polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
2019 માં, તેમણે ધ ટોરનોઈ સૅટેલાઇટ તલવારબાજી સ્પર્ધામાં મહિલા તલવારબાજીમાં વ્યક્તિગત વર્ગમાં સિલ્વર અને બ્રૉન્ઝ એમ બે મેડલ પ્રાપ્ત કર્યા હતા. ડિસેમ્બર 2020 સુધીમાં, તેઓ વિશ્વમાં 45મા ક્રમે છે અને તેઓ જાપાનના ટોક્યો ઑલિમ્પિક્સમાં ભાગ લેવાની ઈચ્છા ધરાવે છે.
2012માં જર્સી ખાતેની જુનિયર કૉમનવેલ્થ ચૅમ્પિયનશિપમાં જ્યારે ટીમે સિલ્વર જીત્યો એ વખતે ભવાનીએ પોતાનો પ્રથમ બ્રૉન્ઝ મેડલ હાંસલ કર્યો હતો.
તેમના સમય દરમિયાન મંદિર નિર્માણની પ્રવૃત્તિમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો હતો. બે શિલાલેખો મુજબ તેમણે ઈ.સ. ૧૨૧૭માં સોમનાથ મંદિરની સામે મેઘનાદ અથવા મેઘધ્વની નામનો મંડપ બનાવ્યો હતો. રાણી લીલાદેવીના સન્માનમાં ભીમદેવ અને લીલાદેવીના નામથી સ્થાપિત ભીમેશ્વર અને લીલેશ્વરના મંદિરોનું નિર્માણ ઈ.સ. ૧૨૦૭માં તેમના દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. લવણપ્રસાદે ગમ્ભુતા જિલ્લામાં તેમની માતાના નામ પરથી સલક્ષણપુરાની સ્થાપના કરી હતી અને અણલેશ્વર અને સલક્ષણેશ્વર મંદિરોનું નિર્માણ કર્યું હતું. ચૌસડી અનુદાન મુજબ તેમની બીજી રાણી સુમાલાદેવી, એ ઈ.સ. ૧૨૩૯ પૂર્વે સુમાલેશ્વર મંદિરનું નિર્માણ કર્યું હતું. આબુના પરમાર રાજા ધારાવર્ષાના ભાઈ પ્રહલાદને ૧૨૧૮માં પ્રહલાદનપુર ની સ્થાપના કરી હતી અને પલ્લવીયા પાર્શ્વનાથને સમર્પિત પ્રહલાદના-વિહારનું નિર્માણ કર્યું હતું. ત્રિપુરાંતક નામના શૈવ મઠાધીશે સોમનાથમાં પાંચ મંદિરો નું નિર્માણ કર્યું હતું.
તેમના સમયગાળાના મંદિરોમાં મિયાણી ખાતે નિલકંઠ મહાદેવ મંદિર, મિયાણી નજીક ટેકરી પર હર્ષદ માતાનું મંદિર, વિસાવાડા ખાતે મૂળદ્વારકાના મંદિર સંકુલનો સમાવેશ થાય છે. ઘુમલીનું નવલાખા મંદિર શ્રેષ્ઠ જીવંત ઉદાહરણ છે. અન્ય મંદિરોમાં ઓખામંડળના બરડિયામાં રામ લક્ષ્મણ મંદિર, દ્વારકામાં રુકમણી દેવી મંદિર અને દાહોદ જિલ્લાના બાવકાના ખંડેર શિવ મંદિરનો સમાવેશ થાય છે. વડાલીના વૈદ્યનાથ મહાદેવ મંદિરમાં મંડપ બનાવવામાં આવ્યો હતો. ઘુમલી ખાતે આવેલા પાર્શ્વનાથ મંદિરનો 'મંડપ' નવલાખા મંદિરના સમકાલીન છે. ટેકરીઓ પર આવેલું ખંડેર ચેલેશ્વર મંદિર પણ આ સમયગાળાનું છે. દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં બરડા ડુંગરની તળેટીમાં આવેલ ઘુમલી ગામે મળી આવેલ વિકાઈ વાવ અને જેઠા વાવ ૧૩મી સદીમાં બંધાયાનું માલુમ પડે છે. કેશવ ગામની નજીક મળી આવેલ ખંડિયેર વાવ પણ આ જ સમયગાળાની છે.
ભીમદેવ દ્વિતીય ચૌલુક્ય રાજા અજયપાળના પુત્ર હતા. તેમણે નાની ઉંમરે પોતાના ભાઈ મૂળરાજ દ્વિતીયના સ્થાને સત્તા સંભાળી હતી. તેમની નાની ઉંમરનો લાભ લઈને તેમના કેટલાક મંડલિકો એ સ્વતંત્ર રાજ્યોની સ્થાપના કરવા માટે તેમની સામે બળવો કર્યો હતો. તેમના વફાદાર સામંત અર્ણોરાજા તેમના બચાવમાં આવ્યા અને બળવાખોરો સામે લડતા મૃત્યુ પામ્યા. ભીમદેવના શાસનકાળમાં અર્ણોરાજાના વંશજો લવણપ્રસાદ અને વિરધવલ શક્તિશાળી બન્યા અને છેવટે સાર્વભૌમ વાઘેલા વંશની સ્થાપના કરી.
ભીમદેવ દ્વિતીય ભારતીય રાજા હતા, જેમણે હાલના ગુજરાતના કેટલાક ભાગોમાં શાસન કર્યું હતું. તેઓ ચાલુક્ય રાજપૂત વંશના સભ્ય હતા. તેમના શાસન કાળ દરમિયાન સામંતોના વિદ્રોહની સમાંતરે ઘોરી, પરમાર અને દેવગિરિના યાદવ રાજાઓના બાહ્ય આક્રમણોને પરિણામે રાજવંશની સત્તામાં ઘણો ઘટાડો થયો.
ભીમદેવની બે રાણીઓ જાણીતી છે: લીલાદેવી અને સુમાલાદેવી. લીલાદેવી જવલીપુરા ના ચાહમાન શાસક સમરસિંહના પુત્રી હતા. તેનો ઉલ્લેખ કડી ખાતેથી મળી આવેલા શિલાલેખમાં કરવામાં આવેલો છે.
મધ્યયુગીન ઇતિહાસ મુજબ ભીમદેવ એક સખાવતી વ્યક્તિ હતા. તેમને અભિનવ-સિદ્ધરાજ, સપ્તમ-ચક્રવર્તી અને બાળ-નારાયણનું બિરુદ મળ્યું હતું.
કર્ણાટકના મુખ્યમંત્રી શ્રી દેવરાજ ઉર્સ તરફથી કર્ણાટકની તમામ યુનિવર્સિટીઓનાં એન્જિનિયરિંગના બી.ઇ.માં સૌથી વધુ ગુણ પ્રાપ્ત કરવા બદલ ગોલ્ડ મેડલ
મૂર્તિને ભારતમાં ( કાનૂની શિક્ષણના પ્રસાર અને શિષ્યવૃત્તિને પ્રોત્સાહન આપવા માટે તેમના યોગદાન બદલ માનદ એલ.એલ.ડી. ની પદવીથી સન્માનિત કરાયાં.
નારાયણ મૂર્તિ અને સુધા મૂર્તિને બાસવેશ્વરા મેડિકલ કોલેજ સભાગૃહમાં સમાજમાં ફાળો આપવા બદલ "બસાવા શ્રી" એવોર્ડ એનાયત કરવામાં આવ્યો. બાસવા શ્રી એવોર્ડમાં તકતી અને એક લાખનો ચેક આપવામાં આવ્યો છે, સુધા મૂર્તિએ એવોર્ડની રકમ એક અનાથાશ્રમને દાન કરી દીધી.
સુધા મૂર્તિનો જન્મ ૧૯ ઓગસ્ટ ૧૯૫૦ના રોજ કર્ણાટકના જમખંડી જિલ્લાના સવલાગી ગામે પિતા ડૉ આર.એચ. કુલકર્ણી અને માતા વિમલા કુલકર્ણીને ત્યાં એક બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયો હતો. તેમનો ઉછેર તેના માતાપિતા તથા નાનાનાની દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો. બાળપણના આ અનુભવો તેના પ્રથમ નોંધપાત્ર પુસ્તક "હાઉ આઈ ટોટ માય ગ્રાન્ડમાધર ટુ રીડ, વાઇઝ એન્ડ અધરવાઇઝ" નો આધાર બન્યા હતા. મૂર્તિએ બી.વી.બી કોલેજ ઓફ એન્જિનિયરિંગ એન્ડ ટેક્નોલોજીમાંથી ઈલેક્ટ્રીકલ એન્ડ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ એન્જિનિયરિંગ વિષયમાં પ્રથમ સ્થાન મેળવી કર્ણાટકના મુખ્યમંત્રીને હસ્તે ગોલ્ડ મેડલ મેળવ્યો. ઉપરાંત ભારતીય વિજ્ઞાન સંસ્થામાંથી કમ્પ્યુટર સાયન્સમાં અનુસ્નાતક અભ્યાસમાં પ્રથમ સ્થાન મેળવી ભારતીય ઈજનેરી સંસ્થામાંથી સુવર્ણ ચંદ્રક મેળવ્યો.
સુધા મૂર્તિ ભારતની સૌથી મોટી ઓટો ઉત્પાદક ટાટા એન્જિનિયરિંગ અને લોકોમોટિવ કંપની ખાતે પ્રથમ મહિલા એન્જિનિયર તરીકે પસંદગી પામ્યાં. તેઓ કંપનીની પૂણે ખાતેની ઓફિસમાં ડેવલપમેન્ટ એન્જિનિયર તરીકે જોડાયા. બાદમાં મુંબઈ અને જમશેદપુર ખાતે પણ કામ કર્યું. તેણે કંપનીના અધ્યક્ષને પોસ્ટકાર્ડ લખીને ટેલ્કો ખાતે લિંગભેદના પક્ષપાતની ફરિયાદ કરી હતી. પરિણામે, તેમને એક વિશેષ ઇન્ટરવ્યૂ દ્વારા નોકરીમાં લેવામાં આવ્યા. બાદમાં તેમણે પુણે ખાતે વોલચંદ ગ્રુપ ઓફ ઇન્ડસ્ટ્રીઝમાં સિનિયર સિસ્ટમ્સ એનાલિસ્ટ તરીકે જોડાયાં.
૧૯૯૬માં, તેમણે ઇન્ફોસીસ ફાઉન્ડેશનની શરૂઆત કરી અને આજ સુધી ઇન્ફોસીસ ફાઉન્ડેશનના ટ્રસ્ટી અને બેંગ્લોર યુનિવર્સિટીના પીજી સેન્ટરમાં વિઝિટિંગ પ્રોફેસર રહી ચૂક્યા છે. તેમણે ક્રાઈસ્ટ યુનિવર્સિટી ખાતે પણ અધ્યાપન કાર્ય કર્યું હતું. તેમના ઘણા પુસ્તકો પ્રકાશિત થયા છે, જેમાંના બે પ્રવાસ, બે તકનીકી પુસ્તકો, છ નવલકથાઓ અને ત્રણ શૈક્ષણિક પુસ્તકો છે.
કરણ એક ૨૫ વર્ષીય અમેરિકન છે. વારસામાં મળેલી સુખસાહ્યબી અને ખર્ચાળ જીવનશૈલી તેના જીવનનું એકમાત્ર કેન્દ્રબિંદુ છે. અચાનક તેના દાદાનું અવસાન થઈ જાય છે. તેના દાદાએ તેમની તમામ સંપત્તિ ભારતમાં નર્મદા નદીને કિનારે આવેલા એક આશ્રમને દાન આપી દીધી છે. આશ્રમના ટ્રસ્ટીઓના હસ્તાક્ષરવાળુ "ના વાંધા પ્રમાણપત્ર" આ સંપત્તિ પાછી મેળવવાનો એક માત્ર રસ્તો છે. આ પ્રકારે સંપત્તિ પાછી મેળવવાના લક્ષ્ય સાથે કરણ ભારતની મુલાકાતે આવે છે. ટ્રસ્ટીઓને રાજી કરવાના પ્રયાસોમાં તે નિયતિની ઘટમાળમાં ગુંથાતો જાય છે. અને અહીંથી તેના ભીતરની એક અનંત યાત્રાનો પ્રારંભ થાય છે.
આ ફિલ્મ ગુજરાતી નવલકથાકાર ધ્રુવ ભટ્ટની ૧૯૯૮માં પ્રગટ થયેલી નવલકથા તત્ત્વમસિ પર આધારિત છે.ફિલ્મના દિગ્દર્શક માટે પાત્રોની સંખ્યા અને કથાનું હાર્દ તથા તેની પાછળનું દર્શન એક પડકાર હતો. આથી લેખકે તેમને કથામાં સુધારાવધારા કરવાની અનુમતિ આપી હતી. ફિલ્મની પટકથા દિગ્દર્શકો દ્વારા જ લખવામાં આવી હતી. આ ફિલ્મનું શુટિંગ ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્રના નર્મદા નદીને કિનારે આવેલા ભેડાઘાટ, ગૌરીઘાટ, મહેશ્વર ઘાટ અને માંગરોલ જેવા ૧૫ જેટલા અલગ અલગ સ્થાનો પર કરવામાં આવ્યું હતું.
રેવા એ વર્ષ ૨૦૧૮માં પ્રસ્તુત થયેલી એક ગુજરાતી ફિલ્મ છે. બ્રેઈનબોક્ષ અને વડોદરા ટોકીઝ દ્વારા પ્રસ્તુત કરાયેલી આ ફિલ્મના મુખ્ય કલાકારો ચેતન ધાનાણી અને મોનલ ગજ્જર છે. આ ફિલ્મ ગુજરાતી નવલકથાકાર ધ્રુવ ભટ્ટની ૧૯૯૮માં પ્રગટ થયેલી નવલકથા તત્ત્વમસિ પર આધારિત છે. ફિલ્મનું દિગ્દર્શન રાહુલ ભોલે અને વિનીત કનોજીયા દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે. આ ફિલ્મ ૬૬મા રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારોમાં ગુજરાતી ભાષાની સર્વશ્રેષ્ઠ ફિલ્મ તરીકે પુરસ્કૃત કરવામાં આવી છે.
ફિલ્મની શરૂઆત સકારાત્મક થઈ હતી. ટાઈમ્સ ઓફ ઈન્ડિયાના શ્રુતિ જાંભેકરે ફિલ્મને પાંચમાંથી ૩.૫નું રેટિંગ્સ આપ્યું હતું. તેમણે વાર્તાબીજ, કથાગુંથણી, છાયાંકન તથા ફિલ્મ નિષ્પાદનની પ્રશંસા કરી. પરંતુ ફિલ્મની લંબાઈની ટીકા કરી. દેશ ગુજરાતે પણ ફિલ્મને પાંચમાંથી ૩.૫નું રેટિંગ્સ આપ્યું હતું. ફિલ્મનું સંગીત ખૂબ વખણાયું હતું.
ફિલ્મ ૬ એપ્રિલ ૨૦૧૮ના રોજ મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાતમાં રજૂ કરવામાં આવી હતી. ફિલ્મએ બોક્સ ઓફિસ પર થી વધુની કમાણી કરી હતી
ઝાલાઓના રાજમાં થાન લખતર તાબે હતું. લખતરના રાજવી ‘અભેરાજ્જી’ એક વખત લખતરથી વાંકાનેર જતા માર્ગમાં થાનની સીમમાં પડાવ નાખ્યો હતો. થાન પર તે સમયે મડિયાઓનું શાસન હતું. લોકોકિત પ્રમાણે રાજા અભેરાજ્જીને વાસુકી સ્વપ્નમાં આવ્યા હતા. ત્યાર બાદ ઝાલાઓ અને મડિયાઓ વચ્ચે યુધ્ધ થયું. તેમાં રાજા અભેરાજ્જીનો વિજય થયો અને પોતાના સ્વપ્નની પરિપૂર્તિ માટે ત્રણસો વર્ષ પહેલા તેમણે વાસુકીનું થાન ખાતે મંદિર બંધાવ્યું હતું. જે આજે પણ ગામમાં હયાત છે. રાજા અભેરાજ્જીએ મંદિર બંધાવતા વાસુકી મંદિરને રાજ ની પ્રતિષ્ઠા મળી. તે સમયે થાન લખતરના તાબે હતું પરંતુ થાનની ગાદી પર વાસુકી દેવની સ્થાપના થતાં સમગ્ર ચોવીસીમાં તેના નામથી વહીવટ ચાલતો થયો. ત્યારે પણ લખતરથી રાજવી થાન આવતા ત્યારે પ્રથમ થાન ખાતે વાસુકી મંદિરે દર્શન કર્યા પછી જ દરબાર ગઢમાં પ્રવેશતા તેવી પ્રણાલી હતી. ત્યારથી વાસુકી દાદા થાનના ગ્રામદેવતા તરીકે ઓળખાય છે.
૧૯૨૪માં પાલનપુર એજન્સીને પશ્ચિમ ભારતની સ્ટેટ્સ એજન્સીમાં ભેળવી દેવામાં આવી હતી અને તેને ભારત સરકારના રાજકીય નિયંત્રણ હેઠળ મૂકવામાં આવી હતી. ૧૯૨૫માં પાલનપુર એજન્સીનું પદ બનાસ કાંઠા એજન્સીમાં બદલવામાં આવ્યું હતું અને પાલનપુર સ્ટેટને ૧૯૩૩માં રાજપૂતાના એજન્સીમાં સ્થળાંતરિત કરવામાં આવ્યું હતું. આ ઉપરાંત ૧૯૩૩માં દાંતા સિવાય મહી કાંઠા એજન્સીના રાજ્યોનો પણ આ એજન્સીમાં સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો.
૧૯૨૪ થી ૧૯૪૪ વચ્ચેના સમયખંડમાં, ૪૩૫ રજવાડાં આ એજન્સીમાં સામેલ કરવામાં આવ્યાં હતાં, જે લગભગ વર્તમાન ગુજરાત રાજ્યને આવરી લે છે, પરંતુ આ રજવાડાઓ પૈકી માત્ર અઢાર જ રજવાડાઓનો સમાવેશ સલામી રાજ્યોમાં થતો હતો. આ એજન્સીમાં લગભગ ૧૬૩ તાલુકાઓ અને જાગીરોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. તે મોટા ભાગે નાની જાગીરો હતી, જે પૈકી કેટલાક તો શહેર કે ગામથી પણ નાના હતા.
વેસ્ટર્ન ઇન્ડિયા સ્ટેટ્સ એજન્સી બ્રિટિશ ભારતની એજન્સીઓમાંની એક હતી. બંધારણીય સુધારા પર મોન્ટેગ્યુ-ચેમ્સફોર્ડ અહેવાલના અમલીકરણના ભાગરૂપે આ એજન્સીની રચના ૧૦ ઓક્ટોબર, ૧૯૨૪ના રોજ કરવામાં આવી હતી. તેની રચના પૂર્વ કાઠિયાવાડ એજન્સી, કચ્છ એજન્સી અને પાલનપુર એજન્સીઓ હેઠળના વિસ્તારોને ભેળવીને કરવામાં આવી હતી.
રાજકોટ શહેર આ નવી એજન્સીનું મુખ્ય મથક બન્યું અને સી.સી. વોટસન બ્રિટિશ ઇન્ડિયાના ગવર્નર જનરલ ના પ્રથમ એજન્ટ બન્યા. ક્રમશઃ ૧૯૩૩ અને ૧૯૪૩માં એજન્સીની સીમામાં બે વખત ફેરફાર કરવામાં આવ્યો હતો. ૫ નવેમ્બર, ૧૯૪૪ના રોજ તેને વડોદરા અને ગુજરાત સ્ટેટ્સ એજન્સી સાથે ભેળવીને વડોદરા, પશ્ચિમ ભારત અને ગુજરાત સ્ટેટ્સ એજન્સીની રચના કરવામાં આવી.
માં જોડાતા પહેલા બશીરે માટે 1986 થી 1999 સુધી પેનોરમા સહિતના કાર્યક્રમો પર કામ કર્યું હતું. તેણે માઈકલ જેક્સન વિશે 2003ની આઈટીવી ડોક્યુમેન્ટ્રી રજૂ કરી હતી. 2004 થી 2016 સુધી, તેણે ન્યુ યોર્કમાં કામ કર્યું, પહેલા એબીસીની નાઈટલાઈન માટે એન્કર તરીકે અને પછી એમએસએનબીસી માટે રાજકીય ટીકાકાર તરીકે, પછી પોતાનો કાર્યક્રમ માર્ટિન બશીર બનાવ્યો અને એનબીસીની ડેટલાઈન એનબીસી માટે સંવાદદાતા તરીકે કામ્ કર્યુ. અલાસ્કાના ભૂતપૂર્વ ગવર્નર અને વાઇસ પ્રેસિડેન્ટના ઉમેદવાર સારાહ પાલિન વિશે "અયોગ્ય" ટિપ્પણીઓ કર્યા પછી તેણે ડિસેમ્બર 2013 માં ખાતેના તેમના પદ પરથી રાજીનામું આપ્યું હતું. 2016 માં, તે ધાર્મિક બાબતોના સંવાદદાતા તરીકે બીબીસીમાં પાછો ફર્યા.
માર્ટિન હેનરી બશીર એક બ્રિટિશ પત્રકાર છે. તેઓ બ્રિટિશ અને અમેરિકન ટેલિવિઝન પર અને બીબીસીના પેનોરમા પ્રોગ્રામ માટે પ્રસ્તુતકર્તા હતા, જેના માટે તેમણે 1995માં ડાયના, પ્રિન્સેસ ઑફ વેલ્સની મુલાકાત લીધી હતી. જો કે તે સમયે ઇન્ટરવ્યુની ખૂબ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી, તે પછીથી ખબર્ પડી કે તેણે બનાવટ અને છેતરપિંડીનો ઉપયોગ કરી ઇન્ટરવ્યુ મેળવ્યુ હતુ.
આ બૃહદ નવલકથા ત્રણ ખંડોમાં વહેંચાયેલી છે અને તે ત્રણે ખંડોને જુદા જુદા નામ આપવામાં આવ્યા છે: ઉપરવાસ, સહવાસ અને અંતરવાસ. ઉત્તર ગુજરાતના મહેસાણા જિલ્લાના ગ્રામજીવનના પૃષ્ઠભૂમિમાં આલેખાયેલી આ નવલકથા એક કુટુંબના પાત્રોની અઢી-ત્રણ દાયકાની કથા વર્ણવે છે: આથમતી પેઢી - પિયુ ભગત, કરસન મુખી, મગા મનોર, દોલીચા; વચલી પેઢી - નરસંગ, ભીમો, લાલો, જેઠો, કંકુ, વાલી; તરુણ પેઢી - દેવુ, લવજી, હેતી, રમણ, જેમિની આ નવલકથાના મુખ્ય પાત્રો છે. સાબરમતી નદીનો ઉપરવાસ આ નવલકથાના પાત્રોનું તે વતન છે. ૧૯૪૭ થી ૧૯૭૨ સુધીના સમય દરમ્યાન પ્રદેશની બદલાતી સ્થિતિ આ નવલકથા દર્શાવે છે. લેખક આ નવલક્થાને ‘વતનની આત્મકથા’ કહે છે.
આ કથા વૃદ્ધાવસ્થા નજીક પહોંચેલા પિથુ ભગત અને એમના આધેડ દીકરા નરસંગથી શરૂ થાય છે. નરસંગને હેતી નામે એક દીકરી છે જેને રમણલાલ જોડે પરણાવાય છે. આઝાદી પછી કૉંગ્રેસી રમણલાલ ચૂંટણી લડે છે. આ ઘટના પછી શહેરી જીવન સાથે બદલાતા ગ્રામસમાજનું નવલકથામાં નિરૂપણ થાય છે. બીજા ખંડમાં પિથુ ભગતની ત્રીજી પેઢી આધુનિક પ્રગતિથી ગ્રામ્ય જીવનમાં થયેલા પરિવર્તનો અનુભવે છે અને છેવટે એ પેઢીથીજ નવા યુગનો પ્રારંભ થાય છે. નવલકથાના ત્રીજા ભાગમાં લવજીનું પાત્ર પ્રમુખ બને છે. તે ભણીને શહેર અને પછી પરદેશ જાય છે અને ત્યાંથી પાછો આવે છે. તે શહેરમાં જઈ વસ્યો છે પણ ત્યાંના વાવરણમાં તે ગોઠવાઈ શકતો નથી.
આ નવલકથા આંજણા કોમના સામાજિક તથા કૌટુંબિક વ્યવહારો, રીતરિવાજો, ધંધા અને ધર્મની ગતિવિધિઓ, જૂની-નવી પેઢીના સંબંધો અને સંઘર્ષોને આ ક્ષેત્રની તળપદી ભાષા સાથે વર્ણવે છે. નવલકથા પોતાનું જીવન ધોરણ ઊંચુ લાવવા મથતાં કુટુંબોને વાંકાબોલા અને ભ્રષ્ટ લોકો સાથે કરવી પડતી લમણાઝીંકો દીર્ઘ સ્વરૂપે વર્ણવે છે. ભારતને મળેલી સ્વતંત્રા પછી ચૂંટણીઓના કાવાદાવાઓ, ગ્રામવિકાસની યોજનાઓ, સહકારી પ્રવૃત્તિઓ, પ્રૌઢશિક્ષણ, પંચાયતની ચૂંટણીઓ, વધતો વાહન વ્યવહાર, યંત્રઉદ્યોગો, યાંત્રિક ઓજારો તથા વીજળી અને રાસાયણિક ખાતરો દ્વારા બદલાયેલી ખેતી વગેરેની ગ્રામ્યજીવન પર થેયેલી અસર આ કથામાં દર્શાવઈ છે.
ઉપરવાસ વિશે એ શીર્ષક હેઠળ આ નવલકથાના વિવેચનો સંજય ચૌધરીએ સંપાદિત કર્યા છે, તેમાં નામવરસિંહ, નિરંજન ભગત, જયંત કોઠારી, ભોળાભાઈ પટેલ, પ્રમોદકુમાર પટેલ, ચંદ્રકાન્ત શેઠ, નલિન રાવળ, મણિલાલ હ. પટેલ, નરેશ વેદ, રમેશ ર. દવે, ધીરેન્દ્ર મહેતા, કિરીટ દૂધાત, કાનજી પટેલ, શરીફા વીજળીવાળા, પરમાનંદ શ્રીવાસ્તવ, મહાવીરસિંહ ચૌહાણ, ચંદ્રકાંત બંદિવડેકર, આલોક ગુપ્ત, રમેશ ઓઝા, મણિભાઈ અં. પટેલનાં વિવેચનો સમાવેલા છે.
ઉપરવાસ અથવા ઉપરવાસ એ ૧૯૭૫માં પ્રકાશિત, રઘુવીર ચૌધરી દ્વારા લખાયેલ ત્રણ ખંડો ધરાવતી નવલકથા છે. આ નવકથાએ દિલ્હીની સાહિત્ય અકાદમીનો પુરસ્કાર મેળવ્યો હતો.
ઈન્દિરા ગાંધી નેશનલ ઓપન યુનિવર્સિટી ભારતની એક મધ્યસ્થ મુક્ત યુનિવર્સિટી છે જે મૈદાન ગઢી,નવી દિલ્હીમાં આવેલી છે. આ યુનિવર્સિટી ભારતનાં ભુતપુર્વ વડાપ્રધાન ઈન્દિરા ગાંધીની યાદમાં રાખવામાં આવેલ છે. આ યુનિવર્સિટીની સ્થાપના ૧૯૮૫માં ભારત સરકારનાં ઈગનોઉ કાયદા હેઠળ કરવામાં આવેલી હતી. આ યુનિવર્સિટીનો ઉદ્દેશ મુક્ત શિક્ષણ દ્વારા દેશનાં દુરગમ્ય વિસ્તારોમાં રહેતા લોકોને ઉચ્ચશિક્ષણની સમાન તકો મળે તે માટે કરવામાં આવી હતી. આ ઉપરાંત દેશનાં માનવસંશાધનનો વિકાસ અને શિક્ષણનાં પ્રસારનો રહેલો છે .યુનિવર્સિટી દેશમાં મુક્ત શિક્ષણનાં સંશોધન,પ્રસારણ અને પ્રશિક્ષણમાં પણ મધ્યસ્થ સંસ્થાનો ભાગ ભજવે છે. ઈગનોઉ સાર્ક દેશો અને યુનેસ્કો સંચાલીત ' ગ્લોબલ મેગા યુનિવર્સિટીસ નેટવર્ક'નું મુખ્ય મથક છે.
ઓલ ઇન્ડિયા કાઉન્સીલ ઓફ ટેકનીકલ એજ્યુકેશન દ્વારા એમ.સી.એ અને એમ.બી.એ ની પદવીઓ ને માન્ય રાખવામાં આવેલ છે.
ઈગનોઉ દ્વારા ૨૧ જેટલી વિદ્યાશાખાઓ ૨૬૬૭ જેટલા વિવિધ અભ્યાસ કેન્દ્રો, ૬૭ જેટલા ક્ષેત્રીય કેન્દ્રો અને ૨૯ જેટલા વિદેશમાં આવેલ કેન્દ્રો ચલાવવામાં આવે છે . ઈગનોઉ વિવિધ વિદ્યાશાખાઓમાં ૨૨૬ જેટલા કાર્યક્રમો સ્નાતક, અનુસ્નાતક,ડિપ્લોમા અને પ્રમાણપત્રોની પદવી આપતા અભ્યાસક્રમો ચલાવે છે.
મત્સ્ય પુરાણ અનુસાર, વિષ્ણુ-કૃષ્ણ અને કામદેવ વચ્ચે ઐતિહાસિક સંબંધ છે. ગૌડિય પરંપરામાં કૃષ્ણને ક્યારેક કામદેવ તરીકે પૂજવામાં આવે છે. કૃષ્ણ-કેન્દ્રિત ગૌડિયા વૈષ્ણવવાદમાં, એવું માનવામાં આવે છે કે કામદેવ વાસુદેવ શિવ દ્વારા નાશ પામ્યા પછી કૃષ્ણનો એક ભાગ બન્યા હતા. આ સ્વરૂપમાં કામદેવ એવા સ્વર્ગના છોડના ઉપદેવ છે; જે દૈહિક ઇચ્છાઓને ઉત્તેજીત કરવામાં સક્ષમ છે. આ સ્વરૂપમાં કૃષ્ણની પત્ની રુક્મિણીના ગર્ભમાં કામદેવનો જન્મ થયો અને તેણે પ્રદ્યુમ્ન નામ ધારણ કર્યું. જોકે કેટલાક માને છે કે તે વિષ્ણુ વર્ગનો પ્રદ્યુમ્ન નથી. તેથી વૈષ્ણવો તેમને જીવતત્ત્વ વર્ગમાંથી માને છે. જો કે, દેવતા તરીકે તેમની વિશેષ શક્તિ દર્શાવીને, તે વિષ્ણુના પ્રદ્યુમ્ન વર્ગનો ભાગ બની ગયો. ષડગોસ્વામીના મતે, કામદેવ શિવના ક્રોધથી ભસ્મ થઈ ગયા અને વાસુદેવના શરીરનો ભાગ બની ગયા. પાછળથી રુક્મિણીના ગર્ભમાં તેનો જન્મ થયો. આ કારણોસર, એવું માનવામાં આવે છે કે તેઓ કૃષ્ણના અવતાર છે, તેથી તેમનામાં કૃષ્ણનો રંગ, દેખાવ અને ગુણો સ્પષ્ટ છે.
સંસ્કૃત શબ્દ કામ-દેવનો અર્થ 'દૈવી પ્રેમ' અથવા 'પ્રેમનો દેવ' થાય છે. એટલે કે, માનવ મનમાં કામ કરતી હયાતી . દેવ શબ્દનો અર્થ થાય છે દૈવી અથવા સ્વર્ગીય; કામનો શાબ્દિક અર્થ થાય છે વાસના અથવા ઈચ્છા . વિષ્ણુ પુરાણ અને ભાગવત પુરાણમાં દેવ કામ્યદેવ વિષ્ણુ કામદેવનું બીજું નામ છે. આ શબ્દનો ઉપયોગ ક્યારેક દેવતાઓ મદન અને શિવના નામ તરીકે વપરાય છે. સંસ્કૃત ગ્રંથ પ્રયાચિત પદ્યના લેખકનું નામ પણ કામદેવ છે. બીજી બાજુ, કૃષ્ણનું પણ બીજું નામ કામદેવ છે; કેટલીકવાર આ શબ્દનો ઉપયોગ કૃષ્ણના ઉપનામ તરીકે પણ થાય છે. અગ્નિનું બીજું નામ કામ છે. આ નામ ઋગ્વેદમાં પણ વપરાયું છે . અથર્વવેદમાં 'કામ' નો ઉપયોગ લૈંગિક ઇચ્છાના અર્થમાં નહીં, પરંતુ 'સમગ્ર વિશ્વની કલ્યાણ ઇચ્છા'ના અર્થમાં થાય છે.
કામદેવ એ હિંદુઓના પ્રેમના દેવતા છે. તેમનાં બીજા નામોમાં છે રાગબ્રીન્તા , અનંગ , કંદર્પ , મન્મથ મનસીજ , મદન , રતિકાંતા , પુષ્પવાન, પુષ્પધન્વા અને કામ . કામદેવ હિંદુ દેવી શ્રીના પુત્ર છે. બીજી તરફ તે ભગવાન કૃષ્ણના પુત્ર પ્રદ્યુમ્ન તરીકે અવતરે છે. તેમની પત્ની રતિ છે, જે કામનાની દેવી છે. વૈષ્ણવો તેમના આધ્યાત્મિક અસ્તિત્વને કૃષ્ણ સાથે સમાન માને છે.
કામદેવના જન્મની કથા જુદા જુદા પુરાણોમાં જુદી જુદી રીતે વર્ણવવામાં આવી છે. કેટલીક દંતકથાઓ મુુજબ તેમનો જન્મ બ્રહ્માના મનમાંથી થયો હતો. વૈકલ્પિક રીતે, તે દેવી શ્રીના પુત્ર છે. કેટલીકવાર કામદેવને ઇન્દ્રની સેવામાં સંપૂર્ણ રીતે રોકાયેલા દેવતા તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે. તેમની પત્ની રતિ મૃણાલયત બહુયુક્તા તથા ચક્ર તથા પદ્મ ધારિણી છે. કામદેવ વિશેના અનેક પ્રાચીન નાટકોમાં રતિ એક નાનું પાત્ર છે. તેનામાં પ્રેમના દેવતાના કેટલાક ગુણો પણ છે. દેવી વસંત હંમેશા કામદેવનો સાથ આપે છે. કામદેવે વિવિધ પૌરાણિક યુદ્ધોમાં ભાગ લીધો હતો. યોદ્ધા તરીકે તેમની સેનાની પણ જરૂર છે.
કામદેવની એક બાજુવાળા સુંદર યુવાન તરીકે કલ્પના કરવામાં આવે છે. કામદેવની નસકોરી સુંવાળી છે, કમર અને જાંઘ સુંવાળી છે; વાળ વાદળી અને વાંકડિયા છે. તેમની છાતી વિશાળ છે. તેમની આંખો, ચહેરો અને નખ રક્તિમ છે. શરીર પર બકુલની વાસ, મકર રાશિનું વાહન અને હાથમાં ધનુષ્ય છે. તેમનું ધનુષ્ય પુષ્પોનું બનેલું છે અને તે ધનુષ્યની પ્રત્યંચા મધમાખીઓથી બનેલી છે અને તીર પાંચ પ્રકારના સુગંધિત ફૂલો થી બનેલાં છે. કામદેવની પ્રાચીન ટેરાકોટા પ્રતિમા ઉત્તર પ્રદેશ, ભારતના મથુરા સંગ્રહાલયમાં સચવાયેલી છે.
શિવ પુરાણ અનુસાર, કામદેવ સૃષ્ટિના સર્જનહાર બ્રહ્માના પુત્ર છે. સ્કંદપુરાણ સહિત અન્ય સ્રોત અનુસાર, કામદેવ પ્રસુતિના ભાઈ છે; આ બંને બ્રહ્માએ બનાવેલા શતરૂપાના સંતાનો છે. પાછળથી અંદાજો દર્શાવે છે કે તે વિષ્ણુનો પુત્ર હતો. જો કે, તમામ સ્રોત સંમત છે કે તેમણે પ્રસુતિ અને દક્ષની પુત્રી રતિ સાથે લગ્ન કર્યાં હતાં.
કામદેવના દેવતાના લક્ષણો નીચે મુજબ છે: તેના સાથીઓ છે કોયલ, પરબત, ભૃંગના ઝૂંડ, વસંતઋતુ અને હળવો પવન. આ બધા વસંતના પ્રતીકો છે. કામદેવનો તહેવાર હોળી, હોલિકા કે વસંત છે.
ઋગ્વેદ અને અથર્વવેદના વિવિધ શ્લોકોમાં કામદેવને લગતાં વિવિધ વિવરણ અને વાર્તાઓ જોવા મળે છે. જો કે, વિવિધ પુરાણોમાં વર્ણવ્યા મુજબ તેમની કિવદંતીઓ વધુ જાણીતી છે.
૧૪મી સદીમાં વાવ નિર્માણની પ્રવૃત્તિએ વેગ પકડેલો જોવા મળે છે. માંગરોળમાં આવેલી સોઢલી વાવનું નિર્માણ ઇ.સ. ૧૩૧૯માં મોઢ જાતિના સોઢલા વલી દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે. ખેડબ્રહ્માનાં બ્રહ્મા મંદિર પાસે આવેલી વાવ તેની સ્થાપત્ય શૈલીને આધારે ૧૪મી સદીની જણાય છે. ભાવનગર જિલ્લાનાં મહુવામાં આવેલી સુડા વાવ , ધંધુસરમાં આવેલી હની વાવ અને ધોળકામાં આવેલી સિદ્ધનાથ મહાદેવ વાવ ગુજરાતમાં તુઘલક વંશનાં શાસન દરમિયાન બનાવવામાં આવી હતી. અમદાવાદ નજીક આવેલી સંપાની વાવ ઇ.સ. ૧૩૨૮માં બંધાયેલી છે. વઢવાણ પાસે આવેલા રામપુરાની રાજબા વાવ અને ખંભાતની વઢવાણી વાવનું નિર્માણ ક્રમશ: ૧૪૮૩ અને ૧૪૮૨માં થયેલું છે જેની શૈલી વઢવાણની માધાવાવ ને મળતી આવે છે. દાદા હરિર વાવ ઇ.સ. ૧૪૯૯માં મહમદ બેગડાના હરમની એક સ્ત્રી દ્વારા બનાવવામાં આવી છે. લુણાવાડા પાસે આવેલ કલેશ્વરી સ્મારક સમુહમાં આવેલી બે વાવ ૧૪મી-૧૫મી સદીમાં નિર્માણ પામેલી છે પરંતુ તેની શિલ્પકલા શૈલી ૧૦મી સદીને મળતી આવે છે.
વાવ એટલે એવા કૂવા કે જે લાંબા પગથિયાંવાળા ભાગથી જોડાયેલાં હોય. તે સૌથી વધારે પશ્ચિમી ભારતમાં જોવા મળે છે. વિશેષ કરીને ગુજરાતમાં કુલ ૧૨૦થી વધુ વાવ જોવા મળે છે. વાવનું અસ્તિત્વ સિંધુ સભ્યતાના ધોળાવીરા અને મોહેં-જો-દડો જેવા નગરોના જળાશયોની રચનામાં પણ જોઈ શકાય છે. ગુજરાતનાં નૈઋત્ય ક્ષેત્રોમાં વાવ નિર્માણની પ્રવૃત્તિઓ ઇ.સ. પૂર્વે ૬૦૦ની આસપાસ જોઈ શકાય છે. અહીંથી તે ઉત્તર રાજસ્થાન અને ત્યારબાદ વાયવ્ય ભારતમાં ફેલાતી જોવા મળે છે. ૧૦મીથી ૧૩મી સદીમાં સોલંકી અને વાઘેલા વંશના શાસનકાળમાં વાવ નિર્માણની પ્રવૃત્તિમાં વધારો જોવા મળે છે. ૧૧મીથી ૧૬મી સદીમાં આ પ્રવૃત્તિ તેની ચરમસીમા પર જોવા મળે છે. ૧૩મીથી ૧૬મી સદી સુધીના મુસ્લિમ શાસકોએ વાવ નિર્માણની આ પ્રણાલીને પ્રતિબંધિત ન કરતાં તેને પ્રોત્સાહન આપ્યાનું જોવા મળે છે. ૧૯મી સદીમાં પાણીના પંપ અને પાઇપલાઇન દ્વારા પાણી મળવાનું શરૂઆત થતાં આ પ્રકારના પગથિયાંવાળા કૂવાઓએ તેમનું મહત્વ ગુમાવી દીધું.
ગુજરાતની ઘણી બધી વાવોનાં નિર્માણનો યશ સોલંકી વંશના રાજા સિદ્ધરાજ જયસિંહની માતા મીનળદેવીને જાય છે. વિરમગામમાં આવેલું તળાવ અને નડીઆદની વાવનું નિર્માણ તેમને આભારી છે. સાબરકાંઠા જિલ્લાનાં બલેજ ગામમાં ઇ.સ. ૧૦૯૫ માં બંધાયેલી મીનળ વાવ પણ તેમનું જ યોગદાન છે. રાજકોટ જિલ્લાનાં વીરપુર ગામે અન્ય એક મીનળ વાવ જોવા મળે છે જેની વાસ્તુશૈલી સોલંકી વાસ્તુકલા સાથે સામ્યતા ધરાવે છે. અમદાવાદની આશાપુરી વાવ અને ઝિંઝુવાડાની વાવ ૧૨મી સદીના સ્થાપત્ય છે. સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાના ચોબારી ગામે આવેલી વાવમાં મંદિર જેવા ધાર્મિક ચિત્રો જોવા મળે છે. ધાંધલપુરમાં આવેલી વાવ સિદ્ધરાજ જયસિંહ દ્વારા બંધાવવામાં આવી હતી. ૧૨મી સદીમાં કુમારપાળનાં શાસન દરમિયાન પણ કેટલીક વાવ બાંધવામાં આવી છે. પાટણ જિલ્લાનાં વાયડ ગામે આવેલી વાવ આ સમયગાળાની છે. વઢવાણ ખાતે આવેલી ગંગા વાવ પર ઇ.સ. ૧૧૬૯ ની સાલ અંકિત કરેલી છે.
કલાત્મક વાસ્તુકલાનાં રૂપમાં વાવ નિર્માણની પ્રવૃત્તિ સોલંકી વંશના સમયમાં શરૂ થયેલી જોવા મળે છે. સૂર્યમંદિર, મોઢેરામાં આવેલા કુંડની પશ્ચિમે જોવા મળતી વાવ ૧૧મી સદીમાં નિર્મિત જણાય છે જ્યારે જમીન પર આકારેલો મંડપ ૧૦મી સદીનો જણાય છે. પાટણની રાણીની વાવ ઇ.સ. ૧૦૫૦ની આસપાસ બંધાયેલી છે. દાવડ ખાતેની અણખોલ માતાની વાવ અને અમદાવાદમાં આવેલી માતા ભવાનીની વાવ ૧૧મી સદીના સમયગાળામાં બંધાયેલી છે.
પગથિયાં દ્વારા પહોંચી શકાય તેવા જળાશયોનું સૌથી પહેલું ઉદાહરણ જૂનાગઢના ઉપરકોટની બૌદ્ધ ગુફાઓમાં જોવા મળે છે. આ ગુફાઓ ચોથી સદીમાં નિર્માણ કરાયેલી છે. ફરતે પગથિયાં ધરાવતો નવઘણ કૂવો તેનું વધુ એક ઉદાહરણ છે. તે સંભવતઃ ક્ષત્રપ કે મૈત્રક કાળ માં બનાવામાં આવેલો છે. અડી કડીની વાવ દસમી અથવા પંદરમી સદીના ઉત્તર ભાગમાં બંધાયેલી હોવાની ધારણા છે.
વંથલી અને જૂનાગઢ વચ્ચે આવેલી રા ખેંગાર વાવ વાઘેલા વંશના મંત્રી તેજપાળ દ્વારા બંધાવવામાં આવી હતી. વાઘેલા વંશના અન્ય એક શાસક વિશળદેવે ડભોઇમાં પ્રવેશદ્વાર અને મંદિર સહિતની એક વાવ બંધાવી છે, જેનું બાંધકામ ઇ.સ. ૧૨૫૫માં પૂર્ણ થયું હતું. ડભોઈમાં આવેલી આ સપ્તમુખી વાવ તળાવ પર બનાવવામાં આવેલું એક એવું મંદિર છે જેમાં સાત કૂવા છે.
સૌથી પહેલી વાવ ગુજરાતના રાજકોટ જિલ્લાનાં ઢાંક ગામ ખાતે મળી આવેલી છે. તેની હયાતી સોલંકી શાસન પૂર્વેની જણાય છે. બોચાવડી નેસની પાસે અલેક પહાડીઓમાં મળી આવેલી વાવ, ઢાંકની અન્ય બે વાવો કરતાં પુરાતન છે. ઝીલાણી વાવ અને મંજુશ્રી વાવ બન્ને સૌરાષ્ટ્ર શૈલીની વાસ્તુકલા પર આધારીત છે.
સોલંકી વંશના બાદના વર્ષોમાં રાજનૈતિક અશાંતિ અને ઉથલપાથલને કારણે વાવ નિર્માણની પ્રવૃત્તિ મંદ પડતી ગઈ. દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં બરડા ડુંગરની તળેટીમાં આવેલાં ઘુમલી ગામે મળી આવેલી વિકાઈ વાવ અને જેઠા વાવ ૧૩મી સદીમાં બંધાયાનું માલુમ પડે છે. કેશવ ગામની નજીક મળી આવેલી ખંડિયેર વાવ પણ આ જ સમયગાળાની છે.
આ સમયગાળા દરમિયાન વાવ નિર્માણનું ધાર્મિક પરિપ્રેક્ષ્ય તેનું મહત્ત્વ ગુમાવતું જાય છે. ૧૫મી સદીમાં મહમદ બેગડાનાં શાસનમાં બંધાયેલી મહેમદાવાદની વાવ અને મહેમદાવાદ પાસેની સોઢલી ગામની વાવ એ તેના ઉદાહરણો છે. વડોદરામાં મળી આવેલી સેવાસી વાવ અને નવલખી વાવ બન્ને ૧૫મી સદીની છે.
વઢવાણમાં આવેલી માધાવાવ ઇ.સ. ૧૨૯૪માં વાઘેલા વંશના અંતિમ શાસક કર્ણદેવ વાઘેલાના મંત્રીઓ માધા અને કેશવ દ્વારા બંધાવવામાં આવી હતી. કપડવંજમાં આવેલી 'બત્રીસકોઠા વાવ' માધાવાવ અને વિકાઈ વાવની વાસ્તુશૈલીને મળતી આવતી હોવાથી ૧૩મી સદીમાં બંધાઈ હોવાનું માનવામાં આવે છે.
પાણીને વૈદિક કાળથી જ પવિત્ર માનવામાં આવ્યું છે. સિંધુ સભ્યતાના ધોળાવીરા અને મોહેં-જો-દડો જેવા શહેરોમાં કૃત્રિમ જળાશયોનાં નિર્માણની વ્યવસ્થા જોવા મળે છે. દુષ્કાળના સમયમાં પાણી મળી રહે તે માટે જ આ પ્રકારના વિશેષ પગથિયાંવાળા કૂવાઓનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું હશે.
બિપિન ચંદ્ર પાલનો જન્મ બ્રિટીશ ભારતના બંગાળ પ્રેસિડેન્સીના સિલહટ જિલ્લાના હબીબગંજ સદર ખાતે એક હિન્દુ બંગાળી કાયસ્થ પરિવારમાં થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ રામચંદ્ર પાલ હતું, જેઓ એક પર્શિયન વિદ્વાન હતા અને જમીનના નાના માલિક હતા. તેમણે કલકત્તા વિશ્વવિદ્યાલયની સંલગ્ન કોલેજ ચર્ચ મિશન સોસાયટી કોલેજ માં અભ્યાસ કર્યો હતો અને અધ્યાપન કર્યું હતું. તેમણે ઇંગ્લેન્ડની ઓક્સફર્ડની ન્યૂ માન્ચેસ્ટર કોલેજમાં એક વર્ષ સુધી તુલનાત્મક ધર્મશાસ્ત્રનો અભ્યાસ પણ કર્યો હતો, પરંતુ અભ્યાસક્રમ પૂરો કર્યો ન હતો. તેમના પુત્રનું નામ નિરંજન પાલ હતું. તેઓ બોમ્બે ટોકીઝના સ્થાપકોમાંના એક હતા. એક જમાઈ એસ. કે. ડે આઈસીએસ અધિકારી હતા, જેઓ પાછળથી કેન્દ્રીય મંત્રી બન્યા હતા. તેમના બીજા જમાઈ સ્વાતંત્ર્ય સેનાની ઉલ્લાસકર દત્તા હતા જેમણે લીલા દત્તા સાથે પ્રેમ લગ્ન કર્યા હતા. પ્રથમ પત્નીનું અવસાન થયા બાદ તેઓ વિધવા સાથે પુનર્લગ્ન કરી બ્રહ્મ સમાજમાં જોડાયા હતા.
બિપિન ચંદ્ર પાલ એક ભારતીય રાષ્ટ્રવાદી, લેખક, વક્તા, સમાજ સુધારક અને ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળના સ્વાતંત્ર્ય સેનાની હતા. તેઓ "લાલ બાલ પાલ" ત્રિપુટીનો એક ભાગ હતા. પાલ, શ્રી અરવિંદની સાથે સ્વદેશી ચળવળના મુખ્ય સ્થપતિઓમાંના એક હતા. તેમણે બ્રિટીશ વસાહતી સરકાર દ્વારા બંગાળના ભાગલાનો પણ વિરોધ કર્યો હતો.
તેમના સમકાલીન અરુણા અસફ અલી અને ઉષા મહેતાની જેમ તેઓ ભારત છોડો આંદોલન દરમિયાન આગળ આવ્યા. ત્યાર બાદ તેમણે ભારતના ભાગલા સમયે થયેલા રમખાણો વખતે મહાત્મા ગાંધી સાથે મળીને કામ કર્યું હતું. ઈ.સ. ૧૯૪૬માં તેઓ ગાંધીજી સાથે નોઆખાલી ગયા હતા. તેણી કેટલીક એવી મહિલાઓમાંની એક હતી કે જેઓ બંધારણ સભામાં ચૂંટાયા હતી અને ભારતીય બંધારણના મુસદ્દા તૈયાર કરતી પેટા સમિતિનો ભાગ હતા. તે પેટા સમિતિ ભારતના બંધારણની રૂપરેખા બનાવી. ૧૪ ઑગસ્ટ, ૧૯૪૭ ના દિવસે, જવાહરલાલ નેહરુએ તેમના પ્રખ્યાત "ટાયરેસ્ટ વિથ ડેસ્ટિની" શીર્ષકનું ભાષણ આપ્યાની થોડી મિનિટો પહેલા, તેમણે બંધારણ સભાના સ્વતંત્રતા સત્રમાં વંદે માતરમ્ ગાયું હતું. તેમણે ઈ.સ. ૧૯૪૦માં ઑલ ઇન્ડિયા મહિલા કોંગ્રેસની સ્થાપના કરી હતી.
તેઓ કોઈ કુશળ ઇચ્છાશક્તિ અને અનુકરણીય નેતૃત્વના ગુણો સાથે જન્મ્યા ન હતા, ઉલટાના તેઓ નાનપણમાં એક શરમાળ બાલિકા હતી. તેમની અધૂરી લખેલી આત્મકથા અનુસાર તેઓ પોતાના દેખાવ અને બુદ્ધિ વિશે સ્વ-સભાન હતા. આ ઉંમરમાં જે પરિસ્થિતિઓનો તેમણે સામનો કરવો પડ્યો હતો તેણે તેમના વ્યક્તિત્વને આકાર આપ્યો. સુચેતા જણાવે છે કે, ૧૦ વર્ષની વયે કેવી રીતે તેમણે અને તેમના ભાઇ-બહેનોએ તેમના પિતા અને તેના મિત્રોને જલિયાવાલા બાગ હત્યાકાંડ વિશે વાત કરતા સાંભળ્યા હતા. આનાથી તેઓ એટલા ગુસ્સે થઈ ગયા કે તેઓએ તેઓ સાથે રમતા કેટલાક એંગ્લો-ભારતીય બાળકોને તેમના નામથી ચીડાવી પોતાનો ગુસ્સો ઠાલવ્યો.
જ્યારે તેઓ લાહોરની કિન્નર્ડ કોલેજમાં ભણતા હતા, ત્યારે તેમના બાઇબલ વર્ગના શિક્ષકે હિન્દુ ધર્મ વિશે કેટલીક માનહારક બાબતો કહી હતી. ગુસ્સે ભરેલી, સુચેતા અને તેની બહેન ઘરે ગયા અને તેમના પિતાને તેમની મદદ કરવા કહ્યું. તેમણે તેમને કેટલાક ધાર્મિક ઉપદેશો પર પ્રશિક્ષણ આપ્યું, અને બીજા દિવસે, છોકરીઓએ તેમના શિક્ષકનો ભાગવદ્ ગીતાના અવતરણ ટાંકી સામનો કર્યો. શિક્ષકે વર્ગમાં ફરી ક્યારેય હિન્દુ ધર્મનો ઉલ્લેખ ન કર્યો!