polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
પ્રદુષક રાસાયણિક, જૈવિક, ઉષ્મીય, વિકીરણ અથવા મિકેનિક પણ હોઇ શકે છે. પર્યાવરણીય ઇજનેરી એક વૈવિધ્યસભર ક્ષેત્ર છે જે પ્રક્રિયા ઇજનેરી, પર્યાવરણીય રસાયણશાસ્ત્ર, જળ અને સુએઝ શુદ્ધિકરણ , કચરો ઘટાડો/વ્યવસ્થાપન, અને પ્રદૂષણ અટકાયત/સફાઇ જેવી બાબતો પર ભાર મૂકે છે. પર્યાવરણીય ઇજનેરીએ નીચે દર્શાવેલા ઘટકોને સમાવતી વિવિધ શાખાની રચના છે.
ટૂંકમાં કહીએ તો પર્યાવરણીય ઇજનેરીનું મુખ્ય કામ પર્યાવરણના રક્ષણ, સાચવણી અને વર્ધન મારફતે જાહેર આરોગ્યનું રક્ષણ કરવાનું છે. તેમણે ઊર્જાના નવા સ્વરૂપો વિકસાવવાનો અને તેને વધુ કાર્યક્ષમ બનાવવાના રસ્તા શોધવાનો પણ પ્રયાસ કર્યો લોકોને પર્યાવરણને સાનુકૂળ ઊર્જા અને પેદાશો તરફ વાળવાનો પણ પ્રયાસ કર્યો હતો.
પર્યાવરણીય આકલનની કામગીરી અમેરિકામાં નેશનલ એનવાયર્નમેન્ટલ પોલિસી એક્ટ ના અમલ સાથે 1 જાન્યુઆરી 1970થી શરૂ થઇ હતી. ત્યારથી અત્યાર સુધીમાં 100થી વધુ વિકાસશીલ અને વિકસિત રાષ્ટ્રોએ ચોક્કસ કાયદાનું આયોજન કર્યું છે અથવાથો અન્યત્ર ઉપયોગમાં લેવાતી હોય તેવી કાર્યવાહી અપનાવી છે. નેપા અમેરિકામાં તમામ કેન્દ્રીય એજન્સીઓને લાગુ પડે છે.
વિવિધ સમાજોએ પર્યાવરણને નુકસાન પહોંચાડતી જાહેર પ્રવૃત્તિઓને અટકાવવા સંરક્ષણ ચળવળો ચલાવી હતી અને કાયદાઓ ઘડ્યા હતા. 19મી સદીમાં લંડન અને પેરિસમાં સુએઝના બાંધકામ અને 20મી સદીની શરૂઆતમાં યુએસ નેશનલ પાર્ક સિસ્ટમના નિર્માણ માટેના કાનૂન તેના નોંધપાત્ર ઉદાહરણ છે.
પર્યાવરણીય ઇજનેરીમાં જળ અને હવા પ્રદૂષણ પર અંકુશ, નકામા પદાર્થોનો પુનઃઉપયોગ, કચરાનો નિકાલ, અને જાહેર આરોગ્ય તેમજ પર્યાવરણીય ઇજનેરીના કાનૂન અંગે જાણકારીનો સમાવેશ થાય છે. તેમાં સૂચિત બાંધકામ પ્રોજેક્ટ્સની પર્યાવરણીય અસરના અભ્યાસનો પણ સમાવેશ થાય છે.
એ માનવ વસવાટ અને અન્ય જીવોને તંદુરસ્ત પાણી, હવા અને જમીન પુરા પાડવા તેમજ પ્રદુષિત સ્થળોને દૂર કરવા માટે પર્યાવરણ માં સુધારો કરવા માટે વિજ્ઞાન અને ઇજનેરીના સિદ્ધાંતોનો ઉપયોગ છે.
પર્યાવરણીય ઇજનેરીએ પર્યાવરણ પર વિજ્ઞાન અને ઇજનેરીના સિદ્ધાંતોનો ઉપયોગ છે. કેટલાક લોકો ટકી શકે તેવી પ્રક્રિયાઓના વિકાસને પણ પર્યાવરણીય ઇજનેરીમાં સામેલ કરવાનું કહે છે. પર્યાવરણીય ઇજનેરીના કેટલાક વિભાગ છે.
વધુમાં ઇજનેરો ઘણી વખત કાયદાશાસ્ત્ર ) માં વિશિષ્ટ તાલિમ લે છે અને તેમની તકનિકી નિપૂણતાનો પર્યાવરણીય ઇજનેરી કાનૂનના અમલમાં ઉપયોગ કરે છે.
વાહનોના ધૂમાડા અને ઔદ્યોગિક ફ્લ્યુ ગેસ સ્ટેકના ઉત્સર્જનામંથી હવાની ગુણવત્તા પર અસર માપવા વૈજ્ઞાનિકોએ એર પોલ્યુશન ડિસ્પેન્શન મોડલ વિકસાવ્યા છે.
સ્ફટિકીય માળખા તમામ પ્રકારના રાસાયણિક બંધ સાથેના તમામ વર્ગના પદાર્થમાં રચાય છે. મોટે ભાગે તમામ ધાતુ બહુસ્ફટિકીય સ્થિતિમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે, આકારહીન કે એકીય સ્ફટિક ધાતુનું ઘણી મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવા છતા પણ કૃત્રિમ રીતે ઉત્પાદન થઇ શકતું નથી. આયનિક બંધ ધરાવતા સ્ફટિકો ક્ષારના ધનીકરણ દરમિયાન અથવા પીગળેલા પ્રવાહીમાથી અથવા દ્રાવણમાંથી સ્ફટિકીકરણ દરમિયાન રચાય છે. સહસંયોજક બંધ ધરાવતા સ્ફટિકો પણ ઘણા સામાન્ય છે, તેના જાણીતા ઉદાહરણ હીરો, સિલિકા અને ગ્રેફાઇટ છે. પોલિમર પદાર્થો સામાન્ય રીતે સ્ફટિકીય ક્ષેત્રો રચશે પંરતુ અણુની લંબાઈ સંપૂર્ણ સ્ફટિકીકરણને અટકાવે છે. નબળા વાન ડર વાલ બળ પણ સ્ફટિક માળખામાં ભૂમિકા ભજવી શકે છે. દાખલા તરીકે, આ પ્રકારના બંધ ગ્રેફાઇટમાં ષટકોણીય પેટર્નવાળી શીટને નબળી રીતે એકજૂથ રાખી શકે છે. મોટા ભાગના સ્ફટિકીય પદાર્થો વિવિધ પ્રકારની સ્ફટિકશાસ્ત્રીય ખામી ધરાવે છે. આ ખામીના પ્રકાર અને માળખા પદાર્થના ગુણધર્મો પરની અસરને મર્યાદિત કરી શકે છે.
સ્ફટિક માળખું રચશે તેનો આધાર પ્રવાહીના રસાયણશાસ્ત્ર, તે જે સ્થિતિમાં ઘનીકરણ થાય છે તે અને એમ્બિયન્ટ દબાણ પર આધાર રાખે છે. ઠંડુ કરવાની પ્રક્રિયા સામાન્ય રીતે સ્ફટિકીય પદાર્થના નિર્માણમાં પરિણમે છે ત્યારે ચોક્કસ સ્થિતિમાં પ્રવાહી બિનસ્ફટિકીય સ્થિતિમાં થીજી જઇ શકે છે. મોટા ભાગના કિસ્સામાં, ઠંડુ થવાની પ્રક્રિયા એટલી ઝડપથી થાય છે કે અણુ તેનુ ચલન ગુમાવે તે પહેલા તેની લેટાઇસ સાઇટ સુધી પહોંચી શકતા નથી. બિનસ્ફટિકીય પદાર્થ, જે લાંબા ગાળાની સુવ્યવસ્થા ધરાવતો નથી, તેને આકારહીન, કાચના જેવું ગુણવાળો અથવા કાચવાળો પદાર્થ કહેવાય છે. સ્ફટિકીય ઘન અને આકારહીન ઘન વચ્ચે સ્પષ્ટ તફાવત હોવા છતાં તેને ઘણીવાર આકારહીન ઘન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. મોટે ભાગે કાચ રચતી પ્રક્રિયા ફ્યુઝન ગુપ્ત ઉષ્મા મુક્ત કરતી નથી.
શબ્દ "સ્ફટિક" પદાર્થ વિજ્ઞાન ઘન-સ્થિતિ ભૌતિક વિજ્ઞાનમાં ચોકક્સ અર્થ ધરાવે છે ત્યારે કોલોક્વલી "સ્ફટિક" શબ્દ એવા ઘન પદાર્થોનો ઉલ્લેખ કરે છે જે ઘણી વાર સુવ્યાખ્યાયિત અને સુંદર ભૌમિતિક આકાર આપે છે. શબ્દના આ સંદર્ભમાં સ્ફટિકના ઘણા પ્રકારો કુદરતમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે. આ સ્ફટિકોના આકારનો આધાર અણુઓ વચ્ચેના આણ્વિક બંધ તેમજ તેની કઇ સ્થિતિમાં રચના થાય છે તેના પર રહે છે. સ્નોફ્લેક, હીરો, અને મીઠું સ્ફટિકના સામાન્ય ઉદાહરણો છે. કેટલાક સ્ફટીકય પદાર્થો ફેરોઇલેક્ટ્રિક અસર અથવા પીઝોઇલેક્ટ્રિક અસર જેવા વિશેષ ઇલેક્ટ્રિકલ ગુણધર્મ ધરાવે છે. વધુમાં સ્ફટિકમાંથી પસાર થતા પ્રકાશનું ઘણી વાર વક્રિભવન થાય છ અથવા અન્ય દિશામાં વળે છે અને વિવિધ રંગો પેદા કરે છે. સ્ફટિક ઓપ્ટિક્સ આ અસરોનો અભ્યાસ છે. પિરિયોડિક ડાઇઇલેક્ટ્રિક માળખામાં ફોટોનિક સ્ફટિકમાં જોવા મળતા વિશેષ ઓપ્ટિકલ ગુણધર્મો મળવાની આશા રાખી શકાય છે.
સ્ફટિક જેવા વ્યક્તિગત અણુઓ, જે નિયમિત રીતે પુનરાવર્તિત થતા નથી તેમની પ્રાથમિક શોધ 1982માં ડેન સ્કેટમેન દ્વારા થઇ હોવા છતાં આ વિચાર અને અર્ધસ્ફટિક શબ્દની સ્વીકૃતિએ ઇન્ટરનેશનલ યુનિયન ઓફ ક્રિસ્ટલોગ્રાફીને સ્ફટિક શબ્દની વ્યાખ્યા બદલવાની ફરજ પાડી હતી કે સ્ફટિક એટલે "ડિસ્ક્રીટ અપાકર્ષણ આલેખ ધરાવતો કોઇ પણ ઘન પદાર્થ", આમ ક્રિસ્ટલિટીના જરૂરી પરિબળો સ્થિતિ અવકાશ થી તબદીલ થઇને ફોરીયર સ્પેસમાં તબદીલ થાય છે. સ્ફટિક પરિવારમાં પરંપરાગત સ્ફટિકને, જે આવર્ત અને પુનરાવર્તક છે તેને પરમાણ્વિક માપ પર અલગ પાડી શકાય છે, જ્યારે અનાવર્ત સ્ફટિકો એમ નથી. 1996માં સ્વીકારાયેલી આ બૃહદ વ્યાખ્યા તે વર્તમાન સમજને સમર્થન આપે છે કે સ્ફટિકો માટે માઇક્રોસ્કોપિક આવર્તતા પુરતી છે પરંતુ જરૂરી સ્થિતિ નથી.
પ્રવાહી અથવા પ્રવાહીમાં ઓગળેલા પદાર્થમાંથી સ્ફટિકીય માળખું રચાવાની પ્રક્રિયાને ઘણીવાર સ્ફટિકીકરણ કહેવાય છે. સ્ફટિક શબ્દના મૂળ અર્થના જૂના ઉદાહરણમાં ઠંડુ કરાયેલુ પાણી તેની પ્રાવસ્થા બદલીને પ્રવાહીમાંથી ઘન સ્વરૂપમાં ફેરવાય છે. આ પ્રક્રિયા બરફના નાના સ્ફટિકો રચાવાથી શરૂ થાય છે અને જ્યાં સુધી તે ફ્યુઝના થાય ત્યાં સુધી તે વધતા રહે છે અને એક બહુસ્ફટિકીય માળખાની રચના કરે છે. બરફના ભૌતિક ગુણધર્મોનો આધાર વ્યક્તિગત સ્ફટિકો અથવા દાણાના કદ અને ગોઠવણ પર રહેલો હોય છે. ઓગળેલી સ્થિતિમાંથી ઘનીકરણ પામેલી ધાતુમાં પણ આ જ ગુણધર્મ જોવા મળે છે.
પોલિમોર્ફિઝમ એ ઘન પદાર્થની એક કરતા વધુ સ્ફટિક સ્વરૂપમાં અસ્તિત્વ ધરાવવાની ક્ષમતા છે. દાખલા તરીકે, પાણી બરફ સામાન્ય રીતે ષટકોણી સ્વરૂપ માં જોવા મળે છે, પરંતુ તે ઘનીય બરફ, રોમ્બોહેડ્રલ બરફ, અને અન્ય ઘણા સ્વરૂપમાં પણ અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
એક જ અણુમાં આકારહીન પ્રાવસ્થાઓ પણ શક્ય છે જેમ કે, આકારહીન બરફ. આ કિસ્સામાં આ ઘટના પોલિમોર્ફિઝમ તરીકે ઓળખાય છે.
શુદ્ધ રાસાયણિક ઘટકો માટે પોલિમરિઝમ એલોટ્રોપી તરીકે ઓળખાય છે. દાખલા તરીકે, હીરો, ગ્રેફાઇટ, અને ફુલેરિન, કાર્બનના વિવિધ એલોટ્રોપ છે.
સ્ફટિક શબ્દ પ્રાચીન ગ્રીક શબ્દ પરથી ઉતરી આવ્યો છે, જેનો અર્થ છે. "ખડક-સ્ફટિક" અને પરથી "બરફ", "બરફીલો ઠંડો, હીમ". એક સમયે ક્વાર્ટ્ઝ , અથવા "ખડક સ્ફટિક"નો ઉલ્લેખ કરવા તેનો ઉપયોગ થતો હતો. દૈનિક જીવનમાં ઉપયોગમાં લેવાતી મોટા ભાગની ધાતુઓ બહુસ્ફટિકો છે. સ્ફિટક જોડીયા રચવા માટે સ્ફટિકોને ઘણીવાર સમપ્રમાણરીતે આંતરવૃદ્ધિ કરવામાં આવે છે.
સ્ફટિક અથવા સ્ફટિકીય ઘન એક એવો ઘન પદાર્થ છે જેના ઘટક અણુ અથવા આયન સુનિયોજિત રીતે પુનરાવર્તન પેટર્નમાં ગોઠવાયેલા હોય અને તે ત્રણ અવકાશીય પરિમાણોમાં સુધી ફેલાયેલા હોય. સ્ફટિક અથવા સ્ફટિક નિર્માણના વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસને ક્રિસ્ટલોગ્રાફી કહે છે. સ્ફટિક વૃદ્ધિ મારફતે સ્ફટિક નિર્માણની પ્રક્રિયાને સ્ફટિકીકરણ અથવા ઘનીકરણ કહેવાય છે.
“તત્વવાદી અસ્તિત્વવાદ ” એક ડગલું આગળ એવી માન્યતા ધરાવે છે કે વંશીયતા માનવ અસ્તિત્વ પહેલાં પણ મોજૂદ હતી, તેમજ વંશીયતા માનવીની સામાજિક પરસ્પરતા પહેલાથી હતી અને એ પણ કે મૂળભૂત રીતે તેનાથી અપરિવર્તીત રહી. આ સિદ્ધાંત વંશીય જૂથોને કુદરતી દૃષ્ટિથી જુએ છે, માત્ર ઐતિહાસિક રીતે નહીં. આ સમજણ એ ખુલાસો નથી આપતી કે સમગ્ર ઇતિહાસમાં રાષ્ટ્રો અને વંશીય જૂથો કેમ અને કેવી રીતે પ્રગટ થયાં, અપ્રગટ બન્યાં અને ફરી પાછા દેખાવાં લાગ્યા. આધુનિક સમયના બહુ-વંશીય સમાજોના બંધારણ માટે આંતરવિવાહ, સ્થાનાંતરણ અને વસાહત વસાવવાનાં પરિણામો સાથે નીપટવું પણ મુશ્કેલીભર્યું બની ગયું.
“સગપણનો અસ્તિત્વવાદ ” એ માન્યતા ધરાવે છે કે વંશીય સમુદાયો સરખાપણું ધરાવતાં એકમોનાં લંબાવેલા ભાગ છે, જે મૂળભૂત રીતે સાદ્રશ્ય કે એક પૂર્વજના વંશજો વચ્ચેના જોડાણની નીપજ છે જ્યાં સાંસ્કૃતિક સંકેતોની પસંદગીઓ બરાબર આ જીવવિજ્ઞાની સગપણ દર્શાવવાં માટે કરવામાં આવે છે. આ રીતે, જીવવિજ્ઞાનની વંશપરંપરાની જે સામાન્ય માન્યતાઓ છે કે જે વંશીય સમુદાયોને વર્ણવતા લક્ષણ છે તેને વાસ્તવિક જીવવિજ્ઞાનનાં ઇતિહાસનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે તે રીતે સમજવું પડશે. વંશીયતા પરનાં આ વિચારમાં એક મુશ્કેલી એ છે કે તે વારંવાર એમ દર્શાવતી પ્રત્યક્ષ વસ્તુસ્થિતિ નથી કે જેમાં વિશિષ્ટ વંશીય સમુદાયનાં પ્રાચીન દંતકથા વિષયક તત્વોનો જ્ઞાત જીવવિજ્ઞાનનાં ઇતિહાસની સાથે સીધો વિરોધ હોય.
“ગીર્ત્ઝનો અસ્તિત્વવાદ ”, માનવશાસ્ત્રના જ્ઞાતા ક્લિફર્ડ ગીર્ત્ઝ નોંધનીય રીતે તેને ટેકો આપતાં એવી દલીલ કરે છે કે માણસો તેમના સામાન્ય આરોપણમાં આદિકાળનાં લોકો દ્વારા “આપવામાં આવેલા” જેમ કે લોહીનાં સંબંધો, ભાષા, ક્ષેત્ર અને સાંસ્કૃતિક અસામનતાઓમાં દુર્નિવાર શક્તિ ધરાવે છે. ગીર્ત્ઝના મત મુજબ, વંશીયતા ખુદ પોતે અસ્તિત્વ ધરાવતી નથી પરંતુ માણસો તેમ સમજે છે કેમ કે તે તેમનાં દુન્યવી અનુભવમાં વણાયું છે.
કેટલાંક કિસ્સાઓમાં, ખાસ કરીને જેમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સ્થાનાંતર, કે વસાહતોનો ફેલાવો સામેલ હોય, ત્યાં વંશીયતાને રાષ્ટ્રીયતા સાથે જોડવામાં આવે છે. માનવશાસ્ત્રના જ્ઞાતાઓ અને ઇતિહાસકારો, અર્નેસ્ટ ગેલનર અને બેનેડિક્ટ એન્ડર્સન દ્વારા સુચવવામાં આવેલી વંશીયતાની આધુનિકતાવાદી સમજને અનુસરતાં, રાષ્ટ્રો અને રાષ્ટ્રીયતાને, સત્તરમી સદીમાં આધુનિક રાજ્ય વ્યવસ્થાનાં ઉદભવની સાથે વિકાસશીલ વસ્તુ તરીકે જુવે છે. તે અંતમાં “રાષ્ટ્ર-રાજ્યો” ના ઊગમમાં પરિણમી, જેમાં રાષ્ટ્રની સંભવનીય સીમાઓ ને રાજ્યની સીમાઓ સાથે એક ગણાવી.
એટલે, પશ્ચિમમાં, રાષ્ટ્ર અને જાતિની જેમ જ, યુરોપિયન વસાહતોના વિસ્તરણના સંદર્ભમાં વંશીયતાની કલ્પનાનો વિકાસ એવાં સમયે થયો, જ્યારે વાણિજ્યવાદ અને મૂડીવાદ લોકોની વૈશ્વિક હિલચાલને પ્રોત્સાહન પુરું પાડી રહ્યાં હતાં અને બરાબર એ જ સમયે રાજ્યની સીમાઓને વધુ સ્પષ્ટ અને જડતાથી નક્કી કરવામાં આવી રહી હતી. ઓગણીસમી સદીમાં, આધુનિક રાજ્યો સામાન્યપણે કાયદેસર રીતે “રાષ્ટ્રો” નું પ્રતિનિધિત્વ ધરાવવા માગતા હતાં. જો કે, રાષ્ટ્ર-રાજ્યો, સ્થિરપણે એવી વસતીનો સમાવેશ કરતા જતાં હતા જેને એક યા અન્ય કારણસર રાષ્ટ્રીય જીવનમાંથી બાકાત રાખવામાં આવ્યાં હોય. બાકાત કરવામાં આવેલાં જૂથોનાં સભ્યો, તેથી, કાં તો સમાનતાના આધારે સમાવેશ કરવાની માંગ કરતા હતાં, અથવા તો સ્વાયત્તતા ઇચ્છતા હતાં, ક્યારેક તો પોતાનાં જ રાષ્ટ્ર-રાજ્યમાં સંપૂર્ણ રાજકીય વિચ્છેદ સુધીની માંગ કરતા હતાં. આ પરિસ્થિતિ અંતર્ગત – જ્યારે લોકો એક રાજ્યથી બીજા રાજ્યમાં સ્થાનાંતર કરે, કે એક રાજ્યને જીતી લે, લોકોને તેમની રાષ્ટ્રીય સીમાથી અલગ રાખીને તેઓની વસાહતો ઉભી કરે – ત્યારે એવાં લોકો દ્વારા વંશીય જૂથો બનાવવામાં આવતા હતાં જેમની ઓળખ તો એક રાષ્ટ્ર સાથે હોય પરંતુ તે અન્ય રાજ્યમાં નિવાસ કરતાં હોય.
આપવામાં આવેલાં નામ ધરાવતી આપણે સ્વીકારેલી વંશીય અભિન્નતા વિશે, સાહિત્યમાં જે મૂળભૂત વ્યાખ્યા આપવામાં આવી છે તેનો વિચાર કર્યા વગર જ, કે અચોક્ક્સતા પૂર્ણ રીતે ક્યારેક આપણે ફેંસલો ઠોકી બેસાડતાં હોઇએ છીએ.
આ રીતે, તેમણે એ હકીકત તરફ નિર્દેશ કર્યો છે કે બહારના લોકો ઉદાહરણ તરીકે માનવશાસ્ત્રીઓ, દ્વારા વંશીય જૂથની એકતા સિદ્ધ કરવામાં આવે છે, તે કદાચ જે તે જૂથનાં સભ્યોની સ્વ-ઓળખ સાથે મેળ નથી ખાતી. તેણે એવું પણ વર્ણન કર્યું છે કે ઉપયોગ શરૂ કર્યાનાં પહેલાં દસકાઓમાં, વંશીયતા શબ્દનો ઉપયોગ જ્યારે સમાન સાંસ્કૃતિક વ્યવસ્થાઓ અને સમાન વારસો ધરાવતાં નાનાં જૂથોનાં સંદર્ભમાં કરવામાં આવતો ત્યારે “સાંસ્કૃતિક” કે “આદિજાતિ જૂથ” શબ્દો પ્રયોજવામાં આવતાં હતાં, પરંતુ તે “વંશીયતા” એ આદિજાતિ અને આધુનિક સમાજો બન્ને વચ્ચે જૂથ અભિન્નતાની વ્યવસ્થામાં સમાનતાઓને વર્ણવી શકાય તે માટેનાં જરૂરી મૂલ્યો ઉમેર્યાં. કોહેને એ પણ સૂચવ્યું કે “વંશીય” અભિન્નતાઓને લગતાં કરવામાં આવતાં દાવાઓ વારંવાર કરવામાં આવતી વસાહતિવાદીઓની પ્રસ્થાપિત રીતો તેમજ વસાહતી બનાવવામાં આવેલાં લોકો અને રાષ્ટ્ર-રાજ્યની વચ્ચેના સંબંધોની અસર છે.
વેબર દ્વારા સામાજિક રચનાનો પરિચય વંશીયતા તરીકે આપવામાં આવ્યો તે સાથે જ, જાતિ અને વંશીયતાનો એકબીજાની સાથે વિચ્છેદ થઈ ગયો. જીવ વિજ્ઞાનની રીતે સારી રીતે વ્યાખ્યા કરવામાં આવેલ જાતિઓ અંગેની સામાજિક માન્યતા ટકી રહી. 1950માં, યુનેસ્કો દ્વારા આપવામાં આવેલાં નિવેદન, “ધ રેસ ક્વેશ્ચન”- જાતિ અંગેનો વિવાદ, તે સમયના આંતરરાષ્ટ્રીય ખ્યાતિ પ્રાપ્ત વિદ્વાનો (જેમાં એશ્લે મોંટેગ્યુ, ક્લૉડ લેવી-સ્ટ્રૉસ, વિગેરેનો સમાવેશ થાય છે.), માં એવું સુચન કર્યું હતું કે: “જરૂરી નથી કે રાષ્ટ્રીય, ધાર્મિક, ભૌગોલિક, ભાષાઓનાં, અને સાંસ્કૃતિક જૂથો જાતીય રીતે એક હોય: અને આ પ્રકારના જૂથોનાં સાંસ્કૃતિક વિશિષ્ટ લક્ષણોમાં ક્યાંય જાતીય લક્ષણો સાથે જનનશાસ્ત્રને લગતાં કોઈ સંબંધ જોવામાં આવ્યાં નથી. જ્યારે સામાન્ય બોલચાલમાં “જાતિ” શબ્દનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે ત્યારે આદતનાં જોરે આ પ્રકારની ગંભીર ભૂલો થઈ જતી હોવાને કારણે, જ્યારે માનવીય જાતિઓ વિશે બોલતાં હોઇએ ત્યારે ‘જાતિ’ શબ્દને સમૂળગો પડતો મૂકીને ‘વંશીય જૂથો’ બોલવું સારૂં રહેશે.”
સમાજ વિજ્ઞાનીઓએ એટલે જ વંશીય અભિન્નતાને દર્શાવતાં સ્થિતિસૂચકોને કેમ, ક્યારે અને કેવી રીતે સ્પષ્ટ કરી શકાય, તેનાં પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું. તદનુસાર, માનવશાસ્ત્રી જોઆન વિંસેંટએ અવલોકન કર્યું કે વંશીય સીમાઓ કાયમ પારદમ્ય ચરિત્ર ધરાવે છે. રોનાલ્ડ કોહેન નિષ્કર્ષ આપતાં જણાવે છે કે વંશીયતા “અંતર્ભાવ અને અનન્યતાની દ્વિભાજકતાઓને ઉછેરવાની એક શ્રેણીબદ્ધ રીત છે. તેઓ જોઆન વિંસેંટના અવલોકન સાથે સંમત થાય છે કે “વંશીયતાને. રાજકીય ગતિશીલતાની નિશ્ચિત જરૂરિયાતોનાં સંબંધે તેના સીમાંકનને વિસ્તારી કે ટુંકાવી શકાય છે. એટલાં માટે જ કદાચ એવું હશે કે વંશના ઉદગમને ક્યારેક વંશીયતાનું સ્થિતિસૂચક માનવામાં આવે છે, તો ક્યારેક નહીં: જે વંશીયતાનો ભેદ-નિર્દેશક સ્પષ્ટ રીતે એ વાત પર નિર્ભર કરે છે કે લોકો વંશીય સીમાઓને કઈ રીતે ઉપર કે નીચે ખેંચે છે, અને તેઓ તેને ઉપર કે નીચે ખેંચે છે તે સામાન્ય રાજકીય પરિસ્થિતિ ઉપર અવલંબે છે.
“રચનાવાદ ” અસ્તિત્વવાદી અને સનાતનવાદી એમ બન્ને વિચારધારા અપૂર્ણ હોવાનું જુએ છે, અને પાયાની માનવીય દશા તરીકે વંશીયતાની કલ્પનાને નકારી કાઢે છે. તે માને છે કે વંશીય જૂથો માત્ર માનવીય સામાજિક ક્રિયા-પ્રતિક્રિયાની ઊપજ છે, જેને ત્યાં સુધી જ જાળવી રાખવામાં આવશે જ્યાં સુધી તે સમાજમાં પ્રમાણભૂત સામાજિક રચનાઓ તરીકે જાળવી શકાશે.
“સુધારાવાદી રચનાવાદ " વંશીયતાના ઉદભવને આધુનિક કાળની શરૂઆતમાં થયેલી રાષ્ટ્ર-રાજ્ય માટેની ચળવળ સાથે સાંકળે છે. આ સિદ્ધાંતના પ્રસ્તાવકર્તા, જેમ કે એરિક હોબ્સબૉન, એવી દલીલ રજૂ કરે છે કે વંશીયતા અને વંશીય ગૌરવની કલ્પના, જેવી કે રાષ્ટ્રીયતા, સંપૂર્ણત: આધુનિક શોધ છે, જે દુનિયાના ઇતિહાસમાં માત્ર આધુનિક કાળ દરમ્યાન જ નજરે પડે છે. તેઓ એમ માને છે કે આના પહેલાં, મોટાં ગજાનાં સમાજોનાં નિર્માણમાં વંશીય એકરૂપતાને એક આદર્શ કે જરૂરી પરિબળ ગણવામાં આવતી નહોતી.
વેબર દૃઢતા પૂર્વક જણાવે છે કે વંશીય જૂથો કુંસ્ટ્લીચ હતાં કેમ કે તેમની ઉપસ્થિતિનો આધાર હિસ્સેદારી જેમિંસ્કાફ્ટ ના સિદ્ધાંત પર અવલંબિત હતો. બીજું, આ માન્યતા હિસ્સેદારીપૂર્ણ જેમિંસ્કાફ્ટ જૂથ બનાવતાં નહોતાં; પરંતુ જૂથ માન્યતાનું નિર્માણ કરતાં હતાં. ત્રીજું, જૂથની રચના સત્તા અને સામાજિક પ્રતિષ્ઠાનાં એકાધિકાર મેળવવા માટેની હોડનું પરિણામ હતું. આ પ્રવર્તમાન સમયની પ્રકૃતિશાસ્ત્રજ્ઞ માન્યતાથી તદ્દન ઊલટું હતું, જેમાં એવી માન્યતા વ્યાપ્ત હતી કે લોકોમાં પરસ્પર જ્યારે સહિયારા વંશ ઉદગમમાંથી આનુવંશિક વિશિષ્ટ લક્ષણો અને વૃત્તિને કારણે સામાજિક-સાંસ્કૃતિક અને વર્તણુંકને લાગતાં મતભેદ ઉગી નીકળે છે, ત્યારે “વંશ” કહેવામાં આવે છે.
થોમસ હાઈલેંડ એરિક્સેન મુજબ, હમણાં સુધી વંશીયતાને બે ભિન્ન વાદના પ્રભાવ હેઠળ અભ્યાસ કરવામાં આવતી હતી. તેમાંનો એક “આદિકાળવાદ” અને “નિમિત્તવાદ”ની વચ્ચેનો છે. આદિકાળવાદના અભિપ્રાય મુજબ, વંશીય જૂથનાં સહભાગીદારો તેમાં ઉભી થતી મુશ્કેલીને બહારથી આવી પડેલી, અને જુલમગાર પરંતુ સામાજિક રીતે જોડી રાખનાર તત્ત્વ તરીકે સામૂહિક સ્વીકાર કરે છે. જ્યારે કે, નિમિત્તવાદી અભિગમ વંશીયતાને મૂળભૂત રીતે રાજકીય વ્યૂહરચનાનાં હંગામી તત્ત્વ તરીકે જુએ છે, જેનો ઉપયોગ સ્થાપિત હિતો પોતાનાં સહાયક ઉદ્દેશ્ય જેવાં કે, સંપત્તિ, સત્તા કે માન-મોભો વધારવા માટે કરતાં હોય છે. આ ચર્ચા હજી પણ રાજ્યશાસ્ત્રમાં એક મહત્વના સંદર્ભ તરીકે જોવામાં આવે છે, યદ્યપિ મોટાં ભાગનાં વિદ્ધવાનોનો અભિગમ આ બન્ને ધ્રુવની વચ્ચે આવીને ક્યાંક અટકે છે.
બ્રિટેનમાં ‘વંશીયતા’ શબ્દનો લોકપ્રિય સૂચિતાર્થ ‘ ’ છે, જે અચોક્કસ, અને હળવાં અભિપ્રાય સાથેનો હોય છે. ઉત્તર અમેરિકામાં, વિરૂદ્ધ ગુણ દર્શાવતા, ‘ ’ નો સર્વ સામાન્ય અર્થ રંગ થાય છે, અને ‘માનવવંશીય’ એ લોકોને ગણવામાં આવે છે જે સાપેક્ષ રીતે અંગ્રેજી ન બોલતાં દેશોમાંથી હાલમાં સ્થાનાંતરિત થયેલા લોકોનાં વંશજ હોય. ’ ’ ને બ્રિટેનમાં સંજ્ઞા ગણવામાં નથી આવતી. વાસ્તવિક અસરમાં ત્યાં કોઈ ‘વંશીયતા’ નથી; ત્યાં માત્ર ‘વંશીય સંબંધો’ જ છે.
“વંશીય જૂથ” નો આધુનિક ઉપયોગ, જો કે, ઔદ્યોગિક રાષ્ટ્રો દ્વારા તેમનાં અધીન જૂથની સાથે વિવિધ પ્રકારનાં ઘર્ષણો દર્શાવે છે, જેમ કે દેશાગમન કરેલ લોકો અને વસાહતી પાત્રો; “વંશીય જૂથ” “રાષ્ટ્ર” ની વિરુદ્ધમાં આવીને ભિન્ન સાંસ્કૃતિક અભિન્નતા ધરાવતાં લોકો કે જે, સ્થાનાંતરણ કે જીત દ્વારા, વિદેશી રાષ્ટ્રોની વિષય વસ્તુ બની ચૂક્યાં છે, એવાં લોકોનો સંદર્ભ સૂચવે છે. શબ્દનો આધુનિક પ્રયોગ પ્રમાણગત રીતે નવો છે–1851 – અને વંશીય જૂથ શબ્દનો પ્રથમ વખત ઉપયોગ 1935,માં થયો હતો, અને ઓક્ષ્ફોર્ડ ઇંગ્લિશ ડિક્ષ્નેરીમાં તેને સમાવેશ 1972માં કરવામાં આવ્યો હતો.ગ્લેઝર, નેથન અને ડેનિઅલ પી. મોયનીહન એથ્નિસિટી – થિયરી એન્ડ એક્સપિરીયંસ, કેમ્બ્રીજ, માસ. હાર્વર્ડ યુનિવર્સિટી પ્રેસ
સામાજિક વિજ્ઞાનમાં, જો કે, તેનો ઉપયોગ બધાં જ માનવીય જૂથો કે જેઓ સ્પષ્ટપણે પોતાની જાતને સાંસ્કૃતિક રીતે અલગ માને છે અને અન્યો દ્વારા પણ તેમને અલગ માનવામાં આવે છે. સામાજિક વિજ્ઞાનમાં સૌ પ્રથમ વખત “વંશીય જૂથ” શબ્દનો પ્રયોગ કરનાર જર્મન સમાજશાસ્ત્રી મેક્સ વેબર હતાં, જેમણે આ પ્રમાણે વ્યાખ્યા આપી હતી કે: શારીરિક પ્રકાર કે રિવાજો કે બન્નેની સમાનતાના કારણે કે વસાહતવાદ અને સ્થાનાંતર ની યાદોનાં કારણે પોતાનાં સમાન વંશ ઉદગમની વિષયાત્મક માન્યતાઓને પ્રાધાન્ય આપનારું માનવીય જૂથ; આ માન્યતાઓ જૂથની રચના કરવા માટે મહત્વની હોવી જોઇએ; વધુમાં એ બાબતોથી કોઈ ફરક નથી પડતો કે વાસ્તવિક લોહીનાં સંબંધો અસ્તિત્વ ધરાવે છે કે નહીં.
“વંશીયતા” અને “વંશીય જૂથ” શબ્દો ગ્રીક શબ્દ એથ્નોસ પરથી આવ્યા છે, જેનું સામાન્ય અનુવાદ “રાષ્ટ્ર” અથવા સામાન્ય રીતે એક જાતિ સ્વરૂપે ઓળખાતાં લોકો જે ચોક્ક્સ સંસ્કૃતિ ધરાવે છે, તેમ કરવામાં આવે છે. “એથ્નિક” શબ્દ અને તેનાં આનુષાંગિક સ્વરૂપો અંગ્રેજીમાં 14મી સદીથી 19મી સદીના મધ્ય સુધી “મૂર્તિપૂજક/અસંસ્કારી” નાં અર્થમાં વપરાતા હતાં. થીઈ.ટોંકીન , એમ.મેકડોનાલ્ડ અને એમ.ચેપમેન, હિસ્ટ્રી એન્ડ એથ્નિસિટી , પીપી. 11-17 માં અવતરણ કરવામાં આવેલ છે, ઓક્ષ્ફોર્ડ રીડર્સ: એથ્નિસિટી , પીપી.18-24)
સ્ટેટીસ્ટીક્સ કેનેડા અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સેંસસ બ્યુરો દ્વારા આયોજિત પરિષદ "વંશીય વિશ્વ માપન માટેનાં પડકારો: વિજ્ઞાન, રાજનીતિ અને વાસ્તવિક્તા" ખાતે ચર્ચા કરવામાં આવેલા, "માનવ જીવનમાં વંશીયતા એ એક આધારભૂત પરિબળ છે: માનવીય અનુભવ અંતર્ગત સાહજિક રીતે બનતી આ એક અસાધારણ ઘટના છે." જો કે, ઘણાં સામાજિક વિજ્ઞાનીઓ, જેમ કે ફ્રેડરીક બાર્થ અને એરિક વુલ્ફ જેવાં માનવશાસ્ત્રનાં જ્ઞાતાઓ, વંશીય અભિન્નતાને નિરપવાદ માનવા તૈયાર નથી. તેઓ વંશીયતાને માનવીય જુથોને સાહજિક રીતે પ્રાપ્ત જરૂરી ગુણવત્તા કરતાં, વિશિષ્ટ પ્રકારે આંતર-જૂથ પ્રતિક્રિયાની ફલશ્રુતિ ગણાવે છે.
વેબર પહેલાં, જાતિ અને વંશીયતાને કાયમ એક જ વસ્તુના બે પાસાં તરીકે જોવામાં આવતા હતાં. 1900ની આસપાસ અને વંશીયતાની તત્વવાદી અસ્તિત્વવાદી સમજ પ્રભાવ ધરાવતી હતી તે પહેલાં, લોકોની વચ્ચેના સાંસ્કૃતિક ભેદને વારસામાં ઉતરી આવેલાં વિશિષ્ટ લક્ષણો અને વૃત્તિઓ તરીકે જોવામાં આવતાં હતાં. આ એ સમય હતો જ્યારે “વિજ્ઞાન” જેવાં કે મસ્તિષ્ક સામુદ્રિકશાસ્ત્ર માટે એવો દાવો કરવામાં આવતો હતો કે તે જુદી-જુદી વસતીના વર્તણુંક અને સાંસ્કૃતિક લક્ષણોને તેમની બાહ્ય શારીરિક લાક્ષણિકતાઓ, જેવી કે તેમની ખોપરીના આકાર વિગેરેનો એકબીજા સાથે સંબંધ દર્શાવી શકે છે.
“વંશો ” કે “વંશીય સમુદાયો ” ના સ્તરે, સભ્યોને પોતાને સ્પષ્ટ રીતે જાણકારી છે કે તેઓ “નામ ધારી માનવ વસતી છે જે સહિયારી વંશપરંપરા, સમાન ઐતિહાસિક યાદગીરીઓ, અને એક કે તેથી વધુ સહિયારા સાંસ્કૃતિક તત્ત્વો ધરાવે છે, જેમાં તેમની પોતાની જમીનો પણ સામેલ છે, અને થોડા-ઘણાં અંશે પરસ્પરાવલંબન, જે કમ સે કમ ચુનીંદા જૂથ-વર્ગો વચ્ચે તો રહેલું છે”. એટલે કે, વંશ એક જૂથ તરીકેની સ્વ-ઓળખ ધરાવે છે, જ્યારે કે વંશીય વર્ગો બહારના લોકો દ્વારા ઊભાં કરવામાં આવ્યાં હોય છે પછી ભલે ને તેનાં પોતાનાં સભ્યોને પોતાને આપવામાં આવેલી વર્ગીય ઓળખ હોય કે ન હોય.
એરિક્સેનના મત મુજબ, આ ચર્ચાઓને, જુદાં-જુદાં વંશીય જૂથો અને રાષ્ટ્રોનાં સભ્યો દ્વારા રાજકીય સ્વરૂપે સ્વ-પ્રતિનિધિત્વની વધતી જતી પ્રવૃતિની પ્રતિક્રિયાના વિદ્વાનોના પ્રયાસ-સ્વરૂપે, વિશેષતઃ: માનવશાસ્ત્રમાંથી કાઢી નાંખવામાં આવી છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને કેનેડા જેવાં દેશો, કે જે વિવિધ સંસ્કૃતિવાળા ઘણા બધાં દેશોની દેશાગમન કરેલ વસતી ધરાવે છે, અને વસાહતવાદ પછીના સમયગાળા દરમ્યાન કેરેબિયન અને દક્ષિણ એશિયાના દેશોમાં, બહુસાંસ્કૃતિકવાદ ઉપર કરવામાં આવતી ચર્ચાઓનાં સંદર્ભમાં આમ માનવામાં આવે છે.
વંશીય જૂથ લોકોનું બનેલું એક એવું જૂથ છે જેનાં સભ્યો એકબીજા સાથે, વાસ્તવિક કે ધારી લેવામાં આવેલાં એક સહિયારા સાંસ્કૃતિક વારસા દ્વારા અભિન્નપણે જોડાયેલાં હોય છે. આ હિસ્સેદારીપૂર્ણ સાંસ્કૃતિક વારસાનો આધાર કલ્પિત, પૈતૃક પરંપરા, ઇતિહાસ, સંસ્કૃતિ, રૂઢિઓ, સગપણ, ધર્મ, ભાષા, સહિયારું રાજ્ય, રાષ્ટ્રીયતા અને/અથવા શારીરિક દેખાવ હોઇ શકે છે. વંશીય જૂથનાં સભ્યો પોતાનાં વંશીય જૂથને લઈને સભાન હોય છે; તદુપરાંત વંશીય અભિન્નતાને અન્ય લોકો જૂથની લાક્ષણિકતા સૂચવતા ચિહ્નો દ્વારા ઓળખી શકે છે.
અનેક વખત, વંશીયતા સહિયારી સંસ્કૃતિ, ભાષાની, આચરણ કે ધાર્મિક વૃત્તિને સૂચિત કરે છે. દાખલા તરીકે, કોઈને પણ જ્યુઈશ કે આરબ કહેવું એટલે તરત જ ભાષા, ધર્મ, સાંસ્કૃતિક અને જાતીય લક્ષણો જે પ્રત્યેક વંશીય શ્રેણીમાં એક સમાન હોય છે, તેને સંબોધન આપ્યું કહેવાય. આ પ્રકારની વિસ્તૃત વંશીય શ્રેણીઓને દીર્ઘ વંશીયતા તરીકે પણ પરિભાષિત કરવામાં આવે છે. આ તેને નાનાં, વધારે વિષયાત્મક વંશીય લક્ષણો, જેને અનેક વખત સૂક્ષ્મ વંશીયતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, કરતાં અલગ પાડે છે.
એવી પ્રક્રિયાઓ કે જેનાં પરિણામે આવી અભિન્નતાઓ ઉદભવે છે, તેને વંશીય-ઉત્પત્તિ વિજ્ઞાન કહેવામાં આવે છે. સમય જતાં, વંશીય જૂથનાં સભ્યો સમગ્રતામાં, સાંસ્કૃતિક સાતત્યતાનો દાવો કરતા હોય છે. જો કે, ઇતિહાસકારો અને સાંસ્કૃતિક માનવશાસ્ત્રઓએ નોંધ્યું છે કે ઘણા બધાં મૂલ્યો, પ્રસ્થાપિત રીતો, અને ધોરણો કે જેનાં દ્વારા ભૂતકાળ સાથે સાતત્ય સાધી શકાય છે તે બધાં સાપેક્ષાત્મક રૂપે વર્તમાનમાં શોધાયેલી વસ્તુઓ છે.
બીજી ચર્ચા “રચનાવાદ” અને “તત્વવાદ” વચ્ચેની છે. રચનાવાદીઓ રાષ્ટ્રીય અને વંશીય એકત્વને, મહદઅંશે, જ્યારે અભિન્નતાઓને આરંભ કાળની હોય તે રીતે રજૂ કરવાં છતાં ઐતિહાસિક અનિવાર્યતાની ફલશ્રુતિ તરીકે જુએ છે. તત્વવાદીઓ આવી અભિન્નતાઓને સત્તત્ત્વ સ્વરૂપ મીમાંસાની શ્રેણીઓ તરીકે સામાજિક અદાકારોની વ્યાખ્યા આપતાં જુએ છે, અને સામાજિક ક્રિયાનાં પરિણામ તરીકે નહીં.
“વંશીય રચનાતંત્રો ” ના સ્તરે, જૂથમાં સામૂહિકતાની ભાવનાની શરૂઆત થવાં લાગે છે, અને આ સ્તરે, ઊગમ અને હિસ્સેદારીપૂર્ણ સાંસ્કૃતિક અને જીવવિજ્ઞાન વિષયક વારસાની સામાન્ય દંતકથાઓ ઉભરવાની શરૂઆત થવા લાગે છે, ચુનીંદા જૂથ-વર્ગો વચ્ચે તો એમ થાય જ છે.
“સંજોગોને આધીન વંશીયતા ” એક એવી વંશીય અભિન્નતા છે જેની પસંદગી સામાજિક પાશ્ર્વભૂમિ કે સંજોગો પર આધારિત ક્ષણ માટે કરવામાં આવી હોય છે.
સલમોનેલ્લા ટાયફી કેવળ માનવ માત્રમાં જ જોવા મળે છે. આંત્ર જ્વર પીડ઼િત વ્યક્તિ ની રક્ત ધારા અને ધમની માર્ગમાં જીવાણુ પ્રવાહિત થાય છે. આ સાથે જ અમુક સંવાહક કહેવાતા વ્યક્તિ આંત્ર જ્વર થી ઠીક થઈ જાય છે. પરંતુ તો પણ તમનામાં જીવાણુ રહે છે. આ પ્રકારે બીમાર અને સંવાહક બનેં વ્યક્તિઓ ના મળ થી સલમોનેલ્લા ટાયફી નિસૃત થાય છે. સલમોનેલ્લા ટાયફી ફૈલાવા વાળા વ્યક્તિઓ દ્વારા પ્રયોગ કરેલ અથવા પકડાયેલ ખાદ્ય અથવા પેય પદાર્થ પીવા કે સલમોનેલ્લા ટાયફી સે સંદૂષિત પાણી થી નહાવાથી કે પાણી થી ખાદ્ય સામગ્રી ધોઈ ખાવા થી આંત્ર જ્વર થઈ શકે છે. અતઃ આંત્ર જ્વર સંસારના એવા સ્થાનોમાં અધિક જોવા મળે છે, જ્યાં હાથ ધોવાની પરંપરા ઓછી જોવા મળે છે તથા જ્યાં પાણી, મળવાહક ગંદકી થી પ્રદૂષિત થાય છે. જેવા સલમોનેલ્લા ટાયફી જીવાણુ ખાવામાં કે પીવામાં આવી જાય ત્યારે તેઓ રક્ત ધારામાં જઈ અનેક ગણા વધી જાય છે. શરીરમાં તાવ આવવા તથા અન્ય સંકેત કે લક્ષણ દેખાવા માંડે છે.
પીવા ના પાણી ને પીતા સે પહેલા એક મિનટ સુધી ઉકાળી પીઓ. યદિ બર્ફ, બોતલ ના પાણી કે ઉકાળેલા પાણી થી બનેલ ન હોય તો પેય પદાર્થ વિના બર્ફ પીઓ. સ્વાદિષ્ટ બર્ફીલા પદાર્થ ન ખાઓ જે પ્રદૂષિત પાણીથી બનેલ હોય. પૂરી રીતે ચડાવવામાં આવેલા અને ગરમ તથા વરાળ નિકળતી હોય તેવા ખાદ્ય પદાર્થ જ ખાઓ. કાચી શાક અને ફળ ન ખાઓ જેની છાલ કાઢવું સંભવ ન હોય. સલાડના શાક આસાનીથી પ્રદૂષિત થઈ જાય છે. જ્યારે છાલ કાઢી શકાતા કાચા શાક કે ફળ ખાઓ તો જાતે તેને છોલી ખાવ. છોલીને ન ખાવ. જે દુકાનોં/સ્થાનોમાં ખાદ્ય પદાર્થ/પેય પદાર્થ સાફ સુથરા ન રખાતા હોય, ત્યાં થી લઈ ને ન ખાવ અને પીઓ.
આંત્ર જ્વર જીવન માટે એક ખતરનાક રોગ છે જે સલમોનેલ્લા ટાયફી જીવાણુ થી થાય છે. આંત્ર જ્વર ને સામાન્યતઃ એંટીબાયોટિક દવાઓ દ્વારા રોકી તથા આનો ઉપચાર કરી શકાય છે. ઇસે મિયાદી તાવ ભી કહા જાતા છે. આના પ્રણેતા જીવાણુ નું નામ સાલ્મોનેલા ટાઇફી છે. આ રોગ વિશ્વ ના બધાં ભાગો માં થાય છે. આ કોઈ સંક્રમિત વ્યક્તિ ના મળ થી મલિન થયેલા જળ કે ખાદ્ય-પદાર્થ ખાવા/પીવાથી થાય છે.
સામાન્યતઃ આંત્ર જ્વર થી પીડ઼િત વ્યક્તિઓ ને લગાતાર ૧૦૩ સે ૧૦૪ ડિગ્રી ફેરેનહાઇટ નો તાવ રહે છે. તેમને નબળાઈ પણ મહેસૂસ થઈ શકે છે, પેટમાં દર્દ, માથામાં દર્દ અથવા ભૂખ ઓછી લાગી શકે છે. અમુક મામલામાં બીમાર વ્યક્તિ ને ચપટે દોદરે, ગુલાબી રંગ ના ચઠ્ઠા પડી શકે છે. વાસ્તવમાં આંત્ર જ્વર ની બીમારી ના સંબંધમાં જાનવા માટે કેવળ એક ઉપાય છે કે મળ નો નમૂના કે લોહીના નમૂનામાં સલમોનેલ્લા ટાઇફીની તપાસ કરાય.
આના રોકથામ માટે એકમાત્ર ઉપચાર ટીકાકરણ છે. તો પણ ઘણાં વર્ષો પછી આંત્ર જ્વર ના રસી નો પ્રભાવ ચાલ્યો જાય છે. જો પહલે ટીકા લગવાયો હોય તો પોતાના ડૉક્ટરથી તપાસ કરવી લેવી કે શું વર્ધક રસી મુકાવવાની આવશ્યકતા તો નથી. રોગ પ્રતિરક્ષી દવાઓ આંત્ર જ્વર ને રોકી નથી શકાતી, તેઓ કેવળ ઉપચારમાં સહાયક સિદ્ધ થઈ શકે છે.
પ્રથમ પ્રસારણ સેવા શરૂ થયા બાદ ભારત દેશના શક્ય એટલા પ્રદેશને ટેલિવિઝન સાથે જોડવા માટે શક્ય એટલી ઝડપથી લો-ટ્રાંસ્મીટર મુકવાનું ચાલુ થયું, જેનો આંકડો ૧,૪૦૦ સુધી પહોંચ્યો, જે આજે પણ વર્લ્ડ રેકોર્ડ છે. ઇ. સ. ૧૯૭૬ સુધી આકાશવાણીના એક પેટા વિભાગ તરીકે રહ્યા બાદ દૂરદર્શનની અલગ સેવા ચાલુ કરવામાં આવી હતી. શરૂઆતનાં વર્ષોમાં લગભગ ઇ. સ. ૧૯૭૫ સુધી તે ભારતનાં મુખ્ય સાત શહેરો સુધી પ્રસરી ચુક્યું હતું. શરૂઆતમાં દુરદર્શન વ્યવસાયિક જાહેરાત લેતું ન હતું, કેમ કે ટેલિવિઝનને તેણે માત્ર શિક્ષણનું માધ્યમ ગણ્યું હતું, પરંતુ વખત જતાં તેણે પોલીસી બદલી અને જાન્યુઆરી ૧, ૧૯૭૬ નાં રોજ તેણે ગ્વાલિયર સૂટિંગની પ્રથમ જાહેરાત કરી.
દુરદર્શનની શરૂઆત પ્રાયોગીક ધોરણે ઇ. સ. ૧૯૫૯ના વર્ષમાં દિલ્હીના આકાશવાણી ભવનમાં એક અસ્થાઇ સ્ટુડિઓ ખાતેથી કરવામાં આવી હતી, કેમકે તેનું અલાયદું મકાન ન હતું. શરૂઆત થઇ ૫૦૦ વોટની ક્ષમતા વાળા એક નાના ટાવરથી જેની રેંજ ફક્ત ૨૫ કિલોમીટર હતી. જેનું નિયમીત પ્રસારણ આકાશવાણીના એક પેટા વિભાગ તરીકે સપ્ટેમ્બર ૧૫, ૧૯૫૯ના દિવસે શરૂ થયું હતું. શરૂઆતનાં વર્ષોમાં તેનું પ્રસારણ અમુક સમય પુરતું જ અને સામાન્ય હતું.