polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
કાયદાની આ પ્રથમ ગ્રાહ્યતા છે, કે સારૂં કરવું જોઈએ તેમજ તેને પ્રોત્સાહન આપવું જોઇએ, અને ખરાબને ટાળવું જોઇએ. સ્વાભાવિક કાયદાને અન્ય બધી જ ગ્રાહ્યતાઓ આના પર જ આધારિત છે
જીવવાની ઈચ્છા અને પ્રજોત્પાદન કરવાની બાબતોને એક્વિનસએ એવાં પાયાના માનવીય મૂલ્યો ગણાવ્યાં હતા જેના પર બધાં જ માનવીય મૂલ્યો આધારિત છે. માનવીય કાયદો હકારાત્મક કાયદો છે: સ્વાભાવિક કાયદાને સરકારો દ્વારા સમાજો પર લાગુ કરવામાં આવે છે. ધર્મશાસ્ત્રજ્ઞ કાયદો એ કાયદો છે જે વિશેષત: પવિત્ર ધર્મ ગ્રંથો અને ધર્મ પ્રચારકો દ્વારા આપવામાં આવતાં શિક્ષણમાં પ્રગટ થાય છે.
એરિસ્ટોટલના એ વિચાર કે કુદરતી કાયદાનું નિરૂપણ અપ્રામાણિક પ્રવચન – રેટરિક માંથી થયું હતું, તેનું સૌથી મોટું પ્રમાણ એરિસ્ટોટલની એ નોંધ છે જેમાં તે લખે છે કે, દરેક માણસે પોતાના માટે બનાવી કાઢેલા “ ચોક્સાઈવાળા” કાયદાઓથી અલગ એક “ સામાન્ય” કાયદો છે જે કુદરતી રીતે અનુકૂળ છે. આ ટિપ્પણીનો પૂર્વાપર, જો કે, એટલું જ સૂચન કરે છે કે એરિસ્ટોટલ એવી સલાહ આપે છે કે અતિશ્યોક્તિપૂર્ણ રીતે આવા કાયદાની સામે અપીલ કરવી ફાયદાકારક હોઈ શકે છે, ખાસ કરીને જ્યારે કોઈના પોતાનાં શહેરનાં “ચોક્સાઈવાળા” કાયદા જે મુકદ્દમો દાખલ કરવામાં આવ્યો હોય તેનાં કરતાં વિરુદ્ધ હોય, એવું નથી કે ત્યાં એવા કોઈ કાયદા હોય. એરિસ્ટોટલ, વધુમાં આ ફકરામાં ખોટા દર્શાવવામાં આવેલા કુદરતી કાયદા, કે જેને સાર્વત્રિક માન્ય ગણવામાં આવ્યાં છે તેના માટે ત્રણમાંથી બે ઉમેદવાર સાથે ગંભીરતાપૂર્વક ચર્ચાવિચારણા કરે છે. એરિસ્ટોટલ દ્વારા કુદરતી કાયદાની પરંપરા માટે કરવામાં આવેલ સૈદ્ધાંતિક કર્તૃત્વ તેથી વિવાદાસ્પદ ઠરે છે.
બીજા વિશ્વ યુદ્ધ પછી લખનાર, લૉન એલ. ફ્યુલર નોંધપાત્ર રીતે ભાર મૂકીને કહે છે કે કાયદાએ કેટલીક પાયાની જરૂરિયાતો પૂરી પાડવી જોઇએ . તેઓ એટલી મક્કમ રીતે આ વાતને માનતા હતાં કે જ્યારે સામાજિક નિયંત્રણ ધરાવતી સંસ્થાગત વ્યવસ્થા જ્યારે જરૂરિયાતો પૂરી પાડવામાં નિષ્ફળ નિવડી ત્યારે, ફ્યુલરે દલીલ કરી હતી કે, આપણે તેને કાયદાની વ્યવસ્થા તરીકે સ્વીકારવામાં ઉણા ઉતર્યાં છીએ, કે તેની તરફ આપણે સમ્માન આપવાનું ચુક્યા છીએ. એટલે, કાયદામાં આંતરિક નૈતિકતા રહેલી છે જે સામાજિક નિયમોથી પર જાય છે અને તેનાં આધારે પ્રમાણભૂત કાયદા બનાવવામાં આવે છે. ફ્યુલર અને વિદ્વાન એચ.એલ.એ.હાર્ટ ઑક્સફર્ડ વિશ્વવિદ્યાલય ખાતે સહકાર્યકર હતાં. ફ્યુલર, એક સ્વાભાવિક કાયદાશાસ્ત્રી, અને હાર્ટ, એક પ્રત્યક્ષવાદી, વચ્ચેની અસહમતીઓમાંની એક એ હતી કે શું નાઝી કાયદાઓ એટલા બધાં ખરાબ છે કે તેને કાયદા તરીકે ગણતરીમાં લેવાતાં નથી.
હાન્સ કેલ્સનને વીસમી સદીના પ્રખર ન્યાયશાસ્ત્રીઓ પૈકીના એક ગણવામાં આવે છે અને તેમનું યુરોપ અને લેટિન અમેરિકામાં ભારે પ્રભુત્ત્વ છે. જો કે કોમન-લો દેશોમાં એવું ઓછું છે. તેમનો કાયદાનો શુદ્ધ સિદ્ધાંત કાયદાને બંધનકર્તા નિયમો તરીકે ગણાવે છે અને તે નિયમોનું મૂલ્યાંકન કરવાનો ઇનકાર કરે છે. આ 'કાયદા વિજ્ઞાન'ને 'કાયદા રાજકારણ'થી અલગ કરવું જોઇએ. કાયદાના શુદ્ધ સિદ્ધાંતનું કેન્દ્રબિંદુ 'મૂળ નિયમ 'માં છે - તે કાયદાશાસ્ત્રીઓ દ્વારા કલ્પવામાં આવેલો નિયમ છે. જેમાંથી અધિક્રમમાં કાયદા પ્રણાલીમાં તેનાથી નીચેના નિયમો, બંધારણીય કાયદાથી શરૂ કરીને, તમામ નિયમો તેમની સત્તા અથવા 'બંધન' મેળવે છે. આમ, કેલ્સન કાનૂની નિયમના બંધન સામે દલીલ કરે છે અને તેના ચોક્કસ 'કાનૂની' લક્ષણને ભગવાન, વ્યક્તિકરણ સ્વભાવ અથવા તેમના સમયની અતિમહત્ત્વની મૂર્તિમંત સ્થિતિ અથવા કલ્પના જેવા કેટલાક અસાધારણ સ્ત્રોતથી અલગ રાખીને વિચારવાનું કહે છે.
હાર્ટે જણાવ્યું હતું કે, નિયમો મુખ્ય નિયમો અને ગૌણ નિયમો માં વહેંચાયેલા છે. ગૌણ નિયમો ન્યાયિક ચૂકાદાના નિયમો , પરિવર્તનના નિયમો અને માન્યતાના નિયમો માં વહેંચાયેલા છે. "માન્યતાનો નિયમ" એ અધિકારીઓ ની પ્રચલિત રીત છે જે ચોક્કસ કાયદા અને નિર્ણયોને કાયદાના સ્ત્રોત તરીકે અલગ તારવે છે. હાર્ટ અંગે 1981માં નીલ મેકકોર્મિકે પુસ્તક લખ્યું હતું. જેણે વધુ છણાવટ કરી હતી અને કેટલાક મહત્ત્વના વિવેચન કર્યા હતા. જેણે મેકકોર્મિકને તેનો પોતાનો સિદ્ધાંત (જેનું શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ તેની તાજેતરમાં પ્રકાશિત થયેલી પુસ્તક ઇન્સ્ટિટ્યૂશન ઓફ લો , 2007 છે) વિકસાવવા પ્રેર્યો હતો. અન્ય મહત્ત્વના વિવેચકોમાં રોનાલ્ડ ડ્વોર્કિન, જોહન ફિન્નિસ, અને જોસેફ રાઝનો સમાવેશ થાય છે.
સંત થોમસ એક્વિનસ પાંડિત્યપૂર્ણ પરંપરાના એક ફિલસૂફ અને શાળા કે શિક્ષણ – સંબંધી જાણકારીમાં શ્રદ્ધા અને આસ્થાનું તંત્રમાં માનનારા હતાં, જે “ડૉક્ટર એંજેલિકસ, ડૉક્ટર યુનિવર્સલિસ” ના નામથી જાણીતા હતાં. તેઓ કુદરતી ધર્મશાસ્ત્રની પરંપરાના સૌપ્રથમ પ્રસ્તાવકર્તા હતાં અને “થોમિસ્ટીક સ્કૂલ ઑફ ફિલોસોફી”ના જનક હતાં, જે ઘણાં લાંબા વખત સુધી રોમન કેથૉલિક ચર્ચના પ્રાથમિક ફિલ્સૂફીભર્યા અભિગમની દ્યોતક હતી. જે કાર્ય માટે તેઓ સૌથી વધુ જાણીતા બન્યાં તે સુમ્મા થિયોલોજિકા છે. તેંત્રીસ ડૉક્ટર્સ ઓફ ચર્ચ એક, તેઓને ઘણાં કેથૉલિક્સ દ્વારા ગંભીરતાપૂર્વક ચર્ચના મહાનતમ ધર્મશાસ્ત્રી ગણવામાં આવતા હતા. તેથી અભ્યાસની ઘણી શિક્ષણ સંસ્થાઓને તેમનું નામ આપવામાં આવ્યું.
જેરેમી બેન્થમ પ્રારંભિક કાનૂની હકારાત્મકવાદીઓ પૈકીના એક છે. બેન્થમ ઉપયોગીતાના વિચારના પ્રારંભિક અને પ્રખર સમર્થક હતા. તે ઉત્સુક જેલસુધારક હતા અને લોકશાહીના સમર્થક હતા. તેઓ નાસ્તિક હતા. બેન્થમના કાયદા અને ન્યાયશાસ્ત્ર અંગેના મંતવ્યો તેમના વિદ્યાર્થી જોહન ઓસ્ટિન દ્વારા લોકપ્રિય બનાવાયા હતા. ઓસ્ટિન 1829થી નવી યુનિવર્સિટી ઓફ લંડનના સૌ પ્રથમ ચેર ઓફ લો હતા. ઓસ્ટિનના "કાયદો શું છે?" પ્રશ્નને ઉપયોગીતાવાદી જવાબ તે હતો કે "કાયદો સાર્વભૌમત્વ તરફથી પ્રતિબંધોના જોખમનું પ્રભુત્ત્વ અને સમર્થન ધરાવે છે. જેનું પાલન કરવાની લોકો આદત ધરાવે છે.". સમકાલીન કાનૂની હકારાત્મકવાદીઓએ આ મંતવ્યને બહુ પહેલા જ છોડી દીધું છે અને તેની વધુ પડતી સાદગીની ટીકા કરી છે તેમાં પણ ખાસ કરીને એચ. એલ. એ હાર્ટે
એરિસ્ટોટલને અનેક વાર કુદરતી કાયદાના પિતા કહેવામાં આવે છે. તેમના તત્વદર્શી પૂર્વજો, સોક્રેટીસ અને પ્લેટોની જેમ,એરિસ્ટોટલે પણ કુદરતી ન્યાય કે કુદરતી અધિકારના અસ્તિત્વને સ્થાન આપ્યું . કુદરતી કાયદા સાથે તેમનું જોડાણ મોટે ભાગે તો થોમસ એક્વિનસ દ્વારા તેમને આપવામાં આવેલા અર્થઘટનના કારણે છે. આ એક્વિનસનાં કુદરતી કાયદા અને કુદરતી અધિકારના સંકલિત પાઠ પર આધારિત હતું, જે અંગેના પત્રને એરિસ્ટોટલે નિકોમેશિઅન એથિક્સ નામની બુક માં સ્થાન આપ્યું છે. એક્વિનસનો પ્રભાવ એટલો હતો કે આ અવતરણના સંખ્યાબંધ જુના ભાષાંતરોને અસર થઈ હતી. જો કે હાલના ઘણાં ભાષાંતરો તેનું શબ્દશઃ: વર્ણન કરે છે.
ઉત્પત્તિ સમયે તેની નૈતિક શિક્ષા-પ્રણાલી જસ ઓફ મોસ મૈઓરમ ની હોવા છતાં ન્યાયશાસ્ત્રનો આ અર્થ પ્રાચીન રોમમાં પણ વિદ્યમાન હતો, અને કાયદા તેમજ રિવાજોના લક્ષણો મૌખિક ન્યાયની રીતે “પિતા દ્વારા પુત્રને” પ્રેષિત કરવામાં આવતાં હતાં. પ્રાએટર્સ - પ્રાચીન રોમમાં મેજીસ્ટ્રેટનો હોદ્દો ધરાવનાર – દ્વારા એવો અભિપ્રાય આપીને કે એડીક્ટા દ્વારા એકલ મુકદ્દમાઓ ચાલુ રાખી શકાય તેમ છે કે નહીં, કાયદાની એક કારગર સંરચના કરવામાં આવી હતી, જ્યાં ચાલુ રાખી શકાય તેવાં ગુનાઓનું વાર્ષિક ઉચ્ચારણ હાથ ધરવામાં આવતું અથવા અસામાન્ય સંજોગોમાં એડીક્ટામાં સુધારાઓ કરવામાં આવતાં. ત્યારબાદ એક યુડેક્ષ્ દ્વારા કેસની સચ્ચાઇઓને અનુરૂપ ઉપાય દર્શાવવામાં આવતાં.
વિશ્લેષણાત્મક, અથવા 'ખુલાસાત્મક' ન્યાયશાસ્ત્ર કાયદા પ્રણાલીના પાસાઓનો ઉલ્લેખ કરે છે ત્યારે તટસ્થ દ્રષ્ટિકોણનો ઉપયોગ કરે છે. તે ફિલસૂફી પ્રગતી હતી જેણે સ્વાભાવિક કાનૂનના કાનૂન શું છે અને તે શું હોવો જોઇએના મિશ્રણને નકારતી હતી. ડેવિડ હ્યુમએ એ ટ્રીટાઇઝ ઓફ હ્યુમન નેચર માં દલીલ કરી હતી કે લોકો તે વર્ણન કરવામાં દ્વીધા અનુભવે છે કે વિશ્વએ કહેવાનો ચોક્કસ રસ્તો છે માટે આપણે ચોક્કસ પ્રવૃત્તિ પર નિર્ણય લેવો જોઇએ. પરંતુ શુદ્ધ તર્કની બાબત તરીકે, આપણે એમ ના ઠેરવવું જોઇએ કે આપણે માત્ર એટલા માટે કઇંક કરવું જોઇએ કારણકે કશુંક કિસ્સો છે . માટે જે વિશ્વ છે તેના વિશ્લેષણ અને ખુલાસાને નોર્મેટિવ અને મૂલ્યાત્મક ઓટ પ્રશ્નોથી એકદમ અલગ પ્રશ્ન ગણવા જોઇએ.
તેમનાં વાક્યો પરંપરાગત રિવાજોની સરળ સમજૂતી આપી શકે તેમ હોવા જરૂરી હતું, પરંતુ પ્રત્યક્ષ રીતે તે એક એવી પ્રવૃત્તિ હતી કે જે, વિધિસર રીતે દરેક કેસ માટે ફેર-વિચાર કરીને ચોક્કસપણે તેમજ પરંપરાગત રીતે કાયદાકીય મહાવરામાં રહીને, ઝડપથી વધુ ન્યાય પૂર્ણ રીતે અર્થઘટન કરીને, સુસંગત રીતે કાયદાને અનુકૂળ રહીને નવા સામાજીક ઉદાહરણ સુધી લઇ જતી હતી. ત્યારબાદ કાયદાને નવી સરખામણીની સંસ્થાઓ સાથે અમલ કરવામાં આવ્યો, જ્યારે બાકીની સંસ્થાઓ પરંપરાગત યોજના હેઠળ હતી. ઈ.પૂ.ની ત્રીજી સદીમાં પ્રાએટર્સ ને ડાહ્યા માણસોની બનેલી સભા દ્વારા બદલી કાઢવામાં આવતાં હતાં. આ સમુદાયમાં પ્રવેશ યોગ્યતાના પ્રમાણ દ્વારા અથવા અનુભવના આધારે શરતી મેળવી શકાતો હતો.
અંગ્રેજી બોલાતી દુનિયામાં લેખક એચ. એલ. એ. હાર્ટએ દલીલ કરી હતી કે કાયદાને સામાજિક નિયમની પ્રણાલી તરીકે ગણવા જોઇએ. હાર્ટે કેલ્સનના તે મંતવ્યને નકાર્યો હતો કે કાયદા પર પ્રતિબંધો આવશ્યક છે અને આદર્શમૂલક સામાજિક ઘટનાને, બિન-આદર્શમૂલક સામાજિક હકીકતોમાં મર્યાદિત કરી શકાય નહીં. હાર્ટે તેના પુસ્તક ધ કન્સેપ્ટ ઓફ લો મારફતે વીસમી સદીમાં વિશ્લાષણાત્મક ન્યાયશાસ્ત્રને એખ મહત્ત્વની સૈદ્ધાંતિક ચર્ચા તરીકે પુનઃજીવિત કરી હતી. ઓક્સફર્ડ યુનિવર્સિટીમાં ચેર ઓફ જ્યુરિસપ્રુડેન્સ તરીકે હાર્ટે દલીલ કરી હતી કે કાયદો એ 'નિયમોની પ્રણાલી' છે.
શરિયા એટલે ઇસ્લામી કાયદાનું સ્વરૂપ. આ શબ્દનો અર્થ “માર્ગ” અથવા “રીત” થાય છે; ન્યાયશાસ્ત્રના ઇસ્લામી સિદ્ધાંતો પર આધારિત કાયદેસર વ્યવસ્થામાં જીવતા લોકોના જાહેર તેમજ મોટાં ભાગના ખાનગી જીવનના પાસાંને નિયંત્રિત કરતું કાયદાને લગતું એક માળખું છે. ફિકહ ઇસ્લામી ન્યાયશાસ્ત્ર માટે વાપરવામાં આવતો શબ્દ છે, જે ઇસ્લામી કાયદાશાસ્ત્રીઓના અધિકૃત ઠરાવથી બનાવવામાં આવ્યો છે. ઇસ્લામી અભ્યાસના એક ઘટક તરીકે, ફિકહ એવી કાર્યપદ્ધતિની સવિસ્તર રજૂઆત કરે છે જેના દ્વારા ઇસ્લામી કાયદાઓ પ્રાથમિક તેમજ સહાયક સ્ત્રોતમાંથી વ્યુત્પન્ન થાય છે.
અંગ્રેજી શબ્દ જ્યુરિસપ્રુડેન્સ લેટિન શબ્દ જ્યુરિસપ્રુડેંશિઆ પર આધારિત છે: જ્યુરીસ શબ્દ જૂસ નો સંબંધવાચક શબ્દ છે જેનો અર્થ “કાયદો” થાય છે અને પ્રુડેંશિઆ એટલે “જ્ઞાન” થાય છે. આ શબ્દને અંગ્રેજીમાં સૌ પ્રથમ માન્યતા 1628માં મળી, એ સમય કે જ્યારે પ્રુડેંસ શબ્દનો કાલગ્રસ્ત અર્થ “નું જ્ઞાન કે ની બાબતમાં કૌશલ્ય” થતો હતો. આ શબ્દ કદાચ ફ્રેંચ શબ્દ જ્યુરિસપ્રુડેન્સ થકી આવ્યો હોય તેમ પણ બને, જે આ પૂર્વે માન્યતા પ્રાપ્ત હતો.
પ્રાચીન ભારતીય વૈદિક સમાજમાં, કાયદા કે ધર્મનું, જે રીતે “મનુ સ્મૃતિ” – એક કાવ્યસંગ્રહ કે જેમાં પાપની વ્યાખ્યા અને તેના ઉપાય દર્શાવવામાં આવ્યાં હતાં – નો ઉપયોગ કરીને હિન્દુઓ દ્વારા અર્થઘટન કરવામાં આવ્યું અને તેને અનુકરણ કરવામાં આવ્યું.એવું કહેવાય છે કે તે ગ્રંથ 200 – 200 દરમ્યાન લખવામાં આવ્યાં હતાં. હકીકતમાં, આ બધાં કાયદાની વીધી-સંહિતા નહોતી પણ તે યુગની સમાજિક જવાબદારીઓ તેમજ આચારપધ્ધતિની જરૂરિયાતો માટેના નિયમો હતાં.
કેટલાક ફિલસૂફોની દલીલ છે કે હકારાત્મકવાદ એક એવો સિદ્ધાંત છે જેમાં કાયદો અને નૈતિકતા વચ્ચે કોઇ જરૂરી સંબંધ નથી પરંતુ જોસેફ રાઝ, જોહન ગાર્ડનર અને લેસ્લી ગ્રીન સહિતના સમકાલીન હકારાત્મકવાદીઓ તે મંતવ્યને નકાર્યું હતું. જેમ રાઝ સુચવે છે તેમ તે આવશ્યક સત્ય છે કે કાયદા પ્રણાલી કદાચ શાખાઓ ના ધરાવી શકે
જોસેફ રાઝે હકારાત્મકવાદનો બચાવ કર્યો હતો પરંતુ ધ ઓથોરિટી ઓફ લો માં હાર્ટના "હળવા સામાજિક સિદ્ધાંત"ની ટીકા કરી હતી. રાઝની દલીલ છે કે કાયદો એક સત્તા છે, તે નૈતિક તર્કના સંદર્ભ વગર સામાજિક સ્ત્રોત દ્વારા અલગ તારવી શકાય તેમ છે. નિયમનું અધિકૃત તરીકે તેની ભૂમિકાથી વધુનું કોઇ પણ વર્ગીકરણ ન્યાયશાસ્ત્રના સ્થાને સમાજશાસ્ત્ર માટે છોડી દેવું જોઇએ.
વિશ્લેષણાત્મક ન્યાયશાસ્ત્રના મુખ્ય પ્રશ્નો છે: "કાયદા શું છે?"; "નિશ્ચિત કાયદો શું છે?"; "કાયદો અને સત્તા/સમાજશાસ્ત્ર વચ્ચે શું સંબંધ છે?"; અને, "કાયદો અને નૈતિકતા વચ્ચે શું સંબંધ છે?" કાનૂની પ્રત્યક્ષવાદ એક અગ્રણી સિદ્ધાંત છે, તેની ટીકા થઇ રહી છે, ટીકાકારો તેમના પોતાના અર્થઘટન આપી રહ્યાં છે.
3જી સદી બાદ, કાયદાકિય દૂરદર્શિતા , નોંધપાત્ર લેખકો સાથે વધુ નોકરશાહી અંગભૂત પ્રવૃત્તિ બની. બાયઝેનટાઇન સામ્રાજ્ય દરમ્યાન કાયદાકીય વિદ્યાભ્યાસને ફરીથી ઉંડાણપૂર્વક જોવામાં આવ્યો, અને આ સાંસ્કૃતિક ચળવળ દ્વારા જસ્ટીનીયનનાં કોર્પસ જ્યુરીસ સિવિલીસનો જન્મ થયો.
સમકાલીન કાયદાના ફિલસૂફ રૉનાલ્ડ ડ્વૉર્કિનના કાર્યની પણ નોંધ લેવી જોઇએ જેમણે ન્યાયશાસ્ત્રના રચનાત્મક સિદ્ધાંતની જે હિમાયત કરી છે તેને કુદરતી કાયદાના સિદ્ધાંત અને સામાન્ય ન્યાયશાસ્ત્રના હકારાત્મક સિદ્ધાંતની વચ્ચેના મધ્યમ માર્ગ તરીકે વર્ણવી શકાય છે.
પહેલાના તમામ સ્થાપેલા ઉપકરણો વિશ્વાસ ના મૂકાય તેવા અને ટૂંકી જીવન કાળવાળા હતા કારણ કે તેમાં પ્રાથમિક સેલની પદ્ધતિ ઉપલબ્ધ હતી જેમાં મુખ્યરીતે પારાની બેટરીનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો.1960ના અંત સુધીમાં, ની સહિત અનેક કંપનીઓએ આઇસોટોપની ક્રિયાશક્તિવાળા પેસમેકરને વિકસાવ્યા, પણ આ વિકાસને 1971માં વિલ્સન ગ્રેટબેચ દ્વારા વિકસિત લિથિયમ-આયોડિડ સેલના વિકાસે બાકીના પેસમેકરના વિકાસને પાછળ પાડી દીધા. ભવિષ્યની પેસમેકરની રચના માટે લિથિયમ-આયોડિડ કે લિથિયમ એનોડે સેલ માનક બની ગયા. પ્રારંભિક ઉપકરણની વિશ્વાસપાત્રતામાં વધુની અડચણ તે હતી કે શરીરના પાણીમાંથી નીકળેલી જલીય બાષ્પના માધ્યમથી ઇપોક્સી રાળનું કેપસ્યૂલીકરણ કરવાથી વિદ્યુત પ્રવાહ પર અસર પડતો હતો. શરૂમાં 1989માં ઓસ્ટ્રેલિયાની ટેલીટ્રોનિક અને ત્યારબાદ 1992માં કાર્ડિયક પેસમેકર્સ ના મિન્નેપોલિસ દ્વારા પેસમેકર જનરેટરને ધાતુના ડબ્બામાં સજ્જડ રીતે બંધ કરીને આ ઘટના પર કાબુ મેળવવામાં આવ્યો. આ પદ્ધતિમાં, ટીટેનીયમનો ઉપયોગ ધાતુની પેટી તરીકે કરવામાં આવ્યો હતો, જે 1970ની સાલના મધ્ય સુધીમાં એક માનક પદ્ધતિ બની ગઇ.
દર-પ્રતિક્રિયાશીલ પેસમેકર બનાવવા માટે વિવિધ સામગ્રીઓનો ઉપયોગ કરવા પ્રકૃતિના અનુકરણ કાર્યમાં આગળ વધવાનું એક મોટું પગલું રહ્યું છે, જેના માટે ઇન્ટરવલ, અર્ટ્રીઅલ –નસોની પ્રણાલીમાં - 2 , અસેલેરોમીટર દ્વારા સ્થિરતા માટે શારીરિક ગતિવિધિ, શરીરનું તાપમાન, સ્તર, એડ્રેનીલ વગેરેનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો.એક સ્થિરતાને રજૂ કરવાને બદલે, પહેલાથી નિયત હૃદય દર, કે રહી રહીને નિયંત્રણ થતું પેસમેકર જેમ કે , એક સક્રિય પેસમેકર, જે શ્વાસોચ્છાસના ભાર અને સંભવત અપેક્ષિત શ્વાસોચ્છાસ ભાર એમ બંન્ને માટે સમતોલન કરી શકે છે. પ્રથમ ગતિશીલ પેસમેકરની શોધ 1982માં , લંડનના રાષ્ટ્રીય સ્વાસ્થ દવાખાનાના ડૉ.એન્થની રિકાર્ડસે કરી હતી. .ગતિશીલ પેસમેકિંગ ટેકનોલોજી ભવિષ્યમાં કુત્રિમ હૃદયમાં પણ લાગુ કરી શકાશે. ઝપડી સંક્રમણશીલ પેશીનો સાંધો કરવામાં અને અન્ય કુત્રિમ અંગ/જોડાણ/પેશીને બદલવાના પ્રયત્નોમાં તે ટેકો પૂરો પાડે છે.સ્ટેમ સેલ્સ સંક્રમણશીલ પેશી સાંધામાં ભાગ લઇ પણ શકે છે અને નહીં પણ.
ફેબ્રુઆરી 1970માં, ઉરુગ્વેના મોન્ટેવિડિયોમાં આવેલ કસ્મુ દવાખાનામાં ફીઆન્દ્રા અને રુબીઓ નામના દાક્તરો દ્વારા સ્વીડિશ ઇલ્મક્વિસ્ટ ઉપકરણના એક સુધારેલા ઉપકરણને સ્થાપવામાં આવ્યું. આ ઉપકરણવાળા દર્દીનું બીજી બિમારીઓને કારણે 9 મહિના બાદ મૃત્યુ થયું ત્યાં સુધી તે પેસમેકર તેના શરીરમાં કામ કરી રહ્યું હતું. પહેલાની સ્વીડીશ-રચનાવાળા ઉપકરણોમાં રિચાર્જ કરી તેની બેટરીનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો, જે બહાર આવેલી એક વિગમન કોઇલ દ્વારા ચાર્જ કરવામાં આવતી હતી. સ્થાપી શકાય તેવા પેસમેકરનું નિર્માણ વિલ્સન ગ્રેટબન્ચ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં વ્યાપક પશુ પરીક્ષણ કર્યા બાદ એપ્રિલ 1960માં તેનો ઉપયોગ મનુષ્યોના પ્રવેશમાં કરાયો હતો. ગ્રેટબન્ચનું આ નવીનીકરણ આના પહેલાના સ્વીડિશ ઉપકરણ જેમાં પ્રાથમિક સેલમાં નો ઉપયોગ ઊર્જાના સ્તોત્ર તરીકે કરવામાં આવતો હતો, તેના કરતા અલગ હતો. પ્રથમ દર્દી 18 મહિના સુધી જીવ્યો હતો.
1926માં, સિડનીના રોયલ પ્રિન્સ આલ્ફ્રેડ દવાખાનાના ડૉ માર્ક સી લિડવેલ અને સિડની વિદ્યાપીઠના ભૌતિક વિજ્ઞાની ઇડગર એચ બૂથની સહાયથી એક સુવાહ્ય પ્રયોગાત્મક સાધનની રચના કરી, જેને એક પ્રકાશિત બિંદુમાં પ્લગ કરવામાં આવ્યો હતો અને જેમાં "એક ઘ્રુવને પ્રબળ મીઠાના પ્રવાહીમાં બોળેલા ચામડીના પેડથી લાગુ કરીને", જ્યારે બીજા ધ્રુવને "તેના બિદુંઓને બાદ કરતા વિદ્યુત-અવાહક સોયથી લાગુ કરાયો હતો", અને તેને હૃદય કક્ષની અંદર યોગ્ય રીતે પ્લગ કરવામાં આવ્યો હતો. "પેસમેકર દર લગભગ 80 થી 120 પ્રતિ મિનિટના હિસાબે પરિવર્તનશીલ હતો, અને આ જ રીતે વોલ્ટેજ પણ 1.5 થી 120 વોલ્ટની વચ્ચે પરિવર્તનશીલ હતો" 1928માં, આ સાધનનો ઉપયોગ સિડનીના ક્રાઉન સ્ટ્રીટ મહિલાઓના દવાખાનામાં એક નવજાત બાળકને ફરીથી જીવત કરવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો, જેનું હૃદય તેના "પોતાની સંમતિથી ધબકી રહ્યું હતું", "દસ મિનિટ બાદ" તે યોગ્ય રીતે ધબકવા લાગ્યું.
પેસમેકર સામાન્યરીતે દર્દીના શરીરમાં એક સામાન્ય સર્જરીથી કાં તો સ્થાનિક એનસ્થેટિક કે સામાન્ય એનસ્થેટિકનો ઉપયોગ કરીને નાખવામાં આવે છે. આ રીતની સર્જરીમાં પહેલા દર્દીને આરામ માટે ઔષધિ પણ આપી શકાય છે. સામાન્યરીતે સંક્રમણથી બચવા માટે એન્ટીબાયોટિક આપવામાં આવે છે. મોટા ભાગના કિસ્સામાં પેસમેકર ડાબા ખભાના વિસ્તારમાંથી નાખવામાં આવે છે, હાંસડીના હાડકાની નીચે કાપો લગાવીને એક નાનકડું ખાનું બનાવીને તેને નાંખવામાં આવે છે, દર્દીના શરીરમાં પેસમેકર અહીં જ રખાય છે. એક લીડ કે કેટલીય લીડોને મોટી શિરા વડે નાખવામાં આવે છે, આ કામમાં પ્રગતિ પર દેખરેખ રાખવા માટે ફ્લુરોસ્કોપનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આ અસ્થાયી નિકાલને સ્થાપિત કરી શકાય છે અને તે પછીના દિવસે તેને નીકાળી દેવામાં આવે છે. વાસ્તવિક સર્જરીમાં લગભગ એક કલાકનો સમય લાગી શકે છે.
ત્રણ મૂળ પ્રકારના સ્થાયી પેસમેકર હોય છે, જેમનું વર્ગીકરણ કેટલી સંખ્યાના કક્ષોથી તે જોડાયેલા છે અને તેઓની મૂળ સંચાલન રચના પરથી કરવામાં આવે છે:
બેવડા-કક્ષ પેસમેકર . આમાં હૃદયના બંન્ને કક્ષમાં તાર મૂકવામાં આવે છે. એક તાર એટ્રીયમ અને બીજો તાર વેન્ટ્રિકલમાં જાય છે. આ પ્રકારના પેસમેકર પ્રાકૃતિક પેસિંગથી ધણા અંશે મળે છે જેમાં તે આર્ટ્રીઆ અને વેન્ટ્રિકલની વચ્ચેના કાર્યનો સમન્વય કરી હૃદયની ગતિને બનાવી રાખે છે.
દર-પ્રતિયોગી પેસમેકર . આ પેસમેકરમાં સંવેદનાવાહકો હોય છે જે દર્દીના શારિરીક ક્રિયામાં બદલાવને શોધીને અને શરીરના ચયાપચનની જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરવા માટે તે પેસિંગ દરોથી આપોઆપ અનુરૂપ થઇ જાય છે.
ટ્રાન્સક્યુટેનીયસ પેસિંગ , જેને બાહ્ય પેસિંગ પણ કહેવાય છે, તે ખાસ કરીને હૃદયની મંદ ગતિ ના પ્રત્યેક લક્ષણમાં રક્ત સંચારની પ્રારંભિક સ્થિરતાને બનાવી રાખવા માટે સૂચવવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયામાં પેસિંગ દ્વારા દર્દીની છાતીમાં બે પેસિંગ, કાં તો શરીરના અગ્ર/બાજુના ભાગમાં કે પછી અગ્ર/પાછળના ભાગમાં પેડ લગાવીને કરી શકાય છે. બચાવ કરનાર પેસિંગના દરની પસંદગી કરે છે, અને ધીરે ધીરે પેસિંગના પ્રવાહને થી મપાય છે) ત્યાં સુધી વધારાય છે, જ્યાં સુધી તે અનુરૂપ નળીની સાથે વિદ્યુતને પકડી નથી લેતો. બહુ લાંબા સમય સુધી બાહ્ય પેસિંગ પર ભરોસો ન કરવો જોઇએ. આ એક કટોકટીની પ્રક્રિયા છે જે ટ્રાન્સવેનસ પેસિંગ કે અન્ય ઉપચાર આપવા સુધી એક પુલ તરીકે કામ કરે છે.
સ્વીડનના સોલ્નામાં આવેલ કારોલિંસ્કા સંસ્થામાં 1958માં એક પૂર્ણ રીતે સ્થાપી શકાય તેવા પેસમેકરનો માનવ શરીરમાં પ્રથમવાર નૈદાનિક સ્થાપના કરનામાં આવી હતી, જેમાં રુને એક્વિસ્ટ અને શાસ્ત્રવૈદ્ય એકે સેનિંગ દ્વારા બનાયેલા પેસમેકરનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો, જે થોરાકોટોમી થી હૃદયના માયોકાર્ડીયમાં જોડાયેલા ઇલેક્ટ્રોડને જોડવામાં આવ્યા હતા. આ સાધન ત્રણ કલાક બાદ નિષ્ફળ ગયું. ત્યારબાદ એક બીજું ઉપકરણને સ્થાપવામાં આવ્યું જે બે દિવસ સુધી ચાલ્યું. દુનિયાના પહેલા પેસમેકરને સ્થાપિત કરાવનાર દર્દી, એર્ને લાર્સનને તેમના જીવનમાં વિભિન્ન પ્રકારના 26 પેસમેકરો લગાવ્યા હતા. 2001માં, 86 વર્ષની ઉંમરે તેમની મૃત્યુ થઇ.
સ્થાયી પેસિંગ એક પ્રત્યારોપણ પેસમેકરની સાથે હૃદયના એક કક્ષ, કે કક્ષોના એક કે તેથી વધુ પેસિંગ ઇલેક્ટ્રોડ ટ્રાન્સવેનશ નિયુક્તિથી જોડાયેલો હોય છે. આ પ્રક્રિયા અનુકૂળ શિરામાં ચીરો લગાવીને કરવામાં આવે છે, જેમાં ઇલેક્ટ્રોડ લીડને નાખવામાં આવે છે અને આ હૃદયના વાલ્વથી આ શિરામાં ત્યાં સુધી પસાર કરવામાં આવે છે,જ્યાં સુધી તે કક્ષમાં પોતાની સ્થિતિમાં ન આવી જાય. આ પ્રક્રિયા ફ્લૂરોસ્કોપીની સુવિધાથી કરવામાં આવે છે, જે ચિકિત્સક કે હૃદય રોગના નિષ્ણાંતને ઇલેક્ટ્રોડ લીડના માર્ગને બતાવવામાં મદદરૂપ થાય છે. ઇલેક્ટ્રોડ લીડની સામેનો છેડો પેસમેકર જનરેટરથી જોડ્યા બાદ ઇલેક્ટ્રોડની સંતોષજનક સ્થાપના થઇ હોવાનું મનાય છે.
જ્યારે અસ્થાયી પેસિંગનો ઉપયોગ કરાય છે ત્યારે ટ્રાન્સવેશન પેસિંગ ટ્રાન્સકુટેન્યસ પેસિંગનો ઉપયોગ એક વિકલ્પ તરીકે થાય છે. એક પેસમેકર તારને જંતુરહિત સ્થિતિમાં નસમાં નાખવામાં આવે છે, અને ત્યારબાદ તેને કાંતો જમણા એટ્રીયમ કે જમણા વેન્ટ્રિકલમાં નાખવામાં આવે છે. પેસિંગ તારને શરીરની બહારના બાહ્ય પેસમેકરથી જોડવામાં આવે છે. ટ્રાન્સવેશન પેસિંગનો ઉપયોગ મોટેભાગે સ્થાયી પેસમેકરના પુલ તરીકે કરવામાં આવે છે. તેને ત્યાં સુધી રાખવામાં આવે છે જ્યાં સુધી સ્થાયી પેસમેકરનું પ્રત્યારોપણ ન થઇ જાય કે પછી ત્યાં સુધી જ્યાં સુધી પેસમેકરની જરૂરિયાત ના રહે અને ત્યારબાદ તેને નીકાળી દેવામાં આવે છે.
પેસમેકર એક ચિકિત્સા ઉપકરણ છે જેમાં હૃદયના ધબકારાને નિયંત્રિત કરવા માટે વિદ્યુત આવેગોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, જેના માટે હૃદયની માંસપેશીઓ સાથે સંપર્ક કરી ઇલેક્ટ્રોડને તેમાં પહોંચાડવામાં આવે છે. હૃદયના મૂળ પેસમેકર યોગ્ય ગતિએ કામ ના કરે કે પછી હૃદયની વિદ્યુત વહન પ્રણાલીમાં અવરોધ આવે આ બંન્ને માંથી કોઇ પણ વખતે પેસમેકર કે જેનો મુખ્ય હેતુ યોગ્ય હૃદય ગતિને ટકાવી રાખવાનો છે તેને ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આધુનિક પેસમેકર પ્રોગ્રામબદ્ધ કરી શકાય તેવા હોય છે અને હૃદયરોગના નિષ્ણાંતને વ્યક્તિગત દર્દીઓ માટે અનુકૂળ પરિસ્થિતિ મુજબ ગતિની રીતને પસંદ કરવાની છૂટ આપે છે.
ટોરેન્ટોના સાર્વજનિક દવાખાનામાં હૃદય-છાતીના શાસ્ત્રવૈદ્ય વિલ્ફ્રેડ ગોર્ડોન બિગ્લોના અવલોકોના આધારે 1950માં કેનેડિયન વિદ્યુત ઇજનેર જોન હોપ્સે એક બાહ્ય પેસમેકરની રચના તૈયાર કરીને તેને બનાવ્યું. એક વાસ્તવિક બાહ્ય સાધનમાં ટ્રાંસક્યુટેનીયસ પેસિંગ આપવા માટે વૈક્યૂમ ટ્યૂબ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરતા હતો, દર્દી પર તેનો ઉપયોગ કરવાથી દર્દીને દુખાવો અને થોડુંક અપરિષ્કૃત લાગતું હતું, અને દિવાલ પર લાગેલા સોકિટથી સંચાલિત થવાના કારણે આમાં વેન્ટીક્યુલર ફાઇબ્રિનોશનથી પ્રેરિત થવાના કારણે દર્દીની વિજળી કે કંરટ લાગવાથી મૃત્યુ થવાની શક્યતા રહેતી હતી.
પર્કસિવ પેસિંગ, જે ટ્રાન્સથોરિક પેસિંગ તરીકે જાણીતું છે, તે બંધ મુઠ્ઠીનો ઉપયોગ છે, સામાન્યરીતે વેન્ટ્રિકલ ધબકારાને પ્રેરવા માટે ઉરોસ્થિની ડાબી નીચલી ધારથી જમણી બાજુના વેના કાવામાં 20-30 કમ ની દૂરથી નાંખવામાં આવે છે (બ્રિટિશ જર્નલ ઓફ એનેસ્થેશીયામાં તેવું સૂચવ્યું છે કે વિદ્યુત ગતિવિધિને વિકસાવવા માટે વેન્ટ્રિકલ દબાણ 10- 15 એમએમએચજી સુધી લઇ જવું જરૂરી છે).આ એક જૂની પ્રક્રિયા છે જેનો ઉપયોગ દર્દીની પાસે વિદ્યુત પેસમેકર ન લઇ જવાય ત્યાં સુધી જીવન રક્ષાના સાધન તરીકે ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે.
શરૂઆતના વર્ષોમાં આ ટેકનોલોજીને વિકસિત કરવામાં જે લોકોએ મહત્વનો ફાળો આપ્યો હતો તે મેડટ્રોનિક મિન્નેપોલિસના બોબ એન્ડેસન, લંડનના સેન્ટ જોર્જસ દવાખાનાના જે. જી ડેવિસ, અમેરિકન ઓપ્ટિકલના બારો બેર્કોવિટ્સ અને શેલ્ડોન થલેર, ટેલીટ્રોનિક્સ ઓસ્ટ્રેલિયાના જેફ્રી વિકહમ, કોર્ડિસ કાર્પોરેશન ઓફ માયામીના વાલ્ટર કેલર, હેન્સ થોર્નાન્ડર, જેમને ઉપરોક્ત સ્વીડનના ઇલેમા-સ્કોન્ડરને રુન ઇમ્લેક્વીસ્ટ સાથે જોડાયેલા હતા, હોલેન્ડના જૈનવિલેમ વૈન ડેન બર્ગ અને કાર્ડિયક પેસમેકર્સ .ના ગુઇડન્ટના એન્થની અડુસી છે.
પેસમેકરમાં બેટરીઓનો ઉપયોગ કરાય છે, તેથી ઉપકરણમાં જ્યારે બેટરીઓ તેની ઊર્જાને ખોઇ દે છે ત્યારે તેને ફરીથી બદલવી પડે છે. મૂળભૂત નિવેશ કરતા ઉપકરણને ફરીથી નાખવું તે એક સરળ પ્રક્રિયા છે કારણકે તેમાં લીડના પ્રત્યારોપણની સામાન્ય રીતે જરૂર નથી પડતી. આ ખાસ પ્રતિસ્થાપનાના વિષયમાં સર્જરીની જરૂરિયાત હોય છે, જેમાં હયાત ઉપકરણને નિકાળવા માટે કાપો લગાવો પડે છે, હયાત ઉપકરણમાંથી લીડને નીકાળવામાં આવે છે, લીડને નવા ઉપકરણ સાથે જોડવામાં આવે છે અને નવા ઉપકરણને દર્દીના શરીરના જૂના ઉપકરણની જગ્યાએ મૂકવામાં આવે છે.
1930ની શરૂઆત અને બીજા વિશ્વ યુદ્ધની વચ્ચે કરાયેલા સંશોધનના પ્રકાશનમાં એક સ્પષ્ટ ક્ષતિ જોવા મળી, જેના કારણે લોકો તેવું માનતા હશે કે 'મરેલા લોકોને ફરીથી જીવીત કરવું' તે પ્રકૃતિમાં હસ્તક્ષેપ કરવા સમાન છે. ઉદાહરણ માટે, "પોતાના સાથી દાક્તરોમાં અને તે સમયના સમાચાર પત્રની ખબરોના કારણે, પ્રતિકૂળ પ્રચારથી દૂર રહેવા માટે હેમને માનવ પર કરેલા પેસમેકરના ઉપયોગની માહિતીને પ્રગટ ના કરી. લીડવેલ આ વાતથી સારી રીતે વાકેફ હતા અને આથી જ તેમને મનુષ્યો પર આ પ્રયોગોને આગળ ન વધાર્યા".
પ્રસ્થાપિત પેસમેકરની સાથે ટ્રાંસવેનસ પેસિંગનો ઉપયોગ પહેલી વાર યુએસએ ના પરસોનેટમાં, સ્વીડનના લેગરગ્રેનમાં અને ફ્રાન્સના જીન-વેલ્ટીમાં 1962-63ની વચ્ચે થયો હતો. ટ્રાંસવેનસ, કે પરવેનસ, પ્રક્રિયામાં શિરાની અંદર એક ચીરો લગાવીને કેથિટર ઇલેક્ટ્રોડ લીડને ફ્લૂરોસ્કોપના માર્ગદર્શન હેઠળ નાખવામાં આવે છે, તેને ત્યાં સુધી અંદર નાખવામાં આવે છે જ્યાં સુધી જમણા વેન્ટ્રિકલના ટ્રાબેકુલેની અંદર તે નથી જતુ રહેતું. આ પદ્ધતિ મધ્ય-1960 સુધીમાં પસંદગીની પદ્ધતિ બની ગઇ.
1957માં, ડૉ.વિલિયમ એલ. વેઇરીચે મીન્નેસોટા વિદ્યાપીઠ ખાતે કરાયેલા સંશોધનોના પરિણામોને બહાર પાડ્યા. માયોકાર્ડિયલ ઇલેક્ટ્રોડના ઉપયોગથી હૃદયના દર, હૃદય સંબંધી નીપજ અને સંપૂર્ણ હૃદય અંતરાયવાળા પ્રાણીની વચલી મુખ્ય ધોરીના દબાણની પુન:પ્રસ્થાપના કારણે આ અભ્યાસોને પ્રદશિત કરવામાં આવ્યા હતો. આ સમય દરમિયાન, પોસ્ટસર્જિકલ હૃદય અવરોધ પર આ પ્રભાવશાળી નિયંત્રણ ઓપન હાર્ટ સર્જરીથી થતા મૃત્યુ દરને નીચો લાવવામાં મહત્વપૂર્ણ સાબિત થયો.
1957માં, મિનીપોલિસ, મીન્નેસોટાના ઇજનેર અર્લ બક્કનને ડૉ. સી. વોલ્ટન લિલેહેઇના દર્દી માટે ધારણ કરી શકાય તેવા પ્રથમ બાહ્ય પેસમેકરનું ઉત્પાદન કર્યું. એક નાના પ્લાસ્ટિકના ડબ્બામાં રાખેલ આ ટ્રાન્ઝિસ્ટરાઇજ્ડ પેસમેકરમાં હૃદયના દરની ગતિ અને બહાર નીકળેલા વોલ્ટેજને વ્યવસ્થિતરીતે નિયંત્રિત કરવાની છૂટ આપે છે અને ઇલેક્ટ્રોડનું આ જોડાણ દર્દીની ચામડીથી થઇને જે સપાટીથી સંલગ્ન હૃદયના માયોકાર્ડિયમાં આવીને સમાપ્ત થતો હતો.
આ કારણે પેસમેકરના ઉપરી આવરણની રચના તેવી રીતે કરવામાં આવી છે કે તેનો શરીરની પ્રતિરક્ષા પ્રણાલી ભાગ્યેજ અસ્વીકાર કરે. મોટે ભાગે તે ટીટેનિયમથી બનાવવામાં આવે છે, જે શરીરમાં નિષ્ક્રીય હોય છે. આમાં આખી વસ્તુનો અસ્વીકાર નથી કરવામાં આવતો, અને સ્કાર ટીશ્યુ એટલે કે જખમ થવાથી રુઝ આવવામાં મદદ કરતી કોષિકાઓ દ્વારા પણ તેને પ્રાવૃત કરાય છે, જે રીતે વીંધાવતી વખતે કરવામાં આવે છે તેવી રીતે જ.
અસ્થાયી એપીકાર્ડિયલ પેસિંગનો ઉપયોગ ઓપન હાર્ટ સર્જરીના સમયે થાય છે, આટ્રીઓ વેન્ટ્રીક્યુલર અવરોધનું નિર્માણ કરવા માટે આ શાસ્ત્રક્રિયાની પ્રક્રિયાને કરવામાં આવે છે. ઇલેક્ટ્રોડ વેન્ટ્રિકલની બાહરની દિવારની સાથે સંતોષજનક કાર્ડિયક આઉટપુટને ત્યાં સુધી બનાવી રાખવા માટે લગાવવામાં આવે છે, જ્યાં સુધી તે અસ્થાયી ટ્રાન્સવેશન ઇલેક્ટ્રોડને નાંખી નથી દેતા.
સર્જરી પછી દર્દીએ સારા આરોગ્ય માટે જખમનું યોગ્ય ધ્યાન રાખવું જોઇએ જેથી તે મટી જાય. આનું એક અનુવર્તી સત્ર પણ છે, જેમાં એક "પ્રોગ્રામર" દ્વારા પેસમેકરનું પરીક્ષણ કરવામાં આવે છે જેથી આ ઉપકરણની સાથે સંપર્ક સ્થાપિત કરી શકાય અને સ્વાસ્થની દેખરેખ કરતા વ્યવસાયીને પ્રણાલીની અખંડતાનું મૂલ્યાંકન અને પેસિંગના વોલ્ટેજ આઉટપુટને નિર્ધારિત કરવાની અનૂમતિ મળે છે.
પેસમેકર જનરેટર સજ્જડ સીલબંધ ઉર્જા સ્ત્રોત ઉપકરણ છે, મોટેભાગે તેમાં લીથીયમ બેટરી હોય છે, જેમાં એક સંવેદન પરિવર્ધક હોય છે જે હૃદયના ઇલેક્ટ્રોડ, પેસમેકર માટે કમ્પ્યૂટર લોજીક અને આઉટપુટ સર્કિટ, જે પેસિંગ આવેગને ઇલેક્ટ્રોડને પહોંચાડવાનું કામ કરે છે, તે દ્વારા સંવેદના મેળવવાથી હૃદયને સ્વાભાવિક રીતે થતા વિદ્યુતીય પ્રક્રિયાઓ સાથે સંબધિત કરે છે.
1899માં, જે એ મેકવિલિયમે પોતાના પ્રયોગો વિષે બ્રિટિશ મેડિકલ સામયિકમાં નોંધ્યું હતું કે વેન્ટીકુલરના સંકોચનથી એસીસ્ટોલ થઇ જવાના વિષયમાં માનવ હૃદય પર વિદ્યુત આવેગ કે ધક્કાનો પ્રયોગ શક્ય છે અને આવેગોથી 60-70/પ્રતિ મિનિટના સમાન અવકાશમાં પ્રતિ મિનિટ 60-70 ધબકારાની હૃદયની લયને ફરીથી ઉત્પન્ન કરી શકાય છે.
1942માં, સ્વતંત્રરીતે કાર્ય કરતા અમેરિકાના શરીર વિજ્ઞાની અલ્બર્ટ હેમનને પોતે જ એક ઇલેક્ટ્રો-મેકેનિકલ સાધનની રચના કરી, જે એક સ્પ્રિંગ-વુન્ડ હાથથી ચાલતી મોટરની શક્તિથી કાર્યરત હતો. હેમન પોતાની આ શોધને કુત્રિમ પેસમેકરનો સંદર્ભ આપ્યો હતો, અને આ પારિભાષિક શબ્દનો ઉપયોગ આજ દિવસ સુધી કરવામાં આવી રહ્યો છે.
સર્જરી પહેલા દર્દી કેટલીક મૂળભૂત તૈયારી પર વિચાર કરી શકે છે. સૌથી મૂળભૂત તૈયારી તે છે કે જે લોગોની છાતી પણ વાળ હોય તે આ વાળની હજામત દ્વારા કે ડીપિલેટરી ઘટકના ઉપયોગથી તેને નીકાળી શકે છે, કારણ કે સર્જરીમાં પાટા અને દેખરેખ ઉપકરણને શરીર પર નિયત કરવામાં સરળતા રહે તે માટે.