polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
વલ્લભ સંપ્રદાયના ગુરુઓ તેમના અનુયાયીયોનાં વહેમ તથા અંધશ્રદ્ધાનો લાભ લઈ તેમની પાસેથી અઢળક નાણાં મેળવતા અને તેમની સ્ત્રીઓ સાથે વ્યભિચાર કરતા. આ રીત સત્તરમા સૈકાથી ચાલી આવતી અને ઓગણીસમા સૈકામાં ચાલું રહી હતી. કરસનદાસ મૂળજી વલ્લભ સંપ્રદાય પાળતા કુટુંબમાં જન્મેલા સમાજ-સુધારક અને મુંબઈની બુદ્ધિવર્ધક હિંદુ સભાના સક્રિય કાર્યકર હતા. તેઓ ધર્માચાર્યોની અનીતિના ભારે વિરોધી હતા. તેઓ સત્યપ્રકાશ નામનું સામયિક ચલાવતા હતા. તેમાં તેમણે વલ્લભ સંપ્રદાયના ધર્મગુરુઓને ઉઘાડા પાડવા માંડ્યાં. તેમણે તેમના લેખો 'ગુલામી ખત', 'મહારાજોનો જુલમ', 'મહારાજોના મંદિરમાં ઝાપટનો માર', 'મહારાજોના મંદિરમાં અનીતિ', 'મહારાજોનો લોભ', 'વાણિયા મહાજનની હાલત', 'મહારાજોના લાગા' વગેરે શીર્ષકોથી પ્રસિદ્ધ કર્યા હતાં. 'મહારાજોનો જુલમ' નામના લેખમાં કરસનદાસે લખ્યુ છે:
આ કેસે મુંબઈ વિસ્તારના લોકોમાં નવજાગૃતિ આણવામાં મહત્ત્વનો ભાગ ભજવ્યો હતો. કેસ ચાલતો હતો તે દરમિયાન જદુનાથજી મહારાજે કૉર્ટને એવી અરજી કરી હતી કે તેઓ લાખો લોકોના ધાર્મિક અને આધ્યાત્મિક વડા હોઈ તેમને અદાલતમાં જુબાની આપવા માટે ફરજ પાડવામાં ન આવે. પરંતુ ન્યાયાધીશે તેમની આ માગણી સ્વીકારી ન હતી. આ ઘટનાએ એવું પ્રતિપાદિત કર્યું કે જે નીતિમત્તાની વિરુદ્ધ હોય તે ધાર્મિક રીતે સ્વીકારી શકાય નહિ. આ કેસે નવાં બૌદ્ધિક મૂલ્યોનું સર્જન કરીને સમાજ-સુધારકોમાં પરિવર્તન માટેની નૂતન આશા જાગ્રત કરી હતી. અંગ્રેજી છાપાઓમાં કરસનદાસને 'ઇન્ડિયન લ્યુથર' તરીકે ટાંકવામાં આવ્યા હતા.
મહારાજો તેમની અનુયાયી સ્ત્રીઓ સાથે વ્યભિચાર કરતા તેનો પૂરાવો અદાલતમાં રજૂ થયો હતો. મુંબઈના બે જાણીતા ડૉક્ટરો ભાઉ દાજી અને ધીરજરામ દલપતરામે એવી જુબાની આપી હતી કે જદુનાથજી મહારાજ પરમિયા ના રોગથી પીડાતા હતા. વ્યભિચાર ઉપરાંત તેઓ તેમના અનુયાયીઓ પાસેથી 'લાગા'ના સ્વરૂપમાં ધન પડાવી લેતા અને મંદિરોને તેમની અંગત મિલકત ગણતા હતા.
તેમણે કેલી કૉલેજ નામની ઈંદોરમાં આવેલી એક બોર્ડિંગ સ્કૂલમાં અભ્યાસ કરી, મુંબઈમાં બાંદ્રા ખાતે આવેલી આર.ડી. નેશનલ કોલેજમાં અભ્યાસ કર્યો અને ત્યાર બાદ તેઓ પુનાની ફિલ્મ એન્ડ ટેલિવિઝન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ઇન્ડિયા માં જોડાયા. ફિલ્મ એન્ડ ટેલિવિઝન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ઇન્ડિયામાં તેઓ તેમના મિત્રોમાં "દિપક દાર" તરીકે જાણીતા હતા. એક યુવક તરીકે, તેઓ ફિલ્મ ઉદ્યોગ તરફ આકર્ષાયા હતા, તેનું અંશતઃ કારણ તેમના પિતાનો ફિલ્મો સાથેનો સંબંધ હતો. કુમારે ઈ.સ. ૧૯૭૧માં દો બૂન્દ પાનીમાં અભિનય કર્યો હતો અને બીજી ઘણી ફિલ્મોમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. જંગલ મેં મંગલ જેવી અન્ય ફિલ્મો નિષ્ફળ નીવડતા તેમની કારકીર્દિને ધક્કો પહોંચ્યો હતો. આ પ્રકારના પછડાટ છતાં, કુમારે ગુજરાતી ફિલ્મોમાં કામ કરવાનું શરૂ કર્યું, જ્યાં તેઓ ઝડપથી સફળ બન્યા અને "ગુજરાતી સિનેમાના બચ્ચન" શીર્ષક પામ્યા. રાકેશ રોશનની ખુદગર્ઝ ફિલ્મથી ફરી તેમને હિન્દી ફિલ્મોમાં તક મળી. તેઝાબ અને ખુદા ગવાહ જેવી ફિલ્મોમાં ખલનાયકની ભૂમિકાઓએ તેમને ખલનાયક તરીકે વખણાયા.
કિરણ કુમાર ચરિત્ર અભિનેતા જીવણનો પુત્ર છે. તેમણે પૂર્વ ગુજરાતી અભિનેત્રી સુષ્મા વર્મા સાથે લગ્ન કર્યા છે. તેમને બે બાળકો છે. તેમનો પુત્ર શૌર્ય, ફિલ્મોમાં રજૂ થવાની તૈયારીમાં છે અને તેણે ડેવિડ ધવન, અબ્બાસ મસ્તાન, ઇન્દ્ર કુમાર અને ઇમ્તિયાઝ અલી જેવા દિગ્દર્શકો સાથે સહાયક દિગ્દર્શક તરીકે કામ કર્યું છે અને તેમની પુત્રી સૃષ્ટિ ફેશન ક્ષેત્રમાં સ્ટાઈલિશ અને સલાહકાર તરીકે કામ કરે છે.
કિરણ જન્મથી કાશ્મીરી છે અને ગિલગીટના વઝીર-એ-વઝારતના પરપૌત્ર હોવાને કારણે રાજવી પરિવાર સાથે તેમના સંબંધો છે. તે સાંઈ બાબાના અનુયાયી છે અને સંત સાંઈબાબાના નામ ઉપરથી સાંઈનામા વિઝન્સ નામનું પ્રોડક્શન હાઉસ ચલાવે છે.
કિરણ કુમાર એ મુંબઈમાં રહેતા ભારતીય અભિનેતા છે. તેમણે ઘણી હિન્દી, રાજસ્થાની, ગુજરાતી ફિલ્મો અને ટેલિવિઝન ધારાવાહિકોમાં કામ કર્યું છે. ચાર્લી ૨ એ તેમનો તાજેતરનો રંગમંચનો અભિનય છે.
તેમણે અભિનયની શરૂઆત મેના ગુર્જરી નામના પ્રાચીન નાટકના પુન: સંસ્કરણમાં કરી. આ નાટક તેમની માતા દીના પાઠકે દિગ્દર્શિત કર્યું હતું. દીના પાઠકની કારકીર્દીના ચરમ કાળમાં, આ નાટકના પ્રાચીન સંસ્કરણમાં દીના પાઠકે કામ કર્યું હતું. આ નાટક બાદ તેમણે પૃથ્વી થિયેટરમાં દીનેશ ઠાકુરના નાટક બીવીયોંકા મદરેસા માં કામ કર્યું. . આ નાટક જોતા જોતા શશી કપુરના ધર્મ પત્ની જેનીફર કેન્ડેલનું ધ્યાન તેમના પર ગયું અને તેમણે મહાભારત આધારિત તેમના હોમ પ્રોડક્શનની ફીલ્મ કલિયુગ માટે શ્યામ બેનેગલને સુપ્રિયાની ભલામણ કરી. આ ફીલ્મમાં સુભદ્રા આધારિત તેમના પાત્ર માટે તેમને ફીલ્મફેરનો સર્વોતમ સહાયક અભિનેત્રીનો પુરસ્કાર મળ્યો. ત્યાર બાદ તેમણે વિજેતા , બાઝાર , માસુમ , મિર્ચ મસાલા જેવી ફીલ્મોમાં સુંદર અભિનય આપ્યો. તેમણે ગાંધી માં પણ નાનો અભિનય કર્યો. આ સિવાય ૧૯૮૮ની ફ્રેંચ ફીલ્મ ધ બેંગાલી નાઈટ્સ અને ૧૯૮૯ની ફીલ્મ રાખમાં પણ અભિનય આપ્યો. આ સિવાય ઈધર ઉધર, એક મહેલ હો સપનોં કા, ખીચડી, બા બહુ ઔર બેબી જેવી ટેલિવિઝન ધારાવાહીકોમાં પણ તેમણે અભિનય કર્યો.
સુપ્રિયા પાઠક એ કાઠીયાવાડી ગુજરાતી નાટ્ય કલાકાર દીના પાઠક અને રાજેશ ખન્ના તથા દીલીપ કુમારના પંજાબી ડ્રેસ મેકર બલદેવ પાઠકના પુત્રી છે. જાણીતા નાટય અને ટીવી અભિનેત્રી રત્ના પાઠક તેમની મોટી બહેન છે. તેમનું બાળપણ દાદર, મુંબઈની પારસી કૉલોનીમાં વીત્યું અને તેમનો શાલેય અભ્યાસ જે.બી. વાચ્છા હાઈસ્કુલમાં થયો. તેમણે મુંબઈ વિદ્યાપીઠના નાલંદા ડાન્સ રીસર્ચ સેન્ટરમાં, ભારતનાટ્યમાં ફાઈન આર્ટમાં સ્નાતકની પદવી મેળાવી છે.
૨૨ વર્ષની ઉંમરે તેઓ તેમની માતાના મિત્રના પુત્ર સાથે પરણ્યા હતા, પણ એક વર્ષમાં તે લગ્નનો અંત આવ્યો. ૧૯૮૬માં સાગર સરહદીની પ્રદર્શિત ન થયેલી ફીલ્મ અગલા મૌસમ તેમણે હાલના પતિ પંકજ કપૂર સાથે કામ કર્યું. બે વર્ષની ઓળખ બાદ પંકજ કપૂર અને સુપ્રિયાએ લગ્ન કર્યા. હાલમાં તેમને એક પુત્ર અને એક પુત્રી છે. તેમની પુત્રી સાનાહ એ ૨૦૧૫ની શાનદાર ફીલ્મથી અભિનય આપવો શરૂ કર્યો છે.
સુપ્રિયા પાઠક કપૂર એ એક ભારતીય ફીલ્મ, નાટક અને ટેલીવિઝન અભિનેત્રી છે. તેઓ સિટકોમ ખિચડી માં તેમના પાત્ર હંસા પારેખ અને સંજય લીલા ભણસાલીની ફીલ્મ ગોલીયોં કી રાસ લીલા રામ-લીલા માં તેમના ભયંકર પાત્ર ધનકોર બા માટે જાણીતા છે.
૧૯૯૪માં તેમણે તેમના પતિ પંકજ કપૂર સાથે મળે એક ટીવી નિર્માતા કંપની સ્થાપી. તે કંપનીની મોહનદાસ બી.એ. એલ.એલ.બી. નામની ધારાવાહીકમાં કાર્ય કર્યું.
સાવિત્રી પણ યમના પાછળ ચાલવા માંડી. યમે સાવિત્રી ને રોકવાનો ઘણો પ્રયાસ કર્યો પણ સાવિત્રી એ કહ્યુ જ્યા પતિ ત્યાં પત્ની એ જ તો સનાતન ધર્મ છે. યમરાજના વારંવાર રોકવા છતાં સાવિત્રી પાછળ પાછળ આવતી રહ્યી. સાવિત્રીના પતિ પ્રેમ થી પ્રસન્ન થઈ વરદાન રૂપે સત્યવાનના અંધ માતા-પિતાને આંખો આપી, ગુમાવેલું રાજ્ય આપ્યું, અને તેના પિતાને સો પુત્રો આપ્યા અને સાવિત્રીને પાછું વળવાનું કહ્યું. પરંતુ, સાવિત્રીના પ્રાણ તો યમરાજ પોતાની પાસે લઇ જઇ રહ્યા હતા. તો સાવિત્રી કેવી રીતે પાછી જઈ શકે?
પછી યમે કહ્યું, તારા પતિ સત્યવાનને છોડી જે પણ માંગવું હોય તે માંગ. સાવિત્રી એ કહ્યું જો તમે સાચે જ મારી ભક્તિ થી પ્રસન્ન હોય તો સત્યવાનથી મને સો પુત્રો આપો. યમે વિચાર્યા વગર તથાસ્તુ કહી દીધું અને ચાલવા માંડ્યા. સાવિત્રી એ રોકી ને કહ્યું હૈ દેવપુરુષ, મારા પતિને તો તમે તમારી પાસે લઇ જાઓ છો તો આપે આપેલ વરદાન કેવી રીતે પૂર્ણ થશે. હું પતિ વિના સ્વર્ગ, લક્ષ્મી, સુખની કામના ન કરી શકું. પતિ વિના હું જીવન વ્યથિત કરવા નથી માંગતી. તમે મને પણ તમારી સાથે લઇ જાઓ.
થોડા સમય પછી, હવે સાવિત્રીએ ભેંસ પર ચડેલા, હાથમાં ફાસીની દોરી વાળા, કાળા અંગોવાળા, સૂર્ય સમાન તેજ ધરાવતા અત્યંત ભયંકર દેવ-પુરુષને તેને જોયા. તેઓએ અંગુઠા સમાન સત્યવાનના શરીર ને બળપૂર્વક ખેંચી લીધું. આ જોઈ સાવિત્રી એ કહ્યું, હૈ દેવ શ્રી, આપ મારા હૃદયધન સમાન મારા પતિ સત્યવાનને ક્યાં લઇ જાઓ છો. હે તપસ્વીનિ, તું પતિવ્રતા છે એટલે કહું છું. તારા પતિ સત્યવાનની આયુ ક્ષીણ થઇ ગઈ છે તેથી હું તેને લઇ જાઉં છું. તારા સતિત્વના આગળ મારા દૂત ન આવી શક્યા તેથી મારે સ્વયં એવું પડ્યું. આટલું કહી, તેઓ દક્ષિણ તરફ ચાલવા માંડ્યા.
સાવિત્રી પ્રસિદ્ધ તત્વજ્ઞાની રાજા શ્રી અશ્વવતીની એકમાત્ર પુત્રી હતી. પોતાના પતિની શોધમાં નીકળેલ સાવિત્રીએ દેશનિકાલ કરેલ અને વનવાસી રાજા ધુમત્સેનના પુત્ર સત્યવાન ને પોતાના પતિના રૂપમાં સ્વીકાર કરી લીધો. નારદમુનિએ કહું કે સત્યવાનની આયુ માત્ર એક વર્ષ જ શેષ છે , તેને કહ્યું જે થવાનું હતું તે થઇ ગયું. સત્યવાનની માતા અને પિતાએ સમજાવી પરંતુ સાવિત્રી પોતાના ધર્મથી ડગી નહિ.
સત્યવાન જંગલમાં અગ્નિહોત્ર માટે જંગલમાં લાકડા કાપવા જાય છે. આજે સત્યવાનનો મૃત્યુનો દિવસ છે. સાવિત્રી ચિંતિત છે. તે પતિની સાથે જવા વિનંતી કરે છે પછી પતિની આજ્ઞા લઇ તે તેમની પાછળ જંગલમાં જાય છે. સત્યવાન વૃક્ષ પર લાકડાં કાપવા ચડે છે પરંતુ ભ્રમર આવતા તેઓ કુલ્હાડી નીચે ફેંકી વૃક્ષ પરથી ઉતરે છે. સાવિત્રી પતિનું મસ્તક આંચલમાં લઇ સાડીના પાલવ વડે હવા નાખવા માડે છે.
સાવિત્રીના સત્યવાન સાથે લગ્ન થઇ ગયા. સત્યવાન મોટો દાની, માતા પિતાનો ભક્ત અને સ્વભાવે સુશીલ હતો. સાવિત્રી પોતાનો રાજમહેલ છોડી જંગલમાં ઝૂંપડીમાં રહેવા લાગી. પોતાના મહેલી વસ્ત્રો અને આભૂષણોનો ત્યાગ કરી પતિ તેમજ માતા-પિતા જેવા વલ્કલ શરીરે ધારણ કર્યા અને પોતાનો બધો સમય માતા અને પિતાની સેવામાં વિતાવવા લાગી. પતિની મૃત્યુનો સમય નજીક આવી ગયો.
સાવિત્રી અને સત્યવાનની વાર્તા મહાભારત ના વનપર્વમાં આવે છે. જયારે યુધિષ્ઠિર માર્કંડેય ઋષિ ને પૂછે છે કે, આ જગતમાં સાવિત્રી કરતા વધુ ભક્તિ કોઈ સ્ત્રીએ પ્રદર્શિત કરી છે. આ પ્રશ્નના ઉત્તરમાં માર્કંડેય ઋષિ સાવિત્રી અને સત્યવાનની વાર્તા યુધિષ્ટિરને કહે છે.
આ વાર્તા મહાભારતની અનેક કથાઓથી જડિત છે. જયારે યુધિષ્ટિર ઋષિ માર્કેન્ડેય ને પૂછે છે કે કે અહીંયા એવી કોઈ સ્ત્રી રહી છે કે જેની નિષ્ઠા દ્રૌપદી સાથે જોડાયેલી હોય, જેના ઉત્તર માર્કેન્ડેય ઋષિ ઉપયુકત વાર્તા કહે છે.
આ કિલ્લોના નિર્માણનો સમયકાળ સ્પષ્ટ નથી. ફણનીસી દફતરના દસ્તાવેજો અનુસાર તેને ઔરંગઝેબ દ્વારા કરાવવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ ઘણા વિદ્વાનો એમ માને છે કે આ કિલ્લો ખૂબ જ પ્રાચીન છે. એક શક્યતા મુજબ, તે ઈસ્વીસન પૂર્વેની સદીના એક શ્રીમંત પશુઓના વેપારી ભૈંસા શાહ દ્વારા બંધાવવામાં આવ્યો હતો. આ વંશના આ શાહની પુત્રી સાથે અશોકનું લગ્ન થયું હતું. વારંવાર હુમલાને કારણે આ કિલ્લાને નુકશાન થતું રહ્યું હશે. સમયાંતરે તેની દિવાલો પર મંદિરોમાં વાપરવામાં આવતા કેટલાક પથ્થરો લગાવવામાં આવ્યા હશે.
ગઢની દક્ષિણ-પૂર્વમાં સ્થિત આ દરવાજાને "રાયસેન દરવાજા' કહેવામાં આવે છે, કારણ કે આ દિશામાં રાય્સેન શહેર આવેલ છે. દરવાજામાં એક બારી લગાવવામાં આવેલ છે, જે દરવાજાની બંધ સ્થિતિમાં વ્યક્તિઓની અવરજવર માટે કામ આવતી હતી. દરવાજા ઉપર પથ્થર વડે બનાવવામાં આવેલ શહતીર વિજયમંડલ દરવાજાની શહતીર છે.
આ ગઢનો બીજો દરવાજો ઉત્તરપૂર્વ દિશામાં હતો. આ મુખ્ય પ્રવેશદ્વાર હતું અને 'ગંધી દરવાજા'ના નામે જાણીતો હતો. અહીંથી જતો માર્ગ સીધો કિલ્લાના મહેલોમાં સુધી જાય છે, જેની બંન્ને બાજુ પર મોટામોટા શાહુકારોની હવેલી બનાવવામાં આવી હતી. તેની વધુ આગળ "રૂપે કી બજરિયા' હતી.
વિદિશા કિલ્લો પથ્થરોના મોટા-મોટા ખંડો વડે બનાવવામાં આવેલ છે. તેની આસપાસ મોટા મોટા દ્વ્રારોની જોગવાઈ છે. કિલ્લાની આસપાસની પહોળી દિવાલ પર અલગ અલગ સ્થાન પર તોપ રાખવા માટેની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી. ગઢના દક્ષિણ પૂર્વ તરફના દરવાજા બાજુ પર હજુ પણ કેટલીક તોપો જોઈ શકાય છે.
કિલ્લો તરફથી નદી બાજુ આવેલ દ્વાર વૈસ દરવાજા તરીકે ઓળખાતો હતો. રક્ષણાત્મક દૃષ્ટિકોણ ધ્યાનમાં રાખી આ દરવાજાના બધા ફાટક એક જ લાઈનમાં બનાવવામાં આવેલ નથી. આ દરવાજાથી લઇને નેત્રવતી નદીના મહેલ ઘાટ સુધી પાકો સડક માર્ગ બનાવેલ હતો.
15 ફેબ્રુઆરી, 2012માં તેમનો પહેલો ગઝલ સંગ્રહ 'સવાર લઈને' નવભારત સાહિત્ય મંદિર દ્વારા પ્રકાશીત થયો અને એ જાણીતા લેખકો અને ટીકાકારો રઘુવીર ચૌધરી, ચિનુ મોદી, ચંદ્રકાન્ત શેઠ, રાધેશ્યામ શર્મા, અને ચંદ્રકાન્ત ટોપીવાળાએ ખૂબ વાખાણ્યો. 'એક હતી વાર્તા' ટૂંકી વાર્તાઓ તેમણે એજ વર્ષે પ્રકાશિત કરી. તેમની ગઝલોના મૂળભૂત તત્વોમાં કવિતાની ભાષામાં તેમની પોતાની હતાશા, દુઃખ અને કટાક્ષ રહ્યા છે. તેમની ગઝલની ભાષા સાદી, વાચક ભોગ્ય, સ્પષ્ટ અને તાજગીભર્યુંપ્રાકૃતિક કાવ્ય પ્રવાહ અને પ્રાસએ ફક્ત શબ્દોમાં જ નહીં કથા વસ્તુમાં પણ વણી લેવાયો હોય છે. ગુજરાતી સાહિત્યમાં તેમની નોંધ જૂની બોલી અને અત્યારના શબ્દો ગઝલમાં લીધા એવી રીતે લેવાઈ છે. ગુજરાતી ગીતોમાં પણ તેમનુ મહત્વનું પ્રદાન છે. તેમના ગીતો કાલ્પનિક અને સારી ગુણવતાના વર્ણન માટે નોંધનીય છે. 19 પુસ્તકોને તેમણે ભાષાંતર કર્યા છે. આલોક શ્રીવાસ્તવની કવિતાઓ 'આમીન'તેમણે હિન્દીમાંથી ગુજરાતીમાં ભાષાંતર કર્યું છે.
અનિલ ચાવડાનો જન્મ 10મે, 1985માં મણીબેન અને પ્રેમજીભાઈના ઘરે કરેલા ગામે, સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં થયો હતો. તેમણે તેમનું પ્રાથમિક શાળાનો અભ્યાસ કરેલા પ્રાથમિક શાળા, લખતરમાં કર્યો।
અનિલ ચાવડાએ કોલેજના દિવસોથી કવિતાઓ લખવાની શરૂઆત કરી અને તે જાણીતા ગુજરાતી કવિઓ જેવાકે ચિનુ મોદી, આદિલ મન્સૂરી, સિતાંશુ યશાસ્ચંદ્ર, અને લાભશંકર ઠાકરથી પ્રભાવિત હતા.2004માં ગુજરાતી કવિતા જનરલ કવિલોકમાં તેમની ગઝલ પેહલી વખત પ્રકાશિત થઈ. પછી તેમના લખાણ જાણીતા ગુજરાતી સાહિત્ય સામયિકો જેવાકે ગઝલવિશ્વ, ધબક, પરિવેશ, શબ્દસૃષ્ટિ, કવિલોક,કુમાર, નવનીત સમર્પણ,પરબ, શબ્દસર અને તદાર્થયમાં પ્રકાશિત થતી રહી. 2007માં તેમની ગઝલો વીસ પંચામાં ગુજરાતી યુવા કવિઓ અશોક ચાવડા, ભાવેશ ભટ્ટ, હરદ્વાર ગોસ્વામી, અને ચંદ્રેશ મકવાણા સાથેના સંકલનમાં પ્રકાશિત થયો. 2014થી તેમણે 'સંવેદના સમાજ' માસિક ગુજરાતી સામાયિકમાં અમલીકરણ સંપાદક તરીકે કામ કર્યું।
તેમનો જાણીતો ગઝલસંગ્રહ સવાર લઈને , જેને સાહિત્ય એકેડેમી દ્વારા યુવા પુરસ્કાર -2014 આપવામાં આવ્યો એમને તે ઉપરાંત શયદા એવોર્ડ 2010, ગુજરાત સાહિત્ય એકેડેમીએ 2013માં યુવા ગૌરવ પુરષ્કાર અને ગુજરાત સમાચાર અને સમન્વયનો રાજીવ પટેલ એવોર્ડ મળ્યો છે.ગઝલ સિવાય તેમણે કવિતાના બીજા પ્રકાર જેવાકે ગીત, અછાંદસ કવિતા અને સોનેટ પર પણ કામ કર્યું છે. એક હતી વાર્તા એ તેમની ટૂંકી વાર્તા સંગ્રહ છે. તેઓ દૂરદર્શન અને ઓલ ઇન્ડિયા રેડીઓના ઘણાં ટીવી અને રેડીઓના કાર્યક્રમોમાં આવી ગયા છે.
2010માં ઇન્ડિયન નેશનલ થિયેટર- મુંબઈએ તેમને શાયદા એવોર્ડ આપ્યો અને ગુજરાતી સાહિત્ય એકેડેમીએ યુવા ગૌરવ પુરષ્કાર આપ્યો।
૨૦૧૮ એશિયાઈ રમતોત્સવ, ૧૮મો એશિયાઈ રમતોત્સવ ના સત્તાવાર નામે પણ જાણીતો છે, એ એક એશિયાઈ બહુ-રમત સ્પર્ધા છે જેનું આયોજન ઈંડોનેશિઆના જકાર્તા અને પ્લેમબંગ નામના શહેરોમાં ૧૮ આૅગસ્ટથી ૨ સપ્ટેમ્બર દરમિયાન કરાયું છે.
હિંદુ ધર્મના ચાર વેદો પૈકીના સૌથી જૂના એવા ઋગ્વેદમાં અશ્ચમેધનો સૌ પ્રથમ ઉલ્લેખ જોવા મળે છે. કોઈ વિસ્તારનો રાજા જ્યારે પોતાને અન્ય રાજાઓથી સર્વોપરી માનવા લાગે કે ત્યારે અશ્ચમેધ યજ્ઞના આયોજનના ભાગરૂપે પોતાના અશ્ચને નિરંકુશ છુટ્ટો મુકી દેતો અને તે અશ્ચ પોતાની ઈચ્છા મુજબ ગમે તે રાજાની ભૂમી પર છૂટથી ફરતો હોય. તેની પાછળ પાછળ રાજા અથવા રાજકુમાર અથવા તો રાજા દ્વારા નિમવામાં આવેલ યોગ્ય પ્રતિનિધિ અને રાજ સૈનિકો ફરતા હોય. ઉપરોક્ત અશ્ચ અન્ય કોઈ રાજાની હદમાં પ્રવેશ કરે ત્યારે તે સ્થાનિક રાજા કાં તો યજ્ઞ કરનારા રાજાનું આધિપત્ય સ્વીકારી લેતો અથવા તો યુધ્ધ કરતો હતો.
અશ્વમેધ કે અશ્વમેધ યજ્ઞ વૈદિક અને પૌરાણિક કાળમાં થતાં એક પ્રકારના યજ્ઞો હતા, આ યજ્ઞમાં અશ્ચની બલિ ચડાવવામાં આવતી હતી. વૈદિક વખતમાં આ યજ્ઞ પ્રજા ઉત્પન્ન કરવા માટે કરવામાં આવતો, પણ પાછળથી તે માત્ર ચક્રવર્તી રાજાઓ જ કરતા. વૈદિક વખતમાં આ યજ્ઞ પ્રજા ઉત્પન્ન કરવા માટે કરવામાં આવતો, પણ પાછળથી તે માત્ર ચક્રવર્તી રાજાઓ જ કરતા. તેમાં ઘોડાના હોમની સાથે બીજાં પણ ઘણાં પશુનો વધ કરવામાં આવતો. પહેલાં તો અમુક ક્રિયા વખતે ઘોડા અને બીજાં પ્રાણીઓને ફક્ત બાંધવામાં આવતાં. ખરેખરી રીતે હોમવાની વિધિ પાછળથી દાખલ થયાંનું જણાય છે.
ઇતિહાસમાં સૌથી વધુ પ્રસિદ્ધ અને સૌને જાણ એવો અશ્વમેધ યજ્ઞ મહાભારતનો યુધિષ્ઠિરે કરેલો યજ્ઞ છે જેનું વર્ણન મહાભારતના અશ્વમેધિકા પર્વમાં કરવામાં આવ્યું છે. એ પહેલા રાજા ભરતે સેંકડો અશ્વમેધ યજ્ઞો કર્યાનો ઉલ્લેખ પણ મહાભારતમાં મળે છે. આ ઉપરાંત લંકાનાં યુધ્ધ પછી રામે ઘણા અશ્ચમેધ યજ્ઞ કર્યા હતા તેમ રામાયણમાં જણાવેલું છે.
જો કે ત્યાર પછીના સમયના સાહિત્યમાંથી મળતી વિગતો મુજબ તથાગત બુદ્ધે આવી પ્રથાઓની નિંદા કરી હતી એટલે કંઈક અંશે આવા યજ્ઞો બંધ થયા હતા.
૮ સપ્ટેમ્બર ૨૦૦૬ના રોજ માલેગાંવ, મહારાષ્ટ્ર ખાતે શ્રેણીબદ્ધ બોમ્બ વિસ્ફોટ થયા. ૨૯ સપ્ટેમ્બર ૨૦૦૮ના રોજ મોડાસા, ગુજરાત અને માલેગાંવ, મહારાષ્ટ્ર ખાતે બોમ્બ વિસ્ફોટ થયા જેમાં આઠ લોકોના મોત થયાં અને ૮૦ લોકો ઘાયલ થયા. અમદાવાદ ખાતેથી સંખ્યાબંધ બોમ્બ મળી આવ્યા. હેમંત કરકરેને આ વિસ્ફોટની તપાસ સોંપવામાં આવી જેમણે ઓક્ટોબર ૨૦૦૮માં સાધ્વી પ્રજ્ઞા ઠાકુર, સ્વામી અમૃતાનંદ, લેફ્ટ્ કર્નલ પ્રસાદ શ્રીકાંત પુરોહિતની ધરપકડ કરી. મોટાભાગના કથિત ષડયંત્રકારો અભિનવભારત નામના સંગઠનના સભ્યો હતા.
૨૬ નવેમ્બર ૨૦૦૮ના રોજ રાત્રિના આશરે ૯.૪૫ એ તેમને છત્રપતિ શિવાજી ટર્મિનસ રેલ્વે સ્ટેશન ખાતે આતંકવાદી હુમલો થયો હોવાનો સંદેશ તેમને દાદર ખાતેના રહેઠાણ પર મળ્યો. તુરંત જ તેઓ ડ્રાઇવર અને રક્ષક પોલીસ કર્મીઓ સાથે તે તરફ જવા નીકળી પડ્યા. જ્યાં તેઓએ હેલ્મેટ અને બુલેટ પ્રુફ જેકેટ પહેર્યું અને પ્લેટફોર્મ નં ૧ પર જઈ પહોંચ્યા. પરંતુ તે સંપૂર્ણ ખાલી જણાયું. તે જ સમયે તેમને ખબર મળ્યા કે આતંકવાદીઓ કામા હોસ્પિટલ અને આઝાદ મેદાન પોલીસ સ્ટેશન તરફ દેખાયા હતા.
તેમણે પ્રાથમિક શાળાકીય અભ્યાસ વર્ધાની ચિત્તરંજન દાસ મ્યુનિસિપલ શાળામાંથી મેળવ્યો હતો. તેમણે ન્યુ ઇંગ્લિસ હાઇસ્કુલ, વર્ધા ખાતેથી બાકીનો શાળાકીય અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો હતો. તેમણે વિશ્વેશ્વરૈયા નેશનલ ઇન્સટીટ્યુટ ઓફ ટેક્નોલોજી, નાગપુર ખાતેથી ૧૯૭૫માં યાંત્રિકી ઇજનેરની પદવી હાંસલ કરી હતી. તેઓ સ્નાતક થવા બાદ ભારત સરકારની નેશનલ પ્રોડક્ટીવિટી કાઉન્સિલમાં જોડાયા હતા અને બાદમાં ખાનગી કંપની હિન્દુસ્તાન યુનિલિવરમાં પણ જોડાયા હતા.
તેઓ તે તરફ આગળ વધ્યા રંગ ભવન પાસે તેમણે એક આતંકવાદીઓને જોયો અને મુંબઈ પૂર્વના એસીપી અશોક કામ્ટે અને સાલસકર બંને એ તે દિશામાં ગોળીબાર કર્યો. આતંકવાદી ઘાયલ થયો અને તેની એકે-૪૭ પડી ગઈ. પાછળથી તે જાણવામાં આવ્યું કે તે કસાબ હતો. તેઓ ગાડીમાંથી ઉતરવા વિચારતા હતા તે જ સમયે બીજા આતંકવાદી ઇસ્માઇલ ખાને ગાડી પર ગોળીબાર કર્યો અને આસીસ્ટન્ટ પોલીસ ઇન્સપેક્ટર જાદવ સિવાયના તમામ અધિકારીઓ શહીદ થયા.
કાર્યવાહી કરવાનું બહુ મુશ્કેલ હતું કેમ કે રાત્રિનો સમય હતો અને આતંકવાદીઓ ફિદાયિન કાર્યવાહી માટે આવ્યા હતા. અધિકારીઓ કામા હોસ્પિટલમાં પાછળના દરવાજેથી પ્રવેશ્યા અને બે હવાલદારને ત્યાં તૈનાત કરવામાં આવ્યા. બાકી અધિકારીઓ ક્વાલીસ ગાડીમાં સવાર થયા જે ઇન્સપેક્ટર વિજય સાલસકર ચલાવી રહ્યા હતા. આ સમયે જ સંદેશ મળ્યો કે આતંકવાદીઓ હોસ્પિટલ પાસે એક લાલ ગાડીની પાછળ છુપાયા હતા.
તેમણે ૧૯૮૨ના બેચમાં ભારતીય પોલીસ સેવામાં નિયુક્તિ મેળવી. તેમણે ૨૦૦૮માં આતંકવાદ વિરોધી દળના વડા બનતાં પહેલાં મુંબઈ પોલીસમાં જ વહીવટી બાબતોના સંયુક્ત કમિશ્નર તરીકે સેવા આપી હતી. આ સિવાય તેમણે ભારતની વિદેશી જાસુસી સંસ્થા રિસર્ચ અને એનાલિસિસ વિંગમાં સાત વર્ષ ઓસ્ટ્રિયા ખાતે સેવા આપી હતી.
વિરોધ પક્ષો જેવા કે શિવસેના અને ભારતીય જનતા પાર્ટીએ આરોપ લગાવ્યો કે ધરપકડ તત્કાલીન કોંગ્રેસ સરકારના દબાણ હેઠળ કરવામાં આવી હતી. આ બાબતોને કારણે કરકરે વિવાદોમાં ઘેરાઇ ગયા હતા. તેમાં ગેરકાયદેસર ધરપકડ અને માર મારવાના આરોપ પણ પોલીસ પર લગાવાયા હતા.
તેઓ જાન્યુઆરી ૨૦૦૮માં આતંકવાદવિરોધિ દળના વડા બન્યા હતા. તેમને થાણા, વાશી અને પનવેલ ખાતે થયેલ શ્રેણીબદ્ધ બોમ્બધડાકાની સફળ તપાસ અને ૨૦૦૮ માલેગાંવ શ્રેણીબદ્ધ ધડાકાઓની તપાસ માટે ઓળખવામાં આવે છે.
તે સમયે ગાડી સેંટ ઝેવિયર્સ કોલેજ અને રંગ ભવનની શેરીમાં હતી અને ક્રાઇમ બ્રાન્ચ ઓફિસથી બહુ જ નજીક હતી. તેમાં હેમંત કરકરે, અશોક કામ્ટે, સાલસકર અને અન્ય શહીદ થયા હતા.
તેમણે ૧૯૫૬માં નૅશનલ બ્યુરો ઑફ સ્ટાન્ડર્ડ્ઝ ખાતે રેડિયોઍક્ટિવ કોબાલ્ટનો ૦.૦૧ કેલ્વિન સુધીના નિમ્ન તાપમાને પ્રયોગ કર્યો. આટલા નિમ્ન તાપમાને ન્યૂક્લિયસની અસ્તવ્યસ્ત ગતિ રોકી શકાય છે. કોબાલ્ટ ન્યૂક્લિયસને એકરેખ કરવા માટે પ્રબળ ચુંબકિય ક્ષેત્ર લાગાડવામાં આવ્યું, પરિણામે એક છેડે વધુ સંખ્યામાં ઈલેક્ટ્રોન અને બીજે છેડે ઓછી સંખ્યામાં ઈલેક્ટ્રોન છૂટા પડતા દેખાયા. આ પરિણામ સમાનતાના સિદ્ધાંત વિરુદ્ધનું છે. સમાનતાના સિદ્ધાંત પ્રમાણે પ્રત્યક્ષ પદાર્થ અને અરીસામાં તેના પ્રતિબિંબને ભૌતિકશાસ્ત્રના નિયમો એકસરખી રીતે લાગુ પડે છે. પ્રયોગ ઉપરથી જોવા મળે છે કે અરીસામાં મળતાં મેસૉનનાં પ્રતિબિંબ અને મેસોન પોતે જોડકાની જેમ હોય છે અને તે સાથે સાથે વામાવર્ત અને દક્ષિણાવર્ત હોય છે. આ પરિણામ પણ સમાનતાના સિદ્ધાંતથી વિપરીત છે. યંગ અને લીએ બતાવ્યું કે મંદ ન્યૂક્લિયર આંતરક્રિયા દરમિયાન સમાનતાને લગતા સંરક્ષણના સિદ્ધાંતનો ભંગ થાય છે. આ રીતે તેમણે સમાનતાના સંરક્ષણ-સિદ્ધાંતની મર્યાદા છતી કરી અને તેને લીધે ભૌતિકશાસ્ત્રના મહત્ત્વના સંરચના-સંમિતિ સિદ્ધાંતો અને તેમાંથી ઉદભવતા સંરક્ષણના નિયમો સામે મોટો પ્રશ્ન ઊભો થયો.
સમાનતાના નિયમો મૂળભૂત ભૌતિક સિદ્ધાંતોના નિયમો છે, કે જે કુદરતી સંમિતિ સાથે સંબંધ ધરાવે છે. આ નિયમો ખાસ કરીને મૂળભૂત કણોને લાગુ પડે છે. આ નિયમો મુજબ ઈલેક્ટ્રોન એવું કોઈ લક્ષણ ધરાવતો નથી જેથી તેની વામાવર્ત અને દક્ષિણાવર્ત સ્થિતી વચ્ચે કોઈ ભેદ પાડી શકાય. યંગ અને લીએ પ્રયોગોને આધારે તેમજ મૂળભૂત કણોના ક્ષયને લીધે મળતાં પરિણામોને આધારે શોધી કાઢ્યું કે મૂળભૂત અને નિરપેક્ષ ધારી લીધેલા આ સમાનતાને લગતા સંરક્ષણના સિદ્ધાંતનો ભંગ થાય છે.
યંગનો જન્મ ૧ ઑક્ટોબર ૧૯૨૨ના રોજ હોફાઈ, એન્વાઈ, ચીનમાં થયો હતો. તેમણે નૅશનલ સાઉથવેસ્ટ ઍસોસિયેટેડ યુનિવર્સિટી તેમજ ચીનમાં આવેલા કુમિંગ સ્થિત ત્સીંગહુઆ યુનિવર્સિટીમાંથી અભ્યાસ કર્યો હતો. ત્યારબાદ તેઓ યુ.એસ. ગયા અને યુનિવર્સિટી ઑફ શિકાગોમાંથી પરમાણુ-ભૌતિકવિજ્ઞાની ઍડવર્ડ ટેલરના માર્ગદર્શન હેઠળ પીએચ.ડીની ઉપાધી મેળવી. ૧૯૪૯થી પ્રિન્સ્ટન ખાતેની તેઓ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફૉર એડ્વાન્સ્ડ સ્ટડીમાં જોડાયા. ૧૯૬૫માં તેઓ સ્ટોની બ્રૂક યુનિવર્સિટી માં જોડાયા.
યંગ ચેન નીંગ ચીની ભૌતિકશાસ્ત્રી છે, જેમને મૂળભૂત કણોને લગતી મહત્વની શોધ ભણી દોરી જનાર સમાનતા ના સિદ્ધાંતની શોધ કરી હતી. સમાનતાના આ નિયમોના સંશોધન માટે યંગ અને ટી. ડી. લીને ૧૯૫૭ના વર્ષનો ભૌતિકવિજ્ઞાનનો નોબેલ પુરસ્કાર એનાયત થયો હતો.
જોરાવરસિંહે ગ્રામજીવનને અનુલક્ષીને વાર્તાઓ લખી. જેમાં તેમની ખ્યાતનામ વાર્તાઓમાં મરદ કસુંબલ રંગ ચડે, મરદાઈ માથા સાટે , લોકસાહિત્યની ચતુરાઈ કથાઓ અને રાજપૂત કથાઓ નો સમાવેશ થાય છે. તેમણે ભાતીગળ લોકકથાઓ અને મનોરંજક કથામાળા નામના બાળવાર્તાઓના પુસ્તકો પણ લખ્યાં. આ ઉપરાંત તેમણે સંદર્ભસાહિત્યની પણ રચના કરી જેમાં આપણા કસબીઓ , લોકજીવનના મોભ , ગુજરાતની લોકસંસ્કૃતિ લોકસંસ્કૃતિમાં પશુઓ અને પ્રાચીન ભારતનાં શસ્ત્રાસ્ત્રો નો સમાવેશ થાય છે. ત્યારબાદ સજે ધરતી શણગાર , લોકસાહિત્યની નાગકથાઓ જેવા લોકસાહિત્ય સંપાદનના ગ્રંથોની પણ રચના કરી.
જોરાવરસિંહે ૧ થી ૪ ધોરણનું પ્રાથમિક શિક્ષણ આકરુમાં લીધા બાદ ધોરણ ૫ થી ૯ સુધીનું શિક્ષણ ધોળકામાં શેઠ હસનઅલી હાઈસ્કૂલમાં પ્રાપ્ત કર્યું. ત્યારબાદ ઉચ્ચશિક્ષણ ગુજરાત વિદ્યાપીઠમાંથી મેળવ્યું હતું. તેઓ ઇ.સ .૧૯૬૧માં અમદાવાદની સેંટ ઝેવિયર્સ કોલેજમાં ગુજરાતી અને ઇતિહાસ વિષય સાથે સ્નાતક થયા. ત્યારબાદ ઇ.સ. ૧૯૬૩માં ભો.જે વિદ્યાભવનમાંથી પ્રાચીન ભારતીય સંસ્કૃતિ વિષય સાથે અનુસ્નાતક થયા. આ અભ્યાસના કારણે તેમની લોકસાહિત્ય અને લોકકલા પ્રત્યે વધારે રુચિ પ્રગટી. ઇ.સ ૧૯૬૪માં તેઓ ગુજરાત રાજ્ય સરકારી સંઘમાં પ્રકાશક તરીકે જોડાયા.
જોરાવરસિંહના લગ્ન મે, ૧૯૬૩માં દાંતા તાલુકાના ભવાનગઢ ગામના વહનસિંહ ચાવડાની પુત્રી સજ્જનબા સાથે થયા હતા. તેમને બે સંતાન થયા હતા. પરંતુ અકસ્માતમાં સજ્જનબાનું અવસાન થતાં તેમણે ઇ.સ. ૧૯૬૯ના રોજ હેમકુંવરબા સાથે બીજા લગ્ન કર્યા. હેમકુંવરબા અને જોરાવરસિંહને ત્રણ બાળક થયા હતા. ઇ.સ. ૧૯૬૩માં અનુસ્નાતક થયા પછી તેઓ પંચશીલ હાઈસ્કૂલ, સરસપુરમાં ગુજરાતી વિષયના શિક્ષક તરીકે સેવા બજાવી હતી.
જોરાવરસિંહ જાદવનો જન્મ ૧૦ જાન્યુઆરી ૧૯૪૦ના રોજ ધંધુકા તાલુકાના આકરુ ગામમાં થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ દાનુભાઈ હલુંભાઈ અને માતાનું નામ પામબા હતું. જેઓ વ્યવસાયે ખેડૂત હતા. જોરાવરસિંહ છ ભાઈ-બહેનોમાં બીજા ક્રમના બાળક હતા. તેમનું બાળપણ આકરું ગામમાં વીત્યું અને તેમનો ઉછેર તેમની સાવકી માતા ગંગાબાએ કર્યો. જોરાવરસિંહને બાળપણમાં લોકસાહિત્ય અને લોકકલાઓનો ઊંડો અનુભવ પ્રાપ્ત થયો હતો.
જોરાવરસિંહ દાનુભાઈ જાદવ ગુજરાતના વાર્તાકાર, લોકસાહિત્યના સંશોધક, સંપાદક અને લોકકલાના પ્રચારક છે. તેમણે લોકસંસ્કૃતિ, લોકકલા અને લોકસાહિત્ય પર આધારિત ૯૦ જેટલી કૃતિઓનું સંપાદન અને રચના કરી છે.
૧૯૬૨ અને ૧૯૬૮ ની વચ્ચે, બહુ ઓછા નજીકના લોકોને દાદા ભગવાન દ્વારા "જ્ઞાન" પ્રાપ્ત થયું. ૧૯૬૮ પછી જેમણે વિનંતી કરી, તેમને તેમણે "જ્ઞાન" આપ્યું . જ્ઞાન દાન કે જ્ઞાનવિધિ એ આ આંદોલનનો પાયો છે. તેમણે કહ્યું શરૂઆતમાં તેઓ શ્રીમદ્ રાજચંદ્રની સાથે થયું તેવા લોકોના અભિપ્રાયના ડરથી જ્ઞાન મેળવ્યાની વાત જાહેર કરતા ન હતા, પરંતુ ખંભાતના એક ઋષભ મંદિરની મુલાકાત પછી તેમણે આત્મ જ્ઞાન અન્યને આપવાની જ્ઞાનવિધીને જાહેરમાં કરવાનો નિર્ણય કર્યો. ૧૯૬૮ માં, મુંબઈમાં પ્રથમ જ્ઞાનવિધી યોજવામાં આવી હતી. વર્ષોથી, જ્ઞાનવિધિ વધુ વિસ્તૃત થઈ અને ૧૯૮૩ માં તે તેના વર્તમાન સ્વરૂપમાં આવી. તેઓ આખા વિશ્વમાં આધ્યાત્મિક પ્રવચનો આપતા રહ્યા. તેમણે શાસ્ત્ર કે ક્રિયાકાંડ કરતા જ્ઞાનીનો સંપર્ક સાધી જ્ઞાન મેળાવવા પર ભાર મૂક્યો. તેમના અનુયાયીઓ શરૂઆતમાં તેમના વતન વડોદરા અને મુંબઈમાં ફેલાયેલા હતા. આ આંદોલન ૧૯૬૦ અને ૧૯૭૦ના દાયકામાં દક્ષિણ ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર, પૂર્વ આફ્રિકા, ઉત્તર અમેરિકા અને યુકેમાં ગુજરાતી વસતીઓમાં વિસ્તર્યું. ૧૯૮૩માં, તેમણે આશરે ૫૦,૦૦૦ અનુયાયીઓ નોંધ્યા હતા.
દાદા ભગવાન એક આંદોલન શરૂ કર્યું જેને તેમણે અક્રમ વિજ્ઞાન ચળવળ એવું નામ આપ્યું. જૈન સિદ્ધાંતો અનુસાર એક પછી એક પગલા ભરી આત્મ શુદ્દ્વી મેળવાય એ માન્યતાથી વિરૂદ્ધ અક્રમ વિજ્ઞાન સિમંધર સ્વામીની કૃપાથી ત્વરિત મુક્તિનું વચન આપે છે, જેમના માટે દાદા ભગવાન એક માધ્યમ છે. તેમના અનુયાયીઓ માને છે કે તેઓ મહાવિદેહમાં બે ભવ જન્મ લેશે, અને ત્યાંથી તેઓ મોક્ષ પ્રાપ્ત કરશે કારણ કે તેઓ જ્ઞાની સાથે સંપર્કમાં છે. ફ્લુગેલ આ આંદોલનને જૈન-વૈષ્ણવ દર્શનના સમ્મુચય સ્વરૂપ તરીકે ગણે છે, જે બૌદ્ધ ધર્મના મહાયાન ફિરકાની સમાન છે.
દાદા ભગવાન (૭ નવેમ્બર ૧૯૦૮ - ૨ જાન્યુઆરી ૧૯૮૮, મૂળ નામ અંબાલાલ મૂળજીભાઈ પટેલ) ગુજરાત, ભારતના એક આધ્યાત્મિક ગુરુ હતાં. તેઓને 'દાદાશ્રી' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. તેમણે અક્રમ વિજ્ઞાન સંસ્થાની સ્થાપના કરી હતી. તેઓ નાનપણથી જ ધાર્મિક વૃત્તિ ધરાવતા હતા. ૧૯૫૮માં આત્મસાક્ષાત્કાર પ્રાપ્ત થતાં તેમણે મુંબઈ માં ડ્રાય ડોક્સમાં રાખરખાવ કરનારી કંપનીના કોન્ટ્રાક્ટર તરીકેનો ધંધો છોડી દીધો અને પોતાના આધ્યાત્મિક લક્ષ્યો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું. તેમના જ્ઞાનને અનુસરતી ચળવળ અક્રમ વિજ્ઞાન ચળવળ તરીકે પશ્ચિમ ભારત અને વિદેશમાં ફેલાઈ છે.
શરૂઆતમાં, તેમણે પોતાના અનુભવો લોકો સમક્ષ જાહેર કર્યા ન હતા, પરંતુ તેમના કેટલાક નજીકના સંબંધીઓ અને મિત્રો તેમને જાણતા હતા. ૧૯૬૨ માં, તેમની સાથે વાતચીત દરમિયાન, યુગાન્ડાના ચંદ્રકાંત પટેલ નામના વ્યક્તિને અચાનક આત્મ-અનુભૂતિ થઈ. આવા અનુભવને પરંપરાગત જૈન ધર્મમાં ક્ષાયક સમ્યત્વ તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે જે ફક્ત તીર્થંકરની હાજરીમાં જ પ્રાપ્ત થાય છે. કનુભાઇ કે. પટેલ બીજા વ્યક્તિ હતા, , જેમણે દાદા ભગવાન પાસેથી ૧૯૬૩ માં ત્વરિત જ્ઞાન મેળવ્યું હતું.
તેમના તે અનુભવ પછી, નજીકના કોઈ સબંધીએ તેમને દાદા એ આધ્યાત્મિક નામથી સંબોધન કરવાનું શરૂ કર્યું અને પછી ભગવાન તેમનું આધ્યાત્મિક નામ બન્યું. તેમના આત્મ-અનુભૂતિને આત્માની અંદરના ભગવાનની અથવા આત્માના નિર્મળ સ્વરૂપની, કે શરીર સ્વરૂપ લેતો પરમાત્માની ઓળખ તરીકે પણ વર્ણવવામાં આવે છે. તે આત્માને તેમણે પાછળથી તેમણે દાદા ભગવાન તરીકે સંબોધ્યા. તેમણે પોતાને પટેલ અને આત્માને દાદા ભગવાન તરીકે ઓળખાવી ભેદ પાડ્યો હતો.
તેમણે આધ્યાત્મિક લક્ષ્યો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા માટે વ્યવસાય ભાગીદારોને સોંપી દીધો. તેમણે કંપનીના શેરના ડિવિડન્ડ પર જીવન નિર્વાહ ચાલુ રાખ્યો. તેમણે તેમના ગૃહસ્થ જીવનને ચાલુ રાખ્યું કારણ કે તેમના શિક્ષણ અનુસાર મુક્તિ મેળવવા સંસાર ત્યાગ કરવાની અથવા સંન્યાસની જરૂર નથી.
તેમણે જૂન ૧૯૫૮ માં સુરત રેલ્વે સ્ટેશન પર પ્લેટફોર્મ નંબર ૩ પર બેંચ પર બેસતી વખતે આત્મ-અનુભૂતિ પ્રાપ્ત કરવાનો દાવો કર્યો હતો. તે લગભગ ૬ વાગ્યાનો સમય હતો અને તે ૪૮ મિનિટ ચાલ્યો હતો. જો કે આ વાત શરૂઆતમાં તેમના દ્વારા જાહેર કરવામાં આવી ન હતી.
પ્રાણાયામ એ પતંજલિના યોગ સૂત્રોમાં શ્લોક ૨.૨. માં ઉલ્લેખિત અષ્ટંગ યોગના આઠ અંગોનું ચોથું "અંગ" છે. પતંજલિ પ્રાણની પ્રકૃતિને સંપૂર્ણ રીતે સ્પષ્ટ કરી શકતા નથી, અને પ્રાણાયામનો સિદ્ધાંત અને અભ્યાસ તેમના પછી નોંધપાત્ર વિકાસ થયો હોવાનું જણાય છે. તે પ્રાણાયમની આવશ્યકતા એક કસરત તરીકે રજૂ કરે છે જે અગાઉના બૌદ્ધ ગ્રંથોની જેમ જ એકાગ્રતાની પ્રાથમિક છે.