polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
પ્રથમ પુસ્તક ‘અભિક્રમ’ અને ત્યારપછી પ્રગટ થયેલા અન્ય ગ્રંથોના લેખોમાં ભારતીય અને પાશ્ચાત્ય શિષ્ટ સાહિત્યના પરિશીલનથી તથા એ બંને સંસ્કૃતિના ઐતિહાસિક પ્રવાહો અને જીવનમૂલ્યોની જાણકારીથી સજ્જ એમની દ્રષ્ટિ આ લેખોને તાજગી અર્પે છે. સાહિત્યને આકારલક્ષી દ્રષ્ટિએ ન જોતાં જીવનના વ્યાપક સંદર્ભમાં જોવામાં એમને રસ છે. ‘અભિક્રમ’ માં સાહિત્યમીમાંસા, સાહિત્યિક પ્રશ્નો કે સંસ્કૃત, અંગ્રેજી અને ગુજરાતી કૃતિઓને આ દ્રષ્ટિથી તપાસવાનો ઉપક્રમ છે. ‘ટ્રેજિડી-સાહિત્યમાં અને જીવનમાં’ માં પાશ્ચાત્ય સાહિત્ય, ‘રામાયણ’ ‘મહાભારત’, ‘સરસ્વતીચંદ્ર’ તથા ગાંધીજીવનને એમાંથી વ્યક્ત થતાં ટ્રેજિક દર્શનના સંદર્ભમાં તપાસ્યા છે. ‘કથાબોધ’ માં ગુજરાતી, બંગાળી અને વિદેશી કૃતિઓને એમાં વ્યક્ત થતી ભાવનાઓના સંદર્ભમાં તપાસી છે.
તેમનો જન્મ ૨૩ ડિસેમ્બર ૧૯૧૮ના અમદાવાદમાં થયો હતો. ૧૯૪૦માં તેમણે બી.એ. અને ૧૯૪૪માં અંગ્રેજી વિષયમાં એમ.એ.નો અભ્યાસ કર્યો હતો. અઢાર વર્ષ અંગ્રેજીના અધ્યાપક અને કૉલેજ-આચાર્ય. વચ્ચે એક વર્ષ વિદ્યાનગરની સરદાર પટેલ યુનિવર્સિટીમાં રજિસ્ટ્રાર તરીકે કાર્ય કર્યું. ત્યારપછી તેઓ તેવીસ વર્ષ ભારત સરકાર દ્વારા પ્રકાશિત ‘કલેકટેડ વર્કસ ઑવ મહાત્માં ગાંધી’ માં અનુવાદક, ઉપ-મુખ્ય સંપાદક અને માનાર્હ સલાહકાર રહ્યા હતા. તેઓ ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના બત્રીસમાં અધિવેશનમાં વિવેચન વિભાગના પ્રમુખ હતા.
1826ના અંતમાં, બોનાપાર્ટ અને તેમનો પરિવાર યુરોપ પાછો આવ્યો. તેમણે જર્મનીની મુલાકાત લીધી, જ્યાં તેઓ ફિલિપ જેકોબ ક્રેત્ઝસ્ચમરને મળ્યા અને ત્યારબાદ ઇંગ્લૅન્ડની મુલાકાત લીધી, જ્યાં તેઓ બ્રિટિશ મ્યૂઝિયમ ખાતે જોહ્ન એડવર્ડ ગ્રેયને મળ્યા, અને ઔડુબોન સાથેના પોતાના પરિચયને તાજો કર્યો. 1828માં આ પરિવાર રોમમાં સ્થિર થયો. ઈટાલીમાં તેઓ કેટલીક વૈજ્ઞાનિક ચર્ચા વિચારણા માટેની સભાઓ અને વ્યાખ્યાનોના રચયિતા હતા, અને તેમણે અમેરિકન અને યુરોપિયન પક્ષી વિદ્યા વિશે અને પ્રાકૃતિક ઇતિહાસની અન્ય શાખાઓ વિશે વ્યાખ્યાનો આપ્યાં હતાં તેમ જ વિસ્તૃત લખાણ લખ્યું હતું. 1832થી 1841 વચ્ચે, બોનાપાર્ટે ઈટાલીના પ્રાણીઓ પરનું પોતાનું કાર્ય, આઇકનોગ્રાફિયા ડેલ્લા ફૌના ઈટાલિકા પ્રકાશિત કર્યુ. તેમણે પણ પ્રકાશિત કર્યું, જે ફિલાડેલફિયા અને ઈટાલી અક્ષાંશની પ્રજાતિઓના પક્ષીઓ વચ્ચેની તુલનાની રજૂઆત કરતું હતું.
તેઓ ઈંગ્લેન્ડના પ્રવાસે ગયા, બર્મિંગહામમાં બ્રિટિશ અસોસિએશનની બેઠકમાં હાજરી આપી. પછી તેમણે દક્ષિણ સ્કૉટલૅન્ડમાં સર વિલિયમ જાર્ડીનની મુલાકાત લીધી. ચાર્લ્સે પછી દુનિયાનાં તમામ પક્ષીઓનું એક પદ્ધતિસરનું વર્ગીકરણ કરવાનું અને નમૂનાઓના અભ્યાસ માટે સમગ્ર યુરોપનાં સંગ્રહાલયોની મુલાકાત લેવાનું શરૂ કર્યું. 1850માં, તેમને ફ્રાંસમાં પાછા ફરવાની મંજૂરી મળી, અને તેમણે તેમના જીવનના બાકીના સમય માટે પૅરિસમાં પોતાનું ઘર બનાવ્યું. 1854માં, તેઓ જાર્દીન દેસ પ્લાન્ટ્સ ના નિયામક બન્યા. 1855માં, તેમને રોયલ સ્વિડીશ એકેડેમી ઑફ સાયન્સિસના વિદેશી સભ્ય બનાવવામાં આવ્યા. તેઓએ તેમના મૃત્યુ પહેલાં કૉન્સ્પેક્ટસ જેનેરમ અવિયમ નો પોતાનો પ્રથમ ખંડ પ્રકાશિત કર્યો, બીજો ખંડ હેર્મન્ન સ્ક્લીગલ દ્વારા સંપાદિત કરવામાં આવી રહ્યો છે.
1849માં તેઓ રોમન સંસદમાં ચૂંટાયા અને રોમન ગણતંત્રના સર્જનમાં ભાગીદાર બન્યા. જેઝપર રિડલેય અનુસાર, જ્યારે સંસદ પ્રથમ વખત એકત્રિત થઈઃ "જ્યારે કાર્લો બોનાપાર્ટનુ નામ બોલાયું, જે વિટેર્બોના સભ્ય હતા, ત્યારે તેમણે હાજરી પુરાવતી વખતે પ્રજાસત્તાક ઘણું જીવો એવું કહીને હાજરી પુરાવી!" . તેમના પિતરાઈ લૂઈસ નેપોલિયન દ્વારા મોકલવામાં આવેલા 40000 લશ્કરી સિપાઈઓ વિરુદ્ધ તેમણે રોમના સંરક્ષણ માટે ભાગ લીધો હતો. જુલાઈ 1849માં પ્રજાસત્તાક લશ્કરના હારી ગયા બાદ તેમણે રોમ છોડી દીધું. તેઓ માર્સેઈલ્લેસ ખાતે રહેતા હતા, પણ લુઈસ નેપોલિયને તેમને દેશ છોડી દેવાનો આદેશ આપ્યો. તેમણે પ્રજાસત્તાકની કલ્પનાના માનમાં આગામી વર્ષ વિલ્સન્સ બર્ડ-ઑફ-પેરેડાઈઝ ના નામમાં ભાગીદાર થઈ તેમની રાજકીય માન્યતાઓને દૃઢ કરી.
બોનાપાર્ટ લુસિઅન બોનાપાર્ટ અને એલેક્ઝાન્ડ્રીન ડે બ્લેસ્ચેમ્પના દીકરા અને સમ્રાટ નેપોલિયનના ભત્રીજા હતા. તેમનો ઉછેર ઈટાલીમાં થયો હતો. 29 જૂન, 1822ના તેમણે બ્રુસેલ્સમાં તેમની પિત્રાઈ ઝેનૈદા સાથે લગ્ન કર્યા. લગ્ન પછી તરત જ, આ દંપતી ઝેનૈદાના પિતા, જોસેફ બોનાપાર્ટ સાથે રહેવા, ફિલાડેલ્ફિયા માટે રવાના થયુ. ઈટાલી છોડતા પહેલાં, કાર્લોએ વિજ્ઞાનમાં એક નવું નાનું ગાનારું પક્ષી , મૂસ્ટાશ્ડ વૉર્બ્લરની શોધ કરી અને દરિયાઈ યાત્રા દરમિયાન તેમણે તોફાનની આગાહી કરનારા એક નવા દરિયાઈ પક્ષી ના નમૂનાઓ એકત્રિત કર્યા. યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સમાં આવ્યા પછી, તેમણે આ નવા પક્ષી પર એક પેપર રજૂ કર્યું, જેનું નામ પાછળથી એલેક્ઝાન્ડર વિલ્સનના નામ પરથી પાડવામાં આવ્યું.
અમેરિકન ઑર્નિથોલૉજિ, અથવા, ધી નેચરલ હિસ્ટ્રી ઓફ બર્ડસ ઈનહેબિટીંગ ધી યુનાઈટેડ સ્ટેટસ . આ કાર્યમાં બોનાપાર્ટ દ્વારા સંશોધિત કરાયેલી 100થી પણ વધારે પ્રજાતિઓનો સમાવેશ થયેલો છે.
બોનાપાર્ટે પછી યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સમાં પક્ષી વિદ્યાનો અભ્યાસ કરવાનું અને વિલ્સનના અમેરિકન ઑર્નિથોલૉજિ પુસ્તક અદ્યનત બનાવવાનું ગોઠવ્યું, જેની સુધારેલી આવૃત્તિ 1825થી 1833ની વચ્ચે પ્રકાશિત થઈ. 1824માં બોનાપાર્ટે તે સમયે અજાણ્યા એવા જોહ્ન જેમ્સ ઔડુબોનને એકેડેમી ઓફ નેચરલ સાયન્સિસની સ્વીકૃતિ મળે તેવા પ્રયત્ન કર્યા, પણ પક્ષી વિદ્યાના નિષ્ણાત જ્યોર્જ ઓર્ડે તેનો વિરોધ કર્યો.
કાનીનો અને મુસિગ્નાનોના બીજા રાજા, ચાર્લ્સ લુસિઅન જૂલેસ લૌરેન્ટ બોનાપાર્ટ એક ફ્રેન્ચ પ્રકૃતિશાસ્ત્રજ્ઞ અને પક્ષીવિદ્યા નિષ્ણાત હતા.
એમ. દ પોઉન્સ સાથે કામ કરીને તેમણે કબૂતરો અને પોપટોમાંના એક પ્રકારની વર્ણનાત્મક સૂચિ પણ તૈયાર કરી, જે તેમના મૃત્યુ બાદ પ્રકાશિત કરવામાં આવી.
મધુપ્રમેહ ઇન્શ્યુલિનના પ્રતિરોધ સાથે અથવા વગર) – ઇસ્કેમિક હાર્ટ ડિસીઝ ) માટે એક માત્ર સૌથી મહત્ત્વનું જોખમ પરિબળ
સ્થૂળતા (જે 30 કિગ્રા/મીટર કરતા વધુના બોડી માસ ઇન્ડેક્સ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે કે પછી વૈકલ્પિક રીતે કમરના ફરતા ઘેરાવા દ્વારા કે કમર-નિતંબ પ્રમાણ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત કરાય છે).
ઉંમર: પુરુષોમાં સ્વતંત્રપણે જોખમી પરિબળ 45 વર્ષની ઉંમરે પ્રાપ્ત કરે છે, અને મહિલામાં તે 55 વર્ષની ઉંમરે; વધુમાં વ્યક્તિગત રીતે જો વ્યક્તિના પ્રથમ ક્રમના પુરુષ સંબંધી 55 વર્ષ કે તે પહેલા કોરોનરી વેસ્યુલર ઘટનાથી પિડાતા હોય તો આ સ્વંતત્ર જોખમી પરિબળ તેમને મળે છે. જો કોઇની પ્રથમ ક્રમની સંબંધી કે જે કોરોનરી વેસ્યુલર ઘટનાથી 65 વર્ષ તે પહેલાની ઉંમરે પીડાતી હોય તો બીજો સ્વતંત્ર જોખમી પરિબળ બની શકે છે.
ટાઇપ-3 – ઘણીવાર મ્યોકાર્ડિયલ ઇસ્કેમિયાનું સૂચન કરતા કાર્ડિયાક એરેસ્ટ સહિત હૃદય રોગને કારણે અચાનક અણધાર્યુ મૃત્યુ. નવા એસટી એલિવેશન અથવા નવા એલબીબીબી અથવા ઓન્જીયોગ્રાફી અને/અથવા ઓટોપ્સી દ્વારા હૃદયની ધમીનમાં નવા થ્રોમ્બસ પુરાવા પરંતુ લોહનીના નમૂના લેવાય તે પહેલા અથવા રૂધિરમાં કાર્ડિયાક બાયોમાર્કર્સ દેખાય તે પહેલા મૃત્યુ થાય છે.
એક્યુટ મ્યોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શન એક્યુટ કોરોનરી સિન્ડ્રોમના બે પેટાપ્રકારનો ઉલ્લેખ કરે છ જેમાં નોન-એસટી એલિવેટેડ મ્યોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શન અને એસટી એલિવેટેડ મ્યોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શન નો સમાવેશ થાય છે જેઓ હૃદયની ધમનીની બિમારીના સૌથી વધુ પ્રદર્શિત થયા ચિહ્નો છે. એપિકાર્ડિયલ હૃદયની ધમનીમાં એથરોસ્ક્લેરોટિક પ્લેકનો વિક્ષેપ સૌથી સામાન્ય પ્રેરક ઘટના છે જેણે પગલે પ્રવાહમાં અવરોધ ઉભો થાય છે અને કેટલીક વખત ધમની સંપૂર્ણ પણે ગંઠાઇ જાય છે. એથરોસ્ક્લેરોસિસ એ ધમનીની દિવાલમાં પ્લેકમાં કોલેસ્ટેરોલ અને તંતુમય પેશીઓનું, લાક્ષણિક રીતે દાયકાઓ સુધી, ક્રમશઃ નિર્માણ છે. એન્જીઓગ્રાફીમાં દેખાતી રૂધિર પ્રવાહ સ્તંભ અનિયમિતતા દાયકાઓ સુધી એથરોસ્ક્લેરોસિસના વિકાસને પગલે ધમનીની નળીઓ સાંકડી થતી દેખાય છે. પ્લેક અસ્થિર, રપ્ચર બની શકે છે અને વધુમાં ધમનીમાં ગાંઠ પેદા કરતા થ્રોમ્બસ ને પ્રોત્સાહન આપે છે. તે મિનીટોમાં થઇ શકે છે. કોરોનરી વેસ્ક્યુલેચરમાં જ્યારે ગંભીર પ્લેક રપ્ચર થાય છે ત્યારે તે મ્યોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શન તરફ દોરી જાય છે.
હૃદયની ધમનીને લગતા રોગના પ્રમાણને ધટાડવામાં સેચ્યૂરેટેડ ચરબીઓ બદલે પોલીસેચ્યૂરેટેડ ચરબીઓના વપરાશ વધુ ફાયદાકારક છે અને પૂરાવા પણ આ વાતને ટેકો પૂરો પાડે છે.
પ્લેક રપ્ચર અને પુનરાવર્તિત મ્યોકાર્ડિયલ ઇન્ફાકર્શનનું જોખમ ઘટાડવા એસ્પિરિન અને/અથવા ક્લોપિડોગ્રેલ જેવી એન્ટીપ્લેટલેટ દવા ચિકિત્સા ચાલુ રાખવી જોઇએ. એસ્પિરિન તેના નીચા ખર્ચ અને વધુ કાર્યક્ષમતાને કારણે પ્રથમ હરોળની દવા છે. જે દર્દીઓને એસ્પિરિન માફક આવતી નથી તેઓ ક્લોપિડોગ્રેલ લઇ શકે ચે. ક્લોપિડોગ્રેલ અને એસ્પિરિનનું મિશ્રણ કાર્ડિયોવેસ્ક્યુલર ઘટનાઓનું જોખમ વધુ ઘટાડો છે પરંતુ હેમરેજનું જોખમ વધે છે.
મેટોપ્રોલોલ અથવા કાર્વિડિલોલ જેવી બીટા બ્લોકર ચિકિત્સા શરૂ કરવી જોઇએ. જે દર્દીઓનુ ડાબું ક્ષેપક ખામીયુક્ત છે અને/અથવા કાર્ડિક ઇસ્કેમિયા ધરાવે છે તેવા ઊંચું જોખમ ધરાવતા દર્દીઓમાં તે ખાસ કરીને લાભકારક છે. બીટા બ્લોકર મૃત્યુદર અને રોગિષ્ઠ મનોવૃત્તિ ઘટાડે છે. તેઓ એનએસટીઇએમઆઇ માં કાર્ડિયાક અરક્તતાના લક્ષણોમાં પણ સુધારો કરે છે.
મ્યોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શન )માં લક્ષણો દેખાવાનું પ્રમાણ સામાન્ય રીતે ક્રમશઃ હોય છે. તે કેટલીક મિનીટો બાદ દેખાય છે અને ભાગ્યે જ અચાનક દેખાય છે. છાતીમાં દુખાવો એક્યુટ મ્યોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શનનું સૌથી સામાન્ય લક્ષણ છે અને તેને ઘણી વાર છતી ભારે થવી, દબાણ અથવા સ્કિવઝિંગનું અનુભૂતિ તરીકે વર્ણવામાં આવે છે. હૃદયના સ્નાયુમાં અરક્તતા ને કારણે છાતીમાં દુખાવાને એન્જીના પેક્ટોરિસ તરીકે વર્ણવામાં આવે છે. દુખાવો ઘણી વાર ડાબા કાંડા સુધી પહોંચે છે પરંતુ ઘણી વાર તે નીચેના જડબામાં, ગળામાં અને જમણા કાંડા, પીઠ અને એપીગેસ્ટ્રીયમ સુધી પહોંચે છે જ્યાં હૃદ દાહ થઇ શકે છે. લિવાઇન્સનો સંકેત, જેમાં દર્દી ઉરોસ્થિમાં પીડા થવાને કારણે છાતીમાં દુખાવો થાય છે. લિવાઇન્સ સંકેત હૃદયરોગને કારણે છાતીમાં દુખાવાની સંકેતાત્મક નિશાની માનવામાં આવે છે. જોકે, નિરીક્ષણ અભ્યાસે દર્શાવ્યું હતું કે તે નબળું હકારાત્મક આગાહી મૂલ્ય ધરાવે છે.
પિરીયડન્ટલ બિમારીમાં સોજાને કોરોનરી હૃદય બિમારી સાથે જોડી શકાય છે અને પિરીયડન્ટિટિસ ઘણું સામાન્ય હોવાથી તે જાહેર આરોગ્ય માટે ઘણા પરીણામ ધરાવતા હોઇ શકે છે. લાક્ષણિક પિરીયડન્ટિટિસ સર્જતા બેક્ટેરીયાની સામે એન્ડીબોડીનું સ્તર માપતા સેરોલોજીકલ અભ્યાસોમાં જણાયું છે કે કોરોનરી હૃદય બિમારી ધરાવતા લોકોમાં આવું એન્ટીબોડી વધુ હાજર હોય છે. પિરીયડન્ટિટિસ સીઆરપી , ફાયબરિનોજન અને સાયકોટિનનું રૂધિર સ્તર વધારતા હોય છે માટે પિરીયડન્ટિટિસ અન્ય જોખમ પરિબળો મારફતે એમઆઇ જોખમ પર તેની અસર મધ્યસ્થી કરી શકે છે. પ્રિક્લિનિક સંશોધનો સૂચવે છે કે પિરીયડન્ટલ બેક્ટેરીયારૂધિરકાણિકાઓના સંચયીકરણને પ્રોત્સાહન આપી શકે છે અને ફોમ કોશિકાના નિર્માણને પ્રોત્સાહન આપે છે. ચોક્કસ પિરીયડન્ટલ બેક્ટેરીયાની ભૂમિકા સૂચવવામાં આવી છે પરંતુ તે સ્થાપિત કરવાની હજુ બાકી છે. એવા કેટલાક પુરાવા છે કે ઇન્ફ્લુએન્ઝા એક્યુટ મ્યોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શન પ્રેરી શકે છે.
હૃદયની ઇજા ગ્રસ્ત પેશીઓ હૃદયની સામાન્ય પેશી કરતા ધીમા ઇલેક્ટ્રિકલ ધબકારા કરે છે ઇજાગ્રસ્ત અને બિનઇજાગ્રસ્ત પેશીઓ વચ્ચે વહન વેગમાં તફાવત રિએન્ટ્રી અથવા ફીડબેક લૂપ પ્રેરી શકે છે જે ઘણા ઘાતક એરિથમિયસનું કારણ હોવાનું માનવામાં આવે છે. આ એરિથમિયસમાંનું સૌથી ગંભીર વેન્ટ્રિક્યુલર ફાઇબરિલેશન /વીએફ ) છે. તે અત્યંત ઝડપી અને અસ્તવ્યસ્ત હૃદય લય છે જે અચાનક હૃદય મૃત્યુનું અગ્રણી કારણ છે. જીવ માટે જોખમી અન્ય એરિથમિયા વેન્ટ્રિક્યુલર ટેકિકાર્ડિયા /વીટી ) છે, જે કદાચ, અથવા કદાચ નહીં પણ, અચાનક હૃદય મૃત્યુ સર્જી શકે. જોકે, વેન્ટ્રિક્યુલર ટેકિકાર્ડિયલ સામાન્ય રીતે ઝડપી હૃદય દરમાં પરિણમે છે જે હૃદયને રૂધિરનું અસરકારક રીતે પમ્પિંગ કરતા અટકાવે છે. કાર્ડિયાક આઉટપૂટ અને રૂધિર દબાણ ખતરાના સ્તર સુધી ઘટી શકે છે જે વધુ કોરોનરી અરક્તતા અને ઇન્ફાર્ક્ટના વિસ્તરણ સુધી દોરી જાય છે.
ચેસ્ટ રિડિયોગ્રાફ અને સામાન્ય રૂધિર પરીક્ષણ જટીલતા અથવા આકસ્મિક કારણોનો સંકેત આપી શકે છે અને ઇમર્જન્સી વિભાગના આગમન પર ઘણીવાર હાથ ધરવામાં આવે છે. ઇકોકાર્ડિયોગ્રામ પર નવી ક્ષેત્રીય દિવાલ ગતિ અનિયમિતતા પણ મ્યોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શન માટે સૂચનાત્મક છે. ઓન-કોલ કાર્ડિયોલોજિસ્ટ દ્વારા ઇક્વિવોકલ કિસ્સાઓમાં ઇકો હાથ ધરી શકાય છે. સ્થિર દર્દીમાં જેના લક્ષણો સમયના પ્રવાહની સાથે ઉકેલાયા છે તેમનામાં ફિઝીયોલોજિકલ અથવા ફાર્મોકોલોજિકલ તણાવની સાથે ઘટેલા રૂધિર પ્રવાહના વિસ્તારનું દૃશ્યાંકન કરવા ટેકનિટિયમ ) સેસ્ટામિબિ સ્કેન) અથવા થેલિયમ-201 ક્લોરાઇડનો પરમાણુ દવામાં ઉપયોગ કરી શકાય છે. થેલિયમનો પેશીના ગુણધર્મ નક્કી કરવા પણ ઉપયોગ કરી શકાય છે. તેનો નિષ્ક્રિય મ્યોકાર્ડિયમ ખરેખર મૃત છે અથવા સુષુપ્તાવસ્થામાં છે અથવા બેશુદ્ધ છે તે નક્કી કરવા ઉપયોગ થાય છે.
તીવ્ર પ્રવૃત્તિ સાથે જોડાણમાં હૃદયરોગના હુમલાનો દર ઊંચો હોય છે, ભલે તે માનસિક તણાવ હોય કે શારીરિક પ્રવૃત્તિ, ખાસ કરીને પ્રવૃત્તિ જ્યારે વ્યક્તિ સામાન્ય રીતે કરતા હોય તેના કરતા વધુ તીવ્ર હોય છે ત્યારે. જે લોકો શારીરિક રીતે બહુ ચુસ્ત છે તેમના માટે, જથ્થાત્મક રીતે જોઇએ તો, તીવ્ર વ્યાયામ કરવાનો સમય અને ત્યાર બાદની રિકવરી લગભગ છ ગણા ઊંચા મ્યોકાર્ડિયલ ઇન્ફાકર્શન દર સાથે સંકળાયેલા છે. નબળી શારીરિક સ્થિતિવાળા લોકો માટે દર વિભેદરન 35 ગણાથી વધુ છે. આ ઘટના માટે નિરીક્ષણમાં આવેલી એક વ્યવસ્થામાં, ઇન્ટ્રાવેસ્ક્યુલર અલ્ટ્રાસાઉન્ડ સાથે જેમ નિરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું છે તેમ, હૃદયના પ્રત્યેક ધબકારા સાથે ધમનીનું વિસ્તરણ અને સંકોચન કરતા ધમની ધબકાર દબાણમાં વધારો થવાથી એથરોમાસ પર યાંત્રિક તણાવ વધે છે અને પ્લેક રપ્ચરની શક્યતા હોય છે.
ટ્રાન્સમ્યુરલ : મુખ્ય હૃદય ધમનીને લગતા એથિરોસ્ક્લેરોસિસ સાથે સંકળાયેલું છે. તેનું એન્ટિરિયર, પોસ્ટીરિયર અથવા ઇન્ફિરિયરમાં પેટાવર્ગીકરણ કરી શકાય છે. ટ્રાન્સમ્યુરલ ઇનફાર્ક્ટ્સ હૃદય સ્નાયુની સમગ્ર જાડાઇમાં ફેલાય છે અને તે સ્થાનિક વિસ્તારમાં રૂધિર પુરવઠાના સંપૂર્ણ બ્લોકેજને કારણે થાય છે.
સબએન્ડોકાર્ડિયલ : ડાબું ક્ષેપકની દિવાલ, ક્ષેપકીય દિવાલ અથવા પેપીલરી સ્નાયુના સબએન્ડોકાર્ડિયલ દિવાલના નાના વિસ્તારને લગતું છે. સબએન્ડોકાર્ડિયલ ઇનફાર્ક્ટ રૂધિર પુરવઠામાં સ્થાનિક રીતે થયેલા ઘટાડાનું પરિણામ હોવાનું માનવામાં આવે છે, સંભવિત રીતે હૃદયની ધમની સાંકડી થવાને કારણે. સબએન્ડોકાર્ડિયલ વિસ્તાર હૃદયના રૂધિર પુરવઠાથી બહુ દૂર છે આ પ્રકારની પેથોલોજી માટે વધુ શંકાસ્પદ છે.
હૃદયને ઈજા જ્યારે ડાબા ક્ષેપકના આઉટપુટને મર્યાદિત બનાવે છે ત્યારે હાંફ ચઢે છે જેને કારણે ડાબું ક્ષેપક નિષ્ફળ થઇ જાય છે અને તેને પગલે ફેંફસાના શોથ બગડી જાય છે. અન્ય લક્ષણોમાં ડાયફોરેસિસ નબળાઇ, હળવા ચક્કર આવવા, ઉબકા આવવા, ઉલટી થવી, અને હૃદયના ધબકારા ઝડપી અને અનિયમિત બનવાનો સમાવેશ થાય છે. સિમ્પથેટિક ચેતાતંત્રમાંથી કેટેચોલામાઇન્સના પુષ્કળ પ્રવાહને કારણે આ લક્ષણો ઉત્તેજિત થઇ શકે છે. તે પીડા અને હેમોડાયનામિક અનિયમિતતાના પ્રતિભાવમાં પેદા થાય છે જે હૃદયના કાર્યમાં નિષ્ફળતામાંથી પરીણમે છે. મ્યોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શનમાં દર્દી બેભાન થઇ જાય છે અને અચાનક મૃત્યુ થાય છે.
મ્યોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શન ) અથવા એક્યુટ મ્યોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શન ), તેને સામાન્ય રીતે તે હૃદયરોગના હુમલા તરીકે ઓળખાય છે, એ હૃદયના કોઇ એક ભાગમાં રૂધિરના પુરવઠામાં વિક્ષેપ છે જેને કારણે હૃદયની કોશિકાઓ મૃત્યુ પામે છે. તે સામાન્ય રીતે હૃદયની ધમનીમાં અડચણ પેદા થવાને કારણે થાય છે. આ અડચણ અસલામત એથરોસ્ક્લેરોટિક પ્લેકમાં ભંગાણને કારણે થાય છે. એથરોસ્ક્લેરોટિક પ્લેક એ ધમનીની દિવાલમાં લિપિડ અને શ્વેત રૂધિર કોશિકાઓ નો અસ્થિર સંગ્રહ છે. પરિણામી અરક્તતા અને ઓક્સિજનની અછતને જો લાંબા સમય સુધી સારવાર વગર છોડી દેવામાં આવે તો હૃદયની માંસ પેશી ને નુકસાન કરી શકે છે અથવા તેમનું મૃત્યુ થઇ શકે છે.
સોજો એથરોસ્ક્લેરોટિક પ્લેક રચનાની પ્રક્રિયામાં મહત્ત્વનું પગલું હોવાનું કહેવાય છે. સી-રિએક્ટિવ પ્રોટીન ) સોજા માટે સંવેદનશીલ પરંતુ અચોક્કસ માર્કર છે. એલિવેટેડ સીઆરપી રૂધિર સ્તર, ખાસ કરીને ઊંચા સંવેદનશીલ નિબંધ સાથે મપાયેલા, એમઆઇ તેમજ સ્ટ્રોક અને મધુપ્રમેહના વિકાસના જોખમની આગાહી કરી શકે છે. વધુમાં એમઆઇ માટેની કેટલીક દવાઓ સીઆરપી સ્તર પણ ઘટાડી શકે છે. સામાન્ય વસતીના સ્ક્રીનિંગના સાધન તરીકે ઊંચા સંવેદનશીલન સીઆરપી નિબંધનો ઉપયોગ સલાહભર્યો નથી પરંતુ અન્ય જોખમ પરિબળો અથવા જાણીતી હૃદય ધમની બિમારી ધરાવતા દર્દીમાં ફિઝીશીયનની મનસૂફી પર તેનો વૈકલ્પિક ઉપયોગ કરી શકાય છે. એથરોસ્ક્લેરોસિસમાં સીઆરપી સીધી ભૂમિકા ભજવે છે કે કેમ તે હજુ અનિશ્ચિત છે.
જો ક્ષતિયુક્ત રૂધિર લાંબો સમય સુધી હૃદય સુધી વહે તો તે ઇસ્કેમિક કાસ્કેડ નામની પ્રક્રિયાને ઉત્તેજન આપે છે. ગંઠાઇ ગયેલી હૃદયની ધમનીના વિસ્તારમાં હૃદયની કોશિકાઓ મૃત્યુ પામે છે અને ક્યારે ફરીથી વિદ્ધ પામતી નથી. તેની જગ્યાએ કોલાજન સ્કાર રચાય છે. તાજેતરના અહેવાલ સૂચવે છે કે એપોપ્ટોસિસ તરીકે ઓળખાતનું કોશિકાના મૃત્યુનું અન્ય સ્વરૂપ પણ મ્યોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શન બાદ પેશીને નુકસાન કરતી પ્રક્રિયામાં ભૂમિકા ભજવે છે. પરિણામે દર્દીના હૃદયને હંમેશ માટે નુકસાન થશે. મ્યોકાર્ડિયલ સ્કેરિંગ દર્દી પર જીવ માટે ઘાતક એરિથમિયસનું પણ જોખમ ઉભું કરે છે અને ક્ષેપકીય એન્યુરિઝમની રચનામાં પરિણમી શકે છે જે વિનાશક પરિણામ સાથે રપ્ચર થઇ શકે છે.
ચોથા ભાગના મ્યોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શન ખબર ના પડે તેવા શાંત હોય છે તેમાં છાતીમાં દુખાવો કે અન્ય કોઇ લક્ષણો જોવા મળતા નથી. આવા કિસ્સાઓ રૂધિર એન્ઝાઇમ પરીક્ષણનો ઉપયોગ કરીને ઇલેક્ટ્રોકાર્ડિયોગ્રામ પર બાદમાં અથવા સંબંધિત ફરિયાદની ઇતિહાસ વગરની ઓટોપ્સી વખતે શોધી શકાય છે. મોટી ઊંમરના વ્યક્તિઓ, ડાયાબિટિક્સ મેલિટસ ધરાવતા દર્દીઓ અને હાર્ટ ટ્રાન્સપ્લાન્ટેશન બાદ દેખાય નહીં તેવા શાંત લક્ષણો વધુ સામાન્ય છે કારણકે દાનમાં લીધેલું હૃદય હૃદય ગ્રાહકના ચેતા તંત્ર સાથે સંપૂર્ણપણે ઉત્તેજિત થતું નથી. ડાયાબિટીસમાં પીડાની સીમાના તફાવતમાં, ઓટોનોમિક ન્યુરોપથી અને માનસિક પરિબળોને લક્ષણોના અભાવના સંભવિત કારણો ગણવામાં આવ્યા છે.
હૃદય રોગની બિમારીને કારણે અચાનક મૃત્યુના વર્ણન માટે “હાર્ટ એટેક” શબ્દ સમુહનો ઘણીવાર ખોટી રીતે ઉપયોગ થાય છે. હૃદય રોગની બિમારીને કારણે અચાનક હૃદયનું મૃત્યુ એક્યુટ મ્યોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શનનું પરીણામ હોઇ શકે અથવા ના પણ હોઇ શકે. હૃદયરોગનો હુમલો કાર્ડિયેક એરેસ્ટ કરતા અલગ છે પરંતુ તે કાર્ડિયાક એરેસ્ટનું કારણ હોઇ શકે છે જે હૃદયના ધબકારા અને અસામાન્ય હૃદયના ધબકારા કાર્ડિયાક એરિથમિયાને અટકાવે છે. તે હૃદ પાત કરતા પણ અલગ છે જેમાં હૃદયનું પંપિંગનું કાર્ય વિક્ષેપિત થાય છે, ગંભીર મ્યોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શનથી હૃદ્ પાત થઇ શકે છે પરંતુ આમ થાય જ તેમ જરૂરી નથી.
દુનિયાભરમાં પુરૂષો અને મહિલાઓના મૃત્યુ માટે હૃદયરોગનો હુમલો એક અગ્રણી કારણ છે. મહત્ત્વના જોખમ પરિબળોમાં પહેલાના રૂધિરાભિસરણ તંત્રને લગતી બિમારી, વધતી ઊંમર, તમાકુનું ધૂમ્રપાન, ચોક્કસ લિપિડ નું ઊંચું રૂધિર દાબ અને ઊંચી ઘનતાવાળા લિપોપ્રોટીન )નું નીચું સ્તર, મધુપ્રમેહ, ઊંચું રૂધિરદાબ, મેદસ્વીતા, તીવ્ર કિડનીની બિમારી, હૃદય પાત, દારૂનું વધુ પડતું સેવન, ચોક્કસ દવાઓ નો દુરૂપયોગ અને તણાવના ઊંચા સ્તરનો સમાવેશ થાય છે.
મહિલા અને મોટી ઊંમરના દર્દીઓ તેમના પુરૂષ અને યુવા સમકક્ષ દર્દીઓની તુલનાએ વધુ વખત લક્ષણો દર્શાવે છે. મહિલાઓ પુરુષોની તુલનાએ વધુ સંખ્યામાં લક્ષણો નોંધાવે છે. મહિલાઓમાં એમઆઇ ના સૌથી સામાન્ય લક્ષણોમાં ડિસ્પેનીયા , નબળાઇ અને થાકનો સમાવેશ થાય છે. થાક, ઊંઘમાં વિક્ષેપ અને ડિસ્પેનીયા અવારનવાર થતા લક્ષણો જે વાસ્તિવક ઇસ્કેમિક ઘટનાના લગભગ એક મહિના પહેલાથી પ્રદર્શિત થવા માંડે છે. મહિલાઓમાં છાતીનો દુખાવો પુરૂષોમાં હૃદય અરક્તતા કરતા ઓછો સંકેતાત્મક હોય છે.
એક્યુટ મ્યોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શનના લક્ષણોમાં અચાનક છાતીમાં દુખાવો થવો , હાંફ ચઢવી, ઉબકા આવવા, ઉલટી થવી, હૃદયના ધબકારા ઝડપી અને અનિયમિત બનવા, પરસેવોનો થવો અને બેચેની થવી નો સમાવેશ થાય છે. પુરૂષો કરતા મહિલાઓમાં ઓછા લક્ષણો અનુભવી શકે છે, ખાસ કરીને હાંફ ચઢવી, નબળાઇ, અપચાનો અનુભવ અને થાક. લગભગ ચોથા ભાગના મ્યોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શન છાતીમાં દુખાવો કે અન્ય લક્ષણો વગરના “શાંત” હોય છે.
દર્દીની ફરિયાદો અને શારીરિક દરજ્જાની આકરણી કર્યા બાદ મ્યોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શનનું નિદાન કરી શકાય છે. ઇસીજી પરિવર્તનો કોરોનરી એન્જીયોગ્રામ અને કાર્ડિયેક માર્કરનું સ્તર નિદાનને પુષ્ટિ આપવામાં મદદ કરે છે. ઇસીજી મ્યોક્રાડિયલ નુકસાનનું સ્થાન શોધવામાં મૂલ્યવાન સંકેત આપે છે જ્યારે કોરોનરી એન્જીયોગ્રામ હૃદયની નળીઓ સાંકડી થવી અથવા અવરોધોનું દૃશ્યકરણ કરે છે. ઓટોપ્સી વખતે, પેથોલોજીસ્ટ એનાટોમોપેથોલોજીકલ તારણોને આધારે મ્યોકાર્ડિયલ ઇન્ફાકર્શનનું નિદાન કરી શકે છે.
એસટીઇએમઆઇ એલિવેશન એમઆઇ )ના મોટા ભાગના કિસ્સાઓની થ્રોમ્બોલાયસિસ અથવા પરક્યુટેનિયસ કોરોનરી ઇન્ટરવેન્શન ) દ્વારા સારવાર કરાય છે. એનએસટીઇએમઆઇ એલિવેશન એમઆઇ )નું દવાઓ દ્વારા વ્યવસ્થાપન થવું જોઇએ જોકે, હોસ્પિટલમાં દર્દીને દાખલ કરતી વખતે ઘણીવાર પીસીઆઇ હાથ ધરવામાં આવે છે. જે લોકો અનેક બ્લોકેજ ધરાવે છે અને પ્રમાણમાં સ્થિર છે અથવા કેટલાક ઇમરજન્સી કિસ્સાઓમાં બાયપાસ સર્જરી એક વિકલ્પ છે.
ન્યૂમોનિયા જેવા તીવ્ર ગંભીર ચેપ મ્યોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શન પ્રેરી શકે છે. ક્લેમાયડોફિલા ન્યૂમોનિયા ચેપ અને એથરોસ્ક્લેરોસિસ વચ્ચેની સાંકળ વધુ વિવાદાસ્પદ છે. એથરોસ્ક્લેરોટિક પ્લેકમાં આ અંતઃકોશીય અંગરચના સમજાવવામાં આવી છે ત્યારે તેને કારણભૂત પરિબળ ગણી શકાય કે કેમ તેના પુરાવા અનિર્ણિત છે. સિદ્ધ થયેલા એથરોસ્ક્લેરોસિસના દર્દીની એન્ટિબાયોટિક્સ સાથે સારવારે હૃદયરોગનો હુમલો અથવા અન્ય કોરોનરી વેસ્ક્યુલર બિમારીનું જોખમ ઘટ્યું હોવાનું દર્શાવ્યું નથી.
એમઆઇ ના નિદાન માટે 1979માં ઘડવામાં આવેલા ડબલ્યુએચઓ માપદંડનો ઉપયોગ થાય છે. જો દર્દી નીચે દર્શાવેલા માપદંડમાંથી બે અથવા ત્રણ માપદંડ સંતોષે તો તેને મ્યોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શન છે એમ કહી શકાય:
હોમોડાયનેમિકલી સ્થિર દર્દીઓમાં, ખાસ કરીને એમઆઇ નો ઇતિહાસ ધરાવતા, મધુપ્રમેહ મેલિટર, હાયપરટેન્શન, દ્વારા આકરણી કર્યા મુજબ) પૂર્વવર્તી સ્થળોનું ઇન્ફાર્ક્ટ ધરાવતા અને/અથવા ડાબા ક્ષેપકની કામગીરીમાં વિક્ષેપના પુરાવા ધરાવતા દર્દીઓમાં એમઆઇ ના 24-48 કલાક બાદ એસીઇ ઇનહિબિટર ચિકિત્સા શરૂ કરવી જોઇએ. એસીઇ ઇનહિબિટર મૃત્યુદર અને હૃદ પાતનો વિકાસ ઘટાડે છે અને એમઆઇ બાદ ક્ષેપકનો આકાર બગડતા અટકાવે છે.
હૃદયના સ્નાયુઓને થયેલા નુકસાનની ચકાસણી કરવા ઉપલબ્ધ નૈદાનિક પરીક્ષણોમાં ઇલેક્ટ્રોકાર્ડિયોગ્રામ ), ઇકોકાર્ડિયોગ્રાફી અને વિવિધ રક્ત પરીક્ષણોનો સમાવેશ થાય છે. વ્યાપક વપરાતા માર્કરમાં ક્રિએટાઇન કાઇનેઝ- એમબી ) ફ્રેક્શન અને ટ્રોપોનિન સ્તરનો સમાવેશ થાય છે. શંકાસ્પદ એક્યુટ મ્યોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શનની તાત્કાલિક સારવારમાં ઓક્સિજન, એસ્પિરિન અને સબલિન્ગ્યુઅલ નાઇટ્રોગ્લિસરિનનો સમાવેશ થાય છે.
યુરોપીયન સોસાયટી ઓફ કાર્ડિયોલોજી અને યુરોપીયન એસોસિયેશન ફોર કાર્ડિયોવેસ્ક્યુલર પ્રિવેન્શન એન્ડ રિહેબિલિટેશને યુરોપમાં હૃદયરોગનો હુમલો અને સ્ટ્રોકના જોખમની આગાહી અને વ્યવસ્થાપન માટે એક ઇન્ટરેક્ટિવ ટૂલ વિકસાવ્યું છે. હાર્ટસ્કોરનો ઉદેશ ક્લિનિશિયનને વ્યક્તિગત કાર્ડિયોવેસ્ક્યુલર જોખમ ઘટાડાને મહત્તમ કરવામાં મદદ કરવાનો છે. હાર્ટસ્કોર પ્રોગ્રામ 12 ભાષામાં ઉપલબ્ધ છે અને વેબ આધારિત અથવા પીસી વર્ઝન ઓફર કરે છે.
આમાથી ઘણા જોખમ પરિબળો સુધારી શકાય તેવા હોય છે માટે વધુ તંદુરસ્ત જીવનશૈલી જાળવીને અનેક હૃદયરોગનો હુમલો અટકાવી શકાય છે. દાખલા તરીકે, શારીરિક પ્રવૃત્તિ ઓછા જોખમની શક્યતા સાથે જોડાયેલી છે. સુધારી ના શકાય તેવા જોખમ પરિબળોમાં ઊંમર, લિંગ અને અગાઉના હૃદયરોગના હુમલાના પારિવારિક ઇતિહાસ, જે જનીની વલણ દર્શાવતું હોવાનું માનવામાં આવે છે, તેનો સમાવેશ થાય છે.
ઓછું શિક્ષણ અને ઓછી આવક અને અવિવાહિત જીવન જેવા આર્થિકસામાજિક પરિબળો પણ એમઆઇ ના જોખમમાં યોગદાન આપી શકે છે. રોગશાસ્ત્ર અભ્યાસના પરિણો સમજવા તે નોંધવું જરૂરી છ કે એમઆઇ સાથે સંકળાયેલા ઘણા પરિબળો અન્ય પરિબળો મારફતે તેમના જોખમની મધ્યસ્થી કરે છે. દાખલા તરીકે, શિક્ષણની અસર આંશિક રીતે તેની આવક અને વૈવાહિક દરજ્જાની અસર આધારિત છે.
એમઆઇ બાદ મૃત્યુ દર અને રોગિષ્ઠ મનોવૃત્તિ ઘટાડવા સ્ટેટિન ચિકિત્સા દર્શાવાઇ છે. તેની અસર તેમની એલડીએલ ઘટાડતી અસરો કરતા વધુ હોઇ શકે છે. સામાન્ય સર્વમત તે છે કે સ્ટાટિન પ્લાક સ્થિરતા અને અન્ય બહુવિધ અસરો ધરાવે છે જે રૂધિર લિપિડ પર તેની અસર ઉપરાંત મ્યોકાર્ડિયલ ઇન્ફાકર્શન અટકાવી શકે છે.
વિભેદક નિદાનમાં છાતીમાં દુખાવાના અન્ય વિનાશકારી કારણો જેમ કે પલ્મોનરી એમબોલિઝમ, ઓર્ટિક ડિસેક્શન, કાર્ડિયાક ટેમ્પોનેડ સર્જતું પેરિકાર્ડિયલ એફ્યુઝન, ટેન્શન ન્યુમોથોરેક્સ અને એસોફાગીયલ રેપ્ચરનો સમાવેશ થાય છે. અન્ય બિન વિનાશકારી વિભેદક નિદાનમાં ગેસ્ટ્રોએસોફાગીયલ રિફ્લક્સ અને ટીટ્ઝીસ સિન્ડ્રોમનો સમાવેશ થાય છે.
કાર્ડિયાક બાયોમાર્કર્સને વધુ મહત્ત્વ આપવા ડબલ્યુએચઓ માપદંડને 2000માં વધુ રિફાઇન કરાયા હતા. નવી માર્ગદર્શિકા મુજબ, લાક્ષણિક લક્ષણો, પેથોલોજીકલ ક્યુ વેવ, એસટી એલિવેશન અથવા ડિપ્રેસન અથવા કોરોનરી હસ્તક્ષેપની સાથે કાર્ડિયાક ટ્રોપોનિનમાં વધારો થાય તે દર્દીને એમઆઇ છે તેમ નિદાન કરી શકાય.
સિદ્ધ થયેલા એથરોસ્ક્લેરોસિસના દર્દીની એન્ટિબાયોટિક્સ સાથે સારવારે હૃદયરોગનો હુમલો અથવા અન્ય કોરોનરી વેસ્ક્યુલર બિમારીનું જોખમ ઘટ્યું હોવાનું દર્શાવ્યું નથી. કેટલાક તપાસકર્તાઓએ નોંધ્યું છે કે રૂધિરકણિકાઓની એકજૂથ થવાની ક્ષમતા કાર્ડિયન રિધમ મુજબ અલગ અલગ હોય છે, જોકે તેઓ સિદ્ધ થયેલા કારણો નથી.
વધુ મ્યોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શન, કન્જેસ્ટિવ હૃદ પાત અથવા સેરિબ્રોવેસ્ક્યુલર એક્સિડન્ટ ) જેવી દ્વિતીય કાર્ડિયોવેસ્ક્યુલર ઘટના અટકાવવાના ઉદેશ સાથે દર્દી એમઆઇ બાદ લાંબા ગાળાની દવાઓ લેવાનું શરૂ કરે છે. વિરોધાભાસ પેદા ના થાય ત્યાં સુધીની આવી દવાઓ નીચે મુજબ છેઃ
ટાલ પડવી, વાળ સફેદ થવા, કાનની બૂટમાં કરચલી અને સંભવિત અન્ય ત્વચા લક્ષણોને એમઆઇ માટેના સ્વતંત્ર જોખમ પરિબળો તરીકે સૂચવવામાં આવ્યા છે.
કેલ્શિયમ નિક્ષેપન એથરોસ્ક્લેરોટિક પ્લેક રચનાનો અન્ય ભાગ છે. સીટી સ્કેન દ્વારા હૃદયની ધમનીમાં કેલ્શિયમનું નિક્ષેપન શોધી શકાય છે. કેટલાક અભ્યાસોએ સૂચવ્યું છે કે કોરોનરી કેલ્શિયમ પરંપરાગત જોખમ પરિબળ કરતા પણ આગળ વધીને આગાહીત્મક માહિતી પુરી પાડી શકે છે.
તબીબી રીતે મ્યોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શનને ઇસીજી ફેરફારોને આધારે એસટી એલિવેશન એમઆઇ ) વિરુદ્ધ નોન- એસટી એલિવેશન એમઆઇ )માં વધુ પેટાવર્ગીકૃત કરી શકાય છે.
જે મહિલાઓ કમ્બાઇન્ડ ઓરલ કોન્ટ્રાસેપ્ટિવ ગોળીઓ લે છે તેમનામાં મ્યોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શનનું ઊંચું જોખમ માફકસરનું હોય છે, તેમાં પણ ખાસ કરીને ધૂમ્રપાન જેવા અન્ય જોખમ પરિબળોની હાજરીમાં.
હૃદય તરફના રૂધિર પ્રવાહમાં અચાનક વિક્ષેપ ઉભો કરતા કોઇ પણ લક્ષણોના જૂથને એક્યુટ કોરોનરી સિન્ડ્રોમ કહેવામાં આવે છે.
ઇન્ટરસ્ટેટની સાથે આવેલા રશેલના શહેર વેસ્ટવર્ડ, પરંપરાગત રીતે તેનો પ્રારંભ ઉત્તરપશ્ચિમ કેન્સાસમાં છૂટીછવાઇ વસ્તી સાથે થયો હતો, તે ભૂતપૂર્વ યુ.એસ. સેનેટર બોબ ડોલનું અને યુ.એસ. સેનેટર આર્લેન સ્પેક્ટરનું બાળપણનું નિવાસસ્થાન છે. હેયઝનું શહેર એ ફોર્ટ હેયઝ યુનિવર્સિટીનું અને સ્ટર્નબર્ગ મ્યુઝિયમ ઓફ નેચરલ હિસ્ટ્રીનું ઘર છે અને તે આશરે 20,000ની વસ્તી સાથે ઉત્તરરપૂર્વમાં સૌથી મોટું શહેર છે. બે અન્ય સિમાચિહ્નો એલિસ કાઉન્ટીના નાના નગરોમાં આવેલા છે: હેયઝના પૂર્વમાં વિક્ટોરીયામાં આવેલું છે અને વોલ્તેર ક્રિસ્લરનું ઘર એલિસમાં હેયઝના પશ્ચિમમાં છે. હેયઝના પશ્ચિમમાં વસ્તીમાં અને આઇ-70ની સાથે આવેલા વિસ્તારોમાં પણ નાટ્યાત્મક રીતે ઘટાડો થયો હતો અને 3,000થી વધુ વસ્તી ધરાવતા બે ટાઉનો કોલ્બી અને ગુડલેન્ડ આઇ-70ની નજીકથી 35 માઇલ દૂર આવેલા છે. વિચિતાનું શહેર વિસ્તાર અને વસ્તીની દ્રષ્ટિએ સૌથી મોટું છે, તેનો ઉલ્લેખ થોડી ફિલ્મો અને ટિલેવીઝન પ્રોગ્રામોમાં કરવામાં આવ્યો છે, જેમ બેવરલી હિલ્સ, 90210 , જે એક સીડબ્લ્યુ નાટક હતું, જેના પરથી એક પરિવાર બેવરલી હિલ્સ પર રહેવા જતું રહ્યુ હતું.
ધારણા કરતા પણ ઓછી વસૂલાત આવકની અછતમાં પરિણમી હતી અને 1998ના કાયમી કર ઘટાડાને પગલે વ્યક્તિગત આવકમાં થયેલી ધીમી વૃદ્ધિએ રાજ્યના ઋણ સ્તરમાં નોંધપાત્ર વધારો કર્યો હતો જેમ કે બોન્ડેડ ઋણ 1998માં 1.16 બિલિયન ડોલર હતું તે 2006માં વધીને 3.83 બિલિયન ડોલર થયું હતું. રાજ્યએ 1999માં ઘડાયેલા 10 વર્ષીય કોમ્પ્રીહેન્સિવ ટ્રાન્સપોર્ટેશન પ્રોગ્રામને આગળ ધપાવતા ઋણમાં કેટલેક અંશે વધારો થવાની ધારણા હતી. જૂન 2004ના અનુસાર, મૂડીઝ ઇન્વેસ્ટર સર્વિસે માથાદીઠ ચોખ્ખા કર આધારિત ઋણ માટે રાજ્યને 14મો ક્રમાંક આપ્યો હતો. વ્યક્તિગત આવકની ટકાવારી અનુસાર તે 3.8 ટકા હતી-જે દરેક રેટિંગ આપેલા રાજ્યો માટેના 2.5 ટકાના વચ્ચેના મૂલ્યની ઉપર અને 1992માં જે મૂલ્ય 1 ટકા કરતા ઓછું હતું તેનાથી વધી હતી. રાજ્યને દર નાણાંકીય વર્ષને અંતે ખર્ચાના ઓછામાં ઓછા 7.5 ટકા જેટલી રોકડ અનામત રાખવી તેવી કાયદાકીય જરૂરિયાત છે, આમ છતા કાયદાઘડવૈયાઓ નિયમની ઉપરવટ જવા માટે મત આપી શકે છે અને આવું તેમણે નજીકના સમયમાં અંદાજપત્ર કરાર દરમિયાન કર્યું હતું.