polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
માથા, પીઠ અને પેટ પર રહેલા ભીંગડાના આકાર અને સંખ્યા ઘણીવાર સાપના લક્ષણ હોય છે અને તેનો વર્ગીકરણ ઉદેશ માટે ઉપયોગ થાય છે. ભીંગડા શરીર પર ક્યા સ્થાને આવેલા છે તેના આધારે ભીંગડાના નામ આપવામાં આવે છે. વિકસિત કેનોફિડીયન સાપમાં પહોળા પેટ પરના ભીંગડા અને ડોર્સલ ભીંગડાની હારનો કરોડ સાથે સંબંધ છે જેને કારણે વૈજ્ઞાનિકો કરોડરજ્જૂને ડિસેક્શન વગર ગણી શકે છે. સાપની આંખ હલનચલન કરી શકે તેવા પોપચાના સ્થાને તેમના ચોખ્ખા ભીંગડા દ્વારા ઢંકાયેલી હોય છે માટે તેમની આંખ હંમેશા ખુલ્લી હોય છે.
તમામ સર્પ માંસભક્ષક હોય છે. તેઓ કાચિંડો, અન્ય સર્પ, નાના સસ્તન પ્રાણીઓ, પક્ષીઓ, ઇંડા, માછલી અને નાનકડાં જીવજંતુઓ ખાય છે. સર્પ તેમના ભોજનને બચકું ભરી શકતો નથી કે તેના નાનાં ટુકડાં કરી શકતો નથી એટલે તે તેના શિકારને ગળી જાય છે. સર્પના શરીરનું કદ તેના ભોજનની શૈલી પર આધારિત હોય છે. નાના સર્પ નાના કદના પશુપંખીઓનો શિકાર કરે છે. જુવેનાઇલ અજગરો શરૂઆતમાં કાંચિડો કે ઉંદર ખાવાની શરૂઆત કરે છે અને પુખ્ય વયના થતાં હરણ અને સાબરનો શિકાર કરે છે.
પિટ વાઇપર, અજગર અને કેટલાક બોઆ નસકોરા અને આંખની વચ્ચે ઊંડા પોલાણમાં ઇન્ફ્રારેડ કિરણો પ્રત્યે સંવેદનશીલ હોય તેવા રિસેપ્ટર ધરાવે છે. જો કે કેટલાક સાપ તેમના ઉપલા હોઠ પર નસકોરાની તુરંત નીચે લેબિયલ પિટ્સ ધરાવે છે . તેનાથી સાપને વિકિરણ થતી ઉષ્મા જોઇ શકે છે. ઇન્ફ્રારેડ કિરણો પ્રત્યે સંવેદનશીલતા સાપને આસપાસમાં રહેલા શિકાર ખાસ કરીને ગરમ લોહીવાળા સ્તનધારી પ્રાણીનું સ્થાન નક્કી કરવામાં મદદ કરે છે.
સાપની કાચળી ઉતારવાની પ્રક્રિયાને એકડિસિસ કહેવાય છે. સાપના કિસ્સામાં ચામડીનું સંપૂર્ણ બાહ્ય આવરણ એક જ આવરણમાં છૂટું પડે છે. સાપના ભીંગડા સ્વતંત્ર નથી હોતા પરંતુ તે ત્વચાનું બાહ્ય સ્વરૂપ છે માટે તે અલગથી છૂટા નથી પડતા પરંતુ પ્રત્યેક કાચળી ઉતારવાની પ્રક્રિયા દરમિયાન તે એક સમગ્ર આવરણ તરીકે છૂટું પડે છે. પગના મોજાને જેવી રીતે અંદરથી બહારની તરફ ઊંધા કરીએ તે રીતે કાચળી ઉતરે છે.
મોટા ભાગના સર્પ વિવિધ પ્રકારના પ્રાણીઓનું ભક્ષણ કરે છે ત્યારે અમુક ચોક્કસ પ્રકારના સર્પ નિશ્ચિત પ્રકારના પ્રાણીઓનું ભક્ષણ કરે છે. કિંગ કોબ્રા અને ઓસ્ટ્રેલિયાના બેન્ડી-બેન્ડી સર્પ અન્ય સર્પનું ભક્ષણ કરે છે. પારેટિને જાતિની ઉપજાતિ પારીઆસ ઇવેસાકી અને ગોકળગાયનો શિકાર કરતાં અન્ય કોલુબ્રિડ્સ તેમના ડાબા જડબાં કરતાં જમણાં જડબામાં વધારે દાંત ધરાવે છે, કારણ કે તેમના શિકારના કવચ ઘડિયાળના કાંટાની દિશામાં તૂટે છે.
કાચળી ઉતારવાની પ્રક્રિયાથી સાપના અનેક કામ થાય છે. સૌપ્રથમ તો, જૂની અને નુકસાન થયેલી ચામડીના સ્થાને નવી ચામડી આવે છે, બીજુ, તેનાથી અતિસુક્ષ્મ જંતુઓ અને બગાઇ જેવા પરાવલંબીઓથી છૂટકારો મેળવવામાં મદદ મળે છે. કાચળી ઉતારીને નવી ચામડી મેળવવાની પ્રક્રિયાથી જંતુ જેવા કેટલાક પ્રાણીઓમાં વૃદ્ધિ થાય છે જો કે સાપના કિસ્સામાં આ બાબતે મતભેદ છે.ભાગ : ગરોળી અને સાપના ભીંગડા પર. 4 ડિસેમ્બર 2008.
સાપની ચામડી ભીંગડાથી ઢંકાયેલી હોય છે. સાપ પાતળા હોવાથી સાપ અને અળસિયાની ઓળખમાં ગૂંચવળ ઉભી થાય છે તેવા પ્રચલિત મતથી વિપરિત સાપની ચામડી લીસી, સૂકી અને ગૂંથાયેલી હોય છે. મોટા ભાગના સાપ મુસાફરી કરવા તેમજ સપાટી પકડવા માટે પેટના ભીંગડાનો ઉપયોગ કરે છે. શરીરના ભીંગડા લીસા, પટ્ટાવાળા અથવા દાણાદાર હોય છે. સાપના પોપચા પારદર્શક સ્પેક્ટેકલ ભીંગડા છે જે કાયમ માટે બંધ રહે છે અને તે બ્રિલે તરીકે પણ ઓળખાય છે.
અત્યારે લુપ્ત થઇ ગયેલા ટિટાનોબોઆ સેરેજોનેન્સિસ સાપ લંબાઇમાં હતા. અત્યારે અસ્તિત્વ ધરાવતો સૌથી લાંબો સાપ રેટિક્યુલેટેડ અજગર છે જેની લંબાઇ છે અને એનાકોન્ડા જેની લંબાઇ છે અને તેને પૃથ્વી પરનો સૌથી ભારે સાપ ગણવામાં આવે છે. બીજી બાજુ, હાલ અસ્તિત્વ ધરાવતા સૌથી નાના સાપ લેપ્ટોટાયફ્લોપ્સ કારલે છે જેની લંબાઇ છે. જો કે મોટા ભાગના સાપ નાના પ્રાણી છે અને અને લંબાઇમાં લગભગ 3 ફૂટ લાંબા છે.
વિવિધ પ્રકારના સર્પ દ્વારા જુદી જુદી પ્રજનન પદ્ધતિઓ ઉપયોગમાં લેવાય છે, છતાં તમામ સર્પ આંતરિક ગર્ભાધાન કરે છે. આ પ્રક્રિયા પાર પાડવા માટે યુગ્ય તેમના પ્રજનનઅંગોનો ઉપયોગ કરે છે. પુરુષ તેની પૂછડીમાં રહેલ પરાવૃત્ત અર્ધશિશ્નનો ઉપયોગ કરે છે. અર્ધશિશ્ન ઘણી વાર ખાંચવાળું, આંકડાની જેમ વળેલું કે માદા સર્પના અંડપિંડમાં પ્રવેશવા માટેના મુખ્ય માર્ગની દિવાલોની પકડને આધારે વળેલું હોય છે.
ઘરડા સાપ વર્ષમાં એક અથવા બે વાર જ કાચળી ઉતારી શકે છે. પરંતુ યુવા સાપ વૃદ્ધિ પામે ત્યાં સુધી વર્ષમાં ચાર વખત સુધી કાચળી ઉતારી શકે છે. સાપની કાચળી તેના ભીંગડાની ચોક્કસ છાપ આપે છે. જો કાચળી અકબંધ હોય તો તે ક્યા સાપની હતી તે ઓળખી શકાય છે. આ સમયાંતરે નવિનીકરણને કારણે સાપને ઉપચાર અને દવાના પ્રતીક તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે. રોડ ઓફ એસ્ક્લીપિયસમાં દર્શાવવામાં આવ્યું છે તેમ.
પાણીમાં હલનચલન કરવા માટે આ એકમાત્ર પદ્ધતિ વાંકુચુકું સરકવાની છે તેમજ જમીન પર સરકવાની આ સૌથી સામાન્ય પદ્ધતિ છે. આ પદ્ધતિમાં સર્પનું શરીર વારાફરતી ડાબે અને જમણે બાજુ વળે છે, જેના પરિણામે પાછળની બાજુએ શ્રેણીબદ્ધ મોજા ઉત્પન્ન થાય છે. આ હલનચલન ઝડપી દેખાતી હોય છે. આ પદ્ધતિમાં સર્પ જેટલા વજનનો કાચિંડો જેટલી ઊર્જા ખર્ચે છે તેટલી જ ઊર્જાનો વ્યય થાય છે.
હાથ કે પગ જેવા અવયવોના અભાવ સર્પની હલનચલનના આડે આવતો નથી. તેમણે ખાસ વાતાવરણમાં હલનચલન કરવા કેટલીક જુદી જુદી પદ્ધતિ વિકસાવી છે. હાથ કે પગ જેવા અવયવ ધરાવતા ઘૂંટણવાળા પ્રાણીઓથી વિપરીત સર્પની હલનચલન કરવાની દરેક પદ્ધતિ અલગ અને અન્‍ય પ્રાણીઓથી વિશિષ્‍ટ છે. આ પદ્ધતિમાં હલનચલન અત્‍યંત ઝડપથી થાય છે.
જૂથની પ્રણાલી અંગે અનેક ચર્ચા રહેલી છે. દાખલા તરીકે, ઘણા સ્ત્રોત બોઇડીયા અને પાયથનીડીયા ને એક જ પરિવાર તરીકે ગણાવે છે જ્યારે કેટલાક સ્ત્રોત ઇલાપિડીયા અને હાયડ્રોફીડીયા ને તેમના એકદમ નીકટના સંબંધ ધરાવતા હોવા છતાં વ્યાવહારિક કારણોસર અલગ ગણે છે.
મોટા ભાગની જાત બિનઝેરી છે અને જે ઝેર ધરાવે છે તે સ્વબચાવના સ્થાને પ્રાથમિક રીતે શિકારને મારવા ઉપયોગ કરે છે. કેટલીક જાત માનવજાતને પીડાજનક ઇજા કરી શકે અથવા માનવીનું મૃત્યુ નિપજાવી શકે તેવું શક્તિશાળી ઝેર ધરાવે છે. જે સાપ બિનઝેરી છે તે શિકારને જીવતો ગળી જાય છે અથવા તેને દબોચીને મારી નાંખે છે.
તાજેતરના પરમાણુ અભ્યાસ આધુનિક સાપ, સ્કોલિકોફીડીયન, ટાયફ્લોપિડ્સ અને એનોમલિપીડીડ્સ, એલિથિનોફીડીયન, કોર એલિથિનોફીડીયન, યુરોપેલ્ટિડ્સ, મેક્રોસ્ટોમાટન્સ, બૂઇડસ્, બોઇડ્સ, પાયથનિડસ અને કેઇનોફિડીયન્સની શરીરરચનાને સમર્થન આપે છે.
અગ્નિ એશિયાના ક્રીસોપેલીઓ જેવા ઉપર સરકતાં સર્પો ડાળીની ટોચ પર પોતાની મેળે ચડી જાય છે, પોતાની પાંસળીઓ ફેલાવે છે અને તેઓ વૃક્ષો વચ્ચે સરકતા હોવાતી આડઅવળા સરકે છે. આ સર્પો સેંકડો ફૂટ ઊંચાઈ પર નિયંત્રણપૂર્વક સરકી શકે છે અને હવામાં વચ્ચે ફરી પણ શકે છે.
કેટલાંક સર્પ ઝેરી ડંખ મારવાની ક્ષમતા ધરાવે છે, જેનું ભક્ષણ કરતાં અગાઉ તે તેને ડંખ મારીને મોતને ઘાટ ઉતારી દે છે. અન્ય સર્પ શિકારને દબાવી મારી નાંખે છે. હજુ પણ અન્ય સર્પ તેમના શિકારને આખેઆખા ગળી જાય છે.
કેટલાક સાપમાં ખાસ કરીને બોઆ અને અજગરમાં પેલ્વિક સ્પરની જોડીના સ્વરૂપમાં ઉપાંગ હોય છે. ક્લોઓકાની બંને બાજુ આવેલી આ નાની અને ક્લો જેવી પ્રોટ્રુઝન વેસ્ટિજિયલ હિન્ડલિમ્બ હાડપિંજરનો બાહ્ય ભાગ છે જેમાં ઇલિયમ અને ફેમરનો સમાવેશ થાય છે.
જમીનની સપાટીના સીધા સંપર્કમાં આવતો સાપનો શરીરનો ભાગ કંપન પ્રત્યે અત્યંત સંવેદનશીલ છે. આમ સાપ હવામાં અને જમીન પરના કંપન પારખી જઇને તેની તરફ આવી રહેલા અન્ય પ્રાણીની ભાળ મેળવી શકે છે.
તમામ આધુનિક સાપનું લિનીયન વર્ગીકરણશાસ્ત્રમાં સર્પન્ટ પેટાજૂથમાં વર્ગીકરણ થયેલું છે જે સ્કેવમાટાનો એક ભાગ છે જો કે તેમનો સ્કવેમેટ જૂથમાં સમાવેશ વિવાદાસ્પદ છે.
આખા કિલ્લા-સંકુલ સમાન જ, આમેર કિલ્લો પણ લાલ રેતીયા પથ્થર અને આરસથી બનેલ છે. આ કિલ્લાની બાંધકામ શૈલી અનોખી છે- બહારથી, પ્રભાવી કઠોર અને રક્ષણાત્મક દેખાતું માળખું, અંદરથી ખૂબ જુદું છે. અંદરથી, અતિઅલંકૃત, હિંદુ અને મુસ્લિમ શૈલીના મિશ્રણની વૈભવી આંતરીક સજાવટ ધરાવે છે. કિલ્લાની અંદરની દિવાલો ભીંત ચિત્રો,ફ્રેસ્કો, અને રોજિંદા જીવનને દર્શાવતી ચિત્રકલાઓથી મઢેલી છે. અન્ય દિવાલો આરસની ઝીણી કોતરણી, મોઝેક, અને મહીમ અરિસા કામ દ્વારા જડાયેલ છે.
આમેરનો કિલ્લો ચાર ભાગમાં વંહેચાયેલો છે. કેંદ્રીય ભાગથી આ દરેક ભાગમાં દાદરા દ્વારા પહોંચી શકાય છે, કે પહોળા માર્ગે પહોંચી શકાય છે જે દરેક ભાગ સુધી પહોંચે છે. આ માર્ગોનો ઉપયોગ હાલમાં હાથીઓ દ્વારા પ્રવાસીઓને ઉપર સુધી પહોંચાડવા માટે થાય છે. આમેર કિલ્લાનો મુખ્ય પ્રવેશ દ્વાર, સૂરજપોળ, જાલેબ ચૌક સુધી લઈ જાય છે, આ મુખ્ય ચોક છે અહીંથી મહેલ તરફ જતી દાદર શરૂથાય છે. પ્રાચીન સમયમાં, યુદ્ધથી પાછી ફરતી સેનાઓની સલામી અહીં અપાતી.
આમેર નો કિલ્લો મૂળતો મીણાઓ દ્વારા તેમની કુળ દેવી અંબામાના નામે તેમના દ્વારા સ્થાપિત શહેર આમેરમાં બંધાવવામાં આવ્યો હતો. અંબામાને તેઓ ઘટ્ટા રાની અર્થાત ઘાટની રાણી નામે ઓળખતા. હાલમાં વિહરમાન કિલ્લો આગાઉના ખંડેર બનેલા માળખા પર રાજા માન સિંહ દ્વારા ૧૫૯૨માં બનાવવામાં આવ્યો હતો. ત્યાર બાદ જય સિંહ પહેલાએ તેને ફરી બંધાવ્યો. ત્યારથી લઈને, જ્યાં સુધી સવાઇ જયસિંહ બીજાનાં સમય દરમ્યાન કચવાહાઓએ પોતાની રાજધાની જયપુર ના ખસેડી, ત્યાં સુધીનાં ૧૫૦ વર્ષનાં ગાળામાં આવેલા વિવિધ શાસકોએ આમેરમાં અનેક પરિવર્તનો કર્યાં.
આ કિલ્લાના પ્રવેશદ્વારથી થોડી આગળ એક નાની પગથી કાળી મંદિર તરફ લઈ જાય છે., જેને શિલા દેવી તરીકે પણ ઓળખાય છે અને તે તેના વિશાળ ચાંદીના સિંહો માટે પ્રસિદ્ધ છે. આ સિંહોનું ઉદ્દગમ અને તેનું કારણ હજી પણ અજ્ઞાત છે. કાળી મંદિર તેના ચાંદીના દરવાજા અને તેની ઉત્કીર્ણ કોતરણી માટે પ્રસિદ્ધ છે. કથાઓ અનુસાર, મહારાજા માનસિંહ-૧ એ બંગાળના રાજા સામે વિજય માટે કાળી માની પૂજા કરી હતી. કથા અનુસાર કાળી મા તેમના સ્વપ્નમાં આવ્યાં અને જેસ્સોરના સમુદ્રપટમાંથી તેમની મૂર્તિ કઢાવી યોગ્ય મંદિરમાં સ્થાપના કરવા જણાવ્યું.
આજે પ્રવાસીઓ હાથી ઉપર બેસીને તળેટીથી ઉપર સુધી જઈ શકે છે. આ સવારી દરમ્યાન, તમે જયપુરનું વિહંગમ દ્રશ્ય, માઓથા તળાવ, અને મૂળની શહેરની દિવાલો જોઈ શકો છો. આ કિલ્લો તમે ગાઈડની સહાયતા વડે કે એકલા પણ જોઈ શકો છો. તમે વિવિધ ભાષાઓમાં ઉપલભ શ્રાવ્ય ગાઈડ પણ વાપરી શકો છો. સાંજનો દ્રશ્ય શ્રાવ્ય શો જોવા લાયક છે. ઓછા વરસાદને કારણે, તળાવ સુકાઈ ગયું છે અને તે સાફ નથી.
આમેરના કિલ્લા તરીકે ઓળખાતું માળખું શરૂઆતમાં એક મહેલ સંકુલ હતો. તે શરૂઆતના આમેરના કિલ્લામાં હતો જેને આજે જયગઢનો કિલ્લો કહે છે. કોટકિલ્લાથી સુસજ્જ એવા ગલિયારાથી આમેર સાથે જોડાયેલ, જયગઢ કિલ્લો આમેર સંકુલની ઉપર એક ટેકરી પર આવેલ છે, અને લાલ રેતીયા પથ્થર અને આરસથી બનેલ છે. તે માઓથા તળાવની સન્મુખ આવેલ છે અને કચવાહા રાજાઓના ખજાના ભંડાર હતો.
આમેરનો કિલ્લો એ ભારતના રાજસ્થાન રાજ્યની રાજધાની જયપુરથી ૧૧ કિમી દૂર આવેલો છે. આજના જયપુરમાં રાજધાની સ્થળાંતરીત થઈ તે પહેલાં આ શહેર કચવાહા વંશના રાજાની રાજધાની હતું. આમેરનો કિલ્લો તેની કલાત્મક શૈલી, હિંદુ અને મુસ્લિમ કળા તત્વોનો સંગમ અને તેની વૈભવશાળી અને નવાઈ પમાડતી કલાત્મકતા માટે જાણીતો છે.
આ વાર્તામાં કેટલું તથ્ય છે તે તો ચકાસણી નો વિષય છે. જોકે, એમ કહેવાય છે દરિયાના પટમાંથી મહારાજાએ તે મૂર્તિ મેળવી અને તેની સ્થાપના મંદિરમાં કરાવી. આ મંદિરના દ્વાર પર આવેલી ગણેશજીની મૂર્તિ જે એક પરવાળાના ખડકમાંથી કોતરાયેલી છે તે મુખ્ય પ્રવાસી આકર્ષણ છે.
આ કિલ્લાનો ઊડીને આંખે વળગે તેવી જગ્યા છે આયના ખંડ. ગાઈડ લોકોને કહે છે કે પ્રાચીન કાળમાં માત્ર એક જ્યોતિથી આખા ખંડને પ્રકાશમાન કરી શકાતું હતું
વેલેન્ટાઇન ડે એ યુકેની પ્રાદેશિક પરંપરા છે. નોરફોકમાં એક પાત્ર છે 'જેક' વેલેન્ટાઇન તે ઘરનું પાછલું બારણું ખખડાવીને બાળકો માટે મીઠાઇઓ અને ભેટ-સોગાદો મૂકી જાય છે. મિજબાનીઓ કરાવતો હોવા છતાં પણ કેટલાંક બાળકોને આ રહસ્યમય માનવીની બીક લાગે છે. વેલ્સમાં કેટલાક લોકો સંત વેલેન્ટાઇન ડેના બદલે કે તેની જેમ જ તારીખ 25મી જાન્યુઆરીના રોજ ડાઇડ સાન્ટેઝ ડ્વિનવેન ની ઉજવણી કરે છે. વેલ્સના પ્રેમીઓના પ્રોત્સાહક એવા સંત ડ્વિનવેનનાં માનમાં આ દિનની ઉજવણી કરવામાં આવે છે. પરંપરાગત રીતે કેથલિક ગણાતા દેશ ફ્રાન્સમાં વેલેન્ટાઇન ડેનું સામાન્ય નામ એટલે કે સંત વેલેન્તિનના નામે ઓળખવામાં આવે છે. તેની ઉજવણી પણ અન્ય પશ્ચિમી દેશોની જેમ જ કરવામાં આવે છે.
સ્પેનમાં વેલેન્ટાઇન ડેને સાન વેલેન્ટિનના નામથી ઓળખવામાં આવે છે અને તેની ઉજવણી યુકેની જેમ જ કરવામાં આવે છે. તેમ છતાં પણ કેટેલોનિયામાં ગુલાબ અને પુસ્તકોના આદાન-પ્રદાન કરનારા આ જ પ્રકારના તહેવાર લા દિઆદા દ સાન્ત જોર્ડી એ સ્થાન લીધું છે. પોર્ટુગલમાં સામાન્યતઃ તેને દિઆ દોસ નામોરાદોસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ દિવસને "વેલેન્ટાઇન્સ"ના રૂપે અન્યોન્ય આદાનપ્રદાન કરવામાં આવતાં પ્રેમપત્રો સાથે ખૂબ જ નજીકથી સંલગ્ન કરવામાં આવ્યો છે. વેલેન્ટાઇનનાં આધુનિક પ્રતીકોમાં હ્રદય આકારની રૂપરેખા, કબૂતર અને પાંખવાળા રોમન કામદેવના ચિત્રનો સમાવેશ થાય છે. 19મી સદીમાં હાથેથી લખેલા પત્રોને બદલે જંગી માત્રામાં ઉત્પાદિત થતાં શુભેચ્છા કાર્ડ્ઝનું ચલણ વધ્યું. 19મી સદીના ગ્રેટ બ્રિટનમાં પ્રેમપત્રો કે વેલેન્ટાઇન મોકલવા તે એક પ્રચલિત રિવાજ કે ફેશન બની ગયો હતો અને વર્ષ 1847માં એસ્થર હાઉલેન્ડે તેના વોર્સેસ્ટર મેસાકુસેટ ખાતે આવેલાં ઘરમાંથી બ્રિટિશ સંસ્કૃતિને આધારિત હાથેથી બનાવેલા વેલેન્ટાઇન કાર્ડ્ઝનો સફળ વ્યવસાય શરૂ કર્યો. 19મી સદીના અમેરિકામાં વેલેન્ટાઇનની શુભેચ્છા સાથેના કાર્ડ્ઝની ખ્યાતિ એવી રીતે વધી કે હવે મોટા ભાગના વેલેન્ટાઇનનું શુભેચ્છા આપતાં કાર્ડ્ઝ હાલમાં સામાન્ય કાર્ડ્ઝનાં સ્વરૂપે જોવા મળે છે નહીં કે પ્રેમની અભિવ્યક્તિ કરવા માટે. આ બાબત એ વાતની સૂચક હતી કે ભવિષ્યમાં અમેરિકી ગણરાજ્યો ખાતે આ રજાનું વ્યાવસાયીકરણ થશે. તેને હોલમાર્ક હોલિડેઝ તરીકે ગણવામાં આવે છે.
બ્રાઝિલમાં તે ડિયા ડોસ નામોરાડોસ (સાહિત્યીક. "એનામોર્ડનો દિન" અથવા તો "યુવક મિત્ર/યુવતી મિત્ર દિન") તારીખ 12મી જૂનના રોજ મનાવવામાં આવે છે. આ દિવસે યુગલો ભેટ-સોગાદો, ચોકલેટ, શુભેચ્છા પત્રિકાઓ અને પુષ્પગુચ્છોનું આદાન-પ્રદાન કરે છે. ત્યાં આ દિવસ સંભવતઃ એટલા માટે પસંદ કરવામાં આવ્યો હોવો જોઇએ કારણ કે તે ફેસ્ટા જુનિઆના સંત એન્થની દિનની અગાઉ આવે છે. તેઓ ત્યાં લગ્નના સંત તરીકે ઓળખાય છે. અહીં આ દિવસે ઘણી કુંવારી મહિલાઓ એક ધાર્મિક વીધિ કરે છે જેને સિમ્પાટિઆસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ વીધિ સારો પતિ કે પુરુષ મિત્ર મેળવવા માટે કરવામાં આવે છે. તારીખ 14મી ફેબ્રુઆરીનો વેલેન્ટાઇન ડે અહી વ્યાપારિક કે સાંસ્કૃતિક હેતુથી નથી ઉજવાતો. બ્રાઝિલના સામૂહિક તહેવાર લેન્ટ પર્વ કે જેને ઘણા દેશોમાં કામક્રીડા અને ભોગવિલાસ માટેની રજા ગણવામાં આવે છે વેલેન્ટાઇન દિન આ તહેવાર કરતાં થોડો વહેલો કે મોડો આવે છે. આ તહેવાર ફેબ્રુઆરીની શરૂઆતથી માર્ચની શરૂઆત સુધી ગમે ત્યારે આવી શકે છે.
વીસમી સદીના બીજા ભાગમાં અમેરિકી ગણરાજ્યો ખાતે શુભેચ્છા પત્રિકાઓનાં આદાન-પ્રદાનની પ્રથા ભેટ-સોગાદો આપવામાં પરિણમી સામાન્યતઃ પુરુષો દ્વારા સ્ત્રીઓને ભેટ આપવામાં આવતી હતી. આ પ્રકારની ભેટોમાં સામાન્યતઃ ગુલાબ અને ચોકલેટનો સમાવેશ થતો હતો, જેને લાલ રંગના રેશમી કાપડથી મઢેલાં હ્રદય આકારનાં ખોખાંમાં વીંટીને આપવામાં આવતી હતી. 1980ના દાયકામાં હીરા ઉદ્યોગે વેલેન્ટાઇન ડેને ઘરેણાંનું પ્રદાન કરવાના અવસર તરીકે પ્રોત્સાહન આપવાનું શરૂ કર્યું. આ દિવસને માત્ર સામાન્ય શાબ્દિક શુભેચ્છા આપતા શબ્દો "હેપ્પી વેલેન્ટાઇન્સ ડે" સાથે સાંકળવામાં આવ્યો. મજાકમાં વેલેન્ટાઇન ડેને "કુંવારાઓ માટેનો જાગરૂકતા દિન" પણ કહેવામાં આવે છે. કેટલીક ઉત્તર અમેરિકી પ્રાથમિક શાળાઓમાં બાળકો વર્ગખંડો શણગારે છે, શુભેચ્છા પત્રિકાઓની આપ-લે કરે છે અને મીઠાઇઓ ખાય છે. ઘણી વખત આ શુભેચ્છા પત્રિકાઓમાં એ બાબતનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હોય છે કે તેઓ એકબીજાના સંબંધોનું મૂલ્ય કેટલું વધારે આંકે છે.
ઇ. સ. 1969માં જ્યારે સંતોનું રોમન કેથલિક કેલેન્ડર સુધારવામાં આવ્યું ત્યારે સંત વેલેન્ટાઇનની રજાનો દિવસ તારીખ 14મી ફેબ્રુઆરી સામાન્ય રોમન કેલેન્ડરમાંથી સંપૂર્ણપણે કાઢી નાખવામાં આવ્યો અને નીચે જણાવેલાં કારણોસર તેને સ્થાનિક અને રાષ્ટ્રીય કક્ષાનાં કેલેન્ડરોમાં પણ તેને નીચલી પાયરી ઉપર ઉતારવામાં આવ્યો કે "સંત વેલેન્ટાઇનનું સ્મરણ પ્રાચીન હોવા છતાં પણ આ બાબત જે - તે કેલેન્ડર ઉપર છોડવામાં આવે છે કે તેમના નામ સંત વેલેન્ટાઇન સિવાય તેમના વિશે કોઇ જ પ્રકારની માહિતી મળતી નથી સિવાય કે તેમને તારીખ 14મી ફેબ્રુઆરીના રોજ વાયા ફ્લેમિનિયા ખાતે દફનાવવામાં આવ્યા હતા." બાલ્ઝાન અને માલ્ટા જેવાં સ્થળો કે જ્યાં સંતના અવશેષો મળ્યા હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે તેવાં સ્થળોએ આ ઉજાણીનો દિવસ હજી પણ ઉજવવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત વિશ્વભરમાં ફેલાયેલા પરંપરાગત કેથોલિક્સ ખ્રિસ્તીઓ કે જેઓ વેટિકન 2 પહેલાંનું જૂનું કેલેન્ડર અનુસરે છે, તેઓ પણ આ દિવસની ઉજવણી કરે છે.
સોલ્વેનિયામાં એવી કહેવત છે કે સંત વેલેન્ટાઇન મૂળીયાની ચાવીઓ લઇને આવે છે, એટલે કે તારીખ 14મી ફેબ્રુઆરીથી ફૂલો અને છોડોનો વિકાસ થવાની શરૂઆત થાય છે. વેલેન્ટાઇન ડેને એવા દિન તરીકે ઉજવવામાં આવે છે કે જે દિવસથી દ્રાક્ષનાં બગીચાઓ અને ખેતરોમાં વર્ષનું પ્રથમ કામ શરૂ કરવામાં આવે છે. એક એવી પણ વાયકા છે કે તે દિવસે પક્ષીઓ એકબીજા સમક્ષ પ્રેમની દરખાસ્ત મૂકે છે અને લગ્ન કરે છે. તેમ છતાં પણ તાજેતરમાં જ તેને પ્રેમના દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. પરંપરાગત રીતે જોઇએ તો તારીખ 12મી માર્ચને પ્રેમના દિન તરીકે માનવામાં આવ્યો છે, જેને સંત ગ્રેગરી દિન કહેવામાં આવે છે. અન્ય એક એવી કહેવત છે કે "વેલેન્ટિન- પ્રિવી સ્પોમલાદિન" કારણ કે કેટલાંક સ્થળોએ સંત વેલેન્ટાઇનને વસંત ઋતુની શરૂઆતનાં રૂપક માનવામાં આવે છે.
વર્ષ 1797માં એક બ્રિટિશ પ્રકાશકે ધ યંગ મેન્સ વેલેન્ટાઇન રાઇટર નામનું પુસ્તક પ્રકાશિત કર્યું, જેમાં જે યુવા પ્રેમીઓ પોતે કવિતાઓ લખવાને સક્ષમ ન હોય તેમના માટે લાગણીસભર પ્રેમનો ઉલ્લેખ કરવા માટેની કવિતાઓ છાપવામાં આવી હતી. મુદ્રકોએ મર્યાદિત સંખ્યામાં કવિતાઓ લખેલી તેમજ ચિત્રો દોરેલી પત્રિકાઓ છાપવાની શરૂઆત કરી દીધી હતી જેને યાંત્રિક વેલેન્ટાઇનના નામે ઓળખવામાં આવતાં. વેલેન્ટાઇન્સ મોકલવાની સરળતાને કારણે આગામી સદીમાં સાદી ટપાલ મારફતે પ્રેમપત્રો લખવાના દરમાં ઘટાડો નોંધાવા લાગ્યો. જેનું પરિણામ એ આવ્યું કે નામનો ઉલ્લેખ કર્યા વિના વેલેન્ટાઇન પત્રિકાઓની આપ-લે શક્ય બની. આ એક એવા કારણ તરીકે માનવામાં આવે છે કે આ સમય દરમિયાન અતિ સુશીલ કે સુષ્ટુ વિક્ટોરિયન કવિતાઓને બદલે એકાએક જ ઊર્મિકાવ્યો લખવાની શરૂઆત થઇ હતી.
રોમાનિયામાં પ્રેમીઓ માટેના પારંપરિક રજાના દિવસને ડ્રેગોબિટ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે જેની ઉજવણી તારીખ 24મી ફેબ્રુઆરીના કરવામાં આવે છે. આ તહેવારનું નામ રોમાનિયાના લોકકથાના પાત્રનાં નામ ઉપરથી રાખવામાં આવ્યું છે કે જેને બાબા દોચિયાનો પુત્ર માનવામાં આવતો હતો. તેના નામનો થોડો અંશ ડ્રેગ ડ્રેગોસ્ટે નામના શબ્દમાં જોવા મળે છે. ડ્રેગોબિટ નામની પારંપરિક રજા હોવા છતાં પણ રોમાનિયાએ તાજેતરનાં વર્ષોમાં વેલેન્ટાઇન ડેની ઉજવણી શરૂ કરી છે. આ બાબતનો ઘણા જૂથો, પ્રતિષ્ઠિત નાગરિકો અને સંસ્થાઓ દ્વારા ઉગ્ર વિરોધ કરવામાં આવ્યો છે. પરંતુ કેટલાંક રાષ્ટ્રવાદી સંગઠનો જેવાં કે નોઉઆ ડ્રિપ્ટાએ વેલેન્ટાઇન ડેનો વિરોધ એટલા માટે કર્યો છે કારણ કે તે ગંભીરતા વિના ઉજવવામાં આવે છે, તેમાં વ્યાપારિકરણ રહેલું છે અને તેના થકી પશ્ચિમી દંભ દેશમાં ફેલાય છે.
ડેનમાર્ક અને નોર્વેમાં વેલેન્ટાઇન ડે ને વેલેન્ટિન્સડેગ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ તહેવાર બહોળા પ્રમાણમાં નથી ઉજવાતો, પરંતુ ઘણા બધા લોકો તે દિવસે પોતાના સાથીદાર સાથે પ્રેમભર્યાં રાત્રિભોજન માટેનો સમય કાઢે છે અને પોતાના સાથીદાર સમક્ષ ગુપ્ત પ્રેમનો એકરાર કરતી વેલેન્ટાઇન શુભેચ્છા પત્રિકા કે ગુલાબ આપીને સાથીદાર પ્રત્યેનો પ્રેમ વ્યક્ત કરે છે. સ્વિડનમાં આ દિવસને આલ્લા હાર્તાન્સ ડે તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. વર્ષ 1960માં ફૂલ ઉદ્યોગના હિત માટે અને અમેરિકી સંસ્કૃતિના પ્રભાવ હેઠળ આ તહેવારની શરૂઆત કરવામાં આવી હતી. આ અધિકૃત રીતે રજાનો દિવસ નથી પરંતુ તેની ઉજવણી ધ્યાનાકર્ષક હોય છે. આ દિવસે સૌંદર્ય પ્રસાધનો તેમજ ફૂલોનું વેચાણ માતૃ દિન કરતાં પણ વધી જાય છે.
ચોસરની પાર્લિયામેન્ટ ઓફ ફાઉલ્સ નામની કૃતિ જૂની પ્રણાલિકાના કાલ્પનિક સંદર્ભને આધારે લખવામાં આવી હતી પરંતુ હકીકતમાં ચોસર પહેલા આ પ્રકારની કોઇ જ પ્રણાલિકા નહોતી. લાગણીસભર રિવાજોના અનુમાનિત વર્ણનોને ઐતિહાસિક હકીકતોની માફક બેસાડી દેવામાં આવ્યા છે કે જેમનાં મૂળ અઢારમી સદીના પ્રાચીન ગ્રંથોમાં હતાં. બટલર્સ લાઇવ્સ ઓફ સેઇન્ટ્સ નામનાં પુસ્તકના લેખક આલ્બાન બટલરે આ બાબત નામાંકિત કરી છે તેમજ તેને શાશ્વત બનાવી છે. આધુનિક આદરણીય વિદ્વાનો દ્વારા પણ તેને શાશ્વત બનાવવામાં આવી છે. ખાસ નોંધનીય બાબત એ છે કે વેલેન્ટાઇન ડેના રિવાજનો વિચાર રોમન દેવ લુપરકલના પર્વની ઉજવણીમાંથી જન્મ્યો છે તે બાબત કોઇપણ જાતની ટિપ્પણી વિના સ્વીકારવામાં આવી છે તેમજ આ પર્વની ઉજવણી અત્યાર સુધી વારંવાર અનેક સ્વરૂપે થતી આવી છે.
ટર્નિનો વેલેન્ટિનો ઇ. સ. 197માં ના ઇન્ટેરેમ્નાનો ધર્માધ્યક્ષ બન્યો હતો. માનવામાં આવે છે કે શાસક ઓરેલિયનના દમન અને અત્યાચારમાં તે માર્યો ગયો હતો. તેને પણ વાયા ફ્લેમિનિયામાં દફનાવવામાં આવ્યો છે પરંતુ જ્યાં રોમના વેલેન્ટાઇનને દફનાવવામાં આવ્યો છે તેના કરતાં જુદા સ્થળે. તેના અવશેષો ટેર્નિના બેસિલિકા ઓફ સેઇન્ટ વેલેન્ટાઇન ખાતે તેમજ બેસિલિકા દિ સાન વેલેન્ટિનો ખાતે રાખવામાં આવ્યા છે. કેથલિક વિશ્વકોશ માં ત્રીજા એક સંતને પણ વેલેન્ટાઇન નામ આપવામાં આવ્યું છે. જૂનાં શહાદતનામામાં તેનું મૃત્યુ તારીખ 14મી ફેબ્રુઆરીના રોજ થયું હોવાનો ઉલ્લેખ છે. તે તેના ઘણા બધા સાથીદારો સાથે આફ્રિકામાં શહીદ થયો હતો. પરંતુ તેના વિશે બીજી કોઇ જ વધારે જાણકારી મેળવી શકાઇ નથી.
ઇ. સ. 1400ની સાલમાં પેરિસ ખાતે વેલેન્ટાઇન ડેને મધ્યયુગીન પ્રેમની પરંપરા માટે કાયદાકીય ભાષાનો પ્રયોગ શરૂ થયો અને "પ્રેમની ઉચ્ચ અદાલત" શરૂ કરવામાં આવી. અદાલત સ્ત્રીઓ સામે પ્રેમના કરારો, દગાઓ અને હિંસા અંગેની બાબતો સામે પગલાં ભરતી. અદાલતના ન્યાયધિશોની પસંદગી સ્ત્રીઓ દ્વારા કરવામાં આવતી હતી. તેઓ કવિતાનાં વાંચનને આધારે ન્યાયધિશોની પસંદગી કરતી હતી.
હાલમાં હયાત હોય તેવું પૌરાણિક વેલેન્ટાઇન 15મી સદીનું રોન્ડો (એક પ્રકારનું કાવ્ય કે જેમાં શરૂઆતના શબ્દો ધ્રુવપદ તરીકે આવે છે.) છે જે ઓરલિન્સ નામના નાનકડા રાજ્યના રાજવી ચાર્લ્સ દ્વારા તેની પ્રિયતમા પત્ની માટે લખવામાં આવ્યું હતું, તે શરૂ થયું હતું.
આ એક સર્વસામાન્ય અભિપ્રાય હતો કે ખ્રિસ્તી દેવળોએ વેલેન્ટાઇનનો તહેવાર એટલા માટે ફેબ્રુઆરી માસની મધ્યમાં ઉજવવાનું નક્કી કર્યું હશે કે પૌરાણિક લુપર કલ પર્વની ઉજવણી ખ્રિસ્તી ધર્મની રીતે કરવામાં આવે અને સ્મારક સંબંધી કે યાદગીરી સંબંધી આ ઉત્સવ ઇ. સ. 496માં પોપ ગેલિસિયસ એલ. દ્વારા શરૂ કરવામાં આવ્યો. એવી વ્યક્તિના નામો કે જેમને ઊંડાણપૂર્વક આદર આપીને યાદ કરવા જોઇએ અને જેમના કર્મો ઇશ્વર જેવા મહાન હોય છે. આ લોકોની યાદીમાં સંત વેલેન્ટાઇનનું નામ આ શોભાસ્પદ દિન સાથે જોડવામાં આવ્યું. વિલિયમ એમ. ગ્રીને વૈકલ્પિક રીતે એવી દલીલ કરી હતી કે કેથલિક દેવળો લુપર કલનાં તેમનાં મૂળને સંપૂર્ણપણે રદ ન કરી શક્યા તેથી તેમણે વર્જિન મેરીને સન્માન આપવા માટે એક દિવસ અલાયદો ફાળવ્યો.
વેલેન્ટાઇન્સ ડે અથવા તો સંત વેલેન્ટાઇન્સ ડે એ રજાનો દિવસ છે જે તારીખ 14મી ફેબ્રુઆરીના રોજ વિશ્વના ઘણા લોકો દ્વારા ઉજવવામાં આવે છે. અંગ્રેજી ભાષા બોલતા દેશોમાં આ એક એવા પારંપરિક દિન તરીકે ઉજવવામાં આવે છે કે જે દિવસે પ્રેમીઓ એકબીજાને વેલેન્ટાઇન્સ કાર્ડ્ઝ, ફૂલો અર્પણ કરીને તેમજ મીઠાઇની આપ-લે કરીને પોતાના પ્રેમની અભિવ્યક્તિ કરે છે. પૂર્વ ખ્રિસ્તી ધર્મમાં શહીદ થયેલા અનેક પૈકી બે વ્યક્તિના નામ ઉપરથી આ રજાનું નામ વેલેન્ટાઇન રાખવામાં આવ્યું છે. સાહિત્યકાર જ્યોફ્રી ચોસરનાં વર્તુળમાં આ દિનને લાગણીસભર પ્રેમ સાથે સાંકળવામાં આવ્યો. આ યુગ ઉચ્ચ મધ્યમ યુગ હતો કે જે દિવસોમાં રૂમાની પ્રેમની પરંપરા ખૂબ જ પાંગરી હતી. આ દિવસ પ્રેમિઓનો ખુબ જ ખુશી નો દિવસ હોય છે
પૂર્વ ખ્રિસ્તી ધર્મમાં શહીદ થયેલાં અસંખ્ય લોકોને વેલેન્ટાઇન નામ આપવામાં આવ્યું છે. તારીખ 14મી ફેબ્રુઆરીના દિવસે રોમના વેલેન્ટાઇન વેલેન્ટિનસ પ્રેસ્બ. એમ. ને વેલેન્ટાઇન્સનું બિરુદ આપવામાં આવ્યું હતું. રોમે ) અને ટેર્મિના વેલેન્ટાઇન વેલેન્ટિનસ ઇપી. ને પણ આ બિરુદ કે ખિતાબ આપવામાં આવ્યો હતો. ઇન્ટ્રેમ્નેસિસ એમ. રોમે" રોમનો વેલન્ટાઇન રોમનો પાદરી હતો. ઇસવિસન 269માં તેણે શહાદત વહોરી હતી અને તેને વાયા ફ્લેમિનિયામાં દફનાવવામાં આવ્યો હતો. તેના અવશેષો રોમના ચર્ચ ઓફ સેઇન્ટ પ્રેક્સ્ડ અને આયર્લેન્ડના ડબ્લિન ખાતે આવેલાં વ્હાઇટફ્રિયર સ્ટ્રીટ કાર્મેલાઇટ ચર્ચ ખાતે રાખવામાં આવ્યા છે.
આધુનિક સૂત્રો અચોક્કસભરી રીતે ગ્રીક-રોમન ફેબ્રુઆરીની રજાઓને કથિત પ્રજનનક્ષમતા અને પ્રેમના અર્પણ માટે માટે સંત વેલેન્ટાઇન ડેને સાંકળતા હોય પરંતુ યુનિવર્સિટી ઓફ કાન્સાસના પ્રોફેસર જેક ઓરુકે દલીલ કરી હતી કે જ્યોફ્રી ચોસર પહેલાં વેલેન્ટિનસ નામનાં સંતો અને પ્રેમને સાંકળતી કોઇ જ કડીઓ અસ્તિત્વમાં નહોતી. પૌરાણિક એથેનિયન કેલેન્ડરમાં જાન્યુઆરીના મધ્ય ભાગથી ફેબ્રુઆરીના મધ્ય ભાગ સુધીનો સમયગાળો ગેમેલિયન માસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. જે ઝિયસ અને હેરાના પરમપાવન લગ્નને સમર્પિત છે.
વેનેઝુએલા ખાતે વર્ષ 2009 દરમિયાન રાષ્ટ્રપ્રમુખ હ્યુગો શેવેઝે તેમના ટેકેદારો સાથે યોજેલી એક બેઠકમાં ટેકેદારોને તારીખ 15મી ફેબ્રુઆરીના રોજ સર્વાનુમતે આપવા જણાવ્યું હતું. તેમણે જણાવ્યું હતું કે "તારીખ 14મી ફેબ્રુઆરીના રોજ કશું જ નહીં કરવા માટે કોઇ જ સમય નહીં મળે અને તે પછી પણ કશું જ નહીં કરવા માટેનો સમય નહીં મળે. કદાચ એક નાનકડું ચુંબન અથવા તો કંઇક અલગ પ્રકારની મોજમસ્તી." સર્વાનુમત મળી ગયા બાદ તેમણે લોકોને આ સપ્તાહને પ્રેમનાં સપ્તાહ તરીકે ઉજવવાની ભલામણ કરી હતી.
પૌરાણિક રોમમાં લૂપરકેલિઆ તારીખ 13મી ફેબ્રુઆરીથી 15મી ફેબ્રુઆરી સુધી મનાવવામાં આવતું હતું, જે પ્રજનનક્ષમતા સાથે સંલગ્ન ધાર્મિક વીધિ હતી. લૂપરકેલિઆ રોમ શહેરનો સ્થાનિક તહેવાર હતો. તેનાથી પણ સામાન્ય જૂનો ફેબ્રુઆનો સામાન્ય તહેવાર જેનો મતલબ થાય છે "અનિષ્ટ તત્વોને દૂર કરનાર જૂનો" અથવા તો "ચારીત્ર્યશીલ જૂનો" આ તહેવારની ઉજવણી તારીખ 13મી અને 14મી ફેબ્રુઆરીના કરવામાં આવે છે. પોપ ગેલાસિયસે લુપરકલના પર્વને રદ કર્યું હતું.
યહૂદી પરંપરા અનુસાર - ' માસનો 15મો દિવસ પ્રેમનો તહેવાર છે. પૌરાણિક કાળમાં યુવતીઓ સફેદ રરંગનાં કપડાં પહેરતી અને દ્રાક્ષના બગીચાઓમાં નૃત્ય કરતી હતી. અહીં યુવકો તેમની રાહ જોઇને ઊભા રહેતા હતા. આધુનિક ઇઝરાયેલી સંસ્કૃતિમાં આ દિન પ્રેમના એકરાર કરવા, લગ્નના પ્રસ્તાવ કરવા અને ફૂલો તેમજ શુભેચ્છા પત્રિકાઓ જેવી ભેટ-સોગાદો આપવા માટે પ્રખ્યાત છે.
વાચકો કોઇ જ જાતની ટીકા વિના માને છે કે ચોસરે 14મી ફેબ્રુઆરીને વેલેન્ટાઇન ડે તરીકે વર્ણવ્યો છે. જોકે ઇંગ્લેન્ડમાં ફેબ્રુઆરીના મધ્ય ભાગમાં પક્ષીઓ માટે પ્રજનન શક્ય નથી. હેનરી એન્સગાર કેલીએ નોંધ્યું હતું કે ખ્રિસ્તી કેલેન્ડર પ્રમાણે તારીખ 2જી મે જીનોઆના વેલેન્ટાઇનનો સંત દિન છે. ઇ. સ. 307ની આસપાસ મૃત્યુ પામેલા સંત વેલેન્ટાઇન જીનોઆના પૂર્વકાલિન ધર્માધ્યક્ષ હતા.
યુએસના ગ્રિટિંગ કાર્ડ્ઝ અસોસિએશનના અંદાજ અનુસાર વિશ્વભરમાં આશરે 1 અબજ પ્રેમીઓ પોતાના પ્રેમની લાગણી આ દિવસે વેલેન્ટાઇન કાર્ડ્ઝ મારફતે વ્યક્ત કરે છે. જેના કારણે નાતાલ બાદ વેલેન્ટાઇન ડે વર્ષનો એવો બીજો દિવસ બને છે કે જે રજાના દિવસે સૌથી વધુ કાર્ડ્ઝ વેચાય છે. અસોસિએશનનો અંદાજ છે કે યુએસમાં મહિલાઓ કરતાં પુરુષો નાણાનો સરેરાશ બમણો ખર્ચ કરે છે.
આ કવિતા ઇંગ્લેન્ડના રાજા રિચાર્ડ બીજાની એન્ને ઓફ બોહેમિયા સાથે થયેલી સગાઇની પ્રથમ વર્ષગાંઠ નિમિત્તે લખવામાં આવી હતી. લગ્ન અંગેના કરાર ઉપર તારીખ 2જી મે 1381ના રોજ હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. જ્યારે 8 માસ બાદ તેમનાં લગ્ન થયાં ત્યારે તે 13 કે 14 વર્ષનો હતો અને તેણીની 14 વર્ષની હતી.
ફિનલેન્ડમાં વેલેન્ટાઇન ડેને તરીકે ઓળખવામાં આવે છે જેનું ભાષાંતર થાય છે "મિત્રનો દિન". નામ ઉપરથી ખ્યાલ આવે છે કે આ દિવસ તમારા તમામ મિત્રોને યાદ કરવાનો દિવસ છે નહીં કે તમે જેને પ્રેમ કરતા હો તેને જ. એસ્ટોનિયામાં વેલેન્ટાઇન ડેને સોબ્રાપેવ ના નામથી ઓળખવામાં આવે છે તેનો મતલબ પણ આ જ છે.
ગ્વાટેમાલા અને એલ સાલ્વાડોરમાં વેલેન્ટાઇન ડેને "ડિયા ડેલ આમોરી લા એમિસ્ટેડ" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તે અમેરિકી ગણરાજ્યોની ખૂબ જ સમાન હોવા છતાં પણ સામાન્યતઃ આ દિવસે લોકો મિત્રોનું શુભેચ્છા કરતાં અને તેમની ભાવનાઓનાં મૂલ્યોને આંકતા નજરે પડે છે.
જ્યારે કેટલાક લોકોએ એવો દાવો કર્યો હતો કે વેલેન્ટાઇન ડેનો પ્રેમ સાથે સંબંધ હોય તેવી પ્રથમ નોંધાયેલી કડીઓ જ્યોફ્રી ચોસર નામના સાહિત્યકારની પાર્લિમેન્ટ ઓફ ફાઉલ્સ નામની કૃતિમાં જોવા મળી હતી. જેના કારણે ખોટું અર્થઘટન થયું હોવું જોઇએ. ચોસરે લખ્યું હતું:
મધ્યયુગના શરૂઆતના તબક્કામાં થયેલા આ તમામ શહીદોના જીવનચરિત્ર સાથે મૂળ રીતે કોઇ જ પ્રકારનું પ્રેમનું તત્વ જોડાયેલું નથી. 14મી સદીમાં જ્યારે સંત વેલેન્ટાઇનને પ્રેમ સાથે સાંકળવાની શરૂઆત કરવામાં આવી ત્યારે રોમના વેલેન્ટાઇન અને ટેર્નિના વેલેન્ટાઇન વચ્ચેનો ભેદ તદ્દન ખોવાઇ ગયો હતો.