polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
માટેની કંપનીનો ઉપયોગ કરીને રક્ષણ મેળવી લીધું છે. જો કે, રોકાણકારો એ હકિકતથી અજાણ હતા કે ખાસ હેતુ માટેની કંપનીઓને ઉપયોગ કંપનીના પોતાના શેર અને નાણાકીય ગેરન્ટીઝનો ઉપયોગ આ હેજિંગ માટે કરતી હતી. આ માળખાને કારણે એનરોનને નુકશાનના જોખમ સામેનું રક્ષણ મળ્યું નહીં. એનરોને ઉપયોગ કરેલી ખાસ હેતુ માટેની કંપનીઓના નોંધપાત્ર ઉદાહરણોમાં જેઈડીઆઈ એન્ડ ચેવકો , વ્હાઈટવિંગ અને એલજેએમ નો સમાવેશ થાય છે.
અન્ય અમેરિકન કંપનીઓની જેમ જ એનરોનનું મેનેજમેન્ટ પણ વળતર આપવામાં સ્ટોક ઓપ્શન્સ બહોળો ઉપયોગ કરતું હતું. કંપનીના કર્મચારીઓને બહુમાન તરીકે શેર આપવાની વ્યવસ્થાએ કદાચ મેનેજમેન્ટ પક્ષે ખૂબ જ ઝડપી વૃદ્ધિની અપેક્ષાને જન્મ આપ્યો જેથી આવકને દર્શાવીને વોલસ્ટ્રીટની અપેક્ષાઓ પર ખરા ઉતરી શકાય. ડિસેમ્બર 31, 2000ના રોજ, એનરોનને સ્ટોક ઓપ્શન યોજના હેઠળ લગભગ 96 મિલિયન શેર આપવાના બાકી નીકળતા હતા . એનરોનના પ્રોકસી નિવેદને જણાવ્યું કે, ત્રણ જ વર્ષમાં આ ફાળવણીનો ઉપયોગ થવાની ધરાણા હતી. એનરોનની જાન્યુઆરી 2001ની શેર કિંમત 83.13 ડોલર અને 2001ના પ્રોકસી નિવેદનમાં જાહેર કરવામાં આવેલા ડિરકટર્સને મળેલા શેરનો ઉપયોગ કરતાં ડિરેકટર્સની માલિકીના શેરમાં લેના શેરની કિંમત 659 મિલિયન ડોલર અને સ્કિલિંગના શેરની કિંમત 174 મિલિયન ડોલર હતી.
સામાન્ય રીતે કોર્પોરેટ ઓડિટ કમિટી વર્ષમાં માત્ર થોડી વખત જ મળતી હોય છે અને તેના સભ્યો સામાન્ય રીતે એકાઉન્ટિંગ અને ફાઈનાન્સનું પ્રમાણમાં થોડું ઘણું બેકગ્રાઉન્ડ ધરાવતા હોય છે. એનરોનની ઓડિટ કમિટી અન્ય કંપનીઓની સરખામણીએ ઘણી નિપુણતા ધરાવતી હતી. તેમાં નીચે પ્રમાણેના લોકોનો સમાવેશ થતો હતોઃ
સ્ટેન્ડફોર્ડ યુનિવર્સિટીના રોબર્ટ જેડિક, ખૂબ જ પ્રતિષ્ઠા ધરાવતા એકાઉન્ટિંગ પ્રોફેસર અને સ્ટેન્ડફોર્ડ બિઝનેસ સ્કૂલના ભૂતપૂર્વ ડીન;
ગોલ્ડમેન શાક્સ અને મેરિલ લિન્ચ જેવી વેપારી કંપનીઓ આવક દર્શાવવા માટે રૂઢિવાદી એજન્ટ મોડલ (જેમાં માત્ર વેચાણ અથવા દલાલીને જ આવક તરીકે દર્શાવવામાં આવતા હતા)નો ઉપયોગ કરતાં હતા, એનરોને તેના દરેક સોદાની સમગ્ર વેચાણ કિંમતને આવક તરીકે દર્શાવવા પર પસંદગી ઉતારી. આ મર્ચન્ટ મોડલને એકાઉન્ટિંગ અર્થઘટનમાં એજન્ટ મોડલની સરખામણીએ વધારે આક્રમક માનવામાં આવતું હતું. વેચાણની આવકને વધારીને દર્શાવવાની એનરોનની પદ્ધતિને પછીથી ઊર્જા વેચાણના ક્ષેત્રમાં કાર્યરત અન્ય કંપનીઓએ પણ કંપનીની આવકમાં મોટા વધારા સાથે સ્પર્ધામાં ટકી રહેવાના પ્રયાસના ભાગરૂપે અપનાવી. ડ્યુક એનર્જી, રિલાયન્ટ એનર્જી અને ડાઈનેજી જેવી અન્ય ઊર્જા કંપનીઓ પણ એનરોનની સાથે ફોર્ચ્યુન 500ની ટોચની 50 કંપનીઓની યાદીમાં જોડાઈ જેનું મુખ્ય કારણ વેચાણ કામગીરીને કારણે મેળવવામાં આવેલી આવક હતી.
એનરોનની ઉચ્ચ જોખમ ધરાવતી એકાઉન્ટિંગ પદ્ધતિ બોર્ડ ઓફ ડિરેકટર્સથી છૂપાયેલી ન હતી. બોર્ડને આ પ્રકારની પ્રણાલીની ખબર હતી અને તેનો એનરોનમાં ઉપયોગ રોકવા માટે કોઇ પગલાં ન લીધાં. બોર્ડને વ્હાઇટવિંગ, જેએલએમ અને રેપ્ટરના સોદાઓના હેતુ અને પ્રકાર અંગે જણાવવામાં આવ્યું હતું
દરખાસ્તોને સહમતી આપવામાં આવી અને તેની કામગીરી અંગેની માહિતી પણ મેળવવામાં આવતી હતી. દેવાને એનરોનની બેલેન્સશીટની બહાર રાખવા માટે કરવામાં આવેલી વ્યવસ્થાની બોર્ડને જાણ હતી, પરંતુ તે બોર્ડના ઠરાવથી જ શકય બનતી હતી. એનરોન ડેરિવેટીવ્સ કારોબાર ધરાવતી હોવા છતાં, એમ જણાય છે કે નાણાકીય સમિતિમાં અથવા તો સામાન્ય રીતે કહીએ તો બોર્ડમાં રહેલા લોકોને ડેરિવેટીવ્સ અંગેનું પૂરતું જ્ઞાન ન હતું જેથી તેઓ તમેને જે કહેવામાં આવી રહ્યું છે તે સમજી શકે અને તેનું અર્થઘટન કરી શકે.
એનરોનના વળતર અને પ્રદર્શન વ્યવસ્થાપન તંત્રની રચના તેના સૌથી મૂલ્યવાન કર્મચારીઓને ટકાવી રાખવા અને તેને પુરુસ્કૃત કરવા માટે કરવામાં આવી હતી છતાં આ વ્યવસ્થાએ કોર્પોરેટ કલ્ચરને બિનકાર્યરત કરવામાં તેનો ફાળો આપ્યો જેનાથી કર્મચારીઓ મહત્તમ બોનસ મેળવવા માટે ટૂંકાગાળાની આવક પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં ખૂંપેલા રહેવા લાગ્યા. કર્મચારીઓ તેમના પ્રદર્શનની સમીક્ષામાં ઉંચું રેટગ મેળવવા માટે નાણાંપ્રવાહની ગુણવત્તા કે નફાને ધ્યાનમાં લીધા સિવાય સતત મોટી રકમના સોદાઓ કરવામાં ધ્યાન આપવા લાગ્યા. વધુમાં, કંપનીના શેરની કિંમત સાથે તાલમેલ મિલાવવા માટે કંપનીના એકાઉન્ટિંગ પરીણામોને શકય તેટલા જલદીથી રેકર્ડ પર લઇ લેવામાં આવતા હતા. આ પ્રણાલી સોદો કરાવનારા અને સોદા સાથે સંકળાયેલા કંપનીના કર્મચારીઓને મોટા રોકડ બોનસ અને શેરની ખાતરી આપતી હતી.
14 ઓગષ્ટના રોજ સ્કિલગે જાહેરાત કરી કે તે માત્ર છ મહિના પછી તેના સીઈઓના પદ પરથી રાજીનામું આપશે. સ્કિલિંગને બઢતી આપીને સીઈઓ બનાવવામાં આવ્યા તે પહેલાં તેમણે પ્રેસિડેન્ટ અને સીઓઓ તરીકે લાંબા સમય સુધી સેવા આપી હતી. સ્કિલિંગે વ્યકિતગત કારણોસર કંપની છોડતા હોવાનું જણાવ્યું. નિરીક્ષકોએ નોંધ્યું કે નોકરી છોડવાના સમય સુધીમાં સ્કિલગે એનરોનના ઓછામાં ઓછા 450,000 શેર વેચ્યા હતા જેની કિંમત લગભગ 33 મિલિયન ડોલર જેટલી હતી . તેમ છતાં, એનરોનના ચેરમેન લેએ દિગ્મૂઢ થયેલા બજારના નિરીક્ષકોને ખાતરી આપી કે સ્કિલિંગની વિદાયથી "કંપનીના પ્રદર્શન કે કંપનીની પ્રગતિ માટેની લક્ષ્યાંકોમાં કોઇ જ ફેર પડશે નહીં." લેએ ચીફ એકિઝકયુટિવ ઓફિસર તરીકેનું પદ ફરીથી ગ્રહણ કરવાની જાહેરાત કરી.
કેનેથ લેએ 1985માં હ્યુસ્ટન નેચરલ ગેસ અને ઈન્ટરનોર્થ નામની બે કુદરતી ગેસ પાઈપલાઈન કંપનીઓના મર્જર દ્વારા એનરોનની સ્થાપના કરી હતી. 1990ના દાયકાના પ્રારંભિક વર્ષોમાં તેમણે વિજળીને બજારભાવે વેચવાની શરૂઆત કરવામાં મદદ કરી અને થોડા જ સમય બાદ અમેરિકન કોંગ્રેસે કુદરતી ગેસના વેચાણને નિયંત્રણમુકત કરતો કાયદો પસાર કર્યો. તેના પરિણામ સ્વરૂપે એનરોન જેવા વેપારીઓને ઉંચી કિંમતે વિજળી વેચવી શકય બન્યું, જેના કારણે ઊર્જા કંપનીઓનો ખૂબ વિકાસ થયો. કુદરતી ગેસને નિયંત્રણમુકત કરવાના પરિણામે કિંમતમાં પ્રવાહિતા આવતા ઉત્પાદકો અને સ્થાનિક સરકારોએ તેની આકરી નિંદા કરી હતી અને નિયંત્રણો વધારવા માટે દબાણ કર્યું હતુ ત્યારે એનરોન તથા અન્ય કંપનીઓ મજબૂત જૂથબંધી મારફતે મુકત બજાર તંત્ર ચાલું રાખવામાં સફળ રહ્યાં હતા.
ચોક્કસ અસ્કામતોને ભંડોળ પૂરું પાડવા અથવા તેની સાથે સંકળાયેલા જોખમોનું સંચાલન કરવા માટે એનરોને મર્યાદિત ભાગીદારી અથવા કામચલાઉ અથવા ખાસ હેતુ પૂરા કરવા માટે બનાવવામાં આવેલી ખાસ હેતુ માટેની કંપનીનો ઉપયોગ કર્યો. કંપનીએ ખાસ હેતુ માટેની કંપનીના ઉપયોગની ઓછામાં ઓછી અથવા નહિવત માહિતી પૂરી પાડવા પર પસંદગી ઉતારી. આ શેલ કંપનીઓનું નિર્માણ સ્પોન્સર દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું પરંતુ તેને સ્વતંત્ર ઈકિવટી રોકાણકારો અથવા દેવા દ્વારા ભંડોળ પૂરું પાડવામાં આવતું હતું. નાણાકીય અહેવાલ રજૂ કરવાના હેતુથી ખાસ હેતુ માટેની કંપની સ્પોન્સરથી અલગ છે કે નહીં તે અંગેના શ્રેણીબદ્ધ નિર્દેશો બહાર પાડવામાં આવ્યા. એનરોને તેનું દેવું છુપાવવા માટે 2001 સુધીમાં કુલ મળીને સકડો ખાસ હેતુ માટેની કંપનીઓનો ઉપયોગ કર્યો હતો.
1 અબજ ડોલરના ડેરીવેટિવ્સ કોન્ટ્રાકટ્સને કારણે મૂલ્યનું ધોવાણ થયું. શેર કિંમતો તેના ઉચ્ચતમ મૂલ્ય સુધી પહાચી તેની સાથે જ એનરોને સ્વેપ્સ સ્થાપિત કરી દીધું. લગભગ પાંચ રાજકોષીય ત્રિમાસિકગાળામાં સ્વેપ્સ હેઠળ રહેલા પોર્ટફોલિયોના મૂલ્યમાં 1.1 અબજ ડોલરનો ઘટાડો થયો કારણ કે શેરની કિંમતો ગગડી ગઇ હતી (આ કોન્ટ્રાકટ હેઠળ હવે એનરોન પર ખાસ હેતુવાળી કંપનીઓનું 1.1 અબજ ડોલરનું દેવું હતું). એનરોન, "યોગ્ય મૂલ્ય" એકાઉન્ટિંગનો ઉપયોગ કરીને, 2000ના વાર્ષિક અહેવાલમાં સ્વેપ કોન્ટ્રાકટમાંથી 500 મિલિયન ડોલરનો ફાયદો દર્શાવવા સફળ રહી, જેણે સ્ટોક પોર્ટફોલિયોમાં થયેલા નુકસાનને ભરપાઈ કરી દીધું. આ ફાયદો 2000ની એનરોનની આવકમાં ત્રીજા ભાગનો હિસ્સો ધરાવતો હતો.
એનરોન પાસે ટૂંકાગાળા માટે અપૂરતી રોકડ હાથ પર હોઇ શકે તેવી સતત વધતી જતી ચિંતાના પ્રતિભાવરૂપે 29 ઓકટોબરના રોજ એવા સમાચારો ફેલાયા કે એનરોન બેન્કો પાસેથી 1-2 અબજ ડોલરનું ભંડોળ મેળવવા માંગે છે. જે પ્રમાણેની આશંકા સેવવામાં આવતી હતી તે મુજબ બીજા દિવસે મૂડીઝે એનરોનના ઋણ ક્રમાંક અથવા સિનિયર અનસિકયોર્ડ લાગ-ટર્મ ડેટરેટગ્સ ઘટાડીને બીએએ2 કર્યો, જે જંક સ્ટેટ્સ ગણવામાં આવતા સ્તર બીએએ1થી માત્ર બે જ સ્તર ઉપર હતો. સ્ટાન્ડર્ડ એન્ડ પૂઅર્સે પણ ક્રમાંક ઘટાડીને બીબીબી+ કર્યો, જે મૂડીઝના રેટિંગની સમકક્ષ હતો. મૂડીઝે એવી પણ ચેતવણી આપી કે તે એનરોનના વ્યાવસાયિક પત્રોનો ક્રમાંક હજુ પણ ઘટાડી શકે છે, જેનું પરીણામ કંપનીને નાણાકીય સદ્ધરતા ટકાવી રાખવા માટે વધારે ભંડોળ મેળવવા સામે અવરોધ પેદા કરી શકે.
ઘણી જગ્યાએથી પ્રતિકૂળ પ્રતિભાવ મળ્યા બાદ, જયારે હ્યુસ્ટન સ્થિત અન્ય ઊર્જા વેચાણ કંપની ડાયેનેજીના બોર્ડે 7 નવેમ્બરની મોડી રાત્રે એનરોનને આઠ અબજ ડોલરની ફાયર-સેલ પ્રાઈસે તેટલી રકમના શેર આપીને ખરીદવાની તરફેણમાં મતદાન કર્યું ત્યારે એનરોનના મેનેજમેન્ટને દેખીતી રીતે ખરીદાર મળ્યો. તે વખતે ડાયનેજીની લગભગ ચોથા ભાગની માલિકી ધરાવતા ચેવરોન ટેકસાકોએ એનરોનને 2.5 અબજ ડોલર રોકડમાં ખાસ કરીને 1 અબજ ડોલર સોદા પહેલાં અને બાકીની રકમ સોદો પતી ગયા બાદ આપવા સંમતિ દર્શાવી. ઉપરાંત ડાયનેજીએ લગભગ 13 અબજ ડોલરનું દેવું ઉપરાંત એનરોનના મેનેજમેન્ટની રહસ્યમય વ્યાવસાયિક પ્રણાલીઓને કારણે લગભગ 10 અબજ ડોલર જેટલા "છૂપા દેવા"ની પણ જવાબદારી લેવાની હતી. ડાયનેજી અને એનરોને આ સોદાને 8 નવેમ્બર 2001ના રોજ પુષ્ટિ આપી.
પડતી પહેલાં, એનરોનની તેના સોફિસ્ટીકેટેડ નાણાકીય જોખમ વ્યવસ્થાપન માટે પ્રસંશા કરવામાં આવતી હતી. માત્ર તેના નિયમનકારી વાતાવરણ માટે જ નહીં પરંતુ તેના વ્યાવસાયિક આયોજન માટે પણ એનરોન માટે જોખમ વ્યવસ્થાપન ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ હતું. ઊર્જા ઉદ્યોગમાં રહેલા કિંમત અને પૂરવઠાના ઉતાર-ચડાવના જોખમની પ્રતિક્રિયા તરીકે એનરોને લાંબાગાળાના કરારો કર્યા હતા જેની સામે રક્ષણ વ્યવસ્થા જરૂરી હતી. એનરોનું નાદારી તરફનું ઝડપી પતનનું કારણ ડેરીવેટિવ્સ અને ખાસ હેતુવાળી કંપનીના આક્રમક અને શંકાપ્રેરીત ઉપયોગને ગણી શકાય. પોતાની માલિકીની ખાસ હેતુવાળી કંપનીઓ દ્વારા જોખમ સામે કવચ મેળવીને એનરોને આ સોદામાં જ જોખમનું તત્વ જાળવી રાખ્યું. એવી રીતે જોવા જોઈએ તો એનરોને પોતાની પાસેથી જ કવચ મેળવ્યું.
ઓક્ટોબર 2001ના અંતે એનરોનના અસ્તિત્વ માટે કેન્દ્રીય ટૂંકા ગાળાનું જોખમ તેના પ્રતિષ્ઠા સ્તરમાં થયેલો ઘટાડો જણાતું હતું. તે સમયે નોંધાયું હતું કે,મૂડીઝ અને ફીચ, સૌથી મોટી ત્રણમાંથી બે ક્રેડિટ રેટિંગ એજન્સીઓએ એનરોનનું રેટિંગ સંભવિત રીતે ઘટાડવા સમીક્ષા કરવાની માંગ કરી હતી. આવા ડાઉનગ્રેડિંગથી એનરોનને તેણે ખાતરી આપેલી લોનને કવર કરવા માટે સ્ટોકના લાખો શેર ઇશ્યુ કરવા પડે તેમ હતું. આ પગલાથી એનરોનના વર્તમાન સ્ટોકના મૂલ્યમાં વધુ ઘટાડો થઇ શકે તેમ હતો. વધુમાં, તમામ પ્રકારની કંપનીઓએ એનરોન સાથેના તેમના કોન્ટ્રાક્ટોની સમીક્ષા કરવાનું શરૂ કરી દીધું હતું. લાંબા ગાળે જો એનરોનનું રેટિંગ રોકાણ ગ્રેડથી નીચે જાય તો તેના ભાવિ ટ્રાન્જેક્શન સામે અવરોધ ઉભો થઇ શકે તેમ હતો.
નવેમ્બરનો પ્રારંભ એવી જાહેરાતથી થયો કે એનરોનના "સંબંધિત પક્ષકારો"ઓ સાથેના વ્યવહારો સામે ઉભા થયેલા સવાલોને કારણે એસઈસી હવે ઔપચારિક તપાસ હાથ ધરવાની હતી. એનરોનના બોર્ડ પણ એવી જાહેરાત કરી કે તે આ સોદાઓની તપાસ કરવા માટે યુનિવર્સિટી ઓફ ટેકસાસની લો સ્કૂલના ડિન વિલિયમ સી પાવર્સની આગેવાની હેઠળ એક ખાસ કમિટી રચશે. બીજા દિવસે, ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઈમ્સ ના તંત્રી લેખમાં આ બાબતમાં આક્રમક તપાસની માંગણી કરવામાં આવી. એનરોન તેના ક્રોસ-ટાઉન હરીફ ડાયનેજી પાસેથી લગભગ 1 અબજ ડોલરનું વધારાનું ભંડોળ મેળવવામાં 2 નવેમ્બરે સફળ થયું, પરંતુ આ સમાચારને સાર્વત્રિક રીતે વધાવવામાં ન આવ્યા કારણ કે આ દેવું કંપનીની મૂલ્યવાન નોર્ધર્ન નેચરલ ગેસ અને ટ્રોન્સવેસ્ટર્ન પાઈપલાઈનની ખાતરી સામે લેવામાં આવ્યું હતું.
એનરોન અને ઊર્જા વેચાણ સાથે સંકળાયેલા અન્ય વેપારીઓ વિજળી ઉત્પાદન મથકો, કુદરતી ગેસ પાઈપલાઈન, સંગ્રહ અને પ્રક્રિયા કરવા માટેની સગવડોના વિકાસ ઉપરાંત જથ્થાબંધ વેચાણ અને જોખમ સંચાલન જેવી સેવાઓ પૂરી પાડીને નફો કરતી હતી. જયારે ઉત્પાદનોના ખરીદ અને વેચાણનું જોખમ લેવાનું હોય ત્યારે વેપારીઓને વેચાણ કિંમત આવક તરીકે અને ઉત્પાદનની કિંમત વેચાયેલા માલની કિંમત તરીકે દર્શાવવાની છૂટ આપવામાં આવી હતી. તેનાથી વિપરીત, "એજન્ટ" ગ્રાહકને સેવા પૂરી પાડતો, પરંતુ ખરીદ અને વેચાણ માટે વેપારી જેવું જોખમ લેતો ન હતો. જયારે દલાલને સેવા પ્રદાતાના વર્ગમાં સામેલ કરવામાં આવે ત્યારે તે વેચાણ કિંમત અને દલાલીને રકમને આવક તરીકે દર્શાવી શકતો હતો, જો કે તે સમગ્ર સોદાના મૂલ્યને આવક તરીકે દર્શાવી શકતો ન હતો.
એનરોનની સ્થાપના કેનેથ લે દ્વારા 1985માં હ્યુસ્ટન નેચરલ ગેસ અને ઈન્ટરનોર્થના મર્જર બાદ કરવામાં આવી હતી. ઘણાં વર્ષો બાદ, જયારે જેફરી સ્કિલિંગને નોકરી પર રાખવામાં આવ્યા ત્યારે તેમણે અધિકારીઓનું એવું એક જૂથ તૈયાર કર્યું જે સોદા અને પ્રોજેકટ્સના નિષ્ફળ જવાને કારણે થયેલા અબજોના દેવાને હિસાબ વિધિ પદ્ધતિની છટકબારીઓ, ખાસ હેતુ માટે નિર્માણ કરવામાં આવેલી કંપનીઓ અને નબળા નાણાંકીય અહેવાલો મારફતે છૂપાવવા સક્ષમ હતું. મુખ્ય નાણાકીય અધિકારી એન્ડ્ર્યુ ફેસ્ટો અને અન્ય અધિકારીઓ એનરોનના બોર્ડ ઓફ ડિરેકટર્સ અને ખૂબ જોખમી હિસાબ વિધિ પદ્ધતિના મુદ્દાઓ માટે નિમવામાં આવેલી કમિટીને ગેરમાર્ગે દોરવા અને આ મુદ્દાઓ અંગે આંખ આડા કાન કરવા માટે એન્ડરસન પર દબાણ ઉભું કરવા સક્ષમ હતી.
2000ના મધ્યભાગમાં 90 અમેરિકન ડોલર પ્રતિ શેર રહેલી એનરોનની શેરકિંમત નવેમ્બર 2001ના અંતમાં એક ડોલર પ્રતિ શેરથી નીચે ગબડી પડવાને કારણે શેરધારકોને લગભગ 11 અબજ ડોલરનું નુકસાન સહન કરવું પડ્યું. અમેરિકન સિકયુરિટીઝ એન્ડ એક્સ્ચેન્જ કમિશન એ તપાસ શરૂ કરી અને ડાયનેજીએ
કંપનીને ફાયર સેલ પ્રાઈસ ખરીદવાનો પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો. આ સોદાની નિષ્ફળતા બાદ એનરોને 63.4 અબજ ડોલરની મિલકતો સાથે યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ બેન્ક્રપ્સી કોડ ના ચેપ્ટર 11 હેઠળ 2 ડિસેમ્બર 2001ના રોજ નાદારી નોંધાવવા માટે અરજી કરી, જે અમેરિકન ઇતિહાસમાં 2002માં વર્લ્ડકોમે નાદારી નોંધાવી ત્યાર સુધીની કોઈ પણ કંપનીની સૌથી મોટી નાદારી હતી.
એનરોને સંખ્યાબંધ સર્ટીફાઈટ પબ્લિક એકાઉન્ટન્ટ્સ ઉપરાંત ફાયનાન્સિયલ એકાઉન્ટિંગ સ્ટાન્ડર્ડ્સ બોર્ડ સાથે એકાઉન્ટિંગના નિયમો ઘડવાનો અનુભવ ધરાવતા હોય તેવા લોકોને નોકરી પર રાખ્યા હતા. એકાઉન્ટન્ટ્સ કંપનીના નાણાં બચાવવાના નવા રસ્તાઓ શોધતા રહેતા, જેમાં એકાઉન્ટિંગ ઉદ્યોગના ધોરણો જનરલી એકસેપ્ટેડ એકાઉન્ટિંગ પ્રિન્સિપલ્સ માં રહેલી ખામીઓના ભરપૂર ઉપયોગનો સમાવેશ થતો હતો. એનરોનના એક એકાઉન્ટન્ટે જણાવ્યું કે અમે સાહિત્ય નો ઉપયોગ અમારા લાભ માટે આક્રમક રીતે કરતાં હતા. તમામ નિયમોએ આ તકોનું સર્જન કર્યું. અમે જયાં ઈચ્છતા હતા ત્યાં પહાચી શકયા કારણ કે અમે તે નબળાઈઓનો ભરપૂર ઉપયોગ કર્યો."
કોમેન્ટેટર્સ ડાયેનજી અને એનરોન વચ્ચેના કોર્પોરેટ કલ્ચર વચ્ચેના તફાવત અને ડાયનેજીના સીઈઓ ચાર્લ્સ વોટસનની સીધી વાત કરવાની પ્રતિભા અંગે ટીપ્પણીઓ કરી. કેટલાક લોકોને વિસ્મય પણ થયું કે એનરોનની મુશ્કેલીઓ માત્ર એકાઉન્ટિંગની નિર્દોષ ભૂલોનું પરીણામ ન હતી. નવેમ્બર સુધીમાં એનરોન ભારપૂર્વક જણાવતી હતી કે ઓકટોબરમાં જણાવવામાં આવેલ એક અબજ કરતાં વધારે ડોલરના 'એક વખતના ચાર્જીસ" હકીકતમાં માત્ર 200 મિલિયન ડોલર જેટલા જ હોવા જોઈએ, જયારે બાકીની રકમ માત્ર એકાઉન્ટિંગમાં થયેલી સંખ્યાબંધ ભૂલોનો સુધારા માટે હોઇ શકે. ઘણાં લોકોને ડર હતો કે અન્ય "ભૂલો" અને પુનઃનિવેદન હજુ પણ જણાવવાનું બાકી હતું.
બંને કંપનીઓ આક્રમક રીતે આ સોદા માટે આગળ વધી રહી હતી અને કેટલાક નિરીક્ષકો આશાવાદી હતા; ઊર્જા બજારમાં સૌથી મોટી હાજરીનું સર્જન કરવાના પ્રયાસો માટેના વિઝન માટે વોટસનની પ્રશંસા કરવામાં આવતી હતી. તે સમયે વોટસને જણાવ્યું કે,"અમને લાગે છે કે આગામી મહિનાઓમાં જે પણ ઘટનાક્રમ બને તેને પહાચી વળવા માટેની પુષ્કળ ક્ષમતા ધરાવતી ખૂબ જ મજબૂત કંપની છે." એક વિશ્લેષકે આ સોદાને "મહાકાય સોદા તરીકે ઓળખાવ્યો છે નાણાકીય રીતે ખૂબ જ સારો સોદો, તેવી જ રીતે વ્યૂહાત્મક રીતે પણ ચોક્કસ રીતે સારો સોદો અને તે એનરોન માટે કેટલા તાત્કાલિક બેલેન્સ-શીટ ટેકો પૂરી પાડે છે."
એનરોને "રેપ્ટર્સ 1-4", જુરાસિક પાર્ક ના વેલોસીટીરેપ્ટર્સ પરથી નામકરણ કરવામાં આવેલી જેએલએમ સંબંધિત ચાર ખાસ હેતુવાળી કંપનીઓને "એનરોનના કરોડો સામાન્ય શેર અને લાંબાગાળે કરોડો શેર ખરીદવાના હક્કો સહિત 1.2 અબજ ડોલર કરતાં વધારેની અસ્કયામતો ઉપરાંત 150 મિલિયન ડોલરની એનરોનની પેયેબલ નોટ્સ તબદિલ કરી આપી." ખાસ હેતુ ધરાવતી કંપનીઓનો ઉપયોગ કંપનીઓના દેવા સાધનના ઉપયોગથી આ તમામ ચૂકવણી કરવા માટે કરવામાં આવ્યો. આ ઈન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સની મૂળ રકમ કુલ મળીને 1.5 અબજ ડોલર હતી અને કંપનીઓનો ઉપયોગ એનરોન સાથે 2.1 અબજ ડોલરના નોશનલ મૂલ્યના ડેરીવેટીવ્સ કોન્ટ્રાકટ માટે કરવામાં આવ્યો.
સ્કિલિંગનું માનવું હતું કે જો એનરોનના કર્મચારીઓ સતત કિંમત-લક્ષી બની રહે તો તેમની મૂળભૂત વિચારક્ષમતામાં ખલેલ પડશે. જેના કારણે, કંપની સમગ્ર વિભાગોમાં અને ખાસ કરીને અધિકારી વર્ગ માટે ખૂબ જ ઉડાઉ રીતે ખર્ચ કરવામાં આવતા હતા. કર્મચારીઓના ખર્ચના હિસાબો ખૂબ જ મોટા હતા અને ઘણાં અધિકારીઓને તો કંપનીના સ્પર્ધકોની સરખામણીએ બમણું વળતર ચૂકવવામાં આવતું હતું. 1998માં, કંપનીના ટોચના 200 સૌથી વધુ પગાર ધરાવતા કર્મચારીઓને પગાર, બોનસ અને શેર પેટે 193 મિલિયન ડોલર ચૂકવવામાં આવ્યા હતા. બે વર્ષ બાદ આ આંકડો 1.4 અબજ ડોલરે પહોંચ્યો હતો.
બે દિવસ બાદ, 25 ઓકટોબરે અગાઉ ખાતરી આપવા છતાં તેએ ફેસ્ટોને તેના પદ પરથી દૂર કર્યા અને એવું કારણ આપ્યું કે, "નાણાકીય સમુદાય સાથેની મારી સતત ચર્ચામાં મને એવું સ્પષ્ટ જણાયું કે રોકાણકારોનો વિશ્વાસ પાછો મેળવવા માટે અમારે એન્ડની જગ્યાએ નવો સીએફઓ મૂકવાની જરૂર છે." જો કે, સ્કિલિંગ અને ફેસ્ટો બંનેની વિદાય સાથે કેટલાક વિશ્લેષકોને એવો ભય લાગ્યો કે કંપનીના વ્યવહારો પર ઉપર પ્રકાશ પાડવો હવે વધારે મુશ્કેલ બનાવવામાં આવશે. એનરોનના શેર એક અઠવાડિયા કરતાં થોડા વધારે સમયમાં અડધું મૂલ્ય ગુમાવીને હવે 16.41 ડોલરે વેચાઈ રહ્યા હતાં.
જુલાઈ 2000માં એનરોન અને બ્લોકબસ્ટર વિડિયોએ વર્ષના અંત સુધીમાં અમેરિકાના વિવિધ શહેરોમાં માગ પ્રમાણેનું મનોરંજન પૂરું પાડવા માટેના 20 વર્ષના કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યાં. અસંખ્ય પ્રાયોગિક પ્રોજેકટ્સ પછી એનરોને આ સોદામાંથી 110 મિલિયન ડોલર કરતાં વધારેનો નફો થવાની ધારણા દર્શાવી, જો કે વિશ્લેષકોએ આ સેવાની તકનિકી યોગ્યતા અને બજારની માગ અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા. જયારે આ નેટવર્ક કામ કરવામાં નિષ્ફળ ગયું ત્યારે બ્લોકબસ્ટરે કરારમાંથી પીછેહઠ કરી. આ સોદો નુકસાનમાં પરીણમ્યો હોવાં છતાં એનરોને ભવિષ્યનો નફો દર્શાવવાનું ચાલુ રાખ્યું.
1998માં જયારે વિશ્લેષકોને એનરોન એનર્જી ર્સિવસિસની ઓફિસની મુલાકાતે લઇ જવામાં આવ્યા ત્યારે તેઓ કર્મચારીઓ જે ખંતથી કામ કરતાં હતા તેનાથી ખૂબ જ પ્રભાવિત થઇ ગયા હતા. વાસ્તવિક રીતે, સ્કિલિંગે અન્ય વિભાગમાંથી અન્ય કર્મચારીઓને ઓફિસમાં મોકલી દીધા હતા જેથી આ વિભાગ વાસ્તવિક કદ કરતાં ઘણો જ મોટો દેખાય. એનરોનના શેરની કિંમતમાં સુધારો કરવામાં મદદ મળે તે માટે વિવિધ વિભાગની પ્રગતિ અંગે વિશ્લેષકોને મૂર્ખ બનાવવા આ પ્રકારની યુકિતનો ઉપયોગ વારંવાર કરવામાં આવ્યો.
એનરોનની ઓડિટર કંપની આર્થર એન્ડરસન પર એનરોન દ્વારા પેદા થતી નોંધપાત્ર કન્સલ્ટિંગ ફી મુદ્દે હિતોમાં ઘર્ષણ સર્જાતા તેમના ઓડિટમાં બેફામ ધોરણો લાગુ કરવાનો આક્ષેપ હતો. 2000માં આર્થર એન્ડરસને એડિટ ફીમાંથી $2.5 કરોડ અને કન્સલ્ટિંગ ફીમાંથી $2.7 કરોડની કમાણી કરી હતી.(આ રકમ આર્થર એન્ડરસનની હ્યુસ્ટન મથકાના પબ્લિક ક્લાયન્ટની ઓડિટ ફીના 27 ટકા જેટલી થતી હતી.) વિપરિત વળતર અથવા એનરોને ઉભી કરેલી નાણાકીય જટીલતાનું યોગ્ય મૂલ્યાંકન કરવામાં નિપૂણતાના અભાવને કારણે ઓડિટરની પદ્ધતિઓ સામે સવાલ ઉભા થયા હતા.
1990ના દાયકાના પાછલા વર્ષોમાં એનરોનના શેર 80-90 ડોલર પ્રતિ શેરની કિંમતે વેચાતા હતા અને કેટલાક લોકો કંપનીની નાણાંકીય જાહેરાતમાં રહેલી સંદિગ્ધતા અંગે ચિંતિત હતા. જુલાઇ 2001ના મધ્યમાં, એનરોને તેની આવક 50.1 અબજ ડોલર દર્શાવી, જે અગાઉના વર્ષની સરખામણીએ લગભગ ત્રણગણી હતી અને વિશ્લેષકોના અંદાજથી પ્રતિ શેર ત્રણ સેન્ટ જેટલી વધારે હતી. આમ છતાં, એનરોનનો નફાનો ગાળો 2.1 ટકા જેટલો સામાન્ય રહ્યો અને તેની શેરની કિંમત 2000ના સમાન ત્રિમાસિકગાળાની સરખામણીએ લગભગ 30 ટકા કરતાં વધારે ગબડ્યો હતો.
11 સપ્ટેમ્બર 2001ના હુમલાઓ બાદ, મિડિયાનું ધ્યાન કંપની અને તેની મુશ્કેલીઓથી બીજી બાજુ વળી ગયું; એકાદ મહિના કરતાં ઓછા સમય બાદ એનરોને તેના મુખ્ય કારોબાર ગેસ અને વિજળીના વેચાણ તરફ વધારે ધ્યાન આપવાના હેતુથી નીચું માર્જિન ધરાવતી અસ્કયામતોને દૂર કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી. આ પગલાંમાં પોર્ટલેન્ડ જનરલ ઈલેકિટ્રકને અન્ય ઓરેગોન કંપની નોર્થવેસ્ટ નેચરલ ગેસને લગભગ 1.9 અબજ ડોલર રોકડ અને શેરની કિંમતે અને શકયતઃ ભારતમાં દાભોલ પ્રોજેકટમાં 65 ટકા હિસ્સો વેચવાનો સમાવેશ થતો હતો.
એનરોનના નાણાંપ્રવાહના પૂરવઠા અંગેના રોકાણકારોના ભયને શાંત કરવાના પ્રયાસરૂપે 27 ઓકટોબરે કંપનીએ લગભગ 3.3 અબજ ડોલરની કિંમત ધરાવતા વ્યાપારિક પત્રોની પરત ખરીદી કરવાનો પ્રારંભ કર્યો. એનરોને અસંખ્ય બેંકમાં રહેલી તેની લાઈન ઓફ ક્રેડિટમાં ઘટાડો કરીને આ ખરીદીને ભંડોળ પૂરું પાડ્યું. કંપનીના ડેટ રેટિંગ ને હજુ પણ રોકાણ-વર્ગમાં માનવામાં આવતું હતું ત્યારે બોન્ડ્સ થોડાં નીચેના લેવેલે વેચાણ થઇ રહ્યાં હતા જે ભવિષ્યના વેચાણ સામે મુશ્કેલી ઉભી કરી શકે.
વિશ્લેષકો અને નિરીક્ષકોએ રહસ્યમય નાણાકીય અહેવાલો ધરાવતી કંપનીની યોગ્ય આકરણી કરવામાં એનરોનની મુશ્કેલી કે અક્ષમતા અંગે ફરિયાદ કરવાનું ચાલું રાખ્યું હતું. કેટલાકે ભય વ્યક્ત કર્યો હતો કે એનરોનમાં સ્કિલિંગ અને ફેસ્ટો સિવાય કોઇ પણ વ્યક્તિ કંપનીના વર્ષોના રહસ્યમય સોદાને સંપૂર્ણપણે સમજાવી શકશે. ઓગસ્ટ 2001માં એનરોનના કારોબાર અંગે પૂછવામાં આવેલા એક પ્રશ્નના જવાબમાં લેએ જણાવ્યું હતું કે, "તમે મારા માથા પર ચડી રહ્યાં છો" આવા જવાબથી વિશ્લેષકોમાં ચિંતા ફેલાઇ હતી.
એન્ડરસનના સમગ્રલક્ષી પ્રદર્શન અંગેની માહિતી બહાર આવતાં કંપનીની ભાગીદારી તૂટી ગઇ અને પાવર્સ કમિટી (એનરોનના બોર્ડે કંપનીના એકાઉન્ટિંગની ચકાસણી માટે ઓકટોબર 2001માં નિમેલી)એ મત વ્યકત કર્યો કેઃ "ઉપલબ્ધ પૂરાવાઓ સૂચવે છે કે એન્ડરસન એનરોનના નાણાકીય નિવેદનોના ઓડિટ માટેની અથવા તો સંબંધિત પક્ષકાર સાથેના એનરોનના આંતરિક કરારો સામેના વાંધાઓ એનરોનના બોર્ડ સમક્ષ લાવવાની તેની વ્યાવસાયિક જવાબદારીઓ પૂરી કરી શકી ન હતી.
ઓકટોબર 2001માં પર્દાફાશ થયેલા એનરોન કૌભાંડ ના પરીણામ સ્વરૂપે ટેકસાસના હ્યુસ્ટન સ્થિત અમેરિકન ઊર્જા કંપની એનરોન કોર્પોરેશનને નાદારીનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. તે ઉપરાંત વિશ્વમાં સૌથી મોટી પાંચ ઓડિટ અને એકાઉન્ટન્સી ભાગીદારી કંપનીઓમાં સ્થાન ધરાવતી કંપની આર્થર એન્ડરસનને તાળાં મારી દેવા પડ્યાં. અમેરિકાન ઇતિહાસમાં તે સમયે સૌથી મોટી દેવાળીયા કંપની તરીકે ઓળખાયેલી એનરોન નિશંકપણે કંપનીઓના હિસાબ તપાસની નિષ્ફળતાનું સૌથી મોટું ઉદાહરણ પણ બની.
જો કે, ચિંતાઓ વધતી જતી હતી. એનરોને તાજેતરમાં જ અસંખ્ય ઓપરેશનલ પડકારોનો સામનો કર્યો હતો, જેમાં નવા બ્રોડબેન્ડ કમ્યુનિકેશન્સ વેપાર એકમને ચલાવવામાં નડતી વાહનવ્યવહાર સંબંધિત મુશ્કેલીઓ અને ભારતમાં સ્થાપવામાં આવેલા મોટા વીજ મથક દાભોલ પાવર પ્રોજેકટના બાંધકામમાં થયેલા નુકસાનનો સમાવેશ થતો હતો. 2000-2001ની કેલિફોર્નિયાની વીજ કટોકટીમાં તેની પેટાકંપની એનરોન એનર્જી ર્સિવસિસની ભૂમિકા માટે પણ કંપનીની ટીકાઓમાં સતત વધારો થઇ રહ્યો હતો.
કેટલાક લોકોએ હવે ખૂલ્લી રીતે ભય વ્યકત કર્યો કે એનરોન નવું લાંબા ગાળાનું મૂડી વ્યવસ્થાપન હતું, એવું હેજ ફંડ જેની પડતીએ 1998માં આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાં બજારની સિસ્ટેમેટિક નિષ્ફળતાનો ભય પેદા કર્યો હતો. એનરોનની વિવિધ કારોબારમાં મોટાપાયા પર રહેલી હાજરીએ કેટલાક લોકોને એનરોનની સૂચિત પડતીના પરીણામો અંગે આશંકિત કર્યા. એનરોનના અધિકારીઓના હોઠ સિવેલા હતા અને તેઓ માત્ર લેખિત સ્વરૂપમાં પૂછાયેલા પ્રશ્નો જ સ્વીકારતા હતા.
એનરોને રેપ્ટર્સનો ભરપૂર ઉપયોગ કર્યો અને આવી જ અન્ય બાબતમાં જયારે કંપનીએ પબ્લિક ઓફરીંગ માટે શેર ઈશ્યુ કર્યા ત્યારે નોટ્સ પેયેબલને કંપનીના સરવૈયા પર અસ્કયામતો તરીકે દર્શાવી અને તેટલી જ રકમ માટે શેરધારકોની ઈકિવટીમાં વધારો કર્યો. આ પ્રકારનો વ્યવહાર પછીથી એનરોન અને તેના ઓડિટર આર્થર એન્ડરસન માટે સમસ્યારૂપ બની ગયો કારણ કે તેને કંપનીના સરવૈયા પરથી દૂર કરવાથી શેરધારકોની ઈકિવટીમાં 1.2 અબજ ડોલરનો ઘટાડો થતો હતો.
જો કે બીજા દિવસે સ્કિલગે સ્વીકાર્યું કે કંપની છોડવાનું ખૂબ જ મહત્ત્વનું કારણ શેરબજારમાં એનરોનની અનિશ્ચિત કિંમત હતી. ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઈમ્સ માં લખતા કટારલેખક પોલ ક્રૂગમેને ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે ઊર્જા જેવી વસ્તુઓને નિયંત્રણમુકત કરવાના અને તેને કોમોડિટી તરીકે લેખવાના શું પરીણામો આવી શકે તેનું એનરોન ઉદાહરણ છે. થોડા દિવસ પછી, તંત્રીને લખેલા પત્રમાં કેનેથ લેએ એનરોન અને કંપનીની ફિલોસોફીનો બચાવ કર્યો.
1992 સુધીમાં એનરોન ઉત્તર અમેરિકાની કુદરતી ગેસનું વેચાણ કરતી સૌથી મોટી કંપની બની ગઇ હતી અને 122 મિલિયન ડોલરની વ્યાજ તેમજ કર પહેલાંની આવક સાથે ગેસના વેચાણનો કારોબાર એનરોનની ચોખ્ખી આવકમાં બીજા નંબરનો ફાળો આપતો કારોબાર બની ગયો હતો. નવેમ્બર 1999માં ઓનલાઈન ટ્રેડિંગ મોડલ એનરોનઓનલાઈનની સ્થાપનાથી કંપનીને વધારે વિકાસ કરવા તથા તેની વાટાઘાટ કરવાની અને ટ્રેડિંગ કારોબાર ચલાવવાની ક્ષમતામાં વધારો થયો હતો.
વધારે વૃદ્ધિ કરવાની પ્રયાસના ભાગરૂપે એનરોને અન્ય કારોબારમાં ઝંપલાવવાનો વ્યૂહ અપનાવ્યો. 2001 સુધીમાં એનરોન એવું ઔદ્યોગિક ગૃહ બની ગયું હતું જે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ગેસપાઈપ લાઈન, પલ્પ અને પેપર પ્લાન્ટ, બ્રોડબેન્ડ મિલકતો, પાવર પ્લાન્ટ્સ અને વોટર પ્લાન્ટ્સની માલિકી ધરાવતું હતું તદઉપરાંત તેનું સંચાલન પણ કરતું હતું. કોર્પોરેશન નાણાં બજારમાં પણ કેટલાક ઉત્પાદનો અને સેવાનું વેચાણ કરતું હતું.
કંપની સતત તેની શેર કિંમત પર જ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતી હતી. કંપનીના શેરની કિંમત દર્શાવતા સ્ટોક ટીકર્સ લોબી, લીફટ અને કંપનીના કમ્પ્યુટર્સમાં લગાવવામાં આવેલા હતા. બજેટ બેઠકમાં, સ્કિલિંગ એવું પૂછીને આવકના લક્ષ્યાંકને નક્કી કરતાં કે તમને શેરની કિંમતને ઉંચી લઇ જવા માટે કેટલી કમાણીની જરૂર છે?
કાલપેર્સ અને એનરોન વચ્ચે થયેલી ગોઠવણ 2001માં કંપનીની પડતી દરમિયાન બહાર આવી, જેના કારણે એનરોનની ચેવકો અને જેઈઆઈડી એમ બંનેની એકાઉન્ટિંગ ટ્રીટમેન્ટને ગેરલાયક ઠરાવવામાં આવી. આ ગેરલાયકાત માટે એનરોનની 1997થી 2001ની મધ્ય સુધીની આવકમાં 405 મિલિયન ડોલરનો ઘટાડો જરૂરી બન્યો. વધુમાં, કોન્સોલિડેશનના કારણે કંપનીના કુલ દેવામાં 628 મિલિયન ડોલરનો વધારો થયો.
પ્રોજેકટ રદ થયો હોવાનું દર્શાવતો કોઇ જ સત્તાવાર પત્ર નહીં હોવાને આધાર બનાવીને એનરોને રદ થયેલા પ્રોજેકટના ખર્ચને અસ્કયામતો તરીકે દર્શાવવાની આદત પાડી હતી. આ પદ્ધતિને "ધ સ્નોબોલ" તરીકે ઓળખવામાં આવતી હતી અને પ્રારંભમાં સ્નોબોલ્સ 90 મિલિયન ડોલરથી નીચે રાખવાનો આદેશ હતો, પરંતુ તેને 200 મિલિયન ડોલર સુધી લઇ જવામાં આવ્યા હતા.
સૂત્રોએ દાવો કર્યો કે એનરોન વિશ્વાસ વધારવાના પ્રયાસોના ભાગરૂપે એનરોન નજીકના ભવિષ્યમાં તેના કારોબારની પ્રણાલીઓને વધારે સમજાવવાનું આયોજન કરી રહી હતી. એનરોનના શેર હવે 7 ડોલરની કિંમતે વેચાઈ રહ્યા હતા કારણ કે રોકાણકારોને ચતા હતી કે કંપનીને કોઈ ખરીદાર નહીં મળે.
મહિનો નજીક આવતો જતો હતો તેમ કેટલાક નિરીક્ષકો દ્વારા એનરોનના સ્વીકૃત એકાઉન્ટિંગ નિયમોમાં ગરબડ કરવાની શકયતા અંગે ચિંતા વ્યકત કરવામાં આવી, જો કે, કેટલાક લોકોએ દાવો કર્યો કે જયાં સુધી એનરોન દ્વારા પૂરતી માહિતી પૂરી પાડવામાં ન આવે ત્યાં સુધી વિશ્લેષણ શકય નથી.
આ હલવો ભારત, અફઘાનિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ, ઈરાન, પાકિસ્તાન અને આસપાસના દેશોમાં (તેનું થોડું જુદું સ્વરૂપ અલબાનીયા, અઝેરબૈજન, બુલ્ગારીયા, સાપ્રસ, ગ્રીસ, મોન્ટેનેગ્રો અને તુર્કીમાં) જોવા મળે છે, ઘઉંની સોજી, ખાંડ અથવા મધ, અને માખણ અથવા વનસ્પતિ ઘીની સાથે બનાવવામાં આવે છે અને ખાવામાં આવે છે. કિસમિસ, ખજૂર, અને સૂકા ફળો, અથવા સૂકા મેવા જેમ કે બદામ અથવા અખરોટને પણ સોજીના હલવામાં ઉમેરવામાં આવે છે. હલવાનો ચીકણો દેખાવ, જે પોલેન્ટા જેવો દેખાય છે, તે સહેજ ગળ્યો હોય છે, તેમાં ઉમેરાયેલું માખણ વધુ સ્વાદ આપે છે. સોજીના હલવાનું પ્રમાણભૂત માપ 1:2:3:4 છે, એટલે કે એક ભાગ ચરબી , બે ભાગ સોજી, ત્રણ ભાગ મીઠાશવાળું તત્ત્વ અને ચોથો ભાગ પાણી. સોજી ચરબીમાં શેકાઈ જાય ત્યારે પાણી અને મીઠાશ વાળી વસ્તુથી બનેલી ચાસણી ઉમેરવામાં આવે છે. જ્યારે તે ગરમ હોય ત્યારે તે બંનેને ખૂબ જ સાવચેતી પૂર્વક મિશ્ર કરવામાં આવે છે, અને કોઈ વધારાની સામગ્રીઓ ઉમેરવામાં આવે છે. આ તબક્કે હલવો આછા કથ્થઈ રંહનો અને વધુ પોચો બને છે. રાંધણ પદ્ધતિ અને સ્વાદ અનુસાર તેને વધુ પકવવામાં આવે છે, જે તેને વધુ ઘેરો અને કઠણ બનાવે છે, અથવા તેને ઠારી દેવા માટે મૂકી રાખવામાં આવે છે.