polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
સમય બદલાયો અને ૧૯૮૨ માં કલર ટેલિવિઝનનું આગમન થતા તેણે એપ્રિલ ૨૫, ૧૯૮૨ના રોજ પહેલું કલર પ્રસારણ સત્યજીત રેની ફિલ્મ "શતરંજ કે ખિલાડી" થી કર્યું. આજ સમયગાળા દરમ્યાન તેણે ઈન્દિરા ગાંધીના સુચન અનુસાર મનોહર શ્યામ જોષી લીખીત "હમ લોગ" સિરિયલ ચાલુ કરી જેનું પ્રસારણ છેક ડિસેમ્બર ૧૭, ૧૯૮૫ સુધી ચાલ્યું હતું. ત્યાર બાદ તેના પર "રામાયણ" અને "મહાભારત" જેવી સિરિયલોનો દોર શરૂ થયો, જેણે દેશ ભરમાં ધુમ મચાવી હતી.
દૂરદર્શન એ ભારતનું જાહેર જનતા માટેનુ ટેલિવિઝન "બ્રોડકસ્ટ" છે. જે "પ્રસારભારતી" નો એક વિભાગ છે, જે ભારત સરકારનીં જાહેર સેવા નો એક ભાગ છે. જે સ્ટુડિઓ અને ટ્રાન્સમિટર ની દ્રષ્ટીએ દુનીયાની સૌથી મોટી પ્રસારણ સંસ્થા છે. હાલમાંજ તેણે ડિઝીટલ ટ્રાંસમેશન ની શરૂઆત પણ કરી છે. સપ્ટેમ્બર ૧૫,૨૦૦૯ નાં દિવસે દુરદર્શને ૫૦ વર્ષ પુરા કર્યા છે.
ઇ. સ. ૧૯૯૧ માં અખાતી યુધ્ધનાં જીવંત દ્રશ્યો તેણે પ્રથમ વાર પ્રસારિત કર્યા હતાં અને વખતો વખત દુરદર્શન તેનાં પ્રસારણમાં વિવિધતા અનેં આધુનીકતા લાવી રહ્યું છે. આજે દુરદર્શન સેટેલાઇટ દ્વારા વિશ્વનાં કુલ ૧૪૬ દેશોમાં પ્રસારિત થાય છે. અન્ય કોઇ ચેનલ આટલું મોટું નેટવર્ક કે શાખા ધરાવતા નથી.
૧૮૯૨ – ગુજરાતી કેળવણીકાર, સુધારક અને સાહિત્યકાર મહીપતરામ રૂપરામ નીલકંઠની યાદમાં રાયપુર, અમદાવાદ ખાતે મહીપતરામ રૂપરામ આશ્રમ નામના અનાથાશ્રમની સ્થાપના કરવામાં આવી.
૧૯૨૭ – ભારતીય ક્રાંતિકારી રાજેન્દ્ર લાહિડીને નિર્ધારિત તારીખના બે દિવસ પહેલા ઉત્તર પ્રદેશની ગોંડા જેલમાં ફાંસી આપવામાં આવી.
૧૯૨૮ – ભારતીય ક્રાંતિકારી ભગત સિંહ, સુખદેવ થાપર અને શિવરામ રાજ્યગુરુએ પંજાબના લાહોરમાં બ્રિટિશ પોલીસ અધિકારી જેમ્સ સોન્ડર્સની હત્યા કરી લાલા લજપત રાયના મોતનો બદલો લીધો. ત્રણેયને ૧૯૩૧માં ફાંસીની સજા આપવામાં આવી હતી.
૧૯૩૮ – ઓટો હાને પરમાણુ ઊર્જાના વૈજ્ઞાનિક અને તકનીકી આધાર એવા ભારે તત્ત્વ યુરેનિયમના પરમાણુ વિભાજનની શોધ કરી.
૧૯૪૬ – કુર્દિસ્તાન ધ્વજ દિવસ, પૂર્વી કુર્દિસ્તાન ના મહાબાદમાં પહેલી વાર કુર્દિસ્તાનનો ધ્વજ લહેરાવામાં આવ્યો.
૧૯૫૭ – અમેરિકાએ ફ્લોરિડાના કેપ કેનાવરલ ખાતે પ્રથમ ‘એટલાસ આંતરમહાદ્વિપીય બેલિસ્ટિક મિસાઇલ’નું સફળતાપૂર્વક પ્રક્ષેપણ કર્યું.
૨૦૧૦ – મોહમ્મદ બુઅઝીઝીએ આત્મવિલોપન કર્યું. આ કૃત્ય ટ્યુનિશિયન ક્રાંતિ અને વ્યાપક આરબ ક્રાંતિ માટે ઉત્પ્રેરક બન્યું.
". પશ્ચિમી દુનિયામાં ફેંગ શુઇ ઇન્ટેરિયર ડેકોરેશનનો એક તબક્કો બની ગયો છે અને ફેંગ શુઇના નિષ્ણાતો પર એવો આરોપ મૂકાયો હતો કે તેઓ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ જેવી, જેમ કે તેમનું બારણું કઇ દિશામાં હોવું જોઇએ અને અન્ય ચીજોને કઇ રીતે લટકાવવી જોઇએ તેવી લોકોને માહિતી આપવા માટે પોતાની જાતને ઊંચું વળતર લઇને ભાડે આપે છે. ફેંગ શુઇ મેટાફિઝીકલ પેદાશોના ભપકા દ્વારા નવા યુગની અન્ય "ઉર્જા" વ્યૂહરચના બની ગઇ છે.જેને તમારી તંદુરસ્તી, તમારી તકોને વિશાળ બનાવવા અને કેટલીક સારા નસીબની માન્યતાની પરિપૂર્ણતાની બાંયધરીમાં સહાય કરવા માટે તેને વેચાણ અર્થે મૂકવામાં આવે છે." અન્યોએ એવી રીતે નોંધ્યું છે કે, જ્યારે ફેંગ શુઇને યોગ્ય રીતે લાગુ પાડવામાં ન આવે ત્યારે અથવા સામાન્ય બુદ્ધિનો ઉપયોગ કરવામાં ન આવે ત્યારે, તે પર્યાવરણને નુક્શાન પહોંચાડી શકે છે, જેમ કે લોકો "લકી બામ્બૂ"નું ઇકોસિસ્ટમમાં વાવેતર કરે છે જે તેમને સાચવી શકતું નથી. હજુ પણ અન્ય લોકો આ અંગે સંશય ધરાવે છે.
ફેંગ શુઇનો ખગોળવિદ્યાને લગતો ઇતિહાસ સાધનો અને તકનીકોના વિકાસનો પૂરાવો છે. ઝહૌલી ના અનુસાર મૂળભૂત ફેંગ શુઇ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ કદાચનોમોન હોઇ શકે છે. ચાઇનીઝો સેટલમેન્ટની ઉત્તર-દક્ષિણ ધરી નક્કી કરવા માટે પૃથ્વીની નજીકના ગ્રહનો ઉપયોગ કરતા હતા. આ તકનીક શાંગ ઉત્તરીય છેડે 10 પૂર્વમાં ક્ઝાયાઓટન શા માટે મૂકતા હતા તે સમજાવે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં, પાઉલ વ્હીટલીએ નોંધ્યું હતું તેમ, તેમણે ઉત્તરની શોધ કરવા માટે ઊગતા અને આથમતા સૂર્યની દિશાઓ વચ્ચેના ખૂણાઓને બે સરખા ભાગમાં વહેંચી દીધા હતા. આ તકનીકો યાન્શી અને હેંગ્ઝૌ ખાતે શાંગ દિવાલોને વધુ સંક્ષિપ્ત ગોઠવણી પૂરી પાડી હતી. ફેંગ શુઇ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટનો ઉપયોગ કરવા માટેની ધાર્મિક વિધિ માટે પાણીકળાની જરૂર પડે છે જેથી ડિવાઇસ નિશ્ચિત કરવા માટે પ્રવર્તમાન આકાશી ઘટનાઓનું નિરીક્ષણ કરી શકાય અને ડિવાઇસ સંબંધી તેમની સ્થિતિ ગોઠવી શકાય.
આજે ફેંગ શુઇને બહોળા પ્રમાણમાં સ્યુડોસાયંસ તરીકે ગણવામાં આવે છે, અને સામાન્ય શાસ્ત્રીય બહારની તપાસને સમર્પિત એવી અસંખ્ય સંસ્થાઓ દ્વારા તેની ટીકા કરવામાં આવી રહી છે. ઉદાહરણ તરીકે, જેમ્સ રાન્ડી ફેંગ શુઇને "વાહિયાત વાતોનું પ્રાચીન સ્વરૂપ" તરીકે ગણાવે છે, જ્યારે સ્કેપ્ટિકએસએ તેને "સંપૂર્ણપણે નકામુ, ચાઇનીઝ અંધશ્રદ્ધા સિવાય વધુ કંઇ જ નહી" તે રીતે વર્ણવે છે. તેની અસરકારકતા માટેના પૂરાવાઓ રમૂજી કથા પર આધારિત છે અને તેમાં પગલાંઓની બુદ્ધિગમ્ય પદ્ધતિનો અભાવ છે; જે ફેંગ શુઇના વિવિધ પ્રેક્ટિશનરો પાસેથી સંઘર્ષમય સલાહમાં પરિણમે છે. ફેંગ શુઇના પ્રેક્ટિશનરો તેને વૈવિધ્યતાના અથવા અલગ અલગ શાળાઓના પૂરાવા તરીકે ઉપયોગ કરે છે; આલોચનાત્મક વિશ્લેષક તેને આ રીતે વર્ણવે છે: "ફેંગ શુઇ હંમેશ માટે અનુમાનીત કાર્ય પર જ આધારિત રહ્યું છે."
ઉત્તર પાષાણ યુગના ચીનમાંથી પુરાતત્વને લગતી શોધો અને પ્રાચીન ચીનના સાહિત્ય બન્ને આપણને ફેંગ શુઇ તકનીકોની ઉત્પત્તિના ખ્યાલ આપે છે. આધુનિક ચીનના પહેલાના સમયમાં યીન ફેંગ શુઇ યાંગ ફેંગ શુઇ માટે ઘણી અગત્યતા ધરાવતા હતા. બન્ને પ્રકારો માટે જે તે વ્યક્તિએ (જેને વાંગ વેઇ એન્સેસ્ટ્રલ હોલ મેથોડ કહેતા હતા; જેને બાદમાં ડીંગ જ્યુઇપુ દ્વારા લિકી પાઇ તરીકે ઓળખવામાં આવતી હતી, જેને પશ્ચિમી લોકોએ ભૂલથી કંપાસ સ્કુલનું લેબલ લગાવ્યું હતું) અને જમીન (જેને વાંગ વેઇ કીયાન્ગ્કઝી પદ્ધતિ કહેતા હતા અને ડીંગ ડ્યુઇપુ ક્ઝીન્ગશી પાઇ તરીકે ઓળખતા હતા, જેને પશ્ચિમી લોકોએ ભૂલથી "શાળા સ્વરૂપ"નું લેબલ લગાવ્યું હતું)ની યીન અને યાંગ નક્કી કરવા માટે આકાશ નિહાળીને દિશા નક્કી કરવી જોઇએ.
4000 બીસીમાં, બાન્પો નિવાસોના બારણાઓને શિયાળુ અયનકાળ પછીના નક્ષત્ર યીન્ગશી અનુસાર ગોઠવવામાં આવતા હતા - તેને સૂર્ય પ્રાપ્ત કરવા માટેના ઘરો તરીકે ટાંકવામાં આવ્યા હતા. ઝ્હૌ યુગ દરમિયાન, યીંન્ગશી ડીંગ તરીકે જાણીતુ હતું અને શિજિંગ ના અનુસાર રાજધાનીના શહેરને ઊભુ કરવા માટેનો યોગ્ય સમય દર્શાવતા માટે તેનો ઉપયોગ થતો હતો. સ્વ યાંગશાઓની સાઇટ દાદીવાન ખાતે આવેલી છે. માં મધ્યમાં આવેલી ઇમારત જેવા સ્થળોનો સમાવેશ થાય. છે. ઇમારતનું મુખ દક્ષિણ બાજુએ છે અને સરહદો માટા પ્લાઝા બાજુએ છે. તે ઉત્તર-દક્ષિણ ધરી પર છે, સાતે બીજી ઇમારતમાં દેખીતી રીતે જ સામાજિક પ્રવૃત્તિઓ થાય છે. આ સંકુલનો પ્રાદેશિક સમુદાયો દ્વારા ઉપયોગ થતો હશે તેવુ મનાય છે.
બાગુઆ તરીકે એળખાતા બે ડાયાગ્રામ ફેંગ શુઇમાં છે તેના કરતા વધુ મોટા દેખાય છે. બન્નેનો ભૂતકાળમાં યીઝીંગ ઉલ્લેખ થયો હતો. લો ચાર્ટ નો વિકાસ સૌપ્રથમ થયો હતો. લુઓશુ અને રિવર ચાર્ટ છઠ્ઠી સહસ્ત્રાબ્દી બીસીની ખગોળને લગતી ઘટનાઓ સાથે અને યાઓના સમયના ટર્ટલ કેલેન્ડર સાથે સંકળાયેલી છે. યાઓનું ટર્લ કેલેન્ડર (શાંગ્શુ ના વિભાગ યાઓડીન અથવા બુક ઓફ ડોક્યુમેન્ટસ માં મળી આવેલ) યાઓ 2300 બીસીનું છે, જેમાં 250 વર્ષ આગળ કે પાછળ હોઇ શકે છે.
પાંચ તત્વો અથવા ઉર્જાઓ — જે ચાઇનીઝ અનુસાર ધાતુ, પૃથ્વી, અગ્નિ, જળ અને લાકડું-ને સૌપ્રથમ ચાઇનીઝ સાહિત્યના ઇતિહાસના પ્રમાણભૂત પુસ્તકમાં વર્ણવવામાં આવ્યા હતા. તે ચાઇનીઝ વિચારધારમાં અગત્યનો ભાગ ભજવે છે: ‘તત્વો’ એટલે સામાન્ય રીતે એટલો બધો વાસ્તવિક પદાર્થ નહી, જેમ કે માનવ આયુષ્યમાં આવશ્યક ઉર્જાઓ. પૃથ્વી એ બફર અથવા એક પ્રકારની સમતુલા છે જે એક બીજાને ધ્રુવાભિમુખતા રદ કરે ત્યારે હાંસલ કરવામાં આવી હોય છે. ચાઇનીઝ ઔષધનો ઉદ્દેશ શરીરમાં યીન અને યાંન્ગને સંમતોલ રાખવાનો છે ત્યારે, ફેંગ શુઇનો ઉદ્દેશ શહેર, સ્થળ, ઇમારત અથવા યીન-યાંન્ગ ઉર્જા ક્ષેત્રો સાથેના પદાર્થને ગોઠવતી વખતે વર્ણવવામાં આવ્યો છે.
કેટલાક ફેંગ શુઇને લગતા લેખો કે જેણે સમાચાર બનાવ્યા હતા તેની યાદી નીચે આપવામાં આવી છે; વધુમાં ફેંગ શુઇ ન્યુ યોર્ક ટાઇમ્સના "ટાઇમ્સ ટોપિક્સ" , માં પોતાનું અલગ પાનું ધરાવે છે, તેમજ વીએનએન ન્યૂઝના :
લૂઓપાનનો એક ઉપયોગ ક્વિનો પ્રવાહ ચકાસવાનો છે. ચુકબીય હોકાયંત્ર સ્થાનિક જિયોમેગ્નેટિઝમનું પ્રતિબિંબ પાડે છે, જેમાં અવકાશ વાતાવરણને કારણે પરિણમતા જિયોમેગ્નેટિકલી ઇન્ડ્યૂસ્ડ કરંટનો સમાવેશ કરે છે.
અધ્યાપક મેક્સ નોલે 1951ના તેમના પ્રવચનમાં એવું સુચન કર્યું હતું કે ક્વિ એ સૂર્ય કિરણોત્સર્ગનું સ્વરૂપ છે. અવકાશી વાતાવરણમાં ફેરફારો થતા હોવાથી, અને સમય જતા ક્વિની ગુણવત્તામાં વધારો અને ઘટાડો થતો હોવાથી, હોકાયંત્ર સાથેનું ફેંગ શુઇ અનુમાનનું સ્વરૂપ હશે તેમ માનવું જોઇએ, જે સ્થાનિક પર્યાવરણની ગુણવત્તાનું મૂલ્યાંકન કરે છે- જેમાં અવકાશ વાતાવરણની અસરનો પણ સમાવેશ થાય છે.
ઐતિહાસિક રીતે, ફેંગ શુઇનો ઘણી વખત આધ્યાત્મિક રીતે નોંધપાત્ર મકબરા જેવું માળખું ઊભુ કરીને ઇમારતની રચના કરવામાં મોટા પાયે ઉપયોગ થતો હતો- એટલું જ નહી નિવાસો અને અન્ય માળખાઓમાં પણ પવિત્રતાની દ્રષ્ટિએ તેનો ઉપયોગ થતો હતો. પ્રવર્તમાન વપરાશમાં છે તેવી ફેંગ શુઇના ચોક્કસ પ્રકારની પદ્ધતિને આધારે સ્થાનિક સંદર્ભો જેમ કે પાણી, ગ્રહો અથવા હોકાયંત્રના બંધારણ દ્વારા પવિત્ર સ્થળ નક્કી કરી શકાય છે. ફેંગ શુઇને 1960માં સાંસ્કૃતિક ક્રાંતિ દરમિયાન ચીનમાં દબાવી દેવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ ત્યારથી યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં તેની લોકપ્રિયતામાં વધારો થતો રહ્યો છે.
એર્લિટૌ ખાતે ભવ્ય માળખાના પ્રારંભથી, ચીનના દરેક શહેરો તેમની ડિઝાઇન અને ગોઠવણી ફેંગ શુઇના નિયમોને અનુસર્યા હતા. આ નિયમોને ઝહૌ યુગ દરમિયાનમાં કાઓગોન્ગ જી માં કોડ આપવામાં આવ્યા હતા. . સુથારોના મેન્યુઅલ લુ બાન જિંગ માં બિલ્ડરો માટનેના નિયમોને કોડ અપાયા હતા. . પુયાન્ગથી લઇને માવાંગડુઇ સુધી અને ત્યાર બાદ દરેક કબરો અને મકબરાઓ ફેંગ શુઇના નિયમોને અનુસર્યા હતા. અગાઉના રેકોર્ડ જોતા એવું લાગે છે કે કબરો અને નિવાસોના માળખાઓ માટેના નિયમો એકસમાન હતા.
ક્વિ એ ખસી શકે તેવા સકારાત્મક અથવા નકારાત્મક જીવન સ્ત્રોત છે, જે ફેંગ શુઇમાં આવશ્યક ભૂમિકા ભજવે છે. ચાઇનીઝ માર્શલ આર્ટસની જેમ ફેંગ શુઇ પણ જીવન ઉર્જા અથવા એલાન વિટલના અર્થમાં 'ઉર્જા'નો ઉલ્લેખ કરે છે. ક્વિ ફેંગ શુઇને લાગ વળગતું હોવાથી તેની પરંપરાગત સમજાવટમાં માળખાની ગોઠવણી, તેનું આયુષ્ય અને સ્થાનિક સૂક્ષ્મહવામાન, જમીનનો ઢાળ, વનસ્પતિ સૃષ્ટિ અને જમીનની ગુણવત્તા સહિત આસપાસના પર્યાવરણ સાથે તેના સંબંધનો સમાવેશ થાય છે.
ફેંગ શુઇમાં પોલેરિટીને યીન અને યાન્ગ થિયરી પ્રમાણે દર્શાવવામાં આવી છે. પોલેરિટીને યીન અને યાન્ગ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે, જે ચુંબકીય દ્વિ-ધ્રુવ જેવો છે. તે, બે ભાગમાંનો એક છે: એક પ્રયાસનુ સર્જન કરે છે અને એક પ્રયાસ મેળવે છે. યાંગની ભૂમિકા અને યીન પ્રાપ્તિને ચિરાલિટીની પૂર્વ સમજણ તરીકે ગણી શકાય. . યીન યાંગ થિયરીના વિકાસ અને તેના ઉપ સિદ્ધાંત, પાંચ તબક્કાની થિયરી ,ને પણ સનસ્પોટના ખગોળવિદ્યાના તારણો સાથે જોડવામાં આવી છે.
ફેંગ શુઇ માટે વપરાતા સાધનોમાં સૌથી જૂનું ઉદાહરણો લિયુરેન એસ્ટ્રોલેબ છે, જે શી તરીકે પણ જાણીતા છે. તેમાં લેકરનો સમાવેશ થાય.છે, જે આકાશી દ્રશ્યરેખાઓ સાથેનું બન્ને બાજુનું બોર્ડ છે. લિયુરેન એસ્ટ્રોલેબ્સનું અગાઉનું ઉદાહરણ મકબરાઓમાંથી 278 બીસી અને 209 બીસી વચ્ચે શોધી કાઢવામાં આવ્યું હતું. ડા લિયુ રેનના કથન અનુસાર બોર્ડઝનો સામાન્ય રીતે નવ સ્થળો દ્વારા તાઇયીની ક્રિયા દર્શાવવા માટે ઉપયોગ થતો હતો. લુયિરેન/શી અને પ્રથમ ચુંબકીય હોકાયંત્રો પરના ચિહ્નો સહજપણે ઓળખી શકાય તેવા છે.
પુયાંગ ખાતે કબર જેમાં મોઝેઇક નો સમાવેશ થાય છે-જે ડ્રેગન અને ટાઇગર નક્ષત્રનો ચાઇનીઝ ગ્રહ નકશો છે અને બેઇડૌ -ઉત્તર-દક્ષિણ ધરીએ આવેલ છે. હોન્ગશાન સેરિમોનીયલ સેન્ટર અને લુતાઇગેન્ગ ખાતે સ્વ લોંગશાન નિવાસ ખાતે પુયાંગ કબર પરનો વર્તુળ અને ચોરસ એમ બન્ને આકારોની હાજરી, ગાઇટિયન કોસ્મોગ્રાફી ઝહૌ બી સુઆન જિંગ માં દેખાઇ તેના ઘણા પહેલા પણ ચાઇનીઝ સમાજમાં હાજર હોવાનો સંકેત આપે છે.
ફેંગ શુઇ સોંદર્યસ્ત્રની પ્રાચીન ચાઇનીઝ પદ્ધતિ છે, જે સકારાત્મક ક્વિ (સારી તંદુરસ્તી માટે સકારાત્મક અને નકારાત્મક સ્વરૂપો સંતુલીત કરતી પરંપરાગત ચાઇનીઝ પદ્ધતિ)પ્રાપ્ત કરીને જે વ્યક્તિનું જીવન સુધારવામાં સહાય કરવા માટે દેવલોકની ખગોળવિદ્યા અને પૃથ્વીના એમ બન્નેના કાયદાઓનો ઉપયોગ કરતી હોવાનું મનાય છે. આ શિસ્ત માટેની મૂળ ઓળખ કાન યૂ છે તેવો થાય છે.
હાલમાં યાંગશાઓ અને હોંગશાન સંસ્કૃતિઓ અગાઉ ફેંગ શુઇનો ઉપયોગ થતો હોવાના પૂરાવાઓ પૂરા પાડે છે. ચુંબકીય હોકાયંત્રની શોધ નહોતી થઇ ત્યા સુધી, માનવી અને સૃષ્ટિ વચ્ચેનો સંબસંબંધ શોધવા માટે દેખીતી રીતે જ ફેંગ શુઇ ખગોળવિદ્યા પર આધારિત હતું. અને જ્યારે યાંગશાઓ અને હોંગશાન સંસ્કૃતિ હાલના ચીનના ઉત્તર પૂર્વમાં દેખાઇ હતી ત્યારે ત્યાં ચીની સિવાયના અને હાન ચાઇનીઝ લોકો આંતરિયાળ વિસ્તારમાં રહેતા હતા, જેમને બાર્બેરીયન કહેવાય છે.
માં આનો એક એપિસોડ કર્યો હતો. જેમાં યુએસના વિવિધ ફેંગ શુઇના પ્રેક્ટિશનરોને દર્શાવવામાં આવ્યા હતા અને તેમાં ભારે આલોચનાત્મક પરસ્પર વિરોધી સલાહ વાળા હતા. શોમાં, મનોરંજન કરનાર એવી દલીલ કરે છે કે જો ફેંગ શુઇ એ વિજ્ઞાન હોય તો (ઉદાહરણ તરીકે અમેરિકન ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ ફેંગ શુઇ દાવો કરે છે તેમ), તેણે તરફેણકારી પદ્ધતિ પૂરી પાડવી જોઇએ.
વધુમાં ડાયાગ્રામ સિફાંગ સંકળાયેલા છે જે શાંગ ડાયનેસ્ટીના કાળ દરમિયાનની ભાગ પાડવાની પદ્ધતિ છે. જોકે, સિફાંગ ઘણું જૂનુ છે. તેનો ઉપયોગ નિયુગેલીયાંગ ખાતે થતો હતો અને હોંગશાન સંસ્કૃતિની ખગોળવિદ્યામાં મોટા પાયે દર્શાવવામાં આવ્યું હતું. અને આ ચીનનો એ વિસ્તાર છે જે યલો સમ્રાટ હૂઆંગ્ડી સાથે સંકળાયેલો છે, જેની પર દક્ષિણ દિશા તરફના સ્પૂન શોધવાનો આરોપ છે.
પશ્ચિમ વિરુદ્ધના બોક્સર બળવાખોરીના પ્રારંભમાં દર્શાવેલી અનેક ફરિયાદોમાંની એક ફરિયાદ એ હતી કે પશ્ચિમી વિકાસકર્તાઓ ચીન આખામાં તેમના રેલમાર્ગ અને અન્ય જાહેર માળખાઓના બાંધકામમાં ફેંગ શુઇના મૂળ સિદ્ધાંતોનું ઉલ્લંઘન કરતા હતા. રિચાર્ડ નિક્સોન 1972માં પીપલ્સ રિપબલ્કિ ઓફ ચાઇના ગયા બાદ ફેંગ શુઇ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં બજારોમાં ઉપલબ્ધ બની હતી.
આજે, ફેંગ શુઇનો ફક્ત ચાઇનીઝો દ્વારા જ નહી પરંતુ પશ્ચિમી લોકો દ્વારા પણ ઉપયોગ થાય છે. જોકે, સમય પસાર થતા અને ફેંગ શુઇની પશ્ચિમમાં લોકપ્રિયતાને કારણે, તેની પાછળ રહેલી મોટા ભાગની જાણકારી ભાષાંતરમાં ખોવાઇ ગઇ છે, તેમજ તેની તરફ યોગ્ય ધ્યાન અપાયું નથી, અલબત્ત તેના પ્રત્યે નાખુશી અથવા તિરસ્કાર દર્શાવવામાં આવ્યો છે.
ચુંબકીય હોકાયંત્રની શોધ ફેંગ શુઇ માટે થઇ હતી અને તેની શોધ થઇ ત્યારથી તે વપરાશમાં છે. પરંપરાગત ફેંગ શુઇ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટેશનમાં લુઓપાન અથવા અગાઉના દક્ષિણ બાજુના સ્પૂન નો સમાવેશ થાય છે—જોકે જો કોઇ તફાવત સમજે તો પરંપરાગત હોકાયંત્રો સંતોષ આપી શક્યા હોત. ફેંગ શુઇ માપપટ્ટી ને પણ કામે લગાડી શકાય છે.
ફેંગ શુઇના ઇતિહાસમાં 3500 થી વધુ વર્ષોનો સમાવેશ થાય છે જેમાં ચુબકીય હોકાયંત્રની શોધ પણ થઇ ન હતી. તેનું મૂળ ચાઇનીઝ ખગોળવિદ્યામાં રહેલું છે. કેટલીક પ્રવર્તમાન તકનીકોનું મૂળ ઉત્તર પાષાણ યુગીન ચીનમાં શોધી શકાય છે, જ્યારે અન્યોને બાદમાં ઉમેરવામાં આવ્યા હતા. .
શબ્દ ફેંગ શુઇ નું સ્વભાવિક ભાષાંતર અંગ્રેજીમાં "હવા-પાણી" એવું થાય છે. જિન ડાયનેસ્ટીના ગુઓ પુ દ્વારા નીચે જણાવેલા ઝેંગશુ લખાણ ઉદ્દરણ પરથી લીધેલું આ સાંસ્કૃતિક ટૂંકુ લખાણ છે:
કોસ્મોગ્રાફી કે જે આધુનિક ફેંગ શુઇ સાધન સાથે નજીકનો સંબંધ ધરાવે છે અને જાડે પર મળી આવેલી પદ્ધતિએ હંશાન ખાતે 3000 બીસીની આસપાસ જાહેર કરી હતી. આ ડિઝાઇનને પુરાતત્વવાદી લિ ક્ઝુકિનથી લઇને લિયુરેન એસ્ટ્રોલેબ, ઝ્હીનાન ઝ્હેન અને લુઓપાન સાથે સાંકળવામાં આવી છે.
બ્લેક સેક્ટ —જેને બીટીબી ફેંગ શુઇ પણ કહેવાય છે—તે દસ્તાવેજ કે પુરાતત્વ પૂરાવાઓ સાથે અથવા ચીનમાં તંત્રના ઇતિહાસ તરીકે જાણીતા માટે મેળ ખાતી નથી. તે "અનુભવાતીત" પદ્ધતિઓ પર આધારિત છે, જીવનના સંજોગો માટે રૂપક તરીકે અસ્તવ્યસ્તતાનો ખ્યાલ અને પરિણામો પ્રાપ્ત કરવા માટે સમર્થન અથવા ઇરાદાઓ પર નિર્ભર છે.
બુક ઓફ બુરિયલ કહે છે કે દફનવિધી "વાઇટલ ક્વિ"નો લાભ ઉઠાવે છે. વુ યૂઆન્યીન કહે છે કે વાઇટલ ક્વિ "ઘટ્ટ ક્વિ," હતું, જે ક્વિના સ્વરૂપમાં જીવનનું કારણ બને છે. ફેંગ શુઇનો ઉદ્દેશ કબરો અને માળખાઓને યોગ્ય રીતે દર્શાવીને વાઇટલ ક્વિનો ફાયદો ઉઠાવવાનો છે.
સિંગાપોર પોલેટેકનિક અને અન્ય સંસ્થાઓ જેમ કે ન્યુ યોર્ક કોલેજ ઓફ હેલ્થ પ્રોફેશન્સમાં, ઘણા વિદ્યાર્થીઓ દર વર્ષે ફેંગ શુઇ પરના અભ્યાસક્રમો લે છે અને ફેંગ શુઇ સલાહકારો તરીકે ઉભરી આવવા આગળ વધે છે.
ફેંગ શુઇનો ઉપયોગ વૈવિધ્યતાવાળો અને અસંખ્ય મુખાકૃતિવાળો છે. ઘણી અલગ શાળાઓ અને દ્રષ્ટિકોણો છે. ધી ઇન્ટરનેશનલ ફેંગ શુઇ ગિલ્ડ એ બિન નફાકારક વ્યાવસાયિક સંસ્થા છે જે ફેંગ શુઇમાં સંપૂર્ણ વૈવિધ્યતા દર્શાવે છે.
આજે જેનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે તેવા ફેંગ શુઇનો ઉદ્દેશ સારા ક્વિ સાથે જે તે બિંદુ પર માનવે સર્જેલા પર્યાવરણને અનુકૂળ કરવાનો છે. "સંપૂર્ણ બિંદુ" એ સ્થળ અને સમયની ધરી છે.
ત્યારથી પશ્ચિમી વપરાશ માટે તેની નવા યુગના સાહસિકો દ્વારા પુનઃશોધ થતી રહી છે. ફેંગ શુઇ અમેરિકન જીવનમાં જાદુ, રહસ્ય. અને ક્રમની ઊંડી ભૂમિકા અંગે કહે છે. નીચે જણાવેલી યાદી આધુનિક જાતો વ્યક્ત કરતી નથી.
બીટીબી બા ગુઆનો વિકાસ લિન યૂન દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો. એક વખત હોકાયંત્રના બિંદુઓ અનુસાર ગોઠવવામાં આવ્યા હતા તેવા આઠ ક્ષેત્રોમાંના દરેક હવે જે તે વ્યકિતના જીવનનો ચોક્કસ વિસ્તાર દર્શાવે છે.
સમકાલીન ચાઇનામાં, ક્વિ મેન ડૂન જિયા અને ડા લિયુ રેનની અનુમાનની પદ્ધતિઓના પ્રેક્ટિશનરો ફેંગ શુણાં અત્યંત વિગતવાર અને પૃથ્થકરણીય સમસ્યા નિવારણ આ પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરે છે.
શાળા અથવા પ્રવાહ એ તકનીકોનો અથવા પદ્ધતિઓનો સમૂહ છે. ખરેખર શાળા અંગે ટીમે મૂંઝવણ અનુભવવી જોઇએ નહી-શાળા ચલાવનારાઓ અસંખ્ય શિક્ષકો છે.
કેટલાક એવો દાવો કરે છે કે વિશ્વસનીય શિક્ષકો ફક્ત પંસદગીના વિદ્યાર્થીઓને જેમ કે સંબંધીઓને જ મૂળ જાણકારી પૂરી પાડે છે.
યાઓડીન માં, ચાર આકાશી પ્રાણીઓ તરીકે ઓળખાતા જંગી તારામંડળોના માર્કર સ્ટાર્સ દ્વારા મૂળ દિશાઓ નક્કી કરવામાં આવે છે.
ફેંગ શુઇ ખાસ કરીને નીચેની તકનીકો સાથે સંકળાયેલી છે. આ સંપૂર્ણ યાદી નથી; આ ફક્ત સર્વ સામાન્ય તકનીકોની યાદી છે.
કૃતજ્ઞતા ખ્રિસ્તીના જીવનને ઢાળીને આકાર આપતી હોવાનું કહેવામાં આવે છે. ખ્રિસ્તી સુધારક, માર્ટિન લૂથરે, કૃતજ્ઞતાને "ખ્રિસ્તીના મૂળ અભિગમ" તરીકે વર્ણવી હતી અને તેને આજે પણ "સુવાર્તાના હાર્દ સમી" ગણવામાં આવે છે. એક વ્યક્તિગત ઈશ્વરે તેમનું સર્જન કર્યું છે એમ દરેક ખ્રિસ્તી માનતા હોવાથી, તેમના સર્જનહારની પ્રશંસા કરવા અને તેના પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવા માટે ખ્રિસ્તીઓને ખૂબ પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે. ખ્રિસ્તી કૃતજ્ઞતામાં, પ્રભુને તમામ સારી બાબતોને આપનારા નિઃસ્વાર્થી દાતા તરીકે જોવામાં આવે છે અને તેથી ખ્રિસ્તીઓમાં ઉપકારવશતાનો ભારે ભાવ જોવા મળે છે જે ખ્રિસ્તીઓ વચ્ચે જોડાણનું એક સામાન્ય કારણ બને છે, અને એક અનુયાયીના જીવનનાં તમામ પાસાંઓને આકાર આપે છે. ખ્રિસ્તી ધર્મમાં કૃતજ્ઞતા એ પ્રભુની ઉદારતા પ્રત્યેનો સ્વીકારદર્શક ભાવ છે જે ખ્રિસ્તીઓને તેમના પોતાના વિચારો અને વ્યવહારને એવા આદર્શ અનુસાર ગોઠવવા માટે પ્રેરણા આપે છે. માત્ર એક ભાવુક લાગણીને બદલે, ખ્રિસ્તી કૃતજ્ઞતાને માત્ર ભાવનાઓ અને વિચારોને જ નહીં પણ વ્યવહાર અને કાર્યોને પણ આકાર આપનાર ગુણ તરીકે જોવામાં આવે છે.
17મી સદીના ધર્મપુનરુદ્ધારક ઉપદેશક અને ધર્મશાસ્ત્રી, જ્હોનાથન એડવર્ડ અનુસાર, તેમની અ ટ્રીટાઈઝ કનસર્નિંગ રિલિજિયસ અફેક્શન્સમાં, ઈશ્વર પ્રત્યેના પ્રેમ, કૃતજ્ઞતા અને આભારવશતાને સાચા ધર્મની નિશાનીઓમાંની ગણાવી છે. આ અર્થઘટનના કારણે, ધાર્મિક આધ્યાત્મિકતાના આધુનિક માપદંડોમાં પ્રભુ પ્રત્યેની આભારવશતા અને કૃતજ્ઞતાના મૂલ્યાંકનનો સામેલ કરવામાં આવ્યા છે. ઓલપોર્ટે સૂચવ્યું હતું કે પુખ્ત ધાર્મિક હેતુઓ કૃતજ્ઞતાની પ્રગલ્ભ ભાવનાઓમાંથી જન્મે છે અને એડવર્ડ્સ નો દાવો હતો કે પોતાના જીવનમાં પ્રભુની હાજરી શોધવાના સૌથી ચોક્કસ રસ્તાઓમાંનો એક તે કૃતજ્ઞતાની લાગણી છે. સેમ્યુઅલ્સ અને લેસ્ટરે માં કરેલા એક અભ્યાસમાં એવું તારણ કાઢવામાં આવ્યું હતું કે કૅથલિક નન અને પાદરીઓના એક નાના જૂથના નમૂનામાં, કુલ જુદી જુદી 50 ભાવનાઓમાંથી, તેમણે પ્રભુ પ્રત્યે સૌથી વધુ અનુભવેલી લાગણીઓમાં પ્રેમ અને કૃતજ્ઞતા મોખરે હતા
કૃતજ્ઞતાને કોઈ પણ સ્વભાવગત લાક્ષણિકતાના માનસિક સ્વાસ્થ્ય સાથે જોડાયેલી સૌથી મજબૂત કડીઓમાંની એક ગણવામાં આવે છે. અસંખ્ય અભ્યાસો એમ સૂચવે છે કે કૃતજ્ઞ લોકો વધુ આનંદસભર હોય તથા ઓછો તણાવ અને હતાશા અનુભવતા હોય તેવી શક્યતાઓ વધુ છે.
કૃતજ્ઞતા , આભારવશતા , અથવા પ્રશંસા એ વ્યક્તિએ જે લાભ મેળવ્યા છે અથવા મેળવવાની છે તેના માટેની સ્વીકારદર્શક એવી હકારાત્મક ભાવના અથવા અભિગમ છે. કૅલિફોર્નિયા યુનિવર્સિટીના સંશોધક ડેવિસ, રોબર્ટ ડેવિસ અનુસાર, કૃતજ્ઞતા ધરવા માટે ત્રણ બાબતો આવશ્યક છેઃ એક કૃતજ્ઞ વ્યક્તિએ એ રીતે વ્યવહાર કરવો જરૂરી છે જે
ઈરાદાપૂર્વક બદલામાં આપવામાં આવ્યો હોય. ગ્રેટિટ્યૂડ શબ્દની વ્યુત્પત્તિ લેટિન શબ્દ ગ્રેટિયા પરથી થઈ છે, જે ગ્રેસ , ગ્રેટફુલનેસ , અને ગ્રેશિયસનેસ સાથે સંકળાયેલો છે. આ લેટિન મૂળ "દયાળુપણું, ઉદારતા, અને ભેટ આપવાનું અને મેળવવાનું સૌંદર્ય"ના ખ્યાલો તરફ અંગુલિનિર્દેશ કરે છે ઐતિહાસિક રીતે, કૃતજ્ઞતાનો અનુભવ એ અનેક વિશ્વ ધર્મોનું કેન્દ્ર રહ્યો છે, અને એડમ સ્મિથ જેવા નૈતિક ફિલસૂફોએ તેના પર વિસ્તૃત વિચાર કર્યો છે. અલબત્ત, મનોવિજ્ઞાનમાં કૃતજ્ઞતા પરનો વ્યવસ્થિત અભ્યાસ હજી 2000ના વર્ષથી શરૂ થયો છે, આમ બનવાનું સંભવતઃ કારણ એ પરંપરાગત રીતે મનોવિજ્ઞાન હંમેશાં હકારાત્મક ભાવનાઓ કરતાં હતાશાને સમજવા પર જ વધુ કેન્દ્રિત રહ્યું હતું તે હોઈ શકે. જો કે, હકારાત્મક મનોવિજ્ઞાન અભિયાનના પગલે, કૃતજ્ઞતા મનોવૈજ્ઞાનિક સંશોધનની મુખ્યધારાના કેન્દ્રબિંદું સમાન બની ગઈ છે. મનોવિજ્ઞાનમાં, કૃતજ્ઞતા પરનો અભ્યાસ કૃતજ્ઞતાની ભાવનાનો અલ્પકાલીન અનુભવ , લોકો કેટલી વખતે, કેટલા અંતરાલે કૃતજ્ઞતા અનુભવે છે તે અંગેના વૈયક્તિક તફાવતો , અને આ બંને પાસાં વચ્ચેનો સંબંધ સમજવા પર કેન્દ્રિત છે.
પવિત્ર ઈસ્લામિક ગ્રંથ, કુરાન, કૃતજ્ઞતાના વિચારોથી ભરેલો છે. યહૂદી ધર્મ અને ખ્રિસ્તી ધર્મની પરંપરાઓની જેમ, ઈસ્લામ પણ તેના અનુયાયીઓને દરેક સંજોગોમાં ઈશ્વર પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા ધરવા અને તેનો આભાર માનવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે. જે લોકો કૃતજ્ઞ રહે છે તેમને તેનો સારો બદલો મળે છે એ વિચાર પર ઈસ્લામિક બોધ ભાર મૂકે છે. એક પરંપરાગત ઈસ્લામિક ઉક્તિ કહે છે, "સ્વર્ગ માટે જેમને સૌથી પહેલાં પસંદ કરવામાં આવશે તે એ હશે જેમણે હર સંજોગોમાં ઈશ્વરની સ્તુતિ કરી હશે" કુરાનમાં સુરા 14માં એ પણ લખવામાં આવ્યું છે કે જે લોકો કૃતજ્ઞ રહે છે તેમને ઈશ્વર વધુ આપે છે. મહમ્મદ પયંગબરે પણ કહ્યું હતું, "તમને જે સમૃદ્ધિ મળી છે તે માટે કૃતજ્ઞતા ધરાવવી એ તે સમૃદ્ધિ ચાલુ રહે તે માટેનો શ્રેષ્ઠ ઉપાય છે."
ઈસ્લામિક આસ્થાએ અનિવાર્ય ગણાવેલી અનેક પ્રથાઓ પણ કૃતજ્ઞતાને પ્રોત્સાહિત કરે છે. ઈસ્લામનો આધારસ્તંભ દરરોજ નમાઝ પઢવા નું કહે છે જે તેના આસ્તિકોને દિવસમાં પાંચ વખત ઈશ્વરની નમાઝ પઢીને તેના સારાપણા માટે તેનો આભાર માનવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે. રમઝાનના મહિના દરમ્યાન ઉપવાસનો આધારસ્તંભ, આસ્તિકોને કૃતજ્ઞતાની અવસ્થામાં લાવવા માટેના હેતુથી ઊભો કરવામાં આવ્યો છે
તાજેતરના સંશોધનકાર્યનો વિશાળ હિસ્સો સૂચવે છે કે જે લોકો વધુ કૃતજ્ઞ હોય છે તેઓ વધુ સુખી હોય છે. કૃતજ્ઞ લોકો વધુ ખુશ હોય છે, ઓછા હતાશ, ઓછા તણાવભર્યા, અને તેમનાં જીવન અને સામાજિક સંબંધોથી વધુ સંતુષ્ટ હોય છે કૃતજ્ઞ લોકો તેમના વાતાવરણ, અંગત વિકાસ, જીવનનો હેતુ અને આત્મ સ્વીકૃતિ બાબતે પણ વધુ ઊંચું નિયંત્રણ સ્તર ધરાવતા હોય છે. જીવનમાં અનુભવાતી મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવા માટે કૃતજ્ઞ લોકો પાસે વધુ હકારાત્મક રસ્તાઓ હોય છે, તેઓ અન્ય લોકો પાસેથી ટેકો માગે તેવી શક્યતાઓ વધુ હોય છે, તેઓ પોતાના અનુભવનું પુનઃઅર્થઘટન કરે છે અને તેમાંથી વિકસે છે, અને સમસ્યા સાથે કેવી રીતે કામ પાર પાડવું તેનું આયોજન કરવામાં વધુ સમય વ્યતીત કરે છે. વળી કૃતજ્ઞ લોકો કશાકનો પણ સામનો કરવા માટે નકારાત્મક વ્યૂહોનો સહારો ઓછો લે છે, સમસ્યાને ટાળવાના, સમસ્યાને નકારવાના, પોતાની જાતને દોષ આપવાના, અથવા વ્યસનનું શરણ લઈને છટકવાના પ્રયાસો કરે તેવી શક્યતાઓ ઓછી હોય છે. કૃતજ્ઞ લોકો વધુ સારી ઊંઘ મેળવે છે, અને તેનું કારણ કદાચ ઊંઘવા જતા પહેલાં તેઓ ઓછું નકારાત્મક અને વધુ સકારાત્મક વિચારે છે તે હોઈ શકે છે.
કૃતજ્ઞતા પરનું મોટા ભાગનું તાજેતરનું મનોવૈજ્ઞાનિક સંશોધનકાર્ય કૃતજ્ઞતામાં જોવા મળતી વૈયક્તિક ભિન્નતાઓ પર, અને વધુ કે ઓછા કૃતજ્ઞ હોવાનાં પરિણામો પર કેન્દ્રિત રહ્યું છે. કૃતજ્ઞતામાં જોવા મળતી વૈયક્તિક ભિન્નતાઓને માપવા માટે ત્રણ માપદંડો વિકસાવવામાં આવ્યાં છે, જેમાંનો દરેક કંઈક અંશે જુદી વિભાવનાઓને તપાસે છે. 6 લોકો કેટલા અંતરાલે કેટલી વખત અને કેટલી તીવ્રતાથી કૃતજ્ઞતા અનુભવે છે તે અંગેની વૈયક્તિક ભિન્નતાઓને માપે છે. પ્રશંસાનો માપદંડ કૃતજ્ઞતાના 8 જુદાં જુદાં પાસાંઓને માપે છેઃ લોકોની પ્રશંસા, માલમિલકત, વર્તમાન ક્ષણ, કર્મકાંડ, ભીરુતા, સામાજિક સરખામણીઓ, અસ્તિત્વની ચિંતાઓ અને વ્યવહાર, કે જે કૃતજ્ઞતા અભિવ્યક્ત કરતા હોય. અન્ય લોકો પ્રત્યેની કૃતજ્ઞતા, એકંદર વિશ્વ પ્રત્યેની કૃતજ્ઞતા, અને તમારી પાસે જે નથી તે માટે મનદુઃખના અભાવની મૂલવણી કરે છે. તાજેતરનો અભ્યાસ દર્શાવે છે કે આ દરેક માપદંડ ખરેખર તો જીવન પ્રત્યેના સમાન અભિગમોને જ માપે છે; આ એમ સૂચવે છે કે કૃતજ્ઞતામાં જોવા મળતી વૈયક્તિક ભિન્નતાઓ આ તમામ ઘટકોને સમાવે છે.
કૃતજ્ઞતા એ એક એવી ભાવના છે જે લોકોમાં મદદ મેળવ્યા પછી, તેઓ પરિસ્થિતિનું અર્થઘટન કઈ રીતે કરે છે, તેના આધારે ઊભી થતી હોય છે. ખાસ કરીને કૃતજ્ઞતાનો અનુભવ ત્યારે થાય છે જ્યારે લોકોને એમ લાગે કે તેમને મળેલી મદદ એ તેમના માટે મૂલ્યવાન/અગત્યની છે, તેમને મદદ કરનાર માટે મોંઘી/મહત્ત્વની છે, અને મદદ કરનારે હિતકારી કે સદ્ભાવી ઈરાદાથી મદદ કરી છે . જ્યારે તેમને મદદ આપવામાં આવી હતી તેવી જ કોઈ પરિસ્થિતિઓનો સામનો કરવાનો આવે, ત્યારે જુદા જુદા લોકો પરિસ્થિતિને મૂલ્ય, કિંમત, અને હિતકારી/સદ્ભાવનાપૂર્ણ ઈરાદાઓની સાપેક્ષે તદ્દન ભિન્ન રીતે જુએ છે, અને આ બાબત શા માટે લોકો તેમને મળેલી મદદ પછી જુદા જુદા સ્તરની કૃતજ્ઞતા અનુભવે છે તેનો ખુલાસો આપે છે). જે લોકો જીવનમાં સામાન્ય રીતે વધુ કૃતજ્ઞતા અનુભવે છે તે સ્વભાવગત રીતે મદદને વધુ કીમતી, વધુ હિતકારક, અને વધુ હિતકારી/સદ્ભાવપૂર્વક અપાયેલી માનતા હોય છે; અને આ સ્વભાવગત પૂર્વગ્રહ શા માટે કેટલાક લોકો અન્યો કરતાં વધુ કૃતજ્ઞતા અનુભવતા હોય છે તેનું સ્પષ્ટીકરણ આપે છે.
યહૂદી ધર્મમાં, કૃતજ્ઞતા એ ઉપાસનાનું અનિવાર્ય અંગ છે અને એક પૂજારીના જીવનના દરેક પાસાનો હિસ્સો છે. હિબ્રૂ વિશ્વદૃષ્ટિ અનુસાર, તમામ બાબતો ઈશ્વરમાંથી આવે છે અને તેથી, યહૂદી ધર્મના અનુયાયીઓ માટે કૃતજ્ઞતા એ અત્યંત અગત્યની છે. હિબ્રૂ ધર્મગ્રંથો કૃતજ્ઞતાની વિભાવનાથી છલોછલ છે. તેમનાં પ્રાર્થનાસ્તોત્રોમાંનાં બે ઉદાહરણો – "ઓ સ્વામી, મારા પ્રભુ, હું હરહંમેશ તારો આભાર માનતો રહીશ," અને "હું મારા પૂરા હૃદયથી ઈશ્વરનો આભાર માનીશ" . શેમાથી શરૂ થતી યહૂદી પ્રાર્થનાઓમાં પણ મોટા ભાગે કૃતજ્ઞતાને સામેલ કરવામાં આવે છે, જેમાં ઉપાસક કૃતજ્ઞતાવશ થઈને કહે છે, "તમારે તમારા પૂરા હૃદયથી, તમારા પૂરા આત્માથી, અને તમારી પૂરી શક્તિથી, શાશ્વતને, તમારા ઈશ્વરને પ્રેમ કરવો જોઈએ" . સમાપન પ્રાર્થના, એલેનુ, પણ યહૂદી લોકોને અમુક ચોક્કસ ભાગ્ય આપવા માટે પ્રભુનો આભાર માનીને કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરે છે. આ પ્રાર્થનાઓ ઉપરાંત, શ્રદ્ધાળુઓ સમગ્ર દિવસ દરમ્યાન બૅરેકહોટ્સ કહેવાતાં સો કરતાં વધુ આશીર્વચનોનો પાઠ કરતાં હોય છે.
તાજેતરમાં આધ્યાત્મિકતા અને કૃતજ્ઞતા વચ્ચેની કડી અભ્યાસ માટેનો લોકપ્રિય વિષય બની ગઈ છે. આ બંને લાક્ષણિકતાઓ ચોક્કસ જ એકબીજા પર અવલંબિત નથી, પણ અભ્યાસો એવું દર્શાવે છે કે આધ્યાત્મિકતા એક વ્યક્તિની કૃતજ્ઞતા અનુભવવાની ક્ષમતામાં વધારો કરવા સક્ષમ છે અને તેથી, જે લોકો ધાર્મિક સેવાઓમાં નિયમિતપણે હાજરી આપે છે અથવા તો ધાર્મિક પ્રવૃત્તિઓમાં સક્રિય હોય છે, તેઓ તેમનાં જીવનનાં તમામ ક્ષેત્રોમાં વધુ કૃતજ્ઞતાનો ભાવ ધરાવતા હોય તેવી શક્યતા છે. ક્રિશ્ચિયન, બૌદ્ધ, મુસ્લિમ, યહૂદી, અને હિંદુ પરંપરાઓમાં કૃતજ્ઞતાને.
એક બહુમૂલ્ય માનવ વલણ તરીકે જોવામાં આવે છે. કૃતજ્ઞતા સાથે ઈશ્વરની પૂજા કરવાની બાબત આવા ધર્મોમાં સામાન્ય છે અને તેથી, કૃતજ્ઞતાની વિભાવના ધાર્મિક લખાણો, ઉપદેશો અને પરંપરાઓમાં વ્યાપ્ત જોવા મળે છે. આ જ કારણે, ધર્મો જે સૌથી સામાન્ય બાબતોમાંથી એકને પોતાના અનુયાયીઓમાં જગાડવા અને જાળવી રાખવા ઇચ્છે છે તે કૃતજ્ઞતા છે અને તેને સર્વસામાન્ય ધાર્મિક લાગણી તરીકે જોવામાં આવે છે.
દાતાઓમાં ભવિષ્યની સમાજતરફી વર્તણૂક દૃઢ કરવા માટે પણ કૃતજ્ઞતા મદદરૂપ થઈ શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, એક પ્રયોગમાં જાણવા મળ્યું હતું કે પોતાના ગ્રાહકોને બોલાવીને આભાર માનનાર એક ઘરેણાંની દુકાનમાં તે પછી ખરીદીમાં 70%નો વધારો જોવા મળ્યો. તેની સરખામણીમાં, જે ગ્રાહકોનો આભાર માનવામાં આવ્યો અને તેમને વેચાણ અંગેની માહિતી આપવામાં આવી, ત્યાં ખરીદીમાં માત્ર 30%નો વધારો જોવા મળ્યો, અને જ્યાં ગ્રાહકોને બોલવાયા જ નહીં ત્યાં બિલકુલ વધારો જોવા મળ્યો નહીં. બીજા એક અભ્યાસમાં, એક રેસ્ટોરન્ટના નિયમિત ગ્રાહકોને જ્યારે તેમના આવ્યાની નોંધ સાથે "થેન્ક યૂ" સેવકો લખીને આપતાં ત્યારે તેમને મોટી બક્ષિસ મળતી.