polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
નેશનલ બેંક પેટ્રન્સ કપ : બે અઠવાડિયાની આ સ્પર્ધા નેશનલ બેંક કપ પહેલા શરૂ થાય છે, જેમાં એક જૂથમાં પાંચ ટીમ અને અન્ય જૂથમાં છ ટીમનો સમાવેશ હોય છે. દરેક જૂથની શ્રેષ્ઠ બે ટીમ સેમિ-ફાઇનલમાં પ્રવેશે છે. જે ટીમો વચ્ચે ટક્કર થાય છે તે આ મુજબ છે:
આઇસીસી ચેમ્પિયન્સ ટ્રોફીમાં પણ તમામ ટેસ્ટ-રમતાં દેશોનો સમાવેશ થાય છે, અને તે બે વિશ્વ કપ વચ્ચે રમાય છે. તેમાં સામાન્ય રીતે રાઉન્ડ-રોબિન જૂથ સ્વરૂપ, સેમિફાઇનલો અને ફાઇનલ રમાડવામાં આવે છે.
એક દિવસીય આંતરરાષ્ટ્રીય મેચો સામાન્ય રીતે ઉજળા રંગોના કપડાંમાં "દિવસ-રાત" સ્વરૂપમાં રમવામાં આવે છે, જેમાં પ્રથમ દાવ બપોરે શરૂ થાય છે અને બીજો દાવ સ્ટેડિયમની લાઇટોમાં રમાય છે.
જાવેદ મિયાંદાદ, વિવ રિચર્ડ્સ, ડીન જોન્સ, વસિમ અક્રમ, કપિલ દેવ, ઇમરાન ખાન, સચિન તેંદુલકર અને બ્રાયન લારા 1971-2000 દરમિયાનના મર્યાદિત ઓવરોની મેચોના હીરો છે.
ક્રિકેટ રમતાં મોટાભાગના દેશોમાં સ્થાનિક લિસ્ટ એ સ્પર્ધા અસ્તિત્વ ધરાવે છે. લિસ્ટ એ ક્રિકેટમાં ઓવરની સંખ્યા ચાલીસથી સાઠ પ્રતિ ટીમ હોય છે.
પાકિસ્તાની સ્થાનિક સ્પર્ધાઓ નિયમિતપણે બદલાતી રહે છે, પરંતુ 2005-06થી પુરૂષો માટેની ત્રણ એક-દિવસીય સ્પર્ધા માટેનું આયોજન હાથ ધરાયું છે:
રણજી ટ્રોફી એકદિવસીય - પાંચ ઝોનની ટીમો અંદરોઅંદર રમે છે અને ઝોનના વિજેતાઓ રાઉન્ડ-રોબિન માળખાંમાં મેચો રમે છે.
દેવધર ટ્રોફી - પાંચ ઝોન વચ્ચે રમાય છે: ઇસ્ટ ઝોન, વેસ્ટ ઝોન, નોર્થ ઝોન, સાઉથ ઝોન અને સેન્ટ્રલ ઝોન
મણિલાલે ભવભૂતિના નાટકો 'માલતીમાધવ' અને 'ઉત્તરરામચરિત' નો ગુજરાતીમાં અનુવાદ કરેલ છે, જે અનુક્રમે ૧૮૮૦માં અને ૧૮૮૨માં પ્રકાશિત થયાં હતાં. તેમણે 'શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા'નો ભાષ્યસહિત ગુજરાતી અનુવાદ ૧૮૮૪માં પ્રકાશિત કરેલો. આ અનુવાદમાં ભાષાંતર આપવા ઉપરાંત તેમણે રામાનુજાચાર્ય, વલ્લભાચાર્ય, મધ્વાચાર્યના ગીતાભાષ્યો સાથે શંકરાચાર્ય, મધુસૂદન સરસ્વતી, આનંદગિરિ, શ્રીધર અને સદાનંદની ટીકાઓની પરસ્પર તુલના દ્વારા પોતાને થયેલ નિશ્ચયો સમજાવવાની યોજના કરેલી છે. તેમણે નિશ્ચલદાસરચિત હિન્દી ગ્રંથ 'વૃત્તિપ્રભાકર'નો ગુજરાતી અનુવાદ કર્યો હતો જે તેમના મૃત્યુ પછી ૧૯૦૫માં પ્રગટ થયો હતો. 'વૃત્તિપ્રભાકર'ના છેલ્લાં ૨૪ પાનાં નો અનુવાદ તનસુખરામ ત્રિપાઠીએ કરેલો અને તેની પ્રસ્તાવના પણ તેમણે લખેલી. આ ઉપરાંત મણિલાલે 'હનુમન્ નાટક', 'રામગીતા', 'ચતુ:સૂત્રી' અને ભવભૂતિના નાટક 'મહાવીરચરિત'નો અનુવાદ કરેલ છે, જેમાંથી '
ચાર વર્ષની ઉંમરે તેઓ દયાશંકર પંડ્યાની ગામઠી નિશાળમાં ભણવા માટે બેઠા, જ્યાં તેઓ સાધારણ આંક અને વાચનથી વિશેષ ભણી શક્યા ન્હોતા. તેઓ ગણિતના દાખલા ગણવામાં નબળા હતા. ગુજરાતી પાંચ ધોરણ પુરા કરીને તેઓ અંગ્રેજી નિશાળમાં દાખલ થયા. અંગ્રેજી બીજા ધોરણમાં તેઓ ઝવેરીલાલ લલ્લુભાઈ નામના શિક્ષકના માર્ગદર્શનની મદદથી પ્રથમ ક્રમાંકે પાસ થયા. આથી મુખ્ય શિક્ષકે ખુશ થઈને તેમને ત્રીજા ધોરણને બદલે સીધા ચોથા ધોરણમાં ભણવા મૂક્યા. પરંતુ સંસ્કૃત અને યુક્લીડ જેવા નવા વિષયો બરાબર શીખી શકાશે નહી એવા ભયથી મણિલાલે મુખ્ય શિક્ષકને વિનંતી કરતા તેમને ત્રીજા ધોરણમાં મૂકવામાં આવ્યા. ૧૮૭૫મા તેમણે મેટ્રિક્યુલેશનની પરીક્ષા આપી જેમાં તેઓ સંસ્કૃતમાં નાપાસ થયા. બીજે વર્ષે તેમણે આ પરીક્ષા યુનિવર્સિટીમાં બીજે નંબરે પાસ કરી અને કહાનદાસ મંછારામ શિષ્યવૃત્તિ મેળવી.
૧૮૮૨માં પ્રગટ થયેલ કાન્તા નાટક મણિલાલની પહેલી સાહિત્યકૃતિ છે. જયશિખરી-સુરપાળ-ભુવડના ઐતિહાસિક વૃત્તાંતમાં કલ્પના અને સ્વાનુભવ મિશ્રિત કરીને એમણે આ નાટકના વસ્તુની ગૂંથણી કરેલી છે. નાન્દી-પ્રસ્તાવના કે ભરતવાક્ય વિનાનું, કરુણ અંતવાળું, પાશ્ચાત્ય પદ્ધતિનું નાટક રચવાનો આ પ્રયત્ન છે. સુરસેન-કાન્તાનું મધુર દામ્પત્ય દર્શાવતો આરંભનો પ્રસંગ અનેક વિપત્તિઓમાં પલટાતો જઈને છેવટે કાન્તા-સુરસેનના ચિતાપ્રવેશ રૂપે પર્યવસાન પામે છે. નાટકની ક્રિયા સાથે તાલ લેતા પાત્રના મનોવેગનું આકર્ષક નિરૂપણ, જીવંત પાત્રચિત્રણ અને કવિતાના સમુચિત ઉપયોગ દ્વારા થતી રસનિષ્પત્તિને કારણે જ, વસ્તુસંકલના શિથિલ અને સંવાદો દીર્ઘસૂત્રી હોવા છતાં, રમણભાઈ નીલકંઠે કાન્તાને છેક ૧૯૦૯ સુધીના ગુજરાતી નાટ્યસાહિત્યમાં 'એક જ આશ્વાસનસ્થાન' તરીકે બિરદાવ્યું છે.
શિષ્યવૃત્તિઓ મળતાં તેઓ ૧૮૭૭ની શરૂઆતમાં ઍલ્ફિન્સ્ટન કૉલેજમાં બી.એ.ના અભ્યાસ માટે દાખલ થયા. ૧૮૭૯માં બી.એ.ની પરિક્ષામાં બીજે નંબરે પાસ થયા અને ઇતિહાસ-રાજનીતિશાસ્ત્ર વિષયોમાં જેમ્સ ટેલર પારિતોષિક મેળવ્યું. ત્યારબાદ કોલેજમાં 'ફેલો' તરીકે નિમાયા. દરમિયાન કમાવા માટે પિતાનો તકાદો થતાં ૧૮૮૦માં નડિયાદ હાઈસ્કૂલમાં મદદનીશ શિક્ષક તરીકે જોડાયા. ૧૮૮૧ના એપ્રિલમાં તેઓ મુંબઈમાં સરકારી કન્યાશાળાઓના ડેપ્યુટી એજ્યુકેશનલ ઇન્સ્પેક્ટર તરીકે નિમાયા. ૧૮૮૫ થી ભાવનગરની શામળદાસ કૉલેજના સંસ્કૃતના પ્રાધ્યાપક રહ્યા હતા. માંદગીને કારણે ૧૮૮૮માં ત્યાંથી નિવૃત્ત થઇને ડિસેમ્બર ૧૮૯૩થી જુલાઈ ૧૮૯૫ સુધી વડોદરા રાજ્ય તરફથી શરૂ કરાયેલા પ્રાચ્યવિદ્યા વિભાગના અધ્યક્ષ રહ્યા હતા.
'કાન્તા' અને 'નૃસિંહાવતાર' તેમના નાટકો છે. 'બાળવિલાસ' તથા 'સુદર્શન ગદ્યાવલિ' અનુક્રમે તેમના લઘુ અને દીર્ઘ નિબંધોના સંગ્રહો છે. 'આત્મનિમજ્જન' તેમનો કાવ્યસંગ્રહ છે. તેમણે લૉર્ડ લિટનની અંગ્રેજી નવલકથા 'ઝેનોની'નું 'ગુલાબસિંહ' નામે ગુજરાતીમાં રૂપાંતર કર્યું હતું. તેમણે 'સિદ્ધાંતસાર' શિર્ષકથી ધર્મચિંતનનો ગ્રંથ લખ્યો હતો. તેમણે 'પ્રિયંવદા' અને 'સુદર્શન' નામના સામયિકો ચલાવ્યા હતા અને એ દ્વારા સ્વધર્મ અને સ્વસંસ્કાર પ્રત્યે સમાજને અભિમુખ કરવા બૌદ્ધિક પુરુષાર્થ કર્યો હતો. ૧૮૯૮માં તેમનું અવસાન થયું ત્યાં સુધી તેમણે ગુજરાતની પ્રજાને વેદાંતનો વ્યાવહારિક ઉપયોગ સમજાવવા સતત લખાણો પ્રગટ કર્યાં હતા.
આત્મનિમજ્જન મણિલાલનો કાવ્યસંગ્રહ છે, જેમાં ભજનો, ગીતો, ગઝલો અને વૃત્તબદ્ધ રચનાઓ મળીને કુલ પંચાવન કૃતિઓ છે. મણિલાલની કવિતાના મૂળમાં એમના અંગત જીવનના તીવ્ર આઘાતજનક અનુભવો રહેલા છે. ગીતો અને ગઝલોમાં બુદ્ધિ અને હૃદયના ઉદાત્ત સમન્વયરૂપ અધ્યાત્મ-અનુભવ ધ્યાન ખેંચે છે. એ દ્રષ્ટિએ 'ગગને આજ પ્રેમની ઝલક' અને 'દ્દગ રસભર' જેવાં ગીતો તથા 'અમર આશા', 'કિસ્મત' અને 'આ જામે ઈશ્કમાં' જેવી ગઝલો ઉત્તમ છે. શિષ્ટતા, રસિકતા, અર્થલક્ષિતા, સુવાચ્યતા અને અર્થપ્રેરકતા એ વૃત્તબદ્ધ રચનાઓનાં મુખ્ય લક્ષણો છે.
સુદર્શન ગદ્યાવલિ એ મણિલાના, સુદર્શન અને પ્રિયંવદામાં પ્રગટ થયેલા નિબંધોનો સંગ્રહ. એમાં ધર્મ, ગૃહ, રાજ્ય, સાહિત્ય, કલા એમ લગભગ તમામ ક્ષેત્રોના મહત્ત્વના વિષયોની તાત્ત્વિક તેમ જ વ્યાવહારિક વિચારણા છે. આ નિબંધોમાં થયેલી વિચારણા અને તેથી ચાલેલા વિવાદોને લીધે ગુજરાતી ગદ્યની શાસ્ત્રીય ચર્ચાની ક્ષમતા ઘડાઈ હતી એ કારણે આ ગ્રંથ 'ગુજરાતી સાહિત્યનો સર્વોત્તમ નિબંધભંડાર' ગણાયો છે અને એના લેખકને અર્વાચીન યુગના ત્રણ શ્રેષ્ઠ નિબંધકારોમાં સ્થાન મળ્યું છે.
મણિલાલ નભુભાઈ દ્વિવેદી ‍ ગુજરાતી નિબંધકાર, નાટ્યકાર, કવિ, વિવેચક, સંશોધક, સંપાદક, આત્મચરિત્રકાર, તત્ત્વચિંતક અને સમાજ સુધારક હતા. તેઓ ધ્યેયલક્ષી સાહિત્યકાર હતા. પોતે સ્વીકારેલ જીવનકાર્યને વ્યાપક મૂર્તતા આપવાવાના ઉદ્દેશથી તેમણે લેખનપ્રવૃત્તિ હાથ ધરી હતી. એટલે તેમનાં ઘણાંખરાં લખાણો તેમની અભેદ ફિલસૂફીથી કોઈને કોઈ રીતે અંકિત થયેલા છે.
મણિલાલની લેખનપ્રવૃત્તિ સંસ્કારલ્ક્ષી હતી. કોલેજમાં હતા તે દરમ્યાન તેમણે પાશ્ચાત્ય સુધારકો તથા તત્ત્વચિંતકોનાં ઇતિહાસ અને ફિલસૂફીનાં પુસ્તકો વાંચ્યા હતા. એનાથી તેમના મનનું સમાધાન ન થવાથી તેઓ 'બ્રહ્મસૂત્ર', 'પંચદશી', 'શારીરક' વગેરે વેદાન્તના ગ્રંથો વાંચવા તરફ પ્રેરાયા. એલ્ફિન્સ્ટન કૉલેજના વિદ્વાન શાસ્ત્રી ભીમાચાર્ય ઝળકીકર પાસે 'સર્વદર્શનસંગ્રહ'નો અભ્યાસ કર્તો, જેને પરિણામે શંકરાચાર્યના અદ્વૈત વેદાંત પર તેમની શ્રદ્ધા બેઠી હતી.
આત્મવૃત્તાન્ત એ મણિલાલનું આત્મચરિત્ર છે. મણિલાલના મૃત્યુના ૮૦ વર્ષ પછી ધીરુભાઈ ઠાકર દ્વારા સંપાદિત થઈ તે ૧૯૭૯માં પ્રગટ થયું હતું. ધીરુભાઈએ આ વૃત્તાન્તને ' લેખક, ચિંતક, પંડિત અને અધ્યાત્મપ્રેમી લોકશિક્ષક તરીકે ખ્યાતિ પામેલા જીવનવીરે વ્યાધિ, કુસંગ અને અતૃપ્ત પ્રેમતૃષાને કારણે અદમ્ય બનેલી પ્રકૃતિની સામે ચલાવેલા યુદ્ધની દારુણ કથા' તરીકે ઓળખાવ્યું છે.
વિદ્યાર્થીકાળમાં છંદ અને પ્રાસના વ્યાયામરૂપે દલપતશૈલીએ કરેલી 'શિક્ષાશતક'માંની રચનાઓ તથા નાટકોની પદ્યરચનાઓ ઉપરાંત એમણે છુટક પદ્યો રચેલાં, તેમાં ગઝલો, ગીતો, ભજનો અને વૃત્તબદ્ધ રચનાઓનો સમાવેશ થાય છે. હૃદયરોધક અનુભવ, મધુર લય, અર્થપૂર્ણ કાવ્યબાની અને પદ્યપ્રભુત્વ એ એમના કાવ્યસંગ્રહ 'આત્મનિમજજન' ની કવિતામાં પ્રમુખ ગુણલક્ષણો છે.
મણિલાલની સાહિત્યિક કારકિર્દી તેમને ૧૮૭૬માં લખેલ 'શિક્ષાશતક' કાવ્યથી શરુ થઈ અને તેમના મૃત્યુ પર્યન્ત ચાલુ રહી હતી. તેઓ ધ્યેયલક્ષી સાહિત્યકાર હતા. પોતે સ્વીકારેલ જીવનકાર્યને વ્યાપક મૂર્તતા આપવાવાના ઉદ્દેશથી તેમણે લેખનપ્રવૃત્તિ હાથ ધરી હતી. એટલે તેમનાં ઘણાંખરાં લખાણો તેમની અભેદ ફિલસૂફીથી કોઈને કોઈ રીતે અંકિત થયેલા છે.
મણિલાલ પોતાની આત્મકથા આત્મવૃત્તાન્તમાં નોંધે છે કે તેમણે કૉલેજકાળ દરમિયાન એકથી વધુ વખત વેશ્યાઓ સાથે સંબંધ બાંધ્યો હતો. આને પરિણામે તેમને ઉપદંશનો રોગ થયો હતો. જીવનભર આ વ્યાધીથી પીડાયા બાદ ૧ ઓક્ટોબર ૧૮૯૮ના રોજ નડીઆદ ખાતે ૪૦ વર્ષની ઉંમરે તેમનું અવસાન થયું હતું.
મણિલાલનો જન્મ ૨૬ સપ્ટેમ્બર ૧૮૫૮ના રોજ નડીઆદ ખાતેના તેમના મોસાળમાં થયો હતો. મણિલાલના પિતા નભુભાઈના પ્રથમ પત્ની નિ:સંતાન મૃત્યુ પામ્યા હતાં. નભુભાઈના બીજા પત્ની નિરધારની કૂખે મણિલાલનો જન્મ થયો હતો.
તેમણે લૉર્ડ લિટનની 'ઝેનોની' નામની અધ્યાત્મરસિક અને રહસ્યપ્રધાન નવલકથાનું ગુજરાતીમાં ભાષાંતર 'ગુલાબસિંહ' નામે કરેલું છે, જે તેમણે પ્રબોધેલ ચૈતન્યવાદનું સમર્થન કરે છે.
૧૯૨૦માં પગરખાં ચોરાયા ત્યારથી પગરખાંનો ત્યાગ કર્યો હતો. તે જ વર્ષે સુણાવમાં રાષ્ટ્રીય શાળાની સ્થાપના કરી, આચાર્યથી માંડી પટાવાળા સુધીની ફરજ બજાવતા. તે પછીના વર્ષે મકાન અને જમીન વેચીને રાષ્ટ્રસેવામાં આપવા પત્ની સંમત ન થતાં મિલકત પરના બધા હક છોડી જીવન દેશને સમર્પિત કરી દીધું. ૧૯૨૩માં બોરસદ સત્યાગ્રહ, હૈડીયા વેરા નહીં ભરવાની ગામે ગામ ઝુંબેશ શરૂ કરી. ભારત છોડો ચળવળમાં ભાગ અને અમદાવાદમાં કોમી હુલ્લડોમાં રચનાત્મક ભાગ ભજવ્યો હતો. જેલવાસ દરમ્યાન જેલમાં ગામઠી ગીતા સમજાવતા, આઝાદી મળ્યા બાદ સમાજ સુધારણાના કામોમાં કાર્યરત થઈ ગયા. ૧૯૫૫થી ૧૯૫૮ ના ત્રણ વર્ષ દરમ્યાન ૭૧ વર્ષની ઉંમરે ભૂદાન માટે ૬,૦૦૦ કિલોમીટર ચાલ્યા હતા. આખી જિંદગી જમવામાં માત્ર એક જ ટંક ભોજન લેતા અને તે પણ માત્ર લુખ્ખી ખીચડી. પોતાને માટે રૂપીયો પણ ન વાપરનાર આ વ્યક્તિએ કરોડો રૂપીયા અને કિંમતી જમીનોના દાન મેળવ્યા હતા અને તે કારણે જ 'કરોડપતિ ભિખારી' જેવું ઉપનામ પણ તેમને મળ્યું.
રવિશંકર વ્યાસનો જન્મ ૨૫ ફેબ્રુઆરી ૧૮૮૪ (વિક્રમ સંવત ૧૯૪૦ની મહા વદ ચૌદશના રોજ ખેડા જિલ્લાનાં રઢુ ગામમાં ઔદિચ્ય બ્રાહ્મણ કુટુંબમાં પિતાંબર શિવરામ વ્યાસ અને નાથીબાને ત્યાં થયો હતો. તેમના કુટુંબનું વતન મહેમદાવાદ નજીકના સરસવણી હતું. છઠ્ઠા ધોરણનું શિક્ષણ મેળવ્યા પછી તેમણે તેમના પિતાને ખેતીમાં મદદ કરવા માટે અભ્યાસ અધૂરો મૂક્યો હતો. તેમના લગ્ન સુરજબા સાથે થયા હતા. તેઓ જ્યારે ૧૯ વર્ષના હતા ત્યારે તેમના પિતા અને ૨૨ વર્ષના થયા ત્યારે તેમની માતાનું અવસાન થયું હતું.
રવિશંકર વ્યાસ એ ગુજરાતના ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સેનાની અને સમાજ સુધારક હતાં. તેમના સમાજપયોગી કાર્યોને કારણે તેઓ પૂજ્ય રવિશંકર મહારાજ તરીકે ઓળખાયા. તેઓ મહાત્મા ગાંધી અને સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલના શરૂઆતી કાળના અંતેવાસી હતાં. ૧૯૨૦ અને ૧૯૩૦ ના દશકમાં તેમણે નરહરી પરીખ અને મોહનલાલ પંડ્યા જેવા સહયોગીઓ સાથે મળીને ગુજરાતમાં ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામનું આયોજન કર્યું હતું.
ભારત સરકારે તેમના માનમાં ૧૯૮૪માં ટપાલ ટિકિટ બહાર પાડી હતી. વિકસતી જાતિ કલ્યાણ ક્ષેત્રે વિશિષ્ટ યોગદાન ­દાન કરનાર વ્યક્તિને સામાજીક કાર્ય માટે ૧ લાખનો રવિશંકર મહારાજ પુરસ્કાર ગુજરાત સરકારના સમાજ કલ્યાણ વિભાગ દ્વારા તેમના સન્માનમાં અપાય છે.
નાની ઉંમરથી જ ગાંધીજીના પ્રભાવમાં આવી તેઓ દેશ અને સમાજ સેવામાં જોડાયા. વિનોબા ભાવેની ભુદાન અને સર્વોદય યોજનાઓમાં પાયાનું કામ કર્યું અને એ ઉપરાંત પાટણવાડીયા, બારૈયા કોમો અને બહારવટીયાઓને સુધારવાનું કામ જાનના જોખમે કર્યું હતું.
તેઓએ આજીવન સમાજસેવામાં પોતાનું જીવન સમર્પિત કરી દીધું. સતત ચાલતા રહેલા સાચા સંત, મુઠ્ઠી ઊંચેરો માનવી, કરોડપતિ ભિખારી, ગુજરાતના બીજા ગાંધી, મૂક સેવક વગેરે ઉપનામોથી તેમને નવાજવામાં આવ્યા છે.
પર્યુષણ કે પજુસણ એ જૈનત્વના બે સૌથી મોટા પર્વમાંનું એક છે, અન્ય મહત્ત્વનો તહેવાર છે દિવાળી. સામાન્ય રીતે શ્વેતાંબર પંથના લોકો આને પર્યુષણ તરીકે સંબોધે છે જ્યારે દિગંબર ફિરકાના લોકો આને દસ લક્ષણા તરીકે સંબોધે છે. શાબ્દિક રીતે પર્યુષણનો અર્થ થાય છે, "જોડાવું" અથવા "સાથે આવવું". આ એવો સમય છે જે દરમ્યાન સામાન્ય જન સમુદાય ટૂંક સમય માટે સાધુ જેટલી તીવ્રતાથી આધ્યાત્મનો અભ્યાસ અને તપ આદિ કરવાના પ્રત્યાખ્યાન કરે છે. પર્યુષણનો સમય ગાળો આઠ દિવસનો હોય છે. અને આ પર્વ ચોમાસાના ચાતુર્માસ દરમ્યાન આવે છે જ્યારે સાધુ સાધ્વીજીઓ ચાર માસના કાળ માટે એક સ્થળે સ્થિરવાસ રહે છે. આ કાળ દરમ્યાન મોડામાં મોડી ભાદરવા સુદ પાંચમ સુધી પર્યુષણની શરુઆત થઈ જવી જોઈએ. પ્રાચીન લિપીઓમાં એવું વર્ણન આવ્યું છે કે ભગવાન મહાવીર પર્યુષણની શરૂઆત ભાદરવા સુદ પાંચમના કરતાં હતાં. ભગવાન મહાવીરના ૧૫૦ વર્ષ પછી જૈન સંવત્સરીને ભાદરવા સુદ ચોથના દિવસે ખસેડવામાં આવી અને ૨૨૦૦ વર્ષોથી જૈનો ચતુર્થીના દિવસે સંવત્સરી ઉજવે છે.
પર્યુષણના દર આઠ દિવસની શરૂઆત પરોઢના પ્રતિકમણથી કરવાની હોય છે. ત્યાર બાદ વિશ્વશાંતિ અને ભાઈચારા માટે પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે. પ્રતિક્રમણનો અર્થ થાય છે "પાછા ફરવું". આ સામાયિક તરીક ઓળખાતી એક ધ્યાન વિધીનો પ્રકાર છે જે દરમ્યાન વ્યક્તિએ તેના જીવનના આધ્યાત્મીક પાસા પર વિચાર કરવાનો રહે છે. શ્વેતાંબર અને દિગંબર બન્ને ફિરકાના લોકો સામાયિક નિયમિત રીતે કરતા હોય છે. આની આવૃત્તિ દિવસમાં બે વખત , દર પખવાડીએ એક વખત, દર ચાર મહીને, અથવા દર વર્ષે એક વખત. દર વર્ષે એક વાર્ષિક પ્રતિક્રમણ કરવું એ શ્રાવક માટે ફરજીયાત માનવામાં આવે છે.
મૂળ પ્રાકૃત માં પર્યુષણ માટે જે શબ્દ છે તે છે "પજ્જો-સવન". જૈન ધર્મમાં પ્રાકૃતના રૂપોને મૂળ રૂપ માનવામાં આવે છે.
યુરેનિયમ કાંચમાં રંગ દ્રવ્ય તરીકે યુરેનિયમનો ઉપયોગ થાય છે. જેમાં આ તત્વ કેસરી-લાલ થી પીળા રંગનો પ્રકાશ ઉત્પન્ન કરે છે. પ્રાચીન ફોટોગ્રાફીમાં છાયા ભેદ લાવવા આનો ઉપયોગ થતો હતો. આની શોધ ૧૭૮૯માં થઈ હતી. માર્ટિન હીનરીચ ક્લેપ્રોથ એ આની પીચબ્લેંડ નામની ખનિજમાંથી શોધી હતી. ૧૭૮૯માં પીચબ્લેંડનામની ખનિજમાંથી માર્ટિન હીનરીચ ક્લેપ્રોથ એ આ ધાતુની શોધ કરી હતી. અને આ ધાતુનું નામ યુરેનસ નામના ગ્રહ પરથી પાડ્યું હતું. યુજીન-મેલચીયોર પીલીગોટ એ આ ધાતુને છૂટી પાડી હતી અને આના કિરણોત્સારી ગુણધર્મોની શોધ એન્ટની બેક્વેરલે કરી હતી. એનરીકો ફર્મીએ ૧૯૩૪માં આ ધાતુ પર સંશોધન કર્યું અને આનો ઉપયોગ અણુ ઊર્જા ક્ષેત્રે અણુભઠ્ઠીઓમાં ઈંધણ તરીકે અને અણુબોમ્બ બનાવવા માટે થવા લાગ્યો. યુદ્ધમાં વપરાયેલ પ્રથમ આણ્વીક શસ્ત્ર અણુબોમ્બ "લીટલ બોય"માં પણ આનો ઉપયોગ થયો હતો. અમેરિકા અને સોવિયેત રશિયા વચ્ચે ચાલી રહેલા શીત યુદ્ધમાં ઘણાં આણ્વીક હથિયારો નું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું જેમાં યુરેનિયમ અને પ્લુટોનિયમનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. રશિયાના વિભાજન પછી આ શસ્ત્રોને કારણે લોકોના સ્વાસ્થય અને આ શસ્ત્રોની સુરક્ષા ભયમાં મુકાઈ છે.
યુરેનિયમ એ એક ચળકતી-સફેદ રાસાયણિક તત્વ છે તેનો અણુ ક્રમાંક ૯૨ છે અને તે એક્ટિનાઈડ શ્રેણીનો તત્વ છે. આની સંજ્ઞા છે. આ તત્વ ૯૨ પ્રોટાેન અને ૯૨ ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે જેમાં ૬ બંધનાંક ઇલેક્ટ્રોન છે. યુરેનોયમ અણુની નાભિ કે કેંદ્રમાં ૧૪૧ થી લઈને ૧૪૬ ન્યૂટ્રોન હોય છે. આને કારણે આના છ સમસ્થાનિકો હોય છે , તેમા યુરેનિયમ - ૨૩૮ સૌથી સામાન્ય છે. આના દરેક સમસ્થાનિકો અસ્થિર હોય છે અને યુરેનિયમ એક નબળું કિરણોત્સારી તત્વ છે. પ્રકૃતિક રીતે મળી આવતાં તત્વોમામ યુરેનિયમ બીજું સૌથી વધુ અણુભાર ધરાવતું તત્વ છે. . આની ઘનતા સીસા કરતાં ૭૦% વધારે હોય છે. પણ આ ધાતુ ટંગસ્ટન કે સોના જેટલી ઘનત્વ ધરાવતી નથી. આ ધાતુ યુરેનાઈટ નામની ધાતુમાં મળી આવે છે. આ ધાતુ ઘણાં ઓછા પ્રમાણમાં મળી આવે છે.
હાલના કાળમાં યુરેનિયમના ઉપયોગો તેની કિરણોત્સારે ગુણધર્મને જ આધારિત હોય છે. યુરેનિયમ-૨૩૫ એ એક માત્ર પ્રાકૃતિક રીત મળી આવતું કિરણોત્સારી સમસ્થાનિક છે. યુરેનિયમ ૨૩૮ નું વિભાજન કે ખંડન થાય છે અને તે ફળદ્રુપ હોય છે. અર્થાત્ કે આના ખંડન પછી પ્લુટોનિયમ-૨૩૯ મળે છે કે પણ કિરણોત્સારી હોય છે. યુરેનિયમ-૨૩૩ નું નિર્માણ પ્રાકૃતિક થોરીયમમાંથી થઈ શકે છે અને નાભિકીય તંત્રજ્ઞાનમાં તેનું પણ ઘણું મહત્ત્વ છે.
ધી ક્વીન ઓફ ઝાંસી (જીવનચરિત્ર, 1956ની બાંગ્લા ઝાંસીર રાની ની પ્રથમ આવૃત્તિનું અંગ્રેજી અનુવાદ સાગારી અને મંદિરા સેનગુપ્તા દ્વારા કરવામાં આવ્યો.
બાસાઈ ટૂડુ (ગાયત્રી ચક્રવર્તી સ્પીવાક અને શમીક બાન્ધોપાધ્યાય દ્વારા અંગ્રેજીમાં અનુવાદિત. ધીમા, કલકત્તા, 1993)
ઓફ વુમન, આઉટકાસ્ટસ, પીસન્ટસ, અને રીબેલસ (કલ્પના બર્ધન દ્વારા અંગ્રેજીમાં અનુવાદિત, યુનિવર્સીટી ઓફ કેલીફોર્નીયા, 1990.) છ વાર્તાઓ.
ઈન અધર વર્ડઝઃ એસેઝ ઈન કલ્ચરલ પોલીટીક્સ (ગાયત્રી ચક્રવર્તી દ્વારા અંગ્રેજીમાં અનુવાદિત. મેથુયેન એન્ડ કંપની, 1987. ન્યુયોર્ક, લંડન)
મહાશ્વેતા દેવીનો જન્મ ઢાકામાં 1926માં, સાહિત્યપ્રેમી માતા-પિતાને ત્યાં હિન્દુ બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયો હતો. તેણીના પિતા મનીષ ઘટકકાલ્લોલ યુગના જાણીતા કવિ અને નવલકથાકાર હતાં, જેઓ તખલ્લુસ જુબાનાશ્વાનો ઉપયોગ કરતાં હતાં. તેઓ નામાંકિત ફિલ્મ સર્જક રીત્વિક ઘટકના મોટા ભાઈ પણ હતાં. . મહાશ્વેતાની માતા ધારીત્રી દેવી પણ લેખિકા અને એક સામાજિક કાર્યકર્તા હતાં, જેમના ભાઈઓ વિવિધ ક્ષેત્રોમાં અત્યંત પ્રતિષ્ઠિત હતાં, જેમ કે નોંધપાત્ર શિલ્પકાર સાન્ખા ચૌધરી અને ભારતનું ઈકોનોમી અને પોલિટીકલ વિક્લીના સ્થાપક અને સંપાદક સચીન ચૌધરી. તેણીનું પહેલી શાળા ઢાકામાં હતી, પણ ભારતના ભાગલાં પડ્યાં બાદ, તેઓ ભારતમાં પશ્ચિમ બંગાળમાં સ્થળાંતરીત થયાં. તેણી શાંતિનિકેતનમાં રવિન્દ્રનાથ ટાગોર દ્વારા સ્થાપિત વિશ્વભારતી યુનિવર્સીટીમાં જોડાયા અને અંગ્રેજીમાં બેચલર ઓફ આર્ટસ્ પૂર્ણ કર્યું અને પછી અંગ્રેજી વિષયમાં માસ્ટર ઓફ આર્ટસ્ કલક્તા યુનિવર્સીટીમાં પૂર્ણ કર્યું. પછીથી તેમણે જાણીતા નાટ્યલેખક બિનોય ભટ્ટાચાર્ય સાથે લગ્ન કર્યાં, જેઓ ખૂબ જ ઊંડાણપૂર્વક આઈપીટીએ સાથે જોડાયેલાં હતાં.
1964માં તેણીએ બીજોયગઢ કોલેજ માં શિક્ષણ આપવાનું શરૂ કર્યું. તે દિવસોમાં, બીજોયગઢ કોલેજ વ્યવસાયી મહિલા વિદ્યાર્થીઓ માટેની સંસ્થા હતી. ઉપરાંત તે સમયગાળા દરમિયાન, તેણી પત્રકાર અને સર્જનાત્મક લેખિકા તરીકે પણ કાર્યરત હતાં. તાજેતરમાં, તેણી તેમના પશ્ચિમ બંગાળના આદીવાસી સમુદાય લોધાસ અને શાબાર્સ ની મહિલા અને દલિતો અંગેના અભ્યાસથી વધુ જાણીતા બન્યાં છે. તેણી સક્રિય કાર્યકર પણ છે જે બિહાર, મધ્યપ્રદેશ અને છત્તીસગઢમાં આદિવાસી લોકોના સંઘર્ષો માટે સમર્પિત છે. તેણીના ઝીણવટભર્યા બંગાળી નવલકથામાં, તેણી મોટાભાગે આદિવાસી અને અસ્પૃશ્ય લોકો પર બળવાન, અધિકૃત ઉચ્ચ જ્ઞાતિના જમીનમાલિકો, ધીરનાર અને લાંચીયા સરકારી અધિકારીઓના પાશવી દમનને શબ્દો દ્વારા રજૂ કરે છે. તેણીએ તેણીના પ્રેરણાના સ્રોત વિશે પણ લખ્યું છેઃ
તાજેતરમાં મહાશ્વેતા દેવી, તેણીના કાયમી વસવાય ધરાવતાં રાજ્યમાં, પશ્ચિમ બંગાળ સરકારની ઔદ્યોગિક નીતિ વિરુદ્ધ આંદોલમમાં આગેવાની ધરાવે છે. ખાસ કરીને, સરકાર દ્વારા ફળદ્રુપ ખેતીલાયક જમીનનો મોટો પ્રદેશ જપ્ત કરે છે અને ખાલસા જમીનો ઔદ્યોગિક વસાહતોને સાવ નાખી દેવા જેવી કિંમતે આપે છે, તે બાબતે તેણીએ મોટા પાયે આંદોલન છેડ્યું છે અને તેને વખોડે છે. તેણીએ રવિન્દ્રનાથ ટાગોરના શાંતિનેકેતનના વ્યાપારીકરણની નીતિ સાથે જોડાણ કર્યું છે, જ્યાં તેણીએ તેણીના નિર્માણાત્મક વર્ષો ગાળા હતાં. વિવાદાસ્પદ નીતિ અને ખાસ કરીને તેનું અમલીકરણ સિન્ગુર અને નાન્દીગ્રામ થતું અટકાવવાના વિરોધમાં તેણીની દોરવણીના પરિણામ રૂપે મોટી સંખ્યામાં બૌદ્ધિકો, કલાકારો, લેખકો અને થિયેટરના કાર્યકરો જોડાયા છે.
હું હંમેશા માનું છું કે સામાન્ય લોકો દ્વારા વાસ્તવિક ઇતિહાસ સર્જાયો છે. મારો સતત પરંપરાગત માન્યતાઓ, લોકગીતો, માન્યતાઓ અને દંતકથાઓના વિવિધ સ્વરૂપમાં ભેટો થાય છે, જે પેઢીઓ સુધી સામાન્ય લોકો દ્વારા સામે આવે છે. મારા લખાણનું કારણ અને પ્રેરણાસ્રોત એવા લોકો છે, જેઓનું શોષણ થાય છે અને તેમનો ઉપયોગ થાય છે, અને હજી પણ તેઓ હાર માન્યા નથી. મારા માટે, લખાણ માટેનો અંત વિનાનો અંશ આ અદ્ભૂત, ઉમદા, પીડીત માનવીઓ છે. એક વખત જ્યારે હું તેમને ઓળખું છું ત્યારે મારા લખાણની કાચી સામગ્રી મારે બીજે ઠેકાણે શા માટે શોધવી જોઈએ?
ફ્રેન્કફર્ટ પુસ્તક મેળો 2006 ખાતે, જ્યાં પુસ્તક મેળા માટે બીજી વખત મહેમાન દેશ હોય એવો ભારત દેશ પ્રથમ હતો, તેણીએ અત્યંત જુસ્સાદાર ઉદ્ઘાટન ભાષણ તૈયાર કર્યું, જેમાં રાજ કપૂરનું પ્રખ્યાત ફિલ્મ ગીતમાંથી તેણીએ શબ્દો લેતાં શ્રોતાઓના આંખમાં આંસુ લાવી દીધાઃ
સંઘર્ષ , તેણીની વાર્તા આધારિત, વારાણસી શહેરમાં થુગ્ગી સંસ્કૃતિમાં કુળનું વેર લેવાની કાલ્પનિક વાર્તા આધારિત રજૂઆત.
આ સાચો સમય છે જ્યાં, જૂતા જાપાની, પટલૂન ઈંગ્લીશતાની, ટોપી રૂસી પણ હૃદય. હૃદય હંમેશા હિન્દુસ્તાની છે. મારો દેશ, ચીથરેહાલ, અભિમાન, સુંદર, ગરમ, ભેજવાળો, ઠંડો, રેતાળ, ઝળહળતો ભારત. મારો દેશ.
તાજેતરમાં તેણીએ ગુજરાતમાં પાયાનાસ્તરથી થઈ રહેલાં વિકાસની પ્રશંસા કરી અને પશ્ચિમ બંગાળની સરકારની ટીકા એવું કહીને કરી કે 30 વર્ષોથી પસાર થઈ ગયા બાદ રાજ્યમાં શાસકે "અત્યંત ઓછું" હાંસિલ કર્યું છે.
એચઆઇવી જેવી ચેપી બીમારી નીચી આવક ધરાવતા દેશોમાં આરોગ્યના મોરચે બહુ મોટી અસર કરે છે, રસ્તામાં થયેલા અકસ્માત અથવા બીજી ઇજાઓના લીધે થયેલી ઈજા, ભારે ચેપ, નરમ કોષોમાં ચેપ, જન્મજાત ખોડ અને બાળકના જન્મ વખતે થતી શારીરિક તકલીફ સહિતની સર્જિકલ સ્થિતિઓ પણ બીમારીના બોજા માટે મહત્વનું કારણ બને છે અને તેના લીધે આર્થિક વિકાસ રૂંધાય છે. અત્યારે એવો અંદાજ મૂકાયો છે કે વિશ્વ સ્તરે પ્રવર્તતા બીમારીના બોજામાં 11% ફાળો સર્જિકલ બીમારીઓનો, 38% ઇજાઓનો, 19% ભારે ચેપનો, 9% જન્મજાત ખોડો, 6% પ્રસૂતિ દરમિયાનની તકલીફોનો, 5% મોતિયાનો અને 4% પ્રસવસમયની સ્થિતિઓનો છે. મોટાભાગના સર્જિકલ ડીએએલવાય દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયા માં હોવાનો અંદાજ છે, છતા વિશ્વમાં તો આફ્રિકામાં માથાદીઠ ડીએએલવાય દર સૌથી વધારે છે.
ઉપર ચર્ચા કરવામાં આવી છે તે મુજબ વૈશ્વિક સર્જિકલ બીમારીના બોજામાં સૌથી મોટો ફાળો રોડ ટ્રાફિક એક્સિડન્ટ્સ )થી થતી ઈજાઓનો છે, વાસ્તવમાં તેનો સૌથી વધારે ફાળો છે. ડબ્લ્યુએચઓ નાં જણાવ્યા મુજબ દરરોજ 3,500થી વધારે મૃત્યુ આરટીએ ના લીધે થાય છે, જ્યારે લાખો લોકો ઇજા પામે છે અથવા તે પછીનું જીવન શારીરિક રીતે અસમર્થ વ્યક્તિ તરીકે પસાર કરે છે. સમગ્ર વિશ્વમાં 2004માં મૃત્યુ અને ડીએએલવાય હાનિના મહત્વના કારણોમાં રોડ ટ્રાફિક એક્સિડન્ટ્સનું સ્થાન નવમું હતું અને તે 2030માં ટોચના પાંચમાં સ્થાન આવી જશે. આમ આ કારણે 2030માં બધી ચેપી બીમારી કરતા ઇજાઓ ઉપરના સ્થાને આવશે.
સમગ્ર વિશ્વમાં પાંચ વર્ષથી ઓછીની વયે મૃત્યુ પામતા બાળકોમાં અતિસારના ચેપથી મૃત્યુ પામતા બાળકોની ટકાવારી 17 ટકા છે, આમ વિશ્વમાં બાળમૃત્યુ માટેનું તે બીજું સૌથી મોટું કારણ છે. શૌચાલયની નબળી સગવડના લીધે પાણી, આહાર, વાસણો, હાથ અને માખીઓ દ્વારા તેનો ફેલાવો થઈ શકે છે. રોટાવાઇરસ અત્યંત ચેપી છે અને બાળકોમાં ગંભીર પ્રકારના અતિસાર તથા મૃત્યુ માટે તે મહત્વનું કારણ છે. ડબ્લ્યુએચઓ ના જણાવ્યા મુજબ રોટાવાઇરસ અતિસારને રોકવા માટે માત્ર આરોગ્યલક્ષી પગલાં જ પૂરતા નથી. રોટાવાઇરસની રસી અત્યંત સંરક્ષક, સલામત અને સંભવતઃ એકદમ સસ્તી છે. અતિસારના લીધે થતાં ડીહાઇડ્રોશનની અસરકારક સારવાર મૌખિક રીહાઈડ્રેશન સારવાર પદ્ધતિ ) દ્વારા અસરકારક રીતે કરી શકાય છે અને આ રીતે મૃત્યુના પ્રમાણમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરી શકાય છે. પાણી, ખાંડ અને મીઠાનું કે ખાવાના સોડાનું મિશ્રણ કરીને અસરગ્રસ્ત બાળકને પીવડાવીને ડીહાઈડ્રેશનની સારી રીતે સારવાર કરી શકાય છે. સ્તનપાન અને જસત પૂરું પાડવાને પ્રોત્સાહન આપવું એ મહત્વના પોષક પગલાં છે.
અસમર્થતા સમાયોજિત જીવન વર્ષ ) એક સારાંશરૂપ માપ છે, જેમાં બીમારી, વિકલંગતા અને વસતીના આરોગ્યમાં મૃત્યુદરના પરિબળોને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે. ડીએએલવાય એક એવું આંકડાકિય માપ છે કે જેમાં અસમર્થતા સાથેના જીવનસમય અને કસમયના મૃત્યુદરને કારણે ગુમાવેલા સમયને મિશ્રિત કરવામાં આવે છે. એક ડીએએલવાય એટલે ‘તંદુરસ્ત’ જીવનનું ગુમાવેલું એક વર્ષ અને બીમારીનો બોજ ગણી શકાય છે, જે આરોગ્યની હાલની સ્થિતિ તેમજ આદર્શ સ્થિતિ વચ્ચેના તફાવતનો આંકડાકિય અંદાજ હોય છે, આદર્શ સ્થિતિ એટલે દરેક વ્યક્તિ બીમારી અને અસમર્થતાથી મુક્ત રહીને ઘડપણ સુધી જીવે તે સ્થિતિ. ઉદાહરણ તરીકે, બીમારી માટેના ડીએએલવાય એટલે વસતીમાં કસમયના મૃત્યુદરને કારણે ગુમાવેલા જીવનના વર્ષો ) અને આરોગ્ય સ્થિતિના આકસ્મિક કેસો માટે અમસર્થતાથી ગુમાવેલા વર્ષો )નો સરવાળો. એક ડીએએલવાય સંપૂર્ણ આરોગ્યની સમકક્ષના એક વર્ષના નુકસાનને રજૂ કરે છે.
આર્થિક પરિપ્રેક્ષ્યમાં વ્યક્તિ અને વસ્તી બંનેના આરોગ્યની ફાળવણી માટેના ખર્ચ-અસરકારકતા અને ખર્ચલાભના અભિગમો પર ભાર મૂકવામાં આવે છે. એકંદર વિશ્લેષણ એટલે કે વિવિધ સરકારો અને એન.જી.ઓ ના પરિપ્રેક્ષ્યમાં આરોગ્ય ક્ષેત્રના વિશ્લેષણ પર ભાર મૂકવામાં આવે છે. ખર્ચ-અસરકારક વિશ્લેષણમાં આરોગ્ય માટેનું રોકાણ આર્થિક પરિપ્રેક્ષ્યમાં યોગ્ય છે કે નહીં તેની ચકાસણી કરવા આ દરમિયાનગીરીના ખર્ચ અને આરોગ્ય પરની તેની અસરોની સરખામણી કરવામાં આવે છે. સ્વતંત્ર દરમિયાનગીરીઓ અને પરસ્પરની વિશિષ્ઠ દરમિયાનગીરીઓ વચ્ચેની ભેદરેખા પાડવી પણ જરૂરી છે. સ્વતંત્ર દરમિયાનગીરીઓમાં ખર્ચ-અસરકારતાનો સરેરાશ ગુણોત્તર પૂરતો છે. જોકે, જ્યારે પરસ્પરની વિશિષ્ઠ દરમિયાનગીરીઓની સરખામણી કરવામાં આવે ત્યારે ખર્ચ-અસરકારતાનો વૃદ્ધિગત ગુણોત્તરનો ઉપયોગ કરવો જરૂરી છે. બીજી સરખામણીઓ ઉપલબ્ધ સંસાધનોમાંથી આરોગ્ય સંભાળની મહત્તમ અસરો કેવી રીતે હાંસલ કરવી તે સૂચવે છે.
મેલેરિયા એક ચેપી બીમારી છે, જે પ્રોટોઝોન પ્લાસ્મોડિયમ પેરાસાઇટ્સથી ફેલાય છે. આ બીમારીનો ચેપ મચ્છરના કરડવાથી ફેલાય છે. આ બીમારીના પ્રાથમિક લક્ષણોમાં તાવ, માથાનો દુખાવો, ઠંડી અને ઉબકા આવવાનો સમાવેશ થાય છે. પ્રત્યેક વર્ષે સમગ્ર વિશ્વમાં મેલેરિયાના અંદાજે 500 મિલિયન કેસ નોંધાય છે, જેમાં મોટાભાગે સામાન્ય રીતે અવિકસિત દેશોમાં બાળકો અને ગર્ભવતી મહિલાઓનું પ્રમાણ સૌથી વધુ છે.
મેલેરિયા દેશના આર્થિક વિકાસને અવરોધી શકે છે. મેલેરિયાની આર્થિક અસરોમાં કામની ઉત્પાદક્તામાં ઘટાડો, સારવાર ખર્ચ અને સારવાર માટે ફાળવામાં આવેલ સમયનો સમાવેશ થાય છે.
જંતુનાશક મચ્છરદાની, ત્વરિત આર્ટેમિસિનિન આધારિત સંયુક્ત સારવાર અને ગર્ભાવસ્થામાં થોડા થોડા સમયે પ્રતિબંધક સારવાર લઇને મેલેરિયાથી થતા મૃત્યુમાં ઝડપથી અને ખર્ચ-અસરકારક ઘટાડો થઇ શકે છે. જોકે, આફ્રિકામાં માત્ર 23% બાળકો અને 27% ગર્ભવતી મહિલાઓ જંતુનાશક મચ્છરદાની હેઠળ ઉંઘે છે.
બીજા નીતિમત્તાના અભિગમમાં વહેંચણીની બાબતો પર ભાર મૂકવામાં આવે છે. એ.આર જોન્સન એ શોધેલો રૂલ ઓફ રેસ્ક્યૂ વહેંચણીના મુદ્દાનો ઉકેલ લાવવાનો એક માર્ગ છે. આ નિયમ સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ કરે છે કે ‘જોખમમાં મૂકાયેલા જીવનને શક્ય હોય ત્યાં બચાવવો એક સહજ ફરજ છે.’ જોહન રાઉલ્સના નિષ્પક્ષ ન્યાય અંગેના વિચારો વહેંચણી અંગેના બંધનકર્તા પાસાંનો ઉલ્લેખ કરે છે. અમર્ત્ય સેને આરોગ્ય સમાનતાના મુખ્ય પાસાંનો ઉકેલ લાવવા આ વિચારોનો ઉપયોગ કર્યો છે. જૈવનૈતિકશાસ્ત્રના સંશોધનમાં ન્યાયની આંતરરાષ્ટ્રીય જવાબદારીનું ત્રણ વ્યાપક વર્ગીકૃત ક્ષેત્રોમાં મૂલ્યાંકન કરવામાં આવે છે, જેમાં: આરોગ્યમાં આંતરરાષ્ટ્રીય અસમાનતા ક્યારે ગેરવાજબી છે?
આ પરિપ્રેક્ષ્યમાં વ્યક્તિગત આરોગ્ય વિશ્લેષણમાં આરોગ્ય સેવાઓની માંગ અને પુરવઠા પર ધ્યાન કેન્દ્રીત કરવામાં આવે છે. આરોગ્ય સંભાળની માંગ આરોગ્ય માટેની સામાન્ય માંગમાંથી ઊભી થાય છે. આરોગ્ય સંભાળની માંગ સામાન્ય રીતે “આરોગ્ય મૂડી”ના વિશાળ ભંડાર હાંસલ કરવાની ઉપભોક્તાની જરૂરિયાત પર આધારિત છે. આરોગ્ય મૂડીનો સીમાંત ખર્ચ તેનાથી ઉદભવતા સીમાંત લાભની બરાબર ) હોય ત્યારે આરોગ્યમાં રોકાણનું ઇષ્ટત્તમ સ્તર હાંસલ થયું તેમ કહેવાય છે. સમય પસાર થવાની સાથે, અમુક દર એ આરોગ્યમાં ઘસારો થાય છે. અર્થતંત્રનો સામાન્ય વ્યાજદર આર દ્રારા સૂચિત કરવામાં આવે છે. આરોગ્ય સેવાના પુરવઠા દરમિયાન તે સેવા પૂરી પાડનારને પ્રોત્સાહન, બજારના સર્જન, બજાર માળખુ તેમજ આરોગ્ય જોગવાઇમાં માહિતીની સમાનતા, એનજીઓ અને સરકારોની ભૂમિકા સંબંધિત મુદ્દા પર ભાર મૂકવામાં આવે છે.
વૈશ્વિક આરોગ્ય વૈશ્વિક પરિપ્રેક્ષ્યમાં વસ્તીનું આરોગ્ય દર્શાવે છે અને તે વ્યક્તિગત દેશોના પરિપ્રેક્ષ્ય કે ચિંતાની મર્યાદાથી પર છે. દેશની સીમાઓથી બહારની તેમજ વૈશ્વિક રાજકિય અને આર્થિક અસરો ધરાવતી આરોગ્ય સમસ્યાઓ પર ઘણીવાર ભાર મૂકવામાં આવે છે. તેની વ્યાખ્યામાં ‘વિશ્વના તમામ લોકો માટે આરોગ્યમાં સુધારો કરવા અને આરોગ્યમાં સમાનતા હાંસલ કરવાની પ્રાથમિકતા આપતા ક્ષેત્રના અભ્યાસ, સંશોધન અને કાર્યપદ્ધતિનો સમાવેશ થાય છે.’ તેથી, વૈશ્વિક આરોગ્ય એટલે રાષ્ટ્રીય સીમાને ધ્યાનમાં રાખ્યા વગર વિશ્વભરમાં આરોગ્યમાં સુધારો, અસમાનતામાં ઘટાડો અને વૈશ્વિક જોખમો સામે સુરક્ષા છે. માનસિક આરોગ્યના ક્ષેત્રને આ સિદ્ધાંતો લાગુ કરવામાં આવે ત્યારે તે વૈશ્વિક માનસિક આરોગ્ય તરીકે ઓળખાય છે.