polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
આ ફીલ્મને ઑસ્કર ઍવોર્ડના ૩ શ્રેણીમાં નમનિયુક્તિ મળી, સર્વશ્રેષ્ઠ મૂળ પટકથા, સર્વશ્રેષ્ઠ સંગીત અને સર્વશ્રેષ્ઠ ગીત - "યુ હેવ ગોટ ફ્રેન્ડ ઈન મી". આ ફીલ્મને સ્પેશલ અચીવમેન્ટ ઍવોર્ડ મળ્યો. આ ફીલ્મને સાંસ્કૃતિક, ઐતિહાસિક અને સુરુચિના પરિમાણોમાં એક નોંધપાત્ર ફીલ્મ તરીકેનો નેશનલ ફીલ્મ રેજીસ્ટરીનો ખિતાબ ૨૦૦૫માં મળ્યો. આ ફીલ્મ આધારિત હોમ વિડિયો, ગેમો, રમકડા, થીમ પાર્ક આકર્ષણો, વગેરે બન્યા હતા. આ ફીલ્મ પછી તેના અનુગામી ટોય સ્ટોરી ૨ અને ટોય સ્ટોરી ૩ બની. આ બંને ફીલ્મોએ પણ ખુબજ સફળ વકરો કર્યો. તેનો ત્રીજો ભાગ ટોય સ્ટોરી ૪ ૨૦૧૯માં આવશે.
બઝ તેની વિશેષતાઓને લીધે અન્ય રમકડાંઓને પ્રભાવિત કરવા લાગ્યો, અને ઍન્ડીને પણ પ્રિય થઈ પડ્યો હતો. આને લીધે વુડીને એકલું લાગવા માંડ્યું. તે સાંજે ઍન્ડી તેના પરિવાર સાથે પ્લેનેટ પીઝા નામની હોટેલમાં જાય છે, તે સમયે તેની મા તેને એક રમકડું સાથે લઈ જવાની પરવાનગી આપે છે. ઍન્ડી પોતાને છોડી, બઝને લઈ જશે એવા ભય હેઠળ વુડી, બઝને મેજ પાછળ ફસાવવાનો પ્રયત્ન કરે છે અને તેમ કરતા બઝ બારી બહાર પડી જાય છે. વુડીને ઈર્ષ્યાળુ માની બાકીના રમકડાઓએ તેનો બહિષ્કાર કરે છે. બાકીના રમકડાં વુડી વિરુદ્ધ બદલો લઈ શકે તે પહેલાં ઍન્ડી વુડીને પીઝા પ્લેનેટ લઈ ગયો.
રસ્તામાં પરિવાર ગાડીમાં ગૅસ ભરવા રોકાયું ત્યારે વુડીએ જાણ્યું કે બઝ પણ ગાડીમાં આવી ચડ્યો છે. તે બંને વચ્ચે ઝઘડો ટંટો થાય છે. આ ઝઘડામાં અને ઝઘડામાં પરિવાર નીકળી ગયો અને રમકડા પાછળ છૂટી ગયા. તે બંને પીઝા પહોંચાડનારી ટ્રક પર ચડી હોટલ સુધી પહોંચ્યા. આ દરમ્યાન વુડીએ બઝને સમજાવવાનો ઘણો પ્રયત્ન કરે છે કે તે ખરો સ્પેસ રેન્જર નથી પણ બઝ નથી માનતો અને બહાદુરી બતાવતા એ ક્રેન ની હુક ફસાઈ જાય છે. પરંતુ ત્યાંથી તેને ઍન્ડીના તોફાની પાડોશી સીડ ફીલીપ્સ તેમને બચાવે છે.
શેરીફ વુડી નમનો ઍન્ડીના રમકડાઓનો નાયક અન્ય રમકડાઓ જેવા કે બૉ પીપ , પોટેટો હેડ, રેક્સ હેમ સ્કિન્કી કૂતરો વગેરે સાથે મળી એક સાહસિક યાત્રાની રમતનું આયોજન કરે છે. જન્મ દિવસ પાર્ટી પૂરી થતા રમકડા પોતાની જગ્યાએ ગોઠવાઈ જાય છે. તે દિવસે ઍન્ડીને જન્મદિવસની ભેટ તરીકે એક ઈલેક્ટ્રોનિક અવકાશ વીરનું રમકડું મળે છે જેનું નામ બઝ લાઈટ ઈયર છે. જે પોતાને ખરેખરો અવકાશી સૈનિક સમજે છે.
આ ફીલ્મ ૨૨ નવેમ્બર ૧૯૯૫ના દિવસે રજૂ થઈ અને પહેલા અઠવાડિયામાં તે સૌથી વધુ કમાણી કરનાર ફીલ્મ બની રહી. પહેલા અઠવાડિયે તેણે ૩૭.૩૦ લાખ ડોલરની કમાણી કરી. લોકો અને વિવેચકોએ એનિમેશની ટેકનીક,પટકથાની ચાતુરી અને નાજુકતા, ટોમ હેન્ક્સ અને ટીમ એલનના ધ્વનિ પ્રસ્તુતિના વખાણ કર્યા, ઘણા વિવેચકો આને આજસુધી બનેલી સર્વશ્રેષ્ઠ ફીલ્મ માને છે.
આ વાર્તા એવા વિશ્વની છે કે જેમાં રમકડાં સજીવ હોય છે અને માણસોની હાજરીમાં તે નિર્જીવ હોવાનો ડોળ કરે છે. આ એક ૬ વર્ષના બાળક ઍન્ડી ડેવીસના બાળકના રમકડાઓની વાર્તા છે. ઍન્ડી તેની મા અને બહેન અન્ય ઘરમાં સ્થળાંતર કરવાના હોય છે આથી તેના જન્મ દિવસની ઉજવણી એક અઠવાડિયું આગળ કરવામાં આવે છે.
બાપુલાલ નાયક એ એક ભારતીય રંગમંચ અભિનેતા, પ્રારંભિક ગુજરાતી રંગભૂમિના દિગ્દર્શક અને વ્યવસ્થાપક હતા. પરંપરાગત લોક નાટક કલાકારોના કુટુંબમાં જન્મેલા બાપુલાલ નાની ઉંમરે મુંબઈ ગુજરાતી નાટક મંડળીમાં નામની થિયેટર કંપનીમાં જોડાયા. તેમના અભિનયની શરૂઆતની ભૂમિકામાં ખૂબ પ્રશંસા થઈ હતી. તેઓ રંગમંચ આયોજન અને વ્યવસ્થાપનમાં સામેલ હતા અને બાદમાં તે કંપનીમાં ભાગીદાર બન્યા. તેમની ખ્યાતિ ખૂબ ફેલાઈ અને સ્ત્રી ભૂમિકા ભજવનારા જયશંકર ભોજક 'સુંદરી' સાથે તેમણે અનેક સફળ નાટકો આપ્યા. તેમણે મૂળશંકર મુલાણી, ગજેન્દ્રશંકર પંડ્યા અને નૃસિંહ વિભાકર દ્વારા લખાયેલા નાટકોમાં અભિનય કર્યો હતો. તેમણે અનેક નાટકો લખ્યા અને દિગ્દર્શન કર્યા અને આખરે થિયેટર કંપની ખરીદી. પાંચ દાયકા સુધી ચાલેલી કારકિર્દી પછી, તેઓ નિવૃત્ત થયા. નિવૃત્ત થયા પછી તેમની કંપનીને સિનેમાના આગમન સાથે ભારે નુકસાન થયું.
બાપુલાલ નાયકે તેમના નાટકોનું દિગ્દર્શન શરૂ કર્યું અને નાટકોમાં સાહિત્યને સ્વીકારવાનું શરૂ કર્યું. તેમણે ૧૯૧૧ માં લખેલી રમણભાઈ નીલકંઠના નાટક રાઈનો પર્વત પર પસંદગી ઉતારી અને ૧૯૨૬ માં તેનું મંચન કર્યું. નાટકના ગીતો રસિકલાલ પરીખે લખ્યા હતા અને તેના ચાર શો યોજાયા હતા. બાદમાં તેમણે ચાંપશી ઉદેશી દ્વારા લખાયેલા ચાર નાટકો, ગજેન્દ્રશંકર પંડ્યા દ્વારા લખાયેલા ચાર નાટકો તેમજ ઘણા પારસી થિયેટરની રીતના નાટકો કર્યા. ગજેન્દ્રશંકર પંડ્યાની નાટક કૉલેજ કન્યાનું બાપુલાલ દ્વારા ભજવવામાં આવ્યું હતું અને સ્ત્રી વિષેના તેના કેટલાક સંવાદને કારણે વિવાદ ઊભો થયો હતો; નરસિંહરાવ દિવેટિયા, ચંદ્રવદન મહેતા અને હંસા જીવરાજ મહેતાએ નાટક સામેના જાહેર વિરોધનું નેતૃત્વ કર્યું હતું.
નંદ-બત્રીસી એ તેમના દ્વારા લખાયેલું પહેલું નાટક હતું જે ખૂબ પ્રશંસા પામ્યું હતું. આ સિવાય તેમણે ચંદ્રભાગા નામે એક પ્રહસન નાટક, નવલશા હીરજી , આનંદલહરી અને સૌભાગ્યનો સિંહ જેવા નાટકો લખ્યા. જ્યારે મુલાણીનાં ત્રણ નાટકો નિષ્ફળ ગયા ત્યારે તેમણે નૃસિંહ વિભાકર દ્વારા લખાયેલા રાષ્ટ્રવાદી નાટકોને ભજવવાનું નક્કી કર્યું. આ નાટકોએ વાર્તા અને વિષયવસ્તુ સાથે પ્રયોગ કર્યો પણ ભજવવાનો અધિનિયમ યથાવત્ રહ્યો. આ સમયગાળા દરમિયાન, મહાત્મા ગાંધી દક્ષિણ આફ્રિકાથી ભારત આવ્યા હતા અને ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળ વેગ પકડી રહી હતી. તેમણે એપ્રિલ ૧૯૨૨ માં મુંબઇ ગુજરાતી નાટક મંડળી હસ્તગત કરી.
સિનેમાના આગમન સાથે થિયેટરે તેના પ્રેક્ષકોને ગુમાવવાનું શરૂ કર્યું. ભારે નુકસાન વેઠવાના કારણે બાપુલાલને ૧૯૩૮ માં તેમની કંપની વેચવાની ફરજ પડી હતી. ૧૯૪૪ માં, તેમણે ફાઇનાન્સરની સહાયથી તેમની કંપનીને પુનર્જીવિત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો. ૧૯૪૬ માં પ્રફુલ્લ દેસાઈ દ્વારા લખાયેલ તેમના છેલ્લા નાટક લડકવાયોનું મંચન કર્યા પછી તેઓ નિવૃત્ત થયા. તેમણે તેમની કારકિર્દી દરમિયાન સો કરતાં વધુ નાટકોમાં અભિનય કર્યો, સુડતાલીસ નાટકોનું નિર્દેશન કર્યું અને છ નાટકો લખ્યા. તેમણે કેટલીક કવિતાઓ પણ લખી હતી. ૪ ડિસેમ્બર, ૧૯૪૭ ના દિવસે વદોદરા રજવાડાના મહેસાણા નજીકના ઉંધાઈમાં તેમનું અવસાન થયું.
સાંજ વર્તમાન નામના વર્તમાન પત્રના કટાર લેખક, પી કે નૈયરે, તેમને ૧૯૧૭ માં "વિશ્વના શ્રેષ્ઠ અભિનેતા" કહ્યા. રસિકલાલ પરીખ, ચંદ્રવદન મહેતા અને પ્રાગજી ડોસાએ તેમના દિગ્દર્શનની શ્રેષ્ઠતાની પ્રશંસા કરી છે.
કિશોરસિંહ સોલંકીએ ૧૯૭૭માં બે નવલકથાઓ લખી હતી; રઝળતા દિવસ અને રીતુ. આ નવલકથાઓ પછી, ભાઈચારો , ગ્રહણ , વીરવાદા , અડધા આકાશે ઉગતો સૂરજ , વસવસો અને આલય તેમની અન્ય કૃતિઓ છે. ભાઇચારો દસ વર્ષ પહેલાં ભવ તરીકે લખાઈ હતી, જેમાં શહેર જતાં પહેલાના ગામના જીવનના તેમના અનુભવો શામેલ છે. અરવલ્લી એ આત્મકથાત્મક શૈલીમાં લખેલી તેમની પ્રાયોગિક કથાત્મક નવલકથા છે. પાદરમાં ઉગતા પગલા એ તેમના વતન પરની તેમની વાર્તા છે, જ્યારે સહપ્રવાસી એ તેમનો લઘુકથાઓનો સંગ્રહ છે. તેમની વાર્તા માસારીએ દલિત લોકોને દર્શાવ્યા હતા. ભીની માટીની મહેક , પંખીની પાંખમાં પાદર અને શબ્દસાર એ તેમના નિબંધોનો સંગ્રહ છે. કાળા પાણીના કિનારે અને દેશ રે જોયા પરદેશ જોયા એ તેમના પ્રવાસવર્ણનો છે. તેમણે વિકલ્પની વિસ્તરી ક્ષિતિજો , માનવી મરજીવા , જનપદી નવલકથા, વિભાવના અને વિકાસ , એકસાથ સૉનેટ , ગુજરાતી નિબંધ સૃષ્ટિ , ગુજરાતી ભાષા સાહિત્યનું અધ્યાપન , ઘૂઘરા ઘમકે સે નું સંપાદન કર્યું છે.
તેમણે આર્ટ્સ કૉલેજ, મોડાસા ખાતે શિક્ષણ આપ્યું, અને ત્યાર બાદમાં આર્ટસ કોલેજ, મહુડામાં તેમણે પ્રાધ્યાપક તરીકે સેવા આપી. ત્યાર બાદ તેઓ ગુજરાતી વિભાગના વડા બન્યા. ૧૯૯૬થી તેઓ ગાંધીનગરના સમર્પણ આર્ટસ એન્ડ કોમર્સ કૉલેજનાં આચાર્યના પદે રહ્યા. તેઓ શબ્દસાર નામના સામાયિકના સંપાદક પણ છે.
કિશોરસિંહ સોલંકીએ પરંપરાગત તેમજ પ્રાયોગિક કવિતાઓ લખી છે. વિન્યાસ , કરણ , પ્રેમાક્ષર , અજાણ્યો ટાપુ , માણસને મેળે એ તેમના કાવ્યસંગ્રહો છે. ધૂપછાંવ એ તેમનો હિંદી કવિતા સંગ્રહ છે.
કિશોરસિંહ હિંદુજી સોલંકી એ ગુજરાત, ભારતના ગુજરાતી કવિ અને નવલકથાકાર છે. તેઓ ગુજરાતી સાહિત્યિક સામાયિક શબ્દસારના સંપાદક છે.
ડી.એસ.કોઠારીનો જન્મ ૬ જુલાઈ ૧૯૦૬ના રોજ રાજપૂતાના રજવાડા ઉદયપુરમાં થયો હતો. ૧૯૧૮ના પ્લેગ રોગચાળામાં તેમના પિતાનું અવસાન થયું હતું અને તેમનો ઉછેર તેમની માતાએ કર્યો હતો. તેમણે પ્રારંભિક શિક્ષણ ઉદયપુર અને ઇન્દોર ખાતે લીધું હતું અને મેઘનાદ સહાના માર્ગદર્શન હેઠળ ૧૯૨૮માં અલ્હાબાદ યુનિવર્સિટીમાંથી ભૌતિકશાસ્ત્ર માં અનુસ્નાતકની પદવી મેળવી હતી. પીએચ.ડી. માટે કોઠારીએ અર્નેસ્ટ રુથરફોર્ડની દેખરેખ હેઠળ કેમ્બ્રિજ યુનિવર્સિટીની કેવેન્ડિશ પ્રયોગશાળામાં કામ કર્યું હતું. આ માટે તેમની ભલામણ મેઘનાદ સહા દ્વારા કરવામાં આવી હતી.
ડી. એસ. કોઠારી ૧૯૬૩માં ભારતીય વિજ્ઞાન કોંગ્રેસના સુવર્ણજયંતી અધિવેશનમાં તેના પ્રમુખ હતા. તેઓ ૧૯૭૩ માં ભારતીય રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન એકેડેમીના પ્રમુખ તરીકે ચૂંટાયા હતા. સ્ટેટિસ્ટિકલ થર્મોડાયનેમિક્સ પરના તેમના સંશોધન અને વ્હાઇટ ડ્વાર્ફ સ્ટાર્સની થિયરીએ તેમને આંતરરાષ્ટ્રીય ખ્યાતિ અપાવી હતી.
આ પ્રદેશ ઉનાળા માં શુષ્ક અને ગરમ તેમજ શિયાળામાં ઠંડી સાથે અર્ધ-શુષ્ક આબોહવાની પરિસ્થિતિઓનો અનુભવ કરે છે. "મે" અને "જૂન"ના ઉનાળાના મહિનાઓ સૌથી ગરમ હોય છે, મહત્તમ તાપમાન આશરે ૪૫ સે હોય છે. શિયાળાના મહિનાઓ દરમિયાન, મહત્તમ સરેરાશ તાપમાન ૨૫-૧૦ સે ની રેન્જમાં હોય છે. વરસાદ મુખ્યત્વે જુલાઈ અને ઓગસ્ટ દરમિયાન બે મહિનાના ટૂંકા ગાળામાં થાય છે. જાન્યુઆરી અને ફેબ્રુઆરી મહિનાના શિયાળા દરમિયાન પણ વરસાદની નોંધણી કરવામાં આવે છે.
પુષ્કર તળાવ આસપાસ ૫૨ સ્નાનગૃહો થી ઘેરાયેલા છે, જ્યાં પુષ્કર મેળો યોજવામાં આવે છે. ત્યારે ખાસ કરીને કાર્તિક પૂર્ણીમા ની આસપાસ પવિત્ર સ્નાન કરવા યાત્રાળુઓ મોટી સંખ્યામાં ઉમટે છે. માનવામાં આવે છે કે પવિત્ર તળાવમાં ડૂબકી મારવાથી પાપોનો નાશ થાય છે અને ત્વચાના રોગો મટે છે. ૫૦૦ થી વધુ હિંદુ મંદિરો તળાવની આસપાસ આવેલા છે.
પુષ્કર તળાવ અથવા પુષ્કર સરોવર પશ્ચિમ ભારતના રાજસ્થાન રાજ્યના અજમેર જિલ્લામાં આવેલા પુષ્કર શહેરમાં આવેલ કૃત્રિમ તળાવ છે. પુષ્કર તળાવ હિન્દુઓનું પવિત્ર તળાવ છે. હિંદુ ધર્મગ્રંથો તેને "તીર્થ-ગુરુ" તરીકે વર્ણવે છે. જળ-શરીરથી સંબંધિત તીર્થસ્થાનોની અનુભૂતિ કરનાર અને તે સર્જક-દેવ બ્રહ્માની પુરાણકથા સાથે સંબંધિત છે. જેમનું પુષ્કરમાં સૌથી પ્રખ્યાત મંદિર છે.
એપ્રિલથી સપ્ટેમ્બર સુધી, દક્ષિણ-પશ્ચિમમાં અને ઉત્તર-પૂર્વ દિશામાં પવન ફૂંકાતા પવન રેતીના ટેકરાઓની રચનામાં વધારો કરે છે.
તેમણે નવલકથામાં કરેલ આત્મવિશ્લેષણમાં શેખર અહંતા, ભય અને સેક્સની રજૂઆત કરે છે. તેમના બાળપણમાં બનેલી બનેલી વિવિધ ઘટનાઓને તેઓ ઓળખવા માટે માથે છે. અને તેમને લાગતું હતું કે કદાચ તેમની માતાએ તેમની વ્યક્તિગત ઓળખનો અસ્વીકાર કરીને તેમના અહમને દુખ પહોચડ્યું હતું. પરંતુ તેમને પોતાની મોટી બહેન સરસ્વતી પ્રત્યે માન હતું. તેમની દૂરની પિતરાઇ બહેન શશિએ તેમને પ્રેમની તક આપી હતી. જે ક્ષણોએ તેમના જીવનને ધન્ય બનાવ્યું.
શેખર: એક જીવની એ સચ્ચિદાનંદ હીરાનંદ વાત્સ્યાયન 'અજ્ઞેય' દ્વારા લિખિત હિંદી સાહિત્યની એક મનોવિશ્લેષણાત્મક નવલકથા છે. બે ભાગમાં વિભાજીત આ નવલકથાનો પ્રથમ ભાગ ઇ.સ. ૧૯૪૦માં અને બીજો ભાગ ઇ.સ. ૧૯૪૪માં પ્રકાશિત થયો હતો. હિન્દી સાહિત્યની સીમાચિહ્નરૂપ ગણાતી આ નવલકથામાં એક વ્યક્તિત્વના નિર્માણની પ્રક્રિયા આલેખવામાં આવી છે. આ નવલકથાને હિન્દી સાહિત્યની પ્રથમ મનોવિષ્લેષ્ણાત્મક નવલકથા ગણવામાં આવે છે.
‘શેખર એક જીવની’ માં અજ્ઞેય માનવીય સબંધો, વ્યક્તિ અને સમાજ, કુટુંબમાં વર્તન-વ્યવહાર, બાળક પર લાદવામાં આવતી યાંત્રિક શિક્ષણ પધ્ધતિ, વ્યક્તિગત રીતભાત જે વ્યક્તિની સ્વરચનાત્મકને સૂકવી મૂકે છે. અને સમાજમાં સ્ત્રીઓ પ્રત્યેનું વલણ વગેરે જેવી સમાજની અવ્યવસ્થિત નવલકથા માનવમાં આવે છે.
આ નવલકથા એક રાત્રી દરમિયાન અનુભવાયેલી ઘનીભૂત વેદનાની તીવ્ર કલ્પનાને શબ્દોમાં સ્પષ્ટ કરવાનો પ્રયત્ન કરે છે. અજ્ઞેય જ્યારે એક સ્વતંત્ર સેનાની અને બળવાખોર હોવાના કારણે જેલમાં હતા અને જ્યારે એમને લાગ્યું હતું કે ટૂંક સમયમાં એમને ફાંસી આપવામાં આવશે ત્યારે આ નવલકથા એમને લખી હતી.
નવલકથાની પ્રસ્તાવનામાં અજ્ઞેય કહે છે, “જો આજ જીવનનો અંત છે તો આ જીવનનો શું અર્થ છે, એની સિદ્ધિ શું છે, વ્યકતી, સમાજ અને અને માનવ માટે ?
‘શેખર: એક જીવની’ નો નાયક ક્રાંતિકારી છે. તે પોતાના જીવનમાં ‘ જીવનની વિજ્ઞાનસંગત કાર્ય-કારણ પરંપરાના સૂત્રને કેન્દ્ર્માં રાખીને ચાલે છે.
નવલકથામાં રહેલી લાગણીઓ તેમનામાં પોતાના ભૂતકાળને ચિત્રવાની ઇચ્છા અને તેમની પ્રેરણાઓનું તપાસ કરવાનું કાર્ય હતું. નવલકથા તેમની બૌધિક અને અધ્યાત્મિક શોધની તીવ્ર ઈચ્છાને આભારી છે.જેમાં તેમની આંતરિક લાગણીઓ અને તેમની વ્યક્તિત્વને આકાર આપતી પ્રેરણા દ્વારા પ્રેરિત છે.
'શેખર: એક જીવની' હિન્દી નવલકથા સાહિત્યમાં સીમાચિહ્નરૂપ ગણાતી આ નવલકથા જ્યારે પ્રકાશિત થઈ ત્યારે વાચકો, વિવેચકો અને સાહિત્યના ઈતિહાસકારોમાં ખાસ્સો ઊહાપોહ થયો હતો.
નવલકથામાં કાળ અને ચેતનના સબંધને શરૂઆતથી અંત સુધી ચીવટતાપૂર્વક સાચવ્યો છે. જે ખૂબ અગત્યની બાબત છે. ચિત્તની વિવિધ અવસ્થાઓ દર્શાવવા માટે પ્રકૃતિક પરિવેશનો ઉપયોગ થયો છે.
પ્રસ્તાવનામાં તેમણે એલિયટની એક ઉક્તિ લખી છે “ભોગવનાર પ્રાણી અને રચનાર કલાકાર વચ્ચે સદાય અંતર રહે છે. અને કલાકાર જેટલો મોટો હશે એટલુ જ અંતર વધારે હશે.”
જશોદાબેન નરેન્દ્રભાઈ મોદી એ ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના પત્ની છે. તેમના લગ્ન બાળ વયમાં વડનગરમાં તેમના કુટુંબીઓ દ્વારા કરાવાયા હતા. ઈ.સ. ૧૯૬૮માં જ્યારે નરેન્દ્ર મોદી ૧૮ વર્ષના હતા ત્યારે તેમના લગ્ન થયા હતા તે સમયે જશોદાબેન ૧૬ વર્ષના હતા. લગ્ન બાદ અમુક સમયમાં જ નરેન્દ્રભાઈએ જશોદાબેન સાથે રહેવાનું છોડી દીધું અને તેઓ સંન્યાસ અંગીકાર કરવા ૩ વર્ષ સુધી ભ્રમણ કર્યું, તેમના કાકા સાથે ધંધાર્થે જોડાયા અને ત્યારબાદ સમાજ જીવનની શરૂઆત કરી. ૨૦૧૪ના પ્રચાર કાર્ય સુધી તેમણે જશોદાબેન સાથેના લગ્નને સત્તાવાર રીતે સ્વીકાર્યા ન હતા. જશોદાબેન પોતાને નરેન્દ્રભાઈના પત્ની તરીકે જ ઓળખાવે છે. આગળ જતા તેમણે પોતાનો અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો અને શિક્ષિકા તરીકે કારકીર્દી બનાવી.
નરેન્દ્ર મોદી અને જશોદાબેનના લગ્ન તેમની જ્ઞાતિના રીતિ રિવાજ અનુસાર વડનગરમાં વડીલો દ્વારા કરાવવામાં આવ્યા હતા. લગભગ ૩ કે ૪ વર્ષની વયે તેમનું સગપણ નક્કી થયું હતું. જ્યારે મોદીની ઉંમર ૧૩ વર્ષની હતી ત્યારે તેમના લગ્ન લેવાયા હતા. તે સમયની જ્ઞાતિ પ્રથા અનુસાર દંપત્તિએ ૧૯૬૮માં દાંપત્ય જીવન શરૂ કર્યું જ્યારે મોદી ૧૮ વર્ષના હતા.
લગ્નના અમુક સમય બાદ મોદી તેમની પત્નીથી જુદા પડ્યા અને હિમાલયની કોતરોમાં સંન્યાસ લઈ સાધના કરવા લાગ્યા. અમુક મહિના સુધી જશોદાબેને મોદી કુટુંબ સાથે રહ્યા. લગ્ન પછી તેમણે શાલેય અભ્યાસ ફરી શરૂ કર્યો. બે વર્ષ પછી તેમના પિતાજી પણ મૃત્યુ પામ્યા. તેમણે પોતાનો અભ્યાસ ચાલુ રાખ્યો અને ૧૯૭૨માં માધ્યમિક શાલેય પ્રમાણપત્ર મેળવ્યું.
અહીંના પ્રદર્શનમાં ૧૫ મીથી ૧૯ મી સદીના મોગલ અને પ્રાંતીય શાસકો દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતા દરબારી કાપડનો સમાવેશ થાય છે. તે સિવાય ૧૯ મી સદીના પ્રાદેશિક ભરતકામ, બાંધણી અને ધાર્મિક કાપડ પણ પ્રદર્શનમાં મુકવામાં આવ્યા છે. અહીંના પ્રદર્શન ખંડોમાં ધાર્મિક કલા અને શિલ્પો, મંદિરમાં લટકાવાતા કલાત્મક પર્દા, લઘુચિત્રો, દક્ષિણ ભારતીય કાંસ્યકળા, જૈન કળા અને શિલ્પ, અને રાચરચિલા તથા હસ્તકલા પણ શામિલ છે. અહીં કાપડ વણાટની તકનીકો દર્શાવતો પ્રદર્શન ખંડ અને પુસ્તકાલય પણ છે. અમદાવાદમાં આવેલી પ્રતિષ્ઠિત નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ ડિઝાઇનના ટેક્સટાઈલ ડિઝાઇનિંગ નો અભ્યાસક્રમને નક્કી કરવામાં આ સંગ્રહાલયે મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે.
પચાસના દયકાના પ્રારંભિક સમય સુધી મ્યુઝિયમે હસ્તકલા કાપડના પ્રદર્શન પર ધ્યાન કેન્દ્રીત કર્યું હતું અને ઔદ્યોગિક કાપડ તરફ ઓછું ધ્યાન આપવામાં આવ્યું હતું. તેના અસ્તિત્વના બીજા દાયકામાં મ્યુઝિયમે પ્રકાશનનો મહત્વાકાંક્ષી કાર્યક્રમ શરૂ કર્યો. આ કાર્યક્રમ હેઠળ બે શ્રેણીઓ પર કામ શરૂ થયું. એકમાં જેમ વિક્ટોરિયા અને આલ્બર્ટ મ્યુઝિયમના ભારતીય વિભાગના રક્ષક - જોન ઇર્વિને હિસ્ટોરીકલ ટેક્સટાઈલ્સ ઓફ ઇન્ડિયા વિષય પર કાર્ય કર્યું, જ્યારે બીજી શ્રેણીમાં મ્યુઝિયમ ફ્યુ વોલ્કેકુન્ડે અંડ સ્વેઇઝરિસેચ મ્યુઝિયમ ફર વોલ્સ્કકુન્ડે, બાસેલ, ના પીર્વ ડાયરેક્ટર ડૉ. આલ્ફ્રેડ બુહલરે ભારતની સમકાલીન ટેક્સટાઇલ ક્રાફ્ટ સર્વે પર કાર્ય કર્યું.
ગૌતમ સારાભાઈને આ સંગ્રહલયની પ્રેરણા આનંદ કુમરસસ્વામીએ આપી હતી. ઈ.સ. ૧૯૪૦ના દાયકામાં ગૌતમ સારાભાઈ સાથેની વાતચીતમાં તેમણે આ ઉપમહાદ્વીપના કાપડ ઉદ્યોગ કેન્દ્ર એવા અમદાવાદ શહેરમાં ટેક્સટાઇલ ઇન્સ્ટિટ્યુટની સ્થાપના કરવાનું સૂચન કર્યું હતું. આ સૂચન પર ૧૯૪૯માં કેલિકો ઉદ્યોગ ગૃહના સારાભાઈ, તેમની બહેન ગિરા સારાભાઈએ આ સૂચન કેલિકો મ્યુઝિયમ ઓફ ટેક્સટાઈલ્સની સ્થાપના કરી હતી. આ સંગ્રહાલય ભારતમાં ભારતીય હસ્તકલા અને ઔદ્યોગિક કાપડના ઐતિહાસિક અને તકનીકી અભ્યાસની વિશેષ્તા ધરાવે છે.
ઈ.સ. ૧૯૪૯માં આ સંગ્રહાલયનું ઉદ્ઘાટન કરતા, જવાહરલાલ નેહરુએ જણાવ્યું હતું કે, "માનવ સંસ્કૃતિના શરૂઆત કાપડના નિર્માણ સાથે જોડાયેલી છે, અને આને અગ્રણી રૂપક તરીકે લઈ તેનો સારો ઇતિહાસ લખી શકાય" અને ખરેખર, કેલિકો મ્યુઝિયમ ઑફ ટેક્સટાઈલ્સે આ સંક્ષિપ્ત અવતરણ ઈ.સ. ૧૯૭૧ સુધી પરિપૂર્ણ કર્યું. શ્રેષ્ઠ પ્રકારના કાપડ નમૂનાનો સંગ્રહ અને પ્રકાશન વિભાગ દ્વારા કરવામાં આવતા અમૂલ્ય સંશોધનને જોઈને હાઉસ ઑફ કેલિકોએ નક્કી કર્યું કે આ સંગ્રહાલય એક સ્વતંત્ર સંસ્થા હોવી જોઈએ.
મ્યુઝિયમના પ્રકાશનોએ હવે બે વિભિન્ન દિશાઓ લીધી છે, જે ભવિષ્યની પ્રવૃત્તિના આગમનનો સંકેત આપે છે. એક ધારામાં કાપડના ઐતિહાસિક અભ્યાસો ચાલુ રહ્યા છે અને તે સંબંધિત પ્રકાશનોની સંખ્યા સતત વધી રહ્યાં છે, અને બીજી ધારામાં શાળ , રંગરોગાન , છપાઈ તકનીકો વગેરે જેવી વસ્ત્ર પ્રક્રિયાઓની તકનીકી અને વૈજ્ઞાનિક પરીક્ષણો સાથે જોડાયેલા અભ્યાસોનું સંશોધન અને પ્રકાશન થયું છે.
ઉદ્યોગપતિ ગૌતમ સારાભાઇ અને તેની બહેન ગીરા સારાભાઇ દ્વારા આ સંગ્રહાલયની સ્થાપના ૧૯૪૯માં કરવામાં આવી હતી. તે સમયે અમદાવાદ એક સમૃદ્ધ કાપડ ઉદ્યોગ કેન્દ્ર હતું. આ સંગ્રહાલય અમદાવાદ કાપડ ઉદ્યોગ ક્ષેત્રના હાર્દ વિસ્તારની કેલિકો મિલ્સ ખાતે રાખવામાં આવ્યું હતું. પરંતુ સંગ્રહાલયનો સંગ્રહ વધવાને કારણે સંગ્રહાલય ૧૯૮૩માં તેને શાહીબાગમાં આવેલા સારાભાઈ હાઉસમાં ખસેડવામાં આવ્યું હતું.
કેલિકો વસ્ત્ર સંગ્રહાલય અથવા કેલિકો ટેક્સટાઇલ્સ મ્યુઝિયમ પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના અમદાવાદ શહેરમાં આવેલું છે. આ સંગ્રહાલયનું સંચાલન સરાભાઈ ફાઉન્ડેશન દ્વારા કરવામાં આવે છે.
એક વાર વિશ્વામિત્ર બ્રહ્મર્ષિનો દરજ્જો મેળવવા માટે ધ્યાન કરવા લાગ્યા. તેમની તપસ્યાની તીવ્રતાથી ઇન્દ્ર ડરી ગયા. ઇન્દ્રને ડર હતો કે વિશ્વામિત્રને કદાચ તેનું સિંહાસન જોઈતું હશે. તેમની તપસ્યાનો અંત લાવવા માટે ઇન્દ્રએ મેનકા નામની અપ્સરાને ઋષિને લલચાવવા અને તેમની તપસ્યા ભંગ કરવા મોકલી. મેનકા વિશ્વામિત્રના ધ્યાન સ્થળે પહોંચી અને તેમને લલચાવવા લાગી. વિશ્વામિત્ર પોતાની વાસના અને ઈચ્છા પર કાબૂ ન રાખી શક્યા અને તેમની તપસ્યા તૂટી ગઈ. વિશ્વામિત્ર અને મેનકા થોડા વર્ષો સુધી સાથે રહ્યા અને તેમને ત્યાં એક પુત્રીનો જન્મ થયો. પાછળથી, વિશ્વામિત્રને સમજાયું કે તે બધી વસ્તુઓ ઇન્દ્રની યુક્તિઓ હતી. તેમને સમજાયું કે તેમણે પોતાની લાગણીઓ પર કાબૂ રાખવાની જરૂર છે. વિશ્વામિત્રે મેનકાને છોડી દીધી અને મેનકાએ સ્વર્ગમાં પાછા ફરતા પહેલા બાળકને ઋષિ કણ્વના આશ્રમ પાસે છોડી દીધું.
દુષ્યંતના દરબારમાં પહોંચીને શકુંતલાને ત્યારે દુઃખ થયું અને નવાઈ પણ લાગી જ્યારે તેનો પતિ તેને ઓળખી ન શક્યો અને ન તો તેને તેના વિશે કશું જ યાદ આવ્યું. તેણે તેને યાદ અપાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો કે તે તેની પત્ની છે, પણ વીંટી વિના દુષ્યંત તેને ઓળખી શક્યો નહીં. અપમાનિત થઈને, તે જંગલોમાં પાછી ફરી અને પોતાના પુત્ર સાથે જંગલના એક ભાગમાં સ્થાયી થઈ ગઈ. અહીં તેણે પોતાના દિવસો ગાળવા લાગી અને તેનો પુત્ર ભરત મોટો થતો ગયો. માત્ર જંગલી પ્રાણીઓથી ઘેરાયેલો ભરત, વાઘ અને સિંહોના મોં ખોલવાની અને તેમના દાંત ગણવાની રમત રમતાં રમતાં એક મજબૂત યુવાન બની ગયો.
રાજા દુષ્યંત પોતાની સેના સાથે જંગલમાંથી પસાર થઈ રહ્યા હતા તે સમયે શકુંતલાનો સૌપ્રથમ પરિચય થયો. તે પોતાના હથિયારથી ઘાયલ નર હરણનો પીછો કરી રહ્યા હતા. શકુંતલા અને દુષ્યંત એકબીજાના પ્રેમમાં પડ્યા અને ગંધર્વ લગ્ન પ્રથા મુજબ લગ્ન કર્યા. પોતાના રાજ્યમાં પાછા ફરતા પહેલા દુષ્યંતે શકુંતલાને પોતાની અંગત રાજવી વીંટી આપી હતી, જે તેણે પોતાની પત્નીને પોતાના મહેલમાં રાણી તરીકે લાવવાના વચનના પ્રતિક રૂપે આપી હતી.
સમય વીતતો ગયો અને શકુંતલા વિચારતી હતી કે દુષ્યંત શા માટે તેના માટે પાછો ન ફર્યો. છેવટે તે પોતાના પાલક પિતા અને તેના કેટલાક સાથીઓ સાથે પાટનગર જવા નીકળી પડી. રસ્તામાં તેમને હોડીની ફેરીથી નદી ઓળંગવી પડી હતી અને નદીના ઘેરા ભૂરા પાણીથી લથબથ થઈને શકુંતલાએ પોતાની આંગળીઓ પાણીમાં ફેરવી. તેની વીંટી તેની આંગળી પરથી સરકી ગઈ અને તેને ખ્યાલ પણ ન આવ્યો.
શકુંતલાએ તેના નવા પતિના સ્વપ્નમાં ઘણો સમય પસાર કર્યો હતો અને ઘણીવાર તેના દિવાસ્વપ્નોથી વિચલિત થઈ જતી હતી. એક દિવસ ઋષિ દુર્વાસા આશ્રમમાં આવ્યા, પણ દુષ્યંત વિશેના પોતાના વિચારોમાં ખોવાયેલી શકુંતલા તેમનું યોગ્ય રીતે અભિવાદન કરવામાં નિષ્ફળ ગઈ. આથી ગુસ્સે થઈને ઋષિએ શકુંતલાને શ્રાપ આપતા કહ્યું કે જે વ્યક્તિનું તે સપનું જોઈ રહી છે તે તેને સાવ ભૂલી જશે.
ગુસ્સામાં પરત જઈ રહેલા ઋષિને શકુંતલાની એક બહેનપણીએ તરત જ પોતાની સહેલીના ધ્યાનભંગનું કારણ સમજાવ્યું. ઋષિને ખ્યાલ આવી ગયો કે તેમનો અતિશય ક્રોધ વાજબી નથી, તેમણે તેના શાપમાં ફેરફાર કર્યો અને કહ્યું કે જે વ્યક્તિ શકુંતલાને ભૂલી ગઈ છે તે જો તેણીને આપવામાં આવેલી વ્યક્તિગત નિશાની બતાવે તો તેને ફરીથી બધું યાદ આવી જશે.
શકુંતલા દુષ્યંતની પત્ની અને સમ્રાટ ભરતની માતા છે. તેમની વાર્તા પ્રાચીન ભારતીય મહાકાવ્ય મહાભારતના આદિપર્વમાં કહેવામાં આવી છે અને ઘણા લેખકો દ્વારા તેનું નાટ્યલેખન કરવામાં આવ્યું છે, જેમાં કાલિદાસનું નાટક અભિજ્ઞાન શાકુંતલમ્‌ સૌથી પ્રખ્યાત છે.
શકુંતલાના જીવનની બે જુદી જુદી વાર્તાઓ છે. પ્રથમ આવૃત્તિ મહાભારતમાં વર્ણવવામાં આવી છે, જે બે મુખ્ય હિન્દુ મહાકાવ્યોમાંનું એક છે, જે પરંપરાગત રીતે વ્યાસ ઋષિને આભારી છે. આ વાર્તાને ચોથી-પાંચમી સદીના કવિ કાલિદાસના નાટક તરીકે સ્વીકારવામાં આવી હતી.
ઋષિ કણ્વને તેમના આશ્રમમાં બે બાળકો મળી આવ્યા હતાં, જેની આસપાસ શકુંત પક્ષીઓ હતાં. તેથી, તેમણે બાળકીનું નામ શકુંતલા રાખ્યું, જેનો અર્થ શકુંત-સંરક્ષિત થાય છે.
૧૯૬૨ માં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સની ઇન્ફર્મેશન સર્વિસ છોડી ચુનીલાલ માડિયાએ રૂચિ માસિક શરૂ કર્યું. આને તેમણે સર્જનાત્મક વિચારો માટેનું સામયિક ગણાવ્યું. ડિસેમ્બર ૧૯૬૮માં ચુનીલાલ મડિયાનું અવસાન થતાં સામાયિકનો તેનો છેલ્લો અંક પ્રકાશિત થયા બાદ તેનું પ્રકાશન બંધ પડ્યું.
રૂચી એ ગુજરાતી તેમજ અન્ય ભારતીય ભાષાઓ અને વિશ્વમાં સાહિત્યિક અને સાંસ્કૃતિક વલણોનું વિશ્લેષણ પ્રકાશિત કર્યું હતું.
અનસૂયા બહેને તેમને મોટા ભાગના આલોચનાત્મક, સંપાદન અને સંશોધન કાર્યો તેમના પતિ સાથે કર્યા હતા જેમાં મધ્યયુગીન ગુજરાતી કવિ અખા ભગતની કૃતિઓ શામેલ છે. તેઓએ નરહરિની જ્ઞાનગીતા , અખાના અનુભવબિંદુ , મણિક્યસુંદસૂરિનું પૃથ્વીચંદ્રચરિત્ર , અખા ભગત છપ્પા: દસ અંગ , માધવનાલ-કામકાંડલા પ્રબંધ: અંગ ૬, દુહા ૨૬૬-૩૭૧ , અખા ભગત છપ્પા ૧-૨-૩ , અખા ભગત ગુજરાતી પદ , બૃહદ આરતીસંગ્રહ , અખાના ચબખા સહિત અનેક કૃતિઓ સહ-સંપાદિત અને પ્રકાશિત કરી.
અનસૂયા ત્રિવેદી એ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના ગુજરાતી વિવેચક, સંપાદક અને સંશોધનકાર હતા. તેમણે મુંબઈની વિવિધ ક કૉલેજમાં ગુજરાતી ભાષા અને સાહિત્યનો અભ્યાસ કર્યો અને પછી ભણાવ્યો. તેમના પતિ ભૂપેન્દ્ર ત્રિવેદી સાથે, તેમણે મધ્યયુગીન ગુજરાતી કવિ અખા ભગત સહિતના ઘણી રચનાઓનું સંકલન અને સંશોધન કર્યું. તેમણે કહેવતો પર ગુજરાતીમાં વ્યાપક અભ્યાસ અને પ્રકાશનો કર્યા છે.
નૃત્ય દ્વારા તેમને ઘણા પુરસ્કારો મળ્યા છે, જેમાં ૧૯૮૭માં પદ્મભૂષણ , સંગીત નાટક અકાદમી પુરસ્કાર, અને ૨૦૦૩માં ભારતનો બીજા ક્રમનો સર્વોચ્ચ નાગરિક પુરસ્કાર પદ્મવિભૂષણનો સમાવેશ થાય છે; બાલાસરસ્વતી પછી આવું સન્માન મેળવનારા તેણીની ભારતના દ્વિતીય મહિલા નૃત્યાંગના છે. ત્યાર બાદ ૨૦૦૬માં મધ્ય પ્રદેશ સરકાર દ્વારા કાલિદાસ સન્માન અને ૨૧ એપ્રિલ ૨૦૦૭ના રોજ તેમને પંતનગર ખાતેની જી.બી.પંત યુનિવર્સિટી, ઉત્તરાખંડ દ્વારા ડૉક્ટર ઓફ સાયન્સ અને સંબલપુર યુનિવર્સિટી દ્વારા ડૉક્ટર ઓફ લિટરેચર થી નવાજવામાં આવ્યા હતા.
તેમની નૃત્યની ખરી તાલીમ ૧૮ વર્ષની વયે શરૂ થઈ હતી. તેમના પરિવારના વિરોધ છતાં તેઓ ૧૮ વર્ષની ઉંમરે પ્રો. યુ. એસ. ક્રિષ્ના રાવ અને ચંદ્રભાગા દેવી પાસેથી ભરતનાટ્યમ શીખવા માટે બેંગ્લોર ગયા હતા. ત્યારબાદ તેમણે માયલાપોર ગૌરી અમ્માલ પાસેથી અભિનય, અને બાદમાં ૧૯૬૫માં ગુરુ કેલુચરન મહાપાત્રા પાસેથી ઓડિસી શીખવાનું શરૂ કર્યું.
સોનલ માનસિંહ એક ભારતીય શાસ્ત્રીય નૃત્યાંગના અને ભરતનાટ્યમ તથા ઓડિસી નૃત્યશૈલીના નાટ્યગુરુ છે. તેમને ભારતના રાષ્ટ્રપતિએ રાજ્ય સભાના સાંસદ બનવા માટે નામાંકિત કર્યા છે. તેણી ૧૯૯૨માં પદ્મભૂષણ મેળવનાર સૌથી નાની વયના પ્રાપ્તકર્તા છે. ૨૦૦૩માં તેમને પદ્મવિભૂષણ પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.
સોનલ માનસિંહનો જન્મ મુંબઈમાં થયો હતો. તેઓ ગુજરાતના જાણીતા સમાજસેવિકા પૂર્ણિમા પકવાસા અને અરવિંદ પકવાસાના ત્રણ સંતાનોમાં બીજા ક્રમના હતા. તેમના દાદા મંગલદાસ પકવાસા, એક સ્વાતંત્ર્ય સેનાની હતા અને ભારતના પ્રથમ પાંચ રાજ્યપાલોમાંના એક હતા.
તેમણે ચાર વર્ષની ઉંમરે તેમની મોટી બહેન સાથે નાગપુરની એક શિક્ષિકા પાસેથી મણિપુરી નૃત્ય શીખવાનું શરૂ કર્યું, ત્યારબાદ સાત વર્ષની વયે તેમણે પંડનાલ્લુર શાળાના વિવિધ ગુરુઓ પાસેથી ભરતનાટ્યમ શીખવાનું શરૂ કર્યું, જેમાં બોમ્બેમાં કુમાર જયકરનો પણ સમાવેશ થાય છે.
૨૦૦૨માં નૃત્યના ૪૦ વર્ષ પૂર્ણ થવા પ્રસંગે, જાણીતા હિન્દી ફિલ્મ દિગ્દર્શક પ્રકાશ ઝાએ તેમના પર એક ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મ બનાવી હતી, જેનું શીર્ષક સોનલ હતું, જેણે આ વર્ષ માટે શ્રેષ્ઠ બિન-ફીચર ફિલ્મનો રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કાર પણ જીત્યો હતો.
તેમણે ભારતના પૂર્વ રાજદ્વારી લલિત માનસિંહ સાથે લગ્ન કર્યા હતા. આ દંપતીએ પછીથી છૂટાછેડા લેવાનું નક્કી કર્યું હતું. તેમના સસરા માયાધર માનસિંગે તેમની ઓળખાણ કેલુચરન મહાપાત્રા સાથે કરાવી હતી, જ્યાં તેણે ઓડિસીમાં તાલીમ લીધી હતી.
તેમની નૃત્ય કારકીર્દિની શરૂઆત ૧૯૬૨માં મુંબઈમાં તેમના અરંગેત્રમ પછી થઈ હતી. ૧૯૭૭માં તેમણે નવી દિલ્હીમાં સેન્ટર ફોર ઈન્ડિયન ક્લાસિકલ ડાન્સ ની સ્થાપના કરી હતી.
તેમણે ભારતીય વિદ્યાભવનમાંથી સંસ્કૃતમાં "પ્રવીણ" અને "કોવિદ"ની પદવીઓ મેળવી છે અને મુંબઈની એલ્ફિન્સ્ટન કૉલેજમાંથી જર્મન સાહિત્યમાં બી.એ. ની પદવી મેળવી છે.
વર્ષ ૨૦૧૮માં, તેમને પરફોર્મિંગ આર્ટ્સના ક્ષેત્રમાં યોગદાન બદલ સંગીત નાટક અકાદમી ફેલોશિપથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા, જે અકાદમી રત્ન તરીકે પણ ઓળખાય છે.
સ્થાનીય ઑફિસર અંગ્રેજ સાર્જન્ટ - મેજર હેસનને પરેડ ગ્રાઉન્ડ પર બોલાવી લીધા હતા. તેઓ બોગ પહેલાં પહોંચ્યા હતા. તેમણે ક્વોર્તર ગાર્ડના ને ભારતીય અધિકારી જમાદાર ઈશ્વરી પ્રસાદને મંગલ પાંડેને હિરાસતમાં લેવાનો હુકમ કર્યો. તેના જવાબમાં જમાદારે કહ્યું કે તેના એન.સી.ઓ. મદદ માટે ગયા છે અને તે એકલો પાંડેને હિરાસતમાં લઈ શકશે નહિ. તેના જવાબમાં હેસને ઈશ્વરી પ્રસાદને હથિયાર સહિત ગાર્ડમાં ઉતરવાનો હુકમ કર્યો. તે જ સમયે બોગ - 'તે ક્યાં છે?' 'તે ક્યાં છે?' એવી બુમો પાડતા મેદાનમાં ધસી આવ્યા. તેના જવાબમાં હેસને બુમ પાડીને કહ્યું કે 'ઘોડો જમણી તરફ પલાણી તમારો જીવ બચાવો. સિપાહી તમારી પર ગોળી છોડશે.' તે જ ક્ષણે પાંડેએ ગોળી છોડી.
બોગે તરતજ ઘોડો પલાણ્યો અને ઘટના સ્થળે જવા રવાના થયા. ક્વોટર ગાર્ડની બહાર સ્થાપિત સ્ટેશન ગનની ઓથે મંગલ પાંડે છુપાયા ને બોગ પર નિશાનો સાધી ગોળી છોડી. તેમનું નિશાન ચૂકી ગયું, અને ગોળી બોગને ન વાગતા ઘોડાને વાગી અને ઘોડો તથા બોગ બન્ને ધરાશાયી થયા. બોગે ઝડપથી ઘોડાના આંકડામાંથી પગ છોડાવ્યો અને પિસ્તોલ કાઢી મંગલ પાંડે પર નિશાનો સાધ્યો. તે પણ નિશાન ચૂક્યા. બોગ પોતાની તલવાર કાઢી મંગલ પાંડે સુધી પહોંચે તે પહેલા મંગલ પાંડે એ સહાયકની મદદ વડે તલવારથી તેમના પર ઘા કર્યો. તેમના ગળા અને ખભા પર માર લાગ્યો અને તેઓ ધરાશાયી થયા. ત્યારે શેખ પલટુ નામના અન્ય સિપાહીએ આવીને મંગલ પાંડેને રોક્યો જે હુમલો કરવા બંદૂક ભરી રહ્યા હતા.
૨૯ માર્ચ ૧૮૫૭ના દિવસે લિયુટેનન્ટ બોગને સમાચાર મળ્યા કે તે સમયે બરાકપુરમાં શેલી ૩૪મી બેંગાલ નેટીવ ઈનફેન્ટ્રીના અમુક લોકો ભડકી ઉઠ્યા હતા. તેમને એવા પણ સમાચાર મળ્યા અકે પરેડ મેદાનની બાજુમાં મંગલ પાંડે નામનો એક સિપાહી રેજિમેંટની ગાર્ડ રૂમ બહાર બંદૂક લઈ ઊભો હતો અને અન્ય સિપાહીઓને બળવો કરી જે પહેલો યુરોપિય દેખાય તેને ગોળી મારવાનું કહેતો હતો. પાછળની તપાસ આદિમાં જણાયું કે મંગલ પાંડે સિપાહીઓના અસંતોષને કારણે દુઃખી હતા. ભાંગના નશામાં તેમણે સમાચાર સાંભળ્યા કે બ્રિટિશ સૈનિકોની એક સ્ટીમર કેન્ટોન્મેટ નજીક ઊતરી છે આથી તેઓ શસ્ત્ર છીનવી ક્વાર્ટર ગાર્ડની ઈમારત નજીક પહોંચ્યા હતા.