polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ભગવાન બહુબલિ એ જૈનોના ચોવીસ તિર્થંકરો માં પ્રથમ ભગવાન ઋષભનાથ ના પુત્ર હતા. તેઓ વિભાવના, જન્મ, ત્યાગ, જ્ઞાન અને મોક્ષથી તેમના જીવનના તમામ તબક્કા દરમિયાન દર્શાવાતા અસાધારણ ગુણો સાથે જીવવા માટે પૂજાય છે. આ ૫૮૮ ફૂટ ઊંચી પ્રતિમા પ્રતિમાઓમાં સૌથી ભવ્ય છે. તે આશરે ઈ.સ.૯૮૩માં માં બાંધવામાં આવી હતી. બાહુબલીની પ્રતિમાને શિલ્પ કલાના ક્ષેત્રમાં પ્રાચીન કર્ણાટકની સૌથી શક્તિશાળી સિદ્ધિ તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે. કાયોત્સર્ગ તરીકે ઓળખાતા ધ્યાનની મુદ્રામાં આ મૂર્તિ સીધી ઊભી છે, વિંધ્યાગિરી પર્વતની ૫૭ફુટ ઊંચાઇએ પહોંચવા - ૫૦૦ પગથિયાં ચડવા પડે છે.
માંચડાઓથી મૂર્તિ ઉપર શુદ્ધ પાણી અને ચંદનની પેસ્ટ રેડવામાં આવે છે. આ ઘટના અઠવાડિયા સુધી ચાલુ રહે છે. મહામસ્તકાભિષેક શરૂ થતાં પવિત્ર પાણી ના ૧૦૦૮ ખાસ તૈયાર વાસણો વહન કરી ભક્તો દ્વારા સહભાગીઓ પર છાંટવામાં આવે છે. ત્યારબાદ પ્રતિમાને સ્નાન કરાવી દૂધ, શેરડીનો રસ અને કેસરના લેપ જેવા અભિવાદનથી અભિષેક કરવામાં આવે છે, અને ચંદન, હળદર અને સિંદૂર પાવડર છાંટવામાં આવે છે. અર્ધ્ય પાંદડીઓ, સોના અને ચાંદીના સિક્કા અને કિંમતી પથ્થરોથી બનાવવામાં આવે છે. તાજેતરમાં, સમારોહના અંતમાં પ્રતીક્ષા હેલિકોપ્ટરમાંથી ફૂલો વરસાવવામાં આવે છે.
શ્રવણ બેલ્ગોડામાં ગોમટેશ્વર મૂર્તિના અભિષેક ઉપરાંત, જૈન મૂર્તિઓના અભિષેક ભારતભરના જૈન મંદિરોમાં થાય છે. કર્ણાટકની અન્ય ગોમટેશ્વર મૂર્તિઓનો અભિષેક પણ દર ૧૨ વર્ષે મહામસ્તકાભીષેક ઉત્સવથી સન્માનિત થાય છે.
પમ્પાએ દેશી અને માર્ગાને જોડીને એક કૃતિ બનાવી. જ્યારે સંસ્કૃત સાહિત્ય 'માર્ગ' છે, અચ્ચકન્નડ શૈલી 'દેશી' છે. તેમના કાર્યોની રચના દરમિયાન, પમ્પા અરિકેસરીના આશ્રય હેઠળ હતા. એવું કહેવાય છે કે પમ્પા એરિકેસરીનો યોદ્ધા અથવા જલ્લાદ હતો. પમ્પા, જે તલવાર ચલાવે છે અને યોદ્ધાની જેમ લડે છે, તે કન્નડ ભાષામાં સૌથી કુશળ અને પ્રેમાળ વ્યક્તિ છે. તેમની દેશભક્તિનું વર્ણન કરતા, "અરંકુશવિત્તોદમ નેનાવુડેન્ના મનમ બનવાસી દેશમ", પમ્પાએ તેમની માતૃભૂમિની પ્રશંસા કરી.
પમ્પાનુએ કહ્યું કે તેણે પુલિગેરેની 'તિરુલ ગન્નડા'માં કવિતા રચી હતી. પમ્પાનુ આદિપુરાણ ઈ.સ. એસ. એચ. 941-42માં બનાવેલ. તે પ્રથમ જૈન તીર્થંકર વૃષભનાથની વાર્તા કહે છે, જેમ કે ગુણસેનાચાર્યના પૂર્વ પુરાણમાં ઉલ્લેખ છે. પમ્પાએ ત્રણ મહિનામાં આદિપુરાણની રચના કરવાનો દાવો કર્યો છે.
પમ્પાની બીજી કૃતિ 'વિક્રમાર્જુન વિજયા' મહાભારતની વાર્તાનું વર્ણન કરે છે. વ્યાસની મહાભારત એ પ્રાદેશિક ભાષામાં લખાયેલ પ્રથમ કૃતિ છે જેમાં સ્થાનિક ગુણો છે. વ્યાસ મુનીન્દ્રરુન્દ્ર વચનામૃતવર્દ્યાનીસુવેમ કવિ વ્યાસે નમ્રતાપૂર્વક કહ્યું છે કે કોઈ અભિમાન નથી. તેણે તેને આશ્રય આપનાર અરિકેસરીની તુલના અર્જુન સાથે કરી અને તેને વાર્તાનો હીરો બનાવ્યો. પમ્પાએ છ મહિનામાં વિક્રમાર્જુનનો વિજય લખ્યો. તેમાં 14 ખાતરીઓ, 1609 શ્લોકો છે.
પુણ્યશ્રવદ કવિ નાગરાજાએ પમ્પાને "પસરિપા કન્નડક્કોડેયાનોર્વણે સતકવિ પમ્પનવગમ" તરીકે ઓળખાવ્યો હતો, જે કન્નડ કવિઓ દ્વારા પમ્પાને આપવામાં આવતી કાવ્યાત્મક શ્રદ્ધાંજલિનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. તેણે પણ પૂછવાનું ચાલુ રાખ્યું, “કાલિયો કે સતકવિયો શું છે? કવિતાગુણર્નભવમ્” એ પણ પમ્પાની પ્રશંસા કરી છે.
પમ્પાએ લખેલી બે કૃતિઓએ હલાગન્નાદાની કાવ્ય રચના પર ઘણો પ્રભાવ પાડ્યો હતો. તેણે પૌરાણિક કથાઓ અને ઈતિહાસને કવિતામાં અનુકૂલન કરવાની પેટર્ન બનાવી. પમ્પાએ તેની ભાષા વિશે કહ્યું છે કે તે 'હિતમિતા મૃદુવચના' છે. આ શાસ્ત્રીય કવિ દ્વારા તેમની રચનાઓમાં ઉપયોગમાં લેવામાં આવતી આકાંક્ષાઓ અને રૂપકોએ આધુનિક કન્નડ સાહિત્યની રચનાઓને પણ પ્રભાવિત કરી છે.
પમ્પાનો જન્મ ધારવાડ જિલ્લાના એન્નીગેરીમાં થયો હતો. તેમના પિતા ભીમપૈયા અને માતા અબ્બાનબ્બે હતા. પૂર્વે એસ. એચ. વેમુલાવડા ચાલુક્ય વંશના રાજા ઉમ્માદી અરિકેસરીના આશ્રય હેઠળ હતું, જેણે લગભગ 902 થી 955 સુધી શાસન કર્યું હતું.
પમ્પાના પૂર્વજો વેંગી મંડળના હતા. વેંગીમંડલ કૃષ્ણા અને ગોદાવરી નદીઓ વચ્ચેનો પ્રદેશ હતો. તે હાલના તેલંગાણા રાજ્યના કરીમ નગર જિલ્લામાં વેમુલાવાડા નામનું નગર છે. આના સાત ગામોમાં વેંગીપાલુ એક પ્રખ્યાત અગ્રહર છે. પંપા ત્યાંના જમદગ્નિ પંચાર્શેય પ્રવરના શ્રીવત્સ ગોત્ર સાથે જોડાયેલા પરિવારના હતા.
માધવ સોમયાજીની ઓળખ પંપન પરિવારના વડીલ તરીકે થાય છે. તે પમ્પાના પરદાદાના પિતા છે. માધવ સોમયાજીના પુત્ર અભિમાન ચંદ્ર. તે નિદુગુંડીમાં હતો, જે હાલના ગુંટુર નજીક ગુંડિક્કાના અગ્રહરા છે. તે પમ્પાના પરદાદા છે.
અભિમાન ચંદ્રનો પુત્ર કોમરૈયા. આ સમય દરમિયાન, આ પરિવાર બનાવાસી એટલે કે ઉત્તરા કન્નડ / કર્ણાટકના ધારવાડ પ્રદેશમાં સ્થળાંતર થયો. કોમરૈયા પમ્પનના દાદા. તેમનો પુત્ર ભીમપાય્ય હતો. ભીમપૈયાની પત્ની એનિગેરીના જોયસા સિંહની પૌત્રી હતી. પંપા તેનો પુત્ર છે. જીનવલ્લભ પમ્પના તમ.
પમ્પાના પિતા ભીમપૈયા એક જૈન ધર્માંતરિત હતા જેમણે યજ્ઞ યાગાદીઓમાં હિંસાનો વિરોધ કર્યો હતો. દેવેન્દ્રમુનિ પમ્પાના ગુરુ છે.
ઈમ્માદી અરિકેસરીના દરબારી કવિ પમ્પાનુએ ગદ્ય અને પદ્યની " ચંપુ " શૈલીમાં રચનાઓ કરી હતી. પંપા, આદિકવિ તરીકે ઓળખાય છે, તે કન્નડ ના રત્નોમાંથી એક છે. કન્નડીગાઓ પમ્પાને યુગના પ્રણેતા તરીકે માન આપે છે અને તેમના યુગને 'પંપાયુગ' કહે છે. "આદિપુરાણ અને વિક્રમાર્જુનનો વિજય" એ પમ્પાના બે મેરુ કાર્યો છે.
આ પર્વનાં કનિકાની ધૃતરાષ્ટ્રને સામ્રાજ્ય પર શાસન કેવી રીતે કરવું અને દુશ્મનો અને સંભવિત સ્પર્ધા સામે શાસન અને યુદ્ધ માટે કેવી રીતે છેતરપિંડી અસરકારક સાધન છે તે અંગેની સલાહ બાબતે વિસ્તારથી વાત આવે છે. કનિકા શિયાળ, વાઘ, ઉંદર, મંગૂસ અને હરણ વિશેની તેમની સાંકેતિક વાર્તા સંભળાવે છે અને તે સલાહ આપે છે કે નબળા શાસકે પોતાની નબળાઈઓને અવગણવી જોઈએ અને અન્ય લોકોની નબળાઈઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ અને અન્ય લોકો માટે ક્રૂર અને વિનાશક હોવા સાથે મિત્ર બનવાનો ઢોંગ કરવો જોઈએ, ખાસ કરીને જ્યારે સ્પર્ધા ખૂબ મજબૂત હોય. આ પર્વમાં લાક્ષાગૃહની પણ વાર્તા આવે છે. લાક્ષાગૃહની વાત સંક્ષિપ્તમાં એવી છે કે, ધૃતરાષ્ટ્ર કૌરવો તરફથી મિત્રભાવે પાંડવો માટે જંગલમાં ઘર બનાવવાની યોજના બનાવે છે, પણ તે ઘર લાખ અને અન્ય જ્વલનશીલ સામગ્રીઓથી બનાવે છે. તેમની યોજના આ ઘરમાં પાંડવો અને કુંતીને જીવતાં સળગાવી દેવાની હોય છે. પણ વિદુરના કહેવાથી પાડવો એક સુરંગ બનાવીને આગ લાગે તે પહેલાં જ ઘર છોડીને બહાર આવી જાય છે. વિદુર કનિકાની સલાહની સખત ટીકા કરે છે.
આદિપર્વમાં કરેલાં વર્ણન પ્રમાણે આ મહાકાવ્યનું સૌપ્રથમ પઠન વૈશમ્પાયને તક્ષશિલામાં જનમેજય દ્વારા આયોજિત સર્પસત્ર દરમ્યાન કર્યું હતું. ત્યારબાદ નૈમિષારણ્યમાં એકત્રિત ઋષિ મુનિઓની સમક્ષ તેનું પઠન ઉગ્રશ્રવઃ સૌતી કરે છે. આદિપર્વના ઉપપર્વ અનુક્રમણિકા પર્વમાં મહાભારતના અઢાર પર્વો અને દરેક પર્વમાં આવેલા અધ્યાયોની અનુક્રમણિકા આપવામાં આવી છે. વળી તેમાં મહાભારતનું મહાત્મ્ય પણ વર્ણવવામાં આવ્યું છે. આ પર્વમાં ભરત અને ભૃગુના જન્મની કથા અને તેમનો ઇતિહાસ આપવામાં આવ્યો છે. કૃતિનો મુખ્ય ભાગ કુરુ રાજ્યના રાજકુમારોના જન્મ અને પ્રારંભિક જીવન અને ધૃતરાષ્ટ્રએ કરેલી પાંડવોની સતામણીને આવરી લે છે.
આ પર્વમાં પૃથ્વી અને દેવતાઓ પરના જીવનનો સિદ્ધાંત જણાવવામાં આવ્યો છે. આ પર્વમાં દ્રોણાચાર્ય, કૃપાચાર્ય, અશ્વત્થામા અને અન્ય ઋષિઓની વાર્તા, દુષ્યંત અને શકુંતલાની વાર્તા, ભરતના જન્મની વાર્તા, ભરત રાજકુમાર બને છે તે વાર્તા, યયાતિ, દેવયાની અને શર્મિષ્ઠાની વાર્તાઓ, યદુ, પુરુ અને પુરુષોની પૌરવ જાતિની વાર્તાઓ સમાવિષ્ટ છે. કુંતીનો સ્વયંવર, માદ્રીના લગ્ન અને વિદુરના લગ્નની વાર્તાઓ, તેમજ કૌરવો અને પાંડવો વચ્ચેના સંઘર્ષ અને સમાધાન કરવાના પ્રયાસો આ પર્વમાં વર્ણવવામાં આવ્યા છે.
આ પર્વમાં સમુદ્રમંથનની વાત આવે છે. જગતને એક સુત્રમાં સાંકળવા ધર્મનો પ્રભાવ અને તેની ફિલસુફીની વાત છે. આ પર્વમાં તક્ષકના દંશથી પરીક્ષિતનું મૃત્યુ થતાં તેમના પુત્ર જનમેજય દ્વારા સર્પ સત્ર યજ્ઞના આયોજનની વાત આવે છે. સાપ તથા અન્ય જીવ-સ્વરૂપોની હિંસા મનુષ્ય માટે કેટલો મોટો અભિશાપ બની શકે, તે બતાવીને અહિંસાનો સિદ્ધાંત પ્રતિપાદિત કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત આસ્તિકના જન્મની વાર્તા તથા વૈશમ્પાયન કેવી રીતે જન્મેજયને મહાભારતનું વર્ણન કરવા આવ્યા તેની વાર્તા વિગતે આ પર્વમાં છે.
નૈમિષારણ્ય માં સૌતી, શૌનકના નેતૃત્વમાં ભેગા થયેલા ઋષિઓને મળે છે. ઋષિગણ મહાભારત સાંભળવાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરે છે. સૌતી તેઓને સર્જનની વાતો સંભળાવે છે. તેની સાથે મહાભારત કેવી રીતે લખવામાં આવ્યું તેની વાર્તા પણ સંભળાવી. આ ઉપપર્વ મહાભારતના મહત્વનું વર્ણન કરે છે, તમામ માનવ જ્ઞાનના વ્યાપક સંશ્લેષણનો મહાભારતમાં સમાવેશ થયો છે તે જણાવે છે, અને શા માટે તેનો અભ્યાસ થવો જોઈએ, તે સમજાવે છે.
આગમાંથી બચ્યા પછી પાંડવ ભાઈઓની ભટકવાની વાર્તા આ પર્વમાં આવે છે. ભીમ અને રાક્ષશી હિડિમ્બાની વાર્તા પણ આ પર્વનો ભાગ છે. હિડિમ્બા ભીમના પ્રેમમાં પડે છે અને તેના ભાઈને ભીમની હત્યામાં મદદ કરવાનો ઇનકાર કરે છે. ભીમ અને હિડિમ્બાના રાક્ષસ ભાઈ હિડિમ્બાસુર વચ્ચેના યુદ્ધ થાય છે અને હિડિમ્બાસુરનો વધ કરીને ભીમ વિજયી બને છે. આ જ પર્વમાં ભીમ અને હિડિમ્બાના પુત્ર ઘટોત્કચની વાર્તા પણ આવે છે.
આ પર્વમાં ધૌમ્ય ઋષિના શિષ્યો આરુણી, ઉપમન્યુ અને વેદ નામના ત્રણ શિષ્યોની વાત આવે છે. ધૌમ્ય ઋષિ યુધિષ્ઠિરના પુરોહિત હતા. અને ઉત્તંક, પૌષ્યની કથા પણ આજ પર્વમાં આવે છે. જનમેજયના એક યજ્ઞ દરમિયાન સરમાના શ્વાન પુત્ર ખૂબ ભસીને યજ્ઞની શાંતિભંગ કરવાના કારણએ અન્ય ઋષિઓ દ્વારા પ્રતાડિત થતાં તેણે તેની માતા સરમાને ફરિયાદ કરી ત્યારે સરમાએ જનમેજયને આપેલા શ્રાપની પણ વાત છે.
આ પર્વમાં પરશુરામે ૨૧ વખત પૃથ્વીને નક્ષત્રી કરી હતી અને તેમના રક્તથી સમંત પઞ્ચક સરોવરો ભર્યા હતા અને પછી પશ્ચાતાપમાં ઘોર તપ કર્યું હતું તેની વાત આવે છે. આ પર્વમાં સેનામાં અક્ષૌહિની સેનાની વ્યાખ્યા કરવામાં આવી છે. તેમજ મહાભારતના ૧૮ પર્વની સંક્ષિપ્તમાં રૂપરેખા આપવામાં આવી છે. .
પાંડવોનું પાંચાલમાં આગમન, દ્રૌપદીના સ્વયંવરની કથા આ પર્વમાં છે. કુંતી દ્રૌપદીને ભિક્ષા માનીને પાચેય ભાઈઓમાં વહેંચવાની વાત કરે છે. આ પર્વમાં લાક્ષાગૃહમાં બળીને રાખ થઈ ગયા હોવાનું મનાતા પાંડવો જીવતા હોવાનું અને તે જ બ્રાહ્મણ વેશે દ્રૌપદીનો સ્વયંવર જીતે છે તેની ખબર ધૃષ્ટદ્યુમ્નને મળે છે.
આ પર્વમાં પાંડવ અને કુરુ રાજકુમારોનો ઇતિહાસ, શંતનુ, ભીષ્મ અને સત્યવતીની કથાઓ, કર્ણના જન્મની, કૃષ્ણના જન્મની કથાનો સમાવેશ થાય છે. આ જ પર્વમાં પૃથ્વી પર ફેલાયેલી અરાજકતાથી માનવજાતને બચાવવા ઈશ્વરને અવતાર ધારણ કરવા બ્રહ્માને વિનંતીની કથા પણ છે.
પાંડવોનું પાંચાલ તરફ પ્રયાણ, અર્જુનનું ગાંધર્વ સાથેનું યુદ્ધ, વશિષ્ઠ અને વિશ્વામિત્ર વચ્ચેનો સંઘર્ષ, પરાશરની કથા આ પર્વની પ્રમુખ કથાઓ છે.
આદિપર્વમાં સમાવિષ્ટ કુલ ૧૯ ઉપપર્વોનો સમાવેશ થાય છે જેને નાના ૨૩૬ પ્રકરણોમાં વહેંચવામાં આવ્યા છે. નીચેના પેટા પર્વો છે:
ગુહિલા ઠક્કુરા મુલુકાનો માંગરોળ પથ્થર-શિલાલેખ જૂનાગઢ નજીક માંગરોળ શહેરમાં એક પગથિયાંની દિવાલ સાથે જોડાયેલા કાળા પથ્થરના સ્લેબ પર છેદાયેલો મળી આવ્યો હતો. તે ગોહિલ વંશનો સૌથી જૂનો આલેખ છે. તે વિ.સં. 1202/સિંહ સંવત 32 ની અશ્વિન વદી 13 તારીખનો છે. તેની 25 પંક્તિઓ ઓમ નમઃ શિવાય સાથે ખુલે છે અને શિવનું આહ્વાન કરે છે. તેમાં તે પછી જયસિંહ સિદ્ધરાજાના અનુગામી ચૌલુક્ય રાજા કુમારપાલની પ્રશંસા કરાયેલી છે. પછી તે ગુહિલા, સહારાના પરિવારનો ઉલ્લેખ છે, જે ચૌલુક્યોના સેનાપતિ હતા; તેનો સૌથી મોટો પુત્ર મુલુકા, સૌરાષ્ટ્રનો રક્ષક; તેમના નાના ભાઈ સોમરાજા જેમણે સોમનાથ ખાતે મહેશ્વર મંદિર બંધાવ્યું અને તેના પિતાના નામ પરથી તેનું નામ સહજીગેશ્વર રાખ્યું. આ શિલાલેખ પાશુપત શિક્ષક પ્રસર્વજ્ઞા દ્વારા રચાયેલ છે.
ગોહિલ વંશે ૧૨મી સદીથી ૧૯૪૮ સુધી સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના ભાગો પર તાબેદારી અને સ્વતંત્ર શાસન કર્યું હતું. તેમનું મૂળ ગુજરાતના ગુહિલ વંશનું જાણવા મળે છે અને તેઓ લગભગ ૧૨મી સદીમાં સૌરાષ્ટ્રમાં સ્થળાંતર કરી ગયા હતા. ગોહિલોનો સૌથી પહેલો જાણીતો શિલાલેખ માંગરોળમાંથી મળી આવ્યો છે. તેઓએ પાછળથી સૌરાષ્ટ્રના પૂર્વ કિનારે પોતાના રાજ્યની સ્થાપના કરી અને આ પ્રદેશ ગોહિલવાડ તરીકે ઓળખાયો અને 1947માં ભારતની આઝાદી સુધી શાસન કર્યું. ભાવનગર, પાલિતાણા, લાઠી, વળા અને રાજપીપળાના રજવાડાઓ ગોહિલ શાસકોના હતા.
ભાવનગર નજીક મહુવાના દરબારગઢ પાસે લક્ષ્મી નારાયણ મંદિરની મૂર્તિના પગથિયાંના કાળા પથ્થરના સ્લેબમાં જોડાયેલ શિલાલેખ મળ્યો છે. આ સંસ્કૃત શિલાલેખમાં કૂવો ખોદવાની જાણકારી છે અને તેમાં આ મંદિરનો ઉલ્લેખ ન હોવાથી આ લેખ અન્ય જગ્યાએથી અહીં લાવવામાં આવ્યો હશે તેવું લાગે છે. તે વિ.સં. 1500નો છે. આ શિલાલેખમાં ગોહિલ રાજા સારંગજીનો ઉલ્લેખ છે.
હળવદમાં 36 થાંભલાવાળા મંદિર પાસે ઊભેલા પાળિયા પરનો શિલાલેખ વિ.સં. 1722માં રાજા ગજસિંહજી માટે લડતા ગોહિલ લાખાજીના મૃત્યુની નોંધ કરે છે. તેની નજીકના પાળિયા પરના અન્ય એક શિલાલેખમાં ગોહિલ વસાજીનો ઉલ્લેખ છે, જેઓ વિ.સં. 1749 માં મહારાજા જસવંતસિંહજી માટે લડાઈમાં મૃત્યુ પામ્યા હતા.
આ શિલાલેખ માંગરોળ નજીકના ઘેલાણા ગામમાં કામનાથ મહાદેવના મંદિરમાંથી મળી આવ્યો હતો. વલ્લભી વર્ષ 911નો છે. તે ઠાકુર મુલૂના પુત્ર રાણક રાણા નો ઉલ્લેખ કરે છે, જેમણે ભૃગુ મઠમાં ભગવાનની પૂજા માટે આસનપટ્ટા આપ્યા હતા. તેની નકલ હવે વોટસન મ્યુઝિયમમાં સંગ્રહિત છે.
આ શિલાલેખ ભાવનગર નજીક વરતેજમાં વિ.સં. 1674ના પાળિયા પર જોવા મળે છે. તે ગોહિલ રાજા રાવલ ધુનાજી દ્વારા થયેલસ દાનની નોંધ કરે છે. ધુનાજી સિહોરના ગોહિલ સરદાર અને ભાવનગરના શાસકોના પૂર્વજ વિસોજીના પુત્ર હતા. તેઓ 1619માં કાઠીીઓ સામે લડતા મૃત્યુ પામ્યા હતા.
લાઠીના ભીડભંજન મહાદેવ મંદિરમાં વિ.સં. 1808 ના શિલાલેખમાં ગોહિલ શ્રીસિંહજીના શાસનકાળ દરમિયાન થયેલ મંદિરના બાંધકામનો ઉલ્લેખ છે. ગણેશની મૂર્તિની શિલા પર અન્ય એક શિલાલેખમાં ગોહિલ લાખાજીના શાસન દરમિયાન થયેલાં તેના અભિષેકનો ઉલ્લેખ કરે છે.
આ શિલાલેખ પરનાળા ગામના જૈન મંદિરમાં ચતુર્ભુજ જૈન મૂર્તિના પગથિયાં પર મળી આવ્યો હતો. તે વિક્રમ સંવંત 1453નો છે. તેમાં ગોહિલ રાજા પ્રતાપમલ્લની પત્ની ભવલાદેવી દ્વારા મૂર્તિના અભિષેક વિશેનું વર્ણન છે.
ઘોઘા નજીકના ગુંદી ગામમાં એક પાળિયામાં વિ.સં. 1755 નો શિલાલેખ છે જેમાં ગોહિલ કનોજીના મૃત્યુનો ઉલ્લેખ છે. કનોજી વિજોજીના અનુગામી હતા, જે ઉમરાળાના જાગીરદાર હતા, અને ભાવનગરના શાસકોના પૂર્વજ હતા.
ગોહિલોનું મૂળ શાલિવાહન નામના રાજવંશથી મળે છે. ડી.આર. ભંડારકર, સી.વી. વૈદ્ય અને ગૌરીશંકર ઓઝા વગેરે મેડાપતા ના ગુહિલા વંશ સાથે ગોહિલોના મૂળનેે જોડે છે. ગુહિલાઓ પોતાને સૂર્યવંશી માનતા હતા.
ભારતમાં 650 થી વધુ જવાહર નવોદય વિદ્યાલય છે. આ જેએનવી આઠ જુદા જુદા પ્રદેશો દ્વારા સંચાલિત છે. આ પ્રાદેશિક કચેરીઓ ભોપાલ, ચંદીગઢ, હૈદરાબાદ, જયપુર, લખનઉ, પટના, પૂના અને શિલોન્ગમાં છે, જેનો ભારતના વિવિધ રાજ્યો અને કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશો પર અધિકાર છે . ભારતમાં વિવિધ જવાહર નવોદય વિદ્યાલયની સૂચિ રાજ્યો સહિત ક્ષેત્રમાં સૂચિબદ્ધ છે:
પ્લાસીની લડાઈ બંગાળના નવાબ અને અંગ્રેજો વચ્ચે થયેલ નિર્ણાયક લડાઈ. ૧૭૫૬માં અલીવર્દીખાનના અવસાન પછી તેનો દૌહિત્ર સિરાજ-ઉદ્-દૌલા ગાદીએ આવ્યો. અંગ્રેજો બંગાળમાં વેપારી લાભો માટે પ્રયત્ન કરી રહ્યા હતા તેમને જે થોડા વેપારી લાભો આપવામાં આવ્યા હતા તેનો તેઓ દુરુપયોગ કરતા હતા. તેથી અલીવર્દીખાને તેમની વસાહતની આસપાસ કિલ્લેબંધી કરવાની મનાઈ ફરમાવી હતી.
ક્લાઇવે નવાબની વિરુદ્ધની યોજના તૈયાર કર્યા પછી નવાબ પર સંધિનો ભંગ કર્યાનો આક્ષેપ કર્યો તેમજ અંગ્રેજો વિરુદ્ધ ફ્રેન્ચો સાથે પત્રવ્યવહાર કરવાનો તેના પર આરોપ મૂક્યો. ક્લાઇવે અંગ્રેજોની નાની ૩,૨૦૦ની સેના સાથે મુર્શિદાબાદ તરફ પ્રયાણ કર્યું. નવાબ પોતાની ૫૦,૦૦૦ની સેના સાથે પ્લાસીના મેદાનમાં આવી પહોંચ્યો.
વાલ્મીકિ રામાયણ અનુસાર, આવી જ એક મુલાકાત દરમ્યાન પંચવટીના જંગલમાં તેનો ભેટો અયોધ્યાના વનવાસ ભોગવતા રાજકુમાર રામ સાથે થયો. રામની યુવાનીના સારા દેખાવને લીધે તે તેમના પર મોહીત થઈ. રામે નમ્રતાથી તેના પ્રસ્તાવને નકાર્યો, અને કહ્યું કે તે તેની પત્ની સીતાને સમર્પિત છે અને તેથી તે તેમના જીવનમાં બીજી પત્ની ક્યારેય નહીં સ્વીકારે. નકારી કાઢેલી શૂર્પણખાએ તેના નાના ભાઈ લક્ષ્મણનો સંપર્ક કર્યો, જેણે કઠોર અને ક્રૂર પ્રતિસાદ આપી, કહ્યું કે તે પનીમાં જે ગુણો ઇચ્છે છે તે તેનામાં નથી. આખરે જ્યારે તેણે જોયું કે બન્ને ભાઈઓ તેની મજાક ઉડાવે છે ત્યારે અપમાનિત અને ઈર્ષાળુ શૂર્પણખાએ સીતા પર હુમલો કર્યો, પરંતુ લક્ષ્મણ દ્વારા તેને નિષ્ફળ કરી દેવાયો અને તેનું નાક અને ડાબી બાજુનો કાન કાપી નાખ્યો અને તેને લંકા મોકલી દીધી.
તે ઋષી વિશ્રવા અને તેની બીજી પત્ની કૈકસીની સૌથી નાની પુત્રી હતી. તેના જન્મ સમયે તેને મિનાક્ષી નામ આપવામાં આવ્યું હતું અને કેટલાક લોકો તેને ચન્દ્રનખા તરીકે પણ ઓળખતા હતા. તે તેની માતા કૈકસી અને તેની દાદી કેતુમતી જેટલી સુંદર હતી. શૂર્પણખા મોટી થઈ અને તેણે કાલકેય દાનવ કુળના દાનવ રાજકુમાર વિદ્યુતજીહ્વા સાથે ગુપ્ત રીતે લગ્ન કર્યા. એક દાનવ સાથે લગ્ન કરવા બદલ રાવણ શૂર્પણખા ઉપર ગુસ્સે થયો. દાનવો રાક્ષસોના પ્રાણઘાતક દુશ્મનો હતા. રાવણ શૂર્પણખાને સજા કરવા માંગતો હતો. પરંતુ મંદોદરીએ રાવણને પોતાની બહેનની ભાવનાઓનો આદર કરવાનું સમજાવ્યું. આમ રાવણે શૂર્પણખા, તેના પતિ અને દાનવોને સત્તાવાર રીતે સંબંધીઓ તરીકે સ્વીકાર્યા.
રામાયણના કેટલાક સંસ્કરણોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે શૂર્પણખાને રામ અને લક્ષ્મણ ભાઈઓ પ્રત્યે કોઈપણ આર્કષણ ન હતું. તે પોતાના પતિ વિદ્યુતજીહ્વાની હત્યાનો બદલો લેવા રાવણની હત્યા કરવા માંગતી હતી. ઘણા વર્ષોથી તેના પતનનું કાવતરું રચતા રચતા તેણીને ખબર પડી કે રામ રાવણ કરતા વધારે શક્તિશાળી હતો. જેણે તેના બંને ભાઈઓ, ખર અને દુષણની હત્યા કરી હતી, જેમણે રામ અને લક્ષ્મણનો સામનો કર્યો હતો, જ્યારે તેઓ દ્વારા શૂર્પણખાનું અપમાન કરવામાં આવ્યું હતું. તેના પિતરાઇ ભાઈઓ રામથી ગભરાઈ ગયા હતા, તેથી શૂર્પણખાએ તેના ભાઈઓને રામની વિરોધમાં કાન ભંભેરણી કરી. તે જાણતી હતી કે તે તેના ભાઈને મારી નાખવા માટે પૂરતો શક્તિશાળી છે.
શૂર્પણખા પહેલા તેના ભાઈ ખર પાસે ગઈ, તેણે રામ પર હુમલો કરવા માટે સાત રાક્ષસ લડવૈયા મોકલ્યા, જેમને રામે સરળતાથી હરાવી પાછા મોકલાવ્યા. ખરે પોતાના ૧૪,૦૦૦ સૈનિકો સાથે મળીને હુમલો કર્યો, જેમા સુમાલીનો પુત્ર અને કૈકસીનો ભાઈ- અકં સિવાય સૌ કોઈ માર્યા ગયા. અકંપ લકા નાસી ગયો. શૂર્પણખા પછી રાવણના દરબારમાં પહોંચી અને તેણે તેના ભાઈને પોતે સહેલા અપમાનની વાત કરી. સીતાની સુંદરતાની વાત સાંભળીને તેના ભાઈ રાવણે સીતાનું અપહરણ કરવાનું નક્કી કર્યું. રાવણને ઉશ્કેરવામાં અકંપને પણ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. પોતાના ભાઇ, વિભીષણનો વિરોધ હોવા છતા રાવણે સીતાનું અપહરણ કર્યું અને લંકા સાથે યુદ્ધની પરિસ્થિતિ સર્જાઈ.
પાતાળલોક પરની ચડાઈ વખતે તેના ભાઈ, રાવણે તેની નવપરિણીત બહેનને મળવાનું નક્કી કર્યું. ત્યારે રાવણને વિદ્યુતજીહ્વાનો શૂર્પણખા સાથે લગ્ન કરી, રાવણને મારી નાખવાનો સાચો હેતુ સમજાયો. શૂર્પણખાની ગેરહાજરીમાં, વિદ્યુતજીહ્વાએ રાવણ પર હુમલો કર્યો, રાવણે સ્વ-રક્ષણમાં પોતાના બનેવીની હત્યા કરી. આનાથી શૂર્પણખાનું હૃદય ભાંગી ગયું અને વિધવા શૂપર્ણખા તેનો સમય લંકા અને દક્ષિણ ભારતના જંગલોમાં ગાળવા લાગી. કેટલીકવાર રાવણના આદેશ પર તે વનમાં વસેલા અસુર સંબંધીઓ, ખર અને દુષણ સાથે રહેતી. તેને વિદ્યુતજીહ્વા દ્વારા શંભ્રી નામે એક પુત્ર જન્મ્યો હતો, જેની લક્ષ્મણ દ્વારા આકસ્મિક રીતે હત્યા થઈ હતી.
બીજો એક ઉલ્લેખ, વોલ્ગાના પુસ્તક લિબરેશન ઑફ સીતા અનુસાર શૂર્પણખાને પોતાના રૂપનું ખૂબ અભિમાન હતું. જ્યારે તેણે જંગલમાં લક્ષ્મણને જોયો ત્યારે તેણી તેના ઉપર મોહિત બની. અને તે જાણતી નહોતી કે લક્ષ્મણ પહેલેથી જ પરિણીત છે. જ્યારે તેણી તેનામાં તેની રુચિ દર્શાવવા માટે પહોંચી, ત્યારે તે નારાજ થઈ ગયો અને ગુસ્સામાં આવી તેનું નાક કાપી નાખ્યું, જેથી તે કદરૂપી બની ગઈ. આખરે, વર્ષોના એકાંત અને આત્મનિરીક્ષણ પછી તેણીએ તેની આંતરિક શાંતિ મેળવી અને તે સીતાના જાદુઈ બગીચામાં પહોંચી. અને સુંદરતા પાછી મેળવી.
આ સિવાય શૂર્પણખાનો વાલ્મીકિ તરફથી કોઈ વધુ ઉલ્લેખ નથી, પણ એવું માનવામાં આવે છે કે રાવણ પછી વિભીષણ રાજા બન્યો. તે પછી પણ તેણી લંકામાં જ રહી હતી. તેણી અને તેની સાવકી બહેન કુંબીની થોડા વર્ષો પછી સમુદ્રમાં મરી ગઈ હોવાનું માનવામાં આવે છે.
સરલા બહેનના માર્ગદર્શન હેઠળ ૧૯૬૧માં ઉત્તરાખંડ સર્વોદય મંડળની સ્થાપના કરવામાં આવી. સંગઠનનો મુખ્ય ઉદ્દેશ મહિલાઓને સંગઠિત કરવી, દારૂબંધી લાગુ કરવી, વન આધારિત લઘુ ઉદ્યોગોની સ્થાપના તેમજ જંગલ અધિકારો માટે લડત ચલાવવી વગેરે હતા. ૧૯૬૦ના દશકમાં સંગઠન અને તેના સભ્યોએ સક્રિય રીતે આ દિશામાં કાર્ય કર્યું. સ્ટોકહોમ સંમેલનના ઉપલક્ષમાં તેમણે ચીપકો આંદોલન શરૂ કર્યું. વનોના વ્યાવસાયિકરણના વિરોધમાં લડત ચલાવી રહેલા કાર્યકરોની બ્રિટીશ અધિકારીઓ દ્વારા ગોળી મારી હત્યા કરી દેવામાં આવી. ચીપકો શબ્દ આંદોલન સાથે પછીથી જોડાયો જ્યારે ગામલોકોએ ઝાડને કપાતાં અટકાવવા માટે ઝાડ ફરતે હાથ વીંટાળી વિરોધ કરવાનો નિર્ણય કર્યો અને ઘનશ્યામ સેલાનીના લોક ગીતો દ્વારા આ નામ લોકપ્રિય થયું. ૧૯૭૭માં સરલા બહેને કાર્યકર્તાઓને સંગઠિત કરવાનું તથા પાઇન વૃક્ષોના લાકડા અને રાળના અત્યાધિક દોહનનો પ્રતિરોધ દર્શાવી ચીપકો આંદોલને મજબૂત કરવામાં મદદ કરી.
કેથરિન મેરી હીલમેનનો જન્મ ૧૯૦૧માં પશ્ચિમ લંડનના શેફર્ડ બુશ વિસ્તારમાં જર્મન-સ્વિસ પિતા અને અંગ્રેજી માતાને ત્યાં થયો હતો. પિતાની પૃષ્ઠભૂમિના કારણે પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન તેમને નજરકેદ કરવામાં આવ્યા તથા કેથરીન અને તેના પરિવારે સામાજિક બહિષ્કારનો સામનો કરવો પડ્યો. તેમને શાળામાંથી શિષ્યવૃત્તિથી વંચિત કરી દેવામાં આવ્યા આથી શાળા અભ્યાસ વહેલો છૂટી ગયો. તેમણે થોડા સમય માટે ક્લાર્ક તરીકે કામ કર્યું, તેમના પરિવાર અને ઘરને છોડીને તેઓ ૧૯૨૦ના દાયકામાં મન્નાડીમાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ સાથે સંપર્કમાં આવ્યા, જેમણે તેમને ગાંધી અને ભારતના સ્વતંત્રતા સંગ્રામ વિશે પરિચય આપ્યો. આનાથી પ્રેરાઇને તેઓ જાન્યુઆરી ૧૯૩૨માં ઈંગ્લેન્ડથી ભારત માટે રવાના થયાં અને ફરી ક્યારેય પાછા ન ફર્યા.
સરલાબહેન એક અંગ્રેજ ગાંધીવાદી સામાજિક કાર્યકર હતા જેમણે ઉત્તરાખંડના કુમાઉ ક્ષેત્રના હિમાલયના જંગલોના પર્યાવરણીય વિનાશ અંગે જાગૃતિ ફેલાવવામાં મદદ કરી હતી. તેમણે ચીપકો આંદોલનના ક્રમિક વિકાસમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી અને ભારતના ચંડી પ્રસાદ ભટ્ટ, વિમળાબહેન અને સુંદરલાલ બહુગુણા સહિતના ઘણા ગાંધીવાદી પર્યાવરણવિદોને પ્રભાવિત કર્યા હતા. તેઓ મીરાંબહેન સાથે મહાત્મા ગાંધીની બે અંગ્રેજ પુત્રીઓ તરીકે ઓળખાય છે. બન્ને મહિલાઓની અનુક્રમે ગરવાલ અને કુમાઉ ખાતેની કામગીરીએ સ્વતંત્ર ભારતમાં પર્યાવરણીય અધોગતિ અને સંરક્ષણના મુદ્દાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.
વર્ધાના સેવાગ્રામ ખાતે ગાંધીજીના આશ્રમમાં આઠ વર્ષ સુધી રહ્યા તે પહેલાં તેમણે ઉદયપુરની એક શાળામાં થોડા સમય માટે કામ કર્યું. અહીં તેઓ ગાંધીજીના નવી તાલીમ ના વિચારમાં ઊંડો રસ લેતા અને સેવાગ્રામમાં મહિલા સશક્તિકરણ અને પર્યાવરણની સુરક્ષા માટે કામ કરતા હતા. ગાંધીજીએ જ તેમને સરલાબહેન નામ આપ્યું હતુ. તાપમાન અને મલેરિયાથી ત્રસ્ત થઈને તેમણે ગાંધીજીની અનુમતિથી ૧૯૪૦માં સંયુક્ત પ્રાંતના અલ્મોડા જિલ્લાના કોસાની ખાતે સ્વાસ્થ્યવર્ધક વાતાવરણમાં ચાલ્યા ગયા. અહીં તેમણે પોતાનું ઘર બનાવ્યું, આશ્રમ સ્થાપ્યો તથા કુમાઉની પર્વતીય વિસ્તારની મહિલાઓને સશક્ત બનાવવાનું કામ કર્યું.
કુમાઉમાં સરલાબહેન પોતાને ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળ સાથે જોડવાનું ચાલુ રાખ્યું. ૧૯૪૨માં, ગાંધીની અધ્યક્ષતામાં ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ દ્વારા શરૂ કરાયેલા ભારત છોડો આંદોલનના જવાબમાં તેમણે કુમાઉ જિલ્લામાં આંદોલનને સંગઠિત કરવાની જવાબદારી ઉપાડી આગેવાની લીધી. રાજકીય કેદીઓના પરિવારો સુધી પહોંચવા માટે તેમણે આ ક્ષેત્રમાં મોટા પ્રમાણમાં પ્રવાસ કર્યો. આ બદલ તેમને જેલમાં ધકેલી દેવામાં આવ્યા. નજરકેદના આદેશોનું ઉલ્લંઘન કરવા બદલ ભારત છોડો આંદોલન દરમિયાન તેમણે બે વાર જેલવાસ ભોગવ્યો અને લગભગ બે વર્ષ સુધી અલ્મોડા અને લખનૌ જેલમાં સમય વિતાવ્યો.
સરલા બેહનને પર્યાવરણીય કાર્યકર તરીકેની તેમની ભૂમિકા માટે યાદ કરવામાં આવે છે. તેમણે ચીપકો આંદોલનને આકાર આપવામાં અને આગેવાનીમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી. ઉપરાંત તેઓ આચાર્ય વિનોબા ભાવે અને જયપ્રકાશ નારાયણની આગેવાની હેઠળની ગાંધીવાદી ચળવળ સાથે પણ સંકળાયેલા હતા. ૧૯૬૦ના દાયકાના અંતમાં બિહારમાં ભૂદાન આંદોલન દરમિયાન વિનોબા સાથે અને ૧૯૭૦ના દાયકાની શરૂઆતમાં જય પ્રકાશ નારાયણ અને ચંબલ નદીની ખીણમાં આત્મસમર્પણ કરનારા ડાકુઓના પરિવાર સાથે પણ કામ કર્યું હતું.
પર્યાવરણીય કાર્યકર તરીકેની સરલા બહેનની ભૂમિકા મહત્ત્વની હતી. તેમણે મીરાંબહેન સાથે મળીને હિમાલય ક્ષેત્રમાં પર્યાવરણીય કટોકટીનો ચિતાર રજૂ કર્યો. કાર્યકર્તા વંદના શિવની નોંધ મુજબ, "હિમાલયના જંગલોના પર્યાવરણીય દૃષ્ટિકોણની દાર્શનિક અને કાલ્પનિક અભિવ્યક્તિ મીરાંબહેન અને સુંદરલાલ બહુગુણા દ્વારા કરવામાં આવી જ્યારે જન-આંદોલનને મહિલાઓના આંદોલન તરીકે પરિવર્તીત કરવા માટે સંગઠનાત્મક પાયો સરલા બહેન દ્વારા મૂકાયો.
૧૯૩૦ના દાયકામાં, પોતાના સમુદાયના વિરોધને અવગણીને, વજીફદારે જયપુર ઘરાનાના શિક્ષક સુંદર પ્રસાદ સાથે કથક શીખવાનું શરૂ કર્યું. તેમણે ખંડાલામાં માદામ મેનકા દ્વારા સંચાલિત નૃત્યાલયમ નૃત્ય અકાદમીમાં શેવંતી ભોંસલે અને દમયંતી જોશીની સાથે હાજરી આપી હતી. અહીં તેમણે ભારતીય નૃત્યના અન્ય સ્વરૂપો મણિપુરી અને કથકલી શીખ્યા હતા.
આ બહેનો ભારતીય શાસ્ત્રીય નૃત્ય કરનારી પ્રથમ પારસી હતી. પારસી સમુદાયના રૂઢિચુસ્તો તેમનો વિરોધ કરતા હતા, પરંતુ તેમને અન્ય લોકોનો ટેકો મળ્યો હતો. આધુનિકતાવાદી નૃત્યાંગના રામ ગોપાલ તેમના પ્રશિક્ષકોમાંના એક હતા. વજીફદરના સમકાલીનોમાં મૃણાલિની સારાભાઈ, વૈજયંતીમાલા અને પૂવૈયા બહેનોનો સમાવેશ થાય છે.
શિરીન વજીફદાર એક ભારતીય શાસ્ત્રીય નૃત્યાંગના, કોરિયોગ્રાફર, પ્રશિક્ષક અને વિવેચક હતા. તેણી ભારતીય શાસ્ત્રીય નૃત્યને અપનાવનાર પ્રથમ પારસીમાંના એક હતા. કથકના અગ્રણી શિરીન એક પ્રખ્યાત કલાકાર અને શિક્ષક હતા. ફિલ્મ મયુરપંખ માં તેમની કોરિયોગ્રાફીના વખાણ થયા હતા.
૧૯૪૭માં ભારતની સ્વતંત્રતાની પૂર્વસંધ્યાએ, વજીફદાર અને તેમના વિદ્યાર્થીઓ, ધ મારવાડી બેલ્સે, બોમ્બેની તાજમહલ હોટલમાં કાર્યક્રમ આપ્યો હતો. ૧૯૫૧માં વજીફદાર અને તેમની બહેનોએ દક્ષિણ પૂર્વ એશિયાનો પ્રવાસ ખેડ્યો હતો અને ભારતીય સંસ્કૃતિને પ્રોત્સાહન આપ્યું હતું.
વજીફદારે તેમની બહેનો ખુર્શીદ અને રોશનને નૃત્ય શીખવ્યું હતું, અને તેમની સાથે જ તેમણે વજીફદાર સિસ્ટર્સ તરીકે નૃત્ય રજૂઆત કરવાનું શરૂ કર્યું હતું. તેમણે ભરતનાટ્યમ અને મોહિનીયટ્ટમ સહિત ભારતીય નૃત્યની તમામ મુખ્ય શાખાઓમાં તાલીમ લીધી હતી.
વજીફદાર, બોમ્બેમાં કફ પરેડમાં નૃત્ય મંજરી નામની નૃત્ય અકાદમી ચલાવતા હતા. કૃષ્ણ કુટ્ટી સાથે મળીને તેમણે નૃત્ય દર્પણ સોસાયટીની સ્થાપના કરી હતી.
શિરીન વજીફદારનો જન્મ મુંબઈ, ભારત ખાતે થયો હતો. તેમને બે નાની બહેનો ખુર્શીદ અને રોશન હતી. તેમનો ઉછેર મુંબઈના એક અનાથાશ્રમમાં થયો હતો.
ભૂરાગાંવ નામ આસામી શબ્દ ભૂર પરથી ઉતરી આવ્યું છે, જેનો અર્થ થાય છે લાકડું, કેળાના ઝાડ, વાંસ અથવા જેવી ઉછળતી સામગ્રીથી બનેલી સપાટ તરતી રચના. રીડ અને ગાંવ શબ્દનો અર્થ ગામ થાય છે. ભૂતકાળમાં, સ્થાનિક લોકો આ ભૂરાનો ઉપયોગ પરિવહનના માધ્યમ તરીકે કરે છે. પાછળથી, આ સ્થળ ભુરાગાંવ તરીકે જાણીતું બન્યું.
અર્થતંત્રની દ્રષ્ટિએ, ભુરાગાંવ મુખ્યત્વે કૃષિ નગર છે. આ પ્રદેશની ફળદ્રુપ જમીન અને અનુકૂળ આબોહવા તેને ચોખા, શણ અને ચા જેવા પાકની ખેતી માટે યોગ્ય બનાવે છે. આ શહેર હેન્ડલૂમ અને હેન્ડીક્રાફ્ટ સહિત અનેક નાના પાયાના ઉદ્યોગોનું ઘર પણ છે.
ભૂરાગાંવ બ્રહ્મપુત્રા નદીના કિનારે આવેલું છે અને લીલાછમ જંગલો અને ટેકરીઓથી ઘેરાયેલું છે. આ નગર આશરે ૧૦ ચોરસ કિલોમીટરના વિસ્તારને આવરે છે અને દરિયાની સપાટીથી સરેરાશ ૫૭ મીટરની ઉંચાઈ ધરાવે છે.
આ નામ સંભવતઃ બ્રહ્મપુત્રા નદીની નજીકની ફળદ્રુપ જમીન પર નગરના સ્થાનનો સંદર્ભ આપે છે, જે સદીઓથી ભુરાગાંવના લોકો માટે આજીવિકાનો એક મહત્વપૂર્ણ સ્ત્રોત છે.
ભુરાગાંવ એ ભારતના આસામ રાજ્યનું એક નગર છે. ભુરાગાંવ મોરીગાંવ જિલ્લાના ભુરાગાંવ તાલુકામાં આવેલું છે. ભુરાગાંવ બ્રહ્મપુત્રાના દક્ષિણ કિનારે આવેલું છે.
ભુરાગાંવ મોરીગાંવ અને સોનિતપુર જિલ્લાની સરહદ પર આવેલું છે. સોનિતપુર જિલ્લો ઠેકિયાજુલી તેની ઉત્તરે છે. તે અન્ય જિલ્લા નાગાંવની સરહદ પર પણ છે.
તેઓ ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના અમદાવાદ એકમ સાથે સંકળાયેલા હતા. ૧૯૩૭માં તેઓ અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ સ્કૂલ બોર્ડના સભ્ય તરીકે ચૂંટાયા હતા. ૧૯૪૬માં તેઓ મુંબઈ વિધાનસભામાં બિનહરીફ ચૂંટાયા હતા. સ્વતંત્રતા પછી, તેમણે ૧૯૫૨થી ૧૯૬૦ સુધી બોમ્બે રાજ્યના નાયબ શિક્ષણ પ્રધાન તરીકે સેવા આપી હતી. ૧૯૬૧માં, તેમણે શારીરિક પ્રશિક્ષકોને તાલીમ આપવા માટે વ્યાયમ વિદ્યાભવનની સ્થાપના કરી હતી, તેમજ નવા સ્થપાયેલા ગુજરાત રાજ્યની પ્રથમ લલિત કલા કોલેજની સ્થાપના પણ કરી હતી. તેઓ ૧૯૬૨માં એલિસબ્રિજ મતવિસ્તારમાંથી ચૂંટાયા હતા અને ૧૯૬૨થી ૧૯૬૭ દરમિયાન ગુજરાત રાજ્યના શિક્ષણ, સમાજ કલ્યાણ, નશાબંધી અને આબકારી અને પુનર્વસન મંત્રી તરીકે સેવા આપી હતી. ૧૯૬૯માં તેમને યુનિવર્સિટી ગ્રાન્ટ્સ કમિશનના સભ્ય તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા.