polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
પરીણામે પાણીનું ત્રિબિંદુ તાપમાન એક માપેલા જથ્થા કરતા વર્ણિત મૂલ્ય વધુ છે.કન્વેન્શનના 273.16 તાપમાને અને 611.73 દબાણે ત્રિબિંદુ આવેલું હોય છે. આ દબાણ ઘણું નીચું હોય છે જે દરીયાની સપાટીએ સામાન્ય બેરોમેટ્રિક દબાણ 101,325 ના જેટલું હોય છે. મંગળ ગૃહનું વાતાવરણીય સપાટી દબાણ ત્રિબિંદુ દબાણની નજીક છે અને મંગળનું ઝીરો એલિવેશન અથવા દરીયાની સપાટીનું માપ એવી ઉંચાઇ દ્રારા નક્કી કરવામાં આવે છે કે જ્યાં વાતાવરણીય દબાણ પાણીના ત્રિબિંદુના દબાણ જેટલું હોય.
પ્રાકૃતિક રીતે પાણીમાં , લગભગ તમામ હાઇડ્રોજન પરમાણુ આઇસોટોપ પ્રોટિયમ છે. . ભારે પાણી એવું પાણી છે જેમાં હાઇડ્રોજનના સ્થાને તેનો ભારે આઇસોટોપ, ડ્યુટેરિયમ હોય છે. તે રાસાયણિક દ્રષ્ટિએ સામાન્ય પાણીને સમાન હોય છે પરંતુ સમરૂપ હોતું નથી. કારણકે ડ્યુટેરિયમનું ન્યુક્લિયસ પ્રોટિયમ કરતા બમણુ ભારે હોય છે અને આમ બંધન ઊર્જા અને હાઇડ્રોજન બંધનમાં નોંધપાત્ર ફેરફાર પેદા કરે છે. પરમાણુ રિએક્ટર ઉદ્યોગમાં ન્યુટ્રોનની ગતિ ધીમી પાડવા માટે ભારે પાણીનો ઉપયોગ થાય છે. તેનાથી વિપરિત, હળવા પાણી માં, પાણી પ્રોટિયમ આઇસોટોપ ધરાવે છે. આ શબ્દનું ઉદાહરણ છે હળવું પાણી રિએક્ટર , જે સુચવે છે કે આ રિએક્ટર હળવા પાણીનો ઉપયોગ કરે છે.
હાઇડ્રોજન ક્લોરાઇ અથવા કોઇ પણ ક્ષાર જેવા આયનિક પદાર્થને પાણીમાં ઓછી માત્રામાં ઓગાળતા પાણીની નીચી વિદ્યુત વાહકતામાં નોંધપાત્ર વધારો થાય છે. આમ અશુદ્દિ ધરાવતા પાણીમાં વિદ્યુતપ્રવાહથી મોત નિપજવુંનું જોખમ ઊંચું રહે છે. જો કે તે નોંધવું જરૂરી છે કે, પાણીમાં અશુદ્ધિઓને તે સ્તર સુધી વધારવામાં આવે કે જ્યારે પાણીની વિદ્યુત વાહકતા માનવ શરીરની વાહકતા કરતા વધી જાય તે સમયે વિદ્યુતપ્રવાહથી મોત નિપજવાનું જોખમ ઘટે છે. દાખલા તરીકે, દરીયાના પાણી કરતા શુદ્ધ પાણીમાં વિદ્યુતપ્રવાહથી મોત નિપજવાનું જોખમ વધું હોય છે. કારણકે દરીયાના પાણીમાં અશુદ્ધિ ખાસ કરીને સામાન્ય ક્ષારની માત્ર અત્યંત ઊંચી હોય છે. મુખ્ય પ્રવાહ માર્ગને સારા વાહકની જરૂર પડે છે.
પાણીની સંકોચનક્ષમતા દબાણ અને તાપમાનનું વિધેય છે. 0 તાપમાને શૂન્ય દબાણની મર્યાદામાં સંકોચક્ષમતા હોય છે. શૂન્ય દબાણ મર્યાદામાં સંકોચનક્ષમતા 45 તાપામનની આસપાસ ના લઘુત્તમ સુધી પહોંચે છે અને ત્યારબાદ તાપમાન વધવાની સાથે ફરીથી વધે છે. જેમ દબાણ વધે છે તેમ સંકોચનક્ષમતા ઘટે છે. તે 0 તાપમાને અને 100 હોય છે.
પાણીનું બલ્ક મોડ્યુલસ 2.2 છે. બિન વાયુઓ અને ખાસ કરીને પાણીમાં નીચી સંકોચનક્ષમતા ઘણી વાર તે અસંકોચનીય હોવાની ધારણા તરફ દોરી જાય છે. પાણીની નીચી સંકોચનક્ષમતાનો અર્થ છે કે ઊંડા મહાસાગરમાં 4 ની ઊંડાઇએ પણ, જ્યાં દબાણ 40 હોય છે, પાણીના કદમાં માત્ર 1.8%નો ઘટાડો થાય છે.
હાઇડ્રોજન બંધન પાણીની અંદર રહેલા સહસંયોજક બંધની તુલનાએ નબળું આકર્ષણ ધરાવતા હોવા છતાં તે પાણીના અનેક ભૌતિક ગુણધર્મો માટે જવાબદાર છે. આવો એક ગુણધર્મ તેનું પ્રમાણમાં ઊંચું ગલન અને ઉત્કલન બિંદુ તાપમાન છે. અણુ વચ્ચેના હાઇડ્રોજન બંધ તોડવા માટે વધુ શક્તિની જરૂર પડે છે. નબળું હાઇડ્રોજન બંધન ધરાવતું આવું જ સંયોજન હાઇડ્રોજન સલ્ફાઇડ પાણી કરતા બમણું પરમાણુ ભાર ધરાવતું હોવા છતાં ઓરડાના તાપમાને વાયુ સ્વરૂપ ધરાવે છે. પાણીના અણુઓ વચ્ચેના વધારાનું બંધન પણ પ્રવાહી પાણીને મોટી વિશિષ્ટ ઉષ્માધારિતા આપે છે. આ ઉંચી ઉષ્માધારિતા પાણીને સારું ઉષ્માસંગ્રહ માધ્યમ અને ઉષ્માઆવરક બનાવે છે.
ધ્રૂવીય પ્રકૃતિ પાણીનું મહત્ત્વનું લક્ષણ છે. પાણીનો અણુ ટોચ પર હાઇડ્રોજન પરમાણુ અને શિરોબિંદુ આગળ ઓક્સિજન પરમાણુ સાથે ખૂણો રચે છે. ઓક્સિજન હાઇડ્રોજન કરતા વધુ વિદ્યુતઋણતા ધરાવતો હોવાથી અણુની ઓક્સિજન પરમાણુ વાળી બાજુ પર આંશિક ઋણ ભાર હોય છે. આવા ભાર તફાવત ધરાવતા પદાર્થને દ્વિધ્રૂવ પદાર્થ કહેવાય છે. ભાર તફાવતને કારણે પાણીનો અણુ એક બીજા પ્રત્યે તેમજ અન્ય ધ્રુવીય અણુ તરફ આકર્ષાય છે. આ આકર્ષણને કારણે હાઇડ્રોજન બંધ રચાય છે અને દ્વાવક પ્રવૃત્તિ જેવા પાણીના ઘણા ગુણધર્મોની સમજ આપે છે.
પાણીના આ ગુણધર્મોની પૃથ્વી પરની જીવપ્રણાલી પર મહત્ત્વની અસરો થાય છે. 4 તાપમાનવાળું પાણી હંમેશા તાજા પાણીના તળાવના તળીયે સંચયિત થાય છે, પછી ભલે વાતાવરણનું તાપમાને કઇ પણ હોય. પાણી અને બરફ ઉષ્માના નબળા વાહક હોવાથી, નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં ઊંડા હોય તેવા તળાવ સૂંપૂર્ણપણે થીજી જાય તેવી શક્યતા બહુ ઓછી રહે છે. સિવાય કે મજબૂત પ્રવાહ દ્વારા તેને હલાવવામાં આવે અને ઠંડા અને ગરમ પાણીને મિશ્ર કરવામાં આવે અને ઠંડક વધારવામાં આવે. ગરમ વાતાવરણમાં બરફ તળીયે ડુબી જવાના સ્થાને તરે છે જ્યાં તેઓ અત્યંત ધીમેથી ઓગળે છે. આમ આ ઘટના જલીય જીવનને બચાવે છે.
પ્રમાણભૂત દબાણે બરફનું ગલનબિંદુ 0 છે. જો કે શુદ્ધ પ્રવાહી પાણીને યાંત્રિકી રીતે વિક્ષેપિત ન કરવામાં આવે તો પ્રવાહી પાણીને થીજવ્યા વગર પણ અધિશિતળ કરી શકાય. તે તેના 231 ના સમાંગ ન્યુક્લિયસ નિર્માણ બિંદુથી નીચે ફ્લુઇડ અવસ્થામાં રહી શકે છે. સામાન્ય ષટ્કોણ બરફનું ગલન બિંદુ સહેજ ઉંચા દબાણે ઘટે છે પરંતુ બરફ જેમ ઉપર દર્શાવ્યા મુજબના એલોટ્રોપ્સમાં ફેરવાય છે તેમ દબાણની સાથે ગલનબિંદુ પણ નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં વધે છે અને એ પહોંચે છે.
પાણીમાંથી વિદ્યુત પ્રવાહ પસાર કરીને પાણીને તેના ઘટકો હાઇડ્રોજન અને ઓક્સિજનમાં વિભાજિત કરી શકાય છે. આ પ્રક્રિયાને વિદ્યુત વિભાજન કહેવામાં આવે છે. પાણીના અણુનું પ્રાક્રુતિક રીતે અને માં વિભાજન થાય છે. જે અનુક્રમે કેથોડ અને એનોડ તરફ આકર્ષાય છે. કેથોડ પર બે આયન ઇલેક્ટ્રોન મેળવે છે અને એક વાયુ રચે છે. એનોડ પર, ચાર આયન જોડાય છે અને વાયુ આણ્વિય પાણી અને ચાર ઇલેક્ટ્રોન મુક્ત કરે છે. વાયુઓ પાણીની સપાટી પર પરપોટા રચે છે અને આ ગેસને એકઠો કરી શકાય છે. 25 તાપમાને જળ વિદ્યુતવિભાજન કોષનો પ્રમાણભૂત પોટેન્શિયલ 1.23 છે.
પાણીની ઘનતા તેના તાપમાન પર આધારિત છે પરંતુ આ સંબંધ રેખીય નથી અને મોનોટોનિક પણ નથી . પાણીને જ્યારે ઓરડાના તાપમાનથી ઠંડુ કરવામાં આવે છે ત્યારે પ્રવાહી પાણી અન્ય પદાર્થોની જેમ વધુ ઘન બને છે. પરંતુ લગભગ 4 તાપમાને તેની મહત્તમ ઘનતાએ પહોંચે છે. જો તેને વધુ ઠંડું કરવામાં આવે તો તે બંધ સ્થિતિમાં તેની ઘનતા ઘટાડવા માટે પ્રસરણ કરે છે. આ અસાધારણ નકારાત્મક ઉષ્મીય પ્રસરણ મજબૂત, ધ્રૂવીય આધારિત, આંતરઆણ્વિય આંતરપ્રક્રિયાને કારણે થાય છે અને આ ગુણધર્મ પીગળેલી સિલિકામાં પણ જોવા મળે છે.
રાસાયણિક દ્રષ્ટિએ પાણી એમ્ફોટેરિક છેઃ તે રાસાયણિક પ્રક્રિયામાં એસિડ અથવા બેઝ તરીકે વર્તી શકે છે. બ્રોન્સ્ટેડ-લોરીની વ્યાખ્યા મુજબ, રાસાયણિક પ્રક્રિયામાં જે પદાર્થ પ્રોટોન નું દાન કરે છે તેને એસિડ કહેવાય છે અને અને જે પ્રોટોન સ્વીકારે છે તેને બેઝ કહેવાય છે. મજબૂત એસિડ સાથેની પ્રક્રિયામાં પાણી બેઝ તરીકે વર્તે છે અને અને મજબૂત બેઝ સાથેની પ્રક્રિયામાં તે પાણી તરીકે વર્તે છે. દાખલા તરીકે, જ્યારે હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ રચાય છે ત્યારે પાણી પાસેથી આયન મેળવે છે.
પાણી દ્રશ્ય પ્રકાશ, પારજાંબલી પ્રકાશની નજીક, દૂરના રાતા પ્રકાશ ઇન્ફ્રારેડ પ્રકાશ અને માઇક્રોવેવ્સની સાપેક્ષમાં પારદર્શક છે. મોટા ભાગના પ્રકાશગ્રાહકો અને પ્રકાશસંશ્લેષક કણ પાણીમાંથી સારી રીતે પસાર થતા પ્રકાશ વર્ણપટ્ટના કેટલાક હિસ્સાનો ઉપયોગ કરે છે. માઇક્રોવેવ ઓવન ખોરાકમાં રહેલા પાણીને ગરમ કરવા માટે પાણીની પારદર્શિતાનો માઇક્રોવેવ વિકિરણ માટે ઉપયોગ કરે છે. દ્રશ્ય વર્ણપટ્ટના રાતા છેડા બાજુ શોષણ કરવાની ઘણી નબળી ક્ષમતાને કારણે પાણી વાદળી જાંયવાળુ દેખાય છે.
પાણીની સૈદ્ધાંતિક મહત્તમ વિદ્યુતીય પ્રતિરોધકતા 25 તાપમાને લગભગ 182 · હોવાનું જણાયું છે. આ આંકડો રિવર્સ ઓસ્મોસિસમાં જોવા મળેલા આંકડા સાથે સુસંગત છે. રિવર્સ ઓસ્મોસિસ સેમિકન્ડક્ટર ઉત્પાદન એકમમાં વપરાતી અલ્ટ્રા ફિલ્ટર્ડ અને ડીઆયોનાઇઝ્ડ અતિશુદ્ધ જળ પ્રણાલી છે. અતિશુદ્ધ પાણીમાં ક્ષાર અથવા એસિડ દુષકનું સ્તર 100 પાર્ટ્સ પર ટ્રિલિયન થી પણ સહેજ વધે તો
એક પણ આયન ન ધરાવતું શુદ્ધ પાણી શ્રેષ્ઠ અવાહક છે. પરંતુ "ડિઆયોનાઇઝ્ડ" પાણી પણ આયનોથી સંપૂર્ણપણે મુક્ત નથી. પાણી પ્રવાહી સ્થિતમાં સ્વયં-આયનીકરણ પ્રક્રિયામાંથી પસાર થાય છે. વધુમાં પાણી એક શ્રેષ્ઠ દ્વાવક હોવાથી તેમાં હંમેશા કોઇને કોઇ દ્વાવ્યની હાજરી હોય જ છે, મોટે ભાગે તો ક્ષાર. જો પાણી આવી અશુદ્ધિની થોડી પણ માત્રા ધરાવે તો તે વિદ્યુતનું સહેલાઇથી વહન કરે છે. કારણકે ક્ષાર જેવી અશુદ્ધિઓ જળીય દ્વાવણમાં વિભાજન પામીને આયનો મુક્ત કરે છે જે વિદ્યુતનું વહન કરી શકે છે.
રાંધવામાં વપરાતું મીઠું, સોડિયમ ક્લોરાઇડ, આયનિક દ્વાવ્યનું ઉદાહરણ છે. સોડિયમ ક્લોરાઇડનો એક અણુ ધન આયન અને ઋણ આયનમાં વિભાજિત થાય છે અને પ્રત્યેક આયન પાણીના અણુ દ્વારા ઘેરાયેલો હોય છે. દ્રાવણમાં આ આયનો બાદમાં તેમની સ્ફટિકીય જાળીથી સરળતાથી દૂર જઇ શકે છે. રાંધવામાં વપરાતું મીઠું બિનઆયનિક દ્વાવ્યનું ઉદાહરણ છે. પાણીના દ્વિધ્રૂવ ખાંડના અણુના ધ્રૂવીય ક્ષેત્ર સાથે હાઇડ્રોજન બંધ રચે છે અને તેને દ્રાવણમાં દૂર લઇ જવાની છૂટ આપે છે.
પાણીના અણુ વચ્ચે મજબૂત કોહેઝનને કારણે મોટા ભાગના અધાતુ પ્રવાહીઓ ઊંચું પૃષ્ઠતાણ ધરાવે છે. પાણી ઓરડાના તાપમાને 72.8 /નું ઊંચું પૃષ્ઠતાણ ધરાવે છે. શોષણ મુક્ત સપાટી, જેમ કે પોલિથિલિન અથવા ટેફલોન, પર જ્યારે પાણીને ઓછી માત્રામાં મૂકવામાં આવે છે ત્યારે પાણી એક ટીપા તરીકે ભેગું રહે છે. જેવી રીતે સપાટી વિક્ષેપમાં ફસાયેલો વાયુ પરપોટો રચે છે, આ પરપોટો ઘણી વખત એટલો વાયુ પરમાણુને પાણીમાં ટ્રાન્સફર કરવા જેટલો લાંબો ટકે છે.
સંલગ્ન બળો અને પૃષ્ઠતાણની આંતરિક પ્રક્રિયાને કારણે પાણી કેશાકર્ષણ દર્શાવે છે જેમાં પાણી ગુરુત્વાકર્ષણ બળની વિરુદ્ધમાં પાતળી નળીઓમાં ઉપર ચઢે છે. પાણી નળીની અંદરની દિવાલને ચોંટી રહે છે અને પૃષ્ઠતાણ સપાટીને સીધી બનાવે છે જેને પગલે સપાટી ઉંચી જાય છે અને કોહેઝન મારફતે વધુ પાણી ખેંચાય છે. આ પ્રક્રિયા ચાલુ રહે છે કારણકે પાણી નળીમાં ત્યાં સુધી વહે છે જ્યાં સુધી ગુરુત્વાકર્ષણ બળ એડહેસિવ બળને સંતુલિત ના કરે.
સામાન્ય રીતે, એસિડ, આલ્કોહોલ અને ક્ષાર જેવા આયનિક અને ધ્રૂવીય પદાર્થો પાણીમાં સાપેક્ષ દ્વાવ્ય હોય છે અને ચરબી અને તેલ જેવા બિન ધ્રૂવીય પદાર્થો અદ્વાવ્ય હોય છે. બિનધ્રૂવીય અણુઓ પાણીમાં એક સાથે રહે છે કારણકે તે પાણીના અણુ અને હાઇડ્રોજન બંધનું એકબીજા વચ્ચેનું આકર્ષણ બિનધ્રૂવીય અણુ સાથે વાન ડર વાલ પ્રક્રિયામાં સામેલ થવા કરતા શક્તિની દ્રષ્ટિએ વધુ સાનુકૂળ છે.
પાણી અત્યાર સુધી જાણમાં આવેલા તમામ પદાર્થોમાં એમોનિયા બાદ બીજા ક્રમે સૌથી વધુ વિશિષ્ટ ઉષ્માધારિતા અને ઉંચી બાષ્પીભવન ઉષ્મા ધરાવે છે. પાણીના અણુની વચ્ચે મજબૂત હાઇડ્રોજન બંધનું આ પરીણામ છે. આ બંને અસામાન્ય ગુણને કારણે પાણી તાપમાનમાં થતી મોટી ચઢઉતરને તટસ્થ કરીને પૃથ્વીની આબોહવા નિયંત્રિત કરી શકે છે.
પાણીમાં ઓક્સિજન પરમાણુ બે સ્વતંત્ર જોડી ધરાવતો હોવાથી પાણી ઘણીવાર લૂઇઝ એસિડ સાથેની પ્રક્રિયામાં લૂઇઝ બેઝ અથવા ઇલેક્ટ્રોન જોડીદાતા તરીકે વર્તે છે અને ઇલેક્ટ્રોન જોડીદાતા અને પાણીના હાઇડ્રોજન પરમાણુ સાથે હાઇડ્રોજન બંધ રચે છે. એચએસએબી સિદ્ધાંત પાણીને નબળા સખત એસિડ અને નબળા સખત બેઝ તરીકે ગણાવે છે. એટલે કે તે અન્ય પદાર્થો સાથે અગ્રતા મુજબ પ્રક્રિયા કરે છે.
તેને પ્રવાહી પાણી, બરફ , અને જળ બાષ્પના સંતુલિત મિશ્રણ, પાણીના ત્રિબિંદુ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેમ છતાં તે પાણીના પ્રાવસ્થા કોષ્ટકમાં કેટલાક ત્રિબિંદુ પૈકીનું એક છે. ગોટીનજનના ગૌસ્ટવ હીનરીક, જોહન અપોલોન ટેમમેને 20મી સદીની શરૂઆતમાં અન્ય કેટલાક ત્રિબિંદુ્સ શોધ્યા હતા. કેમ્બ અને અન્યોએ 1960ના દાયકામાં વધુ ત્રિબિંદુ વિશે માહિતી આપી હતી.
જ્યારે આયનિક કે ધ્રૂવીય સંયોજન પાણીમાં પ્રવેશે છે ત્યારે તે પાણીના અણુ દ્વારા ઘેરાય છે . પાણીના અણુના સાપેક્ષ નાના કદને કારણે પાણીના ઘણા અણુઓ દ્રાવ્યના એક અણુની આસપાસ ગોઠવાઇ શકે છે. પાણીનો આંશિક ઋણ દ્વિધ્રૂવ છેડા દ્વાવ્યના ધન ભાર ધરાવતા ઘટકો તરફ આકર્ષાય છે અને તેવી જ રીતે ધન દ્વિધ્રૂવ છેડા માટે થાય છે.
પૃષ્ઠતાણ અને કેશાકર્ષણ જીવવિજ્ઞાનમાં મહત્ત્વના પરિબળો છે. દાખલા તરીકે, જ્યારે છોડમાં પાણી ઝાયલેમ મારફતે ઉપરની તરફ જાય છે ત્યારે મજબૂત આંતરપરમાણ્વિય આકર્ષણો પાણીની કલમોને એક સાથે રાખે છે અને એડહેસિવ ગુણધર્મો પાણીને ઝાયલેમ સાથે ચોંટાડેલું રાખે છે અને ટ્રાન્સપાઇરેશન પુલને કારણે પેદા થયેલું તણાવ અટકાવે છે.
0 તાપમાને પાણીની વિશિષ્ટ એકીકરણ એન્થાલ્પી સામાન્ય પદાર્થની 333.55 ·1 છે.એમોનિયા ઉંચી એન્થાલ્પી ધરાવે છે. પાણીનો આ ગણુધર્મ ગ્લેસિયર અને ડ્રિફ્ટ આઇસને ઓગળતો અટકાવે છે. યાંત્રિક રેફ્રિજરેશનની શોધ પહેલા ખોરાકને બગડતો અટકાવવા માટે બરફનો ઉપયોગ સામાન્ય હતો
પાણી ઘણા પ્રવાહીમાં મિશ્ર થઇ શકે છે. દાખલા તરીકે, ઇથેનોલ પાણીના સાથેના તમામ પ્રમાણમાં એક સમાંગ પ્રવાહી બનાવે છે. બીજી બાજુ, પાણી અને મોટા ભાગના તૈલી પદાર્થો અમિશ્ર છે. સામાન્ય રીતે તૈલી પદાર્થો તેમની ધનતાને આધારે પાણીની ઉપરની સપાટી પર એક અલગ સ્તરની રચના કરે છે.
માત્ર સામાન્ય ષટ્કોણીય બરફ પ્રવાહી કરતા ઓછી ઘનતા ધરાવે છે. વધતાં દબાણે બરફ પ્રવાહી પાણી કરતા ઊંચી ઘનતા સાથે અન્ય એલોટ્રોપિક સ્વરૂપ અને અનેક સંક્રાતિ હાથ ધરે છે. જેમ કે, ઉચ્ચ ઘનતા આકારહીન બરફ અને અતિ ઉચ્ચ ઘનતા આકારહીન બરફ .
પૃષ્ઠતાણની અન્ય અસર કેશિકા તરંગ છે. તે પાણીની સપાટી પર પાણીનું ટીપું પડવાથી પેદા થતા વમણોની સપાટી છે અને ઘણીવાર મજબૂત પેટાસપાટી પ્રવાહ સાથે રચાય છે. પૃષ્ઠતાણને કારણે પેદા થતી દેખીતી સ્થિતિસ્થાપકતા તરંગને આગળ ધપાવે છે.
પાણી એ રાસાયણિક સૂત્ર ધરાવતો રાસાયણિક પદાર્થ છે: પાણીના એક અણુમાં હાઇડ્રોજનના બે પરમાણુ એક ઓક્સિજન પરમાણુ સાથે સહસંયોજક બંધથી જોડાયેલા હોય છે.
સામાન્ય બરફનું ગલનબિંદુ ઘટાડવા માટે દબાણમાં નોંધપાત્ર વધારો કરવો પડે છે. આઇસ સ્કેટર દ્વારા બરફ પર આપવામાં આવેલું દબાણ તેના ગલનબિંદુમાં માત્ર 0.09 નો ઘટાડો કરે છે.
આ વિયોજન માટે વિયોજન અચળાંકને તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે અને 25 તાપમાને લગભગ 1014 મૂલ્ય ધરાવે છે. વધુ માહિતી માટે "પાણી " અને "પાણીનું સ્વ આયનીકરણ" જુઓ.
તાપમાન વધતાં પાણી પણ નોંધપાત્ર રીતે પ્રસરણ પામે છે. પાણી જ્યારે ઉત્કલબિંદુ હાંસલ કરે છે કે ત્યારે તેની ઘનતા તેના મહત્તમ મૂલ્ય કરતા 4 ટકા ઘટે છે.
સચ પૂછા જાયે તો યહ એક વાસ્તવિક જનાંદોલન થા ક્યોકિ ઇસમેં કોઈ નેતા નહીં થા બલ્કિ આન્દોલનકારી આમ જનતા હી થી ઇસલિએ ઇતિહાસ મેં સ્થાન ન પાના બુંદેલોં કે સંઘર્ષ કો નજર અંદાજ કરને કે બરાબર હૈ.કહા કિ બુન્દેલખંડ એકીકૃત પાર્ટી પ્રચાર પ્રસાર કે માધ્યમ સે બુંદેલોં કી યહ વીરતા પૂર્ણ કહાની સારી દુનિયા તક પહુચાયેગી
બુંદેલખંડ વિન્ધ્યાચલ કી ઉપવ્યકાઓં કા પ્રદેશ હૈ૤ ઇસ ગિરી કી અનેક ઊઁચી નીચી શાખાઐં - પ્રશાખાઐં હૈં૤ ઇસકે દક્ષિણ ભાગ મેં મેકલ, પૂર્વ મેં કૈમોર, ઉત્તર-પૂર્વ મેં કેંજુઆ, મધ્ય મેં સારંગ ઔર પન્ના તથા પશ્ચિમ મેં ભીમટોર ઔર પીર જૈસી ગિરી શિખાઐં હૈં૤ યહ ખંડ લહરિયાઁ લેતી હુઈ તાલ-તલૈયોં, ઘહર-ઘહર કર બહને વાલે નાલે ઔર ચૌડ઼ે પાટ કે સાથ ઉજ્જવલ રેત પર અથવા દુર્ગમ ગિરિ-માલાઓં કો ચીરકર ભૈરવ નિનાદ કરતે હુએ બહને વાલી નદિયોં કા ખંડ હૈ૤ સિંધ , બેતવા, ધસાન, કેન તથા નર્મદા ઇસ ભાગ કી મુખ્ય નદિયાઁ હૈં૤ ઇનમેં પ્રથમ ચાર નદિયોં કા પ્રવાહ ઉત્તર કી ઓર ઔર નર્મદા કા પ્રવાહ પૂર્વ મેં પશ્ચિમ કી ઓર હૈ૤ પ્રથમ ચાર નદિયાઁ યમુના મેં મિલ જાતી હૈં૤ નર્મદા પશ્ચિમ સાગર સે મિલતી હૈં૤ ઇસ ક્ષેત્ર મેં પ્રકૃતિ ને વિસ્તાર લેકર અપના સૌન્દર્ય છિટકાયા હૈ૤
ડૉ નર્મદા પ્રસાદ ગુપ્‍ત ને અપની પુસ્‍તક બુંદેલખંડ કી લોક સંસ્‍કૃતિ કા ઇતિહાસ મેં લિખા હૈ કિ અતીત મેં બુંદેલખંડ શબર, કોલ, કિરાત, પુલિંદ ઔર નિષાદોં કા પ્રદેશ થા૤ આર્યોં કે મધ્યદેશ મેં આને પર જન-જાતિયોં ને પ્રતિરોધ કિયા થા૤ વૈદિક કાલ સે બુંદેલોં કે શાસનકાલ તક દો હજ઼ાર વર્ષોં મેં ઇસ પ્રદેશ પર અનેક જાતિયોં ઔર રાજવંશ ને શાસન કિયા હૈ ઔર અપની સામાજિક-સાંસ્કૃતિક ચેતના સે ઇન જાતિયોં કે મૂલ સંસ્કારોં કો પ્રભાવિત કિયા હૈ૤ વિભિન્ન શાસકોં મેં મૌર્ય, સુંગ, શક, હુણ, કુષાણ, નાગ, વાકાટક, ગુપ્ત, કલચુરી, ચંદેલ, અફગાન, મુગલ, બુંદેલ, બઘેલ, ગૌડ઼, મરાઠા ઔર અંગ્રેજ મુખ્ય હૈં૤ ઈ૦ પૂ૦ ૩૨૧ તક વૈદિક કાલ સે મૌર્યકાલ તક કા ઇતિહાસ વસ્તુત: બુંદેલખંડ કા પૌરાણિક-ઇતિહાસ માના જા સકતા હૈ૤ ઇસકે સમસ્ત આધાર પૌરાણિક ગ્રંથ હૈ૤
બુંદેલખંડ મધ્ય ભારતમાં આવેલું એક પ્રાચીન ક્ષેત્ર છે. આ ખંડનો વિસ્તાર મધ્ય પ્રદેશ તથા ઉત્તર પ્રદેશ એમ બંન્ને રાજ્યોમાં આવેલો છે. બુંદેલી ભાષા આ ક્ષેત્રની મુખ્ય બોલી છે. ભૌગોલિક અને સાંસ્‍કૃતિક વિવિધતાઓ હોવા છતાં બુંદેલખંડ વિસ્તારમાં જે એકતા અને સમરસતા જોવા મળે છે, જેના કારણે આ ક્ષેત્ર ભારતીય ઉપખંડનું સોથી અનોખું ક્ષેત્ર બન્યું છે. અનેક શાસકો અને વંશોના શાસનનો ઇતિહાસ હોવા છતાં બુંદેલખંડની પોતાની અલગ ઐતિહાસિક, સામાજિક અને સાંસ્‍કૃતિક વિરાસત છે. બુંદેલી માટીમાં જન્‍મેલી અનેક વિભૂતિઓએ ન કેવળ પોતાના પણ આ પ્રદેશનું નામ પણ ખૂબ રોશન કર્યું છે અને ઇતિહાસમાં અમર થઇ ગયા. આલ્હા-ઊદલ, ઈસુરી, કવિ પદ્માકર, ઝાઁસી કી રાની લક્ષ્મીબાઈ, ડૉ૦ હરિસિંહ ગૌર આદિ અનેક મહાન વિભૂતિઓ આ ક્ષેત્ર સાથે સંબંદ્ધ ધરાવે છે.
પ્રસિદ્ધ ભૂગોલવેત્તા એસ૦ એમ૦ અલી ને પુરાણોં કે આધાર પર વિંધ્યક્ષેત્ર કે તીન જનપદોં વિદિશા, દશાર્ણ એવં કરુષ કા સોન-કેન સે સમીકરણ કિયા હૈ૤ ઇસી પ્રકાર ત્રિપુરી લગભગ ઊપરી નર્મદા કી ઘાટી તથા જબલપુર, મંડલા તથા નરસિંહપુર જિલોં કે કુછ ભાગોં કા પ્રદેશ માના હૈ૤ ઇતિહાસકાર જયચંદ્ર વિદ્યાલંકાર ને ઐતિહાસિક ઔર ભૌગોલિક દૃષ્ટિયોં કો સંતુલિત કરતે હુએ બુંદેલખંડ કો કુછ રેખાઓં મેં સમેટને કા પ્રયત્ન કિયા હૈ, વિંધ્યમેખલા કા તીસરા પ્રખંડ બુંદેલખંડ હૈ જિસમેં બેતવા , ધસાન ઔર કેન કે કાઁઠે, નર્મદા કી ઊપરલી ઘાટી ઔર પચમઢ઼ી સે અમરકંટક તક ૠક્ષ પર્વત કા હિસ્સા સમ્મિલિત હૈ૤ ઉસકી પૂરબી સીમા ટોંસ નદી હૈ૤
વર્તમાન ભૌતિક શોધોં કે આધાર પર બુંદેલખંડ કો એક ભૌતિક ક્ષેત્ર ઘોષિત કિયા ગયા હૈ ઔર ઉસકી સીમાએં ઇસ પ્રકાર આધારિત કી ગઈ હૈં- વહ ક્ષેત્ર જો ઉત્તર મેં યમુના, દક્ષિણ મેં વિંધ્ય પલેટો કી શ્રેણિયોં, ઉત્તર-પશ્ચિમ મેં ચંબલ ઔર દક્ષિણ-પૂર્વ મેં પન્ના-અજયગઢ઼ શ્રેણિયોં સે ઘિરા હુઆ હૈ, બુંદેલખંડ કે નામ સે જાના જાતા હૈ૤ ઇસમેં ઉત્તર પ્રદેશ કે જાલૌન, ઝાંસી, લલિતપુર, હમીરપુર, બાઁદા ઔર મહોબા તથા મધ્ય-પ્રદેશ કે સાગર, દમોહ, ટીકમગઢ઼, છતરપુર, પન્ના, દતિયા કે અલાવા ભિંડ જિલે કી લહાર ઔર ગ્વાલિયર જિલે કી માંડેર તહસીલેં તથા રાયસેન ઔર વિદિશા જિલે કા કુછ ભાગ ભી શામિલ હૈ૤ હાલાંકિ યે સીમા રેખાએં ભૂ-સંરચના કી દૃષ્ટિ સે ઉચિત કહી જા સકતીં૤
બુંદેલખંડ શબ્દ મધ્યકાલ સે પહલે ઇસ નામ સે પ્રયોગ મેં નહીં આયા હૈ૤ ઇસકે વિવિધ નામ ઔર ઉનકે ઉપયોગ આધુનિક યુગ મેં હી હુએ હૈં૤ બીસવીં શતી કે પ્રારંભિક દશક મેં રાયબહાદુર મહારાજસિંહ ને બુંદેલખંડ કા ઇતિહાસ લિખા થા૤ ઇસમે બુંદેલખંડ કે અંતર્ગત આને વાલી જાગીરોં ઔર ઉનકે શાસકોં કે નામોં કી ગણના મુખ્ય થી૤ દીવાન પ્રતિપાલ સિંહ ને તથા પન્ના દરબાર કે પ્રસિદ્ધ કવિ કૃષ્ણ ને અપને સ્રોતોં સે બુંદેલખંડ કે ઇતિહાસ લિખે પરન્તુ વે વિદ્વાન ભી સામાજિક સાંસ્કૃતિક ચેતનાઓં કે પ્રતિ ઉદાસીન રહે૤
બુંદેલખંડ કે બીતે વૈભવ કી ઝલક હમેં આજ ઉક્ત ભૂમિ પર છિટકી હુઈ પાષાણ કાલ સે પ્રાપ્ત હોતી હૈ૤ ઇસ ભૂમિ પર ઇસ કલા ને કિતના આદર પાયા ઔર ઉસકા કિતના વિકાસ હુઆ, યહ બાત પુરાતત્વ-વિશેષજ્ઞોં સે છિપી નહી હૈ૤ યો પ્રાગૈતિહાસિક કાલ કિ આદિવાસિયોં દ્વારા પૂજી જાને વાલી મૂર્તિયાઁ ભી બુંદેલખંડ સે પ્રાપ્ત હોતી હૈં૤ કલા કી દૃષ્ટિ સે ઇનકા મૂલ્ય અધિક નહીં હૈ, કિંતુ મૂર્તિકલા કે આદિ રુપ કા ઇનસે અચ્છા જ્ઞાન હોતા હૈ૤ યે મૂર્તિયાઁ બહુત માયને રખતી હૈં ઔર અમૂલ્ય હૈં૤
બુદેલખંડ કે પ્રાચીન ઇતિહાસ કે સંબંધ મેં સર્વાધિક મહત્‍વપૂર્ણ ધારણા યહ હૈ કિ યહ ચેદિ જનપદ કા હિસ્‍સા થા૤ કુછ વિદ્વાન ચેદિ જનપદ કો હી પ્રાચીન બુંદેલખંડ માનતે હૈં૤ પૌરાણિક કાલ મેં બુંદેલખંડ પ્રસિદ્ધ શાસકોં કે અધીન રહા હૈ જિનમેં ચંદ્રવંશી રાજાઓં કે શૃંખલાબદ્ધ શાસનકાલ કા ઉલ્‍લેખ સબસે અધિક હૈ૤ બૌદ્ધકાલ મેં શાંપક નામક બૌદ્ધ ને બાગુઢ઼ા પ્રદેશ મેં ભગવાન બુદ્ધ કે નાખૂન ઔર બાલ સે એક સ્તૂપ કા નિર્માણ કરાયા થા૤ મરહૂત મેં ઇસકે અવશેષ વિદ્યમાન હૈં૤
ઇતિહાસ, સંસ્કૃતિ ઔર ભાષા કે મદ્દેનજર બુંદેલખંડ બહુત વિસ્તૃત પ્રદેશ હૈ૤ લેકિન ઇસકી ભૌગોલિક, સાંસ્કૃતિક ઔર ભાષિક ઇકાઇયોં મે અદ્ભુત સમાનતા હૈ૤ ભૂગોલવેત્તાઓં કા મત હૈ કિ બુંદેલખંડ કી સીમાએં સ્પષ્ટ હૈં ઔર ભૌતિક તથા સાંસ્કૃતિક રુપ મેં નિશ્ચિત હૈ કિ યહ ભારત કા એક ઐસા ભૌગોલિક ક્ષેત્ર હૈ, જિસમેં ન કેવલ સંરચનાત્મક એકતા, ભૌમ્યાકાર ઔર સામાજિકતા કા આધાર ભી એક હી હૈ૤ વાસ્તવ મેં સમસ્ત બુંદેલખંડ મેં સચ્ચી સામાજિક, આર્થિક ઔર ભાવનાત્મક એકતા હૈ૤
ડૉ ગુપ્‍ત કે અનુસાર મધ્ય ભારત કા ઇતિહાસ ગ્રંથ મેં પં૦ હરિહર નિવાસ દ્વિવેદી ને બુંદેલખંડ કી રાજનૈતિક, ધાર્મિક, સાંસ્કૃતિક ઉપલબ્ધિયોં કી ચર્ચા પ્રકારાંતર સે કી હૈ૤ ઇસ ગ્રંથ મેં કુછ સ્થાનોં પર બુંદેલખંડ કા ઇતિહાસ ભી આયા હૈ૤ એક અચ્‍છા પ્રયાસ પં૦ ગોરેલાલ તિવારી ને કિયા ઔર બુંદેલખંડ કા સંક્ષિપ્ત ઇતિહાસ લિખા જો અબ તક કે ગ્રંથો સે સબસે અલગ થા પરંતુ ઉન્‍હોંને બુંદેલખંડ કા ઇતિહાસ સમાજશાસ્રીય આધાર પર લિખ કર કેવલ રાજનૈતિક ઘટનાઓં કે આધાર પર લિખા હૈ૤
બુંદેલખંડ લોહા, સોના, ચાઁદી, શીશા, હીરા, પન્ના આદિ સે સમૃદ્ધ હૈ૤ ઇસકે અલાવા યહાઁ ચૂના કા પત્થર ભી પ્રચુર માત્રા મેં પાયા જાતા હૈ૤ વિન્ધય પર્વત પર પાઈ જાને વાલી ચટ્ટાનોં કે નામ ઉસકે આસપાસ કે સ્થાન કે નામોં સે પ્રસિદ્ધ હૈ જૈસે - માણ્ડેર કા ચૂના કા પત્થર, ગન્નૌર ગઢ઼ કી ચીપેં, રીવા ઔર પન્ના કે ચૂને કા પત્થર, વિજયગઢ઼ કી ચીપેં ઇત્યાદિ૤ જબલપુર કે આસપાસ પાયા જાને વાલા ગોરા પત્થર ભી કાફી પ્રસિદ્ધ હૈ૤
બૌદ્ધકાલીન ઇતિહાસ કે સંબંધ મેં બુંદેલખંડ મેં પ્રાપ્ત ઉસ સમય કે અવશેષોં સે સ્પષ્ટ હૈ કિ બુંદેલખંડ કી સ્થિતિ મેં ઇસ અવધિ મેં કોઈ લક્ષણીય પરિવર્તન નહીં હુઆ થા૤ ચેદિ કી ચર્ચા ન હોના ઔર વત્સ, અવંતિ કે શાસકોં કા મહત્વ દર્શાયા જાના ઇસ બાત કા પ્રમાણ હૈ કિ ચેદિ ઇનમેં સે કિસી એક કે અધીન રહા હોગા૤ પૌરાણિક યુગ કા ચેદિ જનપદ હી ઇસ પ્રકાર પ્રાચીન બુંદેલખંડ હૈ૤
યહાઁ કે વનોં મેં સરઈ, સાગોન, મહુઆ, ચાર, હરી, બહેરા, આઁવલા, ઘટહર, ખૈર, ધુબૈન, મહલૌન, પાકર, બબૂલ, કરૌંદા, સેમર આદિ કે વૃક્ષ અધિક હોતે હૈં૤
ઇસ પ્રાંત કી ભૂમિ ભોજન કી ફસલોં કે અતિરિક્ત ફલ, તમ્બાકૂ ઔર પપીતે કી ખેતી કે લિએ અચ્છી સમઝી જાતી હૈ૤
"નો વન" ને કારણે કીઝને 2008ના ગ્રેમી એવોર્ડઝમાં બેસ્ટ ફિમેલ આર એન્ડ બી વોકલ પરફોર્મન્સ અને બેસ્ટ આર એન્ડ બી સોંગના એવોર્ડઝ મળ્યા હતા. કીઝે આ સમારંભની શરૂઆત ફ્રેન્ક સિનાટ્રાના 1950ના ગીત લર્નિંન ધ બ્લ્યુઝ "ડયુએટ" તરીકે સિનાટ્રાના સંગ્રહાયેલા દ્રશ્યો સાથે ગાયું હતું અને આ શોમાં પાછળથી જ્હોન મેયર સાથે "નો વન" ગાયું હતું. આ શો દરમિયાન કીઝ બેસ્ટ ફિમેલ આર એન્ડ બી આર્ટિસ્ટ પણ બની હતી. તે ડોવ ગો ફ્રેશ દ્વારા બનાવાયેલી વ્યવસાયિક માઇક્રો-સિરિઝ "ફ્રેશ ટેક્સ"માં પણ ચમકી હતી, જેનું પ્રિમિયર માર્ચ થી એપ્રિલ 2008 દરમિયાન એમટીવીના ધ હીલ્સ માં થયું હતું. આ પ્રિમીયરમાં નવા ડવ ગો ફ્રેશની રજુઆતની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. તેણે ઉત્પાદનની જાહેરાત માટે પ્રવક્તા તરીકે ગ્લેસેઉસ વિટામિનવોટર સાથે પણ કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા, અને તેણે અમેરિકન એક્સપ્રેસની જાહેરાત આર યુ એ કાર્ડ મેમ્બર?
કીઝે જરમેઇન ડુપરી અને સો સો ડેફ રેકોર્ડિંગ્સ સાથે ડેમો ડીલ પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા,જેમાં તે લેબલ્સ ક્રિસમસ આલ્બમ "ધ લિટલ ડ્રમર ગર્લ" માં પ્રદર્શન કર્યું હતું. તેણે "ડે ડી ડા " ગીત લખવામાં સહકાર આપ્યો હતો અને તેને રેકોર્ડ કર્યું હતું,જે 1997ની ફિલ્મ મેન ઇન બ્લેક માં પણ આવ્યું હતું. આ ગીત કીઝનું પહેલું વ્યવસાયિક રેકોર્ડિંગ હતું, જોકે, તે ક્યારેય એકલુ બહાર પડયું નહોતું અને લેબલ સાથેના વિવાદ બાદ કોલંબિયા સાથેના તેના રેકોર્ડ કરારનો અંત આવ્યો હતો. કીઝને ક્લાઇવ ડેવિસ દ્વારા બોલાવવામાં આવી, જેમને કીઝ તેના પરફોર્મન્સ દ્વારા "ખાસ અને અનોખી" કલાકાર લાગી હતી અને એરિસ્ટા રેકોર્ડસ સાથે તેને કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા, જેનો પાછળથી ભંગ થઇ ગયો હતો. કીઝ પોતાના સ્ટેજ પરના નામ તરીકે વાઇલ્ડની પસંદગી કરી ચુકી હતી પણ તેના મેનેજરે પોતે જોયેલા એક સ્વપ્ર બાદ તેને કીઝ નામનું સૂચન કર્યું. કીઝને લાગ્યું કે તે નામ એક કલાકાર અને વ્યક્તિ તરીકે તેનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. ડેવિસના નવા રચાયેલા જે રેકોર્ડસ લેબલ સાથે તેણે "રોક વિથ યુ" અને "રિયર વ્યુ મિરર" ગીતો રેકોર્ડ કર્યા હતા, જે પાછળથી ફ્લ્મ્સિ શેફ્ટ અને ડો. ડુલિટલ 2 માં જોવા મળ્યા હતા.
ત્યારબાદ કીઝે ધ ડાયરી ઓફ અલિસિયા કીઝ દ્વારા પદાર્પણ કર્યું, જે ડિસેમ્બર 2003માં બહાર પડયું હતું. બિલબોર્ડ 200માં તેને પ્રથમ સ્થાન મેળવ્યું હતું, અને બહાર પડયાના પહેલા સપ્તાહમાં તેની 618,000 કોપી વેચાઇ હતી, અને 2003માં કોઇ મહિલા કલાકાર માટે તે પહેલા સપ્તાહનું સૌથી વધુ વેચાણ બન્યું હતું. અમેરિકામાં તેની 4.4 મિલિયન કોપી વેચાઇ હતી અને આરઆઇએએ દ્વારા તેને ચાર વાર પ્લેટિનમ દ્વારા પ્રમાણિત કરવામાં આવ્યું હતું. સમગ્ર વિશ્વમાં તેની આઠ મિલિયન કોપી વેચાઇ હતી, અને તે મહિલા કલાકારનું છઠ્ઠુ સૌથી વધુ વેચાતુ આલ્બમ અને મહિલા આર એન્ડ બી કલાકારનું બીજુ સૌથી વધુ વેચાતુ આલ્બમ બન્યું હતું. "યુ ડોન્ટ નો માય નેમ" અને "ઇફ આઇ એન્ટ ગોટ યુ" બંને ગીતો બિલબોર્ડ હોટ 100ના ચાર્ટ પર ટોચના પાંચ ગીતોમાં સ્થાન પામ્યા હતા. અને ત્રીજુ ગીત "ડાયરી" ટોચના દસ ગીતોમાં સ્થાન પામ્યું હતું. ચોથા ગીત "કર્મા"ને બિલબોર્ડ હોટ 100માં ઓછી સફ્ળતા મળી હતી, તે 20માં સ્થાને રહ્યું હતું. "ઇફ એન્ટ ગોટ યુ" એક મહિલા કલાકારનું પહેલુ એવુ ગીત હતું જે બિલબોર્ડ હોટ આર એન્ડ બી હીપ હોપ સોંગ્સના ચાર્ટ પર એક વર્ષ સુધી રહ્યું હતું.
કીઝે પોતાનું પહેલુ સ્ટુડિયો આલ્બમ સોંગ્સ ઇન અ મિરર જૂન 2001માં બહાર પાડયું હતું. બિલબોર્ડ 200માં તેને પ્રથમ સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું હતું અને પહેલા સપ્તાહમાં તેની ૨૩૬,000 કોપી વેચાઇ હતી. અમેરિકામાં આ આલ્બમની 6.2 મિલિયન કોપી વેચાઇ હતી, જ્યાં તેને રેકોર્ડિંગ ઇન્ડસ્ટ્રી એસોસિએશન ઓફ અમેરિકા ) દ્વારા છ વાર પ્લેટિનમ દ્વારા પ્રમાણિત કરવામાં આવી હતી. સમગ્ર વિશ્વમાં તેની 12 મિલિયન કોપી વેચાઇ હતી, તેના કારણે કીઝને અમેરિકાની અંદર અને બહાર લોકપ્રિયતા મળી હતી, જ્યાં તે જેની સૌથી વધુ કૃતિઓ વેચાય છે તેવી શ્રેષ્ઠ નવી કલાકાર અને 2001ની જેની સૌથી વધુ કૃતિઓ વેચાય છે તેવી આર એન્ડ બી કલાકાર બની હતી. આલ્બમનું મુખ્ય ગીત "ફેલીન'" બિલબોર્ડ ના હોટ 100માં છ સપ્તાહ સુધી પહેલા સ્થાને રહ્યું હતું. આલ્બમનું બીજુ ગીત "એ વુમન્સ વર્થ" તે જ ચાર્ટ પર ત્રીજા નંબરે રહ્યું હતું. તે પછીના વર્ષમાં, આ આલ્બમ રિમિક્સ એન્ડ અનપ્લગ્ડ ઇન અ મિરર તરીકે ફ્રી બહાર પડયું હતું, જેમાં મૂળ ગીતની આઠ રિમિક્સ અને સાત અનપ્લગ્ડ આવૃત્તિઓનો સમાવેશ કરાયો હતો.
2006માં, કીઝે ત્રણ એનએએસીપી ઇમેજ એવોર્ડઝ જીત્યા હતા, તેમાં આઉટસ્ટેડિંગ ફિમેલ આર્ટિસ્ટ અને "અનબ્રેકેબલ" માટે આઉટસ્ટેન્ડિંગ સોંગનો સમાવેશ થાય છે. સોંગરાઇટર્સ હોલ ઓફ ફ્મ દ્વારા તેને સ્ટારલાઇટ એવોર્ડ પણ મળ્યો હતો. ઓક્ટોબર 2006માં, તેણે બાળકોની ટેલિવિઝન શ્રેણી ધ બેકયાર્ડિગન્સ ના "મિશન ઓફ માર્સ" એપિસોર્ડમાં મોમી માર્ટિન માટે અવાજ આપ્યો હતો, જેમાં તેણે અસલ ગીત "અલમોસ્ટ એવ્રીથીંગ ઇઝ બોઇંગા હીયર" ગાયું હતું. તે જ વર્ષે, કીઝ માનસિક રીતે ભાંગી પડી હતી. તેની દાદીમાનું મૃત્યુ થયું હતું અને તેનો પરિવાર મોટેભાગે તેમના પર આધારિત હતો. તેને લાગ્‍યું કે તેણે ત્રણ સપ્તાહ સુધી ઇજિપ્ત "ભાગી જવાની" જરૂર છે. તેણે જણાવ્યું હતું કે, "તે સમય મારા માટે અત્યાર સુધીના મારા જીવનમાં મેં અનુભવેલો સૌથી વધુ કપરો સમય હતો. હું ખૂબજ મુશ્કેલ સમયમાંથી પસાર થઇ રહી હતી, અને એક સમય એવો આવ્યો હતો કે જ્યાં હું ખરેખર ક્યાંક ભાગી જવા માંગતી હતી. અને શક્ય હોય તેટલુ દૂર જતી રહેવા માંગતી હતી."
કીઝના પહેલા આલ્બમ સોંગ્સ ઇન અ મીરર ને વ્યાવસાયિક સફ્ળતા મળી હતી, સમગ્ર વિશ્વમાં તેની 12 મિલિયન કોપી વેચાઈ હતી. તે 2001માં સૌથી વધુ વેચાતા આલ્બમની નવી કલાકાર અને સૌથી વધુ વેચાતી આર એન્ડ બી ની કલાકાર બની હતી. આ આલ્બમને કારણે કીઝે 2002માં પાંચ ગ્રેમી એવોર્ડઝ મેળવ્યા હતાં, તેમાં "ફેલીન" માટે શ્રેષ્ઠ નવી કલાકાર અને વર્ષનું સૌથી શ્રેષ્ઠ ગીતનો સમાવેશ થાય છે. તેનું બીજુ સ્ટુડિયો આલ્બમ, ધ ડાયરી ઓફ અલિસિયા કીઝ 2003માં બહાર પડયું હતું અને તેને પણ વિશ્વભરમાં સફળતા મળી હતી, તેની આઠ મિલિયન કોપી વેચાઈ હતી. આ આલ્બમને કારણે તેને વધુ ચાર ગ્રેમી એવોર્ડઝ 2005માં મળ્યા હતા. તે વર્ષના ઉત્તરાર્ધમાં તેણે પોતાનું પહેલું લાઇવ આલ્બમ અનપ્લગ્ડ બહાર પાડયું હતું, જેને અમેરિકામાં પ્રથમ સ્થાન મેળવ્યું હતું. તે પહેલી મહિલા હતી જેના એમટીવી અનપ્લગ્ડ આલ્બમે પ્રથમ સ્થાન મેળવ્યું હતું અને 1994માં નિર્વાણાથી તે સૌથી અગ્રેસર રહ્યું હતું.