polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
કાંસ્યની શોધથી લોકો ધાતુની વસ્તુ બનાવવા માટે સક્ષમ થયા જે અગાઉના શક્ય વાસણો કરતાં વધુ સખત અને ટકાઉ હતા. કાંસ્યનાં સાધનો, શસ્ત્રો, બખ્તર અને સુશોભન ટાઇલ્સ જેવી મકાન સામગ્રી તેમના પુરોગામી પથ્થર અને તાંબુ કરતા વધુ સખત અને ટકાઉ હતી. શરૂઆતમાં કાંસું એ તાંબા અને આર્સેનિકથી બનેલું હતું, જે આર્સેનિક કાંસાની રચના કરતું હતું. તે પછીથી જ ટીનનો ઉપયોગ થતો હતો, ૩જી સદી પુર્વના અંતમાં કાંસાની મુખ્ય બિન-તાંબાની ઘટક બની હતી.
પુરાતત્ત્વીય અવધિ જેમાં બ્રોન્ઝ વ્યાપક ઉપયોગમાં સૌથી સખત ધાતુ હતું તે કાંસ્ય યુગ તરીકે ઓળખાય છે. ભારત અને પશ્ચિમ યુરેશિયામાં કાંસ્ય યુગની શરૂઆત પરંપરાગત રીતે ચોથી સહસ્ત્રાબ્દી પૂર્વે અને ચીનમાં બીજી સહસ્ત્રાબ્દી પૂર્વેની છે. અન્યત્ર તે ધીમે ધીમે તમામ પ્રદેશોમાં ફેલાઈ હતી. કાંસ્ય યુગ પછી લોહ યુગ આવ્યું હતું.
કારણ કે ઐતિહાસિક ટુકડાઓ ઘણીવાર પિત્તળ અને વિવિધ રચનાઓવાળા કાંસાથી બનેલા હતા તેથી આધુનિક સંગ્રહાલય અને જૂની વસ્તુઓનું વિદ્વાન વર્ણન વધુને વધુ સામાન્ય રીતે " કોપર એલોય " શબ્દનો ઉપયોગ કરે છે.
૨૬ નવેમ્બર ૨૦૦૮ની રાતમાં દક્ષિણ મુંબઈના અનેક વિખ્યાત સ્થળો પર આતંકવાદીઓએ હુમલો કર્યો. તેમાંનું એક સ્થળ આશરે ૧૦૦ વર્ષ જુની તાજ મહાલ પેલેસ હોટેલ હતી. ઉન્નીક્રિષ્નન ૫૧મી ખાસ કાર્યવાહી દળનું નેતૃત્વ સંભાળી રહ્યા હતા. તેમનું મુખ્ય કાર્ય હોટલ ખાતે બંધકોને છોડાવવાનું હતું. તેઓ હોટલમાં ૧૦ કમાન્ડો સાથે પ્રવેશ્યા અને સીડી વડે છઠ્ઠા માળ સુધી પહોંચ્યા. ત્યારબાદ નીચે તરફ આવતાં તેમને આતંકવાદીની હિલચાલના આધારે ત્રીજા માળે હોવાની શંકા ગઈ. એક ઓરડો જે અંદરથી બંધ હતો તેમાં કેટલીક સ્ત્રીઓને બંધક બનાવાઇ હતી. દરવાજો તોડતાં જ ગોળીબારની શરુઆત થઈ જેમાં ઉન્નીક્રિષ્નનના સાથી કમાન્ડો સુનિલ યાદવને ગોળી વાગી.
તેઓ ૧૨ જુલાઈ ૧૯૯૯ના રોજ બિહાર રેજિમેન્ટની ૭મી પલટણમાં લેફ્ટનન્ટ તરીકે નિયુક્ત થયા. તેઓએ જમ્મુ અને કાશ્મીર ખાતે આતંકવાદ વિરોધી કાર્યવાહીમાં અને રાજસ્થાન ખાતે સેવા આપી હતી. ત્યારબાદ તેઓ નેશનલ સિક્યુરીટી ગાર્ડમાં જોડાયા હતા. તાલીમના અંતે જાન્યુઆરી ૨૦૦૭માં તેઓ ખાસ કાર્યવાહી દળમાં નિયુક્તિ પામ્યા હતા. તેમણે ભારતીય ભૂમિસેનાનો ઘાતક કોર્સ પણ પાયદળ સ્કુલ, બેલગામ ખાતેથી પૂર્ણ કર્યો હતો. તેમાં તેઓને પ્રશસ્તિ પત્ર અને સર્વોચ્ચ ગુણ મળ્યા હતા.
સંદીપ ઉન્નીક્રિષ્નનન ભારતીય ભૂમિસેનાના એક અધિકારી હતા જે નેશનલ સિક્યુરીટી ગાર્ડના ખાસ કાર્યવાહી ટુકડીમાં તૈનાત હતા. તેઓ નવેમ્બર ૨૦૦૮ મુંબઈ હુમલા દરમિયાન શહીદ થયા હતા. તેમને ૨૬ જાન્યુઆરી ૨૦૦૯ના રોજ ભારતનો શાંતિકાળનો સર્વોચ્ચ વીરતા પુરસ્કાર અશોક ચક્ર એનાયત કરાયો હતો.
તેમણે બેંગ્લોર ખાતે ફ્રેન્ક એન્થોની પબ્લિક સ્કુલમાંથી ૧૯૯૫માં શાળાકીય અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો. તેમના સહપાઠીઓ અને શિક્ષકો તેમને સારા ખેલાડી તેમજ વિદ્યાર્થી તરીકે યાદ કરે છે જેઓ શાળાકીય પ્રવૃત્તિઓમાં અગ્રેસર રહેતા. તેઓ શાળાના ગાયકવૃંદના સભ્ય હતા અને સિનેમાના પણ શોખીન હતા.
ઉન્નીક્રિષ્નન દ્વારા ગોળીબાર વડે આતંકવાદીઓને રોકી રખાયા અને તે દરમિયાન યાદવને સલામત સ્થળે ખસેડવામાં આવ્યા. આ દરમિયાન આતંકવાદીઓ ભાગીને અન્ય સ્થળે જવા લાગ્યા જેનો ઉન્નીક્રિષ્નન પીછો કરવા લાગ્યા. આ બાદ મુઠભેડમાં તેમને ગોળી વાગતાં તેઓ ઇજાગ્રસ્ત થયા અને બાદમાં શહીદ થયા.
જુલાઈ ૧૯૯૯માં ઓપરેશન વિજય દરમિયાન પાકિસ્તાન ભૂમિસેનાના ભારે ગોળીબાર અને તોપમારા વચ્ચે તેઓ અગ્રીમ ચોકી પર તૈનાત હતા. ૩૧ ડિસેમ્બર ૧૯૯૯ના રોજ તેઓ ભારે ગોળીબાર વચ્ચે દુશ્મન સૈન્યની ૨૦૦ મીટર દૂર ચોકી સ્થાપવામાં સફળ રહ્યા હતા. આમાં તેમને છ સૈનિકોએ સાથ આપ્યો હતો.
તેઓ રાષ્ટ્રિય રક્ષા અકાદમી, પુના, મહારાષ્ટ્ર ખાતે ૧૯૯૫માં જોડાયા. તેઓ ઓસ્કાર સ્ક્વોડ્રન, નંબર ચાર પલટણના સભ્ય હતા અને ૯૪મા કોર્સના સ્નાતક હતા. અકાદમિના સાથીઓ તેમને નિસ્વાર્થ, ઉદાર અને શાંત તેમજ દૃઢ મનોબળવાળા વ્યક્તિ તરીકે ઓળખે છે.
તેમનો જન્મ બેંગ્લોર ખાતે નાયર પરિવારમાં થયો હતો. તેઓનો પરિવાર ચેરુવાન્નુર, કોઝિકોડ જિલ્લો, કેરળનો વતની હતા તેમના પિતા કે ઉન્નીક્રિષ્નન ભારતીય અંતરિક્ષ અનુસંધાનના કર્મચારી હતા અને માતા ધનલક્ષ્મી ઉન્નીક્રિષ્નન હતા.
સુરખનું ઔપચારિક વર્ણન સ્વીડિશ પ્રકૃતિવાદી કાર્લ લિનાયસ દ્વારા ૧૭૫૮માં તેમના સિસ્ટેમા નેચુરીની દસમી આવૃત્તિમાં દ્વિપદી નામ ફ્રિગિલા અમંડવા હેઠળ કરવામાં આવ્યું હતું. લિનાયસે તેનું વર્ણન " અમાદુવડ્સ કોક એન્ડ હેન " પર આધારિત કર્યું હતું જેનું વર્ણન અને સચિત્ર વર્ણન ૧૭૩૮માં અંગ્રેજ પ્રકૃતિવાદી એલેઝાર એલ્બિન દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. લિનાયસે આ વિસ્તારને પૂર્વ ભારત તરીકે નિર્દિષ્ટ કર્યો હતો પરંતુ ૧૯૨૧માં ઇ. સી. સ્ટુઅર્ટ બેકર દ્વારા આ વિસ્તાર કોલકાતા સુધી મર્યાદિત હતો. આ પ્રજાતિને હવે અમાન્દાવા જાતિમાં મૂકવામાં આવી છે , જેને ૧૮૩૬માં અંગ્રેજ પ્રાણીશાસ્ત્રી એડવર્ડ બ્લિથ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવી હતી.
આ પંખી સામાન્ય રીતે નાના ટોળામાં જોવા મળે છે, જે પાંખને ઝડપથી ફફડાવીને એકસાથે ઉડતા હોય છે અને ઘાસના ઝુંડમાં ઉતરતા હોય છે જ્યાં તેમનું નિરીક્ષણ કરવું મુશ્કેલ હોય છે. સંવર્ધનની મોસમ દરમિયાન જોડી એક સાથે રહે છે. આ પક્ષીઓ વિશિષ્ટ લો સિંગલ નોટ સીપ કોલ ઉત્પન્ન કરે છે જે ઘણીવાર ઉડાન દરમ્યાન પણ આપવામાં આવે છે. આ ગીત નીચા સૂરની શ્રેણી છે. ટોળા માહેના પક્ષીઓ એકબીજાની સંભાળ લેશે અને તેમના માથાના પીંછા ઉડાવશે. તેઓ મુખ્યત્વે ઘાસના બીજ ખાય છે પરંતુ જ્યારે ઉધઈ જેવા જંતુઓ ઉપલબ્ધ હોય ત્યારે તેઓ એમને પણ ખોરાકમાં લેશે.
સુરખ અથવા લાલ મુનિયા એ એસ્ટ્રિલ્ડિડે પરિવારનું ચકલી - કદનું પક્ષી છે. તે ઉષ્ણકટિબંધીય એશિયાના ખુલ્લા મેદાનો અને ઘાસના મેદાનોમાં જોવા મળે છે અને પ્રજનનની મોસમમાં નરના રંગબેરંગી પ્લમેજને કારણે પાંજરે પુરીને પાળવા માટેના પક્ષી તરીકે લોકપ્રિય છે. તે ચોમાસાની ઋતુમાં ભારતીય ઉપખંડમાં પ્રજનન કરે છે. સુરખનું પ્રજાતિનું નામ અને સામાન્ય નામ ભારતના ગુજરાતના અમદાવાદ શહેર પરથી લેવામાં આવ્યું છે , જ્યાંથી આ પક્ષીઓને અગાઉના સમયમાં પાલતુ વેપારમાં નિકાસ કરવામાં આવતા હતા.
સુરખ મુખ્યત્વે સપાટ મેદાનો પર ઊંચા ઘાસ અથવા પાકવાળા સ્થળોએ જોવા મળે છે. આ પ્રજાતિમાં ચાર નામવાળી પેટાજાતિઓ છે. નામાંકિત પેટાજાતિને અમાન્દાવા કહેવામાં આવે છે અને તે બાંગ્લાદેશમાં જોવા મળે છે - ભારત નેપાળ અને પાકિસ્તાન - બર્મીઝ સ્વરૂપને ફ્લેવિડિવેંટ્રિસ કહેવામાં આવે છે - ઇન્ડોનેશિયા - થાઇલેન્ડ અને વિયેતનામ - જાવામાં વધુ પૂર્વમાં વસતીને પુનિસિયા અને કંબોડિયામાં - ડેકોક્સી કહેવામાં આવે છે.
ગોળાકાર કાળી પૂંછડી અને મોસમી લાલ રંગની ચાંચને કારણે આ પંખી સરળતાથી ઓળખી શકાય છે. એની પૂંઠનો ભાગ લાલ હોય છે અને પ્રજનન કરનાર નર આંખ આગળના કાળા પટ્ટા, નીચલા પેટ અને પાંખો સિવાય મોટાભાગના ઉપલા ભાગોમાં લાલ હોય છે. શરીર પર લાલ અને પાંખના પીછાઓ પર સફેદ છાંટણા હોય છે. બિન - પ્રજનન નર નિસ્તેજ હોય છે પરંતુ તેમાં પણ પૂઠના ભાગે લાલ રંગ જોવા મળતો હોય છે જ્યારે માદાના પીંછા પર ઓછા સફેદ ડાઘા થોડા નિસ્તેજ રહે છે.
એ. એ. ફ્લેવિડીવેન્ટ્રીસ (વાલ્લેસી ૧૮૬૪ - મ્યાનમાર , દક્ષિણ ચીન , ઉત્તરપશ્ચિમ , મધ્ય થાઇલેન્ડ અને લેસર સુંદાસ
એ. એ. પુનિસિયા (હોર્સફિલ્ડ ૧૮૨૧ - દક્ષિણપૂર્વ થાઇલેન્ડ , કંબોડિયા , દક્ષિણ વિયેતનામ , જાવા અને બાલી
વિશ્વભરમાં અનેક સ્થળોએ વસ્તી અસ્તિત્વ ધરાવે છેઃ દક્ષિણ સ્પેન બ્રુનેઈ , ફિજી , ઇજિપ્ત , મલેશિયા , યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ , બહેરીન , ગ્વાડેલોપ , ઈરાન , ઇટાલી , રીયુનિયન , મલેશિયા , મેક્સિકો , ડોમિનિકન રિપબ્લિક , માર્ટિનિક , પોર્ટુગલ , જાપાન , પ્યુઅર્ટો રિકો , સિંગાપોર અને હવાઈ.
સુરખને અગાઉ જીન ડેલાકોર દ્વારા એસ્ટ્રિલ્ડા જાતિમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા. આ પ્લેસમેન્ટ થોડા સમય માટે અનુસરવામાં આવ્યું હતું પરંતુ મોર્ફોલોજિકલ વર્તણૂક - બાયોકેમિકલ અને ડીએનએ અભ્યાસો હવે અમાન્દાવા જાતિમાં તેમના વિભાજનને સમર્થન આપે છે.
ત્યારબાદ ઇડર ગુજરાતના મુઘલ પ્રાંતનો એક ભાગ બન્યું. ઈ. સ. ૧૭૨૯માં જોધપુરના મહારાજાના ભાઈઓ આનંદસિંહ અને રાયસિંહે બળજબરીથી ઇડર પર કબજો કર્યો. તેઓએ ઇડર, અહમદનગર, મોડાસા, બાયડ, હરસોલ, પ્રાંતિજ અને વિજાપુર જિલ્લાઓને કબજે કર્યા. અન્ય પાંચ જિલ્લાઓને તેમના નવા રાજ્યનાં ખંડિયાં રાજ્ય બનાવવામાં આવ્યા હતા. ઈ.સ. ૧૭૫૩માં દામાજી ગાયકવાડના નેતૃત્વમાં મરાઠાઓ દ્વારા રાજ્યને ટૂંક જ સમયમાં તેમના રાજ્યમાં સામેલ કરવામાં આવ્યું હતું અને આનંદસિંહ યુદ્ધમાં માર્યા ગયા હતા. જ્યારે રાયસિંહને તેના ભાઈના મૃત્યુ વિશે જાણ થઈ ત્યારે તેમણે એક સેના ભેગી કરી અને ફરી એકવાર ઇડર પર કબજો કર્યો; તેમણે આનંદસિંહના પુત્રને ગાદી પર બેસાડ્યા અને પોતે તેમના વાલી બન્યા. ઈ.સ. ૧૭૬૬માં રાયસિંહના મૃત્યુ પછી, મરાઠાઓએ ફરી એકવાર ઇડરને ધમકી આપી હતી, જેના પરિણામે આનંદસિંહના પુત્ર રાવસીઓ સિંહે, પ્રાંતિજ અને વિજાપુર જિલ્લાઓને પેશ્વા તથા મોડાસા, બાયડ અને હરસોલને ગાયકવાડને સોંપવાની સંમતિ આપી હતી.
ઇડર રાજ્ય એક રજવાડું હતું જેની સ્થાપના ૧૨૫૭માં થઈ હતી. તેના શાસકો રાઠોડ રાજપૂતો હતા. ઇડરના મૂળ શાસકો ભાલસુર કબીલાના કોળી હતા. છેલ્લા કોળી શાસકનો વિજયનગરના રાઠોડ રાજપૂતો દ્વારા પરાજય થયો. રાઠોડોએ ૧૨ પેઢી સુધી ઇડર પર રાજ કર્યું, ત્યારબાદ તેઓ ઈ.સ. ૧૬૫૬માં મુરાદ બક્ષના નેતૃત્વ હેઠળ મુઘલો વડે પરાજિત થયા.
ઇડર રજવાડું, જે ઇડર સ્ટેટ તરીકે પણ ઓળખાય છે, તે વર્તમાનના ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલું એક રજવાડું હતું. બ્રિટીશરાજ દરમિયાન, તે બોમ્બે પ્રેસિડેન્સીના ગુજરાત વિભાગની અંદર, મહીકાંઠા એજન્સીનો એક ભાગ હતું.
રેટ્ટામલાઇ શ્રીનિવાસનનો જન્મ ૧૮૬૦ માં મદ્રાસ પ્રેસિડેન્સીમાં એક ગરીબ તમિળ પરિવારમાં થયો હતો. તેમના પિતા રેટ્ટામલાઇના અંગ્રેજો સાથેના વેપારી સંબંધોને કારણે તેમનો પરિવાર તેમને કોઇમ્બતૂરની રહેણાંક શાળામાં મોકલી શક્યો હતો.શાળાના ૪૦૦ વિદ્યાર્થીઓમાં તેઓ એકમાત્ર પરૈયાર વિદ્યાર્થી હતા. બાદમાં તેમણે ઉટીમાં એકાઉન્ટન્ટ તરીકે કામ કર્યું જે તે સમયે મદ્રાસ પ્રાંતની ઉનાળાની રાજધાની હતી. ઉટી તે સમયે દલિત રાજકીય સક્રિયતાઓથી ભરેલું હતું અને શ્રીનિવાસનને આ પ્રવૃત્તિઓમાં રસ પડ્યો હતો.
આર. શ્રીનિવાસન તરીકે જાણીતા દિવાન બહાદુર રેટ્ટામલાઈ શ્રીનિવાસન અનુસૂચિત જાતિના કાર્યકર અને બ્રિટિશ ભારતના તે સમયના મદ્રાસ પ્રેસિડેન્સી ના રાજકારણી હતા. તેઓ તમિલનાડુની દલિત જાતિ પરૈયારના આદર્શ અને મહાત્મા ગાંધીના સહયોગી તેમજ બી.આર.આંબેડકરના નિકટના સાથી હતા. આજે તેમને ભારતમાં અનુસૂચિત જાતિ આંદોલનના પ્રણેતા તરીકે યાદ કરવામાં આવે છે. તેમણે ૧૮૯૩ માં આદિ દ્રવિડ મહાજન સભાની સ્થાપના કરી હતી.
શ્રીનિવાસને ૧૮૯૧માં પરૈયાર મહાજન સભાની સ્થાપના કરી હતી અને તેનું નેતૃત્વ કર્યું હતું, જે પાછળથી આદિ-દ્રવિડ મહાજન સભામાં પરિવર્તિત થયું હતું. તેમણે ઓક્ટોબર ૧૮૯૩માં પરૈયાન નામનું તમિલ અખબાર શરૂ કર્યું હતું જેનું વેચાણ માસિક ધોરણે ચાર આનાની કિંમતે ચાર પાનાં સાથે શરૂ થયું હતું. જો કે, અખબારને તેના શરૂઆતના દિવસોમાં ભારે મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.
રેટ્ટામલાઇ શ્રીનિવાસને લંડનમાં પ્રથમ બે ગોળમેજી પરિષદો માં બી. આર. આંબેડકરની સાથે પરૈયાર જાતિસમૂહનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું હતું.૧૯૩૨માં, આંબેડકર, એમ.સી.રાજહ અને રેટ્ટામલાઇ શ્રીનિવાસન થોડા સમય માટે ગાંધીજી દ્વારા સ્થાપિત સર્વન્ટસ ઓફ અનટચેબલ સોસાયટીના બોર્ડમાં જોડાયા હતા. ૧૯૩૬માં તેમણે મદ્રાસ પ્રાંત અનુસૂચિત જાતિ પક્ષની સ્થાપના કરી હતી.
શ્રીનિવાસન સ્વતંત્રતા ચળવળમાં સહભાગી હતા અને તેઓ દેશ છોડીને ભાગી રહ્યા હોવાનો દાવો કરીને તેમની સામે ધરપકડનું વોરંટ જારી કરવામાં આવ્યું હતું. ૧૮૯૬માં તેમના અખબાર સામે કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો અને સંપાદકને લખેલા પત્રને ટાંકીને શ્રીનિવાસનને કોર્ટમાં ઘસડી જવામાં આવ્યા હતા. સંપાદક શ્રીનિવાસનને તેમનાં લખાણો માટે રૂ. ૧૦૦નો દંડ ફટકારવામાં આવ્યો.
તેઓ અનુસૂચિત જાતિના પ્રખ્યાત કાર્યકર્તા ઇયોથી ઠાસના સાળા હતા. જ્યારે ગાંધીજી દક્ષિણ આફ્રિકાની અદાલતમાં વકીલ તરીકે પ્રેક્ટિસ કરતા હતા ત્યારે તેમણે ગાંધીજીના અનુવાદક તરીકે કામ કર્યું હતું. મહાત્મા ગાંધીએ તમિલમાં તેમની સહી "મો.કા" તરીકે મૂકવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. ગાંધી" .
ભારતી શેલતનો જન્મ ૩૦ જુલાઈ ૧૯૩૯ ના દિવસે રોજ મહેસાણામાં થયો હતો. તેમણે ૧૯૫૬ માં આર. બી. એમ. કે. ગર્લ્સ હાઈસ્કૂલ, અમદાવાદમાંથી એસ. એસ. સી. નો અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો. તેમણે ૧૯૬૦ માં ગુજરાત કૉલેજમાંથી સંસ્કૃત અને મનોવિજ્ઞાન વિષાયો સાથે બી. એ. નો અભ્યાસ કર્યો. ત્યાર બાદ ૧૯૬૨માં તેમણે મુખ્ય વિષય સંસ્કૃત અને ઉપ વિષય અર્ધમાગધી સાથે બી.જે. ઇન્સ્ટિટ્યૂટ, અમદાવાદ એમ. એ. નો અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો. ૧૯૬૯માં બી.જે. ઈન્સ્ટીટ્યૂટમાંથી તેમણે ક્રોનોલોજિકલ સિસ્ટમ્સ ઑફ ગુજરાત વિષય પર મહાનિબંધ લખી પીએચ.ડી. ની પદવી મેળવી. ૧૯૭૨માં, તેમણે ટેક્સાસ વુમન્સ યુનિવર્સિટીમાંથી સમાજશાસ્ત્રમાં ફરીથી એમ.એ. નો અભ્યાસ કર્યો.
ભારતીએ વિવિધ ક્ષેત્રોમાં ૨૦૦ જેટલા લેખો પ્રકાશિત કર્યા જેમાં એપેગ્રાફી , આંકડાશાસ્ત્ર, આઇકોનોગ્રાફી , સંસ્કૃત ભાષા અને સાહિત્ય, હસ્તપ્રતવિદ્યા, ભારતીય ઘટનાક્રમ અને સંસ્કૃત શબ્દોની સંપાદન પદ્ધતિનો સમાવેશ થાય છે. તેમણે લગભગ ૪૦ સંસ્કૃત શિલાલેખો અને દસ્તાવેજો સંપાદિત કર્યા. તેમણે "શ્રીમદ્ ભાગવત પુરાણનું ગંભીર વિવેચન" ના જનરલ એડિટર તરીકે કામ કર્યું હતું, તેમજ તે પુસ્તકના બીજા અને ત્રીજા ભાગના સંપાદક તરીકે કામ કર્યું. તેમણે ૪ જર્નલના સંપાદક તરીકે કામ કર્યું હતું તે આ મુજબ છે: સામીપ્ય, જર્નલ ઓફ ગુજરાત રિસર્ચ સોસાયટી, વિદ્યાપીઠ અને પથિક.
ભારતી બહેને સંસ્કૃત અને અર્ધમાગધીના વ્યાખ્યાતા તરીકે પોતાની કારકીર્દિની શરૂઆત એસ. વી. આર્ટસ્ કૉલેજ, અમદાવાદમાં ૧૯૬૪થી કરી હતી, અને ૧૯૬૯ સુધી તેમણે ત્યાં સેવા આપી. ૧૯૭૬માં, તેઓ ભારતીય સંસ્કૃતિ, દર્શન અને સંસ્કૃત સાહિત્યના પ્રવક્તા તરીકે બી. જે. ઈન્સ્ટીટ્યુટમાં જોડાયા અને ત્યાં એક લેક્ચરર અને અનુસ્નાતક વર્ગમાં શિક્ષક સેવાઓ આપી. ૧૯૯૭થી ૨૦૦૬ સુધીના સમયગાળામાં તેઓ પ્રોફેસર અને ડિરેક્ટર પણ બન્યા. તેઓએ ગુજરાત રિસર્ચ સોસાયટી, અમદાવાદના ડિરેક્ટર તરીકે ફરજ બજાવી હતી.
ભારતી કિર્તીકુમાર શેલત એ ગુજરાતના ભારતીય પુરાતત્વવિદ્ હતા. તેમણે તેમની કારકિર્દી બી. જે. ઇન્સ્ટિટ્યૂટ એન્ડ રિસર્ચ, અમદાવાદ, ગુજરાત થી આરંભ કરી હતી.
તેમને ૧૯૭૭માં ગુજરાત ઇતિહાસ પરિષદની ૯મી કૉન્ફરન્સમાં શ્રેષ્ઠ સંશોધન પેપર માટે હરિદાસ ગોકાણી ગોલ્ડ મેડલ મળ્યો હતો.
સોમનાથે તેમનો સ્કૂલનો અભ્યાસ સંત ઓગસ્ટિન હાઈસ્કૂલ અરૂર ખાતે પુરો કર્યો અને કોલેજ પૂર્વનો અભ્યાસ મહારાજા કોલેજ એરનાકુલમ ખાતે કર્યો. ત્યારબાદ થાન્ગુ કુન્જુ મસાલિયર કોલેજ ઓફ એન્જિનીયરીંગમાંથી અભ્યાસ કરી કેરળ યુનિવર્સીટીમાંથી મિકેનિકલ એન્જિનીચરીંગની ડીગ્રી મેળવી. ઉચ્ચ અભ્યાસ ચાલુ રાખીને સોમનાથે ભારતીય વિજ્ઞાન સંસ્થા, બેંગ્લુરુથી એરોસ્પેસ એન્જિનીયરીંગમાં અનુસ્નાતકની ડીગ્રી મેળવી.
અભ્યાસ પુરો કરી સોમનાથ ૧૯૮૫માં વિક્રમ સારાભાઈ અંતરિક્ષ કેન્દ્ર સાથે જોડાયા. શરૂઆતના વર્ષોમાં તેઓ ધ્રુવીય ઉપગ્રહ પ્રક્ષેપણ વાહન પ્રકલ્પ સાથે સંકળાયેલા હતા. ૨૦૧૦માં તેઓ વિક્રમ સારાભાઈ અંતરિક્ષ કેન્દ્રના ઉપનિર્દેશક અને પ્રકલ્પ નિયામક જીઓસિન્ક્રોનસ સેટેલાઇટ લોંચ વિહિકલ માર્ક પ્રકલ્પના ઉપનિર્દેશક બન્યા.
શ્રી. સોમનાથ, , તરીકે જાણીતા શ્રીધર પણિકર સોમનાથ , એ ભારતીય એરોસ્પેસ એન્જિનીયર છે. તેઓ હાલ ભારતીય અંતરિક્ષ અનુસંધાન સંગઠનના ચેરપર્સન તરીકે સેવા આપી રહ્યા છે. તેમના નેતૃત્વમાં ઇસરોએ ચંદ્રયાન-૩નું અભિયાન સફળ રીતે પુરું કરીને ભારતને ચંદ્રતલ પર દક્ષિણ ધ્રુવ પર હળવું ઉતરાણ કરવાવાળા પ્રથમ દેશનું બિરુદ અપાવ્યું.
સોમનાથે તિરૂવનંતપુરમના વિક્રમ સારાભાઈ અંતરિક્ષ કેન્દ્ર તેમજ લિક્વિડ પ્રોપલ્સન સિસ્ટમ સેન્ટર ના નિર્દેશક તરીકે સેવાઓ આપી છે. સોમનાથ પ્રક્ષેપણ વાહનની રૂપરેખામાં, ખાસ તો પ્રક્ષેપણ વાહનના એન્જિનીયરીંગ, ઢાંચાકીય ગતિશીલતા અને પાયરોટેકનિકમાં, તેમના અમૂલ્ય પ્રદાન માટે જાણીતા છે.
સોમનાથનો જન્મ કેરળના શેરથલા જિલ્લાના થુવૂર ખાતે ૧૯૬૩ના જુલાઈ માસમાં એક મલયાલી નાયર કુટુંબમાં થયો હતો. તેમની જન્મ તારીખ નિશ્ચિત પણે જાણીતી નથી. તેમના પિતા વી. શ્રીધર પણિકર તેમના જમાનાના હિન્દીના વિખ્યાત શિક્ષક હતા. તેમની માતાનું નામ થાન્કમ્મા છે.
૧૯૦૨ની શરૂઆતમાં સતીશચંદ્ર બોઝ પ્રમથનાથ પાસે એક પ્રસ્તાવ લઈને આવ્યા હતા. સતીશને નિવેદિતા દ્વારા એક શારીરિક તાલીમ મંડળી શરૂ કરવાની પ્રેરણા મળી હતી, જેને બંકિમચંદ્ર ચેટર્જીના પુસ્તકના નામ પરથી, અનુશીલન સમિતિ અથવા કલ્ચરલ સોસાયટી તરીકે ઓળખાવામાં આવતું હતું. મિત્રોએ તેમને કહ્યું કે પ્રમથનાથ કદાચ સંસ્થાનો બોજો ઉઠાવવા તૈયાર થશે. જ્યારે સતિષચંદ્રએ પ્રમથનાથને સમિતિના વડા બનવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો ત્યારે તેમની દરખાસ્ત સ્વીકારી પ્રમથનાથ ખુશ થઈ ગયા. ૨૪ માર્ચ ૧૯૦૨ના રોજ તેઓ સતીશચંદ્ર બોઝ દ્વારા રચાયેલી ભારત અનુશીલન સમિતિના નિયામક તરીકે ચૂંટાયા હતા અને તેમની નાણાકીય જવાબદારીઓ પણ ઉપાડી હતી. તે અરસામાં જતીન બેનર્જી કલકત્તામાં પોતાની વ્યાયામશાળા સ્થાપી રહ્યા હતા. શ્રી અરવિંદે તેમને સરલા દેવીનો પરિચય પત્ર આપ્યો હતો. જતીન તેમને, પ્રથમનાથ મિત્રને અને શારીરિક તાલીમમાં રસ ધરાવતા અન્ય લોકોને મળ્યા. પી. મિત્રએ સૂચવ્યું કે જતીન અને સતિષચંદ્ર દળોમાં જોડાય. બંને સંમત થયા, અને માર્ચ ૧૯૦૨માં એક નવી, વિસ્તૃત અનુશીલન સમિતિની સ્થાપના કરવામાં આવી.
તેઓ એક જાણીતા બેરિસ્ટર હતા જેમણે કલકત્તા હાઈકોર્ટમાં કાયદાની પ્રેક્ટિસ કરી હતી અને ફોજદારી કાયદાના ક્ષેત્રમાં પોતાનું સ્થાન બનાવ્યું હતું. તેઓ બંગાળની નવી રાષ્ટ્રવાદી ચળવળના અગ્રણી નેતાઓમાંના એક હતા. તેમનો જન્મ ૩૦ ઓક્ટોબર ૧૮૫૩ના રોજ પશ્ચિમ બંગાળના ચોવીસ પરગણા જિલ્લાના નૈહાટી ગામમાં થયો હતો. પ્રમથનાથ બારનો અભ્યાસ કરવા ઈંગ્લેન્ડ ગયા અને ૧૮૭૫માં વતન પાછા ફર્યા.
ફેબ્રુઆરી ૧૯૦૩માં, શ્રી અરવિંદે પ્રમથનાથ મિત્ર સાથે ચર્ચા કરી, જેમને તેમણે ગુપ્ત સંગઠનમાં દીક્ષા આપી હતી. સમગ્ર પ્રાંતમાં સમિતિઓની સ્થાપના કરવી, શારીરિક તાલીમ પૂરી પાડવી, અને જ્યારે યોગ્ય સમય આવે ત્યારે ક્રાંતિકારી વિચારો રજૂ કરવા એવા સમાન દૃષ્ટિકોણ પર બન્ને સંમત થયા.
હાઈકોર્ટમાં બેરિસ્ટર તરીકે પ્રેક્ટિસ કરવા ઉપરાંત પ્રમથનાથ રિપન કોલેજમાં અધ્યાપન કાર્ય સાથે જોડાયેલા હતા. પ્રમથનાથના લખાણોમાં એક નવલકથા – યોગી, તારકતત્ત્વ, જાતિ અને ધર્મ અને હિસ્ટરી ઓફ ધ ઇન્ટેલેક્ચ્યુઅલ પ્રોગ્રેસ ઓફ ઇન્ડિયાનો સમાવેશ થાય છે.
પ્રમથનાથ મિત્ર એક બંગાળી ભારતીય બેરિસ્ટર અને રાષ્ટ્રવાદી હતા, જેઓ ભારતીય ક્રાંતિકારી સંગઠન અનુશીલન સમિતિના સૌથી શરૂઆતના સ્થાપક સભ્યોમાંના એક હતા.
ટાગોર હોલ નૃવંશ સ્થાપત્યકલાનું ઉદાહરણ છે. ચંદીગઢ ખાતે લી કાર્બઝિયરની ઇમારતો અને તેમના દ્વારા સૂચિત "બોક્સ ઓફ મિરેકલ્સ"થી પ્રેરાઇને દોશીએ હોલના બોક્સ આકારના બાહ્ય ભાગને રચવા માટે કોંક્રિટનો ઉપયોગ કરવાનું નક્કી કર્યું હતું. ઇમારતની ઉત્તર અને દક્ષિણ કોંક્રિટની દિવાલો પર પરસાળ અને ઓડિટોરિયમની સાથે મજબૂત ત્રિકોણાકાર પરતોની શ્રેણી છે. આ સંરચનાત્મક તેમજ સુશોભિત વલયસ્તરો ઇમારતના ૧૭ મીટર ઊંચા અને ૩૩ મીટર પહોળા બાહ્ય માળખાની રચના કરે છે. આ વલયસ્તરો પછી બારીઓની એક શૃંખલા સાથેની સપાટ સપાટીઓ આવે છે જે ચોકઠા જેવું રંગમંચ અને વ્યાસપીઠ બનાવે છે. તે પછી ઇમારતના ખૂણે એક અંતિમ ત્રિકોણાકાર વળાંક આવે છે, જેમાં મિલ ઓનર્સ એસોસિયેશન બિલ્ડિંગથી પ્રેરિત દક્ષિણ ખૂણા પર બાહ્ય સીડી છે.
લી કાર્બઝિયરે અમદાવાદના સાંસ્કૃતિક કેન્દ્રના એક ભાગ તરીકે સંસ્કાર કેન્દ્રની રચના કરી હતી, અને પરફોર્મિંગ આર્ટ્સ માટે અન્ય બે ઇમારતોની દરખાસ્ત કરી હતી, જેને તેમણે વ્યાવસાયિક કલાકારો માટે "બોક્સ ઑફ મિરાકલ્સ" અને કલાપ્રેમી કલાકારો માટે "સ્વયંભૂ રંગમંચ" ગણાવ્યું હતું. પરંતુ આ ઇમારતો ક્યારેય નિર્માણ પામી શકી નહિ. ૧૯૬૦ના દાયકામાં અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશને બી. વી. દોશીને આ જ સ્થળે રવિન્દ્રનાથ ટાગોરને સમર્પિત એક હોલની ડિઝાઇન તૈયાર કરવાનું કામ સોંપ્યું હતું. તેમણે ૧૯૬૧માં ડિઝાઇન પૂરી કરી હતી. આ હોલનું નિર્માણ ૧૯૬૬થી ૧૯૭૧ દરમિયાન સંરચનાત્મક ઇજનેર મહેન્દ્ર રાજના હાથ નીચે કરવામાં આવ્યું હતું.
આ હોલનું નવીનીકરણ પ્રકાશ અને ધ્વનિ પ્રણાલી ઉપરાંત નવા આંતરિક રાચરચીલા સાથે ૨૦૧૩માં રૂ.૧૧ કરોડ ના ખર્ચે કરવામાં આવ્યું હતું. પ્રવેશદ્વારના અગ્રભાગ પર રવિન્દ્રનાથ ટાગોરનું ૧૨ બાય ૨૪ ફૂટ નું સ્ટેઇનલેસ સ્ટીલનું ચિત્ર ઉમેરવામાં આવ્યું હતું, જેના પર તેમના બંગાળી હસ્તાક્ષર છે. ગુજરાતના તત્કાલીન મુખ્યમંત્રી આનંદીબેન પટેલ દ્વારા ૨૫ નવેમ્બર ૨૦૧૩ના રોજ તેને ફરીથી ખુલ્લું મૂકવામાં આવ્યું હતું.
પૂર્વ અને પશ્ચિમ રવેશ એ કોંકરેટની તકતીઓથી ભરેલી સરળ કોંકરેટ જાળીઓ છે. પશ્ચિમમાં છિદ્રિત પડદા જેવું પ્રવેશદ્વાર દક્ષિણ અને ઉત્તર તરફની દીવાલોને જોડે છે અને એક મંડપ રચે છે. પ્રવેશદ્વારમાં પ્રવેશતા, પરસાળમાં, ઑડિટોરિયમને ટેકો આપતા મૂર્તિસ્તંભો અને કેન્ટિલિવર દેખાય છે. ૭૦૦ લોકોની ક્ષમતાવાળા ઑડિટોરિયમને સ્વતંત્ર માળખા દ્વારા ટેકો આપવામાં આવ્યો છે.
રાજકોટ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન દ્વારા શહેરના વિવિધ વિસ્તારોમાં સિટી સિવિક સેન્ટર શરૂ કરવામાં આવ્યું છે જેથી ટેકનોલોજીનો મહત્તમ લાભ મળી રહે અને દૈનિક વહીવટમાં પારદર્શિતા આવે. રાજકોટ મહાનગરપાલિકાના વિવિધ વિસ્તારોમાં રાજકોટના નાગરિકોના લાભાર્થે કાર્યરત આરએમસી પાસે પાંચ શહેર નાગરિક કેન્દ્રો છે. હવે કોઈપણ નાગરિક તેના નિવાસસ્થાનથી 3 કિ.મી.ની અંદર મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનની સેવાઓ મેળવી શકશે. બધા શહેર નાગરિક કેન્દ્રો ઓનલાઇન નેટવર્કિંગ સુવિધા દ્વારા એક બીજા સાથે જોડાયેલા છે. શહેર નાગરિક કેન્દ્ર સંપત્તિ કર આકારણી અને સંગ્રહ, પાણી ચાર્જ આકારણી અને સંગ્રહ, નવું પાણી જોડાણ, ફરિયાદ નિવારણ, દુકાન અને સ્થાપના, જન્મ અને મૃત્યુનું પ્રમાણપત્ર, મકાન યોજનાઓની પરવાનગી અને વિવિધ કર સંગ્રહ જેવી સુવિધાઓ પ્રદાન કરે છે.
ગુજરાત સરકાર દ્વારા નિયુક્ત કરાયેલા આઈ.એ.એસ. કોર્પોરેશનનું નેતૃત્વ મ્યુનિસિપલ કમિશનર કરે છે, તે ઘરની કારોબારી શક્તિ ચલાવે છે. દરેક વોર્ડમાં 4 કોર્પોરેટરો રજૂ થાય છે. સત્તા માટે કોર્પોરેટરો ચૂંટવા માટે ચૂંટણી યોજવામાં આવે છે. મેયર પક્ષના વડા છે જેમાં સૌથી વધુ સંખ્યામાં કોર્પોરેટરો ચૂંટાયા છે. શહેર સેવાઓ દૈનિક ચલાવવા માટે મેયર જવાબદાર છે.
આરએમસીના શાસન માળખામાં રાજકીય અને વહીવટી પાંખો છે. રાજકીય પાંખ મેયરની અધ્યક્ષતામાં કાઉન્સિલરોની ચૂંટાયેલી સંસ્થા છે. આઇ.એ.એસ. કેડરના કમિશનર વહીવટી પાંખના વડા છે અને તે નિગમના વ્યૂહાત્મક અને કાર્યકારી આયોજન અને સંચાલન માટે જવાબદાર છે. કમિશનર નિગમની ફરજો નિભાવવા માટે ચૂંટાયેલા કાઉન્સિલરોની બનેલી બોર્ડ અથવા સ્થાયી સમિતિ વતી નિર્ણયો લે છે.
રાજકોટ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યના રાજકોટ શહેરના નાગરિક માળખાકીય સુવિધાઓ અને સંચાલન માટે જવાબદાર છે. સંગઠન ટૂંકમાં, આર.એમ.સી તરીકે ઓળખાય છે. તેની સ્થાપના ૧૯૭૩ માં થઈ હતી. આ નાગરિક વહીવટી મંડળ ૧૦૪.૮૬ કિમી 2 ક્ષેત્રનું સંચાલન કરે છે.
વહીવટી હેતુઓ શહેરને મધ્ય, પૂર્વ અને પશ્ચિમમાં 3 ઝોનમાં વહેંચાયેલું છે. શહેર વધુ 23 વોર્ડમાં વહેંચાયેલું છે.
આ સ્થળ હરવા-ફરવા, ઉજવણીના સ્થળ તરીકે જાણીતું છે. ખોડિયાર મંદિરની થોડે દૂર હિરણ બંધનું બાંધકામ બ્રિટિશ સમયમાં લોર્ડ કર્ઝન દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. આ બંધ પર લોર્ડ કર્ઝનનો ઉલ્લેખ પણ જોવા મળે છે. તે બંધ ઓળંગી ને જતાં મંડોર ગામમાં પાળિયાઓ પણ જોવા મળે છે, આ પાળિયાઓ પર તે ક્યારે સ્થાપિત થયા અને કોને તેની સ્થપના કરી તેનો ઉલ્લેખ પણ જોવા મળે છે. ત્યાથી હજી થોડે આગળ જતાં પાંડવ નામક ગુફાયો પણ આવે છે, એવુ માનવામાં આવે છે કે આ ગુફાયો મહાભારત કાલીન છે આ ગુફાયો ને ભારતીય પુરાતન વિભાગ હેઠળ આવરી લેવા માં આવી છે. આ ગુફાયો ની સામે કુંડ આવેલો છે, જ્યાં ચોમાસા ની ઋતુ દરમિયાન લોકો મોટી સંખ્યામાં અહી નાહવા માટે આવે છે.
ખોડિયાર મંદિર, સવની ભારત દેશના પશ્ચિમે આવેલા ગુજરાત રાજ્યનાં ગીર સોમનાથ જિલ્લાના વેરાવળ તાલુકાના સવની ગામે આવેલ છે, જે વેરાવળ થી ૧૮ કિ.મી. તથા સવની થી ૪ કિ.મી. ના અંતરે સવની-ભેરાળા રોડ ઉપર આવેલું છે. આ મંદિરની સામે જ પાણીનો ધોધ આવેલો છે. જે ઘાગરીયા ધોધ તરીકે પ્રખ્યાત છે. જેથી આ મંદિર ઘાગરીયા ખોડિયાર અથવા સવની ખોડિયાર મંદિર તરીકે આજુ-બાજુ ના વિસ્તારોમાં ખૂબ જ પ્રખ્યાત છે. આ મંદિર ચોતરફ કુદરતી સૌંદર્ય વચ્ચે ધેરાયેલું રમણીય ધાર્મિક સ્થળ છે. કહેવાય છેકે ઘાગરીયા ધોધના સ્થળે માતા ખોડીયાર પ્રગટ થયાં હતાં. માઇભકતો દર રવિવારે આ શકિતપીઠ જેવા જ તીર્થધામે આવી માતાજીની કૃપા મેળવવા પૂજન-અર્ચન પાઠ-વિધિ કરે છે.
આ ઉપરાત મંદિરની બાજુમાંથી વહેતી ગીરની ગાંડી નદી કહેવાતી હિરણ નદી વહે છે. આ નદી પર ઘાગરીયા ધોધ આવેલો છે. ચોમાસાની ઋતુ દરમિયાન ધોધ જોવાલાયક સ્થળ છે. ઘાગરીયા ધોધમાં માં ખોડિયારનું વાહન કહેવાતા એવા મગરો પણ જોવા મળે છે.
વિશ્વના અમુક કપરા પ્રશ્નોને હલ કરવા પોતાના જ્ઞાન તથા અનુભવનો લાભ વિશ્વને મળે એવા આશયથી ૧૮ જુલાઈ ૨૦૦૭ના દિવસે નેલ્સન મંડેલા, વાર્કા માકેલ અને ડેસમન્ડ ટુટુએ એક સભા ગોઠવી. નેલ્સન મેન્ડેલાએ તેને નવું જૂથ તરીકે સ્થાપવાની ઘોષણા કરી જે ધ એલ્ડર્સ તરીકે ઓળખાઈ. આ સંસ્થા સ્ત્રી સમાનતા અને બાળવિવાહ અંગે જાગૃતિ ફેલાવવાનું કાર્ય કરે છે જેમાં ઈલા ભટ્ટ ભાગ ભજવતાં હતાં. ૨૦૧૨ના ફેબ્રુઆરી માસમાં તેમણે ધ એલ્ડર્સના સભ્યો ડેસમન્ડ ટુટુ, ગ્રોહાર્લેમ બ્રુટાલેન્ડ અને મેરી રોબીન્સન સાથે બિહારનો પ્રવાસ કર્યો. અહીં તેમણે જાગૃતિ નામની બાળવિવાહને લગતી કાર્ય કરતી સંસ્થાની સમીક્ષા કરી. તેમણે ઑગસ્ટ ૨૦૦૯ અને ઑક્ટોબર ૨૦૧૦માં એલ્ડર્સના પ્રતિનિધિમંડળ સાથે મધ્યપૂર્વી દેશોની મુલાકાત લીધી. ઑક્ટોબર ૨૦૧૦ની ગાઝાની મુલાકાત બાદ ધ એલ્ડર્સની વેબસાઈટ પરના બ્લોગમાં લખ્યું હતું કે અન્યાય સામે અહિંસક લડત ચલાવવા માટે હિંસક લડાઈ કરતાં વધુ મહેનતની જરૂર પડે છે અને લડતમાં શસ્ત્રો વાપરવાવાળા કાયર હોય છે.
૧૯૫૬માં તેમના લગ્ન રમેશ ભટ્ટ સાથે થયા. ગુજરાત સરકારમાં થોડાક વર્ષ કાર્ય કર્યા બાદ તેમને મજુરસંઘની મહિલા પાંખના વડા બનવાનું કહેવામાં આવ્યું. ૧૯૭૧માં તેમણે ઈઝરાયલના તેલ અવીવની આફ્રો એશિયન ઇન્સ્ટીટ્યૂટ ઑફ લેબર કો-ઓપરેટેવ્સમાં ત્રણ મહિના અભ્યાસ કરી મજૂર અને સહકારી મંડળનો આંતરરાષ્ટ્રીય ડિપ્લોમા મેળવ્યો. મજુર પરિવારોની આવકમાં વધારો કરવા ઘણી સ્ત્રીઓ કાપડ ઉદ્યોગને લાગતી મજૂરી કરતી, પરંતુ રાજકીય કાયદાનું સંરક્ષણ માત્ર કારખાનામાં કામ કરતા મજૂરોને ન મળતું, આ વિચારોની તેમના પર અસર પડી. આથી આવી, કારખાના બહાર સ્વાશ્રયે જાતમજૂરી કરતી મહિલાઓને તેમણે મજુરસંઘની મહિલા પાંખના હેઠળ સંગઠિત કરી. તેમાં તેમને મજુરસંઘના પ્રમુખ અરવિંદ બુચની સહાય મળી. ૧૯૭૨માં તેમણે સ્વાશ્રયી મહિલા સેવા સંઘ અને ૧૯૭૨થી ૧૯૯૬ સુધી તેના જનરલ સેક્રેટરી પદે રહ્યા.
તેમનો જન્મ અમદાવાદમાં થયો હતો. તેમના પિતા સુમંતરાય ભટ્ટ સફળ વકીલ હતા અને તેમની માતા વનલીલા વ્યાસ સ્ત્રીઓની ચળવળમાં સક્રિય હતા. અને તેઓ કમલાદેવી ચટ્ટોપાધ્યાય દ્વારા સંસ્થાપિત ઓલ ઈંડિયા વુમન્સ કોન્ફરેન્સના સેક્રેટરી હતાં. તેઓ ત્રણ પુત્રીમાં બીજા ક્રમે હતાં. તેમનું બાળપણ સુરતમાં વીત્યું. અહીં ૧૯૪૦ થી ૧૯૪૮ દરમ્યાન તેમણે સાર્વજનિક ગર્લ્સ હાઈસ્કુલમાં અભ્યાસ કર્યો. ૧૯૫૨માં તેમણે દક્ષિણ ગુજરાત યુનીવર્સિટી સંલગ્ન એમ. ટી. બી. કૉલેજમાંથી અંગ્રેજી વિષયમાં બી. એ. ની પદવી મેળવી. સ્નાતક થયા બાદ તેમણે અમદાવાદની સર એલ. એ. શાહ લૉ કોલેજમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. ૧૯૫૪માં હિંદુ કાયદા પર તેમના કાર્ય માટે સુવર્ણ ચંદ્રક સાથે તેમણે કાયદામાં સ્નાતકની પદવી મેળવી.
ઈલા રમેશ ભટ્ટ એક સહકારી ચળવળના માર્ગદર્શક, સામાજિક કાર્યકર, ગાંધીવાદી વ્યક્તિ હતા. તેમણે ૧૯૭૨માં સ્વાશ્રયી મહિલા સેવા સંઘ નામની સંસ્થા સ્થાપી અને ૧૯૭૨થી ૧૯૯૬ સુધી તેના જનરલ સેક્રેટરી પદે રહ્યા. તેઓ કાયદાના સ્નાતક છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય મજૂર , સ્ત્રીઓને લાગતા વિષયો, લઘુ ધિરાણ અને સહકારી મંડળ સંલગ્ન ચળવળો સાથે જોડાયાં હતાં. તેમને રેમન મેગ્સેસે ઍવોર્ડ , રાઈટ લાઈવલીહુડ પુરસ્કાર અને પદ્મભૂષણ જેવા પુરસ્કારો મળ્યા હતા.
૧૯૭૯માં સ્થપાયેલી સંસ્થા વુમન્સ વર્લ્ડ બેંકીંગ ના તેઓ એસ્થર ઓક્લૂ અએમીશેલા વોલ્શ સાથે સ્થાપક સભ્ય હતા. ૧૯૮૦થી ૧૯૯૮ સુધી તેના પ્રમુખ રહ્યાં. સેવા કો-ઑપરેટીવ બેંક, લારીવાળાઓના આંતર્રાષ્ટ્રીય સંગઠન-હોમનેટના તેઓ પ્રમુખ હતાં. હાલમાં તેઓ ( : - વુમેન ઈન ઇન્ફોર્મલ એમ્પ્લોયમેંટ : ગ્લોબલાઈઝીંગ એન્ડ ઑર્ગેનાઈઝીંગ)ના બોર્ડ ઑફ ડાયરેક્ટર છે. તેઓ રોકેફેલર ફાઉન્ડેશનના ટ્રસ્ટી છે.
જૂન ૨૦૦૧માં તેમન હાવર્ડ યુનિવર્સીટી દ્વારા માનવતા માટેની ડોક્ટરેટની પદવી આપવામાં આવી. તેજ પદવી તેમને ૨૦૧૨માં જ્યોર્જટાઉન યુનિવર્સીટીએ પણ આપી. યુનિવર્સીટી લીબ્રે દી બ્રક્સેલ્સે - બેલ્જીયમએ તેમને પણ ડોક્ટરેટની પદવી આપી. તેઓ યેલ અને નાતાલ યુનિવર્સીટીની ડોક્ટરેટની પદવીઓ ધરાવે છે.
તેમણે તેમની કારકીર્દીની શરૂઆતમાં મુંબઈની એસ. એન. ડી. ટી. વુમન્સ યુનિવર્સીટીમાં અંગ્રેજી શીખવવાથી કરી. ૧૯૫૫માં તેઓ અમદાવાદની મિલ મજુર સંઘ માં જોડાયાં.
નવેમ્બર ૨૦૧૦માં યુ. એસ.ના સેક્રેટરી ઑફ સ્ટેટ હિલેરી ક્લિંટન દ્વારા, ૧૦ લાખ જેટલી ગરીબ ભારતીય મહિલાઓના જીવનસ્તરને સુધારવા અને સ્વાતંત્ર્ય લાવવા બદલ તેમને ગ્લોબલ ફેરનેસ ઍવોર્ડ આપવામાં આવ્યો.
૧૯૫૬માં ઈલા ભટ્ટના લગ્ન રમેશ ભટ્ટ સાથે થયા અને તેમને બે બાળકો જન્મ્યા; અમીમયી અને મિહીર . તેઓ અમદાવાદમાં તેમના પરિવાર સાથે રહેતા હતા.
સમાજની સ્ત્રીઓના ઉત્થાન માટે તેમણે કરેલા કાર્યો બદલ તેમને ૨૭ મે ૨૦૧૧ના દિવસે પ્રતિષ્ઠિત રેડક્લિફ પદક આપવામાં આવ્યું.