polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
મીનીસ્ટર ઓફ સ્ટેટ ફોર વુમન એંડ ચાઈલ્ડ ડેવલપમેંટ રેનુકા ચોધરીએ સ્ત્રિયોને વેલેનટાઈન્સ ના દિવસે પબમાં જવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા અને એ દ્વારા મેંગલોર પબના ફરિયાદી સ્ત્રિયોના પક્શમાં પોતાનો સહકાર જાહેર કર્યો.
યુનિવર્સિટીના આ નિર્ણય થી ઘણા સક્રિયકાર્યકર અને વિદ્યાર્થીઓ નિરાશ થઈ ગયા અને આ પ્રતિબન્ધનો વિરોધ કરવા માટે મોટા પ્રમાણમાં ઓનલાઈન પેટિશન શરુ કરવામાં આવ્યુ હતુ. આ પેટિશન વિદ્યાર્થીઓના સામુદાયિક જૂથ અને ઘણી કૉલેજોમા મોકલવામાં આવેલુ
મેંગલોરના એક પબમાં યુવતિઓના ટોળા પર રાઈટ વીંગ કર્તાહર્તાએ પ્રહાર કરેલો કે યુવતિઓ પબમાં જઇને ભારતીય સંસ્કારો તોડે છે.આ પ્રહાર ના વિરોધમાં 'પિંક ચડ્ડી કેમપેન' નામની ચળવળ ફેબ્રુઆરી ૨૦૦૯ મા શરુ થઇ હતી.
વિશ્વમાં દર વર્ષે આશરે 1.3 મિલિયન ટન ઊનનું ઉત્પાદન થાય છે અને આમાંથી 60 ટકા ઊનનો ઉપયોગ તૈયાર વસ્રો માટે થાય છે. ઓસ્ટ્રેલિયા ઊનનો અગ્રણી ઉત્પાદક દેશ છે, ઓસ્ટ્રેલિયાનું મોટાભાગનું ઉત્પાદન મેરિનો ઘેટાંનું છે. ન્યૂ ઝીલેન્ડ ઊનનો બીજા ક્રમનો સૌથી મોટો ઊન ઉત્પાદક દેશ છે તે સંકર ઊનનો સૌથી મોટો ઉત્પાદક દેશ પણ છે. ચીન ઊનના ઉત્પાદનમાં ત્રીજા સ્થાને છે. લિન્કન, રોમની, ટુકીડેલ, ડ્રાયડેલ, એલિયટડેલ જેવી જાતના ઘેટાં જાડા રેસાનું ઉત્પાદન આપે છે અને આવા ઘેટાંના મોટા ભાગનો ઊનનો ઉપયોગ ચટ્ટાઇ બનાવવા માટે થાય છે. અમેરિકાના ટેક્સાસ, ન્યૂ મેક્સિકો અને કોલોરાડોમાં વેપારી હેતુ માટે મોટા પાયે ઘેટાં રાખવામાં આવે છે અને તેમાં મોટા ભાગના રેમબોઇલેટ છે. નાના ખેડૂતો ઘરેલુ દેશી ઘેટાં પણ રાખે છે, જેઓ હાથવણાટના બજાર માટે ખાસ જાતના નાના ઘેટાં ઉછેરે છે. નાના ખેડૂતો ઊનની વ્યાપક પસંદગી આપે છે.
સેન્દ્રીય ઊન વધુને વધુ લોકપ્રિય બની રહ્યું છે. આ ઊનનો પુરવઠો ઘણો મર્યાદિત છે અને મોટાભાગનો પુરવઠો ન્યૂ ઝીલેન્ડ અને ઓસ્ટ્રેલિયામાંથી આવે છે. તેના કપડા અને બીજી પ્રોડક્ટ્સ શોધવાનું ઘણુ સરળ બની રહ્યું છે, પરંતુ આ ઉત્પાદનોના ભાવ ઘણા ઊંચા હોય છે. ચટ્ટાઇ માટેના કાચા માલ તરીકે ઊનનો ઉપયોગ વધુ પર્યાવરણલક્ષી છે અને તેનો ઉપયોગ કુદરતી બંધકો કે ફોર્માલ્ડિહાઇડ મુક્ત ગુંદર સાથે પણ થાય છે. પ્રાણીઓના અધિકારનું રક્ષણ કરતા જૂથોએ ઊનના ઉત્પાદન સંબંધે મુલેસિંગ જેવા મુદ્દા ઉઠાવ્યા છે.
ઊનના રેસા હાઇગ્રોસ્કોપિક હોય છે એટલે કે તે ભેજને તરત શોષી લે છે. ઊન પોતાના વજનના એક તૃતીયાંશ જેટલા ભેજને શોષી શકે છે.
મધ્યકાલિન યુગમાં વેપારના માર્ગ વિસ્તર્યા હતા. પ્રોવિન્સ જેવા નાના કેન્દ્રમાં ઊનના કપડાના ઉત્પાદન કામગીરીને લગતા શેમ્પેઇન મેળાનું આયોજન થતું હતું. આ પછી વાર્ષિક ધોરણે મેળાનું આયોજન થયું હતું અને પ્રોવિન્સનું વૂલન્સ નેપલ્સ, સિસિલી, સાઇપ્રસ, મજોરકા, સ્પેન અને કોન્સ્ટેન્ટીનોપલમાં પ્રખ્યાત બન્યું હતું. ઊનનો વેપાર હવે નાણા ઊભા કરતો મહત્ત્વનો વ્યાપાર બન્યો હતો. 13મી સદીમાં ઊનનો વેપાર લો કન્ટ્રીઝ અને મધ્ય ઇટલીનું આર્થિક ચાલકબળ બન્યું હતું, પછીની સદીના અંત સુધીમાં ઇટલીનું વર્ચસ્વ સ્થપાયું હતું. જોકે 16મી સદીમાં ઇટલીએ રેશમના ઉત્પાદન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું હતું. બંને પૂર્વ ઉદ્યોગો અંગ્રેજી કાચા ઊનની નિકાસ આધારિત હતી જે અંગ્રેજ તાજ માટે આવકનો નોંધપાત્ર સ્ત્રોત હતો. અંગ્રેજ તાજે 1275થી ઊનની નિકાસ પર "ગ્રેટ કસ્ટમ: નામનો નિકાસ વેરાનો નાંખ્યો હતો. અંગ્રેજી કાચા ઊનનું એક માત્ર હરીફ પંદરમી સદીમાંથી વિકસેલું કેસ્ટાઇલનું શીપવોક હતું. અંગ્રેજી અર્થતંત્રમાં ઊનનું મહત્ત્વ તે હકીકત પરથી દર્શાવી શકાય કે 14મી સદી સુધી હાઉસ ઓફ લોર્ડ્સનો પ્રિસાઇડિંગ ઓફિસર ઊનની ગાદીવાળી ખુરશી "વૂલસેક" પર બેસતો હતો.
નવયુગના મંડાણ પહેલા ફ્લોરેન્સના મેડિસી અને બીજા મોટા બેન્કિંગ ગૃહોએ ઊન આધારિત તેમના કાપડ ઉદ્યોગને આધારે સંપત્તિનું સર્જન કર્યું હતું અને બેન્કિંગ પ્રણાલી પ્રસ્થાપિત કરી હતી, જેના પર ઊન મંડળી આર્ટ ડેલા લાના દેખરેખ રાખતી હતી અને ઊનના કપડાના ઉદ્યોગથી ફ્રોરેન્ટટાઇનની નીતિ ઘડાતી હતી. ‘પ્રાટોના વેપારી’ ફ્રાન્સેસ્કો ડેટિનીએ નાના ટુસ્કેન સિટી માટે 1383માં આર્ટ ડેલા લાના ની સ્થાપના કરી હતી. કેસ્ટાઇલમાં ઘેટાં ઉછેરવાના ફાર્મે ઇબેરિયન દ્વીપકલ્પના મધ્યમાં આવેલા મેસેટા ના નસીબ અને જમીની દેખાવને 16મી સદીમાં આકાર આપ્યો હતો, જેમાં સંયુક્ત સ્પેને માત્ર રાજવી મંજૂરી સાથે મેરિનો ઘેટાંની નિકાસને મંજૂરી આપી હતી. સ્પેનિસ મૂળના ઘેટાં આધારિત જર્મનીનું ઊન ઘણા લાંબા સમય સુધી બ્રિટનના ઊનનું સ્થાન લઈ શક્યું ન હતું. ઓસ્ટ્રેલિયાનું વસાહતી અર્થતંત્ર ઘેટાં ઉછેર આધારિત હતું અને ઓસ્ટ્રેલિયાના ઊનના વેપારીઓએ આખરે 1845માં જર્મની પાસેથી આ વેપારનો અંકુશ મેળવ્યો છે અને ઓસ્ટ્રેલિયાએ ઔદ્યોગિક ઊનના ઉત્પાદન કેન્દ્ર તરીકે વિકસિત કરાયેલા બ્રેડફોર્ડને ઊનનો પૂરવઠો પૂરો પાડવાનું શરુ કર્યું હતું.
ઘેટાંમાંથી સીધા ઉતારવામાં આવેલા ઊનને ‘ગ્રીસી વૂલ’ અથવા ‘વૂલ ઇન ધ ગ્રીસ’ કહેવામાં આવે છે, જેમાં મૂલ્યવાન લેનોલિન, અન્ય રજકણો, મૃત ચામડી, પરસેવાના બાકી અંશ, જંતુનાશકો અને વનસ્પતિની ઊંચી માત્રા હોય છે. ઊનનો વેપારી હેતુ માટે ઉપયોગ થાય તે પહેલા તેને પીંજવામાં આવે છે, જેમાં ગ્રીસી ઊનને સ્વચ્છ કરવામાં આવે છે. પીંજવાની પ્રક્રિયા ગરમ પાણીમાં સ્નાન કરવા જેટલી સરળ અથવા ડિટર્જન્ટ અને આલ્કાલી અને વિશેષ ઉપકરણનો ઉપયોગ કરતી ઔદ્યોગિક પ્રક્રિયા જેટલી જટીલ પણ હોઈ શકે છે.
વેપારી ઊનમાં વનસ્પતિના તત્વોને કેમિકલ કાર્બોનાઇઝેશન દ્વારા દૂર કરવામાં આવે છે. ઓછા પ્રોસેસ થયેલા ઊનમાં વનસ્પતિજન્ય તત્વોને હાથ વડે દૂર કરી શકાય છે અને અકબંધ રહેલા કેટલાંક લેનોલિનને હળવા ડિટર્જન્ટથી દૂર કરી શકાય છે. સેમી-ગ્રીસ ઊનમાંથી યાર્ન બનાવી શકાય અને તેને ગૂંથીને ખાસ કરીને અરાન ટાપુના માચ્છીમારો બનાવે છે તેવા જળપ્રતિરોધક હાથ મોજા કે સ્વેટર બનાવી શકાય છે. ઊનમાંથી દૂર કરવામાં આવેલા લેનોલિનનો હેન્ડ ક્રીમ જેવા સૌંદર્યપ્રસાધન ઉત્પાદનોમાં વ્યાપક ઉપયોગ થાય છે.
ઓસ્ટ્રેલિયામાં આશરે 7 ટકા ઊનનું વેચાણ ખેડૂતો સાથેના ખાનગી કરાર મારફતે કરવામાં આવે છે તેનો ઉપયોગ સ્થાનિક હેન્ડલિંગ સુવિધાઓ કરે છે. તેનાથી ઊન ઉત્પાદકોને નીચા પરિવહન ખર્ચ, વેરહાઉસિંગ અને વેચાણ ખર્ચનો લાભ મળે છે. પુનઃવર્ગીકરણ અને ટેસ્ટિંગ પરની બચત કરવા માટે મિક્સ ઊનના નાના લોટ માટે આ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.ઓસ્ટ્રેલિયાના આશરે 5 ટકા ઊનનું વેચાણ ઇલેક્ટ્રોનિક ઓફર બોર્ડ મારફતે ઇન્ટરનેટથી થાય છે. આ પદ્ધતિથી ઊન ઉત્પાદકોને ભાવ અંગેના ચોક્કસ લક્ષ્યાંક નક્કી કરવાની, બાકી રહેલા ઊનને ફરી ઓફર કરવાની અને બજારમાં ઝડપથી અને અસરકારકતાપૂર્વક લોટ ઓફર કરવાની ક્ષમતા મળે છે. આ પદ્ધતિ પરિક્ષણ કરેલા લોટ માટે સફળ રહી છે, કારણ કે ખરીદદારો ખરીદી કરવા માટે આ પરિણામોનો ઉપયોગ કરે છે. 97 ટકા ઊનનું વેચાણ નમૂનાની તપાસ વગર થાય છે, જોકે ડિસેમ્બર 2009ના રોજ 59 ટકા ઊનનું વેચાણ હરાજી મારફતે થયું હતું. ઉત્પાદકો કેટલાંક દલાલો મારફતે તેમનો માલ વેચાણ માટે ઓફર કરે છે અને તેઓ પોતાના ઊન માટે અનામત ભાવ નક્કી કરે છે.
ઊનના લાંબા થવાના અને ગડી પડવાનાગુણધર્મોને કારણે અલગ અલગ રેસાને એકબીજા સાથે વણાટ કરવાનું સરળ બને છે. તેનાથી તે એકબીજા સાથે જોડાયેલા રહે છે. ગડીને કારણે ઊનના રેસામાં અન્ય કાપડો કરતા વધુ જગ્યા હોય છે અને તે હવા જાળવી રાખે જેને કારણે ઉત્પાદન ઉષ્મા જાળવી રાખે છે. અવાહકતા બંને સ્તરે કામ કરે છે. આરબની વિચરતી જાતિ બિડોઇન અને સહાર પ્રદેશની વિચરતી જાતિ ટુઆરેજ ગરમીને દૂર રાખવા ઊનના કપડાનો ઉપયોગ કરે છે. ગડીની માત્રા સાથે ઊનના રેસાની બારીકાઇ સંકળાયેલી છે. મેરિનો જેવા બારીક ઊનમાં ઇંચ દીઠ 100 સુધીની ગડી હોય છે, જ્યારે કારાકુલ જેવા બરછટ ઊનમાં એક કે બે ગળી હોઈ શકે છે. આની સામે વાળમાં ભાગ્યે જ કોઇ પડ કે ગડી હોય છે તેમજ તેમાંથી સુતર બનાવાની નહિવત ક્ષમતા હોય છે. ઘેટાંંમાં ઊનના આવરણમાં રહેલા વાળવાળા ભાગને કેમ્પ કહેવામાં આવે છે. કેમ્પની સાપેક્ષ માત્રા દરેક ઓલાદમાં અલગ અલગ હોય છે અને કેટલાંક ઊનના આવરણ ગોદડા કે બીજી પ્રતિરોધક ઉત્પાદનો માટેના બેટ્સમાં વણાટ, ગૂંચ અથવા છટણી માટે વધારે ઇચ્છનીય હોય છે.
25 માઇક્રોન્સથી વધુ બારીકતા ધરાવતા કોઇ પણ ઊનનો ઉપયોગ કપડા બનાવવા થઈ શકે છે, જ્યારે વધુ જાડાં ગ્રેડના ઊનનો ઉપયોગ બહારના પોશાક કે ગાદલા, પાથરણા વગેરેમાં થાય છે. ઊન જેટલું બારીક હોય તેટલું વધુ કોમળ હોય છે. જાડા ગ્રેડના ઊન વધુ ટકાઉ હોય છે અને ગડીઓ વળી જવાની શક્યતા ઓછી રહે છે. ઓસ્ટ્રેલિયા અને ન્યૂ ઝીલેન્ડના સૌથી બારીક મેરિનો ઊન 1પીપી તરીકે ઓળખાય છે, જે મેરિનો ઊનની ઉત્કૃષ્ટતા માટેનો ઉદ્યોગનો એક માપદંડ છે, આ ઊન 16.9 માઇક્રોનની લંબાઈ ધરાવતું અને બારીક હોય છે. આ પ્રકારના ઊન બ્રિટિશ વૂલના મૂળ નિયમો જે હાલમાં ઓસ્ટ્રેલિયન વૂલ એક્સેક્સ ) કાઊન્સિલમાં પણ અમલી છે તે મુજબના માપદંડના આધારે નક્કી થતી બારીકાઈ, રેસા, રંગ અને શૈલીની સર્વોચ્ચ સ્તરનું પ્રતિનિધત્વ કરે છે. દર વર્ષે વેચાતી લાખો ગાંસડીઓમાંથી માત્ર કેટલીક ડઝન ગાંસડીઓને જ 1પીપી તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
ઊનના કાપડનું મૂલ્ય ઊનના ઉત્પાદનોના રંગકામ અને ફિનિશિંગમાં રહેલું હતું. ટેક્સટાઇલ વેપારના દરેક મથકમાં ઉત્પાદન પ્રક્રિયાને વિવિધ ભાગમાં વહેંચી નાંખવામાં આવી આવી હતી, જેમાં ઉદ્યોગસાહસિકો દ્વારા દેખરેખ રાખવામાં આવતી વ્યવસ્થાને ઇંગ્લીશ ધ ‘પુટિંગ આઉટ’ સિસ્ટમ અથવા ‘કુટિર ઉદ્યોગ’ તરીકે ઓળખવામાં આવતી હતી અને જર્મનીની સિસ્ટમ વેર્લાગસિસ્ટમ હતી. ઊનના કપડાનું ઉત્પાદન કરવાની આ સિસ્ટમને તાજેતરના ભૂતકાળ સુધી હેરિસ ટ્વીડના ઉત્પાદનમાં ઉપયોગ થતો હતો, તેમાં ઉદ્યોગસાહસિક કાચા માલ પૂરો અને આગોતરા નાણા પૂરા પાડવામાં આવતા હતા અને બાકીના નાણા ઉત્પાદનો મળ્યા પછી ચુકવવામાં આવતા હતા. લેખિત કરારની શરતોનું કારીગરોએ પાલન કરવું પડતું હતું. ફર્નાન્ડ બ્રોડેલે 1275ના દસ્તાવેજ ટાંકીને 13મી સદીની આર્થિક તેજીમાં પણ આ સિસ્ટમ ચાલુ રહી હોવાનું શોધી કાઢ્યું છે. આ સિસ્ટમ ગીલ્ડના નિયંત્રણો બાદ નાબૂદ થઈ હતી.
ઊનની ગુણવત્તાને રેસાના વ્યાસ, ક્રીમ્પ, નીપજ, રંગ અને તારની લંબાઇ જેવા પરિબળોને આધારે નક્કી કરવામાં આવે છે. રેસાનો વ્યાસ ગુણવત્તા અને ભાવ નક્કી કરતું સૌથી વધુ મહત્ત્વનું પરિબળ છે. સામાન્ય રીતે મેરિનો ઊનની લંબાઇ 3થી 5 ઇંચ હોય છે અને ખૂબ જ બારીક હોય છે. સૌથી બારીક અને સૌથી મૂલ્યવાન ઊન મેરિનો હોગિસ્ટ માંથી મળે છે. માંસ માટે ઉછેરવામાં આવેલા ઘેટાંમાંથી લેવામાં આવેલુ ઊન સામાન્ય રીતે વધુ જાડુ હોય છે અને તેના રેસાની લંબાઇ 1.5થી 6 ઇંચ સુધીની હોય છે. જો ઘેટું તેના ઊની આવરણમાં વધારો કરી રહ્યું હોય ત્યારે તેને તાણમાં રાખવામાં આવે તો ઊનમાં નુકસાન કે ખામી આવી શકે છે, તેનાથી નાના ડાઘા પડી જાય અને ત્યાંથી ઊનનું આવરણ તૂટી જાય તેવી શક્યતા હોય છે.
ટેન્ડર મારફતેના વેચાણમાં વૂલક્લીપ પર નોંધપાત્ર બચત થઈ શકે છે અને તેથી ટેન્ડર સુપરત કરવાનું ખરીદદારોને પોસાય છે. કેટલીક માર્કેટિંગ કંપનીઓ કન્સાઇનમેન્ટના આધારે ઊનનું વેચાણ કરે છે અને તેમને નિર્ધારિત ટકાવારીમાં કમિશન મળે છે. વાયદા વેચાણ કેટલાંક ખરીદદારો અગાઊના ક્લિપના અંદાજિત માપ અને પરિણામને આધારે ઊનની અગાઉથી ડિલિવરી નિર્ધારિત કરવા માટે અગાઉથી ભાવ ઓફર કરે છે. આ ભાવને હાજરબજારના ભાવ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે અને સીઝનમાં આવા સોદા કરવામાં આવે છે. માઇક્રોન, નીપજ, તણાવ અને મજબૂતાઈ વગેરેના પરિબળોને આધારે ભાવમાં પ્રીમિયમ કે ડિસ્કાઊન્ટનો ઉમેરો કરવામાં આવે છે, આ તમામ પરીક્ષણો માલ ઉપલબ્ધ થયા પછી થાય છે.ઊનનું વેચાણ કરવાની બીજી પદ્ધતિમાં વૂલ મિલને સીધા વેચાણનો સમાવેશ થાય છે.
ઘેટાંના ઊન કાતરવાની પ્રક્રિયામાં ઘેટાંના ઊની આવરણને કાપી લેવામાં આવે છે. ઊનને કાતરવામાં આવ્યા પછી ઊનને ચાર મુખ્ય શ્રેણીમાં અલગ કરવામાં આવે છે, જેમાં ફ્લીસ નાના ટુકડા, બેલીઝ અને લોકનો સમાવેશ થાય છે. ફ્લીઝની ગુણવત્તાને વૂલ ક્લાસિંગ નામની ટેકનીકથી નક્કી કરવામાં આવે છે, જેમાં નિષ્ણાત વ્યક્તિ જે વૂલ ક્લાસર તરીકે ઓળખાય છે અને આ વ્યક્તિ ખેડૂતો કે ઘેટાંના માલિકીને મહત્તમ વળતર આપવા માટે સમાન ગ્રેડ ધરાવતા ઊનને અલગ પાડે છે. ઓસ્ટ્રેલિયામાં હરાજીની પ્રથમ શરૂ થઈ તે પહેલા તમામ મેરિનો ફ્લીસ ઊનને માઇક્રોન, યીલ્ડ , તારની લંબાઇ, તારની મજબૂતાઈ અને ઘણીવાર રંગ અને સાનૂકુળતા પરિબળને આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવતું હતું.
ઘેટાં અને બકરા, જે ઊનનો બીજો મહત્ત્વનો સ્રોત છે, ઉછેરની પ્રવૃત્તિમાં વધારાની સાથે કાચા માલની ઉપલબ્ધતામાં વધારો થયો છે, તેથી કપડા માટે બનાતના કાપડ કે વણાટ ઊનનો ઉપયોગ પ્રારંભિક સંસ્કૃતિના લક્ષણો છે. કાતરની શોધ પહેલા સંભવતઃ લોહ યુગમાં ઊનને હાથથી ખેંચવામાં આવતું હતું અથવા તાંબાના ઓજારનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો. યુરોપનું સૌથી જુનું અને જાણીતા વૂલ ટેક્સટાઇલ, સીએ. ઇ.સ.પૂ. 1500 ડેનિશ બોગમાં સાચવી રાખવામાં આવ્યું છે. ઇ.સ.પૂ. 34,000 વખતના જંગલી બકરીના વૂલ રેસા જ્યોર્જિયાના ગણરાજ્યની પ્રાગૈતિહાસિક ગુફામાં મળી આવ્યા હતા, જે સૂચવે છે કે આ સમય પહેલા પણ ઊનનું કાપડ બનાવવામાં આવતું હતું.
પરંપરાગત રીતે ક્લોથ ડાયપર માટે ઊનનો ઉપયોગ થાય છે. ઊનના રેસાના એક્સેટિયર્સ હાઇડ્રોફોબિક અને ઊન રેસાના ઇન્ટેરિયર હાઇગ્રોસ્કોપિક હોય છે, તેથી તે ઊનના કપડા ભીના ડાયપરને સૂકવી શકે છે અને બાહ્ય કપડા સુકા રહે છે. લેનોનિન સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવેલું ઊન જળ પ્રતિરોધક, અવાજવાહક, અને થોડા પ્રમાણમાં એન્ટીબેક્ટેરિયલ હોય છે, તેથી તે દુર્ગંધને જમા થવા દેતું નથી. કેટલાંક આધુનિક ક્લોથ ડાયપરમાં કવર તરીકે ઊનના રેસાનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે અને કેટલીક આધુનિક વેપારી વણાટ પેટર્ન છે, જે ઊનના ડાયપર કવર બનાવે છે.
શોડી કે રિસાઇકલ્ડ વૂલ ને હાલના ઊનના રેશોને અલગ કરીને કે કાપીને ફરીવણાટ મારફતે બનાવવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયામાં ઊનના રેસા ટૂંકા થઈ જાય છે, ઉત્પાદિક ફેબ્રિક મૂળ રેસા કરતા ઉતરતી કોટીનું હોય છે. રિસાઇકલ્ડ ઊનને રેસાની સરેરાશ લંબાઇમાં વધારો કરવા માટે કાચા ઊન, ઊનના ટૂંકા રેસા કે કપાસ જેવા બીજા રેસા સાથે મિશ્ર કરી શકાય છે. આવા યાર્નનો ખાસ કરીને રૂના દોરા સાથે વેફ્ટ યાર્ન તરીકે ઉપયોગ થાય છે. આ પ્રક્રિયાની શોધ વેસ્ટ યોર્કશાયરના હેવી વૂલન ડિસ્ટ્રીક્ટમાં થઈ હતી અને ઘણા વર્ષો સુધી આ વિસ્તારમાં આ શોધથી નાના વ્યવસાયનું સર્જન કર્યું હતું.
રોમન યુગમાં યુરોપના લોકો ઊન, શણના કપડા, ચામડાના કપડાનો ઉપયોગ કરતા હતા. ભારતનું કપાસ એક જિજ્ઞાસા હતી અને તેની જાણકારી માત્ર પ્રકૃતિશાસ્રી પાસે હતી અને ચીનથી સિલ્ક રૂટ મારફતે આયાત કરવામાં આવતું રેશમનું કાપડ ધનિકોની વૈભવી જીવનશૈલીનું પ્રતીક હતું. પ્લીની ધ એલ્ડર તેમની નેચરલ હિસ્ટરીમાં નોંધે છે કે ટેરેન્ટમ શ્રેષ્ઠ ઊનના ઉત્પાદનની પ્રતિષ્ઠા ધરાવતું હતું, જ્યાં પસંદગીપૂર્વકના સંવર્ધનથી શ્રેષ્ઠ ઊનના આવરણ સાથેના ઘેટાંની જાત તૈયાર કરવામાં આવી હતી. જોકે, તે માટે વિશેષ કાળજી રાખવી પડતી હતી.
2007માં નવો વૂલ સ્યુટ તૈયાર કરાયો હતો અને જાપાનમાં તેનું વેચાણ થયું હતુ, જેને પાણીમાં ધોઈ શકાય તેવો હતો અને એક કલાકમાં સુકવી શકાય છે તેમજ તેને ઇસ્રી કરવાની જરૂર પડતી નથી. આ સ્યુટને ઓસ્ટ્રેલિયન મેરિનો ઊનમાં બનાવવામાં આવ્યો હતો, અને તેનાથી ઊનની પ્રોડક્ટ્સ જેવી કે સ્યુટ, ટ્રાઉઝર અને સ્કર્ટને ઘરમાં ધોવાનું શક્ય બન્યું હતું.ડિસેમ્બર 2006માં ઊન અને બીજા કુદરતી રેસાના મહત્ત્વને ઉજાગર કરવા સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘની સામાન્ય સભાએ 2009ના વર્ષને કુદરતી રેસાના આંતરરાષ્ટ્રીય વર્ષ તરીકે જાહેર કર્યું હતું.
ઓસ્ટ્રેલિયામાં વેચવામાં આવતું આશરે 85 ટકા ઊન જાહેર હરાજી મારફતે વેચવામાં આવે છે. નમૂના આધારિત વેચાણની પણ પ્રણાલી છે, જેમાં મેકેનિકલ ક્લો દરેક ગાંસડી અથવા ઊનના ઢગલામાંથી નમૂનો લે છે. આ નમૂનાનું પરિક્ષણ કરવામાં આવે છે અને 4 કિગ્રાથી ઓછા વજનના નમૂનાને ખરીદદારના પરીક્ષણ માટે બોક્સમાં પ્રદર્શિત કરવામાં આવે છે. ઓસ્ટ્રેલિયન વૂલ એક્સ્ચેન્જ ) ખાસ કરીને સીડની, મેલબોર્ન, ન્યૂકેસલ અને ફ્રેમેન્ટલમાં વેચાણ કરે છે. ઓસ્ટ્રેલિયામાં આશરે 80 દલાલો અને એજન્ટો છે.
સુપરવોશ વૂલ ટેકનોલોજી સૌ પ્રથમ 1970ના દાયકાની શરૂઆતમાં દેખાઈ હતી, જેમાં ઊન પર સ્પેશિયલ પ્રક્રિયા થાય છે, જેથી ઊનને મશીન મારફત ધોઈ શકાય છે અને સુકવી શકાય છે. આવા ઊનનું ઉત્પાદન એસિડબાથ મારફતે કરવામાં આવે છે, જેમાં રેસાથી ‘સ્કેલ’ને દૂર કરવામાં આવે છે અથવા રેસામાં પોલિમરનું આવરણ કરીને એકબીજા સાથે ચોંટી જવાથી થતા સંકોચનને અટકાવી શકાય છે. આ પ્રક્રિયાથી એવા રેસા બને છે કે જે કૃત્રિમ માલ કરતા વધુ ટકાઉ હોય છે અને તેનો આકાર પણ બદલાતો નથી.
કૃત્રિમ રેસાના ઉપયોગમાં વધારો થવાથી ઊનની માગમાં ઘટાડો થયો હતો અને તેથી ઊનનું ઉત્પાદન ભૂતકાળ જેટલું રહ્યું ન હતું. 1966ના અંતિમ ભાગમાં 40 ટકાના ઘટાડા સાથે ઊનના ભાવમાં મોટા ઘટાડાની શરૂઆત થઈ હતી, વારંવાર દરમિયાનગીરી થઈ હોવા છતાં ભાવમાં ઘટાડાનું વલણ જળવાઈ રહ્યું હતું. આનું પરિણામ એ આવ્યું કે ઊનના ઉત્પાદનમાં તીવ્ર ઘટાડો થયો તેમજ સંસાધનોને બીજી કોમોડિટીના ઉત્પાદન પર વાળવામાં આવ્યા હતા, ઊન માટે ઘેટાંનો ઉછેર કરતા લોકો માંસના ઉત્પાદન તરફ વળ્યા હતા.
અમેરિકાના ઘેટાં ઉત્પાદકો ખાનગી કે સહકારી વૂલ વેરહાઉસને વેચાણ કરે છે, પરંતુ વૂલ પુલ ઘણા રાજ્યોમાં સામાન્ય છે. કેટલાંક કિસ્સામાં સ્થાનિક માર્કેટ એરિયામાંથી ઊનને એક જગ્યાએ એકઠું કરવામાં આવે છે અને તેનું વેરહાઉસ મારફતે વેચાણ કરવામાં આવે છે. તટસ્થ માપ કસોટી સાથે ઓફર કરવામાં આવતા ઊનને પસંદગી આપવામાં આવે છે. તૈયાર વસ્રો અને કાર્પેટ માટેના આયાતી ઊનને સીધું સેન્ટ્રલ માર્કેટમાં લઈ જવામાં આવે છે, જ્યાં મોટા વેપારીઓ અને ઉત્પાદકો તેનો કારોબાર કરે છે.
કપડા ઉપરાંત ઊનનો ઉપયોગ ધાબડાં ઘોડા પર બેસવાની ગાદી, વાહનોની સીટ બનાવવા, ગાલીચા, ગરમ કાપડ, ઊનની વિદ્યુતપ્રતિરોધક પ્રોડક્ટ માટે અને બેઠકની ગાદી માટે પણ થાય છે. ઊનના કવરનો ઉપયોગ પિઆનોના હેમરમાં થાય છે અને તે ભારે મશીનરી અને સ્ટીરિયો સ્પીકર્સમાં ગંધ અને અવાજને શોષી લેવા માટે પણ વપરાય છે. પ્રાચીન ગ્રીકમાં ઊનનો ઉપયોગ માથાના ટોપા માટે થતો હતો અને રોમન સૈનિકો છાતીના બખતરમાં પણ ઊનનો ઉપયોગ કરતા હતા.
ઊન એ ઘેટાં અને બીજા ચોક્કસ કેટલાંક પ્રાણીઓના વાળમાંથી મળતા વણીને કાપડ બનાવી શકાય તેવા રેસા છે, જેમાં બકરીમાંથી કાશ્મીરી, બકરીમાંથી મોહૈર, ઊંટવંશના પ્રાણી વિક્યુના, અલ્પાકા અને ઊંટ તેમજ સસલામાંથી અંગોરાનો સમાવેશ થાય છે. ઊનમાં એવા કેટલાંક ગુણધર્મો છે કે જેનાથી તે વાળ કે રૂંવાટીથી અલગ પડે છેઃ તેમાં ગડીઓ પડેલી હોય છે, તે લવચિક હોય અને તે તાર માં વધે છે.
ન્યૂ ઝીલેન્ડમાં આશરે અડધા કરતા વધુ ઊનનું વેચાણ હરાજી મારફતે થાય છે અને આશરે 45 ટકા ઊનનું વેચાણ ખેડૂતો સીધા ખાનગી ખરીદદારો અને અંતિમ વપરાશકારોને કરે છે. ન્યૂ ઝીલેન્ડમાં બ્લ્યૂ હાઉસ યાર્ન્સ જેવા કેટલાંક બિઝનેસ સેન્દ્રીય ઊનનું વેચાણ કરવા તરફ વળ્યા છે, જે ઊનના ઉત્પાદનનો નવો ટ્રેન્ડ છે.
ઊનને તેના વ્યાસના માપ અને તેની શૈલીને આધારે વિવિધ ગ્રેડમાં અલગ કરવામાં આવે છે. આ ગ્રેડ ઓલાદ કે ઊના હેતુ આધારિત અલગ અલગ હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે:
બ્રિટિશ વૂલ માર્કેટિંગ બોર્ડ ખેડૂતો માટે શક્ય ચોખ્ખુ વળતર મેળવવાના હેતુ સાથે બ્રિટનના ઊન માટે સેન્ટ્રલ માર્કેટિંગ સિસ્ટમનું સંચાલન કરે છે.
ઓલિમ્પિકમાં આ રમત માત્ર રમતપ્રેમી ટીમોની વચ્ચે ખેલાનારી સ્પર્ધા તરીકે યથાવત રહી હતી, તેવા સમયે સર થોમસ લિપ્ટને 1909માં તુરિન ખાતે સર થોમસ લિપ્ટન ટ્રોફી ટુર્નામેન્ટનું આયોજન કર્યું હતું. લિપ્ટન ટુર્નામેન્ટ એ વિવિધ રાષ્ટ્રોની વ્યક્તિગત ક્લબો વચ્ચેની ચેમ્પિયનશિપ હતી, તે પૈકીની દરેક ક્લબ એક સંપૂર્ણ રાષ્ટ્રનું પ્રતિનિધિત્વ કરતી હતી. આ સ્પર્ધાને કેટલીક વખત ધ ફર્સ્ટ વિશ્વ કપ તરીકે ઓળખાવવામાં આવે છે, તેમાં ઇટાલી, જર્મની અને સ્વિટ્ઝરલેન્ડની સૌથી પ્રતિષ્ઠિત ક્લબોનો સમાવેશ થયો હતો, પરંતુ ઇંગ્લેન્ડની એફએએ આ સ્પર્ધા સાથે જોડાવાનો ઇનકાર કરી દીધો હતો અને વ્યવસાયિક ટીમ મોકલવાના પ્રસ્તાવને ઠુકરાવી દીધો હતો. લિપ્ટને ઇંગ્લેન્ડના પ્રતિનિધિત્વ માટે તેના બદલે કાઉન્ટી ડર્હમની રમતપ્રેમી ટીમ વૅસ્ટ ઓકલેન્ડને આમંત્રિત કરી હતી. વૅસ્ટ ઓકલેન્ડની ટીમ ટુર્નામેન્ટ જીતી ગઇ હતી અને 1911માં તેણે આ ટાઇટલનો સફળતાપૂર્વક બચાવ કર્યો હતો. સ્પર્ધાના નિયમો પ્રમાણે તેમને આ ટ્રોફી હંમેશા માટે આપી દેવામાં આવી હતી.
1970 બાદ, ફિફા વિશ્વ કપ ટ્રોફી તરીકે ઓળખાતી નવી ટ્રોફીની રચના કરવામાં આવી. સાત અલગ અલગ દેશોમાંથી આવતા ફિફા ના નિષ્ણાતોએ તેમની સમક્ષ રજૂ કરેલા 53 મોડેલો તપાસ્યાં, આખરે ઇટાલિના રચિયતા સિલ્વિયો ગેઝાનિગાની કૃતિ પર પસંદગીનો કળશ ઢોળવામાં આવ્યો. નવી ટ્રોફી ઊંચી છે, તેને 18 કૅરેટ સોનામાંથી બનાવવામાં આવી છે અને તેનું વજન છે. આ ટ્રોફીના બૅઝમાં અર્ધ-કિમતી મેલેકાઇટ ધાતુના બે સ્તરનો સમાવેશ થાય છે, 1974થી તળિયાના ભાગે પ્રત્યેક ફિફા વિશ્વ કપ વિજેતાનું નામ અને વર્ષ કોતરવામાં આવે છે. ગેઝેનિગા દ્વારા કરાયેલું આ ટ્રોફીનું વર્ણન આ પ્રમાણે હતુઃ “બૅઝમાંથી રેખાઓ નીકળે છે, જે કમાનાકારે ઉપર તરફ જાય છે, તે લંબાઇને વિશ્વને આવકારતી હોય તે રીતે ઉપર સુધી જાય છે. આ શિલ્પકૃતિના નાના કદમાંથી નીકળતા યાદ રહી જાય એવા અનોખી તંગ રેખાઓ ઊંચે વિજયની માદક મુદ્રામાં રહેલા બે ખેલાડીઓની આકૃતિ સુધી જાય છે.”
હવે ફિફા ની એક્ઝિક્યુટિવ કમિટિ દ્વારા મતદાન વડે યજમાન રાષ્ટ્રની પસંદગી કરવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે બેલેટ પ્રથા હેઠળ હાથ ધરવામાં આવે છે. આ રમતનું યજમાન બનવાની ખેવના ધરાવતા કોઇ રાષ્ટ્રનાં રાષ્ટ્રીય ફૂટબોલ એસોસિયેશનને ફિફા તરફથી “યજમાન બનવા અંગેનો કરાર” આપવામાં આવે છે, જેમાં એક મજબૂત દાવેદાર તરફથી જેની અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે તે પગલાઓ અને જરૂરિયાતો વર્ણવવામાં આવેલી હોય છે. દાવો કરનાર એસોસિયેશનને એક ફોર્મ પણ મળે છે, જેને જમા કરાવવામાં આવતા ઉમેદવારીને સત્તાવાર સમર્થન મળે છે. આ પછી, રમત યોજવા માટે જરૂરી જરૂરિયાતો જે તે દેશે પૂરી કરી છે કે નહી તેની તપાસ કરવા માટે ફિફા ના સક્ષમ નિરીક્ષકોનું જૂથ તે દેશની મુલાકાત લે છે અને તે દેશ અંગેનો અહેવાલ બનાવવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે વિશ્વ કપનો યજમાન કોણ બનશે તેનો નિર્ણય ટુર્નામેન્ટથી છ અથવા સાત વર્ષ અગાઉ કરવામાં આવે છે.
ક્વોલિફિકેશનની પ્રક્રિયા નિર્ણાયક ટુર્નામેન્ટથી લગભગ ત્રણ વર્ષ પૂર્વે શરૂ થઇ શકે છે અને તે બે વર્ષ સુધી ચાલે છે. ક્વોલિફિકેશન ટુર્નામેન્ટનું સ્વરૂપ કન્ફેડરેશન પ્રમાણે અલગ અલગ હોય છે. સામાન્ય રીતે, ઇન્ટરકોન્ટિનેન્ટલ પ્લે-ઓફના વિજેતાઓને એક કે બે સ્થળો આપવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, ઓસિયાના ઝોનના વિજેતા અને એશિયા ઝોનની પાંચમા ક્રમે આવેલી ટીમ વચ્ચે 2010ના વિશ્વ કપમાં સ્થાન મેળવવા માટે રમત યોજાય છે. 1938 વિશ્વ કપથી લઇ અત્યાર સુધી, યજમાન રાષ્ટ્રોને ફાઇનલ ટુર્નામેન્ટમાં આપોઆપ પ્રવેશ મળે છે. 1938 અને 2002 વચ્ચેના ગાળા દરમિયાન પોતાનો ખિતાબ બચાવવા માટે રમી રહેલા ચેમ્પિયનોને પણ આ અધિકાર મળતો હતો, પરંતુ 2006 ફિફા વિશ્વ કપથી તે પાછો ખેંચી લેવામાં આવ્યો અને ચેમ્પિયનો માટે પણ ક્વોલિફાઇ થવાની આવશ્યક બન્યું. 2002માં વિજેતા બનેલું બ્રાઝિલ ક્વોલિફાઇંગ મૅચમાં રમનાર સૌપ્રથમ ચેમ્પિયન હતું.
1958 ફિફા વિશ્વ કપ બાદ, ભાવિ બહિષ્કારો અને વિવાદોને ટાળવા માટે, ફિફા એ અમેરિકા અને યુરોપ વચ્ચે વૈકલ્પિક યજમાનની પદ્ધતિ શરૂ કરી, જે 1998 ફિફા વિશ્વ કપ સુધી યથાવત રહી. 2002 ફિફા વિશ્વ કપને દક્ષિણ કોરિયા અને જાપાન, બન્નેએ સંયુક્તપણે યોજ્યો હતો, જે એશિયામાં યોજાનારો સૌપ્રથમ ફિફા વિશ્વ કપ હતો, અને તે એક કરતા વધુ યજમાન દ્વારા યોજાયેલી એકમાત્ર ટુર્નામેન્ટ છે. 2010માં વિશ્વ કપનું યજમાન બનનાર દક્ષિણ આફ્રિકા વિશ્વ કપનું યજમાનપદ મેળવનાર સૌપ્રથમ આફ્રિકી રાષ્ટ્ર છે. 2022 ફિફા વિશ્વ કપ કતાર દ્વારા યોજવામાં આવશે, 1978થી અત્યાર સુધીમાં સૌ પ્રથમ વખત દક્ષિણ અમેરિકામાં યોજવામાં આવ્યો હતો અને આ પહેલો એવો પ્રસંગ છે કે જ્યારે યુરોપની બહારના રાષ્ટ્રોમાં સતત બે વિશ્વ કપ યોજાયા હોય.
અગાઉ ફિફા ની કોન્ગ્રેસની બેઠકોમાં દેશોને આગામી વિશ્વ કપ આપવામાં આવતા હતા. સ્થળો વિવાદનું કેન્દ્ર રહ્યાં હતા કારણકે ફૂટબોલના બે મહત્વના કેન્દ્રો એવા દક્ષિણ અમેરિકા અને યુરોપ ખુબ જ દૂર હતા અને તેમની વચ્ચે હોડી દ્વારા મુસાફરી ખેડતા ત્રણ સપ્તાહનો સમય જોઇએ. ઉદાહરણ તરીકે, ઉરુગ્વેમાં સૌ પ્રથમ વિશ્વ કપ યોજવાનો નિર્ણય કરાતા તેમાં યુરોપના માત્ર ચાર રાષ્ટ્રોએ ભાગ લીધો હતો. આગામી બન્ને વિશ્વ કપ યુરોપમાં યોજાયા. આ પૈકીનો બીજો વિશ્વ કપ ફ્રાન્સમાં યોજવાનો નિર્ણય વિવાદાસ્પદ રહ્યો હતો, કેમ કે અમેરિકાના દેશો જાણી ગયા હતા કે સ્પર્ધાનું સ્થળ આ બન્ને ખંડોમાં એક પછી એકના ધોરણે રાખવામાં આવે છે. 1938 ફિફા વિશ્વ કપનો આર્જેન્ટિના અને ઉરુગ્વે, બન્નેએ બહિષ્કાર કર્યો હતો.
બ્રાઝિલ ખાતે યોજાયેલ 1950 વિશ્વ કપમાં સૌપ્રથમવાર બ્રિટિશ સ્પર્ધકો સામેલ થયા હતા. 1920માં થયેલા ફિફા માંથી બ્રિટિશ ટીમો પાછી ખસી ગઇ હતી, કારણ કે બ્રિટન જે દેશોની સામે યુદ્ધ ખેલી રહ્યું હતું તે દેશો સામે રમવા માટે ટીમ અસંમત હતી, આ ઉપરાંત ફૂટબોલ ઉપર વિદેશી પ્રભાવની વિરુદ્ધમાં થયેલા દેખાવો પણ જવાબદાર હતા, પરંતુ ફિફા ના આમંત્રણને પગલે 1946ની સ્પર્ધામાં તેઓ પુનઃ જોડાયા હતા. આ ટુર્નામેન્ટમાં 1930ના ચેમ્પિયન ઉરુગ્વે કે જેણે આગલા બે વિશ્વ કપનો બહિષ્કાર કર્યો હતો, તેની વાપસી થયેલી જોવા મળી હતી. ઉરુગ્વેએ “મરાકાનાઝો” તરીકે ઓળખાતી મેચમાં યજમાન રાષ્ટ્ર બ્રાઝિલને પછાડીને ફરી એકવાર ટુર્નામેન્ટ જીતી લીધી હતી.
વિશ્વ કપના આઠ ચેમ્પિયનો પૈકીના છ તેમનું એક-એક ટાઇટલ જ્યારે તેઓ તેમની પોતાની માતૃભૂમિ પર રમતા હતા ત્યારે જીત્યાં હતા, તેમાં બ્રાઝિલ અને સ્પેન અપવાદરૂપ છે, 1950માં માતૃભૂમિ પર યોજાયેલી નિર્ણાયક મેચમાં હાર્યા બાદ તે રનર્સ-અપ રહ્યું હતું. 1982માં સ્પેનમાં યોજાયેલી ટુર્નામેન્ટમાં સ્પેન બીજા રાઉન્ડમાં પહોંચ્યું હતું. ઇંગ્લેન્ડ અને ફ્રાન્સ તેમના એકમાત્ર ટાઇટલ ત્યારે જીત્યાં હતા કે જ્યારે તેઓ યજમાન રાષ્ટ્ર તરીકે રમી રહ્યાં હતા. ઉરુગ્વે , ઈટાલી અને આર્જેન્ટિના તેમના સૌપ્રથમ ટાઇટલ યજમાન દેશ તરીકે જીત્યાં હતા, પરંતુ તેઓ ભવિષ્યમાં ફરી જીતતા રહ્યાં છે, જ્યારે જર્મનીએ પોતાનું દ્વિતીય ટાઇટલ પોતાની માતૃભૂમિ પર જ મેળવ્યું હતું.
ગ્રૂપના તબક્કામાં ચાર ટીમનું એક એવા આઠ જૂથો એકબીજા સાથે સ્પર્ધા ખેલે છે. યજમાન સહિત આઠ ટીમોને પસંદ કરવામાં આવે છે, તે ઉપરાંત ફિફા વર્લ્ડ રેન્કિંગ્સ અને/અથવા તાજેતરના વિશ્વ કપમાંના દેખાવના આધારે એક ફોર્મ્યુલાનો ઉપયોગ કરીને અન્ય ટીમો પસંદ કરવામાં આવે છે, અને અલગ અલગ ગ્રુપ બનાવવામાં આવે છે. અન્ય ટીમોને વિભિન્ન “પાત્રરૂપી ગ્રુપ” ફાળવવામાં આવે છે, સામાન્યરીતે તે ભૌગોલિક ધારાધોરણો પર આ ફાળવણી આધારિત હોય છે, અને પ્રત્યેક “પાત્રરૂપી ગ્રુપ” માં રહેલી ટીમને ડ્રો દ્વારા આઠ ગ્રૂપમાં મૂકવામાં આવે છે. કોઇ ગ્રૂપમાં યુરોપની બે કરતા વધુ ટીમો અથવા અન્ય કોઇ કન્ફેડરેશનની એક કરતા વધુ ટીમ ન રહે તે માટે 1998થી દબાણપૂર્વક ડ્રો કરવામાં આવે છે.
ફિફા વિશ્વ કપ (તેને ફૂટબોલ વિશ્વ કપ , સોકર વિશ્વ કપ , અથવા સામાન્યપણે વિશ્વ કપ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ આંતરરાષ્ટ્રીય એસોસિયેશન ફૂટબોલ સ્પર્ધા છે જેમાં આ ખેલનું આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સંચાલન કરતી સંસ્થા ફેડરેશન ઇન્ટરનેશનલ દ ફૂટબોલ એસોસિયેશન )ના સદસ્યોની સિનીયર પુરૂષોની રાષ્ટ્રીયકક્ષાની ટીમ ભાગ લે છે. 1930માં પ્રારંભિક મૅચ યોજાયા બાદ 1942 અને 1946ને બાદ કરતા પ્રત્યેક ચાર વર્ષે ચેમ્પિયનશિપ આપવામાં આવી છે, ઉપરોક્ત બન્ને વર્ષોમાં બીજા વિશ્વયુદ્ધને કારણે મેચ યોજાઇ નહોતી. હાલમાં ફ્રાન્સ ચેમ્પિયન છે, જેણે 2018ની ટુર્નામેન્ટ જીતી હતી, અને કતારમાં યોજાનારી આગામી ટુર્નામેન્ટમાં તે આ ટાઇટલનો બચાવ કરશે.
વિશ્વની સૌપ્રથમ આંતરરાષ્ટ્રીય ફૂટબોલ મૅચ 1872માં ગ્લાસ્ગો ખાતે સ્કોટલેન્ડ અને ઇંગ્લેન્ડ વચ્ચે ખેલાઇ હતી જે એક પડકારજનક મૅચ હતી. સૌપ્રથમ આંતરરાષ્ટ્રીય ટુર્નામેન્ટ સાથે, 1884માં બ્રિટિશ હોમ ચેમ્પિયનશિપની પ્રારંભિક આવૃત્તિ યોજાઇ હતી. આ તબક્કે આ ખેલ યુનાઇટેડ કિંગડમની બહાર ભાગ્યે જ ખેલાતો હતો. 18મી સદીના અંતભાગમાં વિશ્વના અન્ય ભાગોમાં આ ખેલની લોકપ્રિયતા વધતાં 1900 અને 1904ના સમર ઓલિમ્પિક્સ (જો કે, પાશ્ચાત્યગામી રીતે તેમનો દરજ્જો વધારીને સત્તાવાર રમતનો કર્યો), અને 1906ના ઇન્ટરકેલેટેડ ગેમ્સમાં કોઇ મેડલ સિવાયના દેખાવ ખેલ તરીકે તેનું આયોજન કરવામાં આવ્યું.
હાલમાં ટોચની ત્રણ ટીમના તમામ સદસ્યો ને વિશ્વ કપ ટ્રોફીનાં સૂચક ચિહ્ન સાથે ચંદ્રકો આપવામાં આવે છે; વિજેતાઓને , રનર-અપને અને ત્રીજા ક્રમે રહેલાઓને નાં ચંદ્રક આપવામાં આવે છે. 2002ની આવૃત્તિમાં યજમાન રાષ્ટ્ર દક્ષિણ કોરિયાને ચોથા ક્રમના ચંદ્રક આપવામાં આવ્યા હતા. 1978 પૂર્વેની ટુર્નામેન્ટમાં, ફાઇનલ અને થર્ડ-પ્લેસ મૅચના અંતે પિચ ઉપર અગિયાર ખેલાડીઓને જ ચંદ્રકો આપવામાં આવતા હતા. નવેમ્બર 2007માં, ફિફા એ જાહેરાત કરી કે 1930 અને 1974 વચ્ચેવિશ્વ કપ જીતનાર તમામ સદસ્યોને પાછલી અસરથી વિજેતા ચંદ્રકો આપવામાં આવશે.
પસંદગીના રાષ્ટ્રોના રાષ્ટ્રીય સંગઠનોને ટીમ મોકલવા માટે આમંત્રિત કરવામાં આવ્યા, પરંતુ સ્પર્ધાનું સ્થળ ઉરુગ્વે પસંદ કરવામાં આવ્યું હોવાથી યુરોપથી આવતી વખતે એટલાન્ટિક સમુદ્રમાં એક લાંબી અને ખર્ચાળ મુસાફરી કરવી પડે તેમ હતું. વાસ્તવમાં, આ સ્પર્ધા શરૂ તઇ તેના બે મહિના પૂર્વે કોઇ પણ યુરોપિયન દેશે ટીમ મોકલવાનું વચન આપ્યું નહોતું. છેવટે રિમેટે બેલ્જિયમ, ફ્રાન્સ, રોમાનિયા અને યુગોસ્લાવિયાને તેમની ટીમને મોકલવા આગ્રહ કર્યો. કુલ મળીને 13 રાષ્ટ્રોએ ભાગ લીધો જેમાં દક્ષિણ અમેરિકાના સાત, યુરોપના ચાર અને ઉત્તર અમેરિકાના બે રાષ્ટ્રોનો સમાવેશ થતો હતો.