polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
લોસ એન્જેલસ ઘણી લોકપ્રિય જગ્યાઓ ધરાવે છે. અહીં ઘણાં લાંબા દરિયા કિનારાઓ જેવાં કે વેનિસ બીચ આવેલા છે. મોટાભાગનાં પર્યટકો હોલીવુડ, હોલીવુડ વોક ઓફ ફેમ, ચાઇનિઝ થિએટર જોવા જાય છે. શહેરમા ઘણાં સંગ્રહાલયો આવેલા છે, જેમાં લોસ એન્જેલસ કંટ્રી મ્યુઝિયમ ઓફ આર્ટ અને ગેટ્ટી મ્યુઝિયમનો સમાવેશ થાય છે. લોસ એન્જેલસ શહેર પ્રાણી સંગ્રહાલય પણ લોકપ્રિય છે. લોસ એન્જેલસ એ વિશ્વમાં જંગલી માઉન્ટેન લાયન ધરાવતું એક માત્ર શહેર છે. સરેરાશ ત્રણ માણસોનું દર વર્ષે માઉન્ટેન લાયન દ્વારા મૃત્યુ થાય છે.
લોસ એન્જેલસ અમેરિકાના દક્ષિણ કેલિફોર્નિયામાં આવેલું શહેર છે. શહેરની વસ્તી ૩૮,૪૭,૪૦૦ અને લોસ એન્જેલસ વિસ્તારની વસ્તી ૧.૮ કરોડથી વધુ છે. શહેરનો વિસ્તાર ૧૨૦૦ ચોરસ કિમી છે. લોસ એન્જેલસ એ ન્યૂ યોર્ક શહેર પછી વસ્તીની દ્રષ્ટિએ બીજાં ક્રમનું શહેર છે. તે કેલિફોર્નિયાનું સૌથી મોટું શહેર છે.
લોસ એન્જેલસનું વાતાવરણ ભૂમધ્ય છે. વાતાવરણ સામાન્ય રીતે ઉનાળામાં ગરમ અને સૂકું શહેર છે, અને શિયાળામાં ઠંડુ અને વરસાદી રહે છે. વાતાવરણ તમે સમુદ્રથી કેટલા દૂર છો તેનાં પર અવલંબે છે. તાપમાન શૂન્ય નીચે ભાગ્યે જ જાય છે. શહેરમાં લગભગ ૧૫ ઈંચ વરસાદ પડે છે, જોકે દર વર્ષે આ આંકડામાં ભારે ફરક જોવા મળે છે.
લોસ એન્જેલસ ફિલ્મ અને ટેલિવિઝન ઉદ્યોગ માટે જાણીતું છે. મોટાભાગનાં હોલીવુડ ખાતે છે. કેટલાંક સૈન્ય હવાઇ જહાજો પણ અહીં બનાવાય છે. સંગીત ઉદ્યોગ આ વિસ્તારમાં કેન્દ્રિત છે. શહેર નાણાંકીય ઉદ્યોગો માટેનું પણ કેન્દ્ર છે. સાન પેદ્રો એ એક વ્યસ્ત બંદર છે.
મેક્સિકો સિટી અથવા મેક્સિકો શહેર એ મેક્સિકોનું પાટનગર અને સૌથી મોટું શહેર છે. આ શહેર વિશ્વનાં સૌથી વધુ ગીચતા અને પ્રદૂષણ ધરાવતા શહેરોમાંનું એક છે. એઝટેક લોકોએ આ શહેરની સ્થાપના સ્પેનિશ અહીં આવ્યા તેની પહેલાં કરી હતી. હર્નાન કોર્ટેસ દ્વારા ૧૫૨૧માં આ શહેરની સ્થાપના થઇ હતી. આજે આ શહેરમાં ૮૫ લાખ લોકો શહેર છે અને મેક્સિકો શહેરના શહેરી વિસ્તારોમાં ૧.૮ કરોડ લોકો વસે છે. મેક્સિકો શહેર ૧૯૨૮ પછી ફેડરલ ડિસ્ક્ટ્રીક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
મેક્સિકો શહેર માં ૧.૮૧ કરોડ લોકો રહે છે. ટોકિયો પછી તે સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતું શહેર છે અને મુંબઈ કરતાં સહેજ વધુ વસ્તી ગીચતા ધરાવે છે.
સોયાબીનનો ઉપયોગ ખોરાક તરીકે થાય છે. તેમાંથી તેલ, સોસ, દૂધ, લોટ, ટોફૂ અને અન્ય ખાદ્ય સામગ્રીઓ બનાવાય છે. સોય ખોરાકમાં પ્રોટિન વધુ માત્રામાં હોય છે અને ઘણાં શાકાહારી લોકો તેના કારણે સોયાબીન ખાય છે. તેમાં કંઈક કડવો સ્વાદ હોવાથી તેની વાનીઓ એકલી ખાવા કરતાં ચણા, ઘઉં, મકાઈ, જુવાર કે ચોખાના લોટમાં ચોથા ભાગમાં નાખી ખાઈ શકાય છે. ચીનમાં તેની ભીંજવેલી દાળની ખીચડી રાંધી ખવાય છે. આખા બીજને ભીંજવી ફણગા ફૂટે ત્યારે કાઢી ધોઈ સાફ કરી ફણગા સહિત થોડાં થોડાં જરા નમક સાથે ખાવાથી શરીર ખૂબ પુષ્ટ બને છે. તેને વાટી રસ કાઢી બાળકોને પાવાથી દૂધ જેટલું પૌષ્ટિક કામ કરે છે. તેમાં સ્ટાર્ચ ઓછો હોવાથી મધુપ્રમેહને માટે તે સર્વોત્તમ ખોરાક છે. ખનીજ ક્ષારો વધુ હોવાથી મગજના જ્ઞાનતંતુના રોગમાં ફાયદાકારક છે. ફણગાવેલા બીજનું શાક બનાવાય છે.
સોયાબીન પૂર્વ એશિયાનો દાણાં પ્રકારના ફળ ધરાવતો છોડ છે. સોયાબીનનો છોડ ૨૦ સેમી થી ૨ મીટર ઊંચો થાય છે. સોયાબીન એકવર્ષાયુ વનસ્પતિ છે, એટલે કે એક સોયાબીન માત્ર ૧ વર્ષ જ જીવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે સોયાબીનનો છોડ પહેલાં વેલ હતો. આ છોડની રૂંછાંવાળી સીધી ડાળીઓ ઉપર પાંદડાં થાય છે. આ પાદડાં ત્રણ નાની પર્ણિકાઓમાં વહેંચાયેલાં હોય છે. ફૂલ જાંબૂડિયા રંગનાં નાનાં થાય છે. તેની શીંગ ખરબચડી હોય છે. તેમાં નાઇટ્રોજન ઉપરાંત બીજી પોષણ શક્તિ હોય છે. દાણો ચપટો અને ગોળ હોય છે.
ભારતમાં પંજાબમાં સૌ પ્રથમ વખત સોયાબીન વાવવાનો અખતરો કરાયો હતો. પછી તે સમયનાં વડોદરા રાજ્યમાં આના વાવેતરનો અખતરો કરાયો હતો. સોયાબીનનાં વાવેતરમાં ઈ. સ. ૧૮૭૩માં વિયેનામાં ભરાયેલ વર્લ્ડ એક્ઝિબિશન પછી લોકો વિશેષ રસ લેતાં શીખ્યાં. તે સમયે ચીન, જાપાન અને મંગોલિયામાંથી જુદી જુદી ૨૦ જાતનાં સોયાબીન આ પ્રદર્શનમાં ખુલ્લાં મુકાયાં હતાં. ત્યારબાદ જર્મની અને ફ્રાન્સમાં આ વનસ્પતિ ખોરાકની વિશેષ જાહેરાત થઈ. ત્યારપછી ઈ. સ. ૧૮૭૬માં ઓસ્ટ્રિયામાં ૧૪૮ ખેડુતોએ સોયાબીનનું વાવેતર કર્યું હતું.
સોયાબીનમાંથી બળતણ પણ બનાવાય છે. સોયાબીનનું તેલ દેશી સંચાકામમાં ઊંજવાના તેલ તરીકે વપરાય છે. તેલ કાઢયા પછી વધેલો ખોળ ઢોરના ખોરાક અથવા ખાતર તરીકે ઉપયોગી છે. દીવાબત્તીમાં ઘાસતેલની જગ્યાએ આ તેલ વાપરી શકાય છે. તે વોટરપ્રૂફ કપડું બનાવવામાં, કાગળની છત્રી, ફાનસ બનાવવામાં, વાર્નિશ અને છાપવાની શાહી બનાવવામાં ઉપયોગી છે.
ચીનમાં ચાઉ વંશ દરમિયાન સોયાબીન પાંચ સૌથી વધુ પવિત્ર ખોરાકમાંનું એક ગણાતું હતું. તે ચીન ઉપરાંત જાપાન, મંગોલિયા, શ્રીલંકા અને ઈન્ડોચાઈના માં પુષ્કળ પ્રમાણમાં ઊગે છે.
જ્યોર્જ વોશિંગ્ટનનો જન્મ ૨૨ ફેબ્રુઆરી ૧૭૩૨ના દિવસે વેસ્ટલેન્ડ કાઉન્ટી, વર્જિનિયા ખાતે પિતા ઓગસ્ટાઇન વોશિંગ્ટન અને માતા મેરી બૉલ વોશિંગ્ટનના સૌથી મોટા પુત્ર તરીકે થયો હતો. તેમનું પ્રારંભિક જીવન પોટોમેક નદીના કિનારે આવેલા પોપ્સક્રિક, વેસ્ટમોરલૅન્ડ કાઉન્ટી, વર્જીનિયા ખાતે વીત્યું. પ્રાથમિક શિક્ષણની સાથે જ જમીન માપણીનું કામ શીખ્યા. ૧૬ વર્ષની ઉંમરે જમીન માપણીની કામગીરીમાં જોડાયા. ૧૭૪૯માં અધિકૃત જમીન માપણી અધિકારી તરીકેની કામગીરી શરૂ કરી. આ સમયગાળામાં જ અમેરિકા બ્રિટીશ અને ફ્રાંસના સંસ્થાનવાદનો ભોગ બન્યું. બ્રિટીશરો અને ફ્રેન્ચ શાસકો વચ્ચે ૧૭૫૪માં થયેલા યુદ્ધમાં નાગરિક લશ્કર અધિકારી તરીકે જોડાયાં. ૧૭૫૮માં વર્જીનિયા રાજ્યના સરસેનાપતિ તરીકે નિયુક્ત કરાયા તથા રાજ્યની સંરક્ષણની જવાબદારી સોંપવામાં આવી. ૧૭૫૯–૭૪ દરમિયાન વર્જીનિયા વિધાનસભાના પ્રતિનિધિ તરીકે રાજકીય જીવનમાં પ્રવેશ કર્યો.
અમેરિકાની સ્વતંત્રતા બાદ તેઓ પોતાની જાગીર વેરનોન ખાતે પાછા ફર્યાં. ૧૭૮૭માં ફિલાડેલ્ફિયા ખાતે બંધારણ રચના સમિતિની બેઠકમાં વર્જીનિયા રાજ્યના પ્રતિનિધિમંડળના વડા તરીકે હાજર રહ્યા અને વિદેશી આક્રમણોથી બચવા મજબૂત કેન્દ્ર સરકારની હિમાયત કરી. બંધારણ નિર્માણ બાદ ૩૦ એપ્રિલ ૧૭૮૯ના રોજ તેઓ અમેરિકાના પ્રથમ પ્રમુખ તરીકે સર્વસંમતિથી ચૂંટાયા. ૧૭૯૨માં તેઓ બીજી ટર્મ માટે પણ પ્રમુખ તરીકે ચૂંટાયા. આ દરમિયાન તેઓએ અમેરિકાને આર્થિક તેમજ રાજકીય રીતે મજબૂત બનાવ્યું. માર્ચ ૧૭૯૭માં તેઓએ પ્રમુખ તરીકેનો સફળ કાર્યકાળ પૂરો કર્યો. ત્રીજી મુદ્દત માટે પ્રમુખપદની ભલામણનો અસ્વીકાર કરી તેઓ પોતાના વતન માઉન્ટ વેરનોન પાછા ફર્યાં.
જ્યોર્જ વોશિંગ્ટન સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકાના પ્રથમ રાષ્ટ્ર પ્રમુખ, રાષ્ટ્રપિતા, બંધારણીય સભાના અધ્યક્ષ, સ્વાતંત્ર્ય સેનાની અને અમેરિકન ક્રાંતિ દરમિયાન સરસેનાપતિ હતા. પ્રમુખ તરીકેનો તેમનો કાર્યકાળ ઈ.સ. ૧૭૮૯ થી ૧૭૯૭ના વર્ષ સુધીનો હતો. ઈ.સ. ૧૭૭૫ થી ઈ.સ. ૧૭૮૩ વચ્ચેના સમયગાળામાં ચાલેલી અમેરિકન ક્રાંતિ વખતે તેઓ અમેરિકન જનરલ અને વસાહતી દળોના ચીફ કમાન્ડર રહ્યા હતા.
૬ જાન્યુઆરી ૧૭૫૯ના રોજ વોશિંગ્ટને ૨૬ વર્ષની ઉંમરે વેરનોનના એક જાગીરદારની ૨૮ વર્ષીય વિધવા પુત્રી માર્થા સાથે લગ્ન કર્યાં. વોશિંગ્ટન-માર્થા દંપતી નિ:સંતાન હતું. તેમણે માર્થાના અગાઉના લગ્નજીવનથી થયેલાં બે પુત્રો અને પાછળથી બે પ્રપૌત્રોને દત્તક લીધાં હતાં.
જ્યોર્જ વોશિંગ્ટન યુનિવર્સિટી અને સેંટ લૂઈમાં આવેલી વોશિંગ્ટન યુનિવર્સિટી એ રાષ્ટ્રપ્રમુખ વોશિંગ્ટનના સન્માનમાં નામકરણ કરવામાં આવી છે.
બાવચી કે આવચી-બાવચી (વૈજ્ઞાનિક નામ: ; સંસ્કૃત: ाुी, ोाी, ो्िा; હિંદી: ुी, ोाी; બંગાળી: াু, োা; અંગ્રેજી: ) એ આયુર્વેદ અને તમિલ સિદ્ધ ઔષધ પ્રણાલીમાં વપરાતી એક અગત્યની ઔષધી છે. ચીની ઔષધીમાં પણ તે વપરાય છે. ગુજરાતીમાં આવચી-બાવચી તરીકે પણ ઓળખાતી આ વનસ્પતીનાં બીજ તેના ઔષધિય ગુણધર્મને કારણે આયુર્વેદ, સિદ્ધ અને ચીની ઔષધશાસ્ત્રમાં વપરાય છે. તેના બીજ સોરેલીન જેવા અનેક 'કૌમારિન ધરાવે છે. બાવચીના છોડ બે હાથ ઊંચા વધે છે. એનાં પાંદડાં સાધારણ નાનાં હોય છે. એ છોડ ઉપર કાળા રંગનાં મરી કરતાં પણ બારીક બિયાં આવે છે. તેનું તેલ દવામાં ઉપયોગી છે. બાવચી શરીરે ચોપડી સ્નાન કરવાથી ખરજનો નાશ થતો મનાય છે. બાવચી કડવી, પાકકાળે તીખી, ઉષ્ણ, રસાયન, મધુર, રુચિપ્રદ, રૂક્ષ, હૃદ્ય, અગ્નિદીપન, બલકર, તૂરી, લઘુ તથા મેધ્ય છે અને કૃમિ, કોઢ, કફ, ત્વગ્દોષ, વિષ, કંડૂ, રક્તપિત્ત, શ્વાસ, કાસ, મેહ, જ્વર, વ્રણ, ત્રિદોષ તથા વાયુનો નાશ કરનાર ગણાય છે. એક મત પ્રમાણે બાવચીના બીજને તકમરિયાં કહેવામાં આવે છે.
ચીની ઔષધીઓમાં પણ બાવચીનો ઉપયોગ થાય છે. ચીની ભાષામાં તેને બુ ગુ ઝિ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે અને તેનો ઉપયોગ મૂત્રપિંડને સમારવામાં થાય છે. ચીની ઔષધશાસ્ત્રમાં યિન અને યાંગ એ બે મૂળભુત તત્વો છે . બાવચી મૂત્રપિંડના યાંગને કાબુમાં રાખવા માટે વપરાય છે. તેના દ્વારા ભાંગી ગયેલા હાડકા , કમરના અને ઘુંટણના દુખાવા, નપુંસકતા, પથારીમાં પેશાબ, ખરતા વાળ અને કોઢ જેવી સમસ્યાઓનું નિદાન થાય છે.
બાવચીને કારણે યકૃત પર થયેલી આડઅસરનો એક કિસ્સો જાણીતો છે, જેમાં ૬૪ વર્ષની એક સ્ત્રીએ પોતાને થયેલા કોઢના નિવારણ માટે અનેક પ્રકારની આયુર્વેદિક દવાઓનો ઉપયોગ કર્યો હતો. આ સંશોધનપત્રના લેખકનું માનવું છે કે બાવચીમાં રહેલા સોરેલિન દ્રવ્ય જ તેના યકૃત પર થય્લી ઝેરી અસર માટે પ્રાથમિક રીતે જવાબદાર હતું.
બાવચીનાં ફળનો અર્ક પ્રાયોગિક વાતાવરણમાં નોરેપિનેફ્રિન-ડોપામાઇન રિઅપટેક અવરોધક તરિકે વર્તતા હોવાનું સાબિત થયું છે.
બાવચીનાં બીજનો અર્ક પ્રયોગશાળામાં અંત:રસજાળ સંકુલ ૧ને અવરોધતો જોવા મળ્યો છે જેના પરથી તેમ માનવામાં આવે છે કે તે ઓક્સિડેટિવ તણાવ સામે ટકી રહેવામાં મદદરૂપ હશે.
વર્લ્ડ વાઇડ વેબ ની રચના 1989માં બ્રિટિશ કોમ્પ્યુટર સાયન્ટિસ્ટ ટિમ બર્નર્સ-લી દ્વારા કરવામાં આવી હતી. 30 એપ્રિલ 1993ના રોજ, એ જાહેરાત કરી કે વર્લ્ડ વાઈડ વેબ કોઈપણ વ્યક્તિ માટે વાપરવા માટે મફત હશે, જે વેબના પુષ્કળ વિકાસમાં ફાળો આપશે. ટ્રાન્સફર પ્રોટોકોલ ની રજૂઆત પહેલાં, અન્ય પ્રોટોકોલ જેમ કે ફાઇલ ટ્રાન્સફર પ્રોટોકોલ અને ગોફર પ્રોટોકોલનો ઉપયોગ સર્વરમાંથી વ્યક્તિગત ફાઇલોને પુનઃપ્રાપ્ત કરવા માટે કરવામાં આવતો હતો. આ પ્રોટોકોલ્સ એક સરળ ડિરેક્ટરી માળખું પ્રદાન કરે છે જેમાં વપરાશકર્તા નેવિગેટ કરે છે અને જ્યાં તેઓ ડાઉનલોડ કરવા માટે ફાઇલો પસંદ કરે છે. દસ્તાવેજો મોટાભાગે ફોર્મેટિંગ વિના સાદા ટેક્સ્ટ ફાઇલ તરીકે રજૂ કરવામાં આવતા હતા અથવા વર્ડ પ્રોસેસર ફોર્મેટમાં એન્કોડ કરવામાં આવતા હતા.
ગુજરાતીમાં વેબસાઇટને જાળસ્થળ કહે છે. જાળસ્થળ આંતરજાળની મદદથી કોઇપણ જાણકારી મૂકવાનું અને મેળવવાનું સાધન છે. જાળસ્થળ સામાન્ય રીતે અથવા ના પ્રારુપમાં હોય છે. અન્ય જાળપૃષ્ઠો સાથે તેની કડીઓ જોડાયેલી હોય છે. જાળસ્થળની કાર્યપ્રણાલી તથા રુપરંગ માટે વિશેષ પ્રકારના પોગ્રામનો પ્રયોગ કરવામાં આવે છે. જેની મદદથી જાળસ્થળ જોઇ શકાય છે તેને જાળસ્થળ સંગણક કહેવામાં આવે છે.
જ્યારે "વેબ સાઇટ" એ મૂળ જોડણી હતી (કેટલીકવાર કેપિટલાઇઝ્ડ "વેબ સાઇટ", કારણ કે વર્લ્ડ વાઇડ વેબનો ઉલ્લેખ કરતી વખતે "વેબ" એ યોગ્ય સંજ્ઞા છે), આ પ્રકારનો ભાગ્યે જ ઉપયોગ થયો છે, અને "વેબસાઇટ" પ્રમાણભૂત જોડણી બની ગઈ છે. તમામ મુખ્ય શૈલી માર્ગદર્શિકાઓ, જેમ કે ધ શિકાગો મેન્યુઅલ ઓફ સ્ટાઈલ અને એપી સ્ટાઈલબુક,આ ફેરફારને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
જાળસ્થળ વેબ સર્વર પર પ્રાપ્ય છે. દરેક જાળસ્થળનું એક સરનામું હોય છે જેને આંગ્લેભાષામાં યુઆરએલ કહેવાય છે. બ્રાઉઝરની મદદથી જે તે સરનામા કોઇપણ જાળસ્થળ જોઇ શકાય છે. બ્રાઉઝર જે તે યુઆરએલથી જાળસ્થળ સુધી પહોચવા માટે એચટીટીપી લિપિનો ઉપયોગ કરે છે.
જાળસ્થળ સ્થૈતિક અથવા ગતિક હોઇ શકે છે. સ્થૈતિક જાળસ્થળ હંમેશા એકની એક દ્રષ્ય સ્થિતિમાં રહે છે. જ્યારે ગતિક જાળસ્થળ અલગ અલગ પૈરામીટર્સ અનુસાર તેમાં ગતિવિધિઓ થતી રહે છે.
આ ફલાક્નુંમાં 32 એકર ક્ષેત્ર પર ફેલાયેલો છે અને ચાર મિનારાથી 5 કિ. મી. દુર છે. તેનું નિર્માણ હૈદરાબાદ ના પ્રધાન મંત્રી નવાબ વકાર - ઉલ - ઉમર અને નિઝામ છઠ્ઠા ના કાકા અને સાળા દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું।
આ મહેલની રચના એક અગ્રેજી શિલ્પકારે કરી હતી. તેની રચનાની આધારશીલા 3 માર્ચ 1884 માં સર વાઈકર દ્વારા થઇ હતી. જે સર ચાર્લ્સ ડાર્વિન ના વૈજ્ઞાનિક મિત્ર ખુદુશ ના પુત્ર હતા. તેનું બાંધકામ પૂર્ણ થતા 9 વર્ષ લાગ્યા હતા તેનું સંપૂર્ણ બાંધકામ ઇટાલિયન પથ્થર દ્વારા થયું છે અને તે 93,971 ચો. મી. ક્ષેત્ર માં ફેલાયેલો છે. મહેલનો આકાર વીંછી છે. આ મહેલ ઇટાલિયન અને ટ્યુડર સ્થાપત્ય એક દુર્લભ મિશ્રણ છે.
આ મહેલ જ્યાં સુધી સર વાઈકર પાસે હતો ત્યાં સુધી તેમણે પોતાના નીજી નિવાસ સ્થાન તરીકે તેનો ઉપયોગ કર્યો હતો, પણ પછી 1897-98 માં તેમને આ મહેલ હૈદરાબાદના નિઝામ છઠ્ઠા ને સોંપી દીધો।
કેરમની રમત ભારતીય ઉપખંડમાં ઉદ્ભવી હોવાનું માનવામાં આવે છે. કોઈ ચોક્કસ પુરાવાઓ તો મળતા નથી પણ એમ કહેવામાં આવે છે કે કેરમની શોધ ભારતના મહારાજાઓએ કરી હતી. કાચનું બનેલું એક કેરમ બોર્ડ હજુ આજે પણ પટિયાલાના રાજમહેલમાં ઉપલબ્ધ છે. પ્રથમ વિશ્વ યુદ્ધ બાદના સમયગાળામાં આ રમત વધુ લોકપ્રિય થવા માંડી. ઓગણીસમી સદીના પ્રારંભમાં ભારતના વિવિધ રાજ્યોમાં રાજ્ય કક્ષાની કેરમ સ્પર્ધાઓ યોજાવા લાગી હતી. શ્રીલંકામાં પહેલી કેરમ ટુર્નામેન્ટ ૧૯૩૫માં રમાઈ હતી, અને ૧૯૫૮ સુધીમાંતો ભારત અને શ્રીલંકા બંને દેશોએ કેરમ ક્લબોનું અધિકૃત સંગઠન બનાવી દીધું હતું, વિવિધ સ્પર્ધાઓનું સૌજન્ય પણ કરતા હતા અને ઇનામો પણ આપવાની શરૂઆત કરી દીધી હતી.
આંતર-રાષ્ટ્રીય કેરમ ફેડરેશન ની સ્થાપના ૧૯૮૮માં ભારતના ચેન્નઈમાં કરવામાં આવી હતી. ભારતમાં રમવામાં આવતી રમત પ્રમાણેના નિયમો ૧૯૮૮માં પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યા હતા. તે જે વર્ષે એ અધિકૃત રીતે નિયમોને નિરૂપિત કર્યા. રમત દક્ષિણ એશિયામાં, ખાસ કરીને ભારત, પાકિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ, શ્રીલંકા અને નેપાળમાં લોકપ્રિય છે. યુરોપ અને અમેરિકામાં વસવાટ કરી રહેલા ભારતીય મૂળના લોકોને કારણે કેરમની રમત ત્યાંના દેશોમાં પણ ધીમેધીમે લોકપ્રિયતા મેળવી રહી છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ કેરમ એસોસિએશનની છેલ્લી ઘોષણા મુજબ તેઓ અમેરિકા અને કેનેડામાં યોજાતી કેરમ સ્પર્ધાઓનું રિપોર્ટિંગ કરે છે અને ખેલાડીઓના રેન્કિંગની યાદી પણ રાખે છે.
કેરમ એ પૂર્વના દેશોમાં અને ખાસ કરીને ભારતમાં રમાતી એક રમત છે. આ રમત પૂર્વના દેશોમાં વિવિધ નામે રમાતી હોવા છતાં, પાશ્ચાત્ય જગતમાં તે કેરમના નામે જ પ્રચલિત છે. ભારત સિવાય તે નેપાળ, પાકિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ, શ્રીલંકા અને આસપાસના દેશો તથા મધ્યપૂર્વના દેશોમાં પણ આ રમત રમાય છે. દક્ષિણ એશિયા અને ખાસ કરીને ભારતમાં ઘણી ક્લબો અને સંગઠનો નિયમિત પણે કેરમની વિવિધ સ્પર્ધાઓ યોજે છે. કેરમ એક કૌટુંબિક રમત છે, ઘણી વખત આખો પરિવાર સાથે મળીને આ રમત રમતો જોવા મળે છે. ખાસ કરીને બાળકો અને યુવાવર્ગ કેરમ રમે છે. વિવિધ વિસ્તારો/પ્રદેશોમાં કેરમના જુદા-જુદા નિયમો પળાય છે.
કેરમનું પાટીયું અને કુકરીઓ યુરોપ અને યુ.એસ.માં પણ મળી રહે છે જે મોટેભાગે ભારતથી આયાત કરેલા હોય છે. સસ્તા અને મોંઘા બન્ને પ્રકારના કેરમ મળી રહે છે, જેમાંના મોંઘા કેરમ સારામાનાં લાકડામાંથી બનાવેલા હોય છે અને સારી ગુણવત્તાનું સુશોભન/રંગકામ કરેલું હોય છે. કેરમના સૌથી મોટા નિકાસકારોમાંના ઘણા ભારતમાંથી વ્યાપાર કરે છે, જેવાકે, પ્રિસાઇઝ, સર્કો, સિન્ડિકેટ સ્પોર્ટ્સ અને પૌલ ટ્રેડર્સ.
રમતનો મુખ્ય ઉદ્દેશ છે સ્ટ્રાઇકરને આંગળી અને અંગુઠાની કે બે આંગળીની ચપટી/આંટીથી ધકેલીને કુકરીને ખસેડવાનો છે. આ રીતે સ્ટ્રાઇકર દ્વારા કુકરી ખસેડીને તેને ચાર ખૂણામાં રહેલા ખાના માં નાંખવાની હોય છે.
જાન્યુઆરી ૨૦૦૭થી ગોએરે અદાંજે ૭૬ % જેટલા ભાર ની નોંધણી કરી છે. પણ એજ સમયે બીજી એરલાઇન્સ જેવીકે ઇંડિગો અને સ્પાઇસજેટની સ્થાપના સાથે માર્કેટ શેર, વિમાનોની સંખ્યા અને ૨૦૧૩થી પુરી પાડેલી મુકામની સેવાની દ્રષ્ટીએ ગોએરને પાછળ પાડી દેતા એરલાઇનનો વિકાસ ધીમો પડી ગયો છે. પણ વાડિયા અને મુખ્ય વહિવટી અધિકારી જ્યોર્જ ડી રોની ના મતે કંપનીનો ધીમો વિકાસ એ ભારતમા ઉડ્ડયન માટે મુશ્કેલ વાતાવરણને કારણે કંપનીએ રચેલી વ્યુહરચના છે, જેના પરિણામ સ્વરૂપે તેનુ મુખ્ય કેન્દ્ર માર્કેટ શેર પક્ડી રાખવા અને મુકામો અને વિમાનોની સંખ્યામાં વધારો કરવાની જગ્યાએ તેના નફાને જાળવી રાખવાનો હતો. એપ્રિલ ૨૦૧૨માં કીંગફીશર એરલાઇન્સના નાણાકીય સંકટને કારણે ગોએર એરલાઇન માર્કેટ શેરની દ્રષ્ટીએ છઠા અને છેલ્લા સ્થાનેથી પાંચમા સ્થાને આવી ગયુ. પણ કીંગફીશર એરલાઇન્સને અનુસરતા જાન્યુઆરી ૨૦૧૪થી એરલાઇન પાસે ફરીથી ઓછામાં ઓછા માર્કેટ શેર થઇ ગયા.
ગોએરની શોધ ભારતના ખ્યાત્નામ ઉધોગકાર નુસલી વાડિયાના સૌથી મોટા પુત્ર જહાંગીર વાડિયાએ ૨૦૦૫માં કરી હતી. એરલાઇન ક્ષેત્રે પ્રવેશ એ વાડિયા ગ્રુપ જે ભારતીય વેપાર કોર્પોરેશનમાં તેની કંપનીઓ જેવી કે બોમ્બે ડાઇંગ અને બ્રિટાનીયા ઇંડસ્ટ્રીઝ માટે પ્રખ્યાત છે એના માટે ઉડ્ડયન વિભાગમાં પ્રવેશ માટેનું કટોકટીભર્યુ સાબિત થયુ. વાડિયા ગ્રુપ સંપુર્ણપણે એરલાઇનની માલિકી ધરાવે છે. જહાંગીર વાડિયા એરલાઇનના વ્યવસ્થાપક પણ છે.ગોએરે તેના કાર્યની શરુઆત નવેમ્બર ૨૦૦૫માં એરબસ અ૩૨૦ વિમાનની મદદથી કરી હતી.
ગોએર બોમ્બેમાં આવેલી ભારતની ઓછી કિંમતની વિમાની કંપની છે. તેણે તેના કાર્યની શરુઆત નવેમ્બર ૨૦૦૫મા કરી હતી. આ વાડિયા ગ્રુપનું ઉડ્ડયનનુ સાહસ છે. જાન્યુઆરી ૨૦૧૪ થી તે માર્કેટ શેરની દ્રષ્ટીએ ભારતની પાંચમી સૌથી મોટી એરલાઇન છે. તે રોજની ૧૦૦ અને અઠવાડિયાની આશરે ૭૫૦ ઉડાન સાથે ૨૧ શહેરોમાં ઘરેલુ મુસાફર સેવા પુરી પાડે છે. તેનુ કેન્દ્રબિન્દુ બોમ્બેનું છત્રપતિ શિવાજી ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ અને નવી દિલ્લીનું ઇન્દિરા ગાંધી ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ છે.
ગોએર ભારતમાં રોજની ૧૦૦ અને અઠવાડિયાની આશરે ૭૫૦ ઉડાન સાથે ૨૧ મુકામોમા કાર્યરત છે. નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલય, ભારત સરકારની માર્ગદર્શિકા અનુસાર ઓછી વિમાનોની સંખ્યા ને કારણે ગોએરને આંતરરાષ્ટ્રિય ઉડાન ભરવા માટે સંમતિ મળેલ નથી. પણ ૨૦૧૨માં એરલાઇને તેની મંજુરી માટે મંત્રાલયને અરજી કરી હતી જેની સંમતિ મળવાની હજુ બાકી છે.
આ પહેલાં તેમની બટાલિઅને ઈચ્છોગિલ નહેર પરના તેમના લક્ષ્યાંકને મેળવી લીધું હતું પરંતુ પાકિસ્તાનના વળતા હુમલામાં તેઓના ઘેરાઈ જવાની શક્યતાને ધ્યાનમાં લેતા તેમને પાછા હટી અને નવા સ્થાને ખસેડ્યા હતા. તેઓ જ્યારે રક્ષણાત્મક હરોળમાં હથિયારો માટે ખાડા અને સૈનિકો માટે ખાઈ ખોદી રહ્યા હતા ત્યારે પહેલેથી જ તેઓ ૨૪ કલાકથી વધુ સમયથી યુદ્ધ લડીને આવ્યા હતા. બટાલિઅને જે વિસ્તારની રક્ષા કરવાની હતી ત્યાં કપાસ અને શેરડીના ખેતરો હતાં જેમાં ખાઈ ખોદી અને તેઓ પોતાની ગોળીબાર કરવાના સ્થાનો છુપાવી શક્યા. ૧૦૬ મિમિની રિકોઈલલેસ તોપો ખેમ કરણ-અમૃતસર માર્ગ પર ગોઠવી દેવામાં આવી હતી. ૮ સપ્ટેમ્બરે દુશ્મને ૪થી ગ્રેનેડિયરના વિસ્તારમાં બળ માપવા અનેક નાના હુમલા કર્યા. બટાલિઅનના રિકોઈલલેસ હથિયાર તેમજ સ્વયંચલિત હથિયાર કંપનીના અફસરો લેફ્ટનન્ટ એચ. આર. જાહનુ અને સેકન્ડ લેફ્ટનન્ટ વી. કે. વૈદ્યએ અસરકારક રીતે ગોઠવ્યા હતા. તે જ દિવસે અબ્દુલ હમીદે બે પાકિસ્તાની પેટન રણગાડીઓનો નાશ કર્યો. તેમાંથી એકના આગેવાને રણગાડી નષ્ટ થતાં પહેલાં હમીદની પાસે દિશા માટે મદદ માગી.
૨૭ ડિસેમ્બર ૧૯૫૪ના રોજ અબ્દુલ હમીદને ગ્રેનેડિયર રેજિમેન્ટમાં ક્રમાંક ૨૩૯૮૮૫ તરીકે ભરતી કરવામાં આવ્યા. તેમને બાદમાં ૪થી બટાલિઅનમાં મુકવામાં આવ્યા જ્યાં તેમણે પોતાની બાકીની તમામ સેવા આપી. તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન તેમણે આગ્રા, અમૃતસર, જમ્મુ અને કાશ્મીર, દિલ્હી, નેફા અને રામગઢ ખાતે ફરજ બજાવી. ૧૯૬૨ના ભારત ચીન યુદ્ધ દરમિયાન તેમની બટાલિઅન ૭મી પાયદળ બ્રિગેડનો ભાગ હતી અને તેનું નેતૃત્વ બ્રિગેડિઅર જ્હોન દલવી કરી રહ્યા હતા. તેમની બ્રિગેડે ચીન સામે નામકા ચુ ની લડાઈમાં ભાગ લીધો હતો અને જ્યારે ચીનીઓએ તેમને ચારે તરફથી ઘેરી લીધા ત્યારે તેમની બ્રિગેડ લડતાં લડતાં આગળ વધી હતી અને ભૂતાન પહોંચી અને બાદમાં પગપાળા મિસામારી પહોંચી હતી. તે કાર્યવાહી દરમિયાન સેકન્ડ લેફ્ટનન્ટ જીવીપી રાવને મરણોપરાંત મહાવીર ચક્ર એનાયત કરાયું હતું, જે બટાલિઅનનું આઝાદી બાદનું સર્વોચ્ચ સન્માન હતું. જેને બાદમાં હમીદના પુરસ્કારે જ ઝાંખુ પાડ્યું હતું.
૧૦ સપ્ટેમ્બર ૧૯૬૫ના રોજ સવારે ૮ વાગ્યે એક પાકિસ્તાની બટાલિઅને તોપખાનની મદદ વડે ૪થી ગ્રેનેડિયરની ઉપર હુમલો કર્યો પરંતુ તેઓ ભારતીય રક્ષાત્મક સ્થાનોને પારખવામાં નિષ્ફળ રહ્યા. હુમલા પહેલાં ભારે માત્રામાં તોપમારો કરવામાં આવ્યો જેનાથી ભારતીય રક્ષાત્મક ચોકીઓ નબળી પડે. સવારે ૯ વાગ્યે દુશ્મન રણગાડીઓ આગળની ચોકીઓ ભેદવામાં સફળ રહી. આ ઝપાઝપીમાં હમીદે એક પેટનનું જૂથ પોતાની કંપની તરફ આગળ વધતું જોયું. પરિસ્થિતિની ગંભીરતા સમજીને તેઓ એક છેડા તરફ પોતાની રિકોઈલલેસ તોપ જીપ પર લઈને ગયા. મોટા પ્રમાણમાં દુશ્મન તરફથી કરાતી ગોળીબારી અને રણગાડીઓના ગોળાબારીએ પણ તેમને ડગાવ્યા નહી. તેમણે સતત ગોળીબાર ચાલુ રાખ્યો અને ત્રણ પેટન રણગાડીઓનો નાશ કર્યો. પરંતુ ચોથી રણગાડીનો નાશ કરી શકે તે પહેલાં તેના ગોળીબારમાં તેમનું મૃત્યુ થયું.
લાહોર વિસ્તારમાં રહેલી ભારતની ૪થી માઉન્ટેન ડિવિઝન જ્યારે ઈચ્છોગિલ તરફ આગળ વધી રહી હતી ત્યારે પાકિસ્તાનના વળતા હુમલાએ તેને આગળ વધતી અટકાવી. જેથી, તેઓ ખેમ કરણ તરફ પાછળ હટી, નવી વ્યૂહ રચના અનુસાર ડિવિઝન, ૪થી ગ્રેનેડિઅર અને અન્ય ૩ બટાલિઅન મળી અને ખેમ કરણ-ભીખીવિન્ડ-અમૃતસર માર્ગ અને પટ્ટિ ધુરી પરના અસલ ઉત્તર અને ચીમા ગામ વચ્ચે રક્ષાત્મક હરોળ બનાવી. ૪થી ગ્રેનેડિયર ઉત્તર કિનારી પર ચીમા ગામ પાસેના વિસ્તારમાં હતી અને અન્ય બટાલિઅન દક્ષિણે અસલ ઉત્તર ગામ પાસે હતી જેમાં તેમની ભગિની ૭ ગ્રેનેડિયર પણ હતી.
તેમની યાદમાં ૪થી ગ્રેનેડિયર બટાલિઅને અસલ ઉત્તર ખાતે તેમની કબર પર એક મકબરો બાંધ્યો અને દર વર્ષે તેમના શહીદ દિવસે ત્યાં મેળાનું આયોજન કરાય છે. અસલ ઉત્તરના રહેવાસીઓએ ગામના દવાખાના, પુસ્તકાલય અને શાળાને તેમનું નામ આપ્યું છે. અબ્દુલ હમીદની યાદમાં આર્મી પોસ્ટલ સર્વિસે ૧૦ સપ્ટેમ્બર ૧૯૭૯ના રોજ ખાસ કવર બહાર પાડ્યું હતું.
કંપની ક્વાર્ટર માસ્ટર હવાલદાર અબ્દુલ હમીદ ભારતીય ભૂમિસેનાની ગ્રેનેડિયર રેજિમેન્ટની ૪થી બટાલિઅનના સૈનિક હતા. તેઓ ૧૯૬૫ના ભારત પાકિસ્તાન યુદ્ધ વખતે અસલ ઉત્તરની લડાઈમાં ખેમ કરણ ખાતે શહીદ થયા હતા. તેમને ભારતનો યુદ્ધ સમયનો સર્વોચ્ચ લશ્કરી પુરસ્કાર પરમવીર ચક્ર મરણોપરાંત એનાયત કરાયો હતો.
ભારતીય તોપખાના, રણગાડીઓ અને પાયદળના રણગાડી વિરોધિ ટુકડીની સફળ કાર્યવાહીએ પેટન રણગાડી -૪૮ ની છાપ બગાડી નાખી અને ૧૯૬૫ના યુદ્ધ બાદ તેની જગ્યાએ મોટાભાગે એમ-૬૦નો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો. ભારતે ખેમ કરણ જિલ્લામાં "પેટન નગર" નામે સ્મારક બનાવ્યું જેમાં કબ્જે કરેલ પાકિસ્તાની રણગાડીઓ પ્રદર્શન માટે મૂકી.
રણગાડી વિરોધી ટુકડીમાં પાંચ વર્ષના કાર્યકાળ બાદ તેમને બઢતી આપી અને તેમની કંપનીના ભંડારના ક્વાર્ટરમાસ્ટર બનાવાયા હતા. તેઓ ૧૦૬ મિમિની રિકોઈલ લેસ તોપ ચલાવવામાં નિપુણ હતા આથી યુદ્ધ ફાટી નીકળતાં તેમને ફરીથી બટાલિઅનના રિકોઈલ લેસ તોપ ચલાવતી ટુકડીના નેતા બનાવી દેવાયા.
પરમવીર ચક્ર આપવાની જાહેરાત તેમની શહીદીના એક અઠવાડિયા કરતા ઓછા સમયમાં ૧૬ સપ્ટેમ્બર ૧૯૬૫ના રોજ થઈ. તેમનો પુરસ્કાર તેમના પત્ની રસુલન બીબી એ સ્વીકાર્યો. તે તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ સર્વપલ્લી રાધાકૃષ્ણનના હસ્તે ૧૯૬૬ની ગણતંત્ર દિવસ પરેડમાં અપાયો.
અબ્દુલ હમીદનો જન્મ ઉત્તર પ્રદેશના ગાજીપુર જિલ્લો ના ધામુપુર ગામ ખાતે ૧ જુલાઈ ૧૯૩૩ના રોજ થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ મોહમ્મદ ઉસ્માન હતું.
મૌનમંદિર ૮ ૮ કે ૧૨ ૧૨ના ઓરડાઓ હોય છે જેમનો ગુંબજ મંદિરના જેવો છે. બહારથી તેનો આકાર મંદિર જેવો દેખાય તે રીતે બનાવવામાં આવેલા છે પરંતુ અંદર કોઇ ભગવાનની મૂર્તિના બદલે સાધના માટે બેઠેલો સાધક એ જ આ મંદિરનો અધિષ્ટાતા દેવ છે. આ મૌનમંદિરમાં પ્રવેશ મેળવવા માટે અગાઉથી બુકીંગ કરાવવું પડે છે. દર રવિવારે નવા મૌનાર્થીઓને સવારે ૬ વાગ્યે સામૂહિક પ્રાર્થના બાદ પ્રવેશ આપવામાં આવે છે. બુકીંગ મુજબ નિર્ધારીત દિવસે સાધક આગળના દિવસની રાત્રે અથવા વહેલી સવારે ત્યાં પહોચી જાય છે. જે સાધકના મૌનનો સમય પૂર્ણ થતો હોય તે બહાર નીકળે તેના સ્થાને અન્ય સાધકોને મૌનમંદિરમાં પ્રવેશ આપવામાં આવે છે. ઓછામાં ઓછા સાત અને સાત દિવસના ગુણાંકમાં અગાઉથી નોંધાવેલા સપ્તાહ માટેના ગાળા સુધી આ મૌનમંદિરમાં બેસી શકાય છે. સાધક મૌનમંદિરમાં પ્રવેશે એટલે બહારથી તાળુ મારી દેવામાં આવે છે. નિર્ધારેત દિવસો સુધી મૌનાર્થી બિલકુલ બહાર નીકળતા જ નથી અને કોઇ પણ વ્યક્તિ સાથે તેનો કોઇ પ્રકારનો સંપર્ક રહેતો નથી. બહારના વાતાવરણથી તે સદંતર અળગો જ રહે છે. અંદર મોબાઇલ ફોન કે લેપટોપ પણ લઇ જવાની મંજૂરી નથી.
આ ઉપરાંત મૌનમંદિરમાં સાધકોના ઉપયોગ માટે વીજળી, સુવા માટે પથારી, ઓશીકુ અને ઓઢવાના સાધનો, મચ્છરદાની, બેસવા કે લખવા માટે ટેબલ ખુરશી, પ્રાર્થના કરવા માટે બેસવાની વ્યવસ્થા, ટેબલ, આરામ ખુરશી, આધ્યાત્મિક પુસ્તકાલય, હીંચકો વગેરે સુવિધાઓ હોય છે. અંદર લાઇટ હોય છે પણ તેનો ઉપયોગ વાંચવા કે જમવાના સમયે જ કરવાનો હોય છે બાકીના સમયમાં સાધકો તદ્દન અંધારામાં જ બેસીને સાધના કરે છે. સૂર્યનું એક કીરણ પણ અંદર ન પ્રવેશે તેવી વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હોય છે. અંદર કોઇ પણ ધર્મ કે જ્ઞાતિના વ્યક્તિને કોઇ ભેદભાવ વગર પ્રવેશ આપવામાં આવે છે. વિદેશમાંથી પણ લોકો આ મૌન મંદિરમાં બેસવા માટે આવે છે. અહીં મોટા ભાગના સમયમાં ટાંકણી પડે તો પણ અવાજ આવે તેવી શંતિ હોય છે. સાધકોને પ્રવેશ આપવા સમયે પ્રાર્થના સિવાય અહીંનો કોઇ સામૂહિક કાર્યક્રમ હોતો નથી. અહીં ટોળા સ્વરુપે લોકોને જવાની અને અવાજ કરવાની મનાઇ ફરમાવવામાં આવે છે.
આ મૌનમંદિરમાં સાધકોના વ્યક્તિગત ઉપયોગ માટે એટેચ્ડ સંડાસ/બાથરુમ હોય છે એટલે શૌચ માટે પણ સાધકે બહાર આવવું પડતું નથી. તેમાં ૨૪ કલાક પાણીની સુવિધા હોય છે અને વહેલી સવારે નહાવા માટે નળમાં ગરમ પાણી મળે છે. સાધકોને ભોજન આપવા માટે એક બારી બનાવવામાં આવી છે જેની રચના એવા પ્રકારની છે કે તેને બહાર અને અંદર બન્ને તરફ દરવાજા હોય છે અને દિવાલમાં પગના ભાગે એકદમ નીચે બનાવેલી હોવાથી ભોજન આપનાર કે લેનાર એક્બીજાને જોઇ શકતા નથી. આશ્રમના સ્વયંસેવકો નિર્ધારીત સમયે ભોજનની થાળી બારીમાં મૂકીને પોતાના તરફનો દરવાજો બંધ કર્યા બાદ 'હરિ:ૐ પ્રભુ' એમ બોલીને અંદર રહેલા સાધકને સૂચિત કરે છે. આ રીતે બારી મારફતે વહેલી સવારે ચા, કોફી કે ઉકાળો, બે સમયનું ભોજન, બપોર પછીના સમયની ચા આપવામાં આવે છે. સાધકોના કપડા પણ ધોઇને એ બારી મારફતે પરત આપવામાં આવે છે. રુમની અંદરની સફાઇ સાધકે પોતે જ કરવાની હોય છે.
ભારતમાં પ્રાચીન સમયમાં ૠષિમુનીઓ એકાંત ગુફાઓમાં બેસીને આધ્યાત્મિક સાધના કરતા હતા. હિમાલય, ગીરનાર અને ગીરના જંગલમાં આવેલી ગુફાઓમાં આજે પણ સાધુઓ સાધના કરતા હોવાનું મનાય છે. ગુજરાતમાં ઇસ્વીસનની ૨૦મી સદીમાં થઈ ગયેલા સંત પૂજ્ય શ્રી મોટાએ પોતાના જીવનકાળ દરમ્યાન આવા એકાંત સ્થળોએ સાધના કરી હતી. ત્યાં સુવિધાના અભાવે ઘણી મુશ્કેલીઓ પડતી, કેટલાક દિવસો સુધી નકોરડા અપવાસ કર્યા બાદ કોઇને ખબર પડે તો દયાભાવનાથી પ્રેરાઈને ભોજન આપવા આવતા. સ્વાનુભવથી પ્રેરાઈને આધ્યાત્મિક સાધકોને સુવિધા સાથેનું એકાંત પૂરું પાડવાના ઉદ્દેશથી આ મૌન મંદિરોની સ્થાપના કરાઇ હતી.
મૌનમંદિરમાં બેસતા સાધકો પોતાની ઇચ્છાથી જાતે બેસે છે અને તેમને અનેક પ્રકારના જુદા જુદા અનુભવો થયા છે, મૌન પૂર્ણ થયાના અંતિમ દિવસે સાધકો પોતાનો અનુભવ એક કાગળ પર લખી આપે છે. જો કે એ લખવુ ફરજીયાત હોતુ નથી. કોઇ આકસ્મિક ઘટના માટે મૌનમંદિરમાં એક ઘંટડીની સ્વીચ મૂકવામાં આવે છે જે દબાવવાથી સ્વયંસેવક તુરત જ બારી પાસે હાજર થઇ જાય છે. આ સેવાનો ઉપયોગ કટોકટીના સમયે જ કરવાનો હોય છે. આ મૌન મંદિરો શહેરથી દૂર એકાંતમાં નદીના કાંઠે નયનરમ્ય સ્થળોએ આવેલા છે.
મૌન મંદિર એ એક એવા પ્રકારના મંદિરના આકારમાં બનાવાયેલા ખાસ ઓરડાઓ છે જેમાં અગાઉથી નિર્ધારિત કરેલા અમુક અઠવાડિયાઓ માટે સાધકો આધ્યાત્મિક સાધના કરવા માટે બેસે છે. આ સમય દરમિયાન તેઓ બિલકુલ બહાર નીકળતા નથી. એક વખત સાધક આ મૌનમંદિરમાં પ્રવેશે એટલે બહારથી તાળુ મારીને દરવાજો બંધ કરી દેવામાં આવે છે. આ મૌન મંદિર ગુજરાતમાં નડિયાદ અને સુરત ખાતે આવેલા છે. જેની શરુઆત સંત પૂજ્ય શ્રી મોટા દ્વારા કરવામાં આવી હતી.
નડીઆદ ખાતે ઇ.સ.૧૯૫૫ અને સુરતમાં ઇ.સ.૧૯૫૬માં મૌનમંદિરોની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. આ મૌનમંદિરોનુ સંચાલન હરિ:ૐ આશ્રમ ટ્રસ્ટ, નડીઆદ અને સુરત દ્વારા કરવામાં આવે છે. મૌનમંદિરોના સમૂહને જ હરિ:ૐ આશ્રમ નામ આપવામાં આવેલુ છે. અહીં મૌન મંદિરની પ્રવૃત્તિ જ મુખ્ય છે.
અહીં ઘણી જાતિઓનાં પ્રાણીઓ અને પક્ષીઓ વસે છે. યુનેસ્કો વર્લ્ડ હેરિટેજ સેન્ટરના એક અભ્યાસ અનુસાર અભયારણ્યમાં,
કચ્છનું રણ એ ખારું રણ છે. ચોમાસા દરમિયાન એક મહિના માટે તેમાં પૂર આવે છે અને રણ ૭૪ જેટલા નાના ટાપુઓમાં ફેરવાઈ જાય છે. આ ટાપુઓ ઘાસ-વનસ્પતિથી ભરપૂર હોય છે, જે ૨૧૦૦ જેટલી જાતિઓનાં પ્રાણીઓનું નિવાસસ્થાન બને છે.
વન વિભાગ દ્વારા આ અભયારણ્યને યુનેસ્કોના મેન એન્ડ બાયોસ્ફિયર કાર્યક્રમ હેઠળ આવરી લેવામાં આવ્યું છે. તેમાં આ અભયારણ્યમાં જૈવિક વિવિધતા, અભ્યાસ, નિરિક્ષણ વગેરે બાબતોને આવરી લેવામાં આવશે.
ભારતીય ઘુડખર અભયારણ્ય અથવા ઘુડખર અભયારણ્ય એ કચ્છ જિલ્લાના નાના રણમાં આવેલું અભયારણ્ય છે. તે ૪૯૫૪ ચો.કિમી. વિસ્તારમાં ફેલાયેલું ભારતનું સૌથી મોટું અભયારણ્ય છે.
આ અભયારણ્ય સામે મુખ્ય ભય આ વિસ્તારમાં ગેરકાયદેસર મીઠું પકવવાનો છે. ભારતના મીઠાંના કુલ ઉત્પાદનમાંથી ૨૫% આ વિસ્તારમાં પકવવામાં આવે છે.
’જ્ઞાનગંગોત્રી’-સંદર્ભ ગ્રંથો નુ સર્જન. ‘બાલભારતી’ ‘કિશોરભારતી’ વિજ્ઞાન શ્રેણીના ગ્રંથો તથા સર્વધર્મી તત્વજ્ઞાનદર્શન શ્રેણીના ગ્રંથો વગેરેની પ્રકાશન યોજના.
માનવ સમાજમાં સાહસ, હિંમત, પરાક્રમ, પ્રામાણીકતા, ત્યાગ, સહનશક્તિ વગેરે ગુણોની કદરભાવનાના પ્રતિક રૂપે ચંદ્રકો આપવા.