polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
મુંબઈ માં પરિવહનનો વિકાસ કરવા તેમજ ભવિષ્યની જરૂરને ધ્યાનમાં રાખી મહારાષ્ટ્ર સરકારે પોતાની શાખા એમ.એમ.આર.ડી.એ. ના માધ્યમથી ‘માસ રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ’ વ્યવસ્થાઓ પર સંશોધન કરવાનું શરૂ કર્યું. તે સંદર્ભમાં વર્ષ ૧૯૯૭-૨૦૦૦ દરમિયાન ભારત-જર્મન ટેક્નિકલ સહકાર હેઠળ એક વિગતવાર અભ્યાસ હાથ ધરવામાં આવ્યો. આ અભ્યાસ '' નામક એક જર્મન કંપની દ્વારા ડી-કન્સલ્ટ અને ટાટા કન્સલ્ટન્સી સર્વિસીઝ ના સહયોગથી કરવામાં આવ્યો. અભ્યાસમાં મુંબઈના જુદા-જુદા વિભાગો અને પ્રવાસ માર્ગોની ગોઠવણીઓ નું પરિક્ષણ કરવામાં આવ્યું અને અંધેરી-ઘાટકોપર માર્ગ પર ‘માસ રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ’ વ્યવસ્થા નિર્માણ કરવાની ભલામણ કરવામાં આવી. એમ.એમ.આર.ડી.એ. દ્વારા વર્ષ ૨૦૦૪માં તે અભ્યાસને સુધારવામાં આવ્યો.
આ દરમિયાન દિલ્હી મેટ્રો રેલ કોર્પોરેશન એ મુંબઈ મેટ્રો માટે બૃહદ પરિયોજના તૈયાર કરી. આ પરિયોજનામાં અંધેરી-ઘાટકોપર વિભાગને અગ્રતાક્રમે મુકવાની અને તેને વર્સોવા સુધી વિસ્તારવાની ભલામણ કરવામાં આવી.
મુંબઈ મેટ્રોની મૂળભૂત પરિયોજના ને મહારાષ્ટ્ર સરકારે મહત્વપૂર્ણ યોજના તરીકે જાહેર કરી અને તેના અમલીકરણ માટે એમ.એમ.આર.ડી.એ. ને નિયુક્ત કરવામાં આવ્યું.
જન એ સંસ્કૃત ભાષાનો શબ્દ છે, જેનો અર્થ થાય છે 'લોકો'. એટલા માટે જન શતાબ્દીની સેવાઓ ખાસ કરીને લોકોના હિત માટે કરવામાં આવેલી છે. જન શતાબ્દી એક આંતર-શહેર સુપર ફાસ્ટ ટ્રેન છે, જે ટ્રેન મુખ્યત્વે ભારતના બે મહાનગરોને જોડે છે. આ ટ્રેન મારફતે મુસાફરી કરવા માટેનું ભાડું ઓછું અને હકીકતલક્ષી છે. પૂરી પાડવામાં આવતી સગવડો તથા ઓછાં ભાડાને ધ્યાનમાં રાખીને આ ટ્રેનને શતાબ્દી ટ્રેનોનાં એક સૌથી નીચા સ્તરના પ્રકારની ટ્રેન કહી શકાય છે.
ઔરંગાબાદ જન શતાબ્દી એક્સપ્રેસ દિવસના સમય દરમ્યાનની જન શતાબ્દી શ્રેણીની ટ્રેન છે, જે પ્રસ્થાનના દિવસે જ પોતાના અંતિમ સ્ટેશન પર પાછી આવી જાય છે. આ ટ્રેન ઐતિહાસિક નગર ઔરંગાબાદને મહારાષ્ટ્રનાં પાટનગર મુંબઈ સાથે જોડે છે. જન શતાબ્દી એક્સપ્રેસ ઔરંગાબાદથી મુંબઈ માટે સૌથી વધારે ઝડપી અને સર્વાધિક સુવિધાઓ વાળો વિકલ્પ છે.
સૌ પ્રથમ એમણે "ગુજરાતની સંસ્કૃતિ અને ઇતિહાસનું વિહંગાવલોકન" નામે એક અભ્યાસપૂર્ણ લેખ લખ્યો. ત્યારથી એમની તરફ સૌનું ધ્યાન ખેંચાયું. પ્રારંભમાં રત્નમણિરાવે "કુમાર" નામના જાણીતા સામાયિકમાં શોધ નિબંધો લખવાનું શરુ કર્યું. ગુજરાતની અસ્મિતાની અલગ ઓળખ અને જાળવણી અર્થે એમણે સોમનાથ મંદિરના પુનરુદ્વાર વખતે આધારભૂત સંશોધન કાર્ય કરી સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલના અભિયાનને નૈતિક સમર્થન પણ પૂરું પાડ્યું હતું. ગુજરાતના જાણીતા ઉદ્યોગપતિ અને વિદ્વાન સર ચીનુભાઈ બેરોનેટ સાથે રત્નમણિરાવના પારિવારિક નીકટના સંબધો હતા. રત્નમણિરાવ અવારનવાર ચીનુભાઈના સંપર્કમાં આવતા રહ્યા. સર ચીનુભાઈ બેરોનેટને જ્યારે રાજા જ્યોર્જ છઠ્ઠાને હાથે "બેરોનેટ" નો ઈલ્કાબ મળ્યો, ત્યારે ચીનુભાઈ સાથે રત્નમણિરાવ પણ દિલ્હી ગયા હતા. જાણ્યે અજાણ્યે રત્નમણિરાવ પર સર ચીનુભાઈ બેરોનેટની ઘાટી અસર હતી. એ જ રીતે આચાર્ય આનંદશંકરધ્રુવ સાથે પણ તેમના સંબંધો નીકટના અને પૂજનીય હતા.
તેમનો જન્મ સત્તરમી ઓક્ટોબર , ૧૮૯૫ના દિવસે ભુજ શહેરમાં થયો હતો. એમણે ગુજરાતની સંસ્કૃતિ અને ઇતિહાસનું વિહંગાવલોકન નામે એક અભ્યાસપૂર્ણ લેખ લખ્યો ત્યારથી એમની તરફ સૌનું ધ્યાન ખેંચાયું હતું. એમણે કુમાર નામના જાણીતા સામાયિકમાં અનેક શોધ નિબંધો લખવાનું કામ નિરંતર કર્યું હતું. ગંભીર વિષયોના જાણકાર હોવા છતાં તેઓ સ્વભાવથી વિનોદવૃત્તિ ધરાવતા હતા. ગુજરાતની અસ્મિતાની અલગ ઓળખ અને જાળવણી અર્થે એમણે સોમનાથ મંદિરના પુનરુદ્વાર વખતે આધારભૂત સંશોધનકાર્ય કરી સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલના અભિયાનને નૈતિક સમર્થન પૂરું પાડવાનું મહત્વનું કાર્ય સંપન્ન કર્યું હતું. ગુજરાતના સાહિત્ય, ઈતિહાસ અને સંસ્કૃતિના સંવર્ધન માટે તેમણે પોતાનું જીવન સમર્પિત કર્યું હતું. તેઓ લાંબી બીમારી ભોગવી ઈ.સ. ૧૯૫૫માં અવસાન પામ્યા હતા.
નાનપણમાં તેઓ એક હસ્તલિખિત કૌટુંબિક સાપ્તાહીક "ઘર સમાચાર" કાઢતા.ત્રણ ચાર પાનાના આ સાપ્તાહિકમાં એક નાનો અગ્રલેખ, પરિવારના લોકોની ટેવો, લાક્ષણિકતાઓ, રીતો વગેરે પર કઈને કઈ ટકોર-ટીકા હોય. એ સાપ્તાહિકનું બીજું આકર્ષણ તેની જાહેરાતો હતી. "જોઈએ છે", "ખોવાયું છે", "વેચવાનું છે" એવી ઘણી જાતની જાહેરાતો સાપ્તાહિકમાં એવી કુનેહથી એ મુકવામાં આવતી કે વાંચનાર ચકિત થઇ જતા. સાથો સાથ ચાલુ વાર્તા રૂપે એકાદ અંગ્રેજી નવલકથાનો ગુજરાતી અનુવાદ દર હપ્તે તેમાં આવતો. રત્નમણિરાવની અંગ્રેજીમાંથી ગુજરાતી અનુવાદ કરવાની ટેવને કારણે ગુજરાતી સાહિત્યને જેમ્સ બેરીના " " હાસ્ય નાટકનું "સંભવિત સુંદરલાલ" નામક ગુજરાતી નાટક મળ્યું હતું. આ નાટકના બેત્રણ શો પણ થયા હતા.
રત્નમણિરાવનું મોસાળ અમદાવાદમાં આવેલ ખાડીયાની સાંકળી શેરીમાં હતું. તેમના પ્રાથમિક શિક્ષણની શરૂઆત ભદ્રમાં આવેલ મિડલ સ્કુલમાં અંગ્રેજી માધ્યમમાં થઇ હતી. ત્યાં થોડો વખત અભ્યાસ કરી તેઓ આર.સી. હાઇસ્કુલમાં જોડાયા હતા. અને ઈ.સ. ૧૯૧૪મા તેમણે મેટ્રિકની પરીક્ષા ત્યાંથી જ પાસ કરી. ઈ.સ ૧૯૧૯મા ચોવીસ વર્ષની વયે સંસ્કૃત અને અગ્રેજી સાથે ગુજરાત કોલેજમાંથી બી.એ. થયેલા.
રત્નમણિરાવનું જીવન અંત્યંત સાદું હતું. તદન સાદા વસ્ત્રો. લાંબો કોટ, કાળી કે કથાઈ ટોપી, ધોતિયું અને પગમાં સ્લીપર. અંગ્રેજ શાસનમા ઉછર્યા હોવા છતાં પ્રશ્ચિમ સંસ્કૃતિની તેમના પર બિલકુલ અસર ન હતી. દેખાવમાં સાદા અને સ્વભાવમા સરળ ભાણાભાઈ ભોજનના રસિયા હતા. એમને જુદી જુદી વાનગીઓ અને તેના સ્વાદની ઊંડી સમજ હતી. એમને દાળ-ઢોકળી, લાડુ-દાળ, મુઠીયા પ્રિય વાનગીઓ હતી.
ટાટા ઇન્ડિયાએ એવી ઘોષણા કરી કે, આ ટાટા સન્સ અને ટેલેસટ્રા ટ્રેડ પ્લેસની સાથે એમની સયુંકત સેવા હશે. ટાટા સન્સ પોતાના બે નોન - એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર્સ ની સાથે પોતાનું પ્રતિનિધિત્વ કરશે. એર ઇન્ડિયા પોતાના સંચાલનમાં ઘણા શહેરોને સમાવવાનો વિચાર કરી રહ્યું છે, જેમાં ચેન્નાઈ ઈન્ટરનેશનલ હવાઈ મથક ને સંચાલનનું મુખ્ય કેન્દ્ર બનાવવાની સાથે સાથે બીજા ઘણા ૨ ટીયર અને ૩ ટીયર શહેરોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. કે પી એમ જી મુજબ એર એશિયાની શરૂઆત અન્ય એક ‘ચલણ સંબંધી યુદ્ધ’ ની પરિસ્થિતિ ઉત્પન્ન કરી શકે છે. ઉદાહરણ સ્વરૂપે, ભાડામાં ઘટાડો થશે તો યાત્રીઓની સંખ્યામાં પણ ચોક્કસપણે વૃદ્ધિ થશે. જેના પરિણામ સ્વરૂપે એર ટ્રાફિકમાં પણ ધીમે ધીમે વધારો થતો જશે, અંતઃ ભારતીય ઉડાન ક્ષેત્રોમાં પણ નાનાં મોટા સુધારા થઇ શકવાની સંભાવના છે.
એર એશિયા ઇન્ડિયા ભારતીય-મલેશિયન દ્વારા ન્યુંમ્તમ મૂલ્યની વાહક સેવા છે. આ એર એશિયાની સયુંકત સેવા છે જે એશિયાની સૌથી મોટી ઓછા મુલ્યો વાળી સેવા છે. ૧૧ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૩ ના રોજ એવી ઘોષણા કરવામાં આવી છે કે, આ એર લાઈનનું સંચાલન ટાટા સન્સ અને એર એશિયા દ્વારા સયુંકત રૂપમાં કરવામાં આવશે, જેમાં એર એશિયાની માલિકીનો ભાગ ૪૯% રહેશે અને ટાટા સન્સની માલિકીનો ભાગ ૩૦% રહેશે તદુપરાંત બાકીના શેષ ૨૯% ભાગની માલિકી અમિત ભાટિયાની રહેશે. આ સયુંકત કાર્ય ટાટાના ઉડ્ડયન ઉદ્યોગમાં ૬૦ વર્ષ પછી પુનરાવર્તનના રૂપમાં જોવા મળી શકશે. એર ઇન્ડિયા પ્રથમ એવી વિદેશી એર લાઇન છે જેના સયુંકત સેવાના કાર્યની સ્થાપના ભારતમાં કરવામાં આવી છે.
એર એશિયાએ શુરુઆતમાં આ એર લાયનમાં ૫૦ મિલિયન યૂ. એસ. ડોલરનું રોકાણ કર્યું હતું. ભારતમાં પોતાની કામગીરીની તૈયારી માટે, એર એશિયા સમગ્ર દેશભરમાં ટ્રાવેલ એજન્ટો સાથે ઓનલાઈન અને ઓફલાઈન સોદા કરવા લાગી ગયું. ૮ મે ૨૦૧૪ ના રોજ, એર એશિયા ઇન્ડિયાને ડી જી સી એ દ્વારા એર ઓપરેટર પરમીટ પ્રદાન કરવામાં આવી. ૩૦ મે ૨૦૧૪ ના રોજ, એર એશિયા ઇન્ડિયાએ બેંગલોર થી ગોવા માટે ટેક્સ સહિત રૂ. ૯૯૦ માં પોતાની પ્રથમ ઉડાનની ઘોષણા કરી. સેવા ૧૨ જૂન થી શરૂ થશે.
આ એર લાઈનની શરૂઆત ઓક્ટોબર ૨૦૧૨ થી થઇ છે, જ્યારે એર એશિયા ભારતની બહાર આવી કામગીરી માટે બહુ જ આતુર હતી જેમાં કે ઉડાનનું વાતાવરણ હોય, સાથે સાથે કર માળખું સાનુકુળ અને મૈત્રીપૂર્ણ હોય તથા ઓછા દર વાળી હોય. ભારત સરકારના ‘એક વિદેશી ફર્મને ૪૯% થી વધારે કિંમત લગાવવાની અનુમતિ’ ની પછી થી, એર એશિયાએ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૩ની અંદર ભારતમાં સંચાલન માટે ફોરેન ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્રમોશન બોર્ડ પાસે પોતનો પ્રસ્તાવ મંજુર કરવા માટે દરખાસ્ત કરી.
એર લાયનના નિર્માણ પૂર્વ, ટોની ફર્નાન્ડીઝએ એવી ઘોષણા કરી કે, તેઓ ઈચ્છે છે કે રતન ટાટા આ એર લાયનના ચેરમેન બને. પરંતુ આ વિચારને માંડી વાળ્યો, જો કે પછી તે એર એશિયા ઇન્ડિયા મેનેજમેન્ટના મુખ્ય સલાહકાર બન્યાં. ૧૫ મે ૨૦૧૩ ના રોજ એર એશિયા ઇન્ડિયાએ મેનેજમેન્ટ સલાહકાર તરીકે મિત્તુ ચાંડીલ્યને સી. ઈ. ઓ. ની પદવીથી નિયુક્ત કર્યા.
તેમનો જન્મ ઓક્ટોબર ૨૪, ૧૯૨૨ના રોજ પ્રેમચંદભાઈ અને પુંજીબાઈને ત્યાં થયો હતો. તેમણે નૈરોબીમાં અભ્યાસ કર્યો અને ત્યારબાદ મોમ્બાસા ગયા. બીજું વિશ્વ યુદ્ધ શરૂ થયા બાદ તેમનાં માતા-પિતા સાથે તેઓ ભારત આવ્યા. ત્યારબાદ તેમણે અભ્યાસ છોડી દીધો અને કૌટુંબિક વ્યવસાયમાં જોડાયા. તેમણે ૧૯૪૩માં વિજ્યાલક્ષ્મી સાથે જામનગરમાં લગ્ન કર્યા. વ્યવસાયનો વિકાસ કરવા માટે તેઓ ૧૯૪૬માં નૈરોબી પાછાં ગયા. તેમણે કૌટુંબિક વ્યવસાયને ઉદ્યોગમાં ફેરવવા માટે આફ્રિકા અને યુરોપમાં ભરપૂર પ્રવાસો કર્યા.૧૯૬૦માં તેઓ દાર-એ-સલામ અને પછીથી ૧૯૬૫માં લંડન ખાતે સ્થાયી થયા. તેઓ થોડો સમય જીનિવા રહ્યા બાદ ૧૯૭૫માં સિંગાપુરમાં સ્થાયી થયા.
તેમની માતૃભાષા ગુજરાતીના વિકાસ માટે તેમણે ખૂબ જ કામ કર્યું. તેમણે ગુજરાતી ભાષાના કોશ માટે ૧૮ વર્ષો ગુજાર્યા. તેમણે ગુજરાતીલૅક્સિકન.કોમ, ડિજીટલ ભગવદ્ગોમંડલ અને ગુજરાતી ભાષાને ડિજીટલ બંધારણમાં ફેરવવા માટેના બીજાં પ્રકલ્પોની સ્થાપના કરી. ગુજરાતીલેક્સિકન વિશ્વનો સૌથી મોટો ડિજીટલ કોશ, જ્યારે ભગવદ્ગોમંડલ એ વિશ્વકોશ છે, જે ગુજરાતીલેક્સિકન વડે ડિજીટલ બંધારણમાં ફેરવવામાં આવ્યો હતો. આ બંને પ્રકલ્પોને અમેરિકાની લાઇબ્રેરી ઓફ કૉંગ્રેસ અને બ્રિટિશ લાઇબ્રેરી ઓફ કૉંગ્રેસની યાદીમાં સમાવવામાં આવ્યા છે.
રતિલાલ ચંદરયા ભારતીય મૂળના જાણીતા ઉદ્યોગપતિ અને દાનવીર હતા. તેઓ વિશ્વના જુદા-જુદા પ્રદેશોમાં રહ્યા હતા. તેમણે ગુજરાતી ભાષાને આધુનિક બનાવવા પર અગત્યનું કાર્ય હાથ ધર્યું હતું.
ઓક્ટોબર ૧૩, ૨૦૧૩ ના રોજ તેમને મૃત્યુ મુંબઈ ખાતે થયું. હિંદુ પંચાગ મુજબ એ દિવસ દશેરા હતો, એ જ દિવસ જે દિવસે તેમનો જન્મ થયો હતો.
આ ઉપરાંત વર્ષ ૨૦૦૯માં તેમણે ગુજરાતી ભાષાના માન્ય શબ્દકોશમાં ન હોય તેવા શબ્દોને સમાવતો અને લોકસહકારે ચાલતા લોકકોશની રજૂઆત કરી.
સમયાંતરે તેમણે ગ્લોબલ.ગુજરાતીલેક્સિકન.કોમ, સ્વાહિલીલેક્સિકન.કોમ અને લેટસલર્નગુજરાતી જેવી વિવિધ વેબસાઇટની રજૂઆત કરી.
ભીલનૃત્‍ય: પંચમહાલનાં ભીલનૃત્‍યો પૈકી યુદ્ધનૃત્‍ય વિશેષ જાણીતું છે. યુદ્ઘનું કારણ પ્રેમપ્રસંગ હોય છે. આ નૃત્‍ય પુરુષો કરે છે. ઉન્‍માદમાં આવી જઇને તેઓ ચિચિયારીઓ પાડે છે અને જોરથી કુદકા મારે છે. આ નૃત્‍ય કરતી વખતે તેઓ તીરકાંમઠાં, ભાલાં વગેરે સાથે રાખે છે અને પગમાં ઘૂઘરા બાંધે છે. સાથે મંજીરા પૂંગીવાદ્ય અને ઢોલ પણ વાગતાં હોય છે. ભરૂચ જિલ્લામાં શિયાળામાં થતું આ નૃત્‍ય ‘આગવા’ તરીકે ઓળખાય છે. ઓખામંડળના વાઘેરો અને પોરબંદરના મેર તલવાર સાથે કૂદકા મારતાં આ નૃત્‍ય કરે છે.
માંડવી અને જાગનૃત્‍ય: ઉત્તર ગુજરાતમાં નવરાત્રિમાં સોજા, મહેરવાડા, રૂપાલ વગેરે સ્‍થળોએ તથા અમદાવાદમાં ઠાકરડા, પાટીદાર, રજપૂત વગેરે કોમની બહેનો માથે માંડવી કે જાગ મૂકીને આ નૃત્‍ય કરે છે. એક બહેન ગવરાવે છે અને બીજી બહેનો માથે માંડવી મૂકી હાથમાં તાળી આપી નૃત્‍ય કરે છે.
પઢારોનું નૃત્‍ય: નળકાંઠાના પઢારો મંજીરાં લઇને ગોળાકારમાં નૃત્‍ય કરતા હોય છે. પગ પહોળા રાખીને હલેસાં મારતા હોય છે કે અડધા બેસીને, અડધા સુઇને નૃત્‍યની વિવિધ મુદ્રાઓ કરતા હોય છે. આ નૃત્‍ય સાથે એકતારો, તબલાં, બગલિયું અને મોટાં મંજીરા વગાડવામાં આવે છે.
ગરબો: ગરબો શબ્‍દ ‘ગર્ભદીપ’ ઉપરથી બન્‍યો છે. ગુજરાતમાં શકિતપૂજા પ્રચલિત થઇ ત્‍યારથી ગરબો લોકપ્રીય છે. ગરબામાં માટલીમાં છિદ્રો રાખીને દીવો ગોઠવવામાં આવે છે. આ ગરબાને માથા ઉપર લઇને નવરાત્રીમાં સ્‍ત્રીઓ આદ્યશકિત અંબિકા, બહુચરા વગેરેના ગરબા ગાય છે.
ગોફગૂંથણ: રંગીન કાપડની પટ્ટી, રાશ કે દોરીને એક કડીમાં બાંધીને ગુચ્‍છો બનાવાય છે. એક હાથમાં દોરીનો છેડો અને બીજા હાથમાં દાંડિયો પકડીને નૃત્‍ય કરવામાં આવે છે. આ નૃત્‍યમાં દોરીની ગૂંથણી અને હલનચલન મુખ્‍ય છે. આ નૃત્‍યમાં પુરુષો ભાગ લે છે.
દાંડિયા રાસ: દાંડિયા રાસમાં ભાગ લેનારના હાથમાં બે દાંડિયા હોય છે. આ દાંડિયા સાથે તે તાલબદ્ઘ રીતે ગોળાકારમાં ફરે છે અને સામસામા બેસીને અથવા ફરતાં ફરતાં પરસ્‍પર દાંડિયા અથડાવે છે. આ રાસ સાથે ઢોલ, તબલાં, મંજીરા વગેરે પણ વાગતાં હોય છે.
હાલીનૃત્‍ય: હાલીનૃત્‍ય સુરત જિલ્‍લામાં દૂબળા આદિવાસીઓનું નૃત્‍ય છે. એક પુરુષ અને એક સ્‍ત્રી ગોળાકારમાં ગોઠવાઇને, કમ્‍મર ઉપર હાથ રાખીને નાચે છે. સાથે ઢોલ અને થાળી વગાડતાં હોય છે.
રૂમાલનૃત્‍ય: મહેસાણા જિલ્‍લાના ઠાકોરો હોળી તથા મેળાના પ્રસંગોએ હાથમાં રૂમાલ રાખી નૃત્‍ય કરતા હોય છે. ઘોડા કે અન્‍ય પશુનું મહોરું પહેરીને પણ આ નૃત્‍ય કરાય છે.
ટીપણી નૃત્‍ય: આ નૃત્‍ય ધાબું ધરવા માટે ચૂનાને પીસતી વખતે થાય છે. ચોરવાડ અને વેરાવળની ખારવણ બહેનો ટિપ્‍પણી વડે ટીપવાની ક્રિયા સાથે તાલબદ્ધ નૃત્‍ય કરે છે.
રાસ: હલ્‍લીસક અને લાસ્‍ય નૃત્‍યમાંથી તેનો જન્‍મ થયો છે. વૈષ્‍ણવ સંપ્રદાયની અસર વધતાં રાસ લોકપ્રીય બન્‍યો છે.
ભારતની સ્વતંત્રતા પછી 1947માં કોંગ્રેસે ભારતની કેન્દ્ર સરકાર અને અનેક ક્ષેત્રીય રાજ્ય સરકારો બનાવ્યા. કોંગ્રેસ ભારતની પ્રબળ રાજકીય પાર્ટી બની છે; 2015ની સાલથી, સ્વતંત્રતા પછીના 15 સામાન્ય ચૂંટણીઓમાં, તે છ વખતમાં સંપૂર્ણ બહુમતી જીતી ગઈ છે અને શાસક ગઠબંધનને ચાર વખત આગળ વધારી છે, જે કેન્દ્ર સરકારનું 49 વર્ષ સુધીનું મથાળું છે. સાત કોંગ્રેસી વડા પ્રધાનો છે, પ્રથમ જવાહરલાલ નહેરુ અને તાજેતરમાં જ મનમોહન સિંહ હતા. 2014માં ભારતની છેલ્લી સામાન્ય ચૂંટણીમાં તેણે સારી કામગીરી બજાવી ન હોવા છતાં, તે ભારતની બીજી રાષ્ટ્રીય, રાજકીય પક્ષો, જમણેરી, હિન્દુ રાષ્ટ્રવાદી, ભારતીય જનતા પાર્ટી સાથે છે. 2014ની સામાન્ય ચૂંટણીઓમાં, કૉંગ્રેસનો આ સ્વતંત્રતા પછીની સામાન્ય ચૂંટણીમાં ખૂબ નબળો દેખાવ રહ્યો, જેમાં 543 સભ્યોની લોકસભામાં ફક્ત 44 બેઠકો જીતી હતી.
ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ એ ભારતમાં એક વ્યાપક રીતે આધારિત રાજકીય પક્ષ છે. 1885માં સ્થપાયેલ, તે એશિયા અને આફ્રિકામાં બ્રિટીશ સામ્રાજ્યમાં ઉદ્‌ભવનાર પ્રથમ આધુનિક રાષ્ટ્રવાદી ચળવળ હતી. 19મી સદીના ઉત્તરાર્ધમાં અને ખાસ કરીને 1920 પછી, મહાત્મા ગાંધીના નેતૃત્વ હેઠળ, કોંગ્રેસ પ્રમુખ બની ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળના નેતા, 1 કરોડ 50 લાખ થી અને 7 કરોડ થી સહભાગીઓ. કૉંગ્રેસે ભારતને ગ્રેટ બ્રિટનથી સ્વતંત્રતા અપાવવા માટે કામ કર્યું, અને બ્રિટીશ સામ્રાજ્યમાં અન્ય વિરોધી વસાહતી રાષ્ટ્રવાદી ચળવળને પ્રભાવિત કરી.
કોંગ્રેસ એક બિનસાંપ્રદાયિક પક્ષ છે, જેનો સામાજિક ઉદારમતવાદી મંચ સામાન્ય રીતે ભારતીય રાજકારણના કેન્દ્રથી ડાબેરી ગણવામાં આવે છે. કોંગ્રેસની સામાજિક નીતિ સર્વોદયના ગાંધીવાદી સિદ્ધાંત પર આધારિત છે - સમાજના તમામ વિભાગોને ઉપર લાવવા - જેમાં આર્થિક રીતે ગરીબ અને સામાજિક હાંસિયાવાળા લોકોના જીવનમાં સુધારો થાય છે. પક્ષ મુખ્યત્વે સામાજિક ઉદારવાદને સમર્થન આપે છે. વ્યક્તિગત સ્વાતંત્ર્ય અને સામાજિક ન્યાયને સંતુલિત કરવા, અને બિનસાંપ્રદાયિકતા-ધાર્મિક નિયમો અને ઉપદેશોથી મુક્ત થવાના અધિકાર પર ભાર મૂકતા.
2004થી 2014 સુધીમાં, કોંગ્રેસી નેતૃત્વવાળી યુનાઈટેડ પ્રોગ્રેસિવ એલાયન્સ, કેટલાક પ્રાદેશિક પક્ષોની ગઠબંધન, ભારત સરકારની રચના કરી, અને વડા પ્રધાન મનમોહન સિંઘ અધ્યક્ષ હતા. આ સમયગાળા દરમિયાન પક્ષના નેતા સોનિયા ગાંધીએ પક્ષના પ્રમુખ તરીકે સૌથી લાંબો સમયની સેવા આપી છે. મે 2018ની જેમ, પક્ષ સાત વિધાનસભાની સત્તા ધરાવે છે: રાજસ્થાન, મધ્ય પ્રદેશ, છત્તીસગઢ પંજાબ, મિઝોરમ, કર્ણાટક સાથે જોડાણમાં) અને પૌડુચેરીનું કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ.
આઝાદી પહેલાના યુગમાં, કોંગ્રેસ વૈચારિક રીતે બે ભાગમાં વહેચાયેલી હતી, નમ્ર મતવાદી અને આંદોલનકારી નમ્ર મતવાદીઓ ભણેલા ગણેલા અને કોઈ પણ પ્રકારની લડાઈ લડ્યા વગર ભારતની આઝાદી માટે દેશને દોરવા તથા લોકોનો વિશ્વાસ જીતવા માંગતા હતા; જયારે બીજી બાજુ આંદોલનકારીઓ વધુ અગ્રેસર ક્રાંતિકારી પગલા ભરવાની તરફેણમાં હતા અને ને પેરામીલીટરી ગ્રુપ બનાવવાની ઈચ્છા ધરાવતા હતા.
આઝાદી પહેલાનો યુગ, જયારે કોંગ્રેસ પાર્ટી સંપૂર્ણ ભારતમાં આઝાદીની ચળવળમાં સૌથી મોખરે તેમજ લોકોની જાગૃતિ માટેનું એક સાધન હતી ;
અધ્યાત્મ રામાયણ બ્રહ્માનંદ પુરાણમાંથી તારવવામાં આવ્યું છે, પરંપરાગત રીતે જેનાં લેખક વ્યાસજી મનાયા છે. એમ પણ મનાય છે કે આ રામાયણમાંથી તુલસીદાસને અવધી ભાષામાં રામચરિતમાનસ રચવાની પ્રેરણા મળેલી. વાલ્મિકી રામાયણ રામની મનુષ્ય લીલાનું વર્ણન કરે છે જ્યારે અધ્યાત્મ રામાયણ તેમનાં પ્રત્યે ઈશ્વરીય દૃષ્ટિકોણથી તેમની લીલાઓનું વર્ણન કરે છે. આની રચના પણ વાલ્મિકી રામાયણની જેમ સાત કાંડ માં થયેલી છે.
વશિષ્ઠ રામાયણ પણ વાલ્મિકીએ રચ્યાનું કહેવાય છે. મુખ્યત્વે આ રામ અને વશિષ્ઠ વચ્ચેનો સંવાદ છે જેમાં વશિષ્ઠજી વિવિધ કથાપ્રસંગો અને દૃષ્ટાંતરૂપ કથાઓ દ્વારા ”અદ્વૈત વેદાંત”નાં ઘણાં માંહ્યલાં મુખ્ય સિદ્ધાંતોનું પ્રતિપાદન કરે છે. જો કે અહીં વાલ્મિકીની રામકથાને ફરીથી વિગતવાર વર્ણવવામાં આવી નથી.
આનંદ રામાયણ - વાલ્મીકિની આ રામાયણ રામનાં પાછળનો જીવનવૃત્ત વર્ણવાયો છે. જેમાં રામેશ્વરમ લિંગનો વૃત્તાંત અપાયો છે.
એ તો દેખાઈ આવે છે કે મૂળ રામાયણની વિષયવસ્તુ ઘણું જ વિશાળ છે, ખાસ કરીને તે જે વિવિધ ભાષાઓમાં ઉપલબ્ધ થયું છે તેમાં તો તેનાં તત્ત્વને જાણવું ઘણું જ અઘરૂં છે. કેમ કે, તેનો સાર આ ભાષાઓ, પ્રદેશોની સંસ્કૃતિ અને કલાનાં વિવિધ પ્રભાવ હેઠળ રજુ થયો છે. ઉદાહરણ તરીકે, લખોનના ખમેર નૃત્ય અને કેરાલા તથા લક્ષદ્વિપના મુસ્લિમો નુ મપ્પિલા ગીત રામાયણ પર આધારિત છે. ભારતનુ યક્ષગીત અને થાઈલેન્ડના મહેલ વટ ફ્રા કઇવ ના ચિત્રો પણ રામાયણ પર આધારિત છે. ઈન્ડોનેશિયન નાટક અને વ્યંગ પણ રામાયણ દર્શાવવામાં આવી છે. અંગરકોટ વાટ પણ લંકાયુદ્ધનાં ચિત્રો જોવા મળે છે.
રામાયણ, ભારત બહાર ઘણાં એશિયન દેશોમાં વિસ્તરણ પામ્યું હતું. જેમાં બર્મા, ઇન્ડોનેશિયા, કમ્બોડીયા, લાઓસ, ફીલીપાઈન્સ અને ચીન સામેલ છે. ઘણી પ્રાદેશિક ભાષાઓમાં પણ મૂળ વાલ્મીકિ રામાયણ કે પછી તેનું ભાષાંતરણ સ્વીકૃત થયેલું છે, જેમાં કથા અને પ્રસંગોમાં ઘણી જગ્યાઓએ થોડીઘણી અનુરૂપતાઓ જણાય છે. કેટલાંક મહત્વનાં અનુરૂપો જોઈએ તો, ૧૨મી સદીનું તમિલ રામાવતારમ્‌, ખ્મેર ભાષાનું રીમખેર , જુની જાવાનીઝ ભાષાનું કાકાવિન રામાયણ , થાઈ ભાષાનું રામાકૈન , અને લાઓસનું ફ્રા લક ફ્રા લમ.
નીચે રામાયણનાં બહુજાણીતાં સંસ્કરણોમાંનાં કેટલાકની યાદી આપી છે. કેટલાંક પ્રાથમીકપણે વાલ્મિકીનાં કથનનું જ વર્ણન કરે છે, તો કેટલાંકનું ધ્યાન ગૌણ કથાનકો કે દાર્શનિક વિવરણો પર છે:
ગણતરીની પદ્ધત્તિ પર આધારીત, રામાયણનાં લગભગ ૩૦૦ સંસ્કરણ વિદ્યમાન હોવાનું મનાય છે. સૌથી પ્રાચીન સંસ્કરણ તો સંસ્કૃતમાં વાલ્મીકિઋષિનું જ મનાય છે.
આ ગાડીના ડબ્બા આ એન્જિનથી જોડવામાં આવે છે પછી વાસ્કો દ ગામા થી ગુંટુર સુધી તેમાં શયનયાન પણ જોડાયેલા હોય છે. ગુંટુર સુધી જોડાયેલા શયનયાનના ડબ્બા ગાદગ જવામાટે તે ગોમાન્તક એક્સપ્રેસ સાથે જોડાય છે. આ ડબ્બા લોંઢથી મિરાજ ગાદગ લિંક એક્સપ્રેસ સાથે જોડાય છે અને છેલ્લે ગુંટુર ખાતે જોડાયેલા આ ડબ્બા ગાદગથી હુબલી ગુંટુર ફાસ્ટ પેસેન્જર સર્વિસ ટ્રૈન સાથે જોડાય છે.અમરાવતી એક્સપ્રેસના શરૂઆત પછી શયનયાનના ડબ્બા ના જોડાણ અને છુટ્ટા પાડવાની કિયા પેહલા ગાદગ સ્ટેશને થતી હતી તે બંધ કરીને તે હુગલી સ્ટેશન પર શરૂ કરવામાં આવી છે.
આ સેવા અઠવાડિયામાં ચાર વખત ઉપરની રીતે ચાલે છે. તે વિજયવાડા, ગુંટકાલ, હુબલી, મડગાંવ આ માર્ગ પર ચાલવામાં આવે છે. આ સેવા દક્ષિણ પૂર્વ રેલ્વે દ્વારા ખડગપુર વિભાગથી સંચાલિત થાય છે. આ ટ્રેન ભારતના પશ્ચિમ બંગાળમાંથી ઓરિસ્સા અને ભારતના પૂર્વમાં આંધ્રપ્રદેશથી કર્ણાટક અને ભારતના દક્ષિણ-પશ્ચિમમાં ગોવા સુધી પ્રવાસ કરે છે.
1950 દરમિયાન આ સેવા પ્રથમ ગુંટુર અને હુબલી વચ્ચે મીટરગેજ ટ્રેનથી શરૂ કરવામાં આવી હતી, 1987 અને 1990 વચ્ચે આ ગુંટુર-હુબલી ફાસ્ટ પેસેન્જર સર્વિસને એક્સપ્રેસ સેવામાં અપગ્રેડ કરવામાં આવી હતી પછી તેનું નામ અમરાવતી એક્સપ્રેસ આપવામાં આવ્યું હતું.
નંદયાલ , મહાનંદી, ગુંટકાલ અને બેલ્લારી જેવા નગરો અને તેની આસપાસના પ્રદેશોમાં રહેતા ખાસ કરીને તે ના રહેવાસીઓમાં ખુબ લોકપ્રિય છે.
દક્ષિણ મધ્ય રેલવેના વિજયવાડા વિભાગ દ્વારા આ સેવા સપ્તાહમાં ત્રણ સપ્તાહ વખત આ માર્ગ પર ચાલવામાં આવે છે. આ ટ્રૈન ભારતના દક્ષિણ ભાગમાંથી આંધ્રપ્રદેશ થઈને ગોવા સુધી જાય છે.
રાજા ચંદ્રચુડે ચુડા અને પિતાનું નામ સમા જોડીને ચુડાસમા શાખા ચાલુ કરી હોય હોય તેવું અનુમાન છે. ચંદ્રચૂડ નાં મૂળરાજ, મૂળરાજ ના પુત્ર વિશ્વવરાહ હતા. ચુડાસમા રાજવંશ ઈતિહાસમાં મહારાજા વિશ્વવરાહ એક મહાન રાજા હતા, તેમનાં નામ પાછળ આવતા શબ્દ વરાહ અને પછીના જુનાગઢ બધા રાજવીઓ એ રાહ શબ્દ લગાડવાની શરૂઆત કરી. આમ જૂનાગઢ ના રાજાઓ એ રા શીર્ષક ધારણ કર્યું. વિશ્વવરાહ પછી રા' ગ્રહરિપુ ગાદીએ આવ્યો. ત્યાર બાદ રા' કંવાટ , રા' દિયાસ , સોલંકી શાસન , રા' નવઘણ પ્રથમ , રા' ખેંગાર પ્રથમ , રા' નવઘણ દ્વિતીય , રા' ખેંગાર દ્વિતીય , સોલંકી શાસન , રા' નવઘણ તૃતીય
રા' કંવાટ દ્વિતીય , રા' જયસિંહ , રા' રાયસિંહ , રા' મહિપાલ , રા' જયમલ્લ , રા' જયસિંહ , રા' ખેંગાર તૃતીય , રા' માંડલીક , રા' નવઘણ ચતુર્થ , રા' મહિપાલ તૃતીય , રા' ખેંગાર ચતુર્થ , રા' જયસિંહ દ્વિતીય , રા' મહિપાલ ચતુર્થ , રા' મુક્તસિંહજી/ રા'મોકળસિંહજી , રા' માંડલીક દ્વિતીય , રા' મેલિંગદેવ , રા' જયસિંહજી તૃતીય , રા' મહિપાલ પંચમ ગાદીએ આવ્યા. રા' માંડલિક તૃતીય ચુડાસમા વંશનો છેલ્લો રાજા હતો. રા' માંડલીક તૃતીયના પરાજય બાદ તેમના પુત્ર ભુપતસિંહજીને મહમદ બેગડા એ જુનાગઢના સામંત તરીકે ગાદીએ સ્થાપ્યા, ત્યારથી તેમના વંશજો "રાયજાદા" કહેવાયા.
રા'માંડલિક તૃતીય ચુડાસમા વંશનો છેલ્લો રાજા હતો. તેને ઇસ ૧૪૭૧ બાદ બળજબરીથી હિંદુ ધર્મ તજીને ઇસ્લામ ધર્મ અંગીકાર કરાવવા પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો અને અમદાવાદનો બાદશાહ મહમદ બેગડો તેને સાથે લઈ ગયો. ઇસ્લામ ન સ્વીકારવા બદલ ક્રૂર ત્રાસ અપાયો ને ત્યાં એ મરણ પામ્યો. અમદાવાદમાં કંદોઈપોળમાં છે તેની કબર છે એમ કહેવાય છે. જોકે તે શંકાસ્પદ છે કારણ કે રા' માંડલીકનો પાળિયો બગસરા ગામ પાસે સાતલ્લી નદી પાસે મોજુદ છે માટે રા' માંડલીકે ઇસ્લામ સ્વીકાર્યો તે પણ શંકાસ્પદ છે. પરાક્રમી રાજા રા' માંડલિક ઉપર જૂનાગઢમાં માંડલિક મહાકાવ્યની રચના કવિ ગંગાધર દ્વારા ઈ.સ.૧૪૫૦ અથવા એ પહેલા કરવામાં આવી હતી. માંડલિક મહાકાવ્ય મુજબ રા' માંડલિક શાસ્ત્ર તેમજ શસ્ત્રમાં કુશળ હતા. તે દાન આપવામાં કર્ણભોજ તેમજ વિક્રમ કરતા પણ શ્રેષ્ઠ હતો.
રા' નવઘણ દ્વિતીય ચુડાસમા રાજા હતો. એ પોતાના ચાર પુત્રો પૈકી રાયધણજીને ભડલી ની જાગીર આપી રાયધણજીએ પોતાની ચુડાસમા શાખા ચાલુ રાખી. બીજા પુત્ર છત્રસાલજીને સરવાનો ગરાસ મળ્યો હતો. તેમના વંશનો સરવા પરથી સરવૈયા કહેવાય છે. ત્રીજા પુત્ર દેવઘણજી વંશજો ચુડસમા કહેવાયા છે. જ્યારે સૌથી નાનો પુત્ર રા' ખેંગાર જુનાગઢની ગાદીએ બેઠો, તેથી તેમના વંશજો રા'જાદા કે રાયજાદા તરીકે ઓળખાય છે. ભડલીના રાયઘણજીના વંશમાં રાયસળજી થયા તે પહેલા જુનાગઢના કરમજી ને ભાલના રોજકાનો ગરાસ મળ્યો હતો, તેમને ધંધુકાના મેર સાથે સંઘર્ષ થતા રાયસળજી તેમની મદદે આવ્યા ધંધુકા જીત્યું અને ગોરાસુ ગાદી સ્થાપી.
તેઓ કાઠિયાવાડમાં ચાવડા પછી ઘણું કરીને સાતમાં કે આઠમા સૈકાની લગભગ સિંધથી ઊતરી આવ્યા મનાય છે. ચૂડચંદ્ર નામના મુખી સાથે તેઓ આવેલા તે ઉપરથી ચુડાસમા કહેવાયા એમ મનાય છે. તેઓની પહેલી રાજધાની વંથલી કે વનસ્થળી કે વામનસ્થલી હતી. ત્યારપછી જુનાગઢ થઇ. તેમની સત્તા ૧૪૭૧માં નાશ પામી. કાઠીયાવાડમાં "ચુડાસમા" રાજની શરૂઆત ઈ.સ. ૮૭૫માં વનસ્થલી કે વામનસ્થલી ના વલ્લભી રાજની પડતીથી થઈ. વાલારામ ચાવડાને કોઈ વારસદાર નહોતો, તેથી તેના "સમા" વંશના ભાણેજ "ચુડા" ને ખોળે બેસાડ્યો. જે પરથી "ચુડા-સમા" નામ ધારણ કર્યું અને વંથલીની આજુબાજુ લગભગ ૬૦૦ વર્ષ રાજ કર્યું.
જુનાગઢ રાજ્યના દિવાન અથવા વડા પ્રધાન રણછોડજી અમરજી એ 1825 માં પર્સિયનમાં તારિખ-એ-સોરથ નામનું પુસ્તક લખ્યું હતું. એમાં દિવાન રણછોડજી એ લખ્યું હતું કે ચુડાસમા રાજપૂત છે અને તેઓ ભગવાન સદાશિવના વંશજ છે તથા તેઓ સિંધથી આવ્યા છે. ઘણા શિલાલેખો તથા ઐતિહાસિક લખાણો ચુડાસમા જેમકે "માંડલિક નૃપ ચરિત" ઉપરાંત ગિરનાર ના નેમિનાથ મંદિર નો ઇસ.૧૪૫૪ ના સમયનો શિલાલેખ પરથી જાણવામાં આવે છે કે ચુડાસમા રાજપૂત કુળના છે
હાથસણી, દેદરડા, દેપલા, કંજરડા, રાણપરડા, રાણીગામ, કાત્રોડી, ઝડકલા, જેસર, પા, ચિરોડા, સનાળા, રાજપરા, અયાવેજ, ચોક, રોહીશાળા, સાતપડા, કામરોળ જુની-નવી, સાંગાણાજુનુ-નવુ , છાપરી જુની-નવી, રોઝિયા,દાઠા, વાલર, ધાણા, વાટલિયા, સાંખડાસર, પસવી, નાના, મલકીયા, શેઢાવદર, માંડવા, લોણકોટડા, રામોદ, ભોપલકા, ખાંભા.
ચુડાસમા અથવા ચૂડાસમા એ રાજપૂતોની એક પેટાજ્ઞાતિ છે. જેમની પ્રાચીન રાજધાની વંથલી અને ત્યારબાદ નવમી સદીમાં જૂનાગઢ હતી. ૧૦મી અને ૧૧મી સદીમાં ચુડાસમાઓનું સ્થિર સામ્રાજ્ય સમગ્ર દક્ષિણ-પશ્ચિમ સૌરાષ્ટ્ર સુધી ફેલાયેલું હતું.
૧૯૩૬માં અમૃતલાલ હરગોવિનદાસ અને ગણેશ માવલંકરની સાથે તેમણે અમદાવાદ એજ્યુકેશન સોસાયટી ની સ્થાપના કરી હતી, જે ૨૦૦૯માં અમદાવાદ યુનિવર્સિટી તરીકે ફેરવવામાં આવી હતી. આ સંસ્થા દ્વારા બાદમાં એમ. જી. સાયન્સ કોલેજ, એલ. એમ. ફાર્મસી કોલેજની શરુઆત કરવામાં આવી હતી. સંસ્થાએ અન્ય સંસ્થાઓને જમીન મેળવવામાં મદદ કરી હતી. સંસ્થાએ ગુજરાત યુનિવર્સિટીની સ્થાપના સમયે ફાળો આપ્યો હતો અને અમદાવાદની ગુફાના નિર્માણમાં મદદ કરી હતી.
તેઓ અકબરના ઝવેરી શાંતિદાસ ઝવેરીના વારસ હતા. ખુશાલચંદ, જેઓ શાંતિદાસનાં પૌત્ર હતા જેમણે ૧૭૨૫માં મરાઠાઓથી અમદાવાદને બચાવવા માટેની રકમ અદા કરી હતી. ખુશાલચંદના પુત્ર વખતચંદ પણ જાણીતા ઉદ્યોગપતિ હતા. તેમના દાદા દલપતભાઇ ભગુભાઇ ૧૮૭૦ના દાયકામાં કપાસના જાણીતાં ઉદ્યોગપતિ હતા. તેમના પિતા લાલભાઇ દલપતભાઇ એ ૧૮૯૬માં સરસપુર કોટન મિલની સ્થાપના કરી હતી. તે સ્વદેશી ચળવળનો એક ભાગ બની હતી.
તેમણે પાંચમાં ધોરણ સુધી ત્રણ દરવાજાની નજીક મ્યુનિસિપલ શાળા નંબર ૮ માં અભ્યાસ કર્યો. પછી તેમણે રણછોડલાલ છોટાલાલ સરકારી માધ્યમિક શાળામાં જોડાયા. તેમણે ૧૯૧૧માં મેટ્રિકની પરીક્ષા બીજા વર્ગમાં ઉત્તીર્ણ કરી. ૧૯૧૨માં જ્યારે તેઓ ગુજરાત કોલેજમાં અભ્યાસ કરતાં હતા ત્યારે તેમનાં પિતાનું મૃત્યુ થયું અને તેઓ કૌટુંબિક વ્યવસાયમાં જોડાયા. તેમનાં પિતા લાલભાઇને કૌટુંબિક વારસામાં નવી સ્થપાયેલ રાયપુર મિલ મળી હતી.
તેઓ ડિસેમ્બર ૧૯૨૩માં મધ્યસ્થ સભામાં ચૂંટાયા હતા. તેમની ત્રણ વર્ષની મુદ્દત દરમિયાન તેમણે કાપડ ઉદ્યોગમાં લાગુ પડતી એક્સાઇઝ જકાત ઓછી કરવા પર ધ્યાન આપ્યું હતું. ૧૯૩૦ના દાયકામાં તેઓ મહાત્મા ગાંધીના સંપર્કમાં આવ્યા અને સ્વદેશી ચળવળમાં ભાગ ભજવ્યો હતો.
૧૯૪૭માં તેમનાં દ્રારા લાલભાઇ દલપતભાઇ કોલેજ ઓફ એન્જિનિયરિંગ સ્થાપવામાં આવી હતી. ૧૯૬૨માં તેમણે લાલભાઇ દલપતભાઇ ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ ઇન્ડોલોજી ની પણ સ્થાપના કરી હતી. આ સંસ્થા વિવિધ પ્રાચીન હસ્તપ્રતો, દુર્લભ પુસ્તકો અને માઇક્રોફિલ્મો ધરાવે છે.
૧૯૪૮માં, તેમનાં ઉદ્યોગનું નામ કાળા બજારમાં સંડોવાયું હતું. આ કારણે કસ્તુરભાઇના મિત્ર, આર. કે. સનમુખમ ચેટ્ટીએ, જેઓ નાણાં પ્રધાન હતાં, રાજીનામું આપવું પડ્યું હતું. ત્યારબાદ આવકવેરા વિભાગ દ્રારા ૧૦ વર્ષો સુધી વિવિધ તપાસો થતી રહી હતી.
૧૯૫૨માં, તેમણે અતુલ લિમિટેડ ની સ્થાપના કરતી હતી, જે ભારતની પ્રથમ ડાઇ બનાવનાર કંપની હતી. તેમણે આ માટે અમેરિકન સાયનામાઇડ કંપની સાથે સહયોગ કર્યો હતો. અતુલનું ઉદ્ઘાટન ભારતનાં પ્રથમ વડાપ્રધાન જવાહરલાલ નેહરુ દ્રારા કરવામાં આવ્યું હતું.
કસ્તુરભાઇ લાલભાઇ ગુજરાતી ઉદ્યોગપતિ હતા. તેઓ જી. ડી. બિરલાની જેમ રાષ્ટ્રીય દેશભક્ત ઉદ્યોગપતિ તરીકે જાણીતા છે. તેમણે તેમનાં ભાઇઓની સાથે અરવિંદ મિલ અને અન્ય ઉદ્યોગોની સ્થાપના કરી હતી.
ભારતની સ્વતંત્રતા પછી તેઓ વિવિધ સંસ્થાઓમાં મહત્વના પદો પર રહ્યા હતા. તેઓ મહાત્મા ગાંધી મેમોરિયલ ફંડના ટ્રસ્ટી અને ચેરમેન પણ રહ્યા હતાં. જૈન પ્રતિનિધિત્વ તરીકે તેઓ લઘુમતી સમિતિનાં સભ્ય રહ્યા હતા.
કસ્તુરભાઇનો જન્મ મોહિની અને લાલભાઇ દલપતભાઇનાં ઘરે જૈન કુટુંબમાં ૧૮૯૪માં અમદાવાદનાં ઝવેરીવાડમાં થયો હતો.
દુશ્મનોએ આ ચોકી પર કબ્જો જમાવવા લહેરોમાં હુમલા કર્યા. આ તબક્કે જદુનાથ સિંહે અજબ બહાદુરી અને નેતત્વ શક્તિ દાખવી. તેમની નાની ટુકડીનો એવો ચતુરાઈભર્યો ઉપયોગ કર્યો કે દુશ્મનો મૂંઝવણમાં મુકાઈ અને પીછેહઠ કરી. જ્યારે તેમના ચાર સૈનિકો ઘાયલ થયા ત્યારે તેમને ફ઼ેરગોઠવણ કરી અને આગલા હુમલા માટે તૈયાર કર્યા. દુશ્મન કરતાં ખુબ જ ઓછી સંખ્યા હોવા છતાં ચોકી અડગ રહી. જ્યારે જદુનાથ સિંહ સહિત તમામ સૈનિકો ઘાયલ થયા ત્યારે તેમણે પોતે ઘાયલ સૈનિક પાસેથી બ્રેન ગન લઈ ગોળીબાર શરુ કર્યો. તેમનો ગોળીબાર એટલો સખત હતો કે નિશ્ચિત જણાતી હાર જીતમાં બદલાઈ ગઈ. ચોકી બીજી વખત પણ બચી જવા પામી.
અત્યાર સુધીમાં જદુનાથ સિંહ સિવાયના તમામ સૈનિકો શહીદ થયા હતા. દુશ્મનોએ ચોકી કબ્જે કરવાના દઢ નિર્ણય સાથે ત્રીજો અને આખરી હુમલો કર્યો. જદુનાથ સિંહ એકલા અને ઘાયલ હતા. તેઓ ખાઇમાંથી બહાર કુદી પડ્યા અને બ્રેન ગન ફ઼ાયર કરવા લાગ્યા. તેનાથી દુશ્મનો આશ્ચર્ય પામ્યા અને અવ્યવસ્થા સર્જવાને કારણે પાછા હટી ગયા. પરંતુ જદુનાથ સિંહને બે ગોળી છાતી અને માથામાં વાગી અને તેઓ બહાદુરીપૂર્વક મોતને ભેટ્યા. નૌસેરાના યુદ્ધની કટોકટી ભરેલા સમયે તેમણે પોતાની ચોકી અણનમ રાખી. આ માટે નાયક જદુનાથ સિંહને મરણોપરાંત પરમવીર ચક્રથી સન્માનિત કરાયા.