polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
યાદવોની ૨૧ શાખા છે. ખેડીયા, ખેડ, ખુમાન, મહેરા, કાછેલ, ખાચર, અરૂખોરી, સાંધલા, જાડેજા, સરવૈયા, માડોચ, કાઢી, દેવગઢ, ગુડાસમા, અરુહંસલા, શંખેશ્વર, અહેરીયા, પઢિયાર, અરબ, અહકર અને ઊન છે. આમાં હરજી, ભીમજી, તેલજી, ચતુરજી અને મેઘજી એમ પાંચ ભાઈઓનો પરિવાર વધતાં વસ્તીની વૃદ્ધિ થઈ અને મેઘજીના ૬૦, આહજીના ૪૦૦, ચતુરજીના ૧૮, તેલજીના ૬૦ અને ભીમજીના ૨૦ ઘરોનો પરિવાર થયો. જેમાંથી વૃદ્ધિ થતાં આજના સંદર્ભમાં બમણા કે તેથી પણ વધુ ઘરોનો કુટુંબ કબીલો થઈ ગયો.
વેડચ ગામની પૂર્વ દિશામાં વડોદરા જિલ્લાના પાદરા તાલુકાની અને ઉત્તર દિશામાં આણંદ જિલ્લાના બોરસદ તાલુકાની સરહદ આવેલી છે. આ ગામ મહીસાગર નદીના તટે આવેલું ગામ છે.
વાયુ પ્રદુષણ, વાતાવરણમાં કેટલાક કેમિકલ અને ચોક્કસ પ્રદાર્થો છોડે છે.સામાન્ય રીતે વાયુ પ્રદુષણમાં જે ગેસ હોય છે તેમાં કાર્બન મનોક્સાઈડ, સલ્ફર ડાયોક્સાઈડ, ક્લોરોફ્લ્યુરોકાર્બન અને નાઈટ્રોજન ઓકસાઈડછે જે મોટાભાગે ઈન્ડસ્ટ્રીઝ અને વાહનો દ્વારા ઉત્પન કરવામાં આવે છે. જ્યારે સુર્યપ્રકાશમાં હાઈડ્રોકાર્બન અને નાઈટ્રોજન ઓક્સાઈડ ભળે છે ત્યારે ફોટો કેમિકલ ઓઝોન અને ઘુમ્મસ વાતાવરણમાં ઉત્પન થાય છે. રજકણ અથવા ધુળ ને તેના કદ પ્રમાણે વર્ણવી શકાય છે. તેનું કદ માઈક્રોમીટર સાઈઝ પીએમ 10 થી પીએમ 2.5 સુધી હોય છે.
પાણીનું પ્રદૂષણ આડ અને દુષિત વસ્તુઓને ગટર દ્વારા નદીમાંઆવે તેમજ આ વસ્તુઓ ધીમે ધીમે ભૂગર્ભ જળમાં પણ ભળે છે. જેથી દુષિત પાણી ભૂગર્ભ જળમાં યુટ્રોરોફોકેશનઅને ગંદકી ફેલાવે છે.
જ્યારે કેમિકલને છોડવામાં આવે છે અથવા જમીનની અંદર કોઈ લીકેજ સર્જાય છે ત્યારે જમીનનો બગાડ થાય છે. મોટાભાગે જમીનનો બગાડ હાઈડ્રોકાર્બન, ભારે ધાતુઓ,એમટીબીઈ હર્બિસાઈડ જંતુનાશક અને ક્લોરિનેટેડ હાઈડ્રોકાર્બન દ્વારા થાય છે.
20મી સદીમાં અણુ ભૌતિકશાસ્ત્રના વિકાસ બાદ જેમ કે પરમાણુ ઉર્જા ઉત્પાદન અને પરમાણુ શસ્ત્રોનું સંશોધન અને તેના ઉત્પાન તેમજ વહેંચણીને કારણે કિરણોત્સર્ગી પ્રદુષણ ફેલાયું છે. જુઓ આલ્ફા ઈમીટ્ટર અને પર્યાવરણમાં એક્ટીનાઈડ
ધ્વનિ પ્રદુષણ મોટાભાગે રસ્તાપરના ટ્રાફિકને કારણે થતો અવાજ , એરક્રાફ્ટનો અવાજ , ઔધોગિક અવાજઅને વધુ ક્ષમતા ધરાવતા સોનાર ના કારણે ફેલાય છે.
પ્રકાશનું પ્રદુષણ પ્રકાશના પ્રવેશ, વધુ પડતો પ્રકાશ અને ખગોળશાસ્ત્ર ની કેટલીક બાબતોને કારણે પ્રકાશનું પ્રદુષણ ફેલાય છે.
દ્રશ્યનું પ્રદુષણ જે ધાબા પરથી પસાર થતી પાવર લાઈન, રસ્તાઓ, બીલબોર્ડ , લેન્ડ ફોર્મ, ખાણકામઅને મ્યુનિસિપલ સોલિડ વેસ્ટ ના ખુલ્લામાં સંગ્રહને કારણે ફેલાય છે.
થર્મલ પોલ્યુશન કુદરતી પાણીમાં માનવીય પ્રભાવને કારણે તાપમાનમાં ફેરફાર થાય છે. જેમ કે પાવર પ્લાન્ટમાં ઠંડક માટે પાણીનો વપરાશ કરાય છે. ત્યારે આ પ્રકારનું પ્રદુષણ ફેલાય છે.
જંતુઓની આક્રમક જાતિ ઓ સ્થાનિક જાતિઓને દુર કરે છે જેથી જીવોમાં વૈવિધ્ય ઓછું થાય છે. આક્રમક વનસ્પતિઓ ભંગારમાં વધારો કરે છે અને બોયોમોલેક્યુલેસ ) જે જમીનનો બગાડ કરવા અને પર્યાવરણની રસાયણીક સંયોજનને બગાડ કરે છે તેના કારણ સ્થાનિક જાતિઓની કાર્યક્ષમતા ઘટી જાય છે.
બાયોમેગ્નિફિકેશન એ સ્થિતિ કે જ્યારે ટોક્સિન ટ્રોફિક પ્રમાણ પાસ કરી દે ત્યારે આ પ્રક્રિયા વધુ ઝડપી બની જાય છે.
કેટલાક સામાન્ય પ્રદાર્થો જે જમીન ને પ્રદુષિત કરે છે જેમ કે ક્લોરિનેટેડ હાઈડ્રોકાર્બન , ભારે ધાતુઓ (જેમ કે ક્રોમિયમ, કેડિયમ- જે રીચાર્જેબલબેટરીમાં મળે છે અને સીસું જે સીસામાં મળે છે. કલર, એવિએશન ફ્યુલ અને ઘણા દેશોમાં ગેસોલિન, એમટીબીઈ, ઝીંક , અર્સેનિક , અને બેન્ઝીન. 2001માં એક પુસ્તક પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું જેમાં પ્રેસ રીપોર્ટ હતા. આ પુસ્તકનું નામ હતું ઘાતક પાક જેમાં કેટલીક ઔધોગિક આડપેદાશોને ખાતરમાં રીસાયકલ કરવાની પ્રવૃતિને કારણે ઘણી બધી ધાતુઓથી જમીનમાં પ્રદુષણ ફેલાય છે તેમ સાબિત કરાયું હતું. સામાન્ય મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન લેન્ડફિલ દ્વારા સામાન્ય રીતે કેટલીક વસ્તુઓ પાથરીદે છે જેમાંના કેટલાક કેમિકલ પ્રદાર્થો જમીનના પર્યાવરણ પ્રદુષિત કરે છે. મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન આ પ્રકારથી પ્રદુષણ ફેલાવે છે. 1970 પહેલા આ પ્રકારની લેંડફીલ પ્રવૃતિઓ પર અમેરિકા અને ઈયુનો કોઈ કાબુ ન હતો. તેમાંથી કેટલીક વખત અસામાન્ય પણે પોલક્લોરોનેટેડ ડાયબેન્ઝોક્સાઈડ કે જેને સામાન્યપણે ડાયોક્સિન્સ" અને ટીસીડીડી) પણ કહેવાય છે.
આંતરરાષ્ટ્રિય સ્તરે બ્રિટાનીના દરિયાકિનારે 1978માં અમોકો કાડીઝ ઓઈલ ટેન્કર ભાંગી જવા જેવી અને 1984માં ભોપાલ દર્ઘટના જેવી આપત્તિ સમગ્ર વિશ્વમાંથી લોકોનું ધ્યાન આકર્ષું હતું. જે સ્તરે વિનાશકતા વેરી હતી તે જોઈને આપત્તિને પહોંચી વળવા માટે ઘણા પ્રયત્નો કરવા પડે તે સ્પષ્ટ થઈ ગયું હતું.પર્યાવરણ અને દરિયાઓની કોઈ સીમા હોતી નથી જેથી પ્રદુષણ જેવી સમસ્યાઓને કારણે અંતે ગ્લોબલ વોર્મિંગ જેવી જ સમસ્યાઓ ઉદભવે છે. હાલમાં જે પ્રદુષણ ફેલાઈ રહ્યું છે તેમાં સતત વધી રહેલું ઓર્ગેનિક પ્રદુષણ છે. પીઓપી ને રસાયણોને કેટલાક ગ્રુપો દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે જેમ કે પીબીડીઈ અને પીએફસી.આ સિવાય પણ અન્ય કેમિકલ જુથો પણ છે. પ્રાયોગિક આંકડાઓના અભાવે આ બધી સમસ્યાઓની ઓછી આંકવામાં આવે છે. આર્કટીક જેવી ઘણી ઔદ્યોગિક પ્રવૃતિને કારણે આ સમસ્યાઓ ઉત્પન થાય છે અને તેને શોધી કાઢવામાં આવે છે. વૈશ્વિક પ્રદુષણના મળી રહેલા પુરાવા અને લોકોને આપવામાં આવતી માહીતીને કારણે પર્યાવરણવાદ અને પર્યાવરણ ઝુંબેશો શરૂ થઈ છે. જેના દ્વારા પ્રદુષણમાં માનવીય અસરોને દુર કરી શકાય.
વાયુ પ્રદુષણ કુદરતી અને માનવસર્જીત હોઈ શકે છે. જો કે વાયુ પ્રદુષણ ફેલાવવામાં માનવસર્જીત પ્રવૃતિઓ જેવી કે જ્વલન, બાંધકામ, ખાણકામ, કૃષિ, અને યુદ્ધનો મહત્વનો ફાળો છે. મોટર વ્હીકલ દ્વારા કરતા દહનને કારણે મહત્તમ વાયુ પ્રદુષણ ફેલાય છે. પર્યાવરણ મંત્રાલય, ઈસ્યુઃ હવાની ગુણવત્તા, (ઓસ્ટ્રેલિયન સરકાર વેબસાઈટ પેજચીન, અમેરિકા, રશિયા, મેક્સિકો, અને જાપાન દહન દ્વારા વાયુ પ્રદુષણ ફેલાવવામાં આ દેશોનો ફાળો મોટો છે. જે મુખ્ય રીતે પ્રદુષણ ફેલાવે છે તેમાં કેમિકલ પ્લાન્ટ, કોલસાનું દહન પાવર પ્લાન્ટ, ઓઈલ રીફાઈનરીઓ, , પેટ્રોકેમિકલ પ્લાન્ટ, પરમાણુ કચરો, નિકાલ પ્રવૃતિઓ, ભઠ્ઠીઓ, મોટા પ્રમાણમાં ઢોરઢાંખર , પીવીસી ફેક્ટરી, ધાતુ નિર્માણ ફેક્ટરીઓ, પ્લાસ્ટીક ફેક્ટરીઓ, અને અન્ય ભારે ઉદ્યોગોનો સમાવેશ થાય છે. હાલમાં ચાલતી કેટલીક પ્રવૃતિઓને જેવી કે જંગલી પ્રદેશો સાફ કરવા, વનસ્પતિઓનું નિકંદન નિકાળી દેવું તેમજ જંતુનાશક દવાઓ અને હેર્બિસાઈડનો ઉપયોગને કારણે કૃષિ વાયુ પ્રદુષણ ફેલાય છે.
હવાની ગુણવત્તા બગડતા મનુષ્યોને ઘણી સમસ્યાઓ નડે છે. ઓઝાનનું પ્રદુષણને કારણે શ્વાસોચ્છ્વાસ , હૃદય, ગળા ને લગતા રોગ લાગુ પડે છે આ ઉપરાંત બળતરા, છાતીમાં દુખાવો તેમજ ગુંગળામળ જેવી પણ વ્યાધીઓ લાગુ પડે છે. જળ પ્રદુષણને કારણે રોજના 14,000 લોકો મૃત્યુ પામે છે જેમાથી મોટાભાગે વિકાસશીલ દેશોના લોકોને ગટરનું પાણી શુદ્ધ કર્યા વગર તેમજ પીવાના પાણી માં પ્રવેશલુ પ્રદુષણવાળું પાણી મળતા આ મોત થાય છે. ઓઈલ ઢોળાવવાના કારણે ચામડી માં બળતરા અને રેસસ થાય છે. અવાજ પ્રદુષણને કારણે બહેરાશ , ઉચું લોહીનું દબાણ , તણાવ, અને ઉંઘમાં અવરોધ ની બિમારીઓ થાય છે. બાળકોમાં વિકાસ અવરોધ તેમજ ચેતાતંત્ર ને લગતા રોગોનાં લક્ષણો સાથે પારો સંલગ્ન હોવાનું જણાય છે. સીસાં અને અન્ય ભારે ધાતુઓ ને કારણે ન્યુરોલોજીકલ ની સમસ્યાઓ સર્જાય છે. કેમિકલ અને રેડિયોએક્ટવી પ્રદાર્થોને કારણે કેન્સરતેમજ જન્મજાત ખોડ પણ થાય છે.
આજે આપણે જાણીએ છીએ કે ઔધગિક ક્રાંતિથી જ વાતાવરણમાં પ્રદૂષણ ફેલાવાની શરૃઆત થઇ હતી. વધુને વધુ ફેકટરીઓ ઉભી થતા તેમાં કોલસા અને અન્ય અશ્મીજન્ય બળતળો નો ઉપયોગ વધવા માંડ્યો જેથી વાયુ પ્રદુષણ નું પ્રમાણ અસામાન્ય રીતે વધ્યું, અને અન્ય પ્રકારના ઈન્ડસ્ટ્રીયલ કેમિકલ છોડવામાં આવતા પ્રદુષણની સમસ્યા વધુ વકરી હતી. હવાને ચોખ્ખી રાખવા માટે અમેરિકાના બે શહેરો શિકાગો અને સિનસિનાટી એ 1881માં કાયદાઓનો અમલ શરૂ કર્યો હતો. 20મી સદીની શરૂઆત જ્યારે અમેરિકામાં ગૃહ મંત્રાલયની અંદર જ એક વિશેષ વાયુ પ્રદુષણ વિભાગ શરૂ કરવામાં આવતા સમગ્ર દેશે આ બે શહેરોનું અનુકરણ કર્યું.1940ના ગાળામાં અમેરિકાના લોસ એન્જલસ અને ડોનોરા, પેનસેલ્વેનિયા શહેરોમાં ગાઢ ધુમ્મસ છવાઈ ગયું હતું. જેને કારણે આ મુદ્દો લોકોના ધ્યાનમાં આવી ગયો હતો.
પ્રદૂષણ અંગેનો સૌપ્રથમ ગ્રંથ 9મીથી 13મી સદી દરમિયાન લખાયેલો છે. આ ગ્રંથ અરેબિક મેડિકલ ટ્રીટીસમાં પ્રદુષણના વિવિધ વિષયોને આવરી લેવાય છે. આ ગ્રંથ તે વખતના ડોક્ટરોએ લખ્યો હતો. જેમ કે , અલ-કિંડી, ક્વેસ્તા ઇબ્ન લુકા , મોહમ્મદ ઇબ્ન ઝકરિયા રાઝી , ઇબ્ન અલ જઝર, અલ તામિમી, અલ મેસિહી, ઇબ્ન સિના , અલી ઇબ્ન રિદવાન, ઇબ્ન જુમે, આઇસેક ઇઝરાયેલ બેન સોલોમન, અબ્દ-અલ-લતિફ, ઇબ્ન અલ-કુફ અને ઇબ્ન અલ-નફીસ. આ ગ્રંથમાં પ્રદુષણના વિવિધ વિષયોને આવરી લેવામાં આવ્યા હતા જેમ કે વાયુ પ્રદૂષણ, પાણીનું પ્રદૂષણ, જમીનમાં દૂષિતતા , સોલિડ વેસ્ટ, પર્યાવરણીય અને ચોક્કસ વિસ્તારમાં પર્યાવરણીય આકરણી ની સમિક્ષા કરવામાં આવી હતી.
મેસેપોટેમિયા, ઇજિપ્ત, ભારત, ચીન, પર્સીયા, ગ્રીસ અને રોમ જેવી પ્રથમ આધુનિક સંસ્કૃતિમાં સાધન બનાવવા માટે બનાવટી ધાતુ તૈયાર કરવા પાણીનો વપરાશ વધવા લાગ્યો હતો અને લાકડામાંથી તેમજ કહોવાયેલી વનસ્પતીમાંથી બળતણનું પ્રમાણ વધવા લાગ્યું હતું. ધાતુનું ગળતર પણ હવામાં પ્રદૂષણનું પ્રમાણ વધારવામાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવે છે. ગ્રીનલેન્ડમાંથી મળી આવેલા હિમનદીના કેટલાક પુરાવા દર્શાવે છે કે ગ્રીક, રોમન અને ચાઇનિઝ દ્વારા કરાતા ધાતુના ગળતરના ઉત્પાદનથી હવામાં પ્રદૂષણના પ્રમાણમાં વધારો થયો હતો. આ પ્રકારની પ્રવૃત્તિમાં વધારો થયો હોવા છતાં તેનાથી ઇકોસિસ્ટમ પર કોઇ વિક્ષેપ પડ્યો ન હતો.
પ્રદુષણને કારણે કેટલીક વખત કુદરતી આપત્તિઓ પણ સર્જાય છે.દાખલા તરીખે ચક્રવાતનો ઉદભવ ઘણી વખત પ્રદુષિત પાણી કે જે ગટર દ્વારા, પેટ્રોકેમિકલ દ્વારા અને બોટઅને ઓટોમોબાઈલ દ્વારા ઢોળવામાં આવે છે તેના દ્વારા થાય છે. જ્યારે દરિયાકાંઠે ઓઈલ રિગ અને રીફાયનરી સંકળાયેલી હોય ત્યારે મોટા પ્રમાણમાં પર્યાવરણીય નુકશાન સામાન્ય થઈ પડે છે. પ્રદુષણ માટે કેટલાક જવાબદાર સ્ત્રોત જેવા કે પરમાણુ ઉર્જા પ્લાન્ટ, ઓઈલ ટેન્કરને જ્યારે અકસ્માત થાય છે ત્યારે તે મોટા પ્રમાણમાં જોખમી પ્રદાર્થો રીલીઝ કરે છે. ધ્વનિ પ્રદુષણના કિસ્સામાં મોટાભાગે મોટર વ્હીકલના અવાજો જ જવાબદાર હોય છે. વિશ્વમાં 90 ટકા અવાજ પ્રદુષણ મોટર વ્હીકલ સર્જે છે.
શિત યુદ્ધ દરમિયાન પણ પરમાણુ શસ્ત્રોનું પરિક્ષણ કરવાનું જારી રહ્યું હતું. તેના પ્રારંભિક તબક્કામાં પ્રતિબંધિત વિસ્તારમાં પણ પરિક્ષણ કરાતું હતું. પ્રદુષણથી અસર પામતા લોકોનો આંકડો અને તેનો વિકાસ સતત વધી રહ્યો છે. કિરણોત્સર્ગ ને કારણે માણસોના આરોગ્ય પર અસર પડે છે. કિરણોત્સર્ગ પરમાણુ ઉર્જા સાથે પણ સંકળાયેલું છે.ઉદ્યોગોમાં ઘણી સતર્કતા રાખવામાં આવે છે છતાં થ્રી માઈલ આઈલેન્ડઅને ચાર્નોબિલ ના બનાવોને લીધે શક્ય હાનિને કારણે લોકોમાં અવિશ્વાસ ઉદ્વભવ્યો હતો.બધા પ્રકારના પ્રયોગો પ્રતિબંધીત કરવામાં આવ્યા તેના પહેલાપરમાણુ પરિક્ષણ ને કારણે બેકગ્રાઉન્ડ રેડીએશન માં નોંધપાત્ર રીતે વધારો થયો છે.
ઈંગ્લેન્ડના કિંગ એડવર્ડ પહેલાએ લંડન માં 1272માં દરિયાઈ કોલસા નું દહનને કારણે ફેલાતા ધુમાડાને કારણે આ પ્રકારના કોલસાનું દહન કરવા પર પ્રતિબંધ ફરમાવ્યો હતો.પણ આ પ્રકારના બળતળો તે વખતે ઈંગ્લેન્ડમાં ઘણા સામાન્ય હતા અને આસાનીથી ઉપલબ્ધ બનતા હતા. ત્યાં વાયુ પ્રદુષણની સમસ્યા સતત માથાના દુખાવા સમાન હતી. અને તેમાં પણ ખાસ કરીને આધૌગિક ક્રાંતિ બાદ તે વધુ વકરી હતી તેમજ ગ્રેટ સ્મોગ ઓફ 1952 એ તેનું ઉદાહરણ છે. 1858માં લંડનની પ્રખ્યાત નદી થેમ્સમાં ગ્રેટ સ્ટિંક ની સમસ્યા પાણીના પ્રદુષણને કારણે થઈ હતી. જેને કારણેલંડન ગટર વ્યવસ્થાનું બાંધકામ શરૂ કરવું પડ્યું હતું.
વિસ્તૃત માહીતી અને પ્રવાસના અભાવને કારણે પ્રદુષણને કારણે ઉભી થતી પરિસ્થિતિ અંગે કોઈ ખાસ માહિતી નોંધાઈ નથી. દુષિત હવાને કારણે વાતાવરણ બગાડે છે.તેમજ લાકડા અને કોલસાના દહનને કારણે ઉત્પન થતો ધુમાડો જેમાં વધુ પ્રમાણમાં આરોગ્ય માટે નુકશાનકારક તત્વો હોય છે તેઓ લોકોને સીધી અસર કરે છે. જ્યાં પીવાના પાણીની સમસ્યા હોય છે ત્યાં પ્રદુષિત પાણી આવા લોકો માટે ઘણું જીવલેણ બની જાય છે.અંધશ્રદ્ધા નું વર્ચસ્વ ઘણું છે. અંધશ્રધ્ધામાં આધુનિકતાની કોઈ જ અસર નથી. જમાનો બદલાયો હોવા છંતા અંધશ્રદ્ધા એક યા બીજા રૂપે ફેલાતી રહે છે.
પ્રદૂષણ એ હવામાં ફેલાતું એવું રજકણ છે જેનાથી વાતાવરણમાં અસ્થિરતા, મંદવાડ કે અવ્યવસ્થા છે જે ઇકોસિસ્ટમમાં ફેલાય છે.નોંધ: શારીરીક રચના કે જીવતંત્રપ્રદૂષણ એ રસાયણિક, પદાર્થ કે ઘોંઘાટ, ગરમી કે પ્રકાશ જેવી ઉર્જા સ્વરૂપે હોઇ શકે છે. પ્રદુષણ માટેના તત્વો સબસસ્ટેન્સ અથવા ઉર્જાના રૂપમાં હોઈ શકે. અથવા કુદરતી પ્રક્રિયા ચાલતી હોય ત્યારે પણ આ તત્વો ઉત્પન થાય છે. પરંતુ જ્યારે તેઓ નિયત પ્રમાણ વટાવી દે છે ત્યારે તે પ્રદુષણમાં પલટાઈ જાય છે. પ્રદૂષણને પોઇન્ટ સોર્સ અને નોનપોઇન્ટ એમ બે વિભાગમાં વહેંચવામાં આવે છે.
મધ્યકાલિનયુગના પ્રારંભિક સમયે યુરોપના અંધકાર યુગમાં પ્રદૂષણની માત્રામાં આંશિક ઘટાડો થયો હતો જેનું કારણ ઉદ્યોગની પ્રવૃત્તિમાં થયેલો ઘટાડો તેમજ વસ્તીમાં થયેલો ઝડપી ઘટાડો હતો.મધ્યકાલિન યુગના અંત સમયે વસ્તીમાં વધારો થવા લાગ્યો હતો. ખાસ કરીને વઘુ નાણા કમાવવા શહેરમાં વસ્તી વધવા લાગી હતી. કેટલાક વિસ્તારોમાં વાયુ પ્રદુષણ આરોગ્યને લગતી કેટલીક સમસ્યાઓ ઉભી કરે છે જ્યારે જળ પ્રદુષણ વધુ વસ્તી ધરાવતા વિસ્તારોમાં પ્રક્રિયા કરાયા વગરની માનવીય આડપેદાશોને કારણેરોગો નો ફેલાવો કરે છે.
પર્યાવરણ સંચાલનમાં પ્રદુષણ નિયંત્રણનો ઉપયોગતેનો મતલબ એવો કે દહન અને એફલુઅન્ટને ઈન્ડસ્ટ્રીઝ દ્વારા હવા, પાણી અને જમીનમાં છોડવામાં આવતી ગંદકીનું નિયંત્રણ.પ્રદુષણ નિયંત્રણ વગર, વપરાશ, હિટીંગ, કૃષિ, ખાણ, ઉત્પાદન, ટ્રાન્સપોર્ટેશન અને અન્ય માનવીય પ્રવૃતિઓમાંથી ઉત્પન થતી વેસ્ટ પ્રોડક્ટનો સંગ્રહ કે તેનો ફેલાવો પર્યાવરણને નુકશાન પહોંચાડે છે. નિયંત્રણના વિવિધ તબક્કાઓ પ્રદુષણને અટકાવવું, બને તેટલું ઓછો કચરો થાય તે જોવું તે પ્રદુષણ પર કાબુ મેળવવા કરતા વધુ ઈચ્છનિય છે.
શરૂઆતના પથ્થરયુગ કે જેમાં અગ્નિ પેટાવાની શોધ થઇ ત્યારથી મનુષ્ય કોઇને કોઇ રીતે પર્યાવરણ પર અસર કરી રહ્યો છે. લોહ યુગ માં યંત્રના ઉપયોગથી ધાતુનું નાના પાયા પર ભૂક્કામાં રૂપાંતર થવાથી નકામી વસ્તુનો સંચય થવા માંડ્યો જે બીજી કોઇ ખાસ આડઅસર વિના નિકાલ થવા લાગ્યો.મનુષ્ય દ્વારા સર્જવામાં આવતી આડપેદાશોથી નદી કે પાણીના સ્ત્રોતમાં કેટલાક અંશે પ્રદૂષણ ફેલાય છે. તેમ છતાં, તેની અસર કુદરતના મહત્વના પરિબળોને કારણે ઓછી રહે છે.
ધીમે ધીમે વધી રહેલી વસ્તી અને ઉદ્યોગોના ફેલાવાને કારણે તેની આજુ બાજુ વિકસી રહેલી સંસ્કૃતિઓ પર તેની ઘણી મોટી અસર પડી. એવું માનવામાં આવે છે કે પર્યાવરણીય જાગૃતિ ખાસ કરીને વિકસીત સંસ્કૃતિ એવી પશ્ચિમી દેશોમાં આવી અને તેમાં પણ ખાસ કરીને શહેરી કેન્દ્રમાં જાગૃતિનું પ્રમાણ ઉંચું હતું.આપણે રોજબરોજ શ્વાસ લઈએ છે તેના કારણે વાયુ પ્રદુષણ અંગે કોઈ નીતિ બનાવવામાં આવે તેવી માંગ થવા લાગી.
બીજા વિશ્વયુદ્ધ બાદ પ્રદુષણ પ્રખ્યાત મુદ્દો બની ગયો હતો કારણ કે આ યુદ્ધ દરમિયાન વાપરવામાં આવેલા શસ્ત્રો, અણુ શસ્ત્રોને કારણે કિરણોત્સર્ગી અસર ફેલાઈ હતી. જેની લોકોને ભયાનક અસરો સમજાઈ હતી.આ બાદ લંડનમાં 1952માં બનેલી આપત્તિ ધ ગ્રેટ સ્મોગને કારણે ઓછામાં ઓછા 8000 લોકોના મોત થયા હતા. આ કારણે પર્યાવરણને લગતા મોટા કાયદાઓ ઘડાયા જેમ કે 1956નો હવા શુદ્ધિકરણનો કાયદો.
બ્લેકસ્મિથ ઈન્ડસ્ટીટ્યુટદ્વારા દર વર્ષે વિશ્વના સૌથી વધુ પ્રદુષિત સ્થળોની યાદી જાહેર કરવામાં આવે છે. 2007ની યાદીમાં જે ટોપ ટેનમાં સામેલ હતા તેમાં ઐઝરબૈઝાન, ચીન , ભારત, પેરૂ , રશિયા , યુક્રેન અને ઝાંબિયા નો સમાવેશ થતો હતો.
પ્રદુષણની ભયાનક અસરોથી પર્યાવરણને બચાવવા ઘણા દેશોએ પ્રદુષણને નિયત્રિંત કરતા ઘણા કાયદાઓ લાવ્યા છે. તેમજ પ્રદુષણની અસરોને દુર કરવા માટે પણ પગલા ઉઠાવ્યા છે.
૧૯૬૦ – શ્રીલંકામાં, શિરીમાવો ભંડારનાયકે ચુંટાઇ આવ્યા. તેઓ વિશ્વના પ્રથમ ચુંટાયેલા મહિલા વડાપ્રધાન બન્યા.
૧૯૬૮ – શિકાગોના સોલ્જર ફિલ્ડ ખાતે પ્રથમ આંતરરાષ્ટ્રીય વિશેષ ઓલિમ્પિક ગ્રીષ્મ રમતોત્સવનું આયોજન કરવામાં આવ્યું, જેમાં બૌદ્ધિક વિકલાંગતા ધરાવતા લગભગ ૧,૦૦૦ એથ્લીટ્સે ભાગ લીધો.
૧૯૬૯ – એપોલો કાર્યક્રમ: એપોલો ૧૧ સફળતાપૂર્વક ચંદ્રની ધરતી પર ઉતર્યું. અમેરિકન નીલ આર્મસ્ટ્રૉંગ અને બઝ એલ્ડ્રિન ચંદ્ર પર ચાલનાર પ્રથમ મનુષ્ય બન્યા.
અબ્બાસિદ કાળમાં ઈરાનની પ્રમુખ ઘટનાઓમાં થી એક હતી સૂફી આંદોલનનો વિકાસ. સૂફી તે લોકો હતાં જે ધાર્મિક કટ્ટરતાના શિકાર હતાં અને સરળ જીવન પસન્દ કરતા હતા. આ આંદોલનએ ફારસી ભાષામાં નામચીન કવિઓને જન્મ આપ્યો. રુદાકી, ફરીદૌસી, ઉમર ખય્યામ, નાસિર-એ-ખુસરો, રૂમી, ઇરાકી, સાદી, હફીજ આદિ તે કાળના પ્રસિદ્ધ કવિઓ થયા. આ કાળની ફારસી કવિતાને ઘણી જગ્યાઓ પર વિશ્વની સૌથી બેહતરીન કાવ્ય કહેવાઈ છે. આમાંના ઘણાં કવિ સૂફી વિચારધારાથી ઓતપ્રોત હતાં અને અબ્બાસી શાસન સિવાય ઘણાંને મંગોલોંનો જુલમ પણ સહેવો પડ્યો હતો.
માનવામાં આવે છે કે ઈરાનમાં પહલાં પુરાપાષાણયુગ કાલીન લોકો રહતાં હતા. અહીંના માનવ નિવાસ એક લાખ વર્ષ જુના હોઈ શકે છે. લગભગ 5૦૦૦ ઈસાપૂર્વ થી ખેતી આરંભ થઈ ગઈ હતી. મેસોપોટામિયાની સભ્યતાના સ્થળની પૂર્વમાં માનવ વસ્તીઓના હોવાના પ્રમાણ મળ્યાં છે. ઈરાની લોકો લગભગ 2૦૦૦ ઈસાપૂર્વની આસપાસ ઉત્તર તથા પૂર્વની દિશાથી આવ્યાં. આમણે અહીંના લોકો સાથે એક મિશ્રિત સંસ્કૃતિની આધારશિલા રાખી જેથી ઈરાનને તેની ઓળખ મળી. આધિનુક ઈરાનનો આ જ સંસ્કૃતિ પર વિકસિત થયો. આ યાયાવર લોકો ઈરાની ભાષા બોલતા હતાં અને ધીરે ધીરે આમણે ખેતી કરવી શરૂ કરી.
આર્યોની ઘણી શાખાઓ ઈરાન માં આવી. આમાંથી કોઈ મિદિ, કોઈ પાર્થિયન, કોઈ ફારસી, કોઈ સોગદી તો કોઈ અન્ય નામોથી ઓળખાવા લાગી. મીદી તથા ફારસિઓનું નામ અસીરિયાઈ સ્રોતોમાં 8૩6 ઈસાપૂર્વની આસપાસ મળે છે. લગભગ આજ સમય જરથુસ્ટ્ર નો કાળ માનવામાં આવે છે. જોકે ઘણાં લોકો તથા ઈરાની લોકકથાઓની અનુસાર જ઼રદોશ્ત બસ એક મિથક હતો કોઈ વાસ્તવિક માનવ નહીં. પણ ચાહે જે હોય તેજ સમયની આસપાસ આના ધર્મનો પ્રચાર તે પૂરા પ્રદેશમાં થયો.
ઈરાનને પારંપરિક રૂપે મધ્યપૂર્વનું અંગ મનાય છે કેમકે ઐતિહાસિક રૂપે આ મધ્યપૂર્વના અન્ય દેશોથી જોડાયેલો રહ્યો છે. આ અરબી સમુદ્રની ઉત્તર તથા કૈસ્પિયન સમુદ્રની કે વચ્ચે આવેલો છે અને આનું ક્ષેત્રફળ ૧ 6,૪8,૦૦૦ ચોરસ કિલોમીટર છે જે ભારતના કુલ ક્ષેત્રફલનું લગભગ અડધું છે. આની કુલ સ્થળસીમા ૫૪૪૦ કિલોમીટર છે અને આ ઇરાક , અર્મેનિયા , તુર્કી , અઝરબૈજાન , અફગ઼ાનિસ્તાન તથા પાકિસ્તાન ની વચ્ચે સ્થિત છે. કૈસ્પિયન સમુદ્ર સાથે આની સીમા સગભગ ૭૪૦ કિલોમીટર લામ્બી છે. ક્ષેત્રફળની દૃષ્ટિ થી આ વિશ્વમાં ૧૮મા નંબર પર આવે છે. અહીંનું ભૂતળ મુખ્યતઃ ઉચ્ચ પ્રદેશીય, પહાડ઼ી અને રણ પ્રદેશ છે. વાર્ષિક વર્ષા ૨૫સેમી થાય છે.
સમુદ્ર તળ થી તુલના કરતા ઈરાનનું સૌથી નીચલું સ્થાન ઉત્તરમાં કૈસ્પિયન સમુદ્રના કિનારે આવે છે જે ૨૮ મીટરની ઊંચાઈ પર સ્થિત છે જ્યારે કૂહ-એ-દમવન્દ જે કૈસ્પિયન કિનારાથી માત્ર ૭૦ કિમી. દક્ષિણમાં છે, તે સૌથી ઊઁચું શિખર છે. આની સમુદ્રતળથી ઊઁચાઈ ૫,૬૧૦ મીટર છે.
ઈરાન જંબુદ્વીપ ની દક્ષિણ-પશ્ચિમ ખંડમાં સ્થિત એક દેશ છે. આ દેશ ઈ.સ. ૧૯૩૫ સુધી ફારસ નામથી પણ ઓળખાતો હતો. આની રાજધાની તેહરાન છે અને આ દેશ ઉત્તર-પૂર્વમાં તુર્કમેનિસ્તાન, ઉત્તરમાં કૈસ્પિયન સમુદ્ર અને અઝરબૈજાન, દક્ષિણમાં ફારસ ની ખાડ઼ી, પશ્ચિમમાં ઇરાક અને તુર્કી , પૂર્વમાં અફ઼ગ઼ાનિસ્તાન તથા પાકિસ્તાન થી ઘેરાયેલ છે. અહીંયા નો પ્રમુખ ધર્મ ઇસ્લામ છે તથા આ ક્ષેત્ર શિયા બહુમતિ ધરાવે છે. પ્રાચીન કાળમાં આ મોટા સામ્રાજ્યોની ભૂમિ રહી ચુક્યો છે. ઈરાન ને ૧૯૭૯માં ઇસ્લામિક ગણરાજ્ય ઘોષિત કરવામાં આવ્યું હતું. અહીંના પ્રમુખ શહરો તેહરાન, ઇસ્ફ઼હાન, તબરેજ઼, મશહદ ઇત્યાદિ છે. રાજધાની તેહરાનમાં દેશની ૧૫ ટકા જનતા વાસ કરે છે. ઈરાનની અર્થવ્યવસ્થા મુખ્યતઃ તેલ અને પ્રાકૃતિક ગૅસની નિકાસ પર નિર્ભર છે. ફારસી અહીંની મુખ્ય ભાષા છે.
આની પછીની અરાજકતામાં કાવદ પ્રથમ ૪૮૮ ઇસ્વીમાં શાસક બન્યો. આની પછી ખુસરો , હોરમુજ઼્દ ચતુર્થ , ખુસરો દ્વિતીય તથા યજ્દેગર્દ તૃતીય કા શાસન આવ્યો. જ્યારેયજ઼્દેગર્દએ સત્તા સંભાળી, ત્યારે તે કેવળ ૮ વર્ષ નો હતો. આ સમયે અરબ, મુહમ્મદ સાહબના નેતૃત્વમાં ઘણાં શક્તિશાલી થઈ ગયા હતા. સન્ ૬૩૪માં તમણે ગ઼ઝા ની નિકટ બેજેન્ટાઇનોં ને એક નિર્ણાયક યુદ્ધમાં હરાવી દીધા. ફારસી સામ્રાજ્ય પર પણ તેમણે આક્રમણ કર્યાં હતાં પણ તેઓ એટલા સફળ ન રહેતા. સન્ ૬૪૧માં તેમણે હમાદાનની નિકટ યજ઼્દેગર્દને હરાવી દીધો. જેના પછી તેઓ પૂર્વની તરફ સહાયતા યાચના ને માટે ભાગ્યો પણ તેની મૃત્યુ મર્વમાં સન્ ૬૫૧માં તેના જ લોકો દ્વારા થઈ. આની પછી અરબોં નું પ્રભુત્વ વધતું ગયું. તમણે ૬૫૪માં ખોરાસાન પર અધિકાર કરી લીધો.
આ સમયે મેસીડોનિયામાં સિકન્દરનો પ્રભાવ વધી રહ્યો હતો. ૩૩૪ ઈસાપૂર્વમાં સિકન્દરએ એશિયા માઈનર પર ધામો બોલી દીધો. દારામે ભૂમધ્ય સમુદ્ર ન તટ પર ઇસુસમાં હારનું મોં જોવું પડ્યું. આની પછી સિકંદરે ત્રણ વખત દારાને હરાવ્યો. સિકન્દર ઇસાપૂર્વ ૩૩૦માં પર્સેપોલિસ આવ્યો અને તેની જીત પછી તેણે શહરને બાળી નાખવાનો આદેશ આપ્યો. સિકન્દરએ ૩૨૬ ઇસ્વીમાં ભારત પર આક્રમણ કર્યું અને પછી તે પાછો ચાલ્યો ગયો. ૩૨૩ ઇસાપૂર્વની આસપાસ, બેબીલોનમાં તેની મૃત્યુ થઈ ગઈ. તેની મૃત્યુ પછી તેના જીવતા ફારસી સામ્રાજ્યને આના સેનાપતિઓએ વહેંચી વિભાજિત કરી લીધો.
અબ્બાસિદ કાલ મેં ઈરાન કી પ્રમુખ ઘટનાઓં મેં સે એક થી સૂફી આંદોલન કા વિકાસ૤ સૂફી વે લોગ થે જો ધાર્મિક કટ્ટરતા કે શિકાર થે ઔર સરલ જીવન પસન્દ કરતે થે૤ ઇસ આંદોલન ને ફારસી ભાષા મેં નામચીન કવિયોં કો જન્મ દિયા૤ રુદાકી, ફિરદૌસી, ઉમર ખય્યામ, નાસિર-એ-ખુસરો, રુમી, ઇરાકી, સાદી, હફીજ આદિ ઉસ કાલ કે પ્રસિદ્ધ કવિ હુએ૤ ઇસ કાલ કી ફારસી કવિતા કો કઈ જગહોં પર વિશ્વ કી સબસે બેહતરીન કાવ્ય કહા ગયા હૈ૤ ઇનમેં સે કઈ કવિ સૂફી વિચારદારા સે ઓતપ્રોત થે ઔર અબ્બાસી શાસન કે અલાવા કઈયોં કો મંગોલોં કા જુલ્મ ભી સહના પડ઼ા થા૤
અસીરિયાના શાહે લગભગ 72૦ ઈસાપૂર્વની આસપાસ ઇઝરાયલ પર અધિપત્ય જમાવી લીધું. આ સમયે ઘણાં યહૂદિયોને ત્યાંથી હટાવી મીદિ પ્રદેશોમાં લાવી વસાવ્યા. 5૩૦ ઈસાપૂર્વની આસપાસ બેબીલોન ફારસી નિયંત્રણમાં આવી ગયો. તે સમયે ઘણાં યહૂદી પાછા આરાયલ પાછા ફર્યાં. આ દરમ્યાન જે યહૂદી મીદીમાં રહ્યાં તેમના પર જરદોશ્તના ધર્મની બહુ અસર પડી અને આની પછી યહૂદી ધર્મમાં ઘણું પરિવર્તન આવ્યું.
૧૯૦૩ – જર્મન એન્જિનિયર કાર્લ જેથોએ રાઈટ બંધુઓની પ્રથમ ઉડાનના ચાર મહિના પહેલા કથિત રીતે પોતાનું સ્વનિર્મિત મોટરગ્લાઇડિંગ વિમાન ઉડાડ્યું.
૧૯૪૨ – અડાસનો ગોળીબાર, બોમ્બે પ્રેસિડેન્સી, બ્રિટિશ ઈન્ડિયાના કૈરા જિલ્લાના અડાસ ગામમાં અડાસ રેલ્વે સ્ટેશન પર ભારત છોડો ચળવળ દરમિયાન છ લોકો મૃત્યુ પામ્યા અને મોટી સંખ્યામાં ઘાયલ થયા.
૧૯૬૩ – નાગરિક અધિકાર આંદોલન: જેમ્સ મેરેડિથ મિસિસિપી યુનિવર્સિટીમાંથી સ્નાતક થયેલા પ્રથમ આફ્રિકન અમેરિકન બન્યા.
૨૦૦૫ – ઇન્ડોનેશિયાના જાવા ટાપુ પર વીજસંકટ ઘેરાયું, લગભગ ૧૦૦ મિલિયન લોકોને અસરકર્તા આ પાવરકટ ઇતિહાસનું સૌથી મોટું અને સૌથી વ્યાપક વીજસંકટ માંનું એક છે.
૧૮૭૨ – વિષ્ણુ દિગંબર પલુસ્કર, હિન્દુસ્તાની સંગીતકાર, રઘુપતિ રાઘવ રાજા રામ ભજનનું મૂળ સંસ્કરણના ગાયક અને ગંધર્વ મહાવિદ્યાલયના સ્થાપક
૧૯૮૦ – ભારતનું પ્રથમ ઉપગ્રહ પ્રક્ષેપણ યાન, આંધ્રપ્રદેશના શ્રીહરિકોટા રેન્જમાંથી સફળતાપૂર્વક ઉડાન ભરી અને પૃથ્વીની ભ્રમણકક્ષાની નજીક ૩૫ કિગ્રાના રોહિણી ૧ બી ઉપગ્રહને ભ્રમણકક્ષામાં પ્રક્ષેપિત કર્યો.
૧૯૯૨ – લેસ હોરિબલ્સ સર્નેટ્સ ની તસવીર લેવામાં આવી હતી, જે વર્લ્ડ વાઈડ વેબ પર પોસ્ટ કરવામાં આવેલી પ્રથમ તસવીર બની હતી.
૨૦૦૫ – ભારત-અમેરિકા નાગરિક પરમાણુ સંધિ , ભારતના વડાપ્રધાન મનમોહન સિંહ અને અમેરિકાના પ્રમુખ 'જ્યોર્જ બુશ' દ્વારા પ્રથમ જાહેર સંયુક્ત નિવેદન બહાર પડાયું.
૧૯૧૮ – નેલ્સન મંડેલા, દક્ષિણ આફ્રિકાના ક્રાંતિકારી નેતા, રાજપુરુષ અને દક્ષિણ આફ્રિકાના પ્રથમ અશ્વેત પ્રમુખ
પેટ્રોલિયમ હાઈડ્રોકાર્બન્સમાં પેટ્રોલ , ડીઝલ , જેટ અને ખનિજ તેલ જેવાં ઈંધણો તેમ જ ઊંજણ અને ઈંધણના જવલન ની આડપેદાશોનો સમાવેશ થાય છે, જે વરસાદી પાણી ના કાંસ માં ભળે છે.
અયોગ્ય સંગ્રહસ્થાનમાંથી ઔદ્યોગિક સૉલ્વન્ટ જેવા હવામાં ઊડી જતાં સજીવ સંયોજનો . કલોરિનમિશ્રિત સૉલ્વન્ટ્સ પાણીમાં ભળે નહીં તેવા ગાઢ પ્રવાહી ) હોય છે. આ કલોરિનમિશ્રિત સૉલ્વન્ટ્સ જો ઢોળાય તો જળાશયોના તળિયે ભેગા થાય છે, કારણ કે તે પાણીમાં ભળતા નથી તથા પ્રમાણમાં ગાઢા હોય છે.
રોગનું મૂળ કારણ ન હોવા છતાં, કોલિફોર્મ બેકટેરિયા સામાન્ય રીતે જળ પ્રદૂષણ માટે સૂચક બેકટેરિયા તરીકે જાણીતા છે.મનુષ્યમાં સ્વાસ્થ્યને લગતી સમસ્યાઓ સર્જતા, સપાટી પરનાં પાણીમાં મળી આવતા અન્ય કેટલાક સૂક્ષ્મજંતુ ઓઃ
જો મળમૂત્ર, ઈત્યાદિ કચરા ને પૂરતો ઉપચાર કર્યા વિના વિસર્જિત કરવામાં આવે તો તે મોટા પ્રમાણમાં પૅથોજન ઉપજાવે છે.ગૌણ પ્રક્રિયા કરતાં ઊતરતી કક્ષાનો સ્યૂઈજ પ્લાન્ટ બનાવવામાં આવે ત્યારે આમ બનવું સંભવ છે .વિકસિત દેશોના જૂનાં શહેરોમાં જીર્ણ થયેલી માળખાકીય સુવિધાઓ નબળી પડી હોય અને ગટર વ્યવસ્થામાં ભંગાણ અથવા કાણાં પડ્યાં હોય ત્યારે ગટર ઉભરાવા ના બનાવો બને છે. ઘણાં શહેરોમાં વરસાદી પાણી અને મળમૂત્ર ઈત્યાદિની ગટરો જોડાયેલી હોય છે, જેના પરિણામે વરસાદી તોફાનોમાં સારવાર થયા વિનાનો કચરો સીધો જ વિસર્જિત થઈ જાય તેવું બની શકે છે.
અમેરિકામાં, ખૂબ મોટા જથ્થામાં પશુધન ધરાવતાં અને ખેતર કારખાના જેવાં મરઘાં-બતકાં પાળવા નો વ્યવસાય ધરાવતા ખેતરોને એકત્રિત પ્રાણીઓને ખોરાક આપવાની કામગીરી તરીકે અથવા બંધન/અટકાયતમાં રખાયેલાં પ્રાણીઓને ખોરાક આપવાની કામગીરી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જેમણે સતત વધતાં જતાં સરકારી નિયમનો નું પાલન કરવું રહે છે.આઈઓવાનો કુદરતી સંસાધનોનો વિભાગ દેસ મોઈનેસ, આઈએ. " આઈઓવામાં પ્રાણીઓને ખોરાક આપવાની કામગીરી." 2009-03-05ના ઉપયોગ.
પ્રાણીઓનાં છાણ-મૂત્રના પાતળા રગડા નો ખેતરમાં છંટકાવ કરતાં પહેલાં તેના પર સામાન્ય રીતે નાનાં ખારા સરોવરમાં પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે.
ઍનારૉબિક ખારાં સરવરો ની જેમ, પ્રાણીઓના છાણ-મૂત્રના કચરા પર પ્રક્રિયા કરવા માટે ઘણી વાર બાંધકામ કરેલી ભીની જમીન નો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
કેટલાંક પ્રાણીઓનાં છાણ-મૂત્રના પાતળા રગડા સાથે પરાળ કે ઘાસ મિશ્ર કરીને ઊંચા તાપમાને તેમાંથી ખાતર બનાવવામાં આવે છે, જે જીવાણુરહિત અને સહેલાઈથી માટીમાં ભળી જાય તેવું હોવાથી જમીન સુધારણા માટે વાપરવામાં આવે છે.
ખેતરો તેમ જ વ્યાપારી અને રહેણાંક માટેના વિસ્તારોમાંથી વહેતા વરસાદી પાણીમાં નાઈટ્રેટ અને ફોસ્ફેટ જેવાં ખાતર માં મળી આવતાં રસાયણો જોવા મળે છે.
વહી આવતા વરસાદી પાણીમાં ચાલુ બાંધકામ ના સ્થળો પરથી, વૃક્ષ કાપવાની કામગીરી થી પેદા થયેલો કચરો, ઝાડી-ઝાંખરા કાપો અને બાળો જેવી પ્રચલિત પદ્ધતિઓ અથવા જમીન સાફ કરવાથી પેદા થયેલો કચરો જેવા કાંપ અને અન્ય પાણીને તળિયે બેસી જાય તેવો ધૂળ અને અન્ય જૈવિક કચરો તણાઈ આવે છે.
જળ પ્રદૂષણ એ આખા વિશ્વ સંદર્ભે એક મોટી સમસ્યા છે. એવું અનુમાન છે કે જળ પ્રદૂષણ એ વિશ્વવ્યાપક સ્તરે મૃત્યુ અને રોગચાળા પાછળ રહેલું એક અગત્યનું કારણ છે, અને એક ગણતરી મુજબ દરરોજ 14,000 લોકોનો જીવ લે છે. વિકાસશીલ દેશો તો જળ પ્રદૂષણની તીવ્ર સમસ્યાનો સામનો કરી જ રહ્યા છે પણ તે ઉપરાંત ઔદ્યોગિક દેશો પણ પ્રદૂષણની સમસ્યાઓ સામે ઝઝૂમી રહ્યા છે.
યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ માં જળ ગુણવત્તા અંગેના તાજેતરના રાષ્ટ્રીય અહેવાલમાં નમૂના લેવામાં આવ્યા હોય તેવા 45 ટકા ઝરણાં -વહેળાના માઈલ , 47 ટકા સરોવરના એકરો , અને 32 ટકા ખાડી અને નદીમુખ આગળની ખાડી ઓના ચોરસ માઈલ પ્રદૂષિત તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યાં હતાં. સપાટી પરનાં જળને પ્રદૂષિત કરતા સ્રોતોને તેમના ઉદ્ભવના આધારે સામાન્ય રીતે બે પ્રકારોમાં વહેંચવામાં આવે છે.
જયારે કેટલાક ઔદ્યોગિક એકમોમાંથી સામાન્ય ઘરગથ્થુ કચરા જેવું જ ગંદું પાણી નીકળે છે, જેના પર મ્યુનિસિપલ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટમાં પ્રક્રિયા કરી શકાય છે.
જે ઔદ્યોગિક એકમો સારા એવા પ્રમાણમાં રૂઢિગત પ્રદૂષકો , ઝેરી પ્રદૂષકો અથવા ઍમોનિયા જેવા અન્ય અરૂઢિગત પ્રદૂષકો ધરાવતું ગંદું પાણી કાઢે છે તેમના માટે વિશિષ્ટ ટ્રીટમેન્ટ વ્યવસ્થાઓની આવશ્યકતા રહે છે. આ પ્રકારની કેટલીક સુવિધાઓમાં, પહેલાં એ ગંદા પાણીમાંથી ઝેરી તત્ત્વો દૂર કરવા માટેની પ્રિ-ટ્રીટમેન્ટ ગોઠવવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ આ આંશિક રીતે પ્રક્રિયા કરેલા ગંદા પાણીને મ્યુનિસિપલ એકમોમાં મોકલવામાં આવે છે.
જે ઔદ્યોગિક એકમો ખૂબ મોટા જથ્થામાં આવું ગંદું પાણી કાઢે છે, તેઓ તેમના ઉદ્યોગના સ્થળ પર જ, તેમની પોતાની વિશિષ્ટ પ્રક્રિયા વ્યવસ્થાઓ ઊભી કરે છે.
સપાટી પરના જળ પ્રદૂષણ કરતાં ભૂતળનું જળ પ્રદૂષણ દૂર કરવું ખૂબ મુશ્કેલ છે, કારણ કે ભૂતળના જળ જોઈ ન શકાય તેવા અનેક ભૂજળ માર્ગોએ ) ખૂબ લાંબું અંતર કાપી શકતાં હોય છે.ચીકણી માટી જેવા કેટલાક બિનછિદ્રાળુ એકિવફર માત્ર સાદી નિતાર પ્રક્રિયા , મોળા પાડવું અને કેટલાક કિસ્સાઓમાં રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓ અને જૈવિક પ્રક્રિયાઓથી, પાણીને આંશિક રીતે બૅકટેરિયાથી શુદ્ધ બનાવે છે. જો કે કેટલાક કિસ્સાઓમાં, જળ પ્રદૂષકો માત્ર જમીનના પ્રદૂષકો માં ફેરવાઈ જતા હોય છે. તિરાડો અને ગુફાઓ/ભોંયરા ઓમાંથી પસાર થતું ભૂતળનું પાણી ગળાઈને શુદ્ધ બનતું નથી અને લગભગ સપાટી પરના પાણીની જેમ જ વહન પામે છે. કારસ્ત ભૌગોલિક વિસ્તારોમાં બન્યું છે તેમ, આવી કુદરતી ખાલી જગ્યા ઓનો કચરો ધરબવા માટે ઉપયોગ કરવાના માણસના વલણથી આ સમસ્યા વધુ વકરી શકે તેમ છે.