polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
શ્રીમંત અંગ્રેજી ભારતીય પરિવારમાં જન્મેલા દેવિકા રાણીને નવ વર્ષની ઉંમરે ઇંગ્લેન્ડની બોર્ડિંગ સ્કૂલમાં મોકલવામાં આવ્યા હતા. ઈગ્લેંન્ડમાં જ તેમનો પ્રારંભિક ઉછેર થયો હતો. ૧૯૨૮માં તેઓએ ભારતીય ફિલ્મ-નિર્માતા હિમાંશુ રાય સાથે લગ્ન કર્યા હતા. તેમણે રાયની પ્રાયોગિક મૂક ફિલ્મ અ થ્રો ઓફ ડાઇસ માટે કોસ્ચ્યુમ ડિઝાઇન અને કલા નિર્દેશનમાં મદદ કરી હતી. ત્યારબાદ બંને જર્મની ગયા અને બર્લિનના યુએફએ સ્ટુડિયોમાં ફિલ્મ નિર્માણની તાલીમ મેળવી હતી. ત્યારબાદ હિમાંશુ રાયે પોતાની દ્વિભાષી ફિલ્મ કર્મા માં પોતાને હીરો તરીકે તથા દેવિકા રાણીને નાયિકા તરીકે રજૂ કર્યા હતા. આ ફિલ્મનું પ્રીમિયર ૧૯૩૩માં ઇંગ્લેન્ડમાં યોજાયું હતું, ફિલ્મ ભારતમાં નિષ્ફળ ગઈ હતી. ૧૯૩૪માં આ દંપતી ભારત પરત ફર્યું હતું અને હિમાંશુ રાયે કેટલાક અન્ય વ્યક્તિઓ સાથે ભાગીદારીમાં બોમ્બે ટોકીઝ નામનો પ્રોડક્શન સ્ટુડિયો સ્થાપ્યો હતો. સ્ટુડિયોએ પછીના ૫-૬ વર્ષોમાં ઘણી સફળ ફિલ્મોનું નિર્માણ કર્યું, અને તેમાંની ઘણી ફિલ્મોમાં દેવિકા રાણીએ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. અશોક કુમાર સાથેની તેની ઓન-સ્ક્રીન જોડી ભારતમાં લોકપ્રિય બની હતી.
દેવિકા રાણીનો જન્મ ૩૦ માર્ચ ૧૯૦૮ના રોજ હાલના આંધ્ર પ્રદેશમાં વિશાખાપટ્ટનમ નજીક વોલ્તેરમાં અત્યંત સમૃદ્ધ અને શિક્ષિત બંગાળી પરિવારમાં દેવિકા રાણી ચૌધરી તરીકે થયો હતો. તેમના પિતા, કર્નલ મન્મથનાથ ચૌધરી જમીનદારી પરિવારના એક મોટા વંશજ હતા. તેઓ મદ્રાસ પ્રેસિડેન્સીના પ્રથમ ભારતીય સર્જન-જનરલ હતા. દેવિકાના દાદા દુર્ગાદાસ ચૌધરી હાલના બાંગ્લાદેશના પબના જિલ્લાના ચટમોહર ઉપજીલ્લાના જમીનદાર હતા. તેમના પૈતૃક દાદી, સુકુમારી દેવી નોબેલ પારિતોષિક વિજેતા રવિન્દ્રનાથ ટાગોરના બહેન હતા. દેવિકાના પિતાને પાંચ ભાઈઓ હતા, તે બધા જ પોતપોતાનાં ક્ષેત્રોમાં વિશિષ્ટ સ્થાન ધરાવતા હતા, સર આશુતોષ ચૌધરી બ્રિટિશ રાજ દરમિયાન કલકત્તા હાઈકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ હતા. જોગેશચંદ્ર ચૌધરી અને કુમુદનાથ ચૌધરી, બંને કોલકાતા સ્થિત અગ્રણી બેરિસ્ટર હતા; પ્રમથનાથ ચૌધરી પ્રખ્યાત બંગાળી લેખક હતા અને ડૉ. સુહરિદનાથ ચૌધરી જાણીતા તબીબ હતા.
દેવિકા રાણીને નવ વર્ષની ઉંમરે ઇંગ્લેન્ડની બોર્ડિંગ સ્કૂલમાં મોકલવામાં આવ્યા હતા. ૧૯૨૦ના દાયકાની મધ્યમાં શાળાકીય શિક્ષણ પૂર્ણ કર્યા બાદ, તેમણે અભિનય અને સંગીતનો અભ્યાસ કરવા માટે રોયલ એકેડેમી ઓફ ડ્રામેટિક આર્ટ અને લંડનની રોયલ એકેડેમી ઓફ મ્યુઝિકમાં પ્રવેશ મેળવ્યો હતો. તેમણે આર્કિટેક્ચર, ટેક્સટાઇલ અને ડેકોર ડિઝાઇનના અભ્યાસક્રમોમાં પણ પ્રવેશ મેળવ્યો હતો અને એલિઝાબેથ આર્ડેન હેઠળ તાલીમ પણ મેળવી હતી. આ બધા જ અભ્યાસક્રમો ૧૯૨૭ સુધીમાં પૂર્ણ થઈ ગયા, અને દેવિકા રાણીએ પછી ટેક્સટાઈલ ડિઝાઇનમાં નોકરી શરૂ કરી.
૧૯૪૦માં રાયના મૃત્યુ બાદ, દેવિકા રાણીએ સ્ટુડિયોનો વહીવટ પોતાના હાથમાં લીધો અને તેમના સ્વર્ગસ્થ પતિના સહયોગીઓ સશધર મુખર્જી અને અશોક કુમાર સાથે ભાગીદારીમાં કેટલીક વધુ ફિલ્મોનું નિર્માણ કર્યું હતું. ૧૯૪૫માં તેઓ ફિલ્મોમાંથી નિવૃત્ત થયા હતા અને રશિયન ચિત્રકાર સ્વેતોસ્લાવ રોરીચ સાથે લગ્ન કરી બેંગ્લોરની બહારના વિસ્તારમાં આવેલી તેમની એસ્ટેટમાં તેમનું બાકીનું જીવન પસાર કર્યું હતું. તેમના પુરસ્કારોમાં પદ્મશ્રી , દાદાસાહેબ ફાળકે પુરસ્કાર અને સોવિયેત ભૂમિ નહેરુ પુરસ્કાર નો સમાવેશ થાય છે.
દેવિકા રાણી એક ભારતીય અભિનેત્રી હતા જે ૧૯૩૦ અને ૧૯૪૦ના દાયકામાં હિન્દી ફિલ્મોમાં સક્રિય હતા. ભારતીય સિનેમાના પ્રથમ મહિલા તરીકે વ્યાપકપણે સ્વીકૃત દેવિકા રાણીની સફળ ફિલ્મ કારકિર્દી ૧૦ વર્ષ સુધી ચાલી હતી.
દેવિકાના માતા લીલા દેવી ચૌધરી પણ એટલા જ શિક્ષિત પરિવારમાંથી આવતા હતા અને રવીન્દ્રનાથ ટાગોરના ભત્રીજી હતી. આમ, દેવિકા રાણીનો સંબંધ તેમનાં માતા-પિતા બંને દ્વારા કવિ અને નોબેલ પારિતોષિક વિજેતા રવીન્દ્રનાથ ટાગોર સાથે હતો.
૧૯૭૮ની સૉર ક્રાંતિ બાદ અફઘાનિસ્તાનમાં જીવન દુષ્કર બનતું જતું હતું. ૧૯૮૦માં સોવિયત સંઘ દ્વારા અફઘાનિસ્તાન પરના આકમણ બાદ વલી નકલી પાસપોર્ટની મદદથી દેશ છોડી ભાગી ગયા. વલીને નકલી પાસપોર્ટ પર ભારત સુધીના વિઝા મળ્યા. ભારતથી તેઓ બિમારીના બહાને જર્મનીના વિઝા મેળવવામાં સફળ રહ્યા. ૧૯૮૪—૮૫માં વલીએ જર્મની ઉપરાંત ફ્રાંસ, સ્વીટ્ઝર્લેન્ડ, ઇંગ્લેન્ડ, સ્વીડન ખાતેના સંગીત કાર્યક્રમો દ્વારા સોવિયત–અફઘાન સંઘર્ષથી વિસ્થાપિત અફઘાન શરણાર્થીઓની મદદ માટે ફાળો એકઠો કરવામાં મદદ કરી. આ જ વર્ષે તેમણે જર્મનીના પ્રખ્યાત ગાયક પીટર મેફી સાથે અન્ય એક સંગીત કાર્યક્રમ આપ્યો. ૧૯૮૭માં વલીએ અબ્દુલા અતેમદી સાથે મળીને ન્યૂયોર્ક, કેલિફોર્નિયા અને વર્જિનિયામાં રાહત ભંડોળ એકઠું કરવા માટેના સંગીત કાર્યક્રમોની શૃંખલાનું આયોજન કર્યું.૧૮ ઓગસ્ટ ૨૦૦૫ ના રોજ અહમદ વલીએ અમેરિકાની રાજધાની વોશિગટન ડી.સી. ખાતેના અફઘાન દૂતાવાસમાં અફઘાનિસ્તાનના સ્વતંત્રતા દિવસની ઉજવણીના ભાગરૂપે એક સંગીત કાર્યક્રમનું પ્રદર્શન કર્યું હતું.
વલીનો જન્મ કાબુલ ખાતે થયો હતો. તેમના પિતા પોલીસ અધિકારી હતા. ૧૨ વર્ષની ઉંમરે તેમણે તબલા શીખવાની તાલીમ શરૂ કરી હતી પરંતુ ધીમે ધીમે તેઓ ગાયન તરફ વળ્યા. જ્યારે તેઓ હબીબીયા સ્કૂલના વિદ્યાર્થી હતા ત્યારે તેમણે એક ડેમો ટેપનું રેકોર્ડિંગ કરેલ જે કાબુલ રેડિયોના નિર્દેશક અને પ્રસિદ્ધ અફગાન ગાયક ઉસ્તાદ જાલન્દના ધ્યાન પર આવેલું. તેની તુરંત બાદ અહમદ વલીએ બે અન્ય ગીત રેકોર્ડ કર્યાં જે પૈકીનું એક ગીત ઉસ્તાદ જાલન્દના કંઠે ગવાયેલું હતું. અન્ય ગીત માહ-રૂએ-તુ મહમદ વલીની પોતાના રચના હતી. શાળાજીવન દરમિયાન જ વલીએ સમગ્ર અફઘાનિસ્તાનમાં પોતાના જીવંત કાર્યક્રમો રજૂ કર્યાં. ત્યારબાદ તેમણે ઇરાન ખાતે યોજાયેલ આંતરરાષ્ટ્રીય સંગીત પ્રદર્શનમાં ભાગ લીધો.
કારકિર્દીની શરૂઆતમાં વલી વ્યાવસાયિક સંગીતકાર તરીકેના જીવન માટે ગંભીર નહોતા આથી તેમણે કાબુલ પોલીસ અકાદમીમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. વ્યાવસાયિક જવાબદારીઓની સાથે સાથે જ તેમણે સંગીત કાર્યક્રમોમાં ભાગ લેવાનું ચાલુ રાખ્યું. પરિણામે સંગીતની કારકિર્દી પ્રત્યે તેઓ વધુ ગંભીર બન્યા અને અંતે ઉસ્તાદ જાલન્દ દ્વારા સંગીતના વિદ્યાર્થી તરીકે તાલીમ પામ્યા. અફઘાનિસ્તાનના રાષ્ટ્રીય ટેલીવિઝન અને રેડિયો કાર્યક્રમો ઉપરાંત ઘણા જીવંત કાર્યક્રમોમાં તેમણે પોતાની કલાનું પ્રદર્શન કર્યું.
અહમદ વલી અફઘાનિસ્તાનના લોકપ્રિય ગઝલ ગાયક છે. તેમણે ૧૯૭૦ના દશકમાં પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી. અફગાનિસ્તાનની રાજકીય ઉથલપાથલને પગલે દેશ છોડી તેઓ જર્મનીમાં સ્થાયી થયા હતા. તેમના ગાયન કાર્યક્રમો યુરોપ અને ઉત્તર અમેરિકામાં લોકપ્રિય છે.
પુલિને ઢાકાના તત્કાલીન જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ બેસિલ કોપ્લેસ્ટન એલનને ખતમ કરવાનું કાવતરું ઘડ્યું હતું. ૨૩ ડિસેમ્બર, ૧૯૦૭ના રોજ જ્યારે એલન ઇંગ્લેન્ડ પરત ફરી રહ્યા હતા ત્યારે ગોલુન્ડો રેલવે સ્ટેશન પર તેમના પર ગોળીબાર કરવામાં આવ્યો હતો પરંતુ તેઓ જીવ બચાવવામાં સફળ રહ્યા હતા. ૧૯૦૮ની શરૂઆતમાં, પુલિને સનસનાટીભરી બારાહ લૂટનું આયોજન કર્યું હતું. ઢાકા જિલ્લાના નવાબગંજ પોલીસ સ્ટેશન હેઠળના બલ્લાહના જમીનદારના નિવાસસ્થાને ક્રાન્તિકારીઓના એક જૂથે ધોળા દિવસે આ બહાદુરીભરી લૂંટ ચલાવી હતી. આ ભંડોળનો ઉપયોગ શસ્ત્રો અને દારૂગોળો ખરીદવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો.
પુલિનબિહારીએ ૧૮૯૪માં ફરીદપુર જિલ્લા શાળામાંથી પ્રવેશ પરીક્ષા પાસ કરી હતી. તેઓ ઢાકા કોલેજમાં વિદ્યાર્થી હતા ત્યારે પ્રયોગશાળા સહાયક તરીકે કાર્ય કરતા હતા. બાળપણથી જ પુલિનબિહારી શરીર સૌષ્ઠવ તરફ આકર્ષાયા હતા. તેઓ ખૂબ જ સારા લઠ્ઠ લડવૈયા હતા. કોલકાતામાં સરલા દેવીના અખાડાની સફળતાથી પ્રેરિત થઈને તેમણે ૧૯૦૩માં ટિકાટૂલીમાં એક અખાડાની શરૂઆત કરી હતી. ૧૯૦૫માં તેમણે પ્રખ્યાત લઠ્ઠ લડવૈયા મુર્તઝા હેઠળ તલવારબાજી અને લાઠી ખેલની તાલીમ લીધી હતી.
૧૯૦૮માં ભૂપેશચંદ્ર નાગ, શ્યામ સુંદર ચક્રવર્તી, કૃષ્ણકુમાર મિત્રા, સુબોધ મલ્લિક અને અશ્વિની દત્તા સાથે તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી અને મોન્ટગોમરી જેલમાં ધકેલી દેવામાં આવ્યા હતા. ૧૯૧૦માં જેલમાંથી મુક્ત થયા પછી ક્રાંતિકારી પ્રવૃત્તિઓને નવજીવન આપવાનું શરૂ કર્યું. આ જ અરસામાં ઢાકા જૂથે કોલકાતા જૂથથી સ્વતંત્ર રીતે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું. પ્રમથનાથ મિત્રાના નિધન બાદ બંને જૂથ અલગ થઇ ગયા હતા.
પુલિન એક મધ્યમ વર્ગના બંગાળી હિન્દુ પરિવારમાંથી આવતા હતા. તેમ છતાં તેમની પાસે કેટલીક જમીનની મિલકત હતી, તેઓ મોટે ભાગે વસાહતી નોકરીમાં કાર્યરત હતા. તેમના પિતા મદારીપુરની સબ-ડિવિઝનલ કોર્ટમાં એડવોકેટ હતા. તેના એક કાકા ડેપ્યુટી મેજિસ્ટ્રેટ હતા જ્યારે બીજા મુનસિફ હતા. પુલિનનો જન્મ વર્ષ ૧૮૭૭માં શરિયતપુર જિલ્લાના લોનસિંહ ગામમાં નબા કુમાર દાસને ત્યાં થયો હતો.
સપ્ટેમ્બર, ૧૯૦૬માં બિપિનચંદ્ર પાલ અને પ્રમથનાથ મિત્રએ પૂર્વ બંગાળ અને આસામ જેવા નવનિર્મિત પ્રાંતની મુલાકાત લીધી. તેમના ભાષાણોથી પ્રભાવિત થઈને પુલિનબિહારી રાષ્ટ્રવાદી કાર્યક્રમો તરફ વળ્યા હતા. ત્યાર બાદ અનુશીલન સમિતિની ઢાકા શાખાના આયોજન માટે તેમને નામાંકિત કરવામાં આવ્યા હતા. ઓક્ટોબરમાં, પુલિને ૮૦ યુવાનો સાથે મળીને ઢાકા અનુશીલન સમિતિની સ્થાપના કરી હતી.
પુલિન બિહારીએ ઢાકામાં નેશનલ સ્કૂલની સ્થાપના કરી હતી. તે મૂળભૂત રીતે ક્રાંતિકારી બળ વધારવા માટેના તાલીમના મેદાન તરીકે બનાવવામાં આવ્યું હતું. શરૂઆતમાં વિદ્યાર્થીઓને લાઠીઓ અને લાકડાની તલવારોથી તાલીમ આપવામાં આવી હતી. પછીથી તેમને ખંજરથી અને છેવટે પિસ્તોલ અને રિવોલ્વરથી તૈયાર કરવામાં આવ્યા હતા.
ભારતીય પ્રૌદ્યોગિકી સંસ્થાનો એ ભારતમાં સ્થિત સ્વાયત્ત જાહેર તકનીકી અને સંશોધન યુનિવર્સિટીઓ છે અને વિશ્વની સૌથી પ્રખ્યાત તકનીકી સંસ્થાઓમાં ગણાય છે. તેઓ ભારતીય પ્રૌદ્યોગિકી સંસ્થાન કાયદો, 1961 દ્વારા માન્યતાપ્રાપ્ત કરેલ છે, જેણે તેમને રાષ્ટ્રીય મહત્વની સંસ્થા તરીકે જાહેર કર્યા છે અને તેમને ચલાવવા માટે તેમની સત્તાઓ, ફરજો અને માળખાને રજૂ કરે છે. ભારતીય પ્રૌદ્યોગિકી સંસ્થાન કાયદા, 1961માં ત્રેવીસ સંસ્થાઓની સૂચિ છે. દરેક આઈ.આઈ.ટી. સ્વતંત્ર હોય છે, જે સામાન્ય વહીવટ સંસ્થા દ્વારા અન્ય આઈ.આઈ.ટી.ઓ સાથે જોડાયેલી હોય છે, જે તેમના વહીવટની દેખરેખ રાખે છે. માનવ સંસાધન વિકાસ પ્રધાન હોદ્દાની રૂએ આઈ.આઈ.ટી. કાઉન્સિલના કાર્યચાલક અધ્યક્ષ છે. 2018માં, તમામ આઈઆઈટીમાં અંડરગ્રેજ્યુએટ પ્રોગ્રામ માટેની કુલ બેઠકોની સંખ્યા 11,279 હતી. આ સંસ્થાઓમાં પ્રવેશ મેળવવા માટે માત્ર જેઇઇ એડવાન્સ્ડને પાસ કરવી જરૂરી હોય છે.
સરકાર સમિતિની ભલામણોના આધારે, બોમ્બે , મદ્રાસ , કાનપુર , અને દિલ્હી ખાતે ચાર કેમ્પસોની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. પ્રાદેશિક અસંતુલન અટકાવવા માટે, આ કેમ્પસોનું સ્થાન, આખા ભારતમાં વેરવિખેર કરવાનું પસંદ કરાયું હતું. ભારતીય પ્રૌદ્યોગિકી સંસ્થાન અધિનિયમમાં સુધારો કરીને નવી આઈઆઈટીનો ઉમેરો કરવામાં આવ્યો હતો. આસામ રાજ્યમાં વિદ્યાર્થી આંદોલનોને લીધે વડાપ્રધાન રાજીવ ગાંધીએ આસામમાં નવી આઈઆઈટી બનાવવાનું વચન આપ્યું હતું. જેના પગલે 1994માં આસામ એકોર્ડ હેઠળ ગુવાહાટીમાં છઠ્ઠી આઈઆઈટી સંસ્થાની સ્થાપના થઈ. 2001માં, ભારતની સૌથી જૂની ઇજનેરી કોલેજ, રૂરકી યુનિવર્સિટી, આઈઆઈટી રૂરકીમાં રૂપાંતરિત થઈ.
આઈઆઈટી કાઉન્સિલ હેઠળ દરેક આઈઆઈટીના બોર્ડ ઓફ ગવર્નર્સ હોય છે. ગવર્નર્સ બોર્ડ હેઠળ નિયામક હોય છે, જે આઈઆઈટીના મુખ્ય શૈક્ષણિક અને કાર્યકારી અધિકારી હોય છે. નિયામક હેઠળ, સંગઠનના બંધારણમાં, નાયબ નિયામક આવે છે. નિયામક અને નાયબ નિયામકની હેઠળ ડીન, વિભાગોના વડાઓ, રજિસ્ટ્રાર, વિદ્યાર્થી પરિષદના પ્રમુખ અને હોલ પ્રબંધક સમિતિના અધ્યક્ષ આવે છે. રજિસ્ટ્રાર આઈઆઈટીના મુખ્ય વહીવટી અધિકારી છે અને દૈનિક કામગીરી પર નજર રાખે છે. વિભાગોના વડાઓ ની નીચે ફેકલ્ટી મેમ્બર્સ છે. વોર્ડન હોલ પ્રબંધક સમિતિના અધ્યક્ષ હેઠળ આવે છે.
ભારતના રાષ્ટ્રપતિ ભારતીય પ્રૌદ્યોગિકી સંસ્થાઓના સંગઠનાત્મક માળખામાં સૌથી શક્તિશાળી વ્યક્તિ અને હોદ્દાની રૂએ વિઝિટર છે, અને શેષ સત્તાઓ ધરાવે છે. રાષ્ટ્રપતિની હેઠળ, આઇઆઇટી કાઉન્સિલ હોય છે, જેમાં કેન્દ્ર સરકારના તકનીકી શિક્ષણ પ્રધાન, તમામ આઈઆઈટીના અધ્યક્ષ, તમામ આઈઆઈટીના ડિરેક્ટર, યુનિવર્સિટી ગ્રાન્ટ્સ કમિશનના અધ્યક્ષ, સીએસઆઇઆરના ડાયરેક્ટર જનરલનો સમાવેશ થાય છે., આઈઆઈએસસીના અધ્યક્ષ, આઈઆઈએસસીના ડિરેક્ટર, સંસદના ત્રણ સભ્યો, માનવ સંસાધન અને વિકાસ મંત્રાલયના સંયુક્ત સચિવ અને કેન્દ્ર સરકાર, એઆઈસીટીઇ અને વિઝિટરમાંના દરેક માંથી ત્રણ સભ્યો હોય છે.
પ્રથમ આઈ.આઈ.ટી.ની સ્થાપના મે 1950માં પશ્ચિમ બંગાળના ખડગપુરમાં હિજલી અટકાયત શિબિરમાં થઈ હતી. મૌલાના અબુલ કલામ આઝાદ દ્વારા 18 ઓગસ્ટ 1951ના રોજ સંસ્થાના ઔપચારિક ઉદ્ઘાટન પહેલાં "ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજી" નામ અપનાવવામાં આવ્યું હતું. 15 સપ્ટેમ્બર 1956ના રોજ, ભારતની સંસદે ભારતીય પ્રૌદ્યોગિકી સંસ્થાન અધિનિયમ પસાર કર્યો, જેણે તેને રાષ્ટ્રીય મહત્ત્વની સંસ્થા તરીકે જાહેર કરી. ભારતના પ્રથમ વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુએ 1956માં આઈઆઈટી ખડગપુરના પ્રથમ દિક્ષાંત સંબોધનમાં કહ્યું:
આઇઆઇટી પ્રણાલીનો ઇતિહાસ 1946થી શરૂ થયો છે જ્યારે વાઇસરોયની એક્ઝિક્યુટિવ કાઉન્સિલના સર જોગેન્દ્ર સિંઘે એક સમિતિની રચના કરી હતી, જેનું કાર્ય ભારતમાં યુદ્ધ પછીના ઔદ્યોગિક વિકાસ માટે ઉચ્ચ તકનીકી સંસ્થાઓની રચના અંગે વિચારણા કરવાનું હતું. નલિની રંજન સરકારની અધ્યક્ષતાવાળી 22 સદસ્યોની સમિતિએ મેસેચ્યુસેટ્સ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજીની તર્જ પર ભારતના વિવિધ ભાગોમાં આ સંસ્થાઓની સ્થાપના કરવાની ભલામણ કરી હતી.
કેન્દ્ર સરકારે 2017-18ના બજેટમાં તમામ ભારતીય પ્રૌદ્યોગિકી સંસ્થાન માટે કુલ કરતા વધારે ફાળવણી કરેલી હતી. જો કે, સંયુક્ત રાજય અમેરિકામાં ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા ખર્ચવામાં આવેલા કુલ નાણાં, કેન્દ્ર સરકાર તમામ આઈઆઈટી પર જે ખર્ચ કરે છે, તેના કરતા છ ગણા વધારે છે.
ભારતીય પ્રૌદ્યોગિકી સંસ્થાન અધિનિયમ આજ સુધી આધાર તરીકે લેવામાં આવે છે. આ કાયદાએ મુખ્યત્વે થોડી આઈઆઈટીઓને રાષ્ટ્રીય મહત્ત્વની સંસ્થા તરીકે સ્વીકારી અને તેમને 'સોસાયટીઓ'થી યુનિવર્સિટીની સ્થિતિમાં રૂપાંતરિત કર્યા.
એલેમ્બિક ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, ભારતની સૌથી જૂની ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓમાંની એક, વડોદરાના ગુજરાતમાં સ્થપાઈ. આ ભારતનું પ્રથમ સ્થાનિક ફાર્માસ્યુટિકલ યુનિટ, બંગાળ કેમિકલ એન્ડ ફાર્માસ્યુટિકલ વર્ક્સ, કલકત્તામાં સ્થપાયાના માત્ર છ વર્ષ પછી હતું.
૧૯૪૦ અને ૫૦ ના દાયકા દરમિયાન, ગુજરાત ફાર્માસ્યુટિકલ એન્ડ કેમિકલ વર્ક્સ, સારાભાઈ કેમિકલ્સ, અતુલ પ્રોડક્ટ્સ લિમિટેડ, એલાઈડ અને કેડિલા લેબોરેટરીઝ જેવી કંપનીઓની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી.
બી.વી. પટેલ એજ્યુકેશન ટ્રસ્ટ, અમદાવાદ અને ભારતીય ફાર્માસ્યુટિકલ એસોસિએશન ની ગુજરાત શાખાએ અમદાવાદમાં બી.વી. પટેલ ફાર્માસ્યુટિકલ એજ્યુકેશન એન્ડ રિસર્ચ ડેવલપમેન્ટ સેન્ટરની સ્થાપના કરી.
ટોરેન્ટ ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, ગુજરાતની અગ્રણી ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓમાંની એક, તેની ઉત્પાદન સુવિધાઓ માટે યુએસ એફડીએ ની મંજૂરી મેળવી.
ગુજરાતની બીજી મોટી ફાર્માસ્યુટિકલ કંપની એલેમ્બિક ફાર્માસ્યુટિકલ્સને તેની ઉત્પાદન સુવિધાઓ માટે યુએસ એફડીએની મંજૂરી મળી.
ટોરેન્ટ ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, ઝાયડસ લાઇફસાયન્સ, કેડિલા ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, એલેમ્બિક ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, સન ફાર્મા, ક્લેરિસ, ઇન્ટાસ ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, અને ડિશમાન ફાર્માસ્યુટિકલ્સ જેવી ઘણી સ્થાપિત કંપનીઓ સાથે ગુજરાત ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગ માટે એક હબ બની ગયું છે. ગુજરાતમાં હાલમાં લગભગ ૩૫૦૦ દવા ઉત્પાદન એકમો છે અને ૨૦૦૮ સુધીમાં ભારતના ફાર્માસ્યુટિકલ ટર્નઓવરમાં ૪૨ ટકા અને તેની નિકાસમાં ૨૨ ટકા યોગદાન આપે છે ગુજરાતના ફાર્માસ્યુટિકલ સેક્ટરમાં ૫૨૦૦૦ થી વધુ વ્યક્તિઓ કાર્યરત છે, જેમણે છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં મૂડી રોકાણોમાં ૫૪ ટકાના ચક્રવૃદ્ધિ વાર્ષિક વૃદ્ધિ દર નો અનુભવ કર્યો છે.
અગાઉ ઉલ્લેખિત પહેલો અને સુવિધાઓ ઉપરાંત, ગુજરાત સરકારે ફાર્માસ્યુટિકલ સેક્ટરમાં સંશોધન અને વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા માટે નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ફાર્માસ્યુટિકલ એજ્યુકેશન એન્ડ રિસર્ચની પણ સ્થાપના કરી છે. કેન્દ્ર રાજ્યમાં ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓ અને સંશોધન સંસ્થાઓને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને તકનીકી સહાય પૂરી પાડે છે. તે ઉદ્યોગ અને એકેડેમિયા વચ્ચે સહયોગની સુવિધા પણ આપે છે, અને સંશોધન અને વિકાસ પરિણામોના વ્યાપારીકરણને પ્રોત્સાહિત કરે છે.
ગુજરાતની ઘણી અગ્રણી ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓ પાસે તેમની પોતાની સંશોધન અને વિકાસ સુવિધાઓ છે અને તેઓ નવા ઉત્પાદનો અને તકનીકોના વિકાસમાં સક્રિયપણે રોકાયેલા છે. ઉદાહરણ તરીકે, ગુજરાતની સૌથી મોટી ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓમાંની એક ઝાયડસ લાઇફસાયન્સિસ અને ઇન્ટાસ ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, અમદાવાદમાં અત્યાધુનિક & સુવિધા ધરાવે છે. એ જ રીતે ટોરેન્ટ ફાર્માસ્યુટિકલ્સનું ગાંધીનગરમાં એક સમર્પિત આર એન્ડ ડી સેન્ટર છે.
ગુજરાત ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગમાં ૩૩% હિસ્સો દવાના ઉત્પાદનમાં અને ૨૮% હિસ્સો દવાની નિકાસમાં ધરાવીને ભારતમાં પ્રથમ છે. રાજ્યમાં ૧૩૦ ખાદ્ય અને ઔષધ વહીવટીતંત્ર પ્રમાણિત દવા ઉત્પાદન સુવિધાઓ છે. અમદાવાદ અને વડોદરાને ફાર્માસ્યુટિકલ હબ તરીકે ગણવામાં આવે છે કારણ કે આ શહેરોમાં ઘણી મોટી અને નાની ફાર્મા કંપનીઓ સ્થપાયેલી છે.
ગુજરાતમાં ફાર્માસ્યુટિકલ ક્ષેત્ર સંશોધન અને વિકાસ પર નોંધપાત્ર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે, જેણે રાજ્યમાં ઉદ્યોગના વિકાસમાં ફાળો આપ્યો છે. રાજ્ય સરકાર ફાર્માસ્યુટિકલ સેક્ટરમાં સંશોધન અને વિકાસને સક્રિયપણે પ્રોત્સાહન આપી રહી છે અને તેને સમર્થન આપવા માટે અનેક પહેલો સ્થાપી છે.
ગુજરાત સરકારે અમદાવાદમાં ગુજરાત સાયન્સ સિટી અને વડોદરામાં ગુજરાત બાયોટેક પાર્ક સહિત રાજ્યમાં અનેક વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી ઉદ્યાનો પણ સ્થાપ્યા છે. આ ઉદ્યાનો ફાર્માસ્યુટિકલ્સ સહિત વિવિધ ક્ષેત્રોમાં સંશોધન અને વિકાસ પ્રવૃત્તિઓમાં રોકાયેલી કંપનીઓને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને સહાયક સેવાઓ પૂરી પાડે છે.
ગુજરાત ઇનોવેશન એન્ડ રિસર્ચ સેલ, જેની સ્થાપના ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગમાં સંશોધન અને વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કરવામાં આવી હતી. આ સેલ & પ્રવૃત્તિઓ માટે સપોર્ટ પૂરો પાડે છે અને ઉદ્યોગ અને એકેડેમિયા વચ્ચે સહયોગની સુવિધા આપે છે.
ગુજરાત ભારતના પ્રમુખ રાજ્યોમાંથી એક છે અને ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગમાં પ્રમુખ સ્થાન ધરાવે છે. રાજ્ય ઘણી મોટી ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓનું ઘર છે: કેડિલા ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, ટોરેન્ટ ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, એલેમ્બિક ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, ઇન્ટાસ ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, ઝાયડસ લાઇફસાયન્સ અને વધુ.
વધુમાં, રાજ્ય સરકારે રાજ્યમાં બાયોટેકનોલોજી સંશોધનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ગુજરાત બાયોટેકનોલોજી સંશોધન કેન્દ્ર ની સ્થાપના કરી છે. આ કેન્દ્ર બાયોટેક્નોલોજી ક્ષેત્રે સંશોધન સંસ્થાઓ અને કંપનીઓને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને તકનીકી સહાય પૂરી પાડે છે.
ગુજરાતનો ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગ ભારતમાં નોંધપાત્ર સ્થાન ધરાવે છે, જે દેશના કુલ ફાર્માસ્યુટિકલ ઉત્પાદનના ૪૦ ટકા અને તેની નિકાસમાં 17 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે. ઉદ્યોગનું મૂલ્ય $૩.૬‌ અબજ અને ૩૦૦૦ થી વધુ દવા ઉત્પાદન એકમો ધરાવે છે.
૮ ઓગસ્ટ ૧૯૪૨ના રોજ અખિલ ભારતીય કોંગ્રેસ સમિતિ દ્વારા મુંબઈ અધિવેશનમાં ભારત છોડો પ્રસ્તાવ પસાર કરવામાં આવ્યો. બ્રિટીશ સરકારે કોંગ્રેસ કાર્યકારી સમિતિના નેતાઓ સહિત તમામ મોટા નેતાઓની ધરપકડ કરી આંદોલનને કચડી નાખવાનો પ્રયાસ કર્યો. મોટા નેતાઓની ગેરહાજરીમાં ૯ ઓગસ્ટના રોજ અધિવેશનની અધ્યક્ષતા સંભાળતા અરુણા આસફ અલીએ ગોવાલિયા ટેંક મેદાનમાં કોંગ્રેસ પક્ષનો ઝંડો લહેરાવ્યો અને આંદોલનની વિધિવત શરૂઆત કરી. પ્રત્યક્ષ નેતૃત્ત્વના અભાવ છતાં ભારતીય યુવાઓની આઝાદી મેળવવાની અદમ્ય ઇચ્છાની અભિવ્યક્તિના રૂપમાં સમગ્ર દેશમાં વિરોધ પ્રદર્શનો થયાં. અરુણાના નામના ધરપકડ વોરંટ બહાર પાડવામાં આવ્યા પરંતુ ધરપકડથી બચવા તેઓ ભૂગર્ભવાસમાં ચાલ્યા ગયા અને ૧૯૪૨ના અંતમાં તેમણે ભૂગર્ભ પ્રવૃત્તિઓ શરૂ કરી અને આંદોલનમાં ફરીથી સક્રિય બન્યા.
ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ પક્ષના સમાજવાદ તરફ ઝુકાવ ધરવતા કાર્યકર્તા તરીકે તેઓ કોંગ્રેસ સોશ્યાલિસ્ટ પાર્ટીના સભ્ય હતા. સમાજવાદ પરત્ત્વે કોંગ્રેસ પક્ષની પ્રગતિથી મોહભંગ પામીને તેઓ ૧૯૪૮માં સમાજવાદી પક્ષ સાથે જોડાયા. બાદમાં ૧૯૫૦માં તેઓ ભારતીય કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી ના સભ્ય બન્યા. ૧૯૫૪માં તેમણે સીપીઆઇની મહિલા પાંખના નેશનલ ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયન વુમન બનાવવામાં મદદ કરી પરંતુ ૧૯૫૬માં નિકિતા કુશ્ચેવ સ્ટાલીનથી વિમુખ થતાં તેમણે પણ આ પક્ષ છોડી દીધો. ૧૯૫૮માં તેઓ દિલ્હીના મેયર બન્યા. તેઓ દિલ્હીમાં સમાજ કલ્યાણ અને વિકાસ માટે કૃષ્ણ મેનન, વિમલા કપૂર, ગુરુ રાધા કિશન, પ્રેમસાગર ગુપ્તા, સરલા શર્મા, સુભદ્રા જોશી જેવા સમકાલીન સામાજીક અને ધર્મનિરપેક્ષ કાર્યકર્તાઓ સાથે નિકટતાથી જોડાયેલાં રહ્યાં.
તેઓ આસફ અલી સાથેના લગ્ન બાદ ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના સભ્ય બન્યા તથા દાંડી સત્યાગ્રહ દરમિયાન જાહેર સભાઓમાં ભાગ લીધો. ૧૯૩૨માં તેમની ધરપકડ બાદ તિહાડ જેલમાં મોકલી દેવામાં આવ્યા. અહીં તેમએ રાજનૈતિક કેદીઓ પ્રત્યેના ઉદાસીન વ્યવહાર બદલ ભૂખ હડતાળ શરૂ કરી. તેમના પ્રયાસોથી તિહાડ જેલની સ્થિતિમાં બદલાવ આવ્યો. બાદમાં તેમણે અંબાલા ખાતે એકાંત કારાવાસ માટે મોકલી આપવામાં આવ્યા. જેલમાંથી મુક્ત થયા બાદ તેઓ અસક્રિય રહ્યા પરંતુ ૧૯૪૨ના અંતમાં તેમણે ભૂમિગત ગતિવિધિઓ શરૂ કરી અને સ્વતંત્રતા આંદોલનમાં ફરીથી સક્રિય બન્યા.
તેમનો જન્મ ૧૬ જુલાઇ ૧૯૦૯ના રોજ હરિયાણા ના કાલકા નામના સ્થળે એક બંગાળી બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયો હતો. તેમના પિતા ઉપેન્દ્રનાથ ગાંગુલી પૂર્વ બંગાળ ના વતની હતા પરંતુ તેઓ સંયુક્ત પ્રાંતમાં આવીને વસ્યા હતા. તેઓ એક રેસ્ટોરન્ટના માલિક હતા. તેમની માતા અંબાલિકા દેવી બ્રહ્મોસમાજના પ્રસિદ્ધ નેતા ત્રિલોકનાથ સાન્યાલના પુત્રી હતા. અરુણાના બહેન પૂર્ણિમા બેનરજી બંધારણ સભાના સભ્ય હતા.
તેમણે નારાયણન સાથે મળીને લિંક પબ્લીકેશનની શરૂઆત કરી તથા તે જ વર્ષે દૈનિક સમાચારપત્ર પેટ્રીઓટ અને સાપ્તાહિક લિંકનું પ્રકાશન કાર્ય શરૂ કર્યું. જવાહરલાલ નહેરુ, કૃષ્ણ મેનન તથા બીજુ પટનાયક જેવા નેતાઓના સંરક્ષણને પરિણામે પ્રકાશન પ્રતિષ્ઠિત બનતું રહ્યું. બાદમાં આંતરિક રાજનીતિને કારણે તેઓ પ્રકાશનથી અલગ થઈ ગયાં. ૧૯૬૪માં તેઓ ફરીથી કોંગ્રેસમાં જોડાઇ ગયા પરંતુ સક્રિય રાજકારણથી દૂર રહ્યા.
તેમનો પ્રારંભિક અભ્યાસ સેક્રિડ હાર્ટ કોન્વેન્ટ, લાહોર અને ઓલ સેન્ટ'સ કોલેજ નૈનિતાલમાં થયો. સ્નાતકની પદવી મેળવ્યા બાદ તેમણે કલકત્તાની ગોખલે મેમોરિયલ સ્કૂલમાં અધ્યાપન કાર્ય શરૂ કર્યું. ૧૯૨૮માં તેમની મુલાકાત કોંગ્રેસી નેતા આસફ અલી સાથે થઈ. ઉંમર અને ધર્મ સંબંધે માતાપિતાના વિરોધ છતાં બન્ને લગ્નગ્રંથીથી જોડાયાં.
અરુણા આસફ અલી ભારતીય સ્વાતંત્ર્યસેનાની, રાજકીય કાર્યકર્તા, શિક્ષણશાસ્ત્રી અને પ્રકાશક હતા. ૧૯૪૨ના ભારત છોડો આંદોલન દરમિયાન મુંબઈના ગોવાલિયા મેદાનમાં ભારતનો રાષ્ટ્રીય ધ્વજ ફરકાવવા બદલ તેમને યાદ કરવામાં આવે છે. આઝાદી બાદ પણ તેઓ રાજનીતિમાં સક્રિય રહ્યા અને દિલ્હીના પ્રથમ મેયર બન્યા.
બાળપણમાં, મિનલે ડૉક્ટર બનવાનું સ્વપ્ન જોયું હતું, પરંતુ વર્ગ ૮ માં ભણતા ત્યારે ટીવી પરના એક સ્પેસ શો જોતાં તેમણે તેમનું ધ્યેય બદલી નાખ્યું હતું. તેણીના શિક્ષણ દરમિયાન, તેમણે જોયું કે તેની સ્ત્રી સાથીઓ સારા પગારના આધારે વૈજ્ઞાનિક કારકિર્દી બનાવવા માંગતા હતા ન કે જ્ઞાન માટે. તેણીએ કોલેજની સાથે સંપૂર્ણ શિક્ષણ મેળવ્યું, જોકે તેમની આસપાસની ઘણી છોકરીઓએ માત્ર આંશિક જ શિક્ષણ મેળવ્યું. તે ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાંથી ૧૯૯૯માં સંદેશાવ્યવહારમાં બી. ટેક. સાથે તેઓ સ્પેસ એપ્લીકેશન સેન્ટરમાંથી સ્નાતક થયા અને અમદાવાદની નિરમા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ટેકનોલોજી અને સાયન્સમાંથી ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને કમ્યુનિકેશન એન્જિનિયરિંગમાં ગોલ્ડ મેડલ જીત્યાં.
મિનલ ઇસરો દ્વારા હાથ ધરાયેલ મંગળયાન મિશન પર કામ કરનારા ૫૦૦ વૈજ્ઞાનિકોમાંના એક હતા અને આ પ્રોજેક્ટ જેમને સોંપાયો હતો એવી ૧૦ મહિલાઓમાંની તે એક હતી. તેણીએ પ્રોજેક્ટ મેનેજર તેમજ સિસ્ટમ એન્જિનિયર તરીકે સેવા આપી હતી અને તે મિથેન સેન્સર , લિમેન-આલ્ફા ફોટોમીટર , થર્મલ ઇન્ફ્રારેડ ઇમેજિંગ સ્પેક્ટ્રોમીટર , અને મંગળ કલર કેમેરા ના ભાગોના સમાયોજન કરવાના કાર્ય સાથે સંકળાયેલી હતી.
મિનલે ઇસરોમાં સેટેલાઇટ કોમ્યુનિકેશન્સ એન્જિનિયર તરીકેની કારકિર્દી શરૂ કરી હતી અને સ્પેસ એપ્લિકેશન સેન્ટરમાં કામ કર્યું હતું. મંગળ ઓર્બિટર મિશન પર કામ કરનારા ૫૦૦ વૈજ્ઞાનિકોમાંના તે એક હતા. મિશનના સિસ્ટમ ઇજનેર તરીકે, તેમણે ઓર્બિટર દ્વારા લઈ જનારા સેન્સર્સને એકીકૃત કરવામાં અને પરીક્ષણ કરવામાં મદદ કરી. તેણીએ બે વર્ષ સુધી કોઈ રજા લીધી ન હતી.
નિરમા ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઑફ ટેકનોલોજીમાંથી સ્નાતક થયા બાદ, મિનલ ઇસરોમાં જોડાયા. તેણે એમ.ઓ.એમ.ની ટીમના મિકેનિકલ એન્જિનિયરો સાથે કામ કર્યું. તેણીએ અવકાશયાન સાથે સંકળાયેલ સિસ્ટમો અને મિથેન સેન્સરનું નિરીક્ષણ કર્યું. એમ.ઓ.એમ. છોડનાર ટીમમાં તેમણે સિસ્ટમ ઇન્ટિગ્રેશન એન્જિનિયર તરીકે કાર્ય કર્યું હતું.
તેઓ ચંદ્રયાન-૨ સાથે પણ સંકળાયેલા હતા, જે ભારતની પ્રથમ સફળ ચંદ્ર અવકાશ યાન, ચંદ્રયાન-૧નું અનુવર્તી મિશન હતું. આ પ્રોજેક્ટ પરના પ્રાથમિક કાર્યમાં વાતાવરણીય ડેટા અને પ્રાપ્ત ગુણવત્તાને વધારવા માટે ઇન્સેટ -૩ ડીએસ ઉપગ્રહમાંની સુધારણા શામેલ છે.
મિનલ મુખ્ય ઇજનેર હતા અને ચંદ્રયાન-૨ પ્રોજેક્ટ્સના પ્રોજેક્ટ મેનેજર હતા. હાલમાં તેઓ ઇસરોમાં ડેપ્યુટી પ્રોજેક્ટ ડિરેક્ટર છે. તે રાષ્ટ્રીય અવકાશ એજન્સીના પ્રથમ મહિલા ડિરેક્ટર બનવાનું લક્ષ્ય ધરાવે છે.
મિનલ રોહિત ભારતને મંગળ પર લાવવા ૫૦૦ વૈજ્ઞાનિકોમાંની દસ મહિલાઓમાંની એક હતી. તેમણે ભારતને પ્રથમ પ્રયત્નમાં સેટેલાઇટથી મંગળની કક્ષામાં ભ્રમણ કરનાર પ્રથમ દેશ બનાવામાં મદદ કરી.
મિનલ રોહિત એક ભારતીય વૈજ્ઞાનિક અને ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંગઠન સાથે સંકળાયેલ સિસ્ટમ એન્જિનિયર છે. તેણીએ મંગળ પર મંગળયાન મોકલવાની પરિયોજનામાં કાર્ય કર્યું હતું.
ધ નેશનલ લાયબ્રેરી ઑફ કમ્બોડિયા અથવા કમ્બોડિયાનું રાષ્ટ્રીય પુસ્તકાલય એ કમ્બોડિયાની રાજધાની પનૉમ પૅન સ્થિત કમ્બોડિયા દેશનું રાષ્ટ્રીય પુસ્તકાલય છે. ખ્મેર રૂજ દ્વારા આ પુસ્તકાલયના મોટાભાગના પુસ્તકો અને ગ્રંથસૂચિના સંગ્રહનો નાશ કરવામાં આવ્યો હતો માત્ર ૨૦ % કરતા ઓછી સામગ્રી બચી હતી.
12 સપ્ટેમ્બર 2019 ના રોજ, ભારતના ભૂતપૂર્વ નાણા પ્રધાન અને ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ અરુણ જેટલીની યાદમાં સ્ટેડિયમનું નામ બદલવામાં આવ્યું હતું. સ્ટેડિયમનું નામ રાજકારણીના નામ પર રાખવાનો નિર્ણય, જેઓ એક સમયે ના પ્રમુખ હતા અને ના ઉપાધ્યક્ષ પણ હતા, તેમનું 24 ઓગસ્ટ 2019ના રોજ અવસાન થયા પછી આવ્યું હતું. નામ બદલાવ અંગે બોલતા, ના વર્તમાન પ્રમુખ રજત શર્માએ કહ્યું: "તે અરુણ જેટલીના સમર્થન અને પ્રોત્સાહનથી જ વિરાટ કોહલી, વીરેન્દ્ર સેહવાગ, ગૌતમ ગંભીર, આશિષ નેહરા, ઋષભ પંત અને અન્ય ઘણા ખેલાડીઓ ભારતને ગૌરવ અપાવી શક્યા." ભૂતપૂર્વ ભારતીય કેપ્ટન બિશન સિંહ બેદી દ્વારા નામ બદલવાની ટીકા કરવામાં આવી છે.
સન્માનની બાબત તરીકે, એ સ્ટેડિયમના ચાર સ્ટેન્ડને ભારતના ભૂતપૂર્વ કેપ્ટન બિશન સિંહ બેદી, ભૂતપૂર્વ ભારતના ઓલરાઉન્ડર મોહિન્દર અમરનાથ, ભૂતપૂર્વ ભારતીય ઓપનર અને દિલ્હીના રણજી ખેલાડી ગૌતમ ગંભીર અને ભૂતપૂર્વ ભારતીય ટીમના કેપ્ટન વિરાટ કોહલીના નામ પરથી નામ આપ્યું છે. હોમ ટીમના ડ્રેસિંગ રૂમનું નામ રમણ લાંબા અને વિપક્ષના ડ્રેસિંગ રૂમનું નામ પ્રકાશ ભંડારીના નામ પર રાખવાનો પણ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો.
અરુણ જેટલી ક્રિકેટ સ્ટેડિયમ એ બહાદુર શાહ ઝફર માર્ગ, નવી દિલ્હી ખાતે આવેલું ક્રિકેટ સ્ટેડિયમ છે. તેની સ્થાપના 1883 માં ફિરોઝ શાહ કોટલા સ્ટેડિયમ તરીકે કરવામાં આવી હતી, જે કોટલા કિલ્લાની નજીક છે, તે કોલકાતાના ઈડન ગાર્ડન્સ પછી ભારતમાં હજુ પણ કાર્યરત બીજું સૌથી જૂનું આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ સ્ટેડિયમ છે.
નામ બદલવાની ઘોષણા કર્યા પછી, એ સ્પષ્ટતા કરી કે સ્ટેડિયમનું માત્ર નામ બદલવામાં આવી રહ્યું છે પરંતુ મેદાન હજુ પણ ફિરોઝ શાહ કોટલા ગ્રાઉન્ડ તરીકે ઓળખાશે.
1952માં, પાકિસ્તાન સામે રમતા હેમુ અધિકારી અને ગુલામ અહેમદ વિક્રમી દસમી વિકેટ માટે 111 રનની ભાગીદારી નોંધાવેલ જે આજે પણ એક રેકોર્ડ તરીકે અડીખમ છે.
તેમની બહાદુરી માટે ભારત સરકારે મરણોપરાંત શાંતિકાળ દરમિયાન દુશ્મનની સામે બહાદુરી માટેનો ભારતનો સર્વોચ્ચ વીરતા પુરસ્કાર અશોક ચક્ર એનાયત કર્યો હતો. તેઓ આ પુરસ્કાર પ્રાપ્ત કરનારા પ્રથમ મહિલા અને સૌથી નાની ઉંમરના વ્યક્તિ છે.
નીરજાના મૃત્યુ બાદ, તેમના પરિવારે વીમાના પૈસાથી નીરજા ભનોત ટ્રસ્ટની સ્થાપના કરી હતી. આ ટ્રસ્ટ દર વર્ષે બે પુરસ્કારો પ્રસ્તુત કરે છે, એક પુરસ્કાર વિશ્વભરના ફ્લાઇટ ક્રૂ મેમ્બર માટે છે, જે ફરજના આહ્વાનથી આગળ વધીને કામ કરે છે અને બીજો, નીરજા ભનોત પુરસ્કાર, ભારતીય મહિલાને આપવામાં આવે છે જેણે સામાજિક અન્યાયનો સામનો કરવો પડ્યો ત્યારે બહાદુરીપૂર્વક પરિસ્થિતિનો સામનો કર્યો અને આવી જ સામાજિક મુશ્કેલીમાં અન્ય મહિલાઓને મદદ કરી. આ પુરસ્કારમાં ૧,૫૦,૦૦૦ રૂપિયા ટ્રોફી અને પ્રશસ્તિપત્રનો સમાવેશ થાય છે.
નીરજાના ભાઈ અનીશ ૨૦૦૫માં વોશિંગ્ટન ડી.સી.માં ડિસ્ટ્રિક્ટ ઓફ કોલંબિયા માટે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ એટર્ની ઓફિસમાં યોજાયેલા સમારોહમાં વાર્ષિક ગુના અધિકાર સપ્તાહના ભાગરૂપે મરણોપરાંત તેમને આપવામાં આવેલો "ન્યાય અપરાધ પુરસ્કાર" મેળવવા ગયા હતા. ૨૦૦૬માં, તેણી અને અન્ય પેન એમ ફ્લાઇટ ૭૩ પરિચારકોને અમેરિકાના ન્યાય વિભાગ દ્વારા વિશેષ હિંમત પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.
ભારતીય ઉડ્ડયન મંત્રાલયે ભારતીય ઉડ્ડયનની શતાબ્દીની ઉજવણીના પ્રસંગે ૧૮ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૧૦ના રોજ નવી દિલ્હીમાં ભનોતને મરણોપરાંત સન્માન આપ્યું હતું.
૨ જુલાઈ, ૨૦૧૬ના રોજ લંડન, ઈંગ્લેન્ડમાં યુકેની સંસદના હાઉસ ઓફ કોમન્સમાં આયોજિત સમારોહમાં તેમને ભારત ગૌરવ પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.