polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
બિરયાની એ પર્શિયન કે ફારસી ભાષામાંથી ઉતરી આવેલો હિન્દુસ્તાની શબ્દ છે. મધ્યયુગીન ભારતમાં ફારસી ભાષા વિવિધ ઇસ્લામિક રાજવંશો દ્વારા સત્તાવાર ભાષા તરીકે વાપરવામાં આવતી હતી. એક માન્યતા પ્રમાણે આ શબ્દ ફારસી શબ્દ બિરિંજ પરથી ઉતર્યો છે ફારસીમાં બિરિંજનો અર્થ ભાત થાય છે. એક અન્ય મત અનુસાર આ નામ ફારસી ભાષાના બિર્યાન અથવા બેરિયાન શબ્દ પરથી ઉતરી આવ્યું છે જેનો અર્થ છે, 'તળવું' અથવા 'શેકવું' એવો થાય છે.
પીલાફ એટલે કે ભારતીય ઉપખંડમાં પુલાવ તરીકે ઓળખાતી અને ખવાતી આ વાનગી એક ચોખા મિશ્રિત લોકપ્રિય વાનગી છે. ભારતીય ઉપખંડના ઉપરાંત મધ્ય એશિયા, અને મધ્ય પૂર્વીય પાકશાસ્ત્રમાં પણ તે પ્રચલિત છે. પુલાવ અને બિરયાની વચ્ચેના મતભેદો કે તફાવત કયા છે અથવા શું ખરેખર બંને વચ્ચે તફાવત છે?
એસ. કલાઈવાણી એક ભારતીય મહિલા બૉક્સર છે. જેઓ 48 કિ.ગ્રા. કૅટેગરીમાં ભાગ લે છે. તેમણે 2019માં 18 વર્ષની ઉંમરે વિજયનગર ખાતે ભારતીય સિનિયર નેશનલ બૉક્સિંગ ચૅમ્પિયનશિપમાં સિલ્વર મેડલ જીત્યો હતો. તેમને 2019ની ભારતીય સિનિયર નેશનલ બૉક્સિંગ ચૅમ્પિયનશિપ દરમિયાન 'સૌથી આશાસ્પદ બૉક્સર' જાહેર કરાયાં હતાં. 2019માં તેમણે કાઠમંડુ, નેપાળ ખાતે યોજાયેલી સાઉથ એશિયન ગેમ્સમાં ગોલ્ડ મેડલ જીત્યો હતો.
તેમના પિતા એમ. શ્રીનિવાસન એક ઍમેચ્યોર બૉક્સર હતા અને તેમના ભાઈ રણજીથ પણ રાષ્ટ્રીય કક્ષાના બૉકસર હતા. એસ. કલાઈવાણીના ભાઈને તેમના પિતા ઘરે તાલીમ આપતા હતા તે જોઈને તેઓ બાળપણમાં જ બૉક્સિંગ પ્રત્યે આકર્ષાયાં હતાં. પરિવાર સામે આર્થિક મુશ્કેલીઓ હતી જેથી કલાઈવાણીના પિતાએ વધારાની આવક રળવા માટે ખેતી કરવાની શરૂ કરી હતી.
કલાઈવાણીને પિતા તરફથી પ્રોત્સાહન મળતું પરંતુ શાળાના શિક્ષકો ઇચ્છતા હતા કે કલાઈવાણી શિક્ષણ પ્રત્યે ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે. કલાઈવાણીએ ધોરણ 4થી બૉક્સિંગ શરૂ કરી દીધું હતું. જ્યારથી સબ જુનિયર લેવલ પર તેઓ મેડલ્સ જીતવા લાગ્યાં ત્યારથી તેઓ સ્કૂલમાં 'ગોલ્ડન ગર્લ' તરીકે જાણીતા બન્યાં હતાં.
આ યુવાન ભારતીય બૉક્સરનો લક્ષ્યાંક 2024 ઑલિમ્પિક્સમાં દેશ માટે ગોલ્ડ મેડલ જીતવાનો છે. કલાઈવાણી હાલમાં 48 કિલોગ્રામ કૅટેગરીમાં ભાગ લે છે પરંતુ આ કૅટેગરી ઑલિમ્પિક્સનો ભાગ નથી. તેથી ઑલિમ્પિક્સમાં ભાગ લેવા માટે તેમણે વધુ વજનની કૅટેગરીમાં આગળ વધવું પડશે.
સંબંધીઓના વિરોધ છતાં તેમના પિતાએ કલાઈવાણીને એ જ તાલીમ આપી જે પોતાના પુત્રને અપાવતા હતા. મર્યાદિત નાણાકીય સંસાધનોને કારણે પિતાએ પરિવારમાં માત્ર કલાઇવાણીની તાલીમ પર જ ધ્યાન કેંદ્રિત કરવાનું નક્કી કર્યું હતું.
એસ. કલાઈવાણીએ નવ વર્ષની ઉંમરે પહેલી વાર બૉક્સિંગ રમવાનું શરૂ કર્યું. તેમણે વર્ષ 2012માં સબ-જુનિયર વિમેન્સ નેશનલ બૉક્સિંગ ચૅમ્પિયનશિપમાં બ્રૉન્ઝ મેડલ જીત્યો હતો.
2019 માં કાઠમંડુ ખાતેની સાઉથ એશિયન ગેમ્સમાં કલાઈવાણીએ નેપાળના મહાર્જન લલિતાને 48 કિલોગ્રામ મુકાબલામાં હરાવીને ભારતને ગોલ્ડ મેડલ અપાવી હતી.
હિંદમાં હોમરુલ આંદોલનના મુખ્ય પ્રણેતા ડો. એની બેસેન્ટ હતા.તેઓ ૧૮૮૯માં થિયોસોફિકલ સોસાયટીમાં જોડાયા અને ૧૮૯૩ માં હિંદમાં વસવાટ કર્યો. તેઓ ૧૯૦૭ માં થિયોસોફિકલ સોસાયટી ના પ્રમુખ બન્યા. પછી તેમને હિંદ ના રાજકારણમાં રુચી જાગી અને તેમને વિચાર્યુ કે જ્યાં સુધી ભરતના લોકો પ્રતિનિધિત્વ ન કરે ત્યા સુધી ભારતનો રાજકીય દરજ્જો ઉંચો આવે નહી તેથી તેમને આયર્લેન્ડની 'હોમરુલ'ની જેમ ભારતમાં પણ 'સ્વશાસન'ની માંગ માટે આ આંદોલન શરુ કરવાનુ નિર્ધાર્યુ. તેમને 'ધી કોમનવીલ' સાપ્તાહિક અને 'ન્યુ ઈન્ડિયા' દૈનિક દ્વારા હોમરુલનો પ્રચાર કર્યો.
હોમરુલ આંદોલન એ હિંદુ રાષ્ટ્રવાદથી પ્રભાવિત થયેલું એક બંધારણીય અને શાંત આંદોલન હતુ, કે જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ બ્રિટિશ સામ્રાજ્યમાં રહીને ભારત માટે સ્વરાજ મેળવવાનો હતો. આ આંદોલન ઈ.સ. ૧૯૧૬ માં કરવામાં આવ્યું હતું. તેની સાથે સંકળાયેલા મુખ્ય નેતાઓમાં લોકમાન્ય ટિળક અને એની બેસન્ટનો સમાવેશ થતો હતો. અંગ્રેજોને 'સ્વરાજ' શબ્દના પ્રયોગ પ્રત્યે અણગમો હતો અને એ શબ્દને તેઓ 'રાજદ્રોહી' અને 'જોખમકારક' ગણતા હતા. તેથી લોકમાન્ય ટિળકે સ્વરાજ શબ્દના વિકલ્પ તરીકે હોમરુલ શબ્દ પ્રયોજ્યો હતો.
પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધના પ્રારંભ સુધી ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં નિષ્ક્રિયતા આવી હતી, તેથી હોમરુલ આંદોલન ચલાવીને ભરતીય જનતાને નિષ્ક્રિય અવસ્થામાંથી જાગૃત કરવાનું આવશ્યક હતું.
સ્વશાસિત હિંદ પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધમાં અંગ્રેજોને અધિક સહાયક પુરવાર થશે. તેથી હિંદને સ્વશાસન આપવાથી તેના લોકો અંગ્રેજોને યુદ્ધમાં નિષ્ઠાપૂર્વક સેના અને ધનની સહાય કરશે.
સ્વાતંત્ર્યવાદ કે મુક્તિવાદ એ એવા રાજકીય ચિંતકો, રાજનૈતિક દર્શનો અને આંદોલનોનો સંગ્રહ છે જે તેમના મૂળ સિદ્ધાંત તરીકે સ્વતંત્રતાને સમર્થન આપે છે. સ્વાતંત્ર્યવાદીઓ સામાન્ય રીતે રાજકીય સ્વતંત્રતા અને સ્વાયત્તતા વધારવા માંગે છે, અને તેથી તેમનો મુખ્ય ભાર પસંદગીના સ્વતંત્રતા, સ્વૈચ્છિક સંગઠનો અને વ્યક્તિગત ચુકાદા પર રહેલો છે. સ્વાતંત્ર્યવાદીઓ સત્તા અને રાજ્ય શક્તિ અંગે સરખી શંકા ધરાવે છે, પરંતુ તેઓ અસ્તિત્વમાં રહેલી આર્થિક અને રાજકીય પ્રણાલીઓ સામેના તેમના વિરોધને કારણે રાજકીય પટલ પર જુદા પડે છે. સ્વાતંત્ર્યવાદી વિચારસરણીના વિવિધ દર્શનો રાજ્ય અને ખાનગી સત્તાના કાયદેસર કાર્યોને લઈને વિવિધ મંતવ્યો પ્રદાન કરે છે, અને તેઓ ઘણીવાર મજબૂર સામાજિક સંસ્થાઓના પ્રતિબંધ અથવા વિસર્જન માટેની હિમાયત કરે છે.
ડાબેરી રાજકારણના સ્વરૂપમાં સ્વાતંત્ર્યવાદી શબ્દ આવી શકે છે. આવી જ રીતે ડાબેરી સ્વાતંત્ર્યવાદી વિચારધારા, મૂડીવાદ અને ઉત્પાદનના માધ્યમોની ખાનગી માલિકી નાબૂદ કરવા માગે છે, અથવા તો સામાન્ય અથવા સહકારી માલિકી અને મેનેજમેન્ટની તરફેણમાં કરવા માંગે છે. ખાનગી મિલકતને સ્વતંત્રતા અને સ્વતંત્રતાના અવરોધ તરીકે જોવાની તરફેણમાં તેમની મર્યાદા અથવા પ્રભાવોને પ્રતિબંધિત કરે છે. ડાબેરી-ઉમદાવાદી વિચારધારામાં અરાજક-સામ્યવાદ, અરાજક-સિન્ડિકલિઝમ, અહમવાદી અરાજકતા અને પરસ્પરવાદનો પણ સમાવેશ થાય છે.
આધુનિક જમણેરી સ્વાતંત્ર્યવાદી વિચારધારામાં વિચારધારાઓ જેવી કે અરાજક-મૂડીવાદ અને મિનાર્કીઝમ નો સમાવેશ થાય છે. સ્વાતંત્ર્યવાદ શબ્દ ૨૦મી સદીના મધ્યમાં મૂડીવાદી નીતિઓ અને સંપત્તિના અંગત અધિકારોની વકીલાત કરતો હતો.
બધા સ્વાતંત્ર્યવાદીઓની વિચારધારા વ્યક્તિગત સ્વાયત્તતાની કલ્પનાથી શરૂ થાય છે જ્યાંથી તેઓ નાગરિક સ્વાતંત્ર્યની તરફેણ કરે છે અને રાજ્યના મહત્વ ને ઘટાડે છે અથવા દૂર કરે છે.
સ્વાતંત્ર્યવાદ શબ્દનો પ્રથમ નોંધેલ ઉપયોગ ૧૭૮૯ માં થયો હતો, જ્યારે વિલિયમ બેલ્શેમે અધ્યાત્મના સંદર્ભમાં સ્વાતંત્ર્યવાદ વિશે લખ્યું હતું.
૧૯૩૧ થી ૧૯૩૩ દરમિયાન તેઓ ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના અધ્યક્ષ તરીકે નિમાયા હતા. તેઓ ત્રણ દાયકાઓથી ફોર્બ્સ ગુજરાતી સભાના અધ્યક્ષ, ભારતીય વિદ્યા ભવનના સ્થાપક સભ્યોમાંના એક, બોમ્બે યુનિવર્સિટીના સિન્ડિકેટના સભ્ય અને શ્રીમતી નાથીબાઈ દામોદર ઠાકરસી મહિલા યુનિવર્સિટીના કુલપતિ હતા. તેઓ સરકારી પુસ્તક સમિતિ અને બોમ્બે પ્રેસિડેન્સી સોશિયલ રિફોર્મ એસોસિએશનના સભ્ય હતા અને પ્લીડર એસોસિએશનના સંયુક્ત સચિવ તરીકે સેવા આપી હતી.
કૃષ્ણલાલ ઝવેરીનો જન્મ ૩૦ ડિસેમ્બર ૧૮૬૮ના રોજ ભરૂચ ખાતે શિક્ષણકારોના પરિવારમાં થયો હતો. તેમના દાદા રણછોડદાસ ગિરધરદાસ ઝવેરી શિક્ષણ ક્ષેત્રે અગ્રેસર હતા અને તેમણે ગુજરાતમાં શૈક્ષણિક સેવાઓનો પાયો નાખ્યો હતો. ઝવેરીના પિતા મોહનલાલ રણછોડલાલ સુરત જિલ્લાની સંખ્યાબંધ પ્રાથમિક શાળાઓના સ્થાપકોમાંના એક હતા.
દિવાન બહાદુર કૃષ્ણલાલ મોહનલાલ ઝવેરી એક ભારતીય લેખક, વિદ્વાન, સાહિત્યકાર, ઇતિહાસકાર, અનુવાદક અને ગુજરાત, ભારતના ન્યાયાધીશ હતા. તેમની કૃતિઓ ગુજરાતી, અંગ્રેજી અને પર્શિયનમાં પ્રકાશિત થઈ છે. ઝવેરીએ ૧૯૩૧ થી ૧૯૩૩ દરમિયાન ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના અધ્યક્ષ તરીકે સેવા આપી હતી.
ઝવેરીએ રફીક અને હકીર ઉપનામથી લખ્યું હતું. તેઓ પર્શિયન ભાષાના ગહન વિદ્વાન હતા અને સાહિત્યિક ઇતિહાસના ક્ષેત્રે નોંધપાત્ર યોગદાન આપતા હતા.
રાજેશ વણકરનો જન્મ ૪ સપ્ટેમ્બર ૧૯૮૧ના રોજ પંચમહાલ જિલ્લાના શેહરા તાલુકાના, બહી ગામમાં થયો હતો. તે ગુજરાતના ગોધરા નજીક રામપુરા ના વતની છે. તેમણે પ્રાથમિક શિક્ષણ રામપુરા પ્રાથમિક શાળા અને જોડકા પ્રાથમિક શાળામાંથી મેળવ્યું હતું. તેમણે શ્રી જી.ડી.શાહ અને પંડ્યા હાઇસ્કૂલ, મહેલોલથી માધ્યમિક અને ઉચ્ચ માધ્યમિક શિક્ષણ મેળવ્યું હતું. તેમણે ૨૦૦૦માં જે.એલ.કે. કોટેચા અને ગારડી કોલેજ, કાંકણપુરમાં પ્રવેશ મેળવ્યો હતો પરંતુ પ્રથમ વર્ષની પરીક્ષામાં તેઓ નિષ્ફળ ગયા હતા. ત્યારબાદ, એમ.એસ. યુનિવર્સિટીના ગુજરાતી વિભાગમાં પ્રવેશ લીધો અને ૨૦૦૪માં સ્નાતક થયા. અહીંથી જ તેમણે ગુજરાતી ટૂંકી વાર્તામાં પરિવેશની કાર્યસાધકતા વિષય પર ગુજરાતી લેખક જયેશ ભોગાયતાના માર્ગદર્શન હેઠળ શોધનનિબંધ રજૂ કરી પીએચ.ડી.ની પદવી મેળવી હતી. વિચરતી વિમુક્ત જાતિની વાર્તાઓ વિષય પરના તેમના સંશોધન માટે મુંબઈ યુનિવર્સિટીના ગુજરાતી વિભાગ દ્વારા તેમને ૨૦૧૨માં એમ.ફિલ ની પદવી એનાયત કરવામાં આવી હતી. વણકરે ૨૦૧૩માં હેતલ સાથે લગ્ન કર્યા, અને તેમને એક પુત્ર, ભાર્ગવ છે.
તેઓ ૨૦૧૫થી ગોધરા નજીકની સરકારી આર્ટસ એન્ડ સાયન્સ કોલેજ, મોરવા માં સહાયક પ્રોફેસર તરીકે ફરજ બજાવે છે. આ પહેલા તેઓ એમ.એસ. યુનિવર્સિટી, વડોદરામાં સ્નાતક અને અનુસ્નાતક કક્ષાએ અધ્યાપન કાર્ય કરતા હતા. તેઓ ૨૦૧૨થી કબીર દલિત સાહિત્ય એવોર્ડની એક સમિતિમાં સભ્ય છે અને પંચમહાલ પ્રદેશ યુવા વિકાસ સંસ્થાના સચિવ તરીકે પણ સેવા આપી રહ્યા છે.
પંદર વર્ષની ઉંમરે તેમની પ્રથમ કવિતા પ્રકાશિત થઈ હતી. ૨૦૦૩માં, તેમની પ્રથમ ટૂંકી વાર્તા ગુજરાતી માસિક તાદર્થ્યમાં પ્રકાશિત થઈ. આ ઉપરાંત તેમનું લખાણ તાદર્થ્ય, કવિ, તમન્ના, હયાતી, દલિતચેતના ,શબ્દસૃષ્ટિ અને તથાપીમાં પણ પ્રકાશિત થયું છે.
રાજેશ વણકર ગુજરાત, ભારતના એક ગુજરાતી લેખક છે. તેમને ૨૦૧૫માં તેમના નવલિકા સંગ્રહ માળો માટે સાહિત્ય અકાદમી, નવી દિલ્હીનો યુવા પુરસ્કાર એનાયત થયો હતો. હાલમાં તેઓ ત્રિમાસિક સાહિત્યિક સામયિક પરિવેશના સંપાદક છે.
તેમની કૃતિઓમાં કાવ્યસંગ્રહ તરભેટો અને ટૂંકી વાર્તાઓનો સંગ્રહ, માળો નો સમાવેશ થાય છે. પીડાપ્રત્યયન તેમનું સાહિત્યિક વિવેચન કાર્ય છે.
પ્રથમ ગાંધી દલીલ કરે છે કે 'સ્વરાજ તે આપણા મનનું રાજ્ય છે'. તેઓ એવી દલીલ કરે છે કે અંગ્રેજોને ભારત છોડવા માટે ભારતીયો માત્ર અંગ્રેજ શૈલીના સમાજને અપનાવે તે પુરતું નથી. તેઓ કહે છે, "આપણને અંગ્રેજી રાજ્ય જોઈશે, પણ અંગ્રેજો નહીં જોઈએ. તમે વાઘનો સ્વભાવ માગો છો, પણ વાઘને માગતા નથી. એટલે કે તમે હિંદુસ્તાનને અંગ્રેજ બનાવવા માંગો છો. અને જ્યારે હિંદુસ્તાન અંગ્રેજી થશે ત્યારે તે હિંદુસ્તાન નહીં પણ ખરેખરું ઇંગ્લિસ્તાન કેહવાશે. આ સ્વરાજ મારા વિચારનું નથી."
ગાંધી એ પણ દલીલ કરે છે કે ભારતીય સ્વતંત્રતાની ચાવી સત્યાગ્રહ, આત્મબળ કે દયાબળ છે. હકીકતમાં, હિંસાનો તિરસ્કાર કરતાં વધુ ગાંધી એ દલીલ કરે છે કે હિંસા બિનઉત્પાદકતા છે; તેના બદલે, તેઓ માને છે, હથિયારબળ કરતાં દયાબળ વધારે જોરાવર છે. હથિયારમાં હાનિ છે, દયામાં કદી નથી."
સત્યાગ્રહને અમલ કરવા, ગાંધી જણાવે છે કે ભારતીયોને સર્વથા સ્વદેશી પકડવાની જરૂર છે, તેનો અર્થ એ કે અંગ્રેજો સાથે તમામ વેપાર અને વ્યવહારનો ઈનકાર કરવો. અંગ્રેજોને સંબોધતા તેઓ જણાવે છે,"તમે નહીં આપો તો અમે તમારા અરજદાર નહીં રહીએ. અમે અરજદાર હોઈશું તો તમે બાદશાિહ રહેશો. અમે તમારી સાથે રમવાના નથી." ગાંધી અહીં રસપ્રદ દલીલ કરે છે: જો અંગ્રેજોને ભારત વેપાર માટે જોઈએ છે, તો વેપારને સમીકરણ માંથી દૂર કરો.
છેલ્લે, ગાંધી એવી દલીલ કરે છે કે જ્યાં સુધી ભારત પોતે પશ્ચિમી સંસ્કૃતિનો નકાર નઈ કરે ત્યાં સુધી તે ક્યારેય સ્વતંત્ર નહીં થાય. આ લખાણમાં તેઓ પશ્ચિમી સંસ્કૃતિની ગંભીરતાથી ટીકા કરે છે, અને દાવો કરે છે, "હિંદુસ્તાન અંગ્રેજોથી નહીં, પણ આજકાલના સુધારા નીચે કચરાયેલું છે." જોકે તેઓ માત્ર ભારતના સંબંધમાં સંસ્કૃતિ વિશે નથી બોલતા. તેમણે એવી દલીલ કરી, "આ સુધારો એવો છે કે, જો આપણે ધીરજ રાખી બેસીશું તો સુધારાની હડફેટમાં આવેલા માણસો પોતે સળગાવેલી અગ્નિમાં બળી મરશે." પશ્ચિમી સંસ્કૃતિ માત્ર ભારત માટે અસ્વસ્થ નથી, પરંતુ પશ્ચિમ સંસ્કૃતિ તેના પોતાના સદ્ગુણ માટે અસ્વસ્થ છે.
ગાંધીજીનું હિન્દ સ્વરાજ બે ચરિત્રો વચ્ચે સંવાદનું સ્વરૂપ લે છે, વાચક અને સંપાદક . વાંચક મૂળભૂત રીતે એક લાક્ષણિક ભારતીય દેશબંધુ તરીકે કામ કરે જેને ગાંધી હિન્દ સ્વરાજ સાથે સંબોધન કરી રહ્યા હશે. વાંચક ભારતીય સ્વતંત્રતા સંબંધિત સમયની સામાન્ય માન્યતાઓ અને દલીલોનો અભિપ્રાય કરે છે. ગાંધી, સંપાદક, સમજાવે છે કે શા માટે તે દલીલો અપૂર્ણ છે અને તેમની પોતાની દલીલોને રજૂ કરે છે. 'સંપાદક' તરીકે ગાંધી કહે છે, "તમારો પૂર્વગ્રહ દૂર કરવા કોશિશ કરવી એ મારી ફરજ છે."
મોહનદાસ ગાંધીએ એસએસ કિલ્ડોનન કાસલ પર નવેમ્બર ૧૩ અને નવેમ્બર ૨૨ ૧૯૦૯ દરમિયાન લંડનથી દક્ષિણ આફ્રિકા સુધી મુસાફરી કરતી વખતે તેમણે આ પુસ્તક લખ્યું હતું. તે સમય દરમિયાન ગાંધીજીએ જહાજમાં રહેલી સ્ટેશનરીથી આ પુસ્તક ગુજરાતી ભાષામાં લખ્યું હતું. ગુજરાત વિદ્યાપીઠના ભૂતપૂર્વ ઉપકુલપતિ જીતેન્દ્ર દેસાઇના જણાવ્યા અનુસાર, ૨૭૫ પાનાંની હસ્તપ્રતમાંથી લગભગ ચાલીસ પાનાં ગાંધીજીએ ડાબા હાથે લખ્યાં છે જ્યારે બાકીનાં જમણા હાથે લખ્યાં છે.
ગાંધીએ પછી તેને અંગ્રેજીમાં ઇન્ડિયન હોમ રૂલ નામથી અનુવાદિત કર્યું. અંગ્રેજી આવૃત્તિ અંગ્રેજો દ્વારા પ્રતિબંધ કરવામાં નહતી આવી, જેમણે તારણ કાઢ્યું હતું કે પુસ્તકની અંગ્રેજી બોલતા ભારતીયોની અંગ્રેજો અને અંગ્રેજ વિચારોની પરાધીનતા પર ઓછી અસર પડશે. તેનો ફ્રેન્ચમાં પણ અનુવાદ કરવામાં આવ્યો છે.
હિંદ સ્વરાજ અથવા ઇન્ડિયન હોમ રૂલ મોહનદાસ કે. ગાંધી દ્વારા ૧૯૦૯માં લખાયેલું એક પુસ્તક છે. તેમાં તેમણે સ્વરાજ, આધુનિક સભ્યતા, યાંત્રિકીકરણ વગેરે અંગેના પોતાના વિચારો વ્યક્ત કર્યા છે. પુસ્તક પર ૧૯૧૦માં અંગ્રેજો દ્વારા પ્રતિબંધ મૂકાયો હતો.
ગાંધીજીએ પુસ્તકમાં આધુનિક સમયમાં માનવતાની સમસ્યાઓ, કારણો, અને તેના ઉપાયો માટેનું નિદાન આપ્યું છે. ગુજરાતી આવૃત્તિના પ્રકાશન પર અંગ્રેજો દ્વારા ભારતમાં ૧૯૧૦માં પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો.
ભારતીય સિનેમાના પ્રારંભિક સુપરસ્ટાર્સમાંની એક અને ભારતની પ્રથમ મહિલા ફિલ્મ નિર્દેશક ફાતિમા બેગમ એ સચીન રાજ્યના નવાબ સીદી ઇબ્રાહિમ મુહમ્મદ યાકુત ખાન ત્રીજા સાથે કથિત રીતે લગ્ન કર્યાં હતાં. પરંતુ સચીન રાજવી પરિવારના સૂત્રોએ આ અંગે પડકાર ફેંક્યો હતો અને લગ્નને કે તેમનાં સંતાનોનો દાવો સાબિત કરવા માટે રેકર્ડ શોધવા માટે કહ્યું હતું. ફાતિમા બેગમની પુત્રી સુલ્તાના, શરૂઆતની ભારતીય ફિલ્મોમાં અગ્રણી વ્યક્તિ બની હતી. ભારતના પ્રથમ બોલતા ચલચિત્ર આલમ આરા ની અગ્રણી અભિનેત્રી ઝુબેદા તેની નાની બહેન હતી.
ભારતના ભાગલા પછી ઝુબૈદા ભારતમાં રહી હતી, જ્યારે તેની બહેન સુલતાના પાકિસ્તાન ગઈ હતી જ્યાં તેણે લગ્ન કર્યા હતા અને એક પુત્રી જમિલા રઝાક હતી, જે ૧૯૫૦ના દાયકાના મધ્ય અને ૧૯૬૦ના દાયકાના મધ્યભાગમાં એક જાણીતી પાકિસ્તાની અભિનેત્રી બની હતી.
સચીન રજવાડું બ્રિટિશ રાજના યુગ દરમિયાન બોમ્બે પ્રેસિડેન્સીની સુરત એજન્સી, ભૂતપૂર્વ ખાનદેશ એજન્સી, સાથે સંકળાયેલ એક રજવાડું હતું. તેની રાજધાની ગુજરાત રાજ્યના હાલના સુરત જિલ્લાના દક્ષિણમાં આવેલ શહેર સચીનમાં હતી.
સચીન રાજ્યની સ્થાપના ૬ જૂન ૧૭૯૧ના રોજ થઈ હતી. ૮૫%થી વધુ પ્રજા હિંદુ હોવા છતાં, રાજ્યમાં દંડ-રાજપુરી અને જંજીરા રાજ્યના સીદી વંશના સુન્ની મુસ્લિમો શાસન કરતા હતા. સિદ્દી રાજવંશ એબિસિનિયન મૂળનો છે.
સચીન રાજ્યના છેલ્લા શાસક નવાબ સીદી ઇબ્રાહિમ મુહમ્મદ યાકુત ખાન ત્રીજાએ ૮ માર્ચ ૧૯૪૮ના રોજ ભારતીય સંઘમાં જોડાવા માટે જોડાણપત્ર પર હસ્તાક્ષર કર્યા. તે પછી રાજ્ય બોમ્બે પ્રાંતમાં સુરત જિલ્લાનો ભાગ બન્યો.
સચીન રજવાડું મરાઠા પેશ્વાના સંરક્ષણ હેઠળ હતું, જ્યાં સુધી તે બ્રિટીશ આશ્રિત ન બન્યું. તેની પોતાની ઘોડેસવારી, ચલણ અને સ્ટેમ્પ્ડ પેપર, તેમજ રાજ્યનું સંગીતવૃંદ હતું જેમાં આફ્રિકન લોકોનો સમાવેશ થતો હતો.
જો કે બીજી માન્યતાઓ પણ છે અને તે અનુસાર કચ્છી ભાષામાં શબ્દ "કમ" શબ્દનો અર્થ કાર્ય એવો થાય છે. આ અનુસાર કામણગર કે કમણગારો "કોઈપણ પ્રકારનું કાર્ય કે ચિત્રકામ કરી આપનાર"ના નામ પરથી કમણગારી ચિત્રકળા એવું પડ્યું હોઈ શકે. ચિત્રકારોનો વર્ગ શરૂઆતમાં મુસ્લિમોનો રહ્યો પણ પછીથી 'ગુર્જર સુતાર' અને 'રૂપગડા સલાટ' સમુદાયોના હિન્દુ કલાકારો પણ આ ચિત્રકારી કરવા લાગ્યા. કહેવામાં આવે છે કે કમણગરો ધનુષ અને ઢાલના નિર્માણ સાથે ચિત્રકારીમાં ઉપરાંત સ્થાપત્ય કાર્યોમાં નિપુણ હતા. કમણગીરના કાર્યથી પ્રદેશના અન્ય સમુદાયો પણ અસર થઈ. જેમાંના કેટલાકમાં "સોની" સમુદાય શામેલ છે, જેઓ સોના-ચાંદી પર કામ કરે છે અને આભૂષણ બનાવવાની સાથે સંકળાયેલા છે જ્યારે અન્ય વર્ગ ચામડા પર કાર્ય કરનારો "મોચી " અને હાથીદાંતના પર કોતરણી કરનારા કામદારોનો સમુદાય છે.
આ ચિત્રકળાનો સૌથી સામાન્ય વિષય લોક વાર્તાઓ હતી. જેમાં રામાયણ અને કૃષ્ણના જીવનની પ્રધાનતા રહી. પરંતુ, વિષયવસ્તુ કાળખંડ, સ્થળ અને આશ્રયદાતાની પસંદગી અનુસાર અલગ અલગ રહેતી હતી. કમણગિરીની કલા કૃતિ કચ્છના વિવિધ ક્ષેત્રમાં જોવા મળે છે, પરંતુ અંજાર, મુન્દ્રા, ભારપર, તેરા, લાલા, ફરાદ્રી, બીબર અને વરાપધરમાં તે નોંધપાત્ર છે. ૨૦૦૧ ની સાલના ભૂકંપને કારણે આમાંની કેટલીક ઈમારતો તૂટી ગઈ પરિણામે તેમાંની ચિત્રકારી પણ નાશ પામી. આંતરિક અને બાહ્ય દિવાલની ચિત્રકારી એ કળાની સૌથી વધુ આવર્તક વિષયવસ્તુ હતી, જોકે પાછળથી બ્રિટિશ સૈનિકો તેમના કૂતરા સાથે અને વિમાન, રેલ્વે એન્જિન, ઘરેલુ પ્રાણીઓ અને જૈન પૌરાણિક કથાઓની ઘટનાઓ જેવા વિષયો પણ દોરવામાં આવ્યા હતા.
પર્શિયન શબ્દ કમાન કામઠા અથવા ધનુષ્ય માટે વપરાય છે અને વ્યુત્પત્તિશાસ્ત્રના એક સિદ્ધાંત અનુસાર આ ચિત્રકળાના ૧૮મી સદીમાં સ્થળાંતર કરી કચ્છમાં સ્થાયી થયેલી ધનુષ્ય બનાવનારી મુસલમાન જ્ઞાતિ દ્વાર કરવામાં આવતી હતી. આ કળાના ઉદ્ભવનો સમયગાળો અને જ્ઞાતિના સ્થળાંતરનો કાળ સમકાલીન છે. આ કળા કરનારને અનુલક્ષીને આ કળાનું નામ કમાન ગિરી પડ્યું હશે. ધનુષ્ય ઉત્પાદકો મુસ્લિમ હોવા છતાં હિન્દુ તેમજ જૈન પરંપરાના સારી રીતે જાણકાર હતા અને તેમને સ્થાનિક ભાટિયા અને જૈન સમુદાયો ચિત્રકળા કરી આપવાનું કામ સોંપતા હતા.
આજે પણ સચવાયેલી નોંધપાત્ર ચિત્રકળામાંની એક અંજાર ખાતેના કેપ્ટન મૅકમર્ડોના બંગલાની છે, જેમાં કચ્છી પૃષ્ઠભૂમિમાં શાહી શોભાયાત્રા, હિન્દુ દેવી-દેવીઓ અને વનસ્પતિ અને પ્રાણીસૃષ્ટિને દર્શાવવામાં આવ્યા છે. કચ્છના હાજપર ગામમાં ટ્રેનને રેલ્વે સ્ટેશનની પૃષ્ઠભૂમિમાં દોરવામાં આવી છે જ્યારે તેરા નામના એક કચ્છીના રજવાડામાં કિલ્લાના ઉપરના માળે શયન ખંડની ચાર દિવાલો પર મહાકાવ્ય રામાયણની વિષયવસ્તુ ધરાવતી ચિત્રકારી છે. ભારતમાં રામાયણની સંપૂર્ણ કથાનું નિરૂપણ અન્ય કોઈ સ્થળે આવી સતત રીતે થતું નથી.
કમણગર બે પ્રકારના હતા. એક કડિયા સાથે દિવાલો પર ચિત્રકળા કરવાનું કામ કરતા જ્યારે કમણાગરોનો બીજો વર્ગ શાસક વર્ગ માટે કાગળ પર ચિત્રકળા કરતો. જૈન અને ગુજરાતના ભાટિયાઓ સિવાય જાડેજા રાજપૂતો અને "મિસ્ત્રી" સમુદાયોએ પણ તેમને સમર્થન આપ્યું હતું. કમણગરોની કળામાં કલાત્મ શ્રેષ્ઠતા હોવા છતાં, સમાજમાં તેમને યોગ્ય મહત્વ આપવામાં આવતું ન હતું અને એકવાર કરાર પૂરો થયા પછી તેઓએ "રમકડા બનાવવા" જેવા પરંપરાગત કાર્યોનો આશરો લેતા.
બીબર ગામના રામ મંદિરમાં રાજસ્થાન અને ગુજરાતની શૈલીનું સંયોજન છે. મુન્દ્રા નજીકના દેશલપર ગામ જેવા સ્થળોએ "રાસ મંડળ" દર્શાવતા ચિત્રો છે, જે મુખ્યત્વે કૃષ્ણના ઉપાસકો દ્વારા કરવામાં આવે છે. કમણગરો અભણ હતા પણ તેઓએ મુંદ્રા શહેરમાં આવેલા "કાળુભાઇ વાઘેલા" ના મહેલમાં તેમની જાણકારીની હદ બતાવી,અહીં તેમણે શાહી શોભાયાત્રા, યુરોપિયન કેપ્ટન, ભાગવત પુરાણ ના "ગોપી વસ્ત્ર હરણ" અને રામાયણના દ્રશ્ય જોવા મળે છે.
કમણગિરી કળા અથવા કમાનગિરી કળા અથવા કમણગિરી ભીંત ચિત્રો મુખ્યત્વે ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ પ્રદેશમાં મળી આવતા ભીંતચિત્રોનું એક સ્વરૂપ છે. આ કળા ગુજરાત તેમજ પાકિસ્તાનના કેટલાક પ્રદેશોમાં પણ જોવા મળે છે.
સફળ અને સાહસિક ઉદ્યોગપતિ બનવાની મહત્વકાંક્ષામાં, આદિત્ય પરીખ પોતાના જીવન સહિત તેના પિતા બિપિનચંદ્ર પરીખને અવગણે છે. તેના પિતાને પોન્ટાઇન ગ્લિઓમા હોવાનું નિદાન થયું. આદિત્ય તેના પિતાની અંતિમ ઇચ્છા પૂરી કરવા માટે તેમને ઉત્તરાખંડ લઈ જવા સંમત થાય છે, જ્યાં તે આકસ્મિક રીતે કેતકી મહેતા નામની એક પ્રવાસી ને મળે છે. આ પ્રવાસ તેમને આશ્ચર્યકારક સુખ અને નિકટતાનો દર્શન કરાવતી અનુભૂતિ બની રહે છે.
એ વિપુલ મહેતા દ્વારા નિર્દેશિત અને દિગ્દર્શિત ૨૦૧૯ની ભારતીય ગુજરાતી-ભાષી કોમેડી-ડ્રામા રોડ ફિલ્મ છે. રશ્મિન મજીઠીયા નિર્મિત આ ફિલ્મમાં સિદ્ધાર્થ રાંદેરીયા, યશ સોની અને આરોહી પટેલે અભિનય આપ્યો છે. ફિલ્મમાં સંગીત સચિન-જીગર દ્વારા આપવામાં આવ્યું હતું. આ ફિલ્મ અત્યાર સુધીની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ગુજરાતી ફિલ્મ છે .
ચારણ અને ભટ્ટ સમુદાયો તેમના શાહી આશ્રયદાતાના પરાક્રમોને બીરદાવતી ઉજવણીને મહાકાવ્ય અને છંદો કે પાઠમાં ગૂંથે છે. તેઓ રાસો નો ઉપયોગ કરે છે, આ એક એવી રચના છે જેમાં અનેક કવિતાઓનો સમાવેશ થાય છે અને તે કવિતામાં વાર્તાનો એક ભાગ કહેવામાં આવે છે; કોઈ દ્રશ્ય રજૂ કરવામાં આવે છે અથવા કોઈ પાત્રના અવાજમાં તેનું પઠન કરવામાં આવે છે. મુખ્ય રાસો દોહા અને છંદ સ્વરૂપે હોય છે. દોહાનો એક સ્વરૂપ એ સોરઠા છે . બંને સ્વરૂપોમાં વાક્ય દીઠ શબ્દોની સંખ્યા સમાન હોય છે; જો કે, દોહામાં પંક્તિનો પહેલો અડધો ભાગ લાંબો હોય છે અને કવિતા લીટીના અંતમાં થાય છે, જ્યારે સોરઠામાં પંક્તિનો બીજો અડધો ભાગ લાંબો હોય છે અને મધ્યમાં કવિતા આવે છે. છંદ રચનામાં ઘણા વિવિધ સ્વરૂપો હોય છે.
માણભટ્ટ એ દક્ષિણ ગુજરાત ના બ્રાહ્મણો હતા. તેઓ તાંબાની પાણી ભરવાની મોટા પેટની ગાગર, ભંભો કે અન્ય કોઈ ધાતુના વાસણ પર આંગળીઓની વીંટી અને તેના મુખ પર હાથની થપાટ વડે તાલ આપી આખ્યાન તરીકે ઓળખાતી કાવ્યમય કથાઓ કહેતા. ઘણી સદીઓ સુધી મધ્યમવર્ગીય ગુજરાતીઓના ધાર્મિક જીવનમાં માણભટ્ટનું એક મહત્વપૂર્ણ સ્થિર સ્થાન રહ્યું હતું. આજના સમયમાં વાર્તા કહેવાની આ અત્યંત લોકપ્રિય કલા લગભગ લુપ્ત થઈ ગઈ છે.
આ વાર્તાકારો અથવા જાહેર ઉપદેશકોની વિશિષ્ટ ગુણવત્તા અથવા ચાતુર્ય એ હતી કે તેઓ લયનું અદ્‌ભૂત ભાવના ધરાવતા અભિનેતા અને કલાકારો હોવા ઉપરાંત શાનદાર ગાયકો અને સંગીતકાર હતા. સંગીત પર તેમની અસાધારણ નિપુણતા અને પ્રદર્શન કરવાની કળાને લીધે, આ સારી કુશળ વાર્તા-વાર્તાકારો તેમના પ્રેક્ષકોને હૃદયપૂર્વક હસાવવા અથવા ઇચ્છાશક્તિથી આશ્રિત રીતે આંસુઓ પણ લાવી શકતા.
વિદ્વાન કૃષ્ણલાલ ઝવેરીના જણાવ્યા મુજબ, તે સમયે જ્યારે છાપકામ અને છાપવાની પ્રક્રિયા પણ વિકસિત નહોતી, આ વાર્તાકારો પુરાણો નું માણ સાથે નજીક અને દૂરથી આવેલા મનુષ્યોની જનમેદની સમક્ષ પઠન કરતા હતા. તે દ્વારા, તેમના શ્રોતાઓને નિયંત્રિત કરવા ઉપરાંત, તેઓ તેમની ધાર્મિક ભાવનાઓને પણ મજબૂત બનાવતા હતા.
કથામાં મહાકાવ્યો, પુરાણોની કથાઓ અને રોજિંદા જીવનની વાર્તાઓ કહેવામાં આવે છે. ગાયક માણની સપાટી પર લયબદ્ધ રીતે, આંગળીઓમાં પહેરેલી વીંટીઓ વડે થપાટ મારી મધુર ધાતુના અવાજ વડે તાલ કે લય મેળવે છે. સંગીતમાં ઉમેરો કરવા ઝાંઝ, પખાવાજ , તબલા અને હાર્મોનિયમ પણ સાથે લેવાય છે.
મનુભાઈ ત્રિપાઠી ગુજરાતના અનેક સાહિત્યિક સંગઠનો સાથે સંકળાયેલા હતા. તેઓ ફાર્બસ ગુજરાતી સભાના સ્થાપક સભ્યોમાંના એક હતા અને બુદ્ધિવર્ધક સભાના સભ્ય હતા. ૧૮૭૦માં, તેમણે અમદાવાદમાં ધર્મ સભાની સ્થાપના કરી અને તેના મુખપત્ર ધર્મપ્રકાશના સંપાદક બન્યા. તેમણે પત્ની ડાહીલક્ષ્મીની યાદમાં નડિયાદમાં ડાહીલક્ષ્મી લાઇબ્રેરીની સ્થાપના કરી. તેમની મુંબઈ યુનિવર્સિટીના પદવીધર તરીકે અને શાંતિના ન્યાયાધીશ તરીકે નિમણૂક કરવામાં આવી હતી. ૧૮૬૬-૬૭ , માં જૂનાગઢ રજવાડાના દિવાન ગોકુલજી ઝાલાએ મુંબઈમાં મનુભાઈ ત્રિપાઠીનું વ્યાખ્યાન સાંભળ્યું હતું, તેથી તેઓ પ્રભાવિત થયા. તેમણે તેમને મુંબઈમાં જૂનાગઢ રાજ્યના એજન્ટ તરીકે નિયુક્ત કર્યા.
મનુભાઈ ત્રિપાઠીએ બે જીવનચરિત્રો લખ્યા: એક ફાર્બસ જીવન ચરિત્ર , જે બ્રિટીશ ભારતના સંસ્થાનના સંચાલક એલેકઝાન્ડર ફાર્બસની કારકિર્દી અને સિદ્ધિઓ રજૂ કરે છે. અને બીજું જીવનચરિત્ર, સુજણા ગોકુલજી ઝાલા જીવનચરિત્ર લખ્યું, જેમાં જૂનાગઢ રાજ્યના દિવાન ગોકુલજી ઝાલાની જીવનકથા છે. તેમાં તેઓ ૧૮૬૦ થી ૧૮૮૦ ની વચ્ચેના કાઠિયાવાડી રાજકારણ અને સમાજનું ચિત્ર પણ રજૂ કરે છે. ગોકુલજી વેદાંતવાદી હોવાથી, પુસ્તકમાં શંકરાચાર્યનો વિગતવાર અધ્યાય પણ છે, જેઓ હિંદુ દર્શનની વેદાંત શાખાના સ્થાપકોમાંના એક છે.
મનસુખરામ ત્રિપાઠીનો જન્મ ૨૩ મે ૧૮૪૦ના રોજ ગુજરાતના નડીઆદમાં વડનગરા નાગર બ્રાહ્મણ કુટુંબમાં થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ સૂર્યરામ અને માતાનું નામ ઉમેદકુંવર હતું. જ્યારે તેઓ આઠ વર્ષના થયા ત્યારે તેમના પિતાનું અવસાન થયું. તેમણે માધ્યમિક અને કૉલેજનું શિક્ષણ ખેડા અને અમદાવાદમાં મેળવ્યું. તેઓ ૧૮૬૧ માં, એલ્ફિન્સ્ટન કૉલેજમાં જોડાયા, પરંતુ આંખની તકલીફને કારણે તેમણે અભ્યાસ છોડ્યો. ત્યાર બાદ તેમણે જથ્થાબંધ વેપારી તરીકેની કારકિર્દી બનાવી. ૩૦ મે ૧૯૦૭ ના દિવસે નડીઆદમાં તેમનું અવસાન થયું.
મનસુખરામ સૂર્યરામ ત્રિપાઠી એક ગુજરાતી નિબંધકાર, જીવનચરિત્રકાર અને ચિંતક હતા. તેમણે ગુજરાતી લેખકોની સંરક્ષક વિચારધારાનું નેતૃત્વ કર્યું, જેમાં લખવા અને બોલવામાં થતા વિદેશી શબ્દોના ઉપયોગને ટાળવાની હિમાયત કરતા, અને સંસ્કૃત અથવા સંસ્કૃતિક શબ્દોના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપતા. તેઓ ગુજરાતી લેખક ગોવર્ધનરામ ત્રિપાઠીના પિતરાઈ ભાઈ હતા.
તેમના નિબંધોનો સંગ્રહ અસ્તોદય નામે પ્રકાશિત થયો હતો. તેઓ વર્ણનાત્મક અને પ્રકૃતિ પર લેખન કરતા. તેઓ સંસ્કૃત મૂળના જ શબ્દો વાપરવા માંગતા હોવાથી તેમના નિબંધોની ભાષા ખૂબ વધારે ભારવાહી છે.
તેમણે રણછોડભાઈ ઉદયરામ દવેના સહયોગથી શેક્સપિયર કથા સમજ નામનું પુસ્તક લખ્યું હતો, જે શેક્સપિયરના નાટકોના સંક્ષિપ્ત સંસ્કરણો રજૂ કરે છે.
રા' નવઘણ જુનાગઢનો રાજા હતો. એવી લોકવાયકા છે કે તે તેની માના ઉદરમાં નવ ચોમાસાં એટલે કે નવ વર્ષ રહ્યો હતો, તેથી તેનું નામ નવઘણ પડ્યું. તે ચુડાસમા રાજા રા' દિયાસનો પુત્ર હતો. તેણે જુનાગઢના વનસ્થલી પર ઇસ. ૧૦૨૫થી ૧૦૪૪ સુધી રાજ કર્યું હતું. પાટણના રાજા દુર્લભસેન સોલંકીએ જુનાગઢ પર ચડાઈ કરી અને તેમાં રા' દિયાસનો પરાજય થતા, રા' નવઘણની માતા રાણી સોમલ દે સતી થઈ અને તેની દાસી વાલબાઈ છૂપા વેશે નવઘણને લઈ જઈને ચુડાસમા રાજના વફાદાર એવા દેવાયત બોદર નામના આહિરના ઘેર ઉછેર્યો હતો. સોલંકી રાજાએ રા' દિયાસના એકના એક પુત્રને મારી નાખીને તેનો વંશ ખતમ કરવાના ઇરાદાથી તેના સૈન્યને એ કુંવરને શોધી લાવવા મોકલ્યું હતું. સિપાઈઓ શોધતા-શોધતા દેવાયતના ઘરે પહોંચ્યા. જ્યાં આહિર અને આહિરાણીએ પોતાના સગા દિકરા વાસણ નું બલિદાન આપીને રા' નવઘણને બચાવ્યો હતો.
રા' નવઘણનો પુત્ર રા' ખેંગાર તેના પછી વંથલીની ગાદીએ બેઠો હતો. રા' નવઘણને ચાર પુત્રો હતા. રા' નવઘણે ચાર પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી, ૧. હરરાજ મહિડાનો વધ કરવો, ૨. ભોંયરાનો ગઢ ભાંગવો, ૩. મિસાણ ચારણના ગાલ ફાડવા અને ૪. પાટણનો દરવાજો પાડવો. તેણે ચારે પુત્રોને બોલાવી કહ્યુ કે "જૂનાગઢના રા' પોતાના પુત્રને ગાદી નહીં પણ પ્રતિજ્ઞા આપે છે", કહી ચાર પ્રતિજ્ઞા સંભળાવી. પ્રથમ ત્રણ પુત્રોએ કોઈ એક, બે કે ત્રણ પ્રતિજ્ઞા સુધી હામી ભરી અને એ પ્રમાણે તેમને ગરાસ મળ્યો. જ્યારે સૌથી નાના પુત્ર ખેંગારે ચાર પ્રતિજ્ઞા પૂર્ણ કરવાનું વચન આપ્યું જેથી ગાદીએ બેઠો. 'દયાશ્રય' અને 'કુમાર પ્રબંધ' નામના બન્ને પ્રખ્યાત ઇતિહાસ ગ્રંથોમાં રા' નવઘણ અને રા' ખેંગાર બન્નેને આહિર રાણા ગણાવવામાં આવ્યા છે, જેનું કારણ રા' નવઘણનો આહિરના ઘરમાં થયેલો ઉછેર છે.
રા' નવઘણે વિસેક વર્ષ સુધી જુનાગઢ પર રાજ કર્યું. તેના શાસનકાળ દરમ્યાન તેની માનેલી બહેન જાહલ, મૂળે આહિરની દિકરી હતી અને કાઠિયાવાડમાં દુકાળ પડ્યો હોવાને કારણે સિંધમાં જઈને વસી હતી. તે કાળે તેના રૂપથી મોહિત થયેલા સિંધના સુલતાન હમિર સુમરાએ તેની સાથે પરણવા માટે થઈને તેનું અપહરણ કર્યું. તેણે યુક્તિ કરીને હમિર સુમરાને એમ સમજાવ્યું કે તેણે એવી માનતા માની છે કે તે છ મહિના સુધી કુંવારી રહેશે, જે પૈકીના ત્રણ મહિના વીતી ચૂક્યાં હતા અને ફક્ત ત્રણ જ મહિના બાકી હતા. હમિર માની ગયો અને જાહલે છાનામાના એક પત્ર લખીને રા' નવઘણને મોકલાવ્યો. નવઘણ પત્ર મળતા જ તેની વહારે આવ્યો અને એક વાયકા મુજબ વરુડી માની કૃપાથી તેણે હમિર સુમરાને મારી નાખ્યો અને જાહલને બચાવીને લઈ ગયો.
જ્યારે નવઘણ નાનો હતો ત્યારે દેવાયત બોદરે ચાલુક્ય વંશના તાબા હેઠળના જુનાગઢ પર ચડાઈ કરી હતી. સોલંકી સૈન્ય અને આહિરો વચ્ચે ભીષણ યુદ્ધ ખેલાયું હતું. નવઘણે મોટા થઈને તેના વફાદાર આહિરોના સૈન્ય સાથે વનસ્થલી પર ચડાઈ કરીને સોલંકીને હરાવીને અંતે સોરઠની ગાદી પાછી મેળવી હતી
આ મંદિર ભગવાન સ્વામિનારાયણની દેખરેખ હેઠળ બનાવવામાં આવેલાં છ મંદિરોમાંનું એક છે . ગઢડામાં આ મંદિર બાંધવા માટે જમીન દાદા ખાચરના દરબાર દ્વારા દાન કરવામાં આવી હતી. દાદા ખાચર અને તેમનો પરિવાર સ્વામિનારાયણના ભક્તો હતા. મંદિર તેમના નિવાસસ્થાનના આંગણામાં બનાવવામાં આવ્યું હતું. સ્વામિનારાયણની સલાહ અને માર્ગદર્શન હેઠળ મંદિરનું કામનું આયોજન અને અમલ કરવામાં આવ્યો હતો. સ્વામિનારાયણે બાંધકામની દેખરેખ રાખી અને પત્થરો અને ખલ ઉપાડીને, મંદિરના નિર્માણમાં હાથથી સેવામાં પણ મદદ કરી. આ મંદિરમાં બે મજલો અને ત્રણ ગુંબજ છે. તે કોતરણીથી સજ્જ છે. આ મંદિર એક ઊંચા ઓટલાના ભાગ પર મૂકવામાં રાખવામાં આવ્યું છે, તે એક વિશાળ ચોરસ છે અને તેમાં સન્યાસી અને યાત્રાળુઓ માટે મોટી ધર્મશાળાઓ અને રસોડાઓ સાથે પ્રાથના ખંડ છે.