિથિઓ માટે એક વધુ છાત્રાલય પણ છે. આ છાત્રાલયો સંતો, વૈજ્ઞાનિકો અને ઐતિહાસિક અને ધાર્મિક હસ્તીઓનાં નામ પર રાખવામાં આવ્યા છે.
1964માં, બિરલા કોલેજ ઓફ હ્યુમેનિટીઝ, કોમર્સ, એન્જિનિયરિંગ, ફાર્મસી અને વિજ્ઞાનને જોડીને બિરલા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજી એન્ડ સાયન્સની રચના કરવામાં આવી. બોર્ડે અભ્યાસક્રમના વિકાસ, ઉપકરણોની પસંદગી, પુસ્તકાલયમાં સુધારો કરવા અને ભારતીય શિક્ષકોની ભરતી માટે દિશા પૂરી પાડી હતી. સુધારણાની ગતિ ઝડપી બનાવવા માટે તેમણે સીઆર મિત્રાને સંસ્થાના નવા ડિરેક્ટર બનવા મનાવ્યા. મિત્રાએ ફેકલ્ટી અને વિદ્યાર્થીઓ માટે ફરજીયાતપણે "પ્રેક્ટિસ સ્કૂલ" ઇન્ટર્નશીપ પ્રોગ્રામની હિમાયત કરી હતી. પ્રેક્ટિસ સ્કૂલ પ્રોગ્રામ હજુ પણ બિટ્સના વિદ્યાર્થીઓ માટે આવશ્યકતા છે.
દરેક બે છાત્રાલયોમાં વચ્ચે એક મેસ હોલ છે, જયારે મીરા ભવન અને સર સી વી રામન ભવન કે જેમના પોતાના મેસ હોલ છે. બધા ભોજન વિસ્તારો વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા સંચાલિત છે. વિદ્યાર્થીઓ "રેડી" , ઇન્સ્ટિટ્યૂટ કેન્ટિન , ઓલ-નાઇટ કેન્ટીન અને સ્ટુડન્ટ એક્ટિવિટી સેન્ટર કેફેટેરિયા , લૂટર્સમાં પણ ખાઇ શકે છે. એએનસી પણ વિદ્યાર્થી-સંચાલિત છે. કેમ્પસમાં "કેનોટ" નામનો એક નાનો વિસ્તાર છે, જેમાં ઘણી રેસ્ટોરન્ટ્સ, કાફે વગેરે છે. અને સામાન્ય દૈનિક જરૂરિયાતો માટેની દુકાનો પણ છે.
1946–1949 દરમિયાન 3 વર્ષના સમયગાળા માટે સંસ્થાના પ્રથમ શૈક્ષણિક વડા જે. સી. સ્ટ્રેકલિફ અને વી. લક્ષ્મીનારાયણન હતા. વી. લક્ષ્મીનારાયણન 1949માં બિરલા એન્જિનિયરિંગ કોલેજના આચાર્ય બન્યા , ત્યારબાદ 1964માં બિટ્સ પિલાનીની રચના કરવામાં આવી ત્યારે તેના પ્રથમ ડિરેક્ટર બન્યા અને 1969 સુધી સેવા આપી હતી. તેમના પછી બિટ્સના ડિરેક્ટર સી આર મિત્રા અને એસ. વેંકટેશ્વરન હતા. "ડિરેક્ટર" એ એક કેમ્પસના વડાને સૂચવતું હતું.
1999માં, પ્રવેશ સંખ્યા 2,500 થી વધારીને 4,000 થઈ ગઈ અને દુબઇ અને ગોવા માં કેમ્પસની સ્થાપના કરાઈ હતી. 2006માં, બિટ્સ પિલાનીએ એક નવા કેમ્પસ માટે હૈદરાબાદ શહેરી વિકાસ નિગમ દ્વારા આંધ્રપ્રદેશ સરકારની જમીન હસ્તગત કરી. આ જમીન રંગારેડ્ડી જિલ્લામાં જવાહરનગર, શમીરપેટ મંડળમાં આવેલી છે. બિટ્સ પિલાની હૈદરાબાદ કેમ્પસ 2008માં ખુલ્યુ હતુ; બિટ્સની એક આભાસી યુનિવર્સિટી અને બેંગ્લોરમાં એક એક્સ્ટેંશન સેન્ટર પણ છે.
બિટ્સમાં જી. ડી. બિરલા દ્વારા બનાવવામાં આવેલ સરસ્વતી દેવી, શારદા પીઠને સમર્પિત બિરલા મંદિર છે . સફેદ આરસનું આ મંદિર ઊંચા પાયા પર, આધાર માટે 70 સ્તંભો સાથે બાંધવામાં આવ્યું છે. તે વિસ્તારને આવરે છે. પિલાની કેમ્પસમાં ભારતનું પહેલું તકનીકી મ્યુઝિયમ - બિરલા મ્યુઝિયમ છે. 1954માં બનેલ, તે મ્યુઝિયમ તકનીકી સિદ્ધિઓનું પ્રદર્શન કરે છે. બિટ્સ પાસે નું, સજાવટ વિભાગના વિદ્યાર્થીઓના ચિત્રોથી સજ્જ ઓડિટોરિયમ છે.
બોસમ એ પીલાણી કેમ્પસમાં વાર્ષિક રમત-સ્પર્ધા છે. બિટ્સ-પિલાની ભારતભરની કોલેજોને બોર્ડ કેરમ, હોકી, ક્રિકેટ, બાસ્કેટબોલ, ફૂટબોલ, વોલીબોલ, ટ્રેક અને મેદાન, બેડમિંટન, ટેનિસ, ટેબલ ટેનિસ, સ્ક્વોશ અને વજન ઊંચકવા સહિતના કાર્યક્રમોમાં ભાગ લેવા આમંત્રણ આપે છે. 2010ની તેની રજત જયંતી વર્ષગાંઠથી, બોસમ શ્રીલંકાની મોરતુવા યુનિવર્સિટીની ટીમને પણ આમંત્રણ આપતું રહ્યું છે.
બિટ્સ પિલાનીમાં લાંબો સમય સેવા આપતા ચાન્સેલરો અને વાઇસ-ચાન્સેલરોની પરંપરા છે. તેના સ્થાપક, જી.ડી. બિરલા, કોલેજની શરૂઆતથી 1983માં તેમના મૃત્યુ સુધી કુલપતિ હતા. તેમના પછી તેમના પુત્ર કૃષ્ણ કુમાર બિરલા હતા, જે 2008માં તેમના મૃત્યુ સુધી કુલપતિ રહ્યા હતા. હાલમાં કુમાર મંગલમ બિરલા કુલપતિ છે અને શોભના ભારતીયા પ્રો-ચાન્સેલર છે.
બિરલા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજી અને સાયન્સ, પિલાની - દુબઇ કેમ્પસમાં પ્રવેશ ફક્ત 12મા ધોરણની ક્વોલિફાઇંગ પરીક્ષાના સ્કોર્સ પર આધારિત છે. જો કે બિટ્સ પીલાની-દુબઇ કેમ્પસ ગલ્ફ કોઓપરેશન કાઉન્સિલના દેશોની શૈક્ષણિક આવશ્યકતાઓ માટે સ્થાપવામાં આવ્યો હતો, તેમ છતાં, પ્રવેશ તમામ રાષ્ટ્રીયતાના વિદ્યાર્થીઓ માટે ખુલ્લો છે.
પ્રો. એસ. વેંકટેશ્વરનના નેતૃત્વ હેઠળ, યુનિવર્સિટીનો નોંધપાત્ર વિકાસ થયો. બિટ્સ પિલાનીથી ગોવા, દુબઈ અને હૈદરાબાદમાં અન્ય 3 કેમ્પસ સ્થાપવા માટે તેમનો ફાળો હતો. બહુવિધ કેમ્પસના આગમન સાથે, એકંદર વડા "વાઇસ-ચાન્સેલર" તરીકે જાણીતા હતા; પરિણામે, ડ . વેંકટેશ્વરન 2001માં તમામ કેમ્પસનું નેતૃત્વ કરનાર પ્રથમ વાઇસ-ચાન્સેલર બન્યા.
વિદ્યાર્થી સંઘ એ વિદ્યાર્થીઓની ચૂંટાયેલી વહીવટી સંસ્થા છે. ચૂંટણીનું નિરીક્ષણ વિદ્યાર્થી કમિશન દ્વારા કરવામાં આવે છે. વિદ્યાર્થી સંચાલિત "સહયોગ અને સમીક્ષા સમિતિ", વિદ્યાર્થી સંઘના નાણાકીય વ્યવહારોનું સંચાલન કરે છે. "સોસાયટી ફોર સ્ટુડન્ટ મેસ સર્વિસીસની ગવર્નિંગ કાઉન્સિલ" જમવાની બાબતોનું સંચાલન કરે છે.
પિલાની દિલ્હીથી પશ્ચિમમાં અને જયપુરથી ઉત્તરે દૂર સ્થિત છે; બિટ્સ કેમ્પસ પીલાની બસ સ્ટેન્ડની પશ્ચિમમાં છે. કેમ્પસનો વિસ્તાર ; તેનો વિકસિત ક્ષેત્ર , જેમાં નો બિટ્સ બિલ્ડિંગ માટે ઉપયોગ થાય છે. કેમ્પસમાં માં વર્ગખંડો અને પ્રયોગશાળાઓ છે.
બિટ્સ અખિલ ભારતીય કોમ્પ્યુટરાઇઝ્ડ પ્રવેશ પરીક્ષા, બિટસેટ નું આયોજન કરે છે. બિટ્સમાં પ્રવેશ સંપૂર્ણપણે પરીક્ષાના ગુણના મેરીટ આધારિત મળે છે. આ સંપૂર્ણ રીતે નિવાસી અને ખાનગી સંસ્થા છે.
બિરલા શિક્ષણ ટ્રસ્ટની સ્થાપના 1929માં કરવામાં આવી હતી; પછી એ મધ્યવર્તી કૉલેજમાંથી ડિગ્રી કૉલેજ બની હતી અને બાદમાં અનુસ્નાતક અભ્યાસક્રમો શરૂ કર્યા હતા. ઇલેક્ટ્રોનિક્સમાં અનુસ્નાતક પ્રોગ્રામ 1955માં શરૂ થયો હતો.
બિટ્સ સ્પાર્ક કાર્યક્રમની શરૂઆત 2012માં કરવામાં આવી હતી. આ પ્રોગ્રામ ઉદ્યોગસાહસિકતાના અભ્યાસક્રમો અને વર્કશોપને પ્રોત્સાહન, માર્ગદર્શન અને એન્જલ ભંડોળ પૂરું પાડે છે.
મેરી ફેન્ટનનો જન્મ ભારતના મસૂરી નજીક લન્ઢોરમાં થયો હતો. તેઓ જેનેટ અને બ્રિટીશ ભારતીય સૈન્યના આઇરિશ નિવૃત્ત સૈનિક મેથ્યુ ફેન્ટનના પુત્રી હતા. તેમનું નામ મેરી જેન ફેન્ટન હતું. તેમના પ્રારંભિક જીવન અને શિક્ષણ વિશે કોઈ વધુ માહિતી મળતી નથી. પારસી થિયેટરના અભિનેતા-દિગ્દર્શક કાવસજી પાલનજી ખટાઉ તેમના નાટક ઈન્દર સભા માટે રિહર્સલ કરી રહ્યા હતા, ત્યારે મેરી ફેન્ટન તેમના જાદુઈ ફાનસના શો માટે સભાગૃહ બુક કરવા આવ્યા હતા. તેણીએ કાવસજીના અભિનયની પ્રશંસા કરી, તેઓ મળ્યા, પ્રેમમાં પડ્યા અને આખરે લગ્ન કર્યાં. ત્યારબાદ તેણે મેહરબાઈ નામનું પારસી નામ અપનાવ્યું. તેણી હિન્દી અને ઉર્દૂ પહેલેથી જ જાણતી હતી, અને ૧૮૭૦ ના દાયકામાં કાવસજીએ ખટાઉએ તેને ગાયન અને અભિનયની વધુ તાલીમ આપી.
તે પારસી, ગુજરાતી અને ઉર્દૂ થિયેટરની પહેલી એંગ્લો-ભારતીય અભિનેત્રી હતી. તે પારસી અભિનેત્રી તરીકેની તેમની ભૂમિકા માટે લોકપ્રિય બની હતી. તેમણે રાણાભાઈ રાણીના નઝન શિરીન , બામનજી કાબરા ભોળી ગુલ , આગા હસન અમાનતની ઉર્દુ સંગીત નાટીકા - ઈન્દર સભા, ખમ્બાટાના ખુદાદાદ (ધ ગીફ્ટ ઑફ ગોડ, ૧૮૯૮, શેક્સપિયરના પેરિકલ્સ પર - પ્રિન્સ ઑફ ટાયર), ગામડે ની ગોરી , અલાઉદ્દીન , તારા ખુર્શીદ , કલિયુગ અને કાલિદાસના સંસ્કૃત નાટક શકુંતલા માં અભિનય આપ્યો. ગોપીચંદમાં જોગણ તરીકેની તેમની ભૂમિકાની ખૂબ પ્રશંસા કરવામાં આવી હતી.
તેણે પોતાની પ્રતિભા અને કાવસજી ખટાઉ સાથેના સંબંધને કારણે રંગભૂમિમાં સનસનાટી મચાવી હતી. જોકે, ખટાઉ અને એમ્પ્રેસ વિક્ટોરિયા થિયેટ્રિકલ કંપનીના માલિક જહાંગીર પેસ્તનજી ખમ્બાતા વચ્ચે ૧૮૭૮ માં મેરી ફેન્ટનના થિયેટરમાં પ્રવેશ અંગેના વિવાદ થયો, અને કાવસજી ખટાઉ મુંબઈથી દિલ્હી ગયા. ત્યાં તેઓ માણેક માસ્ટરની માલિકીની આલ્ફ્રેડ થિયેટર કંપનીમાં જોડાયા, તે કંપનીએ પણ ફેન્ટનનો વિરોધ કર્યો હતો. પરિણામે, કાવસજી ખટાઉએ ૧૮૮૧ માં પોતાની જ આલ્ફ્રેડ કંપની શરૂ કરી, જેમાં મેરીએ લાંબી અને સફળ કારકિર્દી બનાવી.
મેરી ફેન્ટન ઉર્ફે મેહરબાઈ યુરોપિયન મૂળની પહેલી ગુજરાતી, પારસી અને ઉર્દૂ રંગભૂમિની અભિનેત્રી હતી. તેઓ બ્રિટીશ ભારતીય સૈન્યમાં એક આઇરિશ સૈનિકનાપુત્રી હતા અને કાવસજી પાલનજી ખટાઉ નામના એક પારસી અભિનેતા-દિગ્દર્શકના પ્રેમમાં પડી તેની સાથે લગ્ન કરી લીધા. તેઓ મેરીને અભિનય જગતમાં લઈ આવ્યા અને તેમણે સફળ નાટ્ય કારકીર્દિ મેળવી.
૧૯૨૫માં એમણે વનિતા વિશ્રામ ગર્લ્સ હાઇસ્કુલ, અમદાવાદમાં હિન્દીનું અધ્યાપન શરું કર્યું. ઉપરાંત પ્રેમચંદ રાયચંદ ટ્રેનિંગ કૉલેજમાં અને ગવર્નમેંટ ગર્લ્સ હાઇસ્કુલમાં હિન્દીનું અધ્યાપન કાર્ય કર્યું. સાબરમતી આશ્રમ ખાતે તેઓ મહાત્મા ગાંધીના સંપર્કમાં આવ્યા અને ગાંધીજીના આહવાનથી પ્રેરાઈને એમણે હિન્દી ભાષાના પ્રચાર-પ્રસારમાં પોતાનું જીવન સમર્પિત કર્યું. 1937માં એમણે રાષ્ટ્રભાષા પ્રચાર સમિતિ, વર્ધામાં સક્રિય યોગદાન આપવાનું શરું કર્યું. 1946માં ગુજરાત પ્રાંતિય હિન્દી પ્રચાર સમિતિની રચના થઈ જેનું સૂકાન એમણે આજીવન સંભાળ્યું. એમણે ૧૯૩૮માં હરીપુરામાં સુરત કોગ્રેસ અધિવેશનમાં સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલની સૂચનાથી હિન્દી વ્યાકરણનો વ્યવહારિક કોશ તૈયાર કર્યો. ૧૯૪૧માં હિન્દી પત્રિકાનો આરંભ કર્યો અને આજીવન તેના સંપાદક રહ્યાં. એમણે સૌ પ્રથમ હિન્દીની પરિક્ષા લેવાનો આરંભ ત્રણ વિદ્યાર્થીઓથી કર્યો અને ૧૯૮૮ સુધીમાં આશરે 29 લાખ વિદ્યાર્થીઓએ હિન્દીની પરિક્ષાઓ આપી.
જેઠાલાલ જોષીનો જન્મ ૨૬ ઓગષ્ટ ૧૮૯૮ના રોજ કુશલગઢ, રાજસ્થાન ખાતે થયો હતો. તેમના પૂર્વજો મૂળ સાબરકાંઠાના બામણા ગામમાં રહેતા હતાં, એમાંથી એક પૂર્વજ કુશલગઢ જઈને સ્થાયી થયા હતા અને ત્યા જ જેઠાલાલનો જન્મ થયો હતો. એમણે પ્રાથમિક શિક્ષણ કુશલગઢમાં લીધું હતું. હાઈસ્કુલના શિક્ષણ માટે ૧૯૧૪માં તેઓ અમદાવાદ આવ્યા અને પ્રોપ્રાયટરી હાઇસ્કુલમાં માધ્યમિક શિક્ષણ માટે દાખલ થયા. ૧૯૧૯માં એમણે અસહકારની ચળવળમાં ભાગ લેવા શાળા શિક્ષણ છોડ્યું. તેઓ ૧૯૨૦માં ગુજરાત વિદ્યાપીઠની રાષ્ટ્ર્રીય કક્ષાની મેટ્રીક સમકક્ષ 'વિનિત' પરિક્ષામાં ઉત્તિર્ણ થયા, અને ત્યારબાદ હિન્દી સાહિત્ય સંમેલનની બી.એ સમકક્ષ 'વિશારદ' પરિક્ષા પ્રથમ શ્રેણીમાં પાસ કરી સાહિત્યવિશારદની પદવી પ્રાપ્ત કરી.
એમણે હિન્દીમાં 'કવિ શ્રીમાલા'માં દયારામ અને સુન્દરમ્ વિશે; 'ભારત ભારતી ગુજરાતી'; 'અમારી રાષ્ટ્રભાષા' ; 'રાષ્ટ્રભાષા વ્યાકરણ' ; ગુજરાતીમાં 'દક્ષિણ દર્શન'; 'જીવન-સાધના'; 'શુધ્ધ હિન્દી' વગેરે પુસ્તકો લખ્યા છે. એમણે 'સુમિત્રાનંદન પંતના કેટલાંક કાવ્યો' હિન્દીમાંથી ગુજરાતીમાં અનુવાદીત કરેલ છે. તેમજ 'ગુજરાતીની પ્રતિનિધી કહાનિઓ' ગુજરાતીમાંથી હિન્દીમાં અનુવાદ કરેલ છે. આ ઉપરાંત હિન્દીમાં પ્રકાશિત પત્રિકા 'રાષ્ટ્રવીણા'નું સંપાદન કાર્ય એમણે ૧૯૫૧થી ૧૯૮૮ સુધી કરેલું.
જેઠાલાલ ડુંગરજી જોષી હિન્દી સાહિત્યકાર અને અનુવાદક હતાં, જેમણે ગુજરાતમાં હિન્દી શિક્ષણ અને હિન્દી સાહિત્યનો પ્રસાર-પ્રચાર કરવામાં મહત્ત્વનો ભાગ ભજવ્યો હતો. ભારત દેશની આઝાદી પહેલાં મહાત્મા ગાંધીના આહવાનને પ્રતિસાદ આપી 'હિન્દી સેવા એ દેશ સેવા છે' — સૂત્ર એમણે સ્વિકાર્યુ હતુ. ગુજરાતી-હિન્દી સાહિત્યમાંથી ઉત્તમ સાહિત્ય પસંદ કરી બંને ભાષામાં પરસ્પર અનુવાદની પ્રવૃત્તિ એમણે કરી હતી.
એમના 'મહાત્મા ગાંધીના ૧૧ પત્રો'ને રાષ્ટ્ર્ર્ભાષા પ્રચાર સમિતિ, વર્ધા દ્વારા 'શ્રેષ્ઠ હિન્દી પ્રચારક' નો પુરસ્કાર પ્રાપ્ત થયેલ છે. એમણે હિન્દી સાહિત્ય સંમેલન, પ્રયાગ દ્વારા 'સાહિત્યવાચસ્પતિ' તથા કેન્દ્રીય હિન્દી સંસ્થાન, આગ્રા દ્વારા 'ગંગાશરણ સિંહ પુરસ્કાર' પ્રાપ્ત થયેલ છે.
ગોદાવરી અને શામરાવ પરુલેકરની વિચારધારા સર્વન્ટ્સ ઑફ ઈન્ડિયા સોસાયટીની મેળ ખાતી નહોતી. બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન, તેઓ માનતા હતા કે અંગ્રેજોના યુદ્ધ પ્રયત્નોને ટેકો આપવાનો ઇનકાર કરવો એ તેમનાથી છૂટકારો મેળવવાનો શ્રેષ્ઠ રસ્તો છે. કેટલીક વિખવાદો પછી, તેઓએ સંગઠન છોડી દીધું અને ઈ. સ. ૧૯૩૯ માં કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીમાં જોડાયા. તેઓ માનતા હતા કે મજૂર વર્ગ અને ખેડૂતોનું સંગઠન કરવું એ બ્રિટીશ શાસનને ઉથલાવવાનો શ્રેષ્ઠ માર્ગ છે. તેઓ માર્ક્સવાદથી પ્રેરિત હતા. સામ્યવાદી પક્ષના નેતાઓ સાથે, તેમણે મુંબઈમાં મજૂર વર્ગની પહેલી યુદ્ધ વિરોધી હડતાલનું આયોજન કર્યું. અન્ય નેતાઓની ધરપકડ કરવામાં આવ્યા છતાં પણ તેમણે આ વિરોધનું નેતૃત્વ કર્યું. તેમને ૧૯૪૦ થી ૧૯૪૨ દરમિયાન જેલમાં પૂરવામાં આવ્યા હતા.
ત્યારબાદ તેમણે પોતાનું જીવન થાણેમાં વારલી સમુદાયના સંઘર્ષમાં સમર્પિત કર્યું, તેઓને શ્રીમંત જમીનદારો દ્વારા બળજબરીથી અને બંધનમાં રાખી મજૂરી કરાવવામાં આવી હતી. વારલી મહિલાઓ જમીનદારોના બળાત્કારનો ભોગ બની રહી હતી, મેલીવિદ્યા અને હત્યાના આરોપ તેમના પર મૂકવામાં આવતા હતા. તેમણે તેમના પતિ શામરાવ સાથે મળીને ૧૯૪૫ થી ૧૯૪૭ દરમિયાન વારલી આદિવાસી વિદ્રોહનું નેતૃત્વ કર્યું હતું. તેમણે તેમના પુસ્તક જેવ્હા માણુસ જાગા હોતો માં તે સમયે ચાલતી ગતિવિધિઓનું દસ્તાવેજીકરણ કર્યું હતું.
ગોદાવરી પરુલેકર નો જન્મ ૧૪ ઓગસ્ટ, ૧૯૦૭ ના દિવસે પૂણેમાં થયો હતો. તેમના પિતા લક્ષ્મણરાવ ગોખલે પ્રખ્યાત વકીલ હતા. તેઓ સ્વાતંત્ર્ય સેનાની ગોપાલ કૃષ્ણ ગોખલેના પિતરાઇ ભાઇ હતા. તેમણે સારું શિક્ષણ મેળવ્યું, કારણ કે તેમનો જન્મ એક સારા પરિવારમાં થયો હતો. તેમણે ફર્ગ્યુસન કૉલેજમાંથી સ્નાતક થયા પછી કાયદાનો અભ્યાસ કર્યો, તેઓ મહારાષ્ટ્રની પ્રથમ મહિલા કાયદા સ્નાતક બની હતી.
તેમના કૉલેજના વર્ષોમાં ગોદાવરી અંગ્રેજો સામેના વિદ્યાર્થી આંદોલનમાં સામેલ થયા હતા. તેમણે વ્યક્તિગત સત્યાગ્રહોમાં ભાગ લીધો હતો અને તે માટે ઈ. સ. ૧૯૩૨ માં તેઓ જેલમાં પણ ગયા હતા. તેમનો પરિવાર અંગ્રેજ શાસનનું સમર્થક હતા આથી તેમનું આ પ્રકરનું જીવન અને વિચારધારા તેમના પરિવાર સાથે બંધ નહોતી બેસતી. આથી તેમણે ઘર છોડ્યું અને મુંબઈ જઈ સમાજસેવામાં જોડાવાનું નક્કી કર્યું.
થાણેની કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી ૧૯૬૪ માં ભાંગી ગઈ. થાણે જિલ્લામાં લગભગ આખી પાર્ટી, પારુલેકરની આગેવાની હેઠળ, અનિશ્ચિતપણે સીપીઆઇ ભારતીય સામ્યવાદી પક્ષ હેઠળ આવી ગઈ . શામરાવ અને ગોદાવરી બંને મહારાષ્ટ્રના આ પાર્ટીના ૧૬૩ નેતાઓમાં હતા, જે તે સમયે જેલમાં હતા. શામરાવ અને ગોદાવરી રાજ્ય સચિવાલય માટે ચૂંટાયા હતા.
ગોદાવરી સર્વન્ટ્સ ઑફ ઇન્ડિયા સોસાયટી નામની સંસ્થામાં જોડાયા. તેઓ આ સંસ્થાના પ્રથમ મહિલા આજીવન સભ્ય હતા. ઈ. સ. ૧૯૩૭ માં તેમણે મહારાષ્ટ્રમાં સાક્ષરતા અભિયાનનું આયોજન કર્યું. ઈ. સ. ૧૯૩૮ માં તેમણે ઘરેલુ કામદારોને મજૂર વર્ગના ભાગ રૂપે સંગઠિત કર્યું. ૧૯૩૮-૩૯ માં તેમણે મહારાષ્ટ્રના થાણે જિલ્લામાં ખેડૂતોને સંગઠિત કર્યા.
ગોદાવરી પારુલેકર એક સ્વાતંત્ર્ય સેનાની, લેખિકા અને સામાજિક કાર્યકર હતા. તેઓ માર્ક્સવાદી અને સામ્યવાદી વિચારધારાઓથી પ્રભાવિત હતા અને તેમણે પોતાનું જીવન ખેડૂતો અને મજૂર વર્ગ માટે લડતા વિતાવ્યું હતું. તેમણે સ્વતંત્રતા સેનાની અને સમાન વિચારધારા ધરાવતા કાર્યકર શામરાવ પરુલેકર સાથે લગ્ન કર્યા.
તેમને તેમના કામ માટે ઘણી વખત અંગ્રેજોએ જેલમાં ધકેલી હતી. આ જ સમય દરમિયાન તેઓ તેમના પતિ શામરાવ પરુલેકરને મળ્યા હતા. તેઓ પણ સર્વન્ટ્સ ઑફ ઈન્ડિયાના સભ્ય હતા અને તે જ વિસ્તારમાં વિરોધ પ્રદર્શન ચલાવી રહ્યા હતા. ગોદાવરીએ ૧૯૩૯માં શામરાવ પારુલેકર સાથે લગ્ન કર્યા.
ત્યાર બાદ તેમણે પોતાનું ધ્યાન ખેડૂતોને સંગઠિત કરવા તરફ વાળ્યું. તેઓ અખિલ ભારતીય કિસાન સભામાં સામેલ થયા અને તેની મહારાષ્ટ્ર શાખા, મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય કિસાન સભાની સ્થાપના કરી. તે સભાના તેઓ પ્રથમ સંયુક્ત સચિવ હતા.
આઝાદી પછી પણ ગોદાવરી વારલી અને આદિવાસીઓના હકો માટે લડતા રહ્યા. તેમણે શામરાવ સાથે મળીને ઈ. સ. ૧૯૬૧માં આદિવાસી પ્રગતિ મંડળ ની સ્થાપના કરી હતી.