polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
જ્યારે તેમનો પી. એચ. ડી. નો અભ્યાસ ચાલુ હતો ત્યારે તેમણે અમદાવાદ ૧૯૯૦માં આવી તેમના પિતાનો આર્કીટેક્ચરનો વ્યવસાય સંભાળ્યો. તેમણે ડિઝાઈન કરેલા પ્રથમ પ્રોજેક્ટ્ ધ ઇન્ટર્પ્રીન્યોરશીપ ડેવલોપમેંટ ઇન્સ્ટીટ્યૂટ ને ૧૯૯૨માં આર્કીટેક્ચર માટેનો આગાખાન ઍવોર્ડ મલ્યો. ઈ.સ. ૨૦૦૦માં તેમની આઈ. આઈ. એમના નવું સંકુલની રચના માટે પસંદગી કરવામાં આવી.
તેમણે ૧૯૮૪માં સેપ્ટથી આર્કીટૅક્ચરમાં ડિગ્રી મેળવી અને ૧ વર્ષમાં અમદાવાદ કામ કર્યું. ત્યાર બાદ તેઓવધુ અભ્યાસ માટી બર્કલી ગયા. ત્યાં તેમણે કોલેજ ઑફ એનવાયર્મેંટ ડિઝાઈન, માં વધુ અભ્યાસ કરી તેમણે ૧૯૮૮માં . અને . ડીગ્રી મેળવી અને ૧૯૯૫માં તેમણે ડીપાર્ટમેંટ ઑફ સીટી ઍન્ડ રીજનલ પ્લાનીંગ થી . .ની ડિગ્રી મેળવી.
ફેબ્રુઆરી ૧૫, ૧૭૭૯ના રોજ ગોડાર્ડે ૬,૦૦૦ સૈનિકોની મદદથી ભદ્રનો કિલ્લો પર હુમલો કર્યો અને અમદાવાદ પર કબ્જો કર્યો. કિલ્લામાં ૬,૦૦૦ આરબ અને સિંધી પાયદળ સૈનિકોની છાવણી હતી અને ૨,૦૦૦ અશ્વ હતા. લડાઈમાં ૧૦૮ સૈનિકો મૃત્યુ પામ્યા જેમાં બે અંગ્રેજો સામેલ હતા. ડિસેમ્બર ૧૧, ૧૭૮૦ના રોજ ગોડાર્ડે વસઈ પર પણ કબ્જો કર્યો. બંગાળથી કેપ્ટન પોફમના નેતૃત્વ હેઠળ રવાના કરાયેલ વધુ એક સૈન્ય ટુકડીએ ઓગષ્ટ ૪, ૧૭૮૦ના રોજ ગોહાડના રાણાની મદદથી ગ્વાલિયર પર કબ્જો કર્યો. આ હુમલો અચાનક કરાતાં મહાડજી સિંધિયાને તૈયારી કરવા સમય નહોતો મળ્યો. જનરલ ગોડાર્ડ અને મહાડજી સિંધિયાના સૈન્યો વચ્ચે ગુજરાતમાં અથડામણો થઈ હતી પણ તેમનું કોઈ પરિણામ નહોતું આવ્યું. હેસ્ટિંગ્સે મહાડજી સિંધિયાને રંજાડવા મેજર કામાકના નેતૃત્વ હેઠળ વધુ એક સૈન્ય મોકલ્યું હતું.
૧૭૭૬માં ફ્રાન્સ અને પુના સરકાર વચ્ચેની સંધિ બાદ બોમ્બે સરકારે હુમલો કરી અને રાઘોબાને ફરી પોતાના પદ પર નિયુક્ત કરવા નિર્ણય કર્યો. અંગ્રેજોએ કર્નલ એગર્ટનની આગેવાની હેઠળ સૈન્ય મોકલ્યું જે ખોપોલી માર્ગે આગળ વધી અને પશ્ચિમ ઘાટ ભોર ઘાટ ખાતેથી પાર કરી અને કરલા તરફ આગળ વધ્યું. આ આગેકૂચ દરમિયાન મરાઠાઓ દ્વારા સતત હુમલા કરવા છતાં તે કરલા ખાતે જાન્યુઆરી ૪, ૧૭૭૯ રોજ પહોંચવામાં સફળ થયું. ત્યારબાદ અંગ્રેજો વડગાંવ તરફ પીછેહઠ કરવા મજબુર થયા અને ત્યાં તેમને ઘેરી લેવામાં આવ્યા. અંગ્રેજો જાન્યુઆરી ૧૬, ૧૭૭૯ના રોજ વડગાંવની સંધિ પર સહમતી આપવા મજબુર થયા અને આમ, મરાઠાઓ વિજયી રહ્યા.
કલકત્તા સ્થિત અંગ્રેજ સમિતિએ સુરતની સંધિની ટીકા કરી અને તે રદ કરી અને કારભારીઓ સાથે નવી સંધિ કરવા કર્નલ અપટનને પુણા ખાતે રવાના કર્યા. ૧ માર્ચ ૧૭૭૬ના રોજ પુરંધરની સંધિ કરવામાં આવી અને તેના દ્વારા સુરતની સંધિ રદ થઈ અને રઘુનાથરાવને નિવૃત્ત કરી અને તેમના પ્રયોજનને નિષ્ફળ કરી દેવામાં આવ્યા. પરંતુ, અંગ્રેજોએ સાલસેત્તે અને ભરુચના મહેસુલનો હક્ક પોતાની પાસે રાખ્યો. બોમ્બે સરકારે આ સંધિને નકારી અને રઘુનાથરાવને આશ્રય આપ્યો. ૧૭૭૭માં નાના ફડણવીસે કલકત્તા સાથેની સંધિ શરતોનો ભંગ કર્યો અને ફ્રેન્ચોને પશ્ચિમી તટ પર બંદર આપ્યું. અંગ્રેજોએ તેના વિરોધમાં પુણે તરફ સૈન્ય રવાના કર્યું.
૧૭૭૨માં માધવરાવ પેશ્વાના મૃત્યુ બાદ તેમના ભાઈ નારાયણરાવ મરાઠા સામ્રાજ્યના પેશ્વા બન્યા. નારાયણ રાવ એ મરાઠા સામ્રાજ્યના પાંચમા પેશ્વા હતા અને તેઓ નવેમ્બર ૧૭૭૨થી ઓગષ્ટ ૧૭૭૩ સુધી આ પદ પર રહ્યા. તેમની હત્યા તેમના જ શાહી અંગરક્ષકોએ ૧૭૭૩માં કરી હતી. તેમની વિધવા ગંગાબાઇએ તેમના મૃત્યુપર્યંત એક પુત્રને જન્મ આપ્યો જે ગાદીનો કાયદેસર વારસ હતો. આ પુત્રને 'સવાઇ' માધવરાવ નામ આપવામાં આવ્યું. નાના ફડણવીસના નેતૃત્વ હેઠળ બાર મરાઠા સરદારોએ બાળકને પેશ્વા બનાવી અને કારભારી હસ્તક વહીવટ ચલાવવા પ્રયાસ કર્યો.
ફેબ્રુઆરી ૧૭૮૧માં શીંદેને પાછળ રાખી અને સિપ્રી પર કબ્જો કરવામાં અંગ્રેજો સફળ રહ્યા. પરંતુ, ત્યારબાદના અંગ્રેજોના દરેક પગલે તેમના કરતા મોટું સૈન્ય તેમનો પડછાયા પેઠે પીછો કરતું રહ્યું. અંગ્રેજોની પુરવઠા રેખા કપાઇ ગઈ અને માર્ચમાં પુરવઠા માટે અંગ્રેજોએ રાત્રિ દરમિયાન દુઃસાહસી હુમલો કર્યો અને પુરવઠા ઉપરાંત તોપ અને હાથીઓ પણ કબ્જે કર્યા ત્યાં સુધી તેઓ પુરવઠા વિના રહ્યા. ત્યારબાદ, શીંદેના સૈન્ય તરફથી અંગ્રેજોને હુમલાનો ભય આંશિક રીતે ઘટી ગયો.
બોમ્બેના સૈન્યની સહાય માટે ઉત્તર ભારતથી કર્નલ થોમસ વિન્ડમ ગોડાર્ડના નેતૃત્વ હેઠળ આવી રહેલ સૈન્યને પહોંચવામાં વિલંબ થયો. અંગ્રેજ ગવર્નર જનરલ હેસ્ટિંગ્સે વડગાંવની સંધિને નકારી અને જણાવ્યું કે બોમ્બે સ્થિત અંગ્રેજ અધિકારીઓને આ સંધિ કરવા કાયદાકીય સત્તા નહોતી અને કર્નલ ગોડાર્ડને આ વિસ્તારમાં અંગ્રેજ હિતોના રક્ષણ કરવા આદેશ આપ્યો.
આ દરમિયાન રઘુનાથરાવ સત્તા છોડવા ન માગતા હતા અને તેમણે બોમ્બે સ્થિત અંગ્રેજો પાસે સહાય માંગી અને ૬ માર્ચ ૧૭૭૫ના રોજ સુરતની સંધિ પર હસ્તાક્ષર કર્યા. સંધિ અનુસાર, સાલસેત્તે અને વસઈની જમીન રઘુનાથરાવ અંગ્રેજોને હસ્તક કરે અને સુરત અને ભરુચ જિલ્લાના મહેસુલમાં હિસ્સો અંગ્રેજોને સોંપે. તેના બદલામાં અંગ્રેજોએ રઘુનાથરાવને ૨,૫૦૦ સૈનિકો પૂરા પાડવા.
પ્રથમ આંગ્લ-મરાઠા યુદ્ધ એ અંગ્રેજ ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપની અને મરાઠા સામ્રાજ્ય વચ્ચે લડાયેલ ત્રણ યુદ્ધોમાંનું પ્રથમ યુદ્ધ હતું. યુદ્ધની શરુઆત સુરતની સંધિ વડે થઈ અને અંત સાલબાઇની સંધિ વડે.
વસઈ પરના કબ્જા બાદ ગોડાર્ડ પૂણા તરફ આગળ વધ્યા પરંતુ બોરઘાર-પરશુરંભા ખાતે હરિપંત ફડકે અને તુકોજી હોલકરના સૈન્યએ એપ્રિલ ૧૭૮૧માં તેને પરાજય આપ્યો.
વોરન હેસ્ટિંગ્સના અંદાજ અનુસાર પૂણા પર સીધો હુમલો નુક્શાનકારક સાબિત થાય તેમ હતો. આથી, કલકત્તા સ્થિત સમિતિએ સુરતની સંધિની ટીકા કરી.
અમરેલીની ભંડારીયા નજીક આવેલી જવાહર નવોદય વિદ્યાલયના આચાર્યની પત્ની, પુત્ર અને પુત્રી તણાઇ જતા મોત. વિદ્યાલયના બે માળ પાણીમાં ડૂબી જતા જીવ બચાવવા છાત્રો છત પર ચડ્યા.
અમરેલી-ગાવડકા વચ્ચે ગાયકવાડી સમયનો શેત્રુંજી નદી પરનો રેલ્વેનો પુલ તુટી જતા એક વર્ષ સુધી જિલ્લાનો તમામ ટ્રેન વ્યવહાર ઠપ્પ
બગસરાના પીઠડિયા ના કોઝવે પર થી બગસરા-રાજકોટ રુટની એસ.ટી. બસ તણાઇ જતાં ડ્રાઇવર-કંડક્ટર સહિત પાંચના મોત. આદીવાસી બાળકી અને માતા ને બચાવી લેવામાં આવ્યા.
૨૪ જૂન ૨૦૧૫ના અમરેલી જિલ્લામાં પૂરથી ભારે તબાહી થઈ હોવાનું બહાર આવતા બપોરથી જિલ્લાનું વહીવટી તંત્ર દોડતું થઈ ગયું હતું. પ્રારંભે ભારતીય એરફોર્સના બે હેલિકોપ્ટરો યુદ્ધના ધારણે અમરેલી મોકલાયા હતા જેના દ્વારા જિલ્લાનો હવાઇ સર્વે કરીને અલગ-અલગ સ્થળોએથી પાણીમાં મોતના મુખમાં ફસાયેલા ૭૦ લોકોને બચાવી લેવાયા હતા. આ સાથે અમરેલી જિલ્લાની અનેક સંસ્થાઓએ લાખોની સંખ્યામાં ફૂડ પેકેટો તૈયાર કરી દીધા હતા અને માર્ગો બંધ હોવાથી હેલિકોપ્ટર મારફતે ફૂડ પેકેટોનું વિતરણ કરાયું હતું. બીજા દિવસથી તો ગુજરાત અને ગુજરાત બહારથી પણ ફૂડ પેકેટોનો પ્રવાહ શરુ થયો હતો. પ્રથમ ત્રણ દિવસ સુધી હેલિકોપ્ટર અને એનડીઆએફની ટીમો દ્વારા બચાવ કામગીરી કરાઇ હતી.
૨૪ જૂન ૨૦૧૫ના દિવસે અમરેલી જિલ્લામાં વહેલી સવારે ૨ થી ૩ વાગ્યાના અરસામાં ધોધમાર વરસાદ શરૂ થયો હતો. એ પૂર્વે પણ રાત્રે વાવાઝોડા સાથે જોરદાર પવન ફૂંકાયો હતો. સવારથી બપોર સુધી ચાલુ રહેલા વરસાદમાં અંદાજીત ૬ કલાકમાં ૧૦ ઇંચથી માંડીને ૩૦ ઇંચ પાણી વરસ્યું હતું. સૌથી વધુ બગસરામાં ૩૦ ઇંચ વરસાદ નોંધાયો હતો. આ ૩૦ ઇંચ પૈકી ૨૨ ઇંચ વરસાદ છ કલાકમાં એક સાથે જ પડ્યો હતો સમગ્ર દિવસમાં કુલ ૩૦ ઇંચ વરસાદ નોંધાયો હતો. અમરેલી, ધારી, વડીયા, લીલીયા વગરે વિસ્તારોમાં સૌથી વધુ તબાહી સર્જાઇ હતી.
અતિવૃષ્ટિના કારણે સવારે ૮થી ૯ વાગ્યા સુધીમાં જિલ્લાના મધ્યમ સિંચાઇના તમામ ડેમોના દરવાજાઓ ખોલી નખાયા હતા જેથી નદીઓમાં એકાએક ઘોડાપુર આવતા મુખ્યત્વે જિલ્લાની સૌથી મોટી શેત્રુંજી અને બગસરામાંથી પસાર થતી સાતલ્લી નદીના પાણીએ ભારે વિનાશ લીલા સર્જી હતી. ઠેર-ઠેર અનેક લોકો તણાયા હતા. મકાનો, શાળાઓ, દવાખાનાઓ, પંચાયત ઘરો જમીનદોસ્ત થઈ ગયા હતા. લોકોની ઘરવખરી અને માલસામાન પણ તણાઇ ગયો હતો. બપોરે વરસાદ બંધ થતા યુદ્ધના ધોરણે બચાવ કામગીરી શરુ કરાઇ હતી.
અમરેલી જિલ્લામાં પૂરગ્રસ્ત લોકોને હેલિકોપ્ટર, એનડીઆરેફ ટીમ, રેસ્કયુ ટીમ, ફાયર બ્રિગેડ ટીમ, જિલ્લા વહીવટી તંત્ર, પોલીસતંત્ર, સ્થાનિક સરપંચ, તલાટી, ગ્રામજનો, તરવૈયાઓ વગેરેની મદદથી કુલ ૪૧૯ લોકોને મરતા બચાવી લેવાયા હતા. જ્યારે ૪૭ સ્થળોએથી વહીવટી તંત્રને લોકો ફસાયા હોવાથી બચાવવા માટેની ફરિયાદો મળી હતી.
સવારથી જ જિલ્લામાં તમામ રસ્તાઓ બંધ થઈ ગયા હતા, વીજળી ગુલ થઈ ગઈ હતી, મોબાઇલના ટાવર પડી જવાના કારણે સંદેશા વ્યવહાર ઠપ્પ થઇ ગયો હતો. જેથી બચાવ કામગીરી માટે ભારતીય સૈન્યના બે હેલિકોપ્ટર મોકલવામાં આવ્યા હતા જેના દ્વારા પાણીમાં ફસાયેલા ૭૦ લોકોને બચાવી લેવાયા હતા.
રાજ્ય સરકાર દ્વારા નુકસાનીનો સર્વે શરુ કરીને કેશડોલ્સની રકમ ચૂકવાઇ હતી અને મકાન, ઘરવખરી, પાક, જમીન ધોવાણ વગરેની નુકસાની માટે પણ સહાયની રકમ જાહેર કરવામાં આવી હતી. જેની ચૂકવણી એક વર્ષે પણ પૂર્ણ થઈ શકી નહોતી અને અનેક ફરિયાદોનો ધોધ વહ્યો હતો.
બ્રિટિશરો દ્વારા મૂળ લાકડાનો પુલ ૧૮૭૦-૭૧ની સાલમાં ૫૪,૯૨૦ પાઉન્ડના ખર્ચે બાંધવામાં આવ્યો હતો. કાંઠા પરના બે ભાગ સિવાય આખો પુલ ૧૮૭૫ ના પૂરમાં નાશ પામ્યો. સ્ટિલનો નવો પુલ ૧૮૯૨માં એન્જિનિયર હિંમતલાલ ધીરજરામ ભચેચ દ્વારા બાંધવામાં આવ્યો અને સર બરો હેલબર્ટ એલિસ, જેઓ ઉત્તર વિભાગના કમિશ્નર હતા, પરથી એલિસ બ્રિજ નામ પાડવામાં આવ્યું. આ પુલનું સ્ટિલ બર્મિંગહામમાંથી આયાત કરવામાં આવ્યું હતું. હિંમતલાલે આ પુલનું બાંધકામ ૪,૦૭,૦૦૦ રૂપિયામાં કર્યું જે ૫,૦૦,૦૦૦ ના પ્રસ્તાવિત ખર્ચ કરતાં ઓછા હતાં. સરકારને આ પરથી શંકા આવી અને હિંમતલાલે ઉતરતી કક્ષાનો માલ-સામાન વાપર્યો છે એવું વિચાર્યું. આના માટે એક સમિતિની સ્થાપના કરવામાં આવી અને તપાસમાં તારણ આવ્યું કે વાપરેલો માલ-સામાન ઉચ્ચ કક્ષાનો છે. સરકારના રૂપિયા બચાવવા માટે હિંમતલાલને રાવ સાહેબનો ઇકલાબ એનાયત થયો.
એવું જાણવા મળ્યું કે પુલના સ્ટિલના થાંભલાઓ સાબરમતી નદીના પ્રદૂષણને કારણે કાટ પામવા લાગ્યા છે. તજજ્ઞોએ પુલની મજબૂતી માટે ૨૦૧૨માં તેને તોડી પાડવાનું સૂચન આપ્યું, કારણ કે નવો પુલ બાંધવાનું વધારે સસ્તું પડે તેમ હતું. પહેલાં બીઆરટીએસને નવા પુલ પર દોડાવવાનો પ્રસ્તાવ રજૂ કરવામાં આવ્યો અને સ્ટિલની કમાનો ને નવા પુલ પર ખસેડવાનું સૂચવવામાં આવ્યું. પાછળથી કોર્પોરેશને નવા પુલનો પ્રસ્તાવ પડતો મૂક્યો.
એલિસ બ્રિજ એ અમદાવાદ, ગુજરાતમાં આવેલો લગભગ સો વર્ષ જૂનો પુલ છે. તે સાબરમતી નદી પર આવેલો છે અને અમદાવાદના પશ્ચિમ ભાગને પૂર્વ ભાગ સાથે જોડે છે. આ કમાન ધરાવતો પુલ અમદાવાદનો પ્રથમ પુલ હતો, જે ૧૮૯૨માં બાંધવામાં આવ્યો હતો. પાછળથી ૧૯૯૭માં તેની બંને બાજુએ નવા પુલ બાંધવામાં આવ્યા અને તેને સ્વામી વિવેકાનંદ પુલ નામ આપવામાં આવ્યું. તેમ છતાં, હજી તે એલિસ બ્રિજ તરીક જ ઓળખાય છે.
મૂળ પુલ એ સાંકડો હતો અને વધતાં જતાં વાહનો માટે યોગ્ય ન હતો તેથી તેને ૧૯૯૭માં બંધ કરવામાં આવ્યો. તેની બંને બાજુ નવો પુલ ૧૯૯૯માં ૧૮૦ કરોડ રૂપિયાના ખર્ચે બાંધવામાં આવ્યો હતો અને જૂના પુલને સ્મારક તરીકે જાળવી રાખવામાં આવ્યો. બાંધકામ બાદ માણેક બુરજ અને ગણેશ બારીને વધુ જગ્યા માટે ફરી બાંધવામાં આવ્યા હતા. નવા પુલને સ્વામી વિવેકાનંદ પુલ નામ આપવામાં આવ્યું હતું.
ફિલ્મોમાં દેખાડવામાં આવ્યા હતા. એલિસ બ્રિજની પશ્ચિમ બાજુએ કર્ણાવતી આર્ટ ગેલેરી આવેલી છે, જ્યાં અવારનવાર સાંસ્કૃૃતિક અને કલા પ્રદર્શનો યોજાય છે.
સદ્‌ગુરુ દ્વારા સ્થાપિત ઈશા ફાઉન્ડેશન, બિન-નફાકારક માનવ સેવા સંસ્થા છે, જે લોકોની શારીરિક, માનસિક અને આંતરિક કુશળતા માટે સમર્પિત છે. તે બે લાખ પચાસ હજાર કરતાં વધુ સ્વયંસેવકો દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે. તેનું મુખ્ય મથક ઈશા યોગ કેન્દ્ર, કોઇમ્બતુર ખાતે આવેલ છે. ગ્રીન હેન્ડ્સ પ્રોજેક્ટ ઈશા ફાઉન્ડેશનની પર્યાવરણ સંબધિત પ્રસ્તાવ છે. સમગ્ર તામિલનાડુમાં ૧૬ કરોડ વૃક્ષોનું વાવેતર કરવાનું આ પ્રોજેક્ટનું ઘોષિત ધ્યેય છે. અત્યાર સુધીમાં ગ્રીન હેન્ડ્સ પ્રોજેક્ટ હેઠળ તામિલનાડુ અને તિરૂપતિ ખાતે ૧૮૦૦થી વધુ સમુદાયોમાં, ૨૦ લાખથી વધુ લોકો દ્વારા ૮૨ લાખ છોડ રોપવા માટે આયોજન કરેલ છે. આ સંસ્થા દ્વારા ઓક્ટોબર ૧૭, ૨૦૦૬ના દિવસે તામિલનાડુના ૨૭ જિલ્લાઓમાં એક સાથે ૮.૫૨ લાખ છોડ રોપીને ગિનિસ વર્લ્ડ રેકોર્ડ બનાવ્યો હતો. પર્યાવરણ સુરક્ષા માટે કરવામાં આવેલ એમના મહત્વપૂર્ણ કાર્યો માટે એમને વર્ષ ૨૦૦૮માં ઇન્દિરા ગાંધી પર્યાવરણ પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યો.
૨૫ વર્ષની ઉંમરમાં અનાયાસે જ એકદમ વિચિત્ર રીતે એમને ગહન આત્મ-અનુભૂતિ થઈ, જેથી એમના જીવનની દિશા જ બદલાઈ ગઈ. એક બપોરે, જગ્ગી વાસુદેવ મૈસુર ખાતે ચામુંડા હિલ પર ચડ્યા અને એક પથ્થર પર બેઠા. ત્યાં સુધી તેમની આંખો સંપૂર્ણપણે ખુલ્લી હતી. અચાનક, એમને શરીરમાંથી બહાર નીકળ્યાનો અનુભવ થયો. તેમને લાગ્યું કે તેઓ પોતાના શરીરમાં નથી, પણ બધે ફેલાય ગયા છે, ખડકોમાં, વૃક્ષોમાં, પૃથ્વીમાં. આગામી થોડા દિવસોમાં તેમને આ અનુભવ ઘણી વખત થયો અને દરેક સમયે તે તેમને પરમ આનંદની સ્થિતિમાં જતા રહેતા. આ ઘટનાથી તેમની જીવન શૈલીને સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગઈ. જગ્ગી વાસુદેવે આ અનુભવો વહેંચવા માટે પોતાનું સંપૂર્ણ જીવન સમર્પિત કરવાનો નિર્ણય લીધો. ઈશા ફાઉન્ડેશનની સ્થાપના અને ઈશા યોગ કાર્યક્રમોની શરૂઆત આ હેતુથી કરવામાં આવી જેથી આ સંભાવના વિશ્વને અર્પણ કરી શકાય.
જગ્ગી વાસુદેવનો જન્મ ૩ સપ્ટેમ્બર ૧૯૫૭ના રોજ કર્ણાટક રાજ્યના મૈસૂર શહેરમાં થયો. તેમના પિતા ડૉક્ટર હતા. બાળક જગ્ગીને પ્રકૃતિ સાથે અત્યંત લગાવ હતો. ઘણી વખત એવું થતું કે તેઓ થોડા દિવસ માટે જંગલમાં ગાયબ થઈ જતા હતા, જ્યાં તેઓ વૃક્ષની ઊંચી ડાળ પર બેસી હવાનો આનંદ લેતા અને અચાનક જ ઊંડા ધ્યાનમાં ચાલ્યા જતા. જ્યારે તેઓ ઘરે આવે ત્યારે તેમની ઝોળી સાપોથી ભરેલી રહેતી, કે જેને પકડવામાં તેઓ કાબેલ છે. ૧૧ વર્ષની ઉંમરે જગ્ગી વાસુદેવે યોગનો અભ્યાસ શરૂ કર્યો. એમના યોગ શિક્ષક હતા શ્રી રાઘવેન્દ્ર રાવ, જેઓ મલ્લાડિહલ્લિ સ્વામીના નામથી જાણીતા છે. મૈસુર વિશ્વવિદ્યાલય ખાતેથી તેમણે અંગ્રેજી ભાષામાં સ્નાતકની પદવી પ્રાપ્ત કરી.
જગ્ગી વાસુદેવ એક યોગી, યોગ શિક્ષક અને આધ્યાત્મિક વક્તા છે. તેમના અનુયાયીઓ તેમને સદ્ગુરુ તરીકે સંબોધે છે. તેઓ ઈશા ફાઉન્ડેશન નામની સ્વૈચ્છિક માનવ સેવા સંસ્થાના સ્થાપક છે. ઈશા ફાઉન્ડેશન ભારત સહિત સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકા, ઇંગ્લેન્ડ, લેબેનાન, સિંગાપુર અને ઑસ્ટ્રેલિયામાં યોગ કાર્યક્રમ શીખવે છે તેમજ અનેક સામાજિક અને સામુદાયિક વિકાસ યોજનાઓ પર પણ કામ કરે છે. તેમને સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘની આર્થિક અને સામાજિક કાઉન્સીલ માં ખાસ સલાહકારની પદવી આપવામાં આવેલ છે. તેમણે ૮ ભાષાઓમાં ૧૦૦થી વધુ પુસ્તકોની રચના કરી છે.
ઈશા યોગ કેન્દ્ર, ઈશા ફાઉન્ડેશનના રક્ષણ હેઠળ સ્થાપિત છે. તે વેલિંગિરિ પર્વતોના ખીણપ્રદેશમાં ૧૫૦ એકર લીલીછમ જમીન પર આવેલ છે. ગાઢ જંગલો દ્વારા ઘેરાયેલ ઈશા યોગ કેન્દ્ર નીલગિરિ જૈવિક મંડળનો એક ભાગ છે, જ્યાં સમૃદ્ધ વન્યજીવન હાજર છે. આંતરિક વિકાસ માટે રચાયેલ આ શક્તિશાળી સ્થાન યોગના ચાર મુખ્ય માર્ગ - જ્ઞાન, કર્મ, ક્રિયા અને ભક્તિને લોકો સુધી પહોંચાડવા સમર્પિત છે. તેના પરિસરમાં ધ્યાનલિંગ યોગ મંદિરની પ્રાણ-પ્રતિષ્ઠા કરવામાં આવેલ છે.
સાતતાલ ખાસ કરીને પર્યાવરણના ક્ષયનની અસર હેઠળ નાજુક પરિસ્થિતિમાં આવેલા મેઝોટ્રોપિક જૂથના તળાવો છે. મોટા પ્રમાણમાં જંગલોનો નાશ, વિઘટિત ન થાય તેવા કચરાનો નિકાલ તેમજ નજીકના વિસ્તારમાં નિયંત્રણ વગરનું શહેરીકરણ આ વિસ્તારના પર્યાવરણને ખૂબ જ નુકસાન પહોચાડે છે. તેના પરિણામે ઓછો વરસાદ, વનસ્પતિઓ અને પ્રાણીઓની પ્રજાતિઓમાં ઘટાડો તેમજ કાયમી ઝરણાઓ જલ્દીથી સુકાઈ જવા જેવા પરિણામો દેખાય છે. તળાવોમાં પણ ઑક્સિજનનું ઓછું પ્રમાણ તેમજ નાઈટ્રોજન અને ફોસ્ફરસનું ઊંચું પ્રમાણ જોવા મળે છે. ગેરકાનૂની શિકારના કારણે ઘણા જંગલી પ્રાણીઓનો સફાયો થઇ ગયો છે. ખુદારીયા તળાવ તેના પશ્ચિમી તરફના પાણીના રીઝાવને કારણે ‘સુખા તળાવ’ બની ગયું છે. તે ઉપરાંત લેન્ટાના, પાર્થેનિયમ અને જળકુંભી જેવી આક્રમક વનસ્પતિઓનો ફેલાવો પણ આ તળાવોનાં અસ્તિત્વ સામે ખતરો ઊભો કરે છે.
સાતતાલ તેની જૈવિક વિવિધતા તેમજ પરિસ્થિતિજન્ય આયામ માટે બેજોડ છે. અહીના નિવાસી તેમજ પ્રવાસી પક્ષીઓ મળીને કુલ ૫૦૦ પ્રજાતિઓ, સસ્તન વર્ગની ૨૦ પ્રજાતિઓ, પતંગિયાઓની ૫૨૫થી વધારે પ્રજાતિઓ તેમજ ઊધઈ, ભમરા અને અન્ય કીટકોની ૧૧૦૦૦થી વધારે પ્રજાતિઓ છે. વનસ્પતિઓમાં દ્વિઅંગી, ઓર્કિડ, જવલ્લે જોવા મળતા વેલા જેવા છોડ, નાના છોડો, ઔષધિઓ વગેરે અલગ-અલગ અને વિશાળ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે. દરેક તળાવનો તેનો પોતાનો ડાયાટોમ આંક છે. આ પૌષ્ટિકતા આધારિત ડાયાટોમ આંકની રચના પાણીની ગુણવત્તા અને પરિસ્થિતિનું આકલન કરીને કરવામાં આવે છે.
ઓક અને પાઇનના વૃક્ષોના ગાઢ જંગલોની વચ્ચે વસેલું સાતતાલ ભારતનાં પ્રદૂષણ વગરનાં અને સાફ રખાયેલા ચોખ્ખા પાણીનાં બાકી રહેલા જૂજ તળાવો પૈકીનું એક છે. આ સ્થળ યાયાવર પક્ષીઓ માટે સ્વર્ગ સમાન છે. વેકેશન દરમ્યાન ફરવા માટે બહાર નીકળેલા પ્રવાસીઓ માટે ખાવા-પીવાની વ્યવસ્થા માટે અહી કેમ્પો ઊભા કરાયા છે જે અહીંના સ્થાનિક લોકો દ્વારા જ ચલાવવામાં આવે છે.
સાતતાલ અથવા શનીતાલ એ ભારતના ઉત્તરાખંડ રાજ્યના નૈનિતાલ જિલ્લાના ભીમતાલ શહેરની પાસે નીચલા હિમાલયમાં આવેલા સાત તાજા મીઠા પાણીનાં તળાવોનો એકબીજા સાથે જોડાયેલો સમૂહ છે. આ સમૂહ મેહરાગાંવ ખીણમાં સરસ બગીચાઓની નીચે ૧૩૭૦ મીટરની ઊંચાઈએ સ્થિત છે.
સાતતાલ હિમાલયની નીચલી પર્વતમાળામાં, તિબેટીયન પ્લેટ તેમજ ગંગાના મેદાની વિસ્તારો વચ્ચેની વિવર્તનીય ગતિવિધિ તેમજ તેમના ઉત્થાનનું પરિણામ છે. અહી પથ્થરો મુખ્યત્વે કાંપ તેમજ ક્વાર્ટ્ઝનાં બનેલા છે.
જોકે, ટૂંક સમયમાં જ પાકિસ્તાને વધુ બે સ્વતંત્ર બ્રિગેડ, ૮મી પાયદળ ડિવિઝન અને ૧લી બખ્તરિયા ડિવિઝન સ્વરુપે સહાય મોકલી. ત્યારબાદ આગામી કેટલાક દિવસો સુધી પાકિસ્તાનીઓ ચાવીન્દા પરના ભારતીય હુમલાને ખાળતા રહ્યા. ૧૮મી સપ્ટેમ્બરના રોજ ભારતે ૧લી બખ્તરિયા ડિવિઝન અને ૬ઠ્ઠી પહાડી ડિવિઝન વડે હુમલો કર્યો જેને પાકિસ્તાને નિષ્ફળ બનાવ્યો અને ભારતે મોટાપ્રમાણમાં ખુવારી વેઠી. ૨૧ સપ્ટેમ્બરના રોજ ભારતે પણ રક્ષણાત્મક નીતિ અપનાવતાં તેની ૧લી બખ્તરિયા ડિવિઝનને પાછી ખેંચી અને આ મોરચા પર લડાઈ સમાપ્ત થઈ. પાકિસ્તાની સૈન્યનું નેતૃત્વ કરી રહેલા અધિકારીએ "ઓપરેશન વાઇન્ડ અપ" નામની વળતો હુમલો કરવાની કાર્યવાહી માટે ના કહી કેમ કે બંને દેશોએ મોટાપ્રમાણમાં રણગાડીઓ ગુમાવી હતી. વળતા હુમલાનો કોઈ વ્યૂહાત્મક લાભ નહોતો અને પાકિસ્તાની રાજકીય નેતૃત્વ એ યુદ્ધવિરામનો પ્રસ્તાવ સ્વીકારી લીધો હતો.
ભારતની યોજના સિઆલકોટ અને ૬ઠ્ઠી બખ્તરિયા ડિવિઝનને વિખૂટી પાડવાની હતી. તે મુજબ ભારતની ૧લી બખ્તરિયા ડિવિઝન હેઠળની એક બખ્તરિયા રેજિમેન્ટ ભારવાહક ૪૩મી બ્રિગેડની સહાયથી ગટ ઉપર હુમલો કરવા આગળ વધી અને બાકીની ડિવિઝને ફિલ્લોરા ઉપર હુમલો કર્યો. પાકિસ્તાની હવાઈ હુમલા રણગાડીને ખાસ અસર ન કરી શક્યા પરંતુ પાયદળ અને ભારવાહક વાહનો પર તેની ઘાતક અસર થઈ. આ વિસ્તારનો ભૂપ્રદેશ લાહોર આસપાસના વિસ્તાર કરતાં ખાસ્સો અલગ હતો. ધૂળ વાળી જમીનના કારણે પાકિસ્તાની આસાનીથી દૂરથી જ ભારતીય સૈન્યની હિલચાલ પર નજર રાખી શકતા હતા અને આ જ કારણોસર ૨૫મા અશ્વદળે હુમલા પહેલાં જ તેના વિશે જાણકારી મેળવી લીધી હતી. વધુમાં, તે ચારવા-ફિલ્લોરા માર્ગ પરથી આવી રહ્યો હતો તે પણ તેમને જાણ હતી.
ભારતીય ભૂમિસેનાની ૧લી કોરનું નેતૃત્વ કરી રહેલ જનરલ ડન્નને ૧લી બખ્તરિયા ડિવિઝન, ૬ઠ્ઠી પહાડી ડિવિઝન, ૧૪મી ડિવિઝન અને ૨૬મી ડિવિઝન સોંપવામાં આવી. પાકિસ્તાની સેનામાં ભારતનો હુમલો રોકવા ૧૫મી ડિવિઝન, ૬ઠ્ઠી બખ્તરિયા ડિવિઝન અને ૪થી કોર તોપખાનું સામેલ હોવાની શક્યતા હતી. પાછળથી ૮મી પાયદળ ડિવિઝન અને ૧લી બખ્તરિયા ડિવિઝન સ્વરુપે વધારાની કુમક પાકિસ્તાન દ્વારા નિયુક્ત કરવામાં આવી.
ચાવીન્દા પાસેના શરુઆતના સંઘર્ષ ફિલ્લોરાની લડાઈ સાથે થયા હતા. તે લડાઈમાં પાકિસ્તાનની હાર થતાં પાકિસ્તાની સૈન્ય એ પીછેહઠ કરી અને ચાવીન્દા પાસે રક્ષણાત્મક તૈનાતી ગોઠવી. જોકે ચાવીન્દા પાસે ભારતીય આગેકૂચ રોકવામાં પાકિસ્તાન સફળ થયું અને તેનો વિજય થયો. આ લડાઈ સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘ દ્વારા જાહેર યુદ્ધવિરામને કારણે અટકી.
ભારતીય સેનાએ ૧૦ સપ્ટેમ્બરના રોજ હુમલાઓ કરી અને પાકિસ્તાની સૈન્યને ચાવીન્દા સુધી પીછેહઠ કરાવી દીધી હતી. ફિલ્લોરા પર પાકિસ્તાન દ્વારા કરાયેલ વળતો હુમલો પણ નિષ્ફળ રહ્યો હતો. આથી, પાકિસ્તાની સૈન્યએ રક્ષણાત્મક સ્થિતિમાં સૈનિકોને નિયુક્ત કરી દીધા હતા.
ચાવીન્દાની લડાઈ એ ૧૯૬૫ના ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધ દરમિયાન સિઆલકોટ અભિયાનના ભાગરુપે લડવામાં આવી હતી. આ લડાઈને બીજા વિશ્વ યુદ્ધમાં લડાયેલ કુર્સ્કની લડાઈ બાદ મોટી રણગાડીની લડાઈઓમાંની એક માનવામાં આવે છે.
૧૯૨૧ સુધી તેઓ ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના સક્રિય કાર્યકર બની ગયા હતા. તે જ વર્ષે તેઓ ખેડા જીલ્લા કોંગ્રેસ કમિટીના પ્રમુખ બન્યા. તે પછીના વર્ષે વૉરન હેસ્ટિંગ્સે તેમને ભારતીય કોંગ્રેસની સ્વાતંત્રયની ચળવળમાં ન જોડાવાની અને તેમને નાણાકીય સહાય ન આપવા માટે ચેતવણી આપી. તે ચેતવણી ન માનતાંં તેમની પાસેથી તેમનું રજવાડું છીનવી લેવામાં આવ્યું. ઈ.સ. ૧૯૨૨માં ગોપાલદાસ અને તેમના પત્ની ભક્તિ લક્ષ્મી સક્રિય સ્વાતંત્ર્ય વીર બની ગયા. તેમના પત્ની ભક્તિબાના નામે લોકોમાં ઓળખાતા હતાંં. સિંહાસન પરથી તેમની હકાલપટ્ટીએ પછી બ્રિટિશ સરકારે તેમના પુત્ર સૂર્યકાંતને ગાદી સોંપવાનું નક્કી કર્યું. પણ તેમણે આ પ્રસ્તાવ નકારી કાઢ્યો અને જણાવ્યું કે તેમના રાજનૈતિક વિચારો પણ તેમના પિતા જેવા જ છે. ત્યાર બાદ જ્યારે તેમના અન્ય ત્રણ પુત્રો પુખ્ત વયે પહોંચ્યા ત્યારે બ્રિટિશ સરકારે તેમને ગાદી ધરી, પણ તે સૌએ તે જ કારણ બતાવી પ્રસ્તાવ નકારી કાઢ્યો.
ગોપાળદાસનો જન્મ હાલના ગુજરાત રાજ્યના ખેડા જીલ્લામાં આવેલા વસોમાં થયો હતો. તેઓ બરોડા રજવાડાના ઈનામદાર હતા. તેઓ ઢસા રજવાડાના રાજા અને રાઈ અને સાંકળી ગામના જાગીરદાર હતા. તેઓ વૈષ્ણવધર્મી હતા. જાતે તેઓ પાટીદાર હતા અને તેમને દેસાઈ અને અમીનના ખિતાબ મળેલા હતા. તેમના પાલક પિતા અંબઈદાસ પછી તેઓ ઢસાની ગાદીએ આવ્યા. તેમના નાનાજીએ તેમને દત્તક લીધા હતા. ગોપાલદાસ મહાત્મા ગાંધી અને ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસથી ઘણા પ્રભાવિત હતા અને પ્રાયઃ તેમને નાણાકીય સહાય આપતા હતા. તેઓ એક વિકાસપ્રિય રાજા હતા અને તેમની પ્રજાને શિક્ષણ મફત અપાતું હતું. તેઓ મૅડમ મોન્ટેસરીના વિચારોથી પ્રભાવિત હતા અને ૧૯૧૫માં તેમણે વસોમાં તેમના માર્ગદર્શક મોતીભાઈ અમીનની મદદ વડે મોન્ટેસરી શાળા શરૂ કરી હતી. તે ગુજરાતની અને કદાચ સમગ્ર ભારતની પ્રથમ મોન્ટેસરી શાળા હતી.
તેમની અસ્કાયતો જપ્ત થતાંં તેમણે બોરસદમાં સ્થળાંતર કર્યું. ત્યાંથી તેમણે બોરસદ અને બારડોલી સત્યાગ્રહમાં ભાગ લીધો. ૧૯૩૦ના કાનૂનભંગની ચળવળ વખતે તેમનો સમગ્ર પરિવાર જેલમાં ગયો હતો. તેઓ પોતે, તેમના પત્ની ભક્તિબા, તેમના બે મોટા પુત્રો મહેન્દ્ર અને સૂર્યકાંત તથા તેમની પત્નીઓ તથા ૬ મહિનાનો નવજાત પુત્ર બરીંદ્ર સુધ્ધાં જેલમાં ગયો હતો. આમ બરીંદ્ર જેલમાં જનાર સૌથી નાની ઉંમરનો સ્વાતંત્ર્ય સેનાની બન્યો હોઈ શકે. અત્યંત નાની ઉંમરને કારણે બરીંદ્રને જેલમાં સાથે લઈ જવાની ભક્તિબાને ફરજ પડી હતી. ગોપાલદાસના કુટુંબે ભારત છોડો આંદોલનમાં પણ સક્રિય ભાગ લીધો હતો. ભક્તિબા એક જાણીતા ગાંધીવાદી સમાજસુધારક તરીકે ઉભરાઈ આવ્યાંં. અને તેમનો પુત્ર યોગ સુંદર આગળ જતાં જાણીતો નર્તક અને નૃત્ય નિર્દેશક બન્યા અને તેણે ઇન્ડિયન રિવાઈવલ ગ્રુપની સ્થાપના કરી.
અસ્પૃશ્યતા નાબુદી અને સ્ત્રી શિક્ષણ જેવા ગાંધીવાદી આદર્શો માટે ગોપાલદાસ ને ભક્તિબા અવિરત કાર્ય કરતા રહ્યા. ગુજરાતમાં સ્ત્રી શિક્ષણ ક્ષેત્રમાં અને ખાસ કરીને બાલિકાઓ માટેના છાત્રાલય સ્થાપવામાં તેઓ અગ્રેસર હતા. તેમણે ૧૯૩૫માં વિઠ્ઠલ કન્યા વિદ્યાલય નડીઆદ અને ૧૯૪૬માં વલ્લભ કન્યા વિદ્યાલય, રાજકોટની સ્થાપના કરી. તેમાં કન્યા શાળા સાથે કન્યાઓ માટે છાત્રાલય પણ હતું. સ્વતંત્રતા પછી ૧૯૪૭માં ગાંધીજીની જન્મભૂમિ પોરબંદરમાં તેમની સ્મૃતિમાં કીર્તિ મંદિર બંધાવ્યું હતું. તેનું ભૂમિ પૂજન દરબાર ગોપાલદાસના હાથે થયું હતું.
ગોપાળદાસ અંબઈદાસ દેસાઈ અથવા દરબાર ગોપાલદાસ એ સૌરાષ્ટ્રના દેશી રજવાડાઓ પૈકી એક એવા ઢસા રજવાડાના કુંવર અને રાજા હતા. તેઓ એક જાણીતા ગાંધીવાદી રાજનૈતિક અને સમાજ સેવક હતા. તેઓ બ્રિટિશ રાજથી ભારતની સ્વતંત્રતા માટે રાજપાટ છોડી દેનાર પ્રથમ રાજવી તરીકે જાણીતા છે. તેમના જન્મ સમયનું નામ ગોવર્ધનભાઈ જોરાભાઈ દેસાઈ હતુંં.
તેઓ બરોડાથી ભારતની કોન્સ્ટીટ્યુએન્ટ એસેમ્બલીના સભ્ય નિમાયા હતા. ભારતની સ્વતંત્રતા પછી તેમને તેમનું રજવાડું પાછું સોંપાયું હતું. તેઓ ભારત સાથે સ્વેચ્છાએ અને બિનશરતી વિલિનીકરણમાં સહમતી આપનાર ૫૫૦ રજવાડામાંના પહેલા રાજા હતા.
જેમ્સ ચૅડવિકનો જન્મ ૨૦ ઓક્ટોબર ૧૮૯૧ના રોજ બોલિંગ્ટન, ઇંગ્લેન્ડમાં થયો હતો. તેઓ તેમના પિતા જ્હૉન જોસેફ ચૅડવિકના પ્રથમ સંતાન હતા. જેમ્સનું નામ તેમના દાદાના નામ પરથી પાડવામાં આવ્યું હતું તેમણે શરૂઆતનો અભ્યાસ માન્ચેસ્ટર ગ્રામર સ્કૂલમાંથી સંપન્ન કર્યો અને ૧૯૧૧માં યુનિવર્સિટી ઑફ માન્ચેસ્ટરમાંથી સ્નાતક થયા અને ત્યારબાદ ૧૯૧૧ થી ૧૯૧૩ દરમ્યાન અર્નેસ્ટ રૂથરફર્ડના માર્ગદર્શન હેઠળ ફિઝિકલ લૅબોરેટરી, માન્ચેસ્ટરમાં રહીને કિરણોત્સર્ગી તત્ત્વોના પરમાણુઓમાંથી બહાર આવતાં વિકિરણોની ઊર્જાના માપન અને તેમના ઉદભવ અંગે સંશોધન કર્યું. ૧૯૧૩માં બર્લિનમાં પ્રો. ગાઈગરના હાથ નીચે રેડિયોસક્રિતા ઉપર તેમને કામ શરૂ કર્યું. બ્રિટિશ નાગરિક હોવાને કારણે પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ દરમ્યાન તેમને અનેક મુશ્કેલીઓ નડવા છતાં તેમણે મેક્સ પ્લાન્ક, નર્ન્સ્ટ, માઈટનર જેવા વૈજ્ઞાનિકો સાથે કામ ચાલું રાખ્યું અને મૂળ તત્ત્વોમાંથી બહાર આવતા બીટા-કણોની ઊર્જાનું મૂલ્યાંકન કર્યું. આ અભ્યાસ બીટા-કિરણ સ્પેક્ટ્રોસ્કોપી તરીકે ઓળખાય છે.
૧૯૨૩માં ચૅડવિક કૅવેન્ડિશ લૅબોરેટરી ફૉર એક્સપરિમેન્ટલ ફિઝિક્સના ઉપનિયામક નિમાયા. ત્યાં તેમણે રૂથરફર્ડ સાથે પરમાણુકેન્દ્રો ઉપર આલ્ફા-કણ પ્રતાડનનો અભ્યાસ કર્યો. તેમને જોયું કે બેરિલિયમના કેન્દ્ર ઉપર આલ્ફા-કણોનો મારો ચલાવવામાં આવે ત્યારે તેમાંથી એક એવું વિકિરણ ઉદભવે છે જે હાઈડ્રોજન-સમૃદ્ધ પૅરેફિનમાંથી પ્રોટોન મુક્ત કરે છે. તેમણે દર્શાવ્યું કે, આ વિકિરણ ન્યુટ્રૉન નામના, પ્રોટૉન કરતાં ૧.૦૦૬૭ ગણા ભારે અને વીજભારવિહીન કણોનું બનેલું છે. ૧૯૧૫ થી ૧૯૩૩ના ગાળામાં રૂથરફર્ડ સાથેનાં સંશોધનો વડે તેમણે સિદ્ધ કર્યું કે: પરમાણુઓનું કૃત્રિમ રૂપાંતરણ શક્ય છે, તત્વના પરમાણુની ત્રીજ્યાનો અંદાજ કાઢી શકાય છે, અને પરમાણુના કેન્દ્રમાં પ્રોટૉન ઉપરાંત ન્યુટ્રૉન નામનો પણ કણ આવેલો છે. ન્યુટ્રૉનની શોધ ઘણી અગત્યની સાબિત થઈ. તે વીજભારવિહીન કણ હોવાથી પરમાણુ કેન્દ્રના વિભેદન અને પરખ માટે ઘણો અસરકારક છે. ન્યૂટ્રૉનના ઉપયોગથી પરમાણુ વિખંડનની અને કેન્દ્રીય ભઠ્ઠીઓની શોધ થઈ.
સર જેમ્સ ચૅડવિક ઈંગ્લીશ ભૌતિકશાસ્ત્રી હતા કે જેમણે મૂળભૂત કણ ન્યુટ્રૉનની શોધ માટે ૧૯૩૫ના વર્ષનું નોબેલ પારિતોષિક એનાયત થયું હતું.
કુટુંબ એ માનવસમાજની મહત્ત્વની તેમજ પાયાની સંસ્થા છે. વ્યક્તિ પોતાના જન્મથી મૃત્યુ સુધી અનેક વ્યક્તિઓ સાથે રક્તસંબંધથી કે લગ્ન આધારિત સંબંધથી જોડાયેલી રહે છે. સમગ્ર સમાજ વ્યવસ્થાના સુવ્યવસ્થિત સંચાલન અને અસ્તિત્વ માટે કુટુંબ અગત્યનો આધાર પૂરો પાડે છે. વ્યક્તિનો જન્મ કુટુંબમાં થાય છે ત્યારથી વ્યક્તિને સામાજિક વ્યક્તિ બનાવવાની સામાજિકરણની પ્રક્રિયા કુટુંબ કરે છે. કુટુંબ દ્વારા વ્યક્તિની જરૂરિયાતોની પૂર્તિ થાય છે અને તેનામાં સંસ્કારોનું સિંચન થાય છે. કુટુંબ સમાજને નવા સભ્યો પૂરા પાડે છે અને સમાજને જવાબદાર સભ્યો આપવાની જવાબદારી અદા કરે છે તેમજ નવી પેઢીને સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક વારસો આપે છે.
વ્યક્તિ પોતાના સમાજમાં વસવાટ દરમ્યાન સામાજિક સંબંધોને આધારે અન્ય વ્યક્તિઓ સાથે સામાજિક ક્રિયા અને આંતરક્રિયા કરે છે. આવી ક્રિયાઓ દ્વારા સમાજના લોકોના સામાજિક સંબંધો સમજી શકાય છે. કારણ કે સામાજિક ક્રિયાના તત્ત્વો અને સામાજિક આંતરક્રિયાના જુદા જુદા પ્રકારો વ્યક્તિને સમાજ સાથે જોડે છે. આવી સામાજિક ક્રિયામાં કર્તા, ધ્યેય, સંજોગો અને સાધનો જેવા તત્ત્વોનો સમાવેશ થાય છે. સામાજિક આંતરક્રિયા વ્યક્તિના અન્ય વ્યક્તિઓ સાથેના સંબંધોનો નિર્દેશ કરે છે, જેમાં સહકાર, સ્પર્ધા, સંઘર્ષ અને સમાયોજનનો સમાવેશ થાય છે.
વ્યક્તિ પોતાના સામાજિક જીવન દરમ્યાન અનેક વ્યક્તિઓના સંપર્કમાં આવે છે, જેના દ્વારા વ્યક્તિ-વ્યક્તિ વચ્ચે, જૂથ-જૂથ વચ્ચે તેમજ જૂથ અને વ્યક્તિ વચ્ચે સામાજિક સંબંધ પ્રસ્થાપિત થાય છે. આ સામાજિક સંબંધો — જેમાં કૌટુંબિક, ધાર્મિક, આર્થિક અને રાજકીય સંબંધોનો સમાવેશ થાય છે — નો અભ્યાસ સમાજશાસ્ત્રમાં કરવામાં આવે છે. એરિસ્ટોટલએ કહ્યું છે કે માનવી એક સામાજિક પ્રાણી છે કારણ કે તે અન્ય માનવીઓ સાથે સામાજિક સંબંધો ધરાવે છે, સ્વીકારે છે અને તેને અનુરૂપ બને છે.
સમાજશાસ્ત્રનો અંગ્રેજી શબ્દ 'સોસિયોલોજી' છે. આ શબ્દનો સૌપ્રથમ ઉપયોગ ફ્રેન્ચ અભ્યાસી અને સમાજશાસ્ત્રી ઑગસ્ટ કૉમ્તે ૧૮૩૮માં તેમના પુસ્તક માં કર્યો હતો. 'સોસિયોલોજી' શબ્દ બે શબ્દોનો બનેલો છે — લેટિન ભાષાનો શબ્દ 'સોસિયેશ' જેનો અર્થ સાથી છે, અને ગ્રીક ભાષાનો શબ્દ 'લોગોસ' જેનો અર્થ શાસ્ત્ર થાય છે. આમ બન્ને શબ્દ મળી 'સોસિયોલોજી' એવો અર્થ થાય છે.
વ્યક્તિ પોતાનું સંપૂર્ણ જીવન સામાજિક સંસ્થાઓ અને જૂથોમાં જીવે છે, અને તે દ્વારા સમાજમાં અન્ય લોકો સાથે સામાજિક આંતરક્રિયાઓ કરે છે અને પોતાની જરૂરિયાતો પૂરી કરે છે. આવા જૂથો પ્રાથમિક કે ગૌણ સ્વરૂપના હોઈ શકે છે. વ્યક્તિ આવા જૂથોમાં રહીને જે કાર્યો કરે છે તે કાર્યો પાછળ સામાજિક સંસ્થાઓની ચોક્કસ કાર્યપ્રણાલિકા વિકસેલી હોય છે અને વ્યક્તિ તેને અનુરૂપ વર્તન કરે છે.