polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ઈ.સ.2000માં ચીને માનવસહિત સ્પેસફલાઈટના સફળ કાર્યક્રમનો પ્રારંભ કર્યો, જયારે યુરોપીયન યુનિયન, જાપાન અને ભારતે પણ ભવિષ્યમાં માનવસહિતના યાનની અવકાશી યાત્રાના કાર્યક્રમો ઘડેલા છે. અમેરિકાએ 2018સુધીમાં ચંદ્ર પર ફરી પાછા જવાનું અને ત્યાર બાદ મંગળ પર જવાનો નિર્ધાર વ્યકત કરેલો છે. 21મી સદી દરમિયાન ચીન, રશિયા, જાપાન અને ભારતે ચંદ્ર પરના માનવ યાત્રાની તરફેણ કરી છે, જયારે યુરોપીયન યુનિયને 21મી સદીમાં ચંદ્ર અને મંગળ બંને પર માનવ યાત્રાની તરફેણ કરી છે.
ગુરુના સંશોધનમાં આ ગ્રહ પર 1973થી શ કરીને નાસા દ્વારા મોકલવામાં આવેલા અનેક ઓટોમેટિક અવકાશયાનનો સમાવેશ થાય છે. મોટાભાગની અવકાશયાત્રાઓ માત્ર ફલાયબાય્સ હતી જેમાં ગ્રહ પર ઊતરાણ કર્યા વિના કે તેની ભ્રમણ કક્ષામાં પ્રવેશ કર્યા સિવાય ઉંડાણપૂર્વક નિરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું, માત્ર ગેલિલીયો અવકાશયાને જ ગુરુ પર ઊતરાણ કર્યું હતું. ગુરુ પર માત્ર થોડોક જ ખડકાળ પ્રદેશ હોવાનું અને કઠળ સપાટી ન હોવાનું માનવામાં આવતું હોવાથી તેના પર ઊતરાણ લગભગ શકય નથી.
ઈ.સ. 1968માં એપોલો-8ની અવકાશ યાત્રાથી માનવસહિતના યાન દ્વારા ચંદ્રના સંશોધનનો પ્રારંભ થયો જેમાં પ્રથમ વખત કોઈપણ અવકાશી પદાર્થની માનવ દ્વારા સફળ પરીક્રમા કરવામાં આવી. ઈ.સ. 1969માં અપોલો-11ની અવકાશયાત્રાથી માનવે અન્ય વિશ્વ પર પ્રથમ વખત પગ માંડ્યો. જો કે, ચંદ્રનું માનવ સંશોધન લાંબો સમય ચાલ્યું નહીં. ઈ.સ. 1972માં અપોલો-17 દ્વારા છેલ્લી વખત માનવે ચંદ્રની મુલાકાત લીધી અને નજીકના ભવિષ્યમાં ચંદ્ર પર માનવયાત્રાનું કોઇ આયોજન કરવામાં આવ્યું નથી.
પ્રથમ માનવ અવકાશયાન વોસ્ટોક-1 હતું, જે 27 વર્ષીય રશિયન અવકાશયાત્રી યુરી ગેગારીનને એપ્રિલ 12, 1961ના રોજ અવકાશમાં લઇ ગયું. આ અવકાશયાને એક કલાક અને 48 મિનિટમાં પૃથ્વીની પરીક્રમા પૂરી કરી. ગેગેરીનના યાને વિશ્વભરમાં ડંકો વગાડી દીધો, જેણે ખૂબ જ પ્રગતીશીલ સોવિયેટ અવકાશી કાર્યક્રમની વિશ્વને ઝાંખી કરાવી અને અવકાશીય સંશોધનમાં માનવ સ્પેસફ્લાઇટના નવા યુગનો પ્રારંભ કર્યો.
આ સફળતાથી અમેરીકાના અવકાશીય કાર્યક્રમોને વેગ મળ્યો, જેણે બે મહિના બાદ વાનગાર્ડ-1ને ભ્રમણ કક્ષામાં તરતો મૂકવાનો નિષ્ફળ પ્રયાસ કર્યો. જાન્યુઆરી 31, 1958ના રોજ, અમેરીકાએ જૂનો રોકેટ પર એકસપ્લોરર-1 ભ્રમણકક્ષામાં સફળતાપૂર્વક તરતો મૂકયો. આ સમય દરમિયાન, સોવિયેટ યુનિયને અવકાશમાં મોકલેલી લાઈકા નામની કૂતરી નવેમ્બર 3, 1957ના રોજ ભ્રમણકક્ષામાં જનારું પ્રથમ પ્રાણી બની.
પૃથ્વી પરથી ગુરુ પર જવા માટે 9.2 કિમી પ્રતિ સેકન્ડના ડેલ્ટા-વીની જરૂર પડે છે, જેની સરખામણી પૃથ્વીની નીચલી ભ્રમણકક્ષામાં પહાચવા માટે જરી 9.7 કિમી પ્રતિ સેકન્ડ ડેલ્ટા-વી સાથે કરી શકાય. સદનસીબે, ગ્રહની આસપાસની ઊડાનથી મળતી ગુરુત્વાકર્ષણની સહાયતાનો ઉપયોગ ગુરુ સુધી પહોંચવા માટે જર પડતી ઉર્જામાં ઘટાડો કરવામાં કરી શકાય, અલબત્ત તેના માટે અવકાશયાત્રાનો સમયગાળો ખૂબ જ વધી જાય.
સૂર્યમંડળની અંદર રહેલા અન્ય ગ્રહો પરની ઊડાન ઉર્જાના ખર્ચે સિદ્ધ કરવામાં આવે છે, જેને અવકાશયાનની ઝડપમાં આવેલા ચોખ્ખા તફાવત અથવા ડેલ્ટા-વી તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે. બુધ પર પહોંચવામાં પ્રમાણમાં વધારે પ્રમણમાં ડેલ્ટા-વીની જરૂરીયાત હોવાથી અને બુધ સૂર્યથી તે ઘણો નજીક હોવાને કારણે તેનું સંશોધન કરવું મુશ્કેલ છે અને તેની આસપાસની ભ્રમણકક્ષા પણ અસ્થિર છે.
પૃથ્વીનો ચંદ્ર પ્રથમ અવકાશી પદાર્થ હતો જેના અંગે અવકાશી સંશોધન શરૂ કરવામાં આવ્યું. ચંદ્ર પ્રથમ અવકાશી પદાર્થ તરીકે ઊડાન ભરવામાં આવી હોવાનું, તેનું ભ્રમણ કરવામાં આવ્યું હોવાનું અને તેના પર અવકાશયાન ઊતારવામાં આવ્યું હોવાનું આગવું મહત્ત્વ ધરાવે છે અને માનવ દ્વારા જેની મુલાકાત લેવામાં આવી હોય તેવો તે એકમાત્ર અવકાશી પદાર્થ છે.
વોસ્ટોક-1ના પૃથ્વીના ભ્રમણકક્ષામાં તરતા મૂકાવાની ઘટનાના એક મહિનામાં જ અમેરીકાએ અવકાશમાં મરકયુરી-રેડસ્ટોન-3માં એલન શેફર્ડની સબઓર્બિટલ ફલાઈટ સાથે પ્રથમ માનવ અવકાશમાં મોકલ્યો. જહોન ગ્લેનની મરકયુરી-એટલાસ-6એ ફેબ્રુઆરી 20, 1962ના રોજ પૃથ્વીની પરીક્રમા કરી તે સાથે અમેરીકાએ ઓર્બિટલ ફલાઈટની સિદ્ધિ મેળવી.
અવકાશી સંશોધનનો ઊપયોગ પૃથ્વીને સ્વતંત્ર અવકાશી પદાર્થ તરીકે સમજવા માટે પણ કરવામાં આવે છે. ભ્રમણકક્ષાની અવકાશ યાત્રા પૃથ્વી અંગેની એવી માહિતી પૂરી પાડી શકે છે જે માત્ર પૃથ્વીની સપાટી પર રહીને મેળવવામાં આવેલા સંદર્ભો દ્વારા મેળવવી મુશ્કેલ અથવા તો અશકય હોય છે.
આશરે 20 વર્ષના અવકાશીય સંશોધન બાદ, અવકાશીય સંશોધન માટેનું કેન્દ્રબદુ કાંઈક નવું જાણવા માટે મોકલવામાં આવતી ફલાઈટથી હટીને સ્પેસ શટલ પ્રોગ્રામ જેવા રીન્યુએબલ હાર્ડવેર પર અને સ્પર્ધાને બદલે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્પેસ સ્ટેશન સહિતના સહકાર પર કેન્દ્રિત થયું.
અન્ય અવકાશી પદાર્થ પર પહાચનારો પ્રથમ કૃત્રિમ ઉપગ્રહ લૂના-2 હતો, જે 1959માં અન્ય પદાર્થ પર પહાચ્યો. લૂના-9 એ 1966માં અન્ય અવકાશી પદાર્થ પર ઓટોમેટીક ઉતરાણ કર્યું. લ્યુના-10 અન્ય અવકાશી પદાર્થનો પ્રથમ કૃત્રિમ ઉપગ્રહ બન્યો.
ઈ.સ. 2011માં લોન્ચ કરવાનું આયોજન કરવામાં આવેલી રશિયન અવકાશયાત્રા ફોબોસ-ગ્રન્ટ ફોબોસ અને મંગળની આજુબાજુની ભ્રમણકક્ષાના સંશોધનનો પ્રારંભ કરશે અને મંગળના ચંદ્રો અથવા ફોબોસ મંગળ પર યાત્રા કરતાં યાનને બદલવાનું સ્થળ બની શકે તેમ છે કે નહીં.
સિરીઝનું અત્યાર સુધી બહુ સંશોધન થયું નથી પરંતુ 2015માં નાસાની ડોન અવકાશ તપાસ તેના પર કામ શરૂ કરે અને વામનગ્રહની આસપાસ ધરીમાં પ્રવેશ કરે તેવી ધારણા છે.
સરકારી સંસ્થાઓ અને અવકાશીય સંશોધનનો હેતુ ધરાવતી ખાનગી ક્ષેત્રની સંસ્થાઓએ ઈ.સ. 2000માં અવકાશીય સંશોધન અંગેના અનેક આયોજનનો અંગે જાહેરાતો કરી હતી.
જોકે,દરેક આવિષ્કારક અને દરેક થર્મોમીટર અનન્ય હતા— કોઈ પ્રમાણભૂત માપક્રમ ન હતો. 1665માં ક્રિસ્ટીઅન હાયજન્સે પાણીના ગલન અને ઉત્કલન બિંદુઓને પ્રમાણ તરીકે ઉપયોગમાં લેવા સૂચવ્યું,અને 1694માં કાર્લો રેનાલ્ડિનીએ તેમને સાર્વત્રિક માપક્રમ પર નિશ્ચિત બિંદુઓ તરીકે લેવા નિવેદન કર્યું. 1701માં આઇઝેક ન્યૂટને બરફના ગલન બિંદુ અને શરીરના ઉષ્ણતામાન વચ્ચે 12 અંશોનો માપક્રમ માટે પ્રસ્તાવ મૂક્યો. અંતે,1724માં ડેનિઅલ ગેબ્રિઅલ ફેરનહીટે એવો ઉષ્ણતામાન માપક્રમ જે હવે તેનુ નામ ધારણ કરે છે. તે આ કરી શક્યો કારણકે તેણે,પહેલી વખત એવો પારો વાપરીને થર્મોમીટર્સ બનાવ્યા હતા ,અને તેના ઉત્પાદનની ગુણવત્તા વધુ બારીક માપક્રમ અને વધુ પુન:ઉત્પાદિતતા પૂરા પાડતી હતી,જેથી તે સામાન્ય સ્વીકૃતિ પામ્યા. 1742માં એન્ડર્સ સેલ્શિયસ પાણીના ઉત્કલનબિંદુ પર શૂન્ય અને ગલન બિંદુ પર 100 સાથેનો એક માપક્રમ રજૂ કર્યો, પરંતુ માપક્રમ જે હાલ તેનુ નામ ધરાવે છે તેમાં તે ઉલ્ટાં છે.
આનુ સ્થાન 1990ના આંતરરાષ્ટ્રીય ઉષ્ણતામાન માપક્રમના વ્યાખ્યાકર્તા બિંદુઓએ લીધુ છે,પરંતુ વ્યવહારમાં તેના ત્રય બિંદુ કરતા પાણીના ગલનબિંદુનો ઉપયોગ વધુ સામાન્ય છે,બીજાને નિયંત્રિત કરવું વધુ મુશ્કેલ છે અને તેથી તે નિર્ણાયક આદર્શ માપન સુધી મર્યાદિત છે. આજકાલ ઉત્પાદકો ઘણું ખરું થર્મોસ્ટેટ બાથ કે ઘન બ્લોકનો ઉપયોગ કરશે જ્યાં માપાંકિત થર્મોમીટરની સરખામણીમાં ઉષ્ણતામાન અચલ જળવાય છે. માપાંકિત કરવાના હોય એવા અન્ય થર્મોમીટર્સ એ જ બાથ કે બ્લોકમાં મૂકાય છે અને સંતુલનમાં લવાય છે, પછી માપક્રમ અંકિત કરાય છે,કે સાધનના માપક્રમમાં કોઇ વિચલન નોંધાય છે. ઘણા આધુનિક ઉપકરણોમાં માપાંકન અમુક મૂલ્ય દર્શાવતું હશે કે જે વિદ્યુત સંકેતને ઉષ્ણતામાનમાં પરિવર્તિત કરવામાં વપરાશે.
આવી રચના પછીથી હવાની ઉષ્ણતા અને શીતળતા દર્શાવવા ઉપયોગમાં લેવાઇ કે જેમાં એક નળીમાં પાણીનું સ્તર હવાના વિસ્તરણ અને સંકોચન દ્વારા નિયંત્રિત કરાય છે. આ ઉપકરણોઘણા યુરોપિયન વૈજ્ઞાનિકો ખાસ કરીને ગેલેલીયો ગેલેલી દ્વારા 16મી અને 17મી સદીઓમાં વિક્સાવવામાં આવ્યા હતા. પરિણામ સ્વરૂપ,ઉપકરણોને આ અસર આધારભૂત રીતે ઉત્પન્ન કરવા દર્શાવવામાં આવ્યા,અને થર્મોસ્કોપ શબ્દ અપનાવવામાં આવ્યો કારણકે તે સંવેદી ઉષ્મા માં પરિવર્તનને પ્રતિબિંબિત કરતો હતો. તફાવત વચ્ચેનો થર્મોસ્કોપ અને થર્મોમીટર એ છે કે પછીનું માપક્રમ ધરાવે છે. ગેલેલીયોને વારંવાર થર્મોમીટરના આવિષ્કારક કહેવાય છે,પરંતુ તેમણે જે બનાવ્યું તે થર્મોસ્કોપ્સ હતા.
જે થર્મોમીટર્સમાં જ્ઞાત નિશ્ચિત બિંદુઓ માપાંકિત છે,તે તે બિંદુએ ચોક્કસ . અધિકાંશ થર્મોમીટર્સ મૂલતઃ અચલ-કદ વાયુ થર્મોમીટર પરથી માપાંકિત હોય છે. તેની વચ્ચે પ્રક્ષેપ પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ થાય છે, સામાન્ય રીતે તે રેખીય હોય છે. આ થર્મોમીટરના ભિન્ન પ્રકારો વચ્ચે નિશ્ચિત બિંદુઓથી દૂર આવેલ બિંદુઓ પર અગત્યનો તફાવત આપે છે. ઉદાહરણ તરીકે કાચના થર્મોમીટરમાં પારાનું વિસ્તરણ થર્મોમીટરના પ્લેટિનમ પ્રતિરોધના પ્રતિરોધમાં પરિવર્તન કરતા થોડું ભિન્ન છે,તેથી તે 50સેની આસપાસ થોડું અસંમત થશે. સાધનની અપૂર્ણતાના અન્ય કારણો હોઈ શકે,ઉદાહરણ તરીકે જો પ્રવાહીગતવાયુ થર્મોમીટરના વ્યાસમાં વાળ જેટલો પણ ફેરફાર થાય.
થર્મોમીટર્સને મૂળભૂત ઉષ્માગતિશાસ્ત્રના નિયમો અને માત્રાઓના ભૌતિક આધાર વિશેના જ્ઞાનના સ્તર મુજબ બે ભિન્ન જૂથોમાં વિભાજીત કરી શકાય છે. પ્રાથમિક થર્મોમીટર્સ માં પદાર્થના માપન ગુણધર્મ એટલા સારી રીતે જાણીતા હતા કે કોઇ અજ્ઞાત માત્રા વિના ઉષ્ણતામાન માપી શકાતુ હતું. આ થર્મોમીટર્સના ઉદાહરણો વાયુની સ્થિતિ,વાયુમાં ધ્વનિનાવેગ પર,ઉષ્મીય ધ્વનિ વોલ્ટેજ કે વિદ્યુત અવરોધના પ્રવાહ પર,અને ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં એક ચોક્કસ રેડિયોએક્ટિવ કેન્દ્ર પર ગામા કિરણો આપાત કરવાથી થતી કોણીય વિષમદેશિકતા પર આધારિત હતાં. પ્રાથમિક થર્મોમીટર્સ પ્રમાણમાં જટિલ છે.
થર્મોમીટર અર્થાત "ઉષ્ણ" અને મીટર , "માપવું" પરથી) છે એવું સાધન છે કે જે વિવિધ સિદ્ધાંતોના ઉપયોગ વડે ઉષ્ણતામાન કે ઉષ્ણતામાનની માત્રાનું માપન કરે છે. થર્મોમીટરમાં બે અગત્યના ઘટકો હોય છે: ઉષ્ણતામાન સંવેદક કે જેમાં ઉષ્ણતામાન સાથે અમુક ભૌતિક પરિવર્તન આવે,ઉપરાંત આ ભૌતિક પરિવર્તનને એક મૂલ્યમા ફેરવવા માટે અમુક માધ્યમ . થર્મોમીટર્સમાં ડિજીટલ ડિસ્પ્લે કે કોમ્પ્યુટરમાં ઇનપુટ પૂરું પાડવા વિદ્યુત માધ્યમનો ઉપયોગ વધી રહ્યો છે.
સંવેદી ભાગને 1 આદર્શ વાતાવરણ પર શુદ્ધ બરફ અને પાણીનાં હલાવેલા મિશ્રણમાં ડુબાડો અને જ્યારે તે ઉષ્મીય સંતુલનમાં આવે દર્શાવેલ બિંદુ અંકિત કરો.
પુનઃઉત્પાદિત ઉષ્ણતામાનનો અર્થ એમ છે કે વૈજ્ઞાનિક પ્રયોગોમાં સરખામણીઓ યોગ્ય છે અને ઔદ્યોગિક પ્રક્રિયાઓ સુસંગત છે. તેથી જો એક જ પ્રકારના થર્મોમીટરને એક જ રીતે માપાંકિત કરવામાં આવ્યું હોય તો અને જો નિરપેક્ષ માપક્રમની સરખામણીએ થોડું અચોક્કસ હોય તો પણ તેના વાંચનો યોગ્ય કહેવાય.
દ્વિતીયક થર્મોમીટર્સ તેમની સાનુકૂળતાને લીધે સૌથી વ્યાપક રીતે વપરાય છે. ઉપરાંત,તે પ્રાથમિક કરતા ઘણી વાર વધુ સંવેનશીલ પણ હોય છે. દ્વિતીયક થર્મોમીટર્સમાં માપનના ગુણધર્મોની જાણકારી ઉષ્ણતામાનની સીધેસીધી ગણતરી માટે પુરતી નથી. તેમાં પ્રાથમિક થર્મોમીટર સાથે ઓછામાં ઓછા એક ઉષ્ણતામાન કે ઘણા બધા નિશ્ચિત ઉષ્ણતામાનોનાં માપ અંકિત કરવા પડે છે. આવા નિશ્ચિત બિંદુઓ, ઉદાહરણ તરીકે,ત્રય બિંદુઓ અને શ્રેષ્ઠવાહક અવસ્થાઓ,સમાન ઉષ્ણતામાને પુન:ઉત્પાદન પામે છે.
જ્યારે એક એકલું થર્મોમીટર ગરમીની માત્રા માપી શકે છે,બે થર્મોમીટર્સ પરના વાંચનો સરખાવી ન શકાય,જો તે બંને એક સહમત એકમ પર મળતા આવતા હોય. આજે ઉષ્માગતિશાસ્ત્ર ઉષ્ણતામાન માપક્રમ અસ્તિત્વમાં છે. નિશ્ચિત બિંદુઓ અને પ્રક્ષેપક થર્મોમીટર્સને આધારે,આંતરરાષ્ટ્રીય સહમત ઉષ્ણતામાન માપક્રમો આશરે આટલી બારીકાઈથી બનાવવામાં આવ્યા છે. 1990ના આંતરરાષ્ટ્રીય ઉષ્ણતામાન માપક્રમ સૌથી અર્વાચીન માન્ય ઉષ્ણતામાન માપક્રમ છે. તે આશરે થી સુધી વિસ્તરેલ છે.
વાંચન લેવા માટે એક અંશનો કેટલામો ભાગ થવો શક્ય છે તે જ થર્મોમીટરની શુદ્ધતા કે દૃઢતા છે. ઊંચા ઉષ્ણતામાનના કાર્ય માટે શક્ય વધુમા વધુ 10સે કે તેથી વધારેની નજીકનું માપ લેવુ જ શક્ય થઇ શકે. ચિકિત્સક થર્મોમીટર્સ અને ઘણા વિદ્યુત થર્મોમીટર્સ સામાન્ય રીતે 0.1સે.સુધીના વાંચન લઇ શકે છે.વિશિષ્ટ સાધનો એક અંશના એક હજારમાં ભાગ સુધીના વાંચનો આપી શકે છે. જોકે,આ શુદ્ધતાનો અર્થ એમ નથી કે વાંચન સાચું છે.
પહેલા વપરાતા અન્ય નિશ્ચિત બિંદુઓ શારીરિક ઉષ્ણતામાન જે મૂળ ફેરનહીટ દ્વારા તેના ઉપરના નિશ્ચિત બિંદુ તરીકે ઉપયોગમાં લીધેલ હતું અને ન્યૂનતમ ઉષ્ણતામાન મીઠા અને બરફના મિશ્રણ દ્વારા,જે મૂળ ની વ્યાખ્યા હતી,તે હતા . દેહનું ઉષ્ણતામાન બદલાતું હોઈ,ફેરનહીટ માપક્રમ પાછળથી પર ઉકળતા પાણીનું ઉપરનું નિશ્ચિત બિંદુ વાપરવા માટે બદલવામાં આવ્યો.
ઉપરના સાધનો એ ખામી ધરાવતા હતા કે તેઓ પણ બેરોમીટર્સ હતા,અર્થાત હવાના દબાણ પ્રત્યે સંવેદનશીલ. આશરે 1654માં ટસ્કેનીના ગ્રાંડ ડ્યુક,ફર્ડીનાન્ડો દે' મેડીસી,એ આલ્કોહોલથી આંશિક ભરેલ બંધ નળીઓ,એક ગોળા અને દંડ સાથે,પ્રથમ આધુનિક-શૈલીનું થર્મોમીટર,પ્રવાહીના વિસ્તરણ,અને વાયુ દબાણથી સ્વતંત્ર છે. ઘણા અન્ય વૈજ્ઞાનિકોએ વિવિધ પ્રવાહીઓ અને થર્મોમીટરની રચનાઓ સાથે પ્રયોગો કર્યાં.
થર્મોસ્કોપની પ્રથમ સ્પષ્ટ આકૃતિ 1617માં જ્યુસેપી બિયાન્કાની દ્વારા પ્રકાશિત કરાઇ:માપક્રમનું પ્રથમ પ્રદર્શન અને તે જ રીતે થર્મોમીટરની રચના રોબર્ટ ફ્લડ દ્વારા 1638માં કરાઇ. આ એક શિરોલંબ નળી હતી,જેની તોચ પર એક ગોળો અને છેડે નિમજ્જિત પાણી હતું. નળીમાં પાણીનું સ્તર વાયુના વિસ્તરણ અને સંકોચન દ્વારા નિયંત્રિત કરાય છે,તો તે એ છે જેને આપણે હવે વાયુ થર્મોમીટર કહીએ છીએ.
1866માં સર થોમસ ક્લિફોર્ડ આલ્બ્ટે એક નૈદાનિક થર્મોમીટર શોધ્યું કે જેણે શરીરનુ તાપમાન વીસ વિરુદ્ધ પાંચ મિનિટમાં આપ્યું.
1999માં એક્સર્જન કોર્પોરેશનના ડૉ. ફ્રાન્સેસ્કો પોમ્પીએ વિશ્વનું પ્રથમ કપાળની ધમનીનું થર્મોમીટર પરિચિત કર્યું,એક બિન-આક્રમક ઉષ્ણતામાન સંવેદક જે કપાળને આશરે 2 સેકન્ડમાં તપાસે છે અને ચોક્કસ વૈદ્યકીય શારીરિક ઉષ્ણતામાન આપે છે.
બયઝેન્ટિયમના ફિલો અને એલેક્ઝાન્ડ્રિયાના હીરો એ સિદ્ધાંત વિશે જાણતા હતા કે ચોક્કસ પદાર્થો,ખાસ કરીને વાયુ,વિસ્તરે અને સંકોચાય છે અને તે એક પ્રદર્શનમાં વર્ણવ્યું કે જેમાં હવાથી આંશિક ભરેલ એક બંધ નળીનો એક છેડો પાણીના પાત્રમાં હતો. હવાના સંકોચન અને વિસ્તરણે પાણી/હવાની સપાટીને નળીમાં આગળ વધારી.
થર્મોમીટર્સ અન્ય માપાંકિત થર્મોમીટર્સ સાથે સરખાવીને અથવા ઉષ્ણતામાન માપક્રમ પર જ્ઞાત નિશ્ચિત બિંદુઓ સામે ચકાસીને માપાંકિત થઇ શકે. આ નિશ્ચિત બિંદુઓમાં સૌથી જાણીતા શુદ્ધ પાણીનાં ગલન અને ઉત્કલન બિંદુઓ છે. (નોંધો કે પાણીનું ઉત્કલનબિંદુ દબાણ સાથે બદલે છે,તેથી તે નિયંત્રિત હોવું અનિવાર્ય છે.)
અન્યોને ઔદ્યોગિક માપદંડો મુજબ ચકાસવા માટે ઉપયોગી સંદર્ભ થર્મોમીટરનું એક ઉદાહરણ 0.1સે સુધીનો ડિજીટલ ડિસ્પ્લે ધરાવતું પ્લેટિનમ પ્રતિરોધક થર્મોમીટર હશે જે રાષ્ટ્રીય માપદંડો સાથે 5 બિંદુઓ પર માપાંકિત છે અને જે એક 0.2સે ની ચોકસાઈ માટે પ્રમાણિત છે.
ગેલેલીયો એ પણ શોધ્યું કે પદાર્થો નું થોડી જુદી ઘનતાવાળા ઊંચે ચડશે અને નીચે આવશે, જે અત્યારે ગેલેલીયો થર્મોમીટર નો સિદ્ધાંત છે.
વિવિધ લેખકોએ થર્મોમીટરના આવિષ્કરનું શ્રેય કોર્નેલીયસ ડ્રેબ્બેલ,રોબર્ટ ફ્લડ,ગેલેલીયો ગેલેલી કે સેન્ટોરીઓ સેન્ટોરીઓને આપે છે. થર્મોમીટર એક આવિષ્કાર નહિં,પણ,વિકાસ હતું.
થર્મોમીટર શબ્દ પ્રથમ વખત 1624માં લા રેક્રીએશન મેથેમેટિક માં જે. લ્યુરેશોન દ્વારા દર્શાવાયો, જે 8 અંશના માપક્રમ વર્ણવે છે.
એન્ટિરીયર સર્વાઇકલ: સપાટી પરની અને ઊંડીં બંને સ્ટેર્નોક્લીડોમાસ્ટોઇડ સ્નાયુની ઉપર અને તળે આવેલી હોય છે. તે ગળુ, ફેરિન્ક્સ, કાકડા અને થાઇરોઇડ ગંથીને ડ્રેઇન કરે છે.
પોસ્ટીરીયર સર્વાઇકલઃ આ ગાંઠો ટ્રેપિઝીયસની સામે સ્ટેર્નોક્લીડોમાસ્ટોઇડને પોસ્ટીરીયર લાઇન બનાવે છે. તે ટેમ્પોરલ હાડકાના માસ્ટોઇડ ભાગથી લઇને ક્લેવિકલ સુધી હોય છે. તે શ્વસન માર્ગના ઉપરના ભાગમાં ચેપ લાગવાને કારણે અવારનવાર ફૂલી જાય છે.
ટોન્સિલાર : આ ગાંઠો મેન્ડિબલના ખૂણાની તુરંત જ નીચે આવેલી હોય છે. તે ટોન્સિલાર અને પોસ્ટીરીયર ફેરીનજીયલ ક્ષેત્રોને ડ્રેઇન કરે છે.
સબ-મેન્ડિબ્યુલરછ આ ગાંઠો જડબાની કોઇ પણ એક બાજુએ આવેલી હોય છે. તે મોઢાના ફ્લાના માળખું, મેક્સિલરી એન્ટીરીયર, બાઇકસ્પિડ અને પ્રથમ અને બીજા મોલરને ડ્રેઇન કરે છે. તે કેન્દ્રીય ઇનસિઝર્સ સિવાયના તમામ મેન્ડિબ્યુલર દાંતને ડ્રેઇન કરે છે.
સબ-મેન્ટલઃ આ ગાંઠો હડપચીની તુરુંત જ નીચે આવેલી હોય તે. તે મધ્ય ઇનસિઝર અને નીચલા હોઠની મિડલાઇન અને જીભની ટોચને ડ્રેઇન કરે છે.
સુપ્રાક્લાવિક્યુલર લસિકા ગાંઠો: આ ગાંઠો ક્લેવિકલની ઉપર ગુહામાં આવેલી હોય છે. તે સ્રટર્નમને જોડે છે ત્યાં લેટરલ થાય છે. તે થોરાસિક ગુહા અને પેટના ભાગને ડ્રેઇન કરે છે. વિર્કોસ ગાંઠ એ ડાબી સુપ્રાક્લાવિક્યુલર લસિકા ગાંઠ છે અને તે થોરાસિક ડક્ટ મારફતે સમગ્ર શરીરમાંથી લસિકા ડ્રેનેજ મેળવે છે અને આમ વિવિધ મલાઇનાસિસ માટે મેટાસ્ટેસિસની વહેલી સાઇટ છે.
રોગકારક સૂક્ષ્મજીવો, અથવા જીવાણુઓ શરીરના કોઇ પણ ભાગમાં ચેપ પેદા કરી શકે છે. જો કે શ્વેતકણનો એક પ્રકાર લસિકા કોષ આવરણીય લસિકા અવયવમાં પ્રતિજન, અથવા પ્રોટીનને મળશે જેમાં લસિકા ગાંઠોનો પણ સમાવેશ થાય છે. લસિકા ગાંઠોમાં પ્રતિજન વિશેષ કોશિકાઓ દ્વારા પ્રદર્શિત કરવામાં આવે છે. નેઇવ લસિકા કોષ વિશિષ્ટ રૂધિરકેશિકા મારફતે રૂધિરપ્રવાહમાંથી ગાઠમાં પ્રવેશે છે. લસિકા કોષ નિપૂણ બન્યા બાદ તેઓ વધારાની લસિકા સાથે અલગ લસિકાવાહિની મારફતે લસિકાગાંઢમાંથી બહાર નિકળી જશે. લસિકા કોષ સતત આવરણીય લસિકા અવયવોનું વહન કરતું રહે છે અને લસિકાગાંઠોની સ્થિતિનો આધાર ચેપ પર રહે છે. ચેપ દરમિયાન, અંકુર કેન્દ્રોમાં -કોશિકાના તીવ્ર પ્રચુરોદભવને કારણે લસિકા ગાંઠો ફૂલે છે. આ સ્થિતિને સામાન્ય રીતે "સુજેલી ઉત્સેચક ગ્રંથીઓ" કહેવાય છે.
લસિકા અંતર્વાહી લસિકાવાહિનીઓ મારફતે લસિકા ગાંઠ તરફ જાય છે અને સબકેપ્સ્યુલર સાઇનસ તરીકે ઓળખાતી જગ્યામાં આવેલી કેપ્સ્યુલની અંદર આવેલી ગાંઠમાં જાય છે. સબકેપ્સ્યુલર સાઇનસ, ટ્રેબિક્યુલર સાઇનસિસમાં જાય છે અને અંતે અસ્થિમજ્જીય સાયનસમાં ખાલી થાય છે. સાઇનસની જગ્યા મેક્રોફેજના સ્યુડોપોડ દ્વારા છેદાય છે. મેક્રોફેજ બાહ્ય પદાર્થોને સપડાવવા અને લસિકાને ગાળવા માટે કામ કરે છે. અસ્થિમજ્જીય સાયનસ હાઇલમ ખાતે ભેગા થાય છે અને બાદમાં લસિકા અંતર્વાહી લસિકાવાહિની મારફતે લસિકા ગાંઠ છોડે છે અને વધુ કેન્દ્રીય લસિકા ગાંઠ તરફ આગળ વધે છે અથવા કેન્દ્રીય વેનસ સબક્લાવિયન રક્ત વાહિનીમાં ખાલી થાય છે, મોટે ભાગે પોસ્ટરૂધિરકેશિકા વેન્યુલ, અને ડાયપિડિસિસની પ્રક્રિયા મારફતે દિવાલને પાર કરે છે.
ગ્રંથીઓની સંખ્યા અને બંધારણ બદલી શકે છે તેમાં પણ ખાસ કરીને જ્યારે પ્રતિજન દ્વારા પડકારવામાં આવે ત્યારે. જ્યારે તેઓ અંકુરણ કેન્દ્ર વિકસાવે છે ત્યારે.લસિકા સાઇનસ લસિકાગાંઠમાં આવેલી એક ચેનલ છે જે એન્ડોથેલિયલ કોશિકાઓ અને ફાઇબરોબ્લાસ્ટિક જાળીદાર કોશિકાઓ દ્વારા રચાય છે. લસિકા સાઇનસ તેના મારફતે લસિકાનું સરળતાથી વહન કરે છે. આમ સબકેપ્સ્યુલર સાઇનસ કેપ્સ્યુલની નજીકમાં સૌથી નજીકમાં આવેલી ઊંડી સાઇનસ છે અને તેનું એન્ડોથિલિયમ અંતર્વાહી લસિકા વાહિની સાથે સતત છે. તે ટ્રાબિક્યુલી અને આચ્છાદનની અંદર આવેલા સાઇનસને પણ સમાન છે. કોર્ટિકલ સાઇનસ અને ફ્લેન્કિંગ ટ્રાબિક્યુલી અસ્થિમજ્જીય સાઇનસ માં જાય છે જ્યાંથી લસિકા અંતર્વાહી લસિકા વાહિનીમાં વહે છે.
કેપ્સ્યુલની અંદર શાખાઓ ધરાવતી અને વ્યાપક નેટવર્ક ધરાવતી અંતર્વાહી લસિકા વાહિનીઓ લસિકાને લસિકા ગાંઠમાં લાવે છે. આ લસિકા સબકેપ્સ્યુલર સાઇનસમાં પ્રવેશે છે. અંતર્વાહી લસિકા વાહિનીઓની સૌથી અંદરની રેખા લસિકા સાઇનસની રેખા બનાવતી કોશિકાઓને સળંગ હોય છે. લસિકા લસિકા ગાંઠના પદાર્થો મારફતે ગળાય છે અને અંતે અસ્થિમજ્જામાં પહોંચે છે. દરમિયાનમાં તેનો લસિકા કોષ સામે સામનો થાય છે અને અનુકૂલન પ્રતિરક્ષા પ્રતિભાવ પ્રણાલીના ભાગ રૂપે તે સક્રિય થાય છે. લસિકા ગાંઠની અંદર્ગોળ બાજુને હાઇલમ કહેવાય છે. અહીં હાજર કોશિકા અને રક્તવાહિનીઓની બનેલી પ્રમાણમાં ગીચ નેટવર્ક સાથે અંતર્વાહી જોડાય છે અને લસિકાને લસિકા ગાંઠની બહાર લઇ જાય છે.
માનવ લસિકા ગાંઠો વાલ આકારની હોય છે અને તેનું કદ કેટલાક મિલિમીટરથી માંડીને 1–2 સેન્ટિમીટર સુધીનું હોય છે. તેઓ ગાંઠ અથવા ચેપને કારણે ફુલે છે. લસિકા કોષ શ્વેતકણો તરીકે પણ ઓળખાય છે અને તે લસિકા કોષોના જાળીવાળા માળખામાં આવેલા હોય છે. શરીરને જ્યારે ચેપ લાગે છે ત્યારે લસિકા કોષો ફૂલે છે કારણકે લસિકા કોષનો લોહીમાંથી ગાંઠમાં વહન વધી જાય છે જેને પરિણામે ગાંઠમાંથી બાહ્યપ્રવાહનો દર વધે છે. લસિકા ગાંઠ ફૂલવાનું બીજું મુખ્ય કારણ પ્રતિજન લક્ષિત ટી અને બી કોશિકાઓની સક્રિયતા અને પ્રચુરોદભવ છે. કેટલાક કિસ્સામાં અગાઉના ચેપને કારણે તે ફૂલેલી રહે છે. તે તંદુરસ્ત હોવા છતાં તે ફૂલેલી દેખાય છે.
પાતળા જાળીદાર તાંતણા, ઇલાસ્ટિન અને જાળીદાર તાંતણા ગાંઠમાં રેટિક્યુલર નેટવર્ક તરીકે ઓળખાતું મેશવર્ક રચે છે. જેમાં આચ્છાદનમાં શ્વેતકણો ખાસ કરીને લસિકા કોષ ઠાંસીઠાંસીને ભરેલા હોય છે. અન્યત્ર, ભાગ્યેજ શ્વેતકણો હોય છે. રેટિક્યુલર નેટવર્ક માળખાકીય ટેકો પુરો પાડવા ઉપરાંત ડેન્ડ્રિટિક કોશિકાઓ, મેક્રોફેઝ અને લસિકા કોષને ચોંટવા માટે એક સપાટી પણ પુરી પાડે છે. તેનાથી હાઇ ઇન્ડોથિલાયલ વેન્યુલ્સ દ્વારા લોહીની સાથે પદાર્થનું આદાન-પ્રદાન થાય છે. તે પ્રતિકારક કોશિકાઓની સક્રિયતા અને પરિવપકવતા માટે જરૂરી વૃદ્ધિ અને નિયામકી પરિબળો પુરા પાડે છે.
જ્યારે લસિકા કોષ પ્રતિજનને ઓળખી કાઢે છે, કોશિકાઓ સક્રિય બને છે અને અંકુર કેન્દ્રો તરફ સ્થળાંતર કરે છે (વ્યાખ્યા મુજબ "સેકન્ડરી નોડ્યુલ" અંકુરણ કેન્દ્ર ધરાવે છે, જ્યારે "પ્રાઇમરી નોડ્યુલ" અંકુરણ કેન્દ્ર ધરાવતું નથી). જ્યારે એન્ટિબોડીનું ઉત્પાદન કરતી કોસરસ કોશિકાઓ રચાય છે ત્યારે તેઓ અસ્થિમજ્જીય કોર્ડ તરફ સ્થળાંતર કરે છે. પ્રતિજન દ્વારા લસિકા કોષનું ઉત્તેજન સ્થળાંતર પ્રક્રિયાને દસ ગણી ઝડપી બનાવી શકે છે જેને પગલે લસિકા ગાંઠો ફૂલી જાય છે. બરોળ અને કાકડા મોટા લસિકા અવયવો છે લસિકા ગાંઠો જેવું જ કામ કરે છે જો કે બરોળ લસિકાના સ્થાને રક્તકોશિકાઓનું ગાળણ કરે છે.
આચ્છાદનમાં, સબકેપસ્યુલર સાઇનસ ટ્રેબીક્યુલર સાઇનસ માં જાય છે અને બાદમાં લસિકા "અસ્થિમજ્જીય સાઇનસ"માં વહે છે. બાહ્ય આચ્છાદન મુખ્યત્વે કોશિકાઓ બનેલું હોય છે અને ગ્રંથીઓ તરીકે ગોઠવાય છે, અને જ્યારે પ્રતિજન દ્વારા પડકારવામાં આવે છે ત્યારે અંકુરણ કેન્દ્ર વિકસાવી શકે છે. અને અંદરનું આચ્છાદન મુખ્યત્વે કોશિકાઓનું બનેલું હોય છે. અહીં સબકોર્ટિકલ ઝોન તરીકે ઓળખાતો ઝોન હોય છે જેમાં -કોશિકાઓ મુખ્યત્વે ડેન્ડ્રિટિક કોશિકાઓ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે, સબકોર્ટિકલ જોનમાં જાળીદાર નેટવર્ક ગીચ હોય છે.
લસિકા ગાંઠ એ રોગપ્રતિકારકતંત્રનું નાનુ ગોળ દડા આકારનું અવયવ છે. રોગપ્રતિકારકતંત્ર સમગ્ર શરીરમાં ફેલાયેલું હોય છે અને તે લસિકાવાહિનીઓથી જોડાયેલું હોય છે. લસિકા ગાંઠો , , અને પ્રતિરક્ષા કોશિકાઓના લશ્કરી થાણા છે. લસિકા ગાંઠો સમગ્ર શરીરમાં જોવા મળે છે અને બહારથી શરીરમાં પ્રવેશતા બાહ્ય પદાર્થો માટે એક ફિલ્ટર અથવા જાળ તરીકે કામ કરે છે. રોગપ્રતિકારકતંત્રની યોગ્ય રીતે કામગીરી માટે તેઓ મહત્ત્વની છે.
અસ્થિમજ્જીય સાઇનસ વાહિની-જેવી જગ્યા છે જે અસ્થિમજ્જીય કોર્ડને છૂટી પાડે છે. લસિકા કોર્ટિકલ સાઇનસમાંથી અસ્થિમજ્જીય સાયનસ અને અંતર્વાહી લસિકાવાહિનીઓમાં વહે છે. અસ્થિમજ્જીય સાયનસ હિસ્ટોસાઇટ અને જાળીદાર કોશિકાઓ ધરાવે છે.
લસિકા ગાંઠો નૈદાનિક મહત્ત્વ ધરાવે છે. લસિકા ગાંઠો વિવિધ પરિસ્થિતિમાં ફુલે છે અથવા મોટી થાય છે જેમાં ગળાનો ચેપથી લઇને પ્રાણઘાતક કેન્સર જેવી બિમારીઓનો સમાવેશ થાય છે. કેન્સરની બિમારીમાં લસિકા ગાંઠોની સ્થિત એટલી મહત્ત્વની છે કે તેનો કેન્સર સ્ટેજિંગ તરીકે ઉપયોગ થાય છે જે દર્દીને કઇ સારવાર આપવી અને રોગનિદાન ચિકિત્સાનો પ્રકાર નક્કી કરે છે.
લસિકા ગાંઠ તંતુમય કેપ્સ્યુલથી ઘેરાયેલી હોય છે ને લસિકા ગાંઠની અંદર તંતુમય કેપ્સ્યુલ ટ્રેબિક્યુલી રચવા માટે લંબાય છે. લસિકા ગાંઠના પદાર્થ બાહ્ય આચ્છાદન અને આંતરિક અસ્થિમજ્જામાં વહેંચાયેલા છે. તે હિલેમ સિવાય આચ્છાદનથી ઘેરાયેલા હોય છે. જેમાં અસ્થિમજ્જા સપાટીના સીધા સંપર્કમાં આવે છે
લસિકા ગાંઠો પર જ્યારે પણ સોજો આવે છે ત્યારે તેનું બાયોપ્સી દ્વારા રોગનિદાન કરી શકાય છે. કેટલીક બિમારીઓ લાક્ષણિક સાતત્ય અને સ્થળને આધારે લસિકા ગાંઠોને અસર કરે છે.
લગભગ 1-ઈંચનો ઘેરાવો ધરાવતું ઠડિયાવાળું નાનું, ગોળ, કાળું-જાંબુડિયું ફળ, જે દ્રાક્ષને મળતું આવતું દેખાય છે પણ તેનાથી નાનું અને ઓછો ગર ધરાવતું હોય છે. આ ફળો 500થી 900ના ઝૂમખાંમાં ડાળીઓ પર લટકતાં હોય છે. દર વર્ષે આ ફળના બે પાક ઊતરે છે. આ ફળોનું ઝૂમખું વચ્ચે 0.25–0.40 ઈંચનું વ્યાસ ધરાવતું એકમાત્ર વિશાળ બીજ ધરાવે છે. જો પાકેલાં ફળનાં ઝૂમખાંને કાપવામાં આવે તો અસાઈના પ્રકાર અને તેની પરિપકવતાના આધારે, તેની છાલ ઘેરો જાંબુડિયા અથવા લીલા રંગની જોવા મળે છે. વચ્ચેનો ગરવાળો ભાગ ગર્ભદાર અને પાતળું, 1 મિમી અથવા તેથી ઓછી એકધારી જાડાઈ ધરાવે છે. તે અત્યંત મોટા અને સખત બીજાવરણ ને વીંટળાયેલું હોય છે, જેમાં એક નાનકડું ભ્રૂણ અને અઢળક ઈન્ડોસ્પર્મ ધરાવતું બીજ રહેલું હોય છે. ફળનો આશરે 80% ભાગ આ બીજનો બનેલો હોય છે .
બ્રાઝિલના ઉત્તરે આવેલા રાજય પારામાં, અસાઈના ગરને પરંપરાગત રીતે ટૅપિઓકા સાથે "કુઈઆસ" નામે ઓળખાતા કોળાના સૂકા પાત્રમાં પીરસવામાં આવે છે, અને સ્થાનિક પસંદગી અનુસાર તેને નમક અથવા ગળપણ સાથે આરોગવામાં આવે છે. દક્ષિણી બ્રાઝિલમાં અસાઈ લોકપ્રિય બન્યું છે, ત્યાં તેને અસાઈ ના ટિગેલા તરીકે ઠંડું જ લેવામાં આવે છે, અને મોટા ભાગે તેમાં ગ્રેનોલા મિશ્ર કરવામાં આવે છે. આઈસક્રીમના એક પ્રકાર અથવા રસ તરીકે પણ બ્રાઝિલમાં અસાઈ વ્યાપકપણે ઉપયોગમાં લેવાય છે. ખુશ્બોદાર મદ્યમાં પણ તેના રસનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. 1990ના દાયકાથી, વૈશ્વિક ધોરણે વિવિધ રસના મિશ્રણોમાં, સોડામાં, પેસ્ટમાં અને અન્ય પીણાંઓમાં અસાઈના રસ અને તેના અર્કનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
થીજાવેલા-સૂકા અસાઈ ફળના ગર્ભ અને ત્વચાનો પાઉડર એન્થોકયાનિન ધરાવતો હતો; અલબત્ત, ઈન વિટ્રોમાં એકંદર એન્ટીઑકિસડન્ટ ક્ષમતાના માત્ર 10% પૂરતો જ એન્થોકયાનિન જવાબદાર હતો. આ પાઉડરમાં બાર ફલેવોનોઈડ-જેવાં સંયોજનો પણ મોજૂદ હોવાનું નોંધવામાં આવ્યું હતું, જેમાં હોમોઓરિઈન્ટીન, ઓરિઈન્ટીન, ટેકસીફોલિન, ડીઓકસીહેકસોસ, ઈસોવિટેકસીન, સ્કોપારીન, તેમ જ પ્રોએન્થોકયાનિડિન , અને ઓછી માત્રામાં રેસવેરાટ્રોલ સામેલ હતા. થીજાવેલા-સૂકવેલા અસાઈના એક બીજા ઉત્પાદન ના અભ્યાસ પરથી નોંધવામાં આવ્યું હતું કે તે બ્લૂબૅરી અને અન્ય એન્ટીઑકિસડન્ટ-સમૃદ્ધ ફળોની સરખામણીમાં ઘણી ઓછી માત્રામાં એન્થોકયાનિન, પ્રોએન્થોકયાનાડિન અને અન્ય પોલિફીનોલ સંયોજનો ધરાવે છે.
થીજાવીને સૂકવેલો અસાઈ પાઉડર ઈન વિટ્રોમાં સુપરઓકસાઈડ અને પેરોકસીલ રેડિકલ સામે તથા પેરોકસીનાઈટ્રાઈટ અને હાઈડ્રોકસીલ રેડિકલો સામે હળવી એન્ટીઑકિસડન્ટ પ્રતિક્રિયા જોવા મળી હતી. આ પાઉડર ન્યુટ્રોફિલ્સમાં હાઈડ્રોજન પેરોકસાઈડ-પ્રેરિત ઑકિસડેશનને અટકાવતો હોવાનો અને ઈન વિટ્રોમાં લિપોપોલિસાકચારાઈડ-ઉત્પ્રેરિત મૅક્રોફાજ દ્વારા નાઈટ્રિક ઑકસાઈડ પર સહેજ ઉત્પ્રેરક અસર નીપજાવતો હોય તેવું જાણવામાં આવ્યું છે. જો કે, આ પરિણામો માત્ર ઈન વિટ્રો પરિસ્થિતિઓમાં જ લાગુ પડે છે અને તે શારીરિક ક્રિયાઓના સંદર્ભે કેટલા પ્રસ્તુત છે તે હજી નક્કી થઈ શકયું નથી. ઊલટાનું, સજીવતંત્રમાં બિન-એન્ટીઑકિસડન્ટ ભૂમિકા હોય તેવું સંભવ છે.
અસાઈ પામ અથવા ઍકવાઈ એ વનસ્પતિવિજ્ઞાન યુટેર્પે માં તાડનાં વૃક્ષોની એક પ્રજાતિ છે જેને તેના ફળ અને તાડના ચઢિયાતાં ગર્ભ માટે ઉછેરવામાં આવે છે. તુપિયન શબ્દ ઈવાસા’ઈ એટલે કે ‘ રડે છે અથવા પાણી બહાર કાઢે છે’ તે શબ્દના યુરોપી અપભ્રંશથી તેનું નામ પડ્યું છે. તાજેતરનાં વર્ષોમાં આ ફળની માંગ વૈશ્વિક સ્તરે ઝડપથી વિસ્તરી છે, અને હવે અસાઈને માત્ર તે હેતુ માટે જ પ્રાથમિકરૂપે ઉછેરવામાં આવે છે. તાડના ગર્ભ માટે હવે તેની સાથે અત્યંત ઘનિષ્ઠ રીતે સંકળાયેલી પ્રજાતિ યુટેર્પે ઈડુલિસ નો વધુ ઉપયોગ થતો જોવામાં આવે છે.
વોશિંગ્ટન ડી.સી. સ્થિત સેન્ટર ફોર સાયન્સ ઈન ધ પબ્લિક ઈન્ટરેસ્ટ અનુસાર, હજારો ઉપભોગકર્તાઓ જયારે તેઓ અસાઈ-આધારિત નિઃશુલ્ક અજમાયશી ઉત્પાદનોને મેળવવા ન ચાહે ત્યારે તેમના ક્રેડિટ કાર્ડમાં ચઢતી રહેતી આવર્તક કિંમતો અટકાવવામાં મુશ્કેલી અનુભવતા હતા. અસાઈ-સંબંધિત ગોટાળઓ/છેતરપિંડીઓ માટે ચેતવતી કેટલીક વેબસાઈટો પોતે જ ગોટાળા કરનારી સાઈટો છે. દેખીતા ખોટા દાવાઓમાં સામેલ છે - ડાયાબિટીસ માંથી અને અન્ય હઠીલાં દર્દોમાંથી મુકિત તેમ જ શિશ્નના કદમાં વધારો અને પુરુષનું જાતીય પૌરુષત્વ તથા મહિલાની જાતીય આકર્ષકતામાં વધારો, વગેરે.
માર્ચ 2009 મુજબ, કોઈ વૈજ્ઞાનિક દષ્ટિથી નિયંત્રિત અભ્યાસો આ દાવાઓમાંથી એક પણને પુષ્ટિ આપતા નથી. એબીસી ન્યુઝ ના ખબરપત્રી સુસાન ડૉનાલ્ડસન મુજબ, આ ઉત્પાદનો એફડીએ દ્વારા મૂલ્યાંકન પામેલાં નથી, અને તેમની ગુણકારિતા અંગે પ્રશ્નનાર્થ છે. 2008ના ઉત્તરાર્ધમાં, ધ ઓપરાહ વિનર્ફી શો ના વકીલોએ આ ઉત્પાદન-પુરવણીઓના નિર્માતાઓએ કથિતપણે કરેલાં નિવેદનો, કે ઓપરાહ ના કાયમી મહેમાન ડૉ. મેહમેટ ઓઝે વજન ઉતારવા માટે તેમનાં ઉત્પાદનો અથવા અસાઈનો સામાન્યપણે ઉપયોગ કરવાની ભલામણ કરી હતી અંગે તપાસ શરૂ કરી હતી.
વધુમાં, આહાર એન્ટીઑકિસડન્ટોના રૂપમાં પોલિફીનોલ કેટલા અંશે સ્વાસ્થ્ય માટે સારું તે પણ શંકાની બાબત છે. સજીવોમાં પોલિફીનોલની એન્ટીઓકિસડન્ટ ભૂમિકા સૂચવતાં કોઈ વિશ્વસનીય પુરાવો નથી, ઊલટાનું તેનું ચોક્કસ કેન્દ્રીકરણ કોષ-કોષ વચ્ચેના સંકેતોને, ગ્રહણશીલ સંવેદનશીલતાને, દાહક ઉત્પ્રેરકની ગતિવિધિને અથવા વંશીય નિયમન ને અસર કરી શકે છે. ચોક્કસરૂપે, અસાઈને આહાર રૂપે લેવાથી તે શરીરના વજન પર કોઈ અસર નીપજાવી શકે અથવા વજન ઘટાડી શકે તેવા કોઈ વૈજ્ઞાનિક પુરાવો મળ્યા નથી.