polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ભારતના જાસૂસી સંસ્થાઓએ પાકિસ્તાન તરફથી થનાર હુમલાની કોઈ જાણકારી સરકારને ન આપી. સૈન્ય છામ્બ ક્ષેત્રમાં પાકિસ્તાની ભારે તોપોની હાજરી અંગે અજાણ હતું અને પરિણામે તેણે મોટા પ્રમાણમાં નુક્શાન વેઠ્યું.
તત્કાલીન એર ચીફ માર્શલ પી. સી. લાલ દ્વારા ભૂમિસેના અને વાયુસેના વચ્ચે તાલમેલનો અભાવ રજૂ કરાયો. બંને પક્ષોએ યુદ્ધની યોજના એકબીજાને જણાવી જ ન હતી. સૈન્યની યોજનામાં વાયુસેનાની કોઈ ભૂમિકા જ નહોતી.
પાકિસ્તાને સૌપ્રથમ તો કાશ્મીરી પ્રજાનો ભારત પ્રત્યેનો અસંતોષ જ માપવામાં ભૂલ કરી. તેમણે ધારેલો બળવો ક્યારે પણ થયો જ નહિ અને કાશ્મીરીઓએ ઓપરેશન જિબ્રાલ્ટર ખુલ્લું પાડી દીધું.
પાકિસ્તાન ભારત દક્ષિણના ક્ષેત્રોમાં હુમલો કરશે તે શક્યતા પારખવામાં નિષ્ફળ રહ્યું. આમ, તેણે કાશ્મીરમાં ઘૂસણખોરીને બદલે સિઆલકોટ અને લાહોરના રક્ષણમાં સૈન્ય તૈનાત કરવું પડ્યું.
ભારતે પાકિસ્તાની જાસૂસો અને છત્રીદળને પકડવા ઇનામ જાહેર કર્યું અને પાકિસ્તાનમાં અફવા ફેલાઇ કે ભારતે પણ છત્રીદળને પાકિસ્તાનમાં મોકલ્યું છે. જોકે તે પાછળથી અફવા જ સાબિત થઈ.
યુદ્ધની શરુઆતે પાકિસ્તાન ૧૫ બખ્તરીયા રેજિમેન્ટ ધરાવતું હતું જેમાં દરેકમાં ૪૫ રણગાડીઓ હતી. જે મુખ્યત્ત્વે ૧લી અને ૬ઠી બખ્તરીયા ડિવિઝનમાં વહેંચાયેલી હતી.
પાકિસ્તાન મોટાભાગે અમેરિકન વિમાનો ધરાવતું હતું અને ભારત બ્રિટિશ અને સોવિયત વિમાનો ધરાવતું હતું. પાકિસ્તાન ભારત કરતાં વધુ બળુકી વાયુસેના ધરાવતું હતું.
શાહ વંશ, બસ્ન્યાત / બસ્નેત અને પાંડે સાથે નેપાળની સક્રિય રાજકારણમાં સંકળાયેલા ચાર ઉમદા પરિવારમાં ક્ષત્રિય થાપા વંશ એક હતા રાણા વંશનો ઉદય] પહેલાં અને 1806 થી 1837 અને 1843 થી 1845 દરમિયાન નેપાળી વહીવટીતંત્ર પર શાસન કર્યું. કિંગ રણ બહાદુર શાહ ની હત્યા પછી, ભીમસેન થાપા તેના બધા શત્રુઓની હત્યા કરીને નેપાળના રોયલ કોર્ટમાં થાપા પરિવારે સૌથી પ્રબળ જૂથ તરીકે ગણાવી હતી. થાપા પરિવારના અન્ય સભ્યો થાબા ભારદાર બડા કાજી અમર સિંહ થાપા ના પરિવારના સભ્યો સહિત રોયલ કોર્ટમાં મજબૂત બનાવવામાં આવ્યા હતા. એંગ્લો-નેપાળી યુદ્ધ માં થાપસની મહત્વની ભૂમિકા છે, જ્યાં કોલોનિયલ પાવર બ્રિટીશ ઈન્ડિયા કંપની ને પ્રથમ ઝુંબેશમાં મોટો નુકશાન થયું હતું. કર્નલ , ડ્યુથલ ખાતે સરદાર ભક્તિ થાપા, ઉિજિરસિંહ થાપા, જિગગઢમાં ક્ષેત્ર કમાન્ડર, કાજી રણજોર સિંહ થાપા જયથકનું યુદ્ધ મક્વાનપુર્ગાધી અને બાડા કાજી અમર સિંહ થાપ માં માલાન ખાતે.
ખસ ક્ષત્રિય થાપા અને વૈદિક લોકોમાંથી ઉતરી આવેલા પેટ્રિલીનલ જૂથ છે. તેઓ થાપા ક્ષેત્રી અથવા થાપા કાજી તરીકે જાણીતા છે. ક્ષત્રિ થાપા પાસે બગાલે થાપા , ગોદાર થાપા , દેઉજા થાપા, ઠકુરયાલ થાપા , લામિછાને થાપા , 'કાલિકોટે થાપા', 'સુયાલ થાપા', પુંવર થાપા , 'ખુલાલ થાપા', 'સોનાલ થાપા', ભંડારે થાપા , 'અખામી થાપા', ' ઘિમિરે થાપા , મહારાજી થાપા , પાટખેતી થાપા , થાપા અને અન્ય.
થાપા મધ્યયુગીન ખસ સામ્રાજ્ય ના પાઇકેલા ક્રમ હતો. અન્ય પાઇકેલામાં ખડ્કા/ખડ્ગા, રાના અને બુઢા શામેલ છે. થાપા ક્રમ બે વંશીય જૂથોના યોદ્ધાઓને આપવામાં આવ્યો હતો; ખસ અને મગર. ખસ ખાને હિન્દુ ક્ષત્રિય રિવાજોને અનુસર્યા હતા જ્યારે મગર તિબેટીયન આદિવાસી હતા. આ યોદ્ધાઓએ ખસ સામ્રાજ્યના સૈનિકો તરીકે લડ્યા.
થાપા નેપાલી ક્ષેત્રી સાથે જોડાયેલા લોકો ખસ લોકો ખસ જૂથના જાતિ ઇન્ડો-આર્યન નૃવંશ -લિંગૂટીક જૂથ અને મગર લોકો, સાઇનો-તિબેટિયન નૃણ-ભાષાકીય જૂથ. ક્ષત્રિય થાપા એ હિન્દૂ ક્ષત્રિય પરંપરાને અનુસરે છે, જ્યારે મગર થાપા આદિવાસી મગર પરંપરાને અનુસરે છે.
લાન્સ નાયક મોહન નાથ ગોસ્વામી એ ભારતીય ભૂમિસેનાના ખાસ દળોમાં કમાન્ડો હતા અને તેમણે જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં આતંકવાદીઓ સાથે લડતાં શહાદત હાંસલ કરી હતી. ગોસ્વામી ૯મી પલટણ, પેરાશુટ રેજિમેન્ટમાં તૈનાત હતા. તેઓએ આખરી ૧૧ દિવસોમાં ત્રણ આતંકવાદી વિરોધિ કાર્યવાહીમાં સક્રિય ભાગ લીધો હતો જેમાં દસ આતંકવાદીઓને મારવામાં આવ્યા હતા અને એકને જીવિત પકડવામાં આવ્યો હતો. ૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૫ના રોજ જમ્મુ અને કાશ્મીરના કુપવાડા ખાતે ચાર આતંકવાદીઓ સાથે લડતાં લગાવાયેલી ઘાતની કાર્યવાહી દરમિયાન શહીદ થયા હતા. તેમની આ કાર્યવાહીઓ માટે તેમને ભારતનો શાંતિકાળનો સર્વોચ્ચ વીરતા પુરસ્કાર અશોક ચક્ર એનાયત કરાયો હતો.
બાદમાં તેમના પાર્થિવ દેહને ભારતીય વાયુસેનાના જહાજ દ્વારા જન્મસ્થળ સુધી પહોંચાડાયો અને તેમનું પૂર્ણ સૈન્ય સન્માન સાથે અંતિમસંસ્કાર કરાયો.
પ્રથમ તબક્કામાં આ મઠ ઈસ્વીસન પૂર્વે પ્રથમ સદીમાં બાંધવામાં આવ્યો હશે જયારે તે પારસી ધર્મ સાથે સંપર્કમાં હશે. અહીં મળી આવેલા પર્થિયન રાજા ગસ્તાફરના શિલાલેખ પરથી આ જાણી શકાયું છે. ગસ્તાફર પછી આ સ્થળ પ્રથમ કુષાણ રાજવંશના રાજા કુજુલા કષસ અથવા કોજોલા કાદ્ફીસના કબ્જા આવ્યું. આમ પ્રથમ સદીથી બીજી સદી સુધી ચાલ્યું જે દરમિયાન આ સ્થળ કુષાણ રાજા કનિષ્ક અને અન્ય પર્થિયન અને કુષાણ રાજાઓ નીચે રહ્યું. બીજા તબક્કામાં સ્તૂપ પરિસર અને વિશાળ ખંડ બાંધવામાં આવ્યા જે ત્રીજી અને ચોથી સદી દરમિયાન પૂર્ણ થયા. ત્રીજા તબક્કામાં ચોથી અને પાંચમી સદી દરમિયાન અંતિમ કુષાણ રાજાઓ અને કિદાર કુષાણ રાજાઓના સમય બાંધકામ થયું. ચોથા તબક્કામાં છઠ્ઠી અને સાતમી સદી દરમિયાન તાંત્રિક મઠનું બાંધકામ થયું જે વખતે શ્વેત હુણ રાજાઓનું રાજ હતું.
મઠની ઓરડીઓ, આ છૂટક ઓરડીઓ મુખ્ય પરિસરની ફરતે આવેલી છે. એમાં વિશાળ ખંડ અને ભોજનકક્ષનો સમાવેશ પણ થાય છે.
અન્ય બાંધકામોમાં ઘરો અને મિલનસ્થળોનો સમાવેશ થાય છે જે બિનધાર્મિક ઉપયોગમાં હશે. આ સ્થળના તમામ બાંધકામ સ્થાનિક પથ્થરો, માટી અને ચુના વડે કરવામાં આવ્યું છે. ભૂકંપની અસર ના થાય તેવી ગોઠવણ પણ જોવા મળે છે.
તખ્તેબહી પાકિસ્તાનના ખૈબર-પખ્તુન્ખવાના મર્દન જીલ્લામાં આવેલી પ્રાચીન પુરાતત્વ સ્થળ છે. શરૂઆતમાં આ પારસી સ્થળ હતું જે પછીથી બૌદ્ધ મઠમાં પરિવર્તિત થઇ ગયેલું. તે ઈસ્વીસન પૂર્વે પહેલી સદીમાં બાંધવામાં આવેલું છે. આ બાંધકામ પુરાતત્વવિદો દ્વારા તે સમયના બૌદ્ધ મઠોની માહિતી માટે અગત્યનું ગણાય છે. આ સ્થળને ૧૯૮૦માં યુનેસ્કોએ વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઈટ અર્થાત વિશ્વ ધરોહર સ્થળ તરીકે જાહેર કર્યું છે.
તખ્તેબહીના એકથી વધુ અર્થ કરી શકાય છે. સ્થાનિક લોકોના માટે ટેકરી પર આવેલા બે કુવા અથવા ઝરણાં પરથી આ નામ પડેલું હોવું જોઈએ. ફારસી ભાષામાં તખ્ત એટલે ઊંચું સ્થાન અથવા રાજગાદી અને બહી એટલે ઝરણું અથવા પાણી. આ પરથી ઊંચેથી વહેતું ઝરણું એવો અર્થ કાઢી શકાય. આ ઉપરાંત ઉદ્ગમની રાજગાદી એવો અર્થ પણ થાય છે.
આ ખંડેરો પાકિસ્તાનના ખૈબર-પખ્તુન્ખવાના મર્દનથી ૧૫ કિમી દુર છે. નાનકડા કિલ્લેબંધ આ જ નામના ગામની પાસે આવેલું છે. ગામના બજારથી ૨ કિમી દુર નાનકડી ટેકરી પર ૫૦૦ ફીટની ઊંચાઈએ આ સ્થળ આવેલું છે.
રઈશ મનીઆરનો જન્મ ૧૯ ઓગસ્ટ ૧૯૬૬ના રોજ વલસાડ જિલ્લાના કિલ્લા પારડી ગામમાં થયો હતો. એમના પિતાજી શાળામાં આચાર્ય હતા. પિતાજીની નોકરીનું સ્થળ બદલાતું રહેતું હોવાથી પ્રાથમિક શાળાનો અભ્યાસ એમણે ભરુચ જિલ્લાની આછોદ કુમારશાળા, આમોદ મોટી અને નાની કુમાર શાળા, અને આમોદ ચામડિયા પ્રાઈમરી સ્કૂલમાં લીધું. માધ્યમિક અભ્યાસ વતન ખાતે કિલ્લા પારડીની ડી. સી. ઓ. સ્કૂલ ખાતે કર્યો. એમનો હાયર સેકંડરી અભ્યાસ સુરતની સેંટ ઝેવિયર્સ શાળામાં સમ્પન્ન થયો. શાળાકાળમાં જ એમની કાવ્યસર્જનની પ્રતિભા શિક્ષકોના ધ્યાનમાં આવી હતી. અગિયાર વર્ષની ઉમરે ૧૯૭૭ના માર્ચ મહિનામાં એમણે પ્રથમ કવિતા લખી હતી. એમની પ્રથમ કવિતા ૧૯૮૧માં ગુજરાત સમાચારના આનંદમેળો વિભાગમાં પ્રકાશિત થઈ હતી. રઈશ મનીઆરને બાળપણમાં શિક્ષક બનવાની મહેચ્છા હતી. પરંતુ અભ્યાસમાં તેજસ્વી હોવાથી સંજોગોને અનુસરીને એમણે સુરત મેડીકલ કોલેજમાં પ્રવેશ લીધો. ત્યાંથી જ એમણે એમ.બી.બી.એસ અને એમ.ડી. પિડિયાટ્રીક્સ નો અભ્યાસ સમ્પન્ન કર્યો.
રઈશ મનીઆર ગુજરાતી ભાષાના કવિ અને ગઝલકાર છે. આ ઉપરાંત તે એક નાટ્યકાર, પટકથાલેખક, ગીતકાર, વાર્તાકાર, હાસ્યકાર, કટારલેખક અને મંચસંચાલક છે. એમના મુખ્ય ગઝલસંગ્રહોમાં કાફિયાનગર , શબ્દ મારા સ્વભાવમાં જ નથી અને આમ લખવું કરાવે અલખની સફર નો સમાવેશ થાય છે. ગઝલનું શાસ્ત્ર શીખનારાઓ માટે એમણે બે પુસ્તકો લખ્યા છે; ગઝલ: રૂપ અને રંગ અને ગઝલનું છંદોવિધાન. ઈંડિયન નેશનલ થિયેટરે એમને ૨૦૦૧માં શયદા એવોર્ડ અને ૨૦૧૬માં કલાપી એવોર્ડથી સન્માનિત કર્યા છે અને નર્મદ સાહિત્યસભા તરફથી નર્મદ સુવર્ણ ચંદ્રક તેઓ મેળવી ચૂક્યા છે.
૧૯૯૦માં એમણે સહાધ્યાયી ડો. અમી પટેલ સાથે લગ્ન કર્યા. તેઓ અત્યારે સુરત રહે છે. યુગલ તરીકે તેઓએ સ્વૈચ્છિક રીતે નિસંતાન રહેવાનું પસંદ કર્યું છે.
મંદિર ક્રમાંક ૧ ને એમ.એ. ઢાંકી અને જે.એમ. નાણાવટી નવ-દ્રાવિડ ફાંસના શૈલીમાં બનાવવામાં આવ્યું છે. તેને ચોરસ છત અને સાદી દિવાલો છે, જેના પર પાંચ સ્તરોનું શિખર છે. આ સ્તરોમાં ચંદ્રશાળા કોતરણી ઉતરતા ક્રમમાં ધરાવે છે જેમાં સૌથી નીચે પાંચથી શરુ કરી સૌથી ઉપર એક એમ ચંદ્રશાળા છે. જો કે સૌથી ઉપરનું સ્તર નષ્ટ પામ્યું છે અને આ સ્તરોના ખૂણાઓમાં કર્ણકૂટ આવેલ છે. આ મંદિરે તેનો મંડપ ગુમાવી દીધો છે. આ મંદિર કદાચ સંધાર પ્રકારે બાંધકામમાં બાંધવામાં આવ્યું હશે. (સંધાર પ્રકારમાં મુખ્ય ગર્ભગૃહ ફરતે છતવાળો અને દીવાલોવાળો પરિક્રમા માર્ગ હોય છે.) જો તેમ હોય તો, એવું જણાય છે કે બાહ્ય દિવાલો લાંબા સમય પહેલા નાશ પામી હશે. આ મંદિર પૂર્વાભિમુખ છે.
આ મંદિરો ૭મીથી ૧૦મી સદી દરમિયાન બાંધવામાં આવ્યા હતા. ફાંસના શૈલીના આ મંદિરો ૮મી સદીની મધ્યમાં સૈંધવા શાસન દરમિયાન બાંધવામાં આવ્યા હતા. ૧૯૬૫માં અહીં ખોદકામ દરમિયાન મોટી સંખ્યામાં શિલ્પો અને સૈંધવા કાળના સિક્કા પ્રથમ વખત મળી આવ્યા હતા. સ્થાનિક લોકો આ સ્મારકોને દુર્વાસા ઋષિ સાથે સાંકળે છે અને તેને દુર્વાસા ઋષિ આશ્રમ તરીકે ઓળખે છે.
પિંડારા મંદિર સમૂહ પિંડારા, કલ્યાણપુર તાલુકો, દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લો, ગુજરાત ખાતે આવેલ છે, જે સ્થાનિકો દ્વારા દુર્વાસા ઋષિ આશ્રમ તરીકે ઓળખાય છે. આ મંદિરો મૈત્રક-સૈંધવ સમયગાળાના છે. આ મંદિરો સમુદ્ર કિનારા નજીક અને દ્વારકાથી ૧૧ માઇલના અંતરે આવેલા છે.
મંદિર ક્રમાંક ૨ અને ૩ ફાંસના શૈલી પ્રકારના છે. આ મંદિરો પ્રારંભિક મહા-ગુર્જર સ્થાપત્યનો પ્રભાવ ધરાવે છે. આ મંદિરો પશ્ચિમ દિશામાં મુખ ધરાવે છે.
તેમનો જન્મ ૧૧ મે ૧૯૧૮ના રોજ કેરળમાં, મદ્રાસ હાઇકોર્ટમાં ફોજદારી વકીલ એસ. સ્વામીનાથન અને કેરળના પલક્કડમાં આવેલા અનાક્કારાના નાયર કુટુંબમાંથી આવતા એક સામાજિક કાર્યકર અને સ્વાતંત્ર્યસેનાની એ. વી. અમ્મુકુટ્ટી જેઓ અમ્મુ સ્વામીનાથનથી વધુ ઓળખાય છે, ને ત્યાં થયો હતો. તેમનું બાળપણ સ્વિત્ઝરલૅન્ડમાં વીત્યું હતું, જ્યાં તેમણે પાશ્ચાત્ય નૃત્ય શૈલીના શરૂઆતી પાઠ ભણ્યા હતા. રવિન્દ્રનાથ ટાગોરના માર્ગદર્શન હેઠળ તેમણે શાંતિનિકેતનમાં શિક્ષણ મેળવ્યું જ્યાં તેમને પોતાના જીવનની દિશા મળી. તે પછી તેઓ ટૂંકા સમયગાળા માટે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ગયા જ્યાં તેમણે અમેરિકન એકેડમી ઓફ ડ્રામેટિક આર્ટસમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. ભારત પરત ફરી તેમણે દક્ષિણ ભારતીય શાસ્ત્રીય નૃત્ય ભરતનાટ્યમની તાલીમ હેઠળ મીનાક્ષી સુંદરમ પિલ્લાઈ અને શાસ્ત્રીય નૃત્ય-નાટિકા કથકલીની તાલીમ સુપ્રસિદ્ધ ગુરુ થાકઝવી કુંચુ કુરૂપ પાસે મેળવી હતી.
મૃણાલિની સારાભાઈને ભારત સરકારે ૧૯૯૨માં રાષ્ટ્રીય પુરસ્કારો પદ્મભૂષણ અને ૧૯૬૫માં પદ્મશ્રી પુરસ્કારો એનાયત કર્યા હતા. ૧૯૯૭માં યુ.કે.ની યુનિવર્સિટી ઓફ ઇસ્ટ એંગલિયાએ તેમને ડોક્ટર ઓફ લેટર્સ પદવીથી સન્માનિત કર્યા હતા. ફ્રેન્ચ એશોશિએશન અર્કાઇવ્સ ઇન્ટનેશનલેસ ડી લા ડાન્સે તરફથી મેડલ અને ડિપ્લોમા મેળવનાર તેઓ પ્રથમ ભારતીય હતા. ૧૯૯૦માં તેઓ પેરિસની ઇન્ટરનેશનલ ડાન્સ કાઉન્સિલની સમિતિ માટે નામાંકિત થયા હતા અને ૧૯૯૪માં નવી દિલ્હીની સંગીત નાટક અકાદમી ફેલોશીપ મેળવી હતી. મેક્સિકોની સરકાર તરફથી તેમને બેલે ફોલ્કલોરિકો ઓફ મેક્સિકોના નાટ્ય સંચાલન માટે તેમને સુવર્ણ ચંદ્રક પ્રાપ્ત થયો હતો.
તેમના પિતા ડો. સ્વામીનાથન મદ્રાસ હાઇકોર્ટના જાણીતા વકીલ અને મદ્રાસ લૉ કોલેજમાં પ્રોફેસર હતા. તેમની માતા અમ્મુ સ્વામીનાથન તેમના સમયના અત્યંત જાણીતા સ્ત્રી સ્વતંત્રતાસેનાની હતા. તેમના મોટા બહેન લક્ષ્મી સહેગલ સુભાષચંદ્ર બોઝની આઝાદ હિંદ ફોજની રાણી ઝાંસી રેજિમેન્ટના કમાન્ડર-ઇન-ચીફ રહ્યા હતા. તેમના મોટા ભાઇ મદ્રાસ હાઇકોર્ટમાં ગોવિંદ સ્વામીનાથન સંવિધાનિક અને ફોજદારી કાયદાઓ તેમજ નાગરિક તેમજ કંપની કાયદાઓના નિષ્ણાત વકીલ હતા; તેઓ મદ્રાસ સ્ટેટના એટર્ની જનરલ રહ્યા હતા.
મૃણાલિની વિક્રમ સારાભાઈ એક ભારતીય શાસ્ત્રીય નૃત્યાંગના, નૃત્ય સંચાલક અને પ્રશિક્ષક હતા. તેઓ દર્પણ એકેડમી ઓફ આર્ટસના સ્થાપક હતા, જે અમદાવાદમાં નૃત્ય, નાટક, સંગીત અને કઠપૂતળી કલાની તાલીમ આપતી સંસ્થા છે. તેમને કલામાં તેમના યોગદાન માટે ઘણાં પુરસ્કારો અને સન્માનો પ્રાપ્ત થયા હતા. તેમણે ભરતનાટ્યમ અને કથકલી નૃત્યની ૧૮,૦૦૦ વિદ્યાર્થીઓને તાલીમ આપી હતી. તેઓ ભારતીય ભૌતિકશાસ્ત્રી વિક્રમ સારાભાઈના પત્નિ હતા.
મૃણાલિનીના લગ્ન ભારતીય ભૌતિકશાસ્ત્રી વિક્રમ સારાભાઈ સાથે, જેઓ ભારતીય અવકાશ કાર્યક્રમના પિતા ગણાય છે, ૧૯૪૨માં થયા હતા. તેમના એક પુત્ર કાર્તિકેય અને પુત્રી મલ્લિકાએ પણ નૃત્ય અને નાટકજગતમાં ખ્યાતિ મેળવી હતી. મૃણાલિનીએ ૧૯૪૮માં અમદાવાદમાં દર્પણ એકેડમી ઓફ આર્ટસની સ્થાપના કરી હતી. તેના એક વર્ષ પછી તેમણે પેરિસ ખાતે થિએટર નેશનલ ડી ચેઇલોટ ખાતે કાર્યક્રમ આપ્યો હતો જેની વિવેચકોએ ઘણી પ્રશંસા કરી હતી.
૩૦૦થી વધુ નૃત્ય નાટિકાઓના સંચાલન સાથે તેમણે નવલકથાઓ, કવિતાઓ, નાટકો અને બાળવાર્તાઓ લખી હતી. તેઓ ગુજરાત સ્ટેટ હેન્ડિક્રાફ્ટ્સ એન્ડ હેન્ડલૂમ ડેવલોપમેન્ટ લિ. ના ચેરપર્સન રહ્યા હતા. તેઓ સર્વોદય ઇન્ટરનેશનલ ટ્રસ્ટ, જે ગાંધીજીના વિચારોને ઉત્તેજન આપતી સંસ્થા છે, તેમજ નહેરુ ફાઉન્ડેશન ફોર ડેવલોપમેન્ટ સંસ્થાઓના ટ્રસ્ટી હતા. તેમની આત્મકથા મૃણાલિની સારાભાઈ: ધ વોઇસ ઓફ ધ હાર્ટ તરીકે પ્રકાશિત થઇ છે.
મૃણાલિની અને વિક્રમભાઇનું લગ્ન જીવન કઠિન રહ્યું હતું. જીવનચરિત્રકાર અમૃતા શાહના મતે વિક્રમ સારાભાઈએ પોતાના વ્યક્તિગત જીવનનો અવકાશ ભરવા માટે વિજ્ઞાનને સામાજીક કાર્યો માટે અમલમાં મૂકીને પોતાને વ્યસ્ત રાખ્યા હતા.
આ બેઠકને સફળ માનવામાં આવી અને તેમાં કરવામાં આવેલ સમજૂતીથી લાંબા સમય સુધી શાંતિ જળવાશે તેમ અનુમાન લગાવાયું. સમજૂતી અનુસાર બંને દેશોની સેનાઓએ ૨૫ ફેબ્રુઆરી ૧૯૬૬ પહેલાં ઓગષ્ટ ૧૯૬૫ની શરુઆતે જે સ્થિતિમાં હતા તે વિસ્તારમાં પરત જવું. બંને દેશો એકબીજાના આંતરિક મામલામાં દખલ નહિ કરે, આર્થિક, રાજનૈતિક સંબંધો ફરી સ્થાપવામાં આવશે, યુદ્ધકેદીઓની સુવ્યવસ્થિત અદલાબદલી કરવામાં આવશે અને બંને નેતાઓ દ્વિપક્ષીય સંબંધો સુધારવા કાર્ય કરશે.
આ યુદ્ધ એપ્રિલ ૧૯૬૫ થી સપ્ટેમ્બર ૧૯૬૫ વચ્ચે બંને દેશો વચ્ચે થયેલી નાની નાની અથડામણોમાંથી તણાવ વધતાં શરુ થયું હતું. ૧૯૪૭માં વિભાજન સમયથી તણાવનો મુદ્દો રહેલા જમ્મુ અને કાશ્મીરની પ્રજા અને કુદરતી સંશાધનોને કબ્જે કરવા માટે આ યુદ્ધ લડવામાં આવ્યું.
આ બેઠક દરમિયાન ભારત અને પાકિસ્તાને સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘ, સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકા અને સોવિયત યુનિયનના દબાણ હેઠળ તેમના અગાઉના કરારોને જાળવતાં એકબીજાનો કબ્જા હેઠળનો વિસ્તાર પરત કરી અને કાશ્મીરમાં ૧૯૪૯ મુજબની યુદ્ધવિરામ રેખા જાળવી રાખી.
સોવિયત પ્રતિનિધિ એલેક્સેઇ કોસિજિન એ ભારતના વડાપ્રધાન લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી અને પાકિસ્તાનના રાષ્ટ્રપતિ મોહમ્મદ અયુબ ખાન વચ્ચે મધ્યસ્થી કરવા જવાબદારી ઉઠાવી.
મામલુક સુલતાન શમસુદ્દીન ઇલ્તુતમિષ ગ્વાલિયર અભિયાનમાં વ્યસ્ત હતા ત્યારે તેમની પુત્રી રઝિયાએ પિતાની ગેરહાજરીમાં ૧૨૩૧–૩૨ દરમિયાન દિલ્હીનું વહીવટ સંચાલન કર્યું. એક દંતકથા અનુસાર, ઇલ્તુતમિષે આ સમયગાળા દરમિયાન રઝિયાના પ્રદર્શનથી પ્રભાવિત થઈને દિલ્હી પાછા ફર્યા બાદ તેના વારસદાર તરીકે નિયુક્ત કરી પરંતુ મુસ્લિમ વર્ગ કોઈ મહિલાને વારસાદાર તરીકે સ્વીકારવા તૈયાર ન હતો. આથી ઇલ્તુતમિશના મૃત્યુ બાદ રઝિયાની જગ્યાએ તેના સાવકા ભાઈ રુકનુદ્દીન ફિરોઝને સિંહાસન પર બેસાડવામાં આવ્યો.
રઝિયા, રઝિયા બેગમ અથવા રઝિયા અલ-દિન , રાજકીય નામ જલ્લાત-ઉદ-દિન રઝિયા, જે સામાન્ય રીતે ઇતિહાસમાં રઝિયા સુલ્તાન તરીકે પ્રખ્યાત છે, તે ભારતીય ઉપખંડના ઉત્તર ભાગમાં દિલ્હી સલ્તનતની મુસ્લિમ શાસક હતી. તે દક્ષિણ એશિયાની પ્રથમ મહિલા શાસક હોવા માટે નોંધપાત્ર છે.
રઝિયાનો જન્મ દિલ્હી સલ્તનતના સુલતાન શમસુદ્દીન ઇલ્તુતમિષને ત્યાં થયો હતો. તેની માતા ઇલ્તુતમિષના પૂર્વવર્તી શાસક કુતુબ-અલ-દીન ઐબકની પુત્રી તુર્કન ખાતૂન હતી. રઝિયા ઇલ્તુતમિષનું પ્રથમ સંતાન હતી.
અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યા બાદ નેહા મેહતા ભગવતી પ્રોડક્શન દિલ્હીના સ્ટાર મલ્ટી હંટ શોના ઓડિશન કાર્યક્રમમાં આખા ગુજરાતમાંથી પસંદગી પામી હતી અને તેણી મુંબઈ ખાતે આવી હતી. મુંબઈ પહોંચી તેણીને થિયેટરોની ઓફર મળવા લાગી. તેણીએ 'તુ હી મેરા મૌસમ', 'હૃદય-ત્રિપુટી', 'પ્રતિબિંબ કા પરછાઈ', 'મસ્તી મજે કી લાઈફ' જેવાં અનેક નાટકોમાં કામ કર્યું. ત્યાર પછી તેણીએ હિંદી અને ગુજરાતી ટીવી માટે કામ શરુ કર્યું. તેણીએ 'પ્રેમ એક પૂજા', 'જન્મો-જનમ', 'બેટર હાફ' જેવાં ગુજરાતી ચલચિત્રોમાં પણ કામ કર્યું.
નેહા મહેતાનો જન્મ ભાવનગર, ગુજરાત ખાતે થયો હતો. તેણીનું વતન પાટણ, ગુજરાત ખાતે છે. તેણી જન્મ પછી વડોદરા અને અમદાવાદ ખાતે આવી હતી. તેણીનું કુટુંબ ગુજરાતી સાહિત્યક્ષેત્રમાં ઊંડા મૂળ ધરાવે છે અને તેણી પોતે પણ એક ગુજરાતી વક્તા છે. તેણીના પિતા એક લોકપ્રિય લેખક અને તેમની પ્રેરણા થકી તેણી એક અભિનેત્રી બની છે. તેણી ભારતીય શાસ્ત્રીય નૃત્ય માટેની માસ્ટર્સ ઇન પર્ફોર્મિંગ આર્ટ્સ ડિગ્રી ધરાવે છે અને ગાયક અને નાટક માટેનો ડિપ્લોમા ધરાવે છે.
નેહા મહેતા એક ભારતીય ટેલિવિઝન અભિનેત્રી છે. તેણી ભારતમાં સૌથી લાંબા સમયથી ચાલતી હાસ્યપ્રધાન ટીવી ધારાવાહિક શ્રેણી તારક મહેતા કા ઉલ્ટા ચશ્મા માટે જાણીતા છે. તેણી આ ધારાવાહિકમાં અંજલિ તારક મહેતા તરીકે ભૂમિકા અદા કરી હતી. તેણી સ્ટાર પ્લસ ટીવી ચેનલ પર દર્શાવાયેલ ધારાવાહિક ભાભી માં શીર્ષક ભૂમિકા અદા કરી હતી. જેમાં તેણીએ સરોજનું પાત્ર નિભાવી ભારતીય ટેલિવિઝનની લોકપ્રિય અભિનેત્રી બની હતી.
નેહા મહેતાએ ગુજરાતી રંગભૂમિ માટે ઘણા વર્ષો કર્યું છે. તેણીએ ભારતીય ટેલિવિઝન કારકિર્દી વર્ષ ૨૦૦૧માં ઝી ટીવી ચેનલની ધારાવાહિક શ્રેણી ડોલર બહુ થી શરૂ કરી હતી. ૨૦૦૨ થી ૨૦૦૮ના સમયમાં તેણીએ સ્ટાર પ્લસ ટીવીની ધારાવાહિક શ્રેણી ભાભી માટે મુખ્ય ભુમિકા નિભાવી હતી, જે ભારતની ચોથા ક્રમની સૌથી લાંબી ચાલેલી ટીવી ધારાવાહિક શ્રેણી છે. આ ઉપરાંત તેણીએ તેલુગુ ફિલ્મ ધમ માટે પણ કામ કર્યું છે, જેમાં તેણીની મુખ્ય ભૂમિકા છે.
જુલાઈ ૨૮, ૨૦૦૮ થી, તેણી સબ ટીવીની ટેલિવિઝન શ્રેણી તારક મહેતા કા ઉલ્ટા ચશ્મામાં અંજલિ તારક મહેતા તરીકે ભૂમિકા ભજવી રહી છે, જે હાલમાં સૌથી લાંબી ટેલિવિઝન ધારાવાહિક શ્રેણી છે. અંજલિ મહેતા આ શ્રેણીમાં સૂત્રધાર અને મુખ્ય પાત્ર એવા તારક મહેતાની પત્ની છે. તેણીનું પાત્ર એક યુવાન, વ્યવહારુ અને આધુનિક મહિલા તરીકેનું છે. તેણી એક આહારશાસ્ત્રી છે અને તેના પતિ તારક મહેતાના ખોરાકનું બરાબર નિયંત્રણ કરે છે.
એક લેખક તરીકે સુકુમાર ગુડીપતી વેંકટચલમ, યાંદામુરી વિરેન્દ્રનાથ અને યદ્દાનાપુડી સુલોચના રાની દ્વારા પ્રભાવિત હતા. ડેક્કન ક્રોનિકલ સાથે એક મુલાકાતમાં સુકુમારે જાહેર કર્યું હતું કે, તેની ફિલ્મોનાં દરેક રોમેન્ટિક દ્રશ્યો વિરેન્દ્રનાથ અથવા સુલોચના રાની દ્વારા પ્રેરિત છે. સુકુમાર તેમની મોટા ભાગની ફિલ્મો માટે બિન-રેખીય પટકથાનો ઉપયોગ કરે છે અને તેમની મોટાભાગની ફિલ્મોની કેટલીક સિક્વન્સમાં શ્રેષ્ઠતા મળે તે માટે ફરીથી અને ફરીથી એકના એક દ્રશ્યની ફરી મુલાકાત લેવાનો આગ્રહ રાખે છે. તેમના તેમની ફિલ્મના કથાનકો મોટેભાગે જટિલ અને બહુસ્તરીય છે, જે તેમને એક બુદ્ધિશાળી પટકથા લેખક તરીકેની પ્રતિષ્ઠા પ્રદાન કરે છે. જાન્યુઆરી ૨૦૧૪ના સમયમાં ધ ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડિયાના એક ઈન્ટરવ્યૂમાં, સુકુમારે જણાવ્યું હતું કે લાગણીઓ તેમની ફિલ્મોમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે, તેમની ફિલ્મોમાં બહુવિધ ઉપવાર્તા હોઈ શકે છે, પરંતુ અંતે કથાના લાગણીશીલ વળાંક સાથે પ્રેક્ષકો જોડાય છે". કારણ કે દ્રશ્યોના સેટ પર સિકવન્સમાં સુધારાઓ અને ફિલ્માંકન થઈ ગયેલ ભાગમાં ફેરફારો કર્યા પછી જ તૈયાર થતી તેમની ફિલ્મો પૂર્ણ કરવા માટે લાંબો સમય લાગે છે.
સુકુમારનો જન્મ ૧૧ જાન્યુઆરી ૧૯૭૦ ના દિવસે ભારત દેશના આંધ્ર પ્રદેશ રાજ્યના પૂર્વ ગોદાવરી જિલ્લામાં માટ્ટપર્રુ નજીક રઝોલે ખાતે થયો હતો. તેમના પિતા તિરૂપતિ નાયડુ ચોખાના વેપારી હતા અને તેમના માતા વીરા વેણી એક ગૃહિણી હતી. સુકુમાર નાયડુ અને વેણીના છ બાળકો પૈકી સૌથી નાની વયના હતા. ૬ વર્ષની ઉંમરે તેમના વ્હાલા કુકડાનો વધ થતાં જોઈ, સુકુમાર શાકાહારી બની ગયા હતા. તેમણે તેમનું શાળાકીય શિક્ષણ જીલ્લા પરિષદ ઉચ્ચ શાળા, રઝોલે ખાતેથી અને ત્યારબાદ ગણિતના વિષય સાથે સ્નાતકની પદવી પ્રાપ્ત કરી હતી. ત્યારબાદ તેમણે આદિત્ય જુનિયર કોલેજ, કાકીન્ડા ખાતે ગણિત અને ભૌતિકશાસ્ત્ર વિષયના વ્યાખ્યાતા તરીકે કામ કર્યું હતું. જુનિયર કોલેજમાં કાર્ય કર્યા પછીના છ વર્ષ બાદ સુકુમાર અને તેમના જુનિયર પ્રકાશ તોલેટીએ કંઈક સર્જનાત્મક કરવા માટે નિર્ણય કર્યો હતો કારણ કે તેઓ માનતા હતા કે તેમના જીવન એક વ્યાખ્યાતા તરીકે વધુ પડતાં સંસારમય બની ગયાં છે.
સુકુમાર અને તોલેટીએ તેમની કારકિર્દીની શરૂઆતમાં લેખક તરીકે તેલુગુ સિનેમામાં કામ કર્યું હતું અને થોડી ફિલ્મો માટે લેખનકાર્ય કર્યું હતું. જયન્થ સી. પરાંજીની બાવાગુરુ બગુન્નારા?
નાં ત્રણ દ્રશ્યો માટેના લેખનકાર્ય પછી, તેમને વિદ્યાર્થીઓની ભરતીવેળા મદદ કરવા માટે બોલાવવામાં આવ્યા હતા. આ સમયે તેઓ નૈતિક ધોરણે ફિલ્મનું કાર્ય છોડી ફિલ્મમાંથી બહાર નીકળી ગયા હતા. કમાણીના અભાવને કારણે સુકુમારે થોડા સમય માટે વિદ્યાર્થીઓને ભણાવવાનું કાર્ય ચાલુ રાખ્યું અને પૈસા કમાયા બાદ તેઓ ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં પરત ફર્યા હતા. પછીથી સુકુમાર જયમ રાજાના પિતા મોહન માટે ક્ષેમંગા વેલ્લી લબઙા રાન્ડી અને હનુમાન જંકશન ફિલ્મો માટે મદદનીશ બન્યા હતા. દિગ્દર્શનની શરૂઆત પહેલાં સુકુમારે વી. વી. વિનાયક સાથે દિલ ફિલ્મ માટે તરીકે મદદનીશ દિગ્દર્શક તરીકે કામ કર્યું હતું.
સુકુમારે દિગ્દર્શનની શરૂઆત વર્ષ ૨૦૦૪માં આર્ય ફિલ્મથી કરી હતી, જેની સફળતાએ એમને સ્ટારપદે પહોંચાડ્યા હતા. સુકુમારને આ ફિલ્મ માટે શ્રેષ્ઠ દિગ્દર્શક – તેલુગુ ફિલ્મ માટે ફિલ્મફેર પુરસ્કાર અને શ્રેષ્ઠ પટકથા લેખક - તેલુગુ ફિલ્મ માટે નંદી પુરસ્કારના વિજેતા જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા. તેમની અન્ય નોંધપાત્ર ફિલ્મોમાં જગદમ , આર્ય ૨ , ૧૦૦% લવ , ૧: નેનોક્કાડીને અને નનાકુ પ્રેમાથો નો સમાવેશ થાય છે . સુકુમાર તેમના જટીલ, બહુસ્તરીય કથાનકો માટે જાણીતા છે, જેના થકી એમને એક બુદ્ધિશાળી પટકથાલેખક તરીકેની પ્રતિષ્ઠા મળી છે. તેઓ તેમની ફિલ્મોમાં મુખ્ય પાત્રના ચારિત્ર્યને અલગ રંગ માં ઢાળવા માટે પણ ઓળખાય છે.
સુકુમાર એક ભારતીય ફિલ્મ દિગ્દર્શક, નિર્માતા અને પટકથાલેખક છે, જે મુખ્યત્વે તેલુગુ સિનેમા માટે કામ કરે છે. તેમનો જન્મ આંધ્ર પ્રદેશના પૂર્વ ગોદાવરી જિલ્લામાં માટ્ટપર્રુ નજીક રઝોલે ખાતે થયો હતો. સુકુમારે ફિલ્મી કારકિર્દી શરૂ કરી તેના લગભગ છ વર્ષ પહેલાં ગણિત અને ભૌતિકશાસ્ત્રના વ્યાખ્યાતા તરીકે આદિત્ય જુનિયર કોલેજ, કાકિંડા ખાતે તરીકે કામ કર્યું હતું. તેમણે ફિલ્મોમાં કામ કરવાની શરૂઆત એક લેખક તરીકે કરી અને ત્યારબાદ તેઓ મોહન અને વી. વી. વિનાયકના મદદનીશ બન્યા હતા.
સુકુમારને તબિતા સાથે સંબંધ હતો, જેમને તેઓના દિગ્દર્શનની શરૂઆતની પ્રથમ આર્ય ફિલ્મના સ્ક્રીનીંગ દરમિયાન સુદર્શન થિયેટર, આરટીએક્સ રસ્તા, હૈદરાબાદ ખાતે મળ્યા હતા. તેમણે વર્ષ ૨૦૦૯માં લગ્ન તેમના માતા-પિતા અને બહેનની હાજરીમાં થયાં હતાં. જો કે હંસિનીના માતા-પિતાએ સુકુમાર એક ફિલ્મ ટેકનિશિયન હોવાને કારણે તેમને સ્વીકારવામાં વિરોધ કર્યો હતો, પણ પાછળથી તેમણે પણ આ સંબંધનો સ્વીકાર કર્યો હતો. આ દંપતિને એક પુત્ર સુક્રાન્ત અને એક પુત્રી સુક્રતાવેણી છે.
સુકુમાર રાઈટીંગ્સના બેનર હેઠળ, તેમણે ફિલ્મ કુમારી ૨૧ એફ થી ફિલ્મ નિર્માતા તરીકેની શરૂઆત કરી હતી, જેની વાર્તા અને પટકથા તેમના દ્વારા લખવામાં આવી હતી. વર્ષ ૨૦૧૪માં તેમને તેલુગુ સિનેમામાં યોગદાન બદલ કે વી રેડ્ડી મેમોરિયલ પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.
તે દેખાવમાં સુંદર અને મુખાકૃતિ દાડમ જેવી હતી માટે તે અકબર દરબારમાં 'અનારકલી' તરીકે ઓળખાતી હતી. તેમ છતાં, આ પ્રખ્યાત ઐતિહાસિક ચરિત્રની વાર્તાનો અંત કરૂણાંતિકા આવ્યો હતો. એવું માનવામાં આવે છે કે અકબરના મોટા પુત્ર શાહઝાદા સલીમ સાથે વ્યભિચારી સંબંધ હોવા માટે તેને દિવાલમાં જીવંત દફનાવવામાં આવી હતી. ઘણા એવું માને છે કે અકબર દખ્ખણની મુલાકાત માટે ગયા ત્યારે તે અમુક બીમારીથી મૃત્યુ પામી હતી. બાદમાં, તેના નામ પર બાંધવામાં આવેલી એક કબર હજુ પણ તે પાત્રની ભવ્યતા અને મહિમા બતાવે છે.
મહિલાઓએ માટેના જ કપડાંમાં અનારકલી પોશાક ખાસ કરીને ભારતમાં ખૂબ પ્રખ્યાત છે. તેમાં પગની નીચે સુધી લાંબો ઘેરવાળો કોલર વગરનો અને લાંબી બાંયવાળો કુર્તાનો સમાવેશ થાય છે અને પગની ઘૂંટણના નીચેથી કડક બંધ-ફિટિંગ 'ચૂડીદાર' અથવા 'લેગ્ગીનગ્સ' તરીકે પણ ઓળખાય છે સાથે એક લાંબો ખેસ 'ચુનરી' અથવા 'ચુન્ની ' જે ખભા પર એક બાજુથી બીજી બાજુ સુધી પહેરે છે.
તેની વિવિધ પેટર્નની નેકલાઈન અને સ્લિવ્સ ની સુંદરતા તે પોશાકના લાવણ્યમાં ઉમેરો કરે છે. ફેશનેબલ અને લગ્ન ડિઝાઇનર સુટ્સમાં પ્રચંડ જર્દોસી અને કુંદનના ભરતકામનું સાથે સંયોજન થાય છે. જરીની બોર્ડર સોના અને ચાંદીના દોરાઓની મદદથી જર્દોસી કામ અને વિવિધ કદના મણકા વડે પરંપરાગત ભરતકામ કરીને સુશોભિત રીતે બાંધવામાં આવે છે.
આ કુર્તો એ કપડાંનો મુખ્ય ભાગ છે, જે રેશમ, વેલ્વેટ, જ્યોર્જેટ, જાળીદાર ઝીણું પારદર્શક કાપડ, લહેરભરી સપાટીવાળું બારીક કાપડ, કિનખાબ, ચંદેરી, કપાસ જેવી કોઈપણ ઉત્તમ કાપડ સામગ્રીમાંથી બનાવવામાં આવે છે. તેની ડિઝાઇન અને સીવવાની રીત ઉપરના ભાગથી ચુસ્ત અને નીચેના ભાગથી પગ સુધી ગોળાકાર ઢીલી રાખવામાં આવે છે.
ચૂડીદાર જે અનારકલીનો નીચેનો ભાગ છે તે બંધ-ફિટિંગ વાળા લેંગા જેવું જે લંબાઈ ખૂબ લાંબો હોય છે, તેની વધારાની લંબાઇ પગની ઘુટીંથી બંધ અને વાળેલી હોય છે, ઘુટીંથી અા વધારાનું વાડેલું ચૂડીદાર બંગડી જેવું દેખાય છે અને બંગડી ને ભારતમાં ચૂડી નામથી પણ ઓળખાય છે માટે તેને ચૂડીદાર કેહવાય છે.
આ અનારકલી સુટ્સનું નામ મૂળતો મુઘલ યુગથી ધરાવે છે તે એક પ્રણયી વ્યક્તિત્વ અનારકલી સાથે સંકળાયેલુ છે. મોગલ વંશનો સમ્રાટોમાંના એક મહાન અકબરની એ રખાત હતી. એવું માનવામાં આવે છે કે તે ઈરાનથી હતી અને તેનું સાચું નામ નાદીરા બેગમ અથવા શાર્ફ-અન-એન-નિસ્સા હતું .
નીચલા ભાગને બનાવવા માટે ગોળાકાર સ્વરૂપમાં એક અલગ કાપડ વપરાય છે અને તેને એક છત્રી સમાન દેખાવ બનાવવા માટે ઝીણી પાટલી કરવામાં આવે છે. આ અનારકલી કુર્તા મોટા ભાગના કોઈપણ સ્ત્રી અનુકૂળ થાય તે માટે તેને કમરથી ઉપરના ભાગથી કાપીને રચવામાં આવે છે.
દાઝવું મોટે ભાગે અટકાવી શકાય છે. કેટલું દાઝ્યું છે એની તીવ્રતા પર સારવારનો આધાર રહેલ છે. ઉપરછલ્લા બળવાના કિસ્સામાં સામાન્ય દુખાવા માટેની દવાઓથી લઈને ગંભીર રીતે દાઝવાના કિસ્સામાં લાંબા સમય સુધી દવાખાનામાં દાખલ રહેવા સુધીની સારવારો ઉપલબ્ધ છે. નળના પાણીથી ઠંડુ પડવાથી દુખાવો અને નુકશાન ઘટે છે પણ લાંબા સમય સુધી તેમ કરતા રહેવાથી શરીરનું તાપમાન ઘટે છે. બીજા તબક્કાના દાઝવાના કિસ્સામાં ઘાને સાબુ અને પાણીથી સાફ કરી તેને પાટાપીંડી કરવાની જરૂરિયાત હોઈ શકે છે. ફોલ્લાની શું સારવાર કરવી એ ચોક્કસ નથી પણ જો નાના ફોલ્લાં હોય તો તેને તેમ જ રહેવા દેવા અને મોટા હોય તો એમાં ભરાયેલ પાણી કાઢી નાખવું યોગ્ય મનાય છે. ત્રીજા તબક્કાના દાઝવાના કિસ્સામાં શસ્ત્રક્રિયા અને ચામડીના આરોપણની મોટે ભાગે જરૂર પડે છે. ખુબ દાઝેલા હોય તેવા કિસ્સાઓમાં નસ દ્વારા ખુબ પ્રવાહી આપવું પડે છે કારણકે તેમના શરીરમાં લોહીની નસોમાંથી પ્રવાહી ચાલી જતા અને પેશીઓમાં સોજા આવતા હોવાથી પ્રવાહીની ખુબ જરૂર હોય છે. દાઝવાના કિસ્સામાં સૌથી મોટું જોખમ ચેપ લાગવાનું હોય છે. ધનુર્વાની રસીનું ઈજેક્શન આપવાની જરૂર પડે છે.
જયારે માત્ર ઉપરની ચામડી જ બળી હોય ત્યારે તેને પ્રાથમિક તબક્કાનું દાઝવું કહે છે. તે ભાગ લાલ હોય છે પણ કોઈ ફોલ્લા થતા નથી અને ત્રણેક દિવસ દુખાવો રહે છે. જયારે નુકશાન ચામડીના અંદરના પડોને થયું હોય ત્યારે એને બીજા તબક્કાનું દાઝવું અથવા અડધી ઊંડાઈ સુધી દાઝવું એમ કહેવામાં આવે છે. તેમાં મોટે ભાગે ફોલ્લાં પડે છે અને બહુ દુખાવો થાય છે. તેને રુઝાતા આઠેક અઠવાડિયા લાગે છે અને ચાઠા અથવા ડાઘ રહી જાય છે. પૂરી ઊંડાઈ સુધીના અથવા ત્રીજા તબક્કાના દાઝવાના કિસ્સામાં નુકશાન ચામડીના છેક અંદરના તમામ પડ સુધી થયેલ હોય છે. તેમાં ઘણી વાર દુખાવો નથી હોતો અને બળેલ ભાગ કઠણ બની ગયેલ હોય છે. આવા કિસ્સાઓમાં મોટે ભાગે તેની જાતે રૂઝ આવતી નથી. ચોથા તબક્કાના દાઝવાના કિસ્સામાં અંદરની ઊંડી પેશીઓ જેમકે સ્નાયુઓ, હાડકાં વગરને નુકશાન થયેલ હોય છે. આ દાઝેલા ભાગ ઘણી વાર કાળા હોય છે અને ઘણી વાર આ બળેલ ભાગ ગુમાવવો પણ પડે છે.
દાહ, દાઝવું, બળવું એ ચામડી કે અન્ય શારીરિક પેશીઓને આગ, ઠંડી, વીજળી, રસાયણો, ઘસારો કે કિરણોત્સર્ગ ના કારણે થતું નુકશાન છે. મોટા ભાગના કિસ્સામાં ગરમ પ્રવાહી કે ગરમ ઘન પદાર્થોની ગરમી અથવા આગના કારણે વ્યક્તિ દાઝે છે. દાઝવાની ઘટનાનું પ્રમાણ સ્ત્રી અને પુરુષોમાં સમાન છે પણ તેનું કારણ અલગ અલગ હોય છે. કેટલાક વિસ્તારોમાં ખુલ્લી જ્વાળા અને અસુરક્ષિત ચૂલાનો વપરાશ સ્ત્રીઓમાં દાઝવાનું જોખમ વધારે છે. પુરુષોમાં તેમની કામ કરવાની જગ્યા મોટે ભાગે જોખમનું કારણ હોય છે. મદ્યપાન અને ધુમ્રપાન અન્ય જોખમો છે. લોકો વચ્ચે થયેલ હિંસા અથવા જાત નુકશાન દાઝવાની ઘટનાના અન્ય કારણ છે.