polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
મણિલાલે પોતાના મૃત્યુ પહેલાં આ આત્મકથાની હસ્તપ્રત પોતાના વિશ્વાસુ મિત્ર આનંદશંકર ધ્રુવને સોંપી હતી, જે આનંદશંકરે જીવનપર્યંત સાચવી હતી. તેમના અવસાન પછી આ હસ્તપ્રત તેમના જ્યેષ્ઠ પુત્ર ધ્રુવભાઈ ધ્રુવ પાસે રહી હતી. આનંદશંકરના જીવનકાળ દરમિયાન અંબાલાલ પુરાણી, વિજયરાય વૈદ્ય તેમજ બીજા કેટલાક યુવાન લેખકોએ મણિલાલની આ આત્મકથા પ્રગટ કરવા માટે વિવાદ ઊભો કર્યો હતો. તથા વિજયરાય વૈદ્ય સંપાદિત સામાયિક 'કૌમુદી'માં તેને લગતા ચર્ચાપત્રો પ્રગટ થયાં હતાં. આ ચર્ચાપત્રોનો જવાબ આનંદશંકરે પોતાના સામાયિક 'વસંત'માં આપ્યો હતો. આનંદશંકરે 'કૌમુદી'ના જુલાઈ ૧૯૩૦ના અંકમાં ચર્ચાપત્ર પ્રસિદ્ધ કરી વિજયરાય વૈદ્યને સંબોધીને લખ્યું છે:
આત્મવૃત્તાંત એ મણિલાલ દ્વિવેદી દ્વારા લીખિત આત્મકથા છે. આ પુસ્તકમાં મણિલાલે ૧૮૯૬ સુધીના પોતાના જીવનની હકિકતો આલેખી છે. મણીલાલના અવસાન પછી ૮૦ વર્ષ સુધી અપ્રગટ રહેલી આ આત્મકથા ૧૯૭૯માં ધીરુભાઈ ઠાકરે સંપાદન કરેલાં રુપમાં પ્રગટ થઈ ત્યારે ગુજરાતી સાહિત્યમાં ઘણો ઊહાપોહ થયો હતો કેમ કે તેમાં લેખકના અંગતજીવનનું અને તેમના લગ્નબાહ્ય સંબધોનું નીર્ભિક અને નિખાલસ આલેખન થયેલું છે. આ પુસ્તકમાં તત્કાલીન સમાજસ્થિતિનું પ્રતિબિંબ પણ ઝીલાયું છે
ધીરુભાઈ ઠાકરે આ આત્મકથાને 'લેખક, ચિંતક, પંડિત અને અધ્યાત્મપ્રેમી લોકશિક્ષક તરીકે ખ્યાતિ પામનાર જીવનવીરે વ્યાધિ, કુસંગ અને અતૃપ્ત પ્રેમતુષાને કારણે અદમ્ય બનેલી પ્રકૃતિની સામે જિંદગીભર ચલાવેલા યુદ્ધની દારૂણ કથા' કહીને ઓળખાવી છે. લેખકના જાતીય જીવનના સંઘર્ષની નિખાલસ કબૂલાતો આપતું આ આત્મચરિત્ર સત્યકથનથી નોખી ભાત પાડે છે - એમ કહીને ચંદ્રકાન્ત ટોપીવાળાએ એની પ્રશંસા કરેલ છે.
વી.એસ.નાયપોલ આધુનિક યુગના સાહિત્યકાર છે તેમણે નવલકથા, પ્રવાસ અને નિબંધ લેખનમાં પોતાનું યોગદાન આપ્યું છે. નાયપોલે વિદ્યાર્થી અવસ્થામાં ડિપ્રેશનની અસર હેઠળ આત્મહત્યા કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો હતો. આ સમયગાળામાં તેઓ પેટ્રિશિયા એને હેલેના સંપર્કમાં આવ્યા, ઇ.સ 1955માં તેમણે લગ્ન કર્યા અને તેમના જીવની એક નવી શરૂઆત કરી. લેખક તરીકે ખ્યાતનામ થયા પહેલા તેમણે બીબીસીમાં પણ કામ કર્યું હતું. તેમનું પ્રથમ પુસ્તક ધ મિસ્ટિક મેસર 1951માં પ્રકાશિત થયું હતું.
નાયપોલનો જન્મ ૧૭ ઓગસ્ટ ૧૯૩૨ના રોજ ત્રિનિદાદના ચગુઆનાસમાં થયો હતો. તેઓ શ્રીપ્રસાદનું બીજા ક્રમનું સંતાન હતા. તેમના ભાઈ શિવ નાયપોલ પણ ખ્યાતનામ લેખક હતા. તેમના કુટુંબનું નામ નેપાળ દેશ પર આધારિત છે. તેમના પૂર્વજો ઉત્તરપ્રદેશના ગોરખપુરના ભૂમિહાર બ્રાહ્મણ હતા. ઇ.સ. 1880માં તેઓ ખાંડની ફેક્ટરીમાં કામ કરવા માટે વિદેશ ગયા. નાયપોલના પિતા ધી ત્રિનિદાદ ગાર્જીયનમાં પત્રકાર હતા. નાયપોલ ત્રિનિદાદમાં જન્મેલ ભારતીય મૂળના નોબલ પુરષ્કાર વિજેતા લેખક છે.
વી. એસ. નાયપોલ , મૂળનામ વિદ્યાધર સૂરજપ્રસાદ નાયપોલ, આધુનિક યુગના ખ્યાતનામ અંગ્રેજી સાહિત્યકાર હતા. તેમને નુતન અંગ્રેજી છંદના ગુરુ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ઇ.સ. ૨૦૦૮માં 'ધી ટાઇમ્સ'માં પ્રકાશિત બ્રિટિશના ૫૦ મહાન સાહિત્યકારોની સૂચિમાં નાયપોલને ૭મુ સ્થાન આપ્યું હતું. તેમને ૨૦૦૧માં સાહિત્યનું નોબેલ પારિતોષિક એનાયત કરવામાં આવ્યું હતું.
વી.એસ.નાયપોલનું શિક્ષણ ત્રિનિદાદની રાજધાની પોર્ટ ઓફ સ્પેઇનની સરકાર દ્વારા ચાલતી કવીન્સ રોયલ કોલેજમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા. ઇ.સ.1950માં તેમને એક સરકારી સ્કોલરશીપ પણ મળી હતી. એ સ્કોલરશિપથી તેઓએ કોમનવેલ્થ યુનિવર્સિટીમાં પ્રવેશ મેળવ્યો હતો ત્યારબાદ તેમણે ઓક્સફોર્ડ યુનિવર્સિટીમાં પ્રવેશ મેળવ્યો હતો.
તેમની સૌથી વધુ લોકપ્રિય નવલકથા અ હાઉસ ફોર મિસ્ટર બિસ્વાસ લખતાં તેમણે ત્રણ વર્ષ થયા હતા. આ નવલકથા તેમના પિતા શ્રીપ્રસાદ નાયપોલના જીવન પર આધારિત છે.
શૂલપાણેશ્વર વન્યજીવન અભયારણ્ય ઉત્તર પશ્ચિમી ઘાટના ભેજવાળાં પાનખર જંગલોનો એક પર્યાવરણીય ભાગ છે. આ જંગલ ભેજવાળાં પાનખર સાથે થોડા નાના સૂકા વાંસના ઝુંડ, ડુંગરાળ વિસ્તારોના થોડા ભાગમાં ભેજવાળાં સાગ વન, ઝાડી-ઝાંખરાનું વન તેમ જ નદીનું વન અને નાના ઝરણાંઓ ધરાવે છે. ડુંગરાળ વિસ્તારમાં ફેલાયેલ જંગલો આ અભયારણ્યની વન્યસૃષ્ટિ તેમ જ પ્રાણીસૃષ્ટિને પર્યાવરણીય આધાર પૂરો પાડે છે, કે જેમાં હિમાલય અને પશ્ચિમ ઘાટ ખાતે જોવા મળતા રીંછની સમાન પ્રજાતિ આ જંગલમાં વસવાટ કરે છે. સરદાર સરોવર અને કરજણ જળાશય પણ અભયારણ્યને જમીન સંરક્ષણ તેમ જ જળની પૂર્તિ કરે છે. અહીં વિશાળ વાંસના ઝૂંડો અને ૫૭૫ જેટલી પ્રજાતિઓના ફૂલ છોડ જોવા મળે છે.
શૂલપાણેશ્વર વન્યજીવન અભયારણ્ય ખાતેના સરીસૃપોમાં ભારતીય નરમપીઠવાળા કાચબા, સમાવેશ થાય ભારતીય ટર્ટલ, ભારતીય સખતપીઠવાળા કાચબા, બંગાળી ગરોળી, ભારતીય પથ્થરીયો અજગર, આંધળી ચાકળ, ભારતીય સાપ, ચિત્તળો , ભારતીય કાચિંડો, ખડક ગરોળી, સામાન્ય ગરોળી, પીળી સામાન્ય ગરોળી, લાલ ગરોળી તેમ જ નાના પ્રમાણમાં મગરનો સમાવેશ થાય છે. અહીં જોવા મળતા દેડકાઓમાં રામનેલા પ્રજાતિઓ, એશિયન સામાન્ય દેડકો, માર્બલ દેડકો, સાંકડા મોં વાળો દેડકો, ભારતીય કૂદતો દેડકો, ભારતીય વૃક્ષ દેડકા, લીલો તળાવનો દેડકો, ભારતીય આખલાજેવો દેડકો, ક્રિકેટ દેડકો તેમ જ દરમાં રહેતો દેડકોનો સમાવેશ થાય છે
શૂલપાણેશ્વર વન્યજીવન અભયારણ્ય ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલ એક સુરક્ષિત વન-પ્રદેશ છે, જે સાતપુડા પર્વતશ્રેણીના વિસ્તારના પશ્ચિમ ભાગમાં તેમ જ નર્મદા નદીના દક્ષિણ કાંઠે આવેલ છે અને તે જેટલા મોટા ક્ષેત્રફળમાં ફેલાયેલ છે. તેની સીમાઓ મધ્ય પ્રદેશ અને મહારાષ્ટ્ર રાજ્યો સાથે પણ જોડાયેલી છે. આ અભ્યારણ્યમાં મિશ્ર સૂકા પાનખર વન, નદીનું વન, થોડા ભાગમાં ભેજવાળાં સાગ વન, કૃષિ ક્ષેત્રો અને બે જળાશયોનો સમાવેશ થાય છે.
ભૌતિક રીતે આ પ્રદેશમાં રાજપીપળાની ટેકરીઓનું પ્રભુત્વ છે. આ પ્રદેશમાં ધામણમાળ સૌથી વધુ ઊંચાઈ ધરાવતો ડુંગર છે. પ્રદેશનો સામાન્ય ઢાળ પશ્ચિમ તરફનો છે. આ અભયારણ્ય વિશાળ ઊંચોનીચો ભૂપ્રદેશ, ગીચ વ્યાપેલ હરિયાળી, ઊંચા ડુંગરો, ઊંડી ખીણો, કાળા ખડકો, સૌમ્ય ઝરણાંઓ અને ધોધથી ભરપૂર છે. આ બધો વિસ્તાર વિંધ્યાચળ અને સાતપુડા પર્વતશ્રેણીના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલ છે.
અન્ય સસ્તન પ્રાણીસૃષ્ટિમાં ગરોળી, ચિત્તા બિલાડી, માંકડુ, ચૌશિંગા, હરણ, કીડીખાઉ, ચિત્તળ હરણ, મોટી ભારતીય વનીયર, વનીયર, ભારતીય શાહુડી અને જંગલી કૂતરો વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
આ અભયારણ્યની સ્થાપના શરૂઆતમાં સ્લોથ પ્રકારના રીંછના રક્ષણ માટે કરવામાં આવી હતી. ભૂખરા ટપકાંવાળી બિલાડી આ અભયારણ્ય ખાતે વર્ષ ૧૯૯૧ના સમયમાં જોવા મળી હતી.
અમૃતલાલ વિઠ્ઠલદાસ ઠક્કર એ ઠક્કર બાપા ના નામથી લોકપ્રિય છે. તેઓ એક ભારતીય સામાજિક કાર્યકર હતા કે જેમણે ભારતના ગુજરાત રાજ્યમાં આદિવાસી લોકોના ઉત્થાન માટે કાર્ય કર્યું હતું. તેઓ ૧૯૧૪ માં ગોપાલ કૃષ્ણ ગોખલે દ્વારા સ્થાપિત સર્વર્સ ઑફ ઇન્ડિયા સોસાયટીના સભ્ય બન્યા હતા. અને પછી ૧૯૨૨માં તેમણે ભીલ સેવા મંડળની સ્થાપના કરી. ત્યારબાદ તે મહાત્મા ગાંધી દ્વારા ૧૯૩૨ માં સ્થાપિત હરિજન સેવક સંઘના મહામંત્રી બન્યા. ૨૪ ઓક્ટોબર ૧૯૪૮ ના રોજભારતીય આદિમજાતિ સેવક સંઘની સ્થાપના તેમની પહેલ પર કરવામાં આવી હતી. જ્યારે ભારતીય બંધારણની પ્રક્રિયા ચાલી રહી હતી, ત્યારે કેનવીએ ભારતના દૂરના અને સૌથી મુશ્કેલ ભાગોની મુલાકાત લીધી હતી અને આદિજાતિ અને હરિજન લોકોની પરિસ્થિતિની તપાસ કરી હતી. બંધારણની પ્રક્રિયામાં તેમણે મૂલ્યવાન મુદ્દાઓ ઉમેર્યા. મહાત્મા ગાંધી તેમને 'બાપા' કહેતા હતા.
ઠક્કરબાપાએ આસામ, ગ્રામીણ બંગાળ, ઓરિસ્સાના દુષ્કાળગ્રસ્ત વિસ્તારો, ગુજરાતના ભીલ પટ્ટાઓ અને સૌરાષ્ટ્રના હરિજન વિસ્તારો, મહારાષ્ટ્રના મહાર વિસ્તારો, મદ્રાસમાં અસ્પૃશ્ય વિસ્તારો, છોટા નાગપુરના ડુંગરાળ વિસ્તાર, થરપારકરનો રણ, હિમાલયની તળેટી, ત્રાવણકોરના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોની જંગલોની મુલાકાત તેમણે આદિજાતિ અને હરિજનોના ઉત્થાનના તેમના ધ્યેયને ધ્યાનમાં રાખીને લીધી હતી. તેઓ હંમેશા રેલ્વેના ત્રીજા વર્ગમાં મુસાફરી કરતા હતા. ઠક્કરબાપાએ તેમના જીવનના ૩૫ વર્ષ આદિજાતિ અને હરિજનોની સેવામાં વિતાવ્યા હતા.
ભારત સરકારે ૧૯૬૯ માં તેમના સન્માનમાં એક ટિકિટ રજૂ કરી હતી. મુંબઈની એક જાણીતી વસ્તી બાપ્પા કોલોનીનું નામ તેમના નામે રાખવામાં આવ્યું છે. મધ્ય પ્રદેશ રાજ્ય સરકારે ગરીબ, પીડિત અને સંપૂર્ણ પછાત આદિવાસી સમુદાયને સમર્પિત સેવાઓ માટે તેમના માનમાં નામ આપેલ એક એવોર્ડની સ્થાપના કરી છે. મહારાષ્ટ્ર સરકારે વર્ષ ૨૦૦૭ માં 'ઠક્કર બાપ્પા આદિવાસી વસ્તી સુધારણા' નામના આદિવાસી ગામો અને વસાહતોમાં સુધારો લાવવાની યોજના બનાવી છે.
૩૦ જૂન ૧૯૬૦માં બેલ્જીયન કોંગો સ્વતંત્ર બન્યું અને તેનું નામ રિપબ્લીક ઑફ કોંગો રખાયું. કોંગોના રાષ્ટવાદી પેટ્રીસ લુમુમ્બા દેશના પ્રથમ વડા પ્રધાન બન્યા જ્યારે જોસેફ કાસા-વુબુ પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ બન્યા. ક્ષેત્રના વહીવટ સંબંધે અહીં મતભેદ નિર્માણ થયો જે કોંગો સંકટ તરીખે ઓળખાય છે. કાટન્ગા, મોઈસે ત્સોમ્બે અને દક્ષિણ કાસાઈએ વિભાજીત થવાનો પ્રયત્ન કર્યો. આ સંકટમાં સહાય માટે લુમુમ્બાએ સોવિયેત યુનિયનની મદદ માંગી તેથી યુ.એસ. અને બેલ્જિયમે સાવધ બની ૫ સપ્ટેમ્બરે તેમને કસ-બુબુ દ્વારા પદભ્રષ્ટ કરાવ્યા અને છેવટે બેલ્જીયમની આગેવાની વાળી કાતન્ગી સેના એ ૧૭ જાન્યુઆરી ૧૯૬૧ના દિવસે તેમને મારી નખાયા.
૨૬ નવેમ્બર ૧૯૬૫ના દિવસે સેનાના વડા જોસેફ ડિસાયર મોબુટુ એ બંદ કર્યો અને દેશના પ્રમુખ બન્યા. ૧૯૭૧માં તેમણે દેશનું નામ બદલીને "ઝૈરે" કર્યું. ત્યાર બાદ દેશ સરમુખત્યાર એક પાર્ટી રાજ્ય તરીકે ચલાવા લાગ્યો. શીત યુદ્ધ દરમ્યાન મોબુટુના સામ્યવાદ વિરોધી વલણ બદલ અમેરિકાએ તેમને નોંધનીય ટેકો આપ્યો. ૧૯૯૦ની શરૂઆતમાં મોબુટુની સરકાર નબળી પડવા લાગી. ૧૯૯૪ના રવાંડાના નરસંહાર અને પૂર્વી બન્યામુલુન્ગેની જનતા દ્વારા વિભાજનની માગણીને પરિણામે અસ્થિરતા નિર્માણ થઈ અને ૧૯૯૬માં તુત્સી એફ પી આર શાસિત રવાંડાએ આક્રમણ કર્યું, જેથી પ્રથમ કોંગો યુદ્ધની શરૂઆત થઈ.
કોંગોનું પ્રજાસત્તાક ગણતંત્ર અથવા ડી આર કોંગો, ડી આર સી, કોંગો-કીન્શાસા અથવા માત્ર ધ કોંગો, એ મધ્ય અફ્રિકાનો એક દેશ છે. અમુક વખત આ દેશને તેના ૧૯૭૧થી ૧૯૯૭ સમયગાળાના નામ ઝૈરે તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ દેશની સીમા ઉત્તરમાં મધ્ય આફ્રિકન ગણતંત્ર તથા દક્ષીણ સુદાન; પૂર્વમાં યુગાન્ડા, બુરુન્ડી તથા ટાન્ઝાનીયા; દક્ષિણમાં ટાન્ઝાનિયા, નૈઋત્યમાં અંગોલા, પશ્ચિમમાં કોંગોનું ગણતંત્ર તથા એટલાંટિક સમુદ્રને સ્પર્શે છે.
આફ્રિકાના વિભાજનનો કાળ શરૂ થયો તેની શરૂઆત પહેલાં જ ૧૮૭૦માં કોંગો નદીના ખીણ પ્રદેશનો યુરોપીયાભિયાન કરવામાં આવ્યું. આ અભિયાન બેલ્જીયમના રાજા લીયોલ્ડ બીજા દ્વારા પ્રાયોજીત કરાયું હતું અને તેના આગેવાન હેન્રી મોર્ટન સ્ટેનલી હતા. ૧૮૫૫ની બર્લીન કોન્ફરેન્સમાં બેલ્જીયમે કોંગો ક્ષેત્રના ઔપચારીક હક્કો મેળવ્યા અને આ ક્ષેત્રની પોતાની નિજી સંપત્તિમાં જોડી તેને કોંગો ફ્રી સ્ટેટ એવું નામ આપ્યું.
કોંગો નદીના ખીણ પ્રદેશની મધ્યમાં વિસ્તાર ધરાવતા આ દેશમાં આશરે ૯૦,૦૦ વર્ષ પહેલા આફ્રિકન પિગ્મી લોકો રહેતા હતા અને લગભગ ૩૦૦૦ વર્ષ પહેલાં બાન્ટુ લોકો ફેલાતા ફેલાતા અહીં આવી વસ્યા. ૧૪મી થી ૧૯મી સદી દરમ્યાન પશ્ચિમ દિશામાં, કોંગોના મુખ પ્રદેશમાં કોંગોના બાન્ટુ સલતનતનું રાજ હતું. મધ્ય અને પૂર્વી ક્ષેત્રો પર ૧૬મી અને ૧૭મીથી ૧૯મી સદી સુધી લુબા અને લુન્ડા સલતનતનું રાજ હતું.
ફ્રી સ્ટેટ કાળ દરમ્યાન, "ફોર્સ પબ્લીક" નામે ઓળખાતી સંસ્થાન સેનાએ લોકોને રબરનું વાવેતર કરવા ફરજ પાડતી હતી. ઈ.સ. ૧૮૮૫થી ૧૯૦૮ દરમ્યાન રોગ અને શોષણને કારણે લાખો કોંગોનીઝ લોકો મૃત્યુ પામ્યા. શરૂઆતના અણગમા છતાં ૧૯૦૮માં બેલ્જીયમે કોંગેને પોતાનામાં ભેળવી તેને બેલ્જીયન કોંગો નામ આપ્યું.
આ દેશ અલ્જીરિયા પછી આફ્રિકાનો બીજો સૌથી મોટો દેશ છે અને સહારા નીચેના આફ્રિકાનો એ સૌથી મોટો દેશ છે. આ વિશ્વનો ૧૦મો સૌથી મોટો દેશ છે. ૭.૮૦ કરોડની વસતી સાથે આ દેશ વસતીને દ્રષ્ટિએ ફ્રાન્કોફોન દેશોમાં પ્રથમ ક્રમાંકે, આફ્રિકામાં ચોથા ક્રમાંકે અને વિશ્વમાં ૧૬મા ક્રમાંકે આવે છે.
સમાજવાદી તંત્રોને બિન-બજાર અને બજાર સ્વરૂપોમાં વહેંચવામાં આવે છે. બિન-બજાર પ્રકારના સમાજવાદમાં પરિબળ બજારો અને નાણાંની જગ્યાએ એન્જીનિયરિંગ અને તકનીકી માપદંડનો સમાવિષ્ટ ગણતરીના સાથે સમાવેશ થાય છે, જેથી ત્યાં એક આર્થિક મિકેનિઝમ ઉત્પન્ન થાય છે જે મૂડીવાદના જ જુદા જુદા આર્થિક કાયદા અનુસાર કાર્ય કરે છે. મૂડી સંચય અને નફા પ્રણાલી સાથે પરંપરાગત રીતે સંકળાયેલ નબળાઇઓ અને કટોકટીઓને દૂર કરવા એ બિન-બજાર સમાજવાદનો હેતુ છે. તેનાથી વિપરીત રૂપે બજારોના સમાજવાદે નાણાકીય ભાવો, પરિબળ બજારો અને કેટલાક કિસ્સાઓમાં નફાના હેતુનો ઉપયોગ જાળવી રાખ્યો છે, જે સામાજીક માલિકીના ઉદ્યોગોના સંચાલન અને તેમની વચ્ચે મૂડી ચીજોની ફાળવણી સંદર્ભે છે. આ કંપનીઓ દ્વારા પ્રાપ્ત નફો પ્રત્યેક કંપનીના કર્મચારીઓ દ્વારા સીધો જ નિયંત્રિત કરવામાં આવતો હોય છે અથવા સામાજિક ડિવિડન્ડના રૂપમાં મોટા પ્રમાણમાં સમાજને પ્રાપ્ત થતો હોય છે.
સમાજવાદી રાજકારણ અભિગમમાં આંતરરાષ્ટ્રીયવાદી અને રાષ્ટ્રવાદી બંને રહ્યું છે; રાજકીય પક્ષો દ્વારા સંગઠિત તે પક્ષના આંતરિક રાજકારણનો વિરોધ કરે છે; ટ્રેડ યુનિયન સાથે ઓવરલેપિંગ સમયે અને અન્ય સમયે સ્વતંત્ર અને યુનિયનોની ટીકાત્મક ભૂમિકા ભજવે છે; તે ઔદ્યોગિક અને વિકાસશીલ દેશો બંનેમાં હાજર છે. સમાજવાદી ચળવળમાં ઉદ્ભવતી સામાજિક લોકશાહીએ બજાર સાથે મિશ્ર અર્થતંત્રને સ્વીકાર્યું છે જેમાં આવક પુનઃવિતરણ અથવા આવક નિયમન અને કલ્યાણકારી રાજ્યના રૂપમાં નોંધપાત્ર રીતે રાજ્ય તરફથી દખલનો સમાવેશ થાય છે. બજાર સમાજવાદ એ એક પ્રકારની આર્થિક લોકશાહી ની દરખાસ્ત કરે છે જ્યાં કંપનીઓ, ચલણો, રોકાણો અને કુદરતી સંસાધનોનું વધુ વિકેન્દ્રિત નિયંત્રણ છે.
સમાજવાદ એ આર્થિક અને સામાજિક વ્યવસ્થાની એક શ્રેણી છે જે ઉત્પાદનના સાધન અને કામદારોના સ્વ-વ્યવસ્થાપનની સામાજિક માલિકી, તેમજ તેમની સાથે સંકળાયેલ રાજકીય સિદ્ધાંતો અને હિલચાલ દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે. સામાજિક માલિકી જાહેર, સામૂહિક અથવા સહકારી માલિકી અથવા તમામ નાગરિકોની સમાન રીતની માલિકી હોઈ શકે છે. સમાજવાદના ઘણા પ્રકારો છે અને તે બધાને સમાવવા માટે કોઈ એક જ વ્યાખ્યા નથી, સામાજિક માલિકી દ્વારા વહેંચાયેલ વિવિધ સ્વરૂપો એ તેમાં રહેલું સામાન્ય તત્વ છે.
સમાજવાદ એક આર્થિક અને રાજકીય વિચારસરણી છે, કે જે માને છે કે ઉત્પાદનનાં તમામ સાધનોની પેદાશ, સર્જન, વહેંચણી તથા વિનિમય પર સમગ્ર સમાજની સામૂહિક માલિકી તથા પ્રભુત્ત્વ હોવું જોઈએ. સમાજવાદ માને છે કે ન્યાયના ધોરણ પર હાલની ઔદ્યોગિક પદ્ધતિ રચવા માટે દેશના ઉદ્યોગોની માલિકી અને વ્યવસ્થા સમાજને અથવા સમસ્ત પ્રજાને હસ્તક હોવાં જોઈએ. આ સિદ્ધાંતમાં રાજ્યના એક તંત્ર હેઠળ ઉદ્યોગ-વ્યવસ્થા રચવાનો ઉદ્દેશ હોવાથી સમાજવાદને સમૂહવાદ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
લીલો એ દૃશ્યમાન તરંગપટ પર વાદળી અને પીળો રંગની વચ્ચે આવેલો રંગ છે. તે એવા પ્રકાશ દ્વારા ઉદભવ્યો છે જેની તરંગલંબાઈ ૪૯૫-૫૭૦ મિમી છે. પેઇન્ટિંગ અને રંગ છાપવા માટે વપરાતી સબટ્રેક્ટિવ કલર સિસ્ટમ્સમાં, તે પીળા અને વાદળી રંગ અથવા પીળા અને સ્યાન રંગના સંયોજન દ્વારા બનાવવામાં આવે છે. જ્યારે ટેલિવિઝન અને કમ્પ્યુટર સ્ક્રીનો પર ઉપયોગમાં લેવાતા આરજીબી રંગ મોડેલમાં લાલ અને વાદળી સાથે એક ઉમેરવામાં આવતા પ્રાથમિક રંગોમાંનો એક છે, જે અન્ય તમામ રંગો બનાવવા માટે વિવિધ સંયોજનોમાં ભળી જાય છે. પ્રકૃતિમાં લીલોતરીનો સૌથી મોટો ફાળો આપનાર હરિતદ્રવ્ય છે, જે રસાયણ દ્વારા છોડ પ્રકાશસંશ્લેષણ કરે છે અને સૂર્યપ્રકાશને રાસાયણિક ઊર્જામાં રૂપાંતરિત કરે છે. ઘણા પ્રાણીઓ લીલા રંગને પોતાના છદ્માવરણ તરીકે અપનાવીને તેમના લીલા વાતાવરણમાં અનુકૂળ થાય છે. કેટલાક ખનિજોમાં લીલો રંગ હોય છે; જેમાં નીલમનો સમાવેશ થાય છે, જે તેમાં રહેલા ક્રોમિયમ ને લીધે લીલા રંગનો હોય છે.
લીલો રંગ સામાન્ય રીતે ક્લાસિકલ પછીના અને આધુનિક યુરોપના પ્રારંભમાં સંપત્તિ, વેપારીઓ, બેન્કરો અને નમ્રતા સાથે સંકળાયેલ હતો, જ્યારે લાલ રંગ એ ઉમદા વર્ગ માટે અનામત હતો. આ કારણોસર લિયોનાર્ડો દા વિન્સી દ્વારા પ્રખ્યાત ચિત્ર મોના લિસાના પોશાક અને બ્રિટનમાં રહેલા હાઉસ ઑફ કોમન્સની બેઠકોનો રંગ લીલો છે જ્યારે હાઉસ ઑફ લોર્ડ્સમાં તે લાલ છે. આયર્લેન્ડ, ઇસ્લામિક સંસ્કૃતિ અને ગેલિક સંસ્કૃતિના રંગ તરીકે પણ તેની લાંબી ઐતિહાસિક પરંપરા છે.
અમેરિકન, યુરોપિયન અને ઇસ્લામી દેશોમાં કરવામાં આવેલા સર્વેક્ષણો મુજબ લીલો રંગ એ સૌથી પ્રકૃતિ, જીવન, આરોગ્ય, યુવાની, વસંત, આશા અને ઈર્ષ્યા સાથે સંકળાયેલ છે. યુરોપિયન યુનિયન અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં લીલો રંગ ક્યારેક ઝેરી દવાઓ અને નબળા સ્વાસ્થ્ય સાથે પણ સંકળાયેલો છે. પરંતુ ચીન અને મોટાભાગના એશિયામાં તે ખૂબ જ હકારાત્મક છે તથા પ્રજનન અને ખુશીના પ્રતીક તરીકે વપરાય છે.
તત્કાલીન વાઇસરોય લોર્ડ હેસ્ટીગ્સની હત્યાના પ્રયાસ બાદ તેઓ ભાગતા ફરી રહ્યા હતા. હત્યાનો આ પ્રયાસ ૨૩ ડિસેમ્બર ૧૯૧૨ના રોજ દિલ્હીમાં કરવામાં આવ્યો હતો જ્યારે વાઇસરોય લોર્ડ હેસ્ટીગ્સ રાજધાની કલકત્તાથી નવી દિલ્હી સ્થળાંતરીત કરવાના એક ઔપચારિક સરઘસમાં ભાગ લઈ રહ્યા હતા. હેસ્ટીગ્સનું સરઘસ જ્યારે લાલ કિલ્લા પાસેથી પસાર થઈ રહ્યું હતુ ત્યારે અમરેન્દ્ર ચેટરજીના સહયોગી વસંત કુમાર વિશ્વાસે તેમના પર બોમ્બ ફેંક્યો હતો. પરંતુ તેઓ લક્ષ ચૂકી ગયા હતા અને હત્યાનો પ્રયાસ નિષ્ફળ રહ્યો હતો. બોમ્બ બનાવવાનું કામ મનિન્દ્રનાથ નાયકે કર્યું હતું. ગવર્નર જનરલ અને વાઇસરોયની હત્યાના નિષ્ફળ પ્રયાસમાં સક્રીય ભૂમિકાને કારણે બ્રિટીશ પોલીસ બોઝને શોધી રહી હતી. તેઓ રાતની ટ્રેન મારફતે જ દહેરાદૂન પાછા ફર્યા અને કશું જ બન્યું નથી એ રીતે બીજા દિવસે ઓફિસમાં હાજર થઈ ગયા. બાદમાં તેઓએ વાઇસરોયની હત્યાના કાયરતાપૂર્ણ પ્રયાસની નિંદા કરવા દહેરાદૂનના નિષ્ઠાવાન લોકોની એક સભાનું આયોજન કર્યું હતું.
બોઝે એ. એમ. નાયર સાથે મળીને જાપાની અધિકારીઓને ભારતીય દેશભક્તોના સમર્થન માટે રાજી કર્યા અને વિદેશમાં ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સંઘર્ષને અધિકારીક રીતે સક્રીયરૂપે સમર્થન કરવામાં મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા નિભાવી. તેમણે ૨૮–૩૦ માર્ચ ૧૯૪૨માં ટોકયો ખાતે એક સંમેલનનું આયોજન કર્યું જેમાં તેમણે ઇન્ડિયન ઇન્ડીપેન્ડેન્ટ લીગની સ્થાપના કરવાનું જાહેર કર્યું. સંમેલનમાં તેમણે ભારતની સ્વતંત્રતા માટે સૈન્ય ગઠનનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો. તેમણે ૨૨ જૂન ૧૯૪૨ના રોજ બેંગકોક ખાતે દ્વીતીય સંમેલનનું આયોજન કર્યું. આ સંમેલનમાં સુભાષચંદ્ર બોઝને ભારતીય સ્વતંત્રતા લીગમાં સામેલ કરવા તથા લીગનું સુકાન સંભાળવા જાપાન આમંત્રિત કરવાનો પ્રસ્તાવ પસાર કરવામાં આવ્યો.
રાસબિહારી બોઝનો જન્મ બંગાળના વર્ધમાન જિલ્લાના સુબલદહ ગામમાં થયો હતો. તેમના પિતા વિનોદ બિહારી બોઝ અને માતા ભૂવનેશ્વરી દેવી હતા. તેમનું પ્રારંભિક શિક્ષણ તેમના વતન સુબલદહની પ્રાથમિક શાળામાં જ તેમના દાદા કાલીચરણ બોઝની દેખરેખ હેઠળ થયું હતું. તેમનો આગળનો અભ્યાસ ડુપ્લીક્સ કોલેજમાં થયો હતો. શાળાના આચાર્ય ચારુચંદ્ર રોયે તેમને ક્રાંતિકારી પ્રવૃત્તિઓ માટે પ્રેરીત કર્યા. ત્યારબાદ તેમણે કલકત્તાની મોર્ટન સ્કૂલમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. બોઝે ચિકિત્સા વિજ્ઞાન અને ઇજનેરી શાખામાં ફ્રાંસ અને જર્મનીથી પદવી મેળવી હતી.
તેઓ શરૂઆતથી જ ક્રાંતિકારી પ્રવૃત્તિઓમાં રુચિ ધરાવતા હતા. અલીપુર બોમ્બ ધડાકાના મુકદ્દમાથી દૂર રહેવાના ઇરાદાથી તેમણે ૧૯૦૮માં બંગાળ છોડી દીધું હતું. તેઓ દહેરાદૂન વન અનુસંધાન સંસ્થામાં ક્લાર્ક તરીકેની નોકરી દરમિયાન અમરેન્દ્ર ચેટરજીના માધ્યમથી જતીન્દ્રનાથ મુખર્જીના સંપર્કમાં આવ્યા. અહીં તેઓ બંગાળી ક્રાંતિકારીઓના જૂથમાં સામેલ થઈ ગયા અને પંજાબ તેમજ સંયુક્ત પ્રાંતના આર્ય સમાજના પ્રખર ક્રાંતિકારીઓના સંપર્કમાં આવ્યા.
બોઝ ૧૯૧૫માં રવિન્દ્રનાથ ટાગોરના સંબંધી પ્રિયનાથ ટાગોરનું નામ ધારણ કરી જાપાન ભાગી ગયા. બોઝને અહીં કેટલાંક અખિલ એશિયાઇ સમૂહો દ્વારા આશ્રય મળ્યો. તેમના પ્રત્યાર્પણ માટે બ્રિટીશ સરકાર દ્વારા જાપાન પર કરવામાં આવતા રાજનૈતિક દબાણને કારણે ૧૯૧૫—૧૯૧૮ સમય દરમિયાન તેઓ વારંવાર પોતાની ઓળખ અને રહેઠાણ બદલતા રહ્યા. તેઓ નાકામુર્યા બેકરીના માલિકની પુત્રી સાથે લગ્નગ્રંથિથી જોડાયાં. ૧૯૨૩માં જાપાની નાગરિકતા પ્રાપ્ત કરી લેખક અને પત્રકાર તરીકે રહેવા લાગ્યા.
રાસબિહારી બોઝ એક ભારતીય ક્રાંતિકારી હતા. તેઓ ગદર વિદ્રોહના મુખ્ય આયોજકો પૈકી એક હતા. તેમણે આઝાદ હિંદ ફોજની સ્થાપના કરી હતી બાદમાં તેને સુભાષચંદ્ર બોઝને સોંપી દીધી હતી.
સીઆઇડીની શરુઆત થઈ તે પહેલા બૃજેન્દ્રપાલ સિંહે ૧૯૭૩ થી ૧૯૮૩ સુધી દૂરદર્શન પર કેમેરામેન તરીકે કામ કર્યુ હતું. તે દરમ્યાન તેમને જાસૂસી કથા આધારીત ધારાવાહિક બનાવવાનો વિચાર આવ્યો. ત્યારે એ સમયમાં આ પ્રકારના જાસૂસી ધારાવાહિક બનતા નહોતા અને તેમની પાસે આ પ્રકારના ધારાવાહિક બનાવવાનું કોઇ જ્ઞાન પણ નહોતુ. ત્યારથી તેમણે આ ધારાવાહિકના સ્વપ્નને સાકાર કરવા માટે કામ કરવાનું શરુ કર્યુ હતુ. આ પ્રાકારના ધારાવાહિક માટે તેમણે દૂરદર્શનને પૂછ્યુ હતું કે શું તેઓ આ વિષય પર બનેલ ધારાવાહિકનું પ્રસારણ કરશે ?
પ્ણ દૂરદર્શને આ ધારાવાહિકના પ્રસારણ માટે કોઇ દિલચશ્પી દાખવી નહોતી. દરમ્યાન તેઓ ચાર દિન નામની એક્ હિન્દી ફિલ્મની તૈયારીમાં લાગી ગયા. ફિલની સાથે-સાથે તેઓ પોતાની નવી ધારાવાહિકની પણ તૈયારી કરતા હતા. આ માટે તેમણે પોલીસ સ્ટેશનોની મુલાકાત લઈને અપરાધ અને તપાસ સબંધિત માહિતી એકઠી કરવાનું પણ શરુ કર્યુ. ત્યાર બાદ તેમણે શ્રીકાંત સિંકર દ્વારા લખાયેલી જાસૂસી નવલકથાઓ પણ વાંછી અને એ તેમને ખૂબ જ ગમી ગઈ. આ બધાથી પ્રેરણા મેળવીને બૃજેન્દ્રસિંહે એક જાસૂસી ધારાવાહિકના નિર્માણના કાર્યનો આરંભ કર્યો. ૧૯૮૬માં પ્રથમ તેમણે છ પ્રકરણ બનાવ્યા. તે પછી તેમને જુદી જુદી ટીવી ચેનલોની મુલાકત લઈને આ ધારાવાહિકના પ્રસારણ માટે પૂછપરછ શરુ કરી. સોની ટીવીએ આ માટે રુચી દેખાડી અને આ રીતે સોની ટીવી પર આ ધારાવાહિકનો પાયો નખાયો. હવે બૃજેન્દ્રપાલ સિંહે માત્ર પાત્રોની પસંદગીની કાર્યવાહી જ કરવાની હતી.
સીઆઇડી સોની ટીવી ચેનલ પર પ્રસારિત થતી એક અપરાધ અને જાસૂસી પર આધારિત ભારતની સૌથી વધુ લાંબી ચાલેલી ધારાવાહિક છે. ૨૧ જાન્યુઆરી ૧૯૯૮થી તેના પ્રસારણનો પ્રારંભ થયો હતો. ત્યારથી લગાતાર તેનું પ્રસારણ ચાલુ છે. ૨૧ જાન્યુઆરી ૨૦૧૫ના દિવસે ધારાવાહિકે ૧૭ વર્ષ પૂર્ણ કરીને ૧૮મા વર્ષમાં પ્રવેશ કર્યો હતો. ૨૭ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૩ના તેની ૧૦૦૦ સ્ટોરીઓ પૂર્ણ થઇ હતી. તેના સર્જક, નિર્દેશક અને લેખક બૃજેન્દ્રપાલ સિંહ છે. તેનું નિર્માણ ફાયરવર્ક્સ નામની એક નિર્માતા કંપની દ્વારા કરાયું છે. જેના સ્થાપક બૃજેન્દ્રપાલ સિંહ અને પ્રદિપ કપૂર છે. શિવાજી સાટમ, દયાનંદ શેટ્ટી, આદિત્ય શ્રીવાસ્તવ અને દિનેશ ફડનીશ આ ધારાવાહિકમાં સૌથી લોકપ્રિય કિરદાર નિભાવે છે.
આ ધારાવાહિકની લોકપ્રિયતાના કારણે અન્ય ભારતીય ભાષાઓમાં પણ તેનું ડબીંગ કરવામાં આવ્યુ છે. તેનું તેલુગુ સંસ્કરણ મા ટીવી અને તમિલ સંસ્કરણ જી તમિલ ઉપર પ્રસારિત થાય છે. તે ઉપરાંત બંગાળીમાં પણ તેનું પ્રસારણ થાય છે. ટીઆરપી મુજબ ડિસેમ્બર ૨૦૦૪માં પ્રથમ વખત તેણે ૩.૭ મૂલ્યાંકન ક્રમાંક પ્રાપ્ત કર્યો અને પ્રથમ વખત ભારતમાં ૨૧મુ સ્થાન મેળવ્યું. ટીટીએમ અનુસંધન અનુસાર તેને સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૦માં ૬.૧૭નો ઉચ્ચત્તમ મૂલ્યાંકન ક્રમાંક પ્રાપ્ત થયો હતો જે તેના કેટલાક વર્ષોના મૂલ્યાંકન ક્રમાંકમાં સૌથી ઊંચો છે.] વર્તમાનમાં આ ધારાવાહિકનો મૂલ્યાંકન ક્રમાંક ૪.૧ આસપાસ રહે છે.
લાંબા સમયથી અને મુખ્ય રુપે આ ધારાવાહિકનું શુટીંગ મુંબઈમાં જ કરવામાં આવે છે. તે સાથે-સાથે ઘણા હપ્તાનું શુટીંગ ભારતના જુદા-જુદા ભાગોમાં પણ કરવામાં આવ્યુ છે. જેમ કે, દિલ્હી, જયપુર, કોલકાતા, મનાલી, ચેન્નઈ, શિમલા, જોધપુર, જેસલમેર, ગોવા, પુના, ઔરંગાબાદ, કોલ્હાપુર, હિમાચલ પ્રદેશ, કેરળ અને કોચીના જુદા-જુદા સ્થાનો પર કરાયુ છે. આ ઉપરાંત કેટલાક ભાગોનું શુંટીંગ વિદેશોમાં પણ કરાયુ છે.
શેખ દીન મોહમ્મદ પટનામાં ઉછર્યા હતા. તેઓ યુવાન હતા ત્યારે તેમના પિતાનું અવસાન થયું. 10 વર્ષની વયે તેમને કેપ્ટન ગોડફ્રે ઈવાન બેકર -જેઓ એંગ્લો-આઇરિશ પ્રોટેસ્ટંટ અધિકારી હતા-ની દેખરેખ હેઠળ રાખવામાં આવ્યા. મોહમ્મદે એક પ્રશિક્ષિત સર્જન તરીકે બ્રિટીશ ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપની ની સેનામાં સેવા આપી હતી. 1782 સુધી મોહમ્મદ કેપ્ટન બેકરના યુનિટ/એકમ સાથે રહ્યા હતા. જ્યારે કેપ્ટને રાજીનામું આપ્યું એજ વર્ષે, મોહમ્મદે પણ 'તેમના શ્રેષ્ઠ મિત્ર' કૅપ્ટન સાથે ઇંગ્લેન્ડ જવાનું પસંદ કરીને સૈન્યમાંથી રાજીનામું આપ્યું હતું.
બંગાળ પ્રેસિડેન્સી ના ભાગ પછી ,પટના શહેરમાં 1759 માં જન્મેલા, શેખ દીન મોહમ્મદ બક્સર માંથી આવ્યા હતા. તેમના પિતા, જે પરંપરાગત નાઈ ના હતા-ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીમાં નોકરી કરતા હતા. તેમણે ઘણી જાતના કીમિયાઓ શીખી વિવિધ આલ્કલી, સાબુ અને શેમ્પૂ બનાવવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતી તકનીકો જાણી લીધી હતી.દીન મોહમ્મદે પાછળથી મુગલ સમ્રાટ શાહ આલમ તથા અલ્હાબાદ અને દિલ્હી જેવા શહેરોની સમૃદ્ધિનું વિગતવાર વર્ણન કર્યું હતું અને મુઘલ સામ્રાજ્યના ગૌરવની ઝાંખી કરાવતી બાબતોની નોંધ પણ કરી હતી.
શેખ દીન મોહમ્મદ એ એંગ્લો-ઇન્ડિયન પ્રવાસી, સર્જન અને ઉદ્યોગસાહસિક હતા જે પશ્ચિમી વિશ્વના સૌથી જાણીતા પ્રારંભિક બિન-યુરોપિયન સ્થળાંતરકર્તાઓમાંથી એક હતા. તેમણે ભારતીય રાંધણકળા અને શેમ્પૂ ના સ્નાનપ્રથાનો રોગનિવારક મસાજ તરીકે યુરોપમાં પ્રારંભ કર્યો હતો. "શેમ્પૂ" શબ્દ 1860 ના દાયકા સુધી વાળ ધોવાના પ્રચલિત અર્થમાં જોવામાં આવતું નહોતું. તેઓ અંગ્રેજીમાં ગ્રંથ પ્રકાશિત કરનાર પ્રથમ ભારતીય પણ હતા.
1794 માં, દીન મોહમ્મદે તેમની મુસાફરીનું વર્ણન કરતુ પુસ્તક, "ધ ટ્રાવેલ્સ ઑફ દીન મોહમ્મદ " લખ્યું. આ પુસ્તક ચંગેઝખાન, તૈમુર અને ખાસ કરીને પ્રથમ મુગલ સમ્રાટ બાબર ની પ્રશંસાથી શરૂ થાય છે. તે પછી ભારત માં કેટલાક મહત્વપૂર્ણ શહેરોનું વર્ણન અને સ્થાનિક ભારતીય રાજ્યો સાથે લશ્કરી સંઘર્ષોની ઘટનાઓનું વર્ણન કરે છે.
સંપાદક માઈકલ ફિશરનું માનવું હતું કે 18 મી સદીના ઉત્તરાર્ધમાં લખાએલી કેટલાક પ્રવાસીઓની આત્મકથાઓમાંથી અમુક ફકરાઓની નકલ આ પુસ્તકમાં કરવામાં આવી હતી.
તેમણે ભારતીય વિષયોમાં યુરોપી તકનિકો ઉપયોગ કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો હતો. તેમણે ભારતીય ચિત્રો અને બંગાળી નવજાગૃતિ આંદોલનની શૈલીઓ પણ અજમાવી. તેમણે ભારે તૈલ રંગોની છાંટ ટાળી અને ભૂખરા રંગોનો પ્રયોગ ઓછો કર્યો હતો. તેમણે કલકત્તામાં અભ્યાસ કર્યો હોવાથી તેમના પર નંદલાલ બોઝ અને અભાનિન્દ્રનાથ ટાગોરની અસર હતી. તેમણે વોશ શૈલીનો ઉપયોગ કર્યો જે પાછળથી તેમને ઓળખ આપતી જાણીતી થઇ. તેઓ ત્રણ દાયકા સુધી ગુજરાતના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં રહ્યા તેથી તેમની કળામાં આ વિસ્તારની સંસ્કૃતિ અને લોકોની અસર આવી. તેમણે કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્રના પક્ષીઓના પુસ્તકમાં પણ રેખાચિત્રો બનાવ્યા હતા.
રવિશંકર રાવળની સલાહ મુજબ તેઓ નાનાભાઈ ભટ્ટ દ્વારા સ્થાપિત શૈક્ષણિક સંસ્થા દક્ષિણામૂર્તિમાં કલા શિક્ષક તરીકે જોડાયા. દક્ષિણામૂર્તિ એ રંગ રેખા નામે ૧૫ ચિત્રોનો સંગ્રહ ૧૯૩૪-૩૫માં પ્રકાશિત કર્યો હતો. તેઓ ભાવનગર રજવાડાના કુટુંબમાં જાણીતાં બન્યા. દક્ષિણામૂર્તિ ૧૯૩૯માં ભાવનગરની બહાર ગઇ તેથી સોમાલાલ શાહે કુમારશાળા અને ઘરશાળામાં થોડો સમય શિક્ષણ આપ્યું. ભાવનગરના રાજવી કુટુંબની વિનંતી પર તેઓ ૧૯૪૪માં આલ્ફ્રેડ હાઇ સ્કૂલમાં જોડાયા. તેમણે ત્યાં બે દાયકા સુધી કલાનું શિક્ષણ આપ્યું.
તેમનો જન્મ ચુનીલાલ અને જેકોરબેનને ત્યાં ૧૪ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૦૫ના રોજ કપડવંજમાં થયો હતો. તેમના પિતા દુકાનદાર હતા. તેમણે અમદાવાદની ગુજરાત કોલેજ અને કલાવંત કારખાના, વડોદરા ખાતે શિક્ષણ મેળવ્યું. ૧૯૨૬માં તેમણે મુંબઈની સર જે. જે. સ્કૂલ ઓફ આર્ટ્સમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. વધુ અભ્યાસ તેમણે અભાનિન્દ્રનાથ ટાગોર દ્વારા સ્થાપિત ઇન્ડિયન સોસાયટી ઓફ ઓરિએન્ટલ આર્ટ, કલકત્તા ખાતે કર્યો.
સોમાલાલ શાહ ભારતના ચિત્રકાર અને કળા શિક્ષક હતા. તેમનો જન્મ કપડવંજમાં થયો હતો અને શિક્ષણ મુંબઈ અને કલકત્તામાં થયુ હતું. તેમણે ત્રણ દાયકા ચિત્ર કલા અને કલા શિક્ષણમાં ભાવનગર, ગુજરાતમાં ગુજાર્યા હતા.
તેની હાર પછી કરણ ઘેલો પોતાના કુટુંબ અને અનુચરોને લઈ દક્ષિણ ગુજરાતમાં આવેલા બાગલણ ગયો. જ્યાં તેણે તેના જુના મિત્ર, દેવગઢના મરાઠા રાજા રામદેવ પાસે આશ્રય માંગ્યો. કરણની કુંવારી બાળક પુત્રી દેવળ તેની સાથે હતી. યુદ્ધની ધૂળ શાંત થાય અને શાંતિવાર્તા શરૂ થાય તે પહેલાં જ કરણને એક અન્ય મુસીબતનો સામનો કરવો પડ્યો. દ્વેષી ખીલજીએ પોતાના પુત્ર અને વારસ ખેઝ્ર ખાન માટે દેવળનો હાથ માંગ્યો. કરણને આ પ્રસ્તાવ માન્ય ન હતો અને તેણે ખીલજીની માંગણી નકારી, તે સાથે જ બીજા યુદ્ધના બીજ રોપાયા. બીજા યુદ્ધની તૈયારી સાથે જ કરણને તેની પુત્રીની અને તેના ભવિષ્યની ખૂબ ચિંતા થવા લાગી. આથી તેણે પોતાની પુત્રી દેવળનો હાથ તેના આશ્રય દાતા તથા મિત્રના પુત્ર, સંકલદેવને આપવાનો નિર્ણય કર્યો. ખીલજી સાથેના બીજા યુદ્ધની થોડાં સમય પહેલાં જ તે બંનેનું વેવિશાળ થયું. છેવટે યુદ્ધ થયું, કરણ તેમાં હાર્યો અને પુત્રીને પણ ગુમાવી. યુદ્ધમાં લડતાં લડતાં જ કરણ શહીદ થયો અને પુત્રીના પતન અને મુસલમાન આક્રમણકારી દ્વારા માતૃભૂમિના નિકંદનના સાક્ષી થવામાંથી બચી ગયો તેટલો તે નસીબવંત નીવડ્યો. તેની હારથી ગુજરાતમાં રાજપૂત શાસનનો અંત આવ્યો.
આમ કરતાં તેણે માધવના સ્વરૂપમાં નવો શત્રુ ઊભો કર્યો. માધવ તેના પરિવારના નિકંદનમાંથી ભાગી નીકળ્યો. તેણે અણહિલવાડ પાટણ છોડ્યું અને તે સીધો દિલ્હી ગયો. તે પ્રવાસ દરમ્યાન તે પ્રવાસમાં તેને માઉન્ટ આબુ ના રહસ્યમય અનુભવ સહિત ઘણાં અન્ય સાહસિક અનુભવો થયા. માધવ આખરે દિલ્હી પહોંચ્યો અને તેણે મુસ્લિમ સુલતાન અલાઉદ્દીન ખીલજીને ગુજરાત પર આક્રમણ કરવા માટે પ્રેર્યો. આ માટે તેણે સુલતાનને બનતી મદદ અને અઢળક લૂંટની ખાત્રી આપી. માધવની સહાયતાથી દિલ્હીના સુલતાને ગુજરાત ઉપર આક્રમણ કર્યું, પાટણનો નાશ કર્યો અને રાજ્યના ખજાનાઓમાં લૂંટ ચલાવી. આ હુમલાના પ્રત્યુત્તરમાં રાજા કરણ વાઘેલા બહાદુરીથી લડ્યો, પણ છેવટે માત્ર રાજ્ય જ નહી પણ પોતાની પત્ની કૌલારાણીને પણ ગુમાવી બેઠો.