polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ચોક્કસ કેન્સરનું કારણ શું છે તે સાબિત કરવું શક્ય નથી કારણ કે વિવિધ કારણોમાં ચોક્કસ ફિંગરપ્રિન્ટ્સ નથી. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ વ્યક્તિ તમાકુનો ઉપયોગ કરે છે તો તે ફેફસાના કેન્સરનું નિર્માણ કરે છે, તો તે સંભવતઃ તમાકુના ઉપયોગને કારણે થાય છે, પરંતુ ત્યારથી દરેકને વાયુ પ્રદૂષણ અથવા કિરણોત્સર્ગના પરિણામે ફેફસાના કેન્સર થવાની શક્યતા ઓછી છે, કેન્સર તે કારણોમાંથી એક ગર્ભાવસ્થા અને પ્રસંગોપાત અંગ દાતાઓ સાથે થતા દુર્લભ પ્રસારણ સિવાય, કેન્સર સામાન્ય રીતે ટ્રાન્સમિસિબલ રોગ નથી.
આંકડાકીય સૌથી મૃત્યુ પેદા કરે કેન્સર માટે, કોલોરેક્ટલ કેન્સર થવાનું જ્યારે પ્રથમ ડિગ્રી સંબંધી તે સાથે નિદાન કરવામાં આવ્યું સંબંધિત જોખમ છે 2. લગભગ પ્રોસ્ટેટ કેન્સર માટે ફેફસાના કેન્સર, અને 1.9 નો અનુરૂપ સંબંધિત જોખમ 1.5 છે. સ્તન કેન્સર માટે, સાપેક્ષ જોખમ 1.8 છે, જે પ્રથમ-ડિગ્રી સંબંધિત 50 વર્ષ કે તેનાથી વધુ ઉંમરે વિકસાવ્યું હતું, અને 3.3 જ્યારે સાપેક્ષ તેને વિકસિત કરે છે જ્યારે તે 50 વર્ષથી નાની ઉંમરના હોય છે.
કેન્સર એ અસામાન્ય કોષના વિકાસને લગતા રોગોનું એક જૂથ છે જે શરીરના અન્ય ભાગોમાં આક્રમણ કરવા અથવા ફેલાવવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. સૌમ્ય ગાંઠો સાથે આ વિપરીત, જે શરીરના અન્ય ભાગોમાં ફેલાઇ જતી નથી. શક્ય ચિહ્નો અને લક્ષણોમાં ગઠ્ઠો, અસામાન્ય રક્તસ્ત્રાવ, લાંબા સમય સુધી ઉધરસ, નબળા વજન નુકશાન અને આંતરડા ચળવળોમાં ફેરફારનો સમાવેશ થાય છે. જ્યારે આ લક્ષણો કેન્સરને સૂચવે છે, તેઓ અન્ય કારણો હોઈ શકે છે. 100 પ્રકારનાં કેન્સર મનુષ્યો પર અસર કરે છે.
નાના પાયે પરિવર્તનોમાં બિંદુ પરિવર્તન, કાઢી નાંખવાનું અને સામેલગીરીનો સમાવેશ થાય છે, જે જીનના પ્રમોટર વિસ્તારમાં આવે છે અને તેની અભિવ્યક્તિ પર અસર કરે છે, અથવા જનીનની કોડિંગ અનુક્રમમાં આવી શકે છે અને પ્રોટીન પ્રોડક્ટની કાર્યક્ષમતા અથવા સ્થિરતાને બદલી શકે છે. એક જનીનનું વિક્ષેપ પણ ડીએનએ વાયરસ અથવા રેટ્રોવાયરસથી જિનોમિક સામગ્રીના સંકલનથી પરિણમી શકે છે, જે અસરગ્રસ્ત સેલ અને તેના વંશજોમાં વાયરલ ઓન્કોજિન્સની અભિવ્યક્તિ તરફ દોરી જાય છે.
કેન્સર સામાન્ય રીતે પરિવર્તનો અને એપિમ્યુટેશનના મિશ્રણમાંથી ઉદ્ભવતા હોય છે જે ક્લોનલ વિસ્તરણ તરફ દોરી જાય છે તે પસંદગીના ફાયદા પૂરો પાડે છે . જોકે મ્યુટેશન, કેન્સરમાં વારંવાર પ્રયોગાત્મક ફેરફારો તરીકે ન પણ હોઈ શકે. સ્તન અથવા આંતરડાનું સરેરાશ કેન્સર આશરે 60 થી 70 પ્રોટીન-પરિવર્તન પરિવર્તન લાવી શકે છે, જેમાંથી ત્રણ કે ચાર "ડ્રાઇવર" પરિવર્તનો હોઈ શકે છે અને બાકીના "પેસેન્જર" પરિવર્તન હોઈ શકે છે.
વસવાટ કરો છો કોશિકાઓના ડીએનએ અંદર સમાયેલ માહિતી પ્રતિક્રિયા સંભવિત કેટલાક ભૂલો માં પરિણમશે. કોમ્પ્લેક્ષ ભૂલ સુધારણા અને નિવારણ પ્રક્રિયામાં બનેલ છે અને કેન્સર સામે સેલને સલામત કરે છે. જો કોઈ નોંધપાત્ર ભૂલ થાય, તો ક્ષતિગ્રસ્ત સેલ પ્રોગ્રામ કરેલ સેલ મૃત્યુ દ્વારા સ્વ-નાશ પામે છે, જેને એપોપ્ટોસીસ કહેવાય છે. જો ભૂલ નિયંત્રણ પ્રક્રિયા નિષ્ફળ થાય છે, તો પરિવર્તન ટકી રહેશે અને પુત્રી કોશિકાઓ સાથે પસાર થઈ જશે.
પશ્ચિમ યુરોપમાં, પુરુષોમાં કેન્સરમાંથી 10% અને સ્ત્રીઓમાં 3% કેન્સર દારૂના શોષણ, ખાસ કરીને લીવર અને પાચનતંત્રના કેન્સરને આભારી છે. વર્ક-સંબંધિત પદાર્થના એક્સપોઝરના કેન્સરથી 2 થી 20% જેટલા કેસ થઇ શકે છે, ઓછામાં ઓછા 200,000 મૃત્યુ થાય છે. ફેફસાના કેન્સર અને મેસોથેલિઓમા જેવા કેન્સર તમાકુનો ધૂમ્રપાન અથવા એસ્બેસ્ટોસ ફાઈબર્સને શ્વાસમાં લઇ શકે છે, અથવા બેન્ઝિનના સંપર્કમાં લ્યુકેમિયા આવી શકે છે.
જ્યારે કેન્સર શરૂ થાય છે, તે કોઈ લક્ષણો પેદા કરે છે સામૂહિક વધે છે અથવા અલ્સેરેટ્સ તરીકે ચિહ્નો અને લક્ષણો દેખાય છે. પરિણામો કે જે કેન્સર પ્રકાર અને સ્થાન પર આધાર રાખે છે. કેટલાક લક્ષણો ચોક્કસ છે. ઘણી વાર એવી વ્યક્તિઓ હોય છે જેમની પાસે અન્ય શરતો હોય. કેન્સર એ "મહાન અનુકરણ કરનાર" છે. આમ, અન્ય રોગો માટે કેન્સરનું નિદાન કરનારા લોકો માટે તે સામાન્ય છે, જે તેમના લક્ષણોને પરિણિત કરવા માટે પૂર્વધારણા હતા.
તમાકુ વિશ્વભરમાં પાંચ કેન્સરનાં મૃત્યુદરમાં એક અને વિકસીત વિશ્વમાં ત્રણમાંથી એક વ્યક્તિ માટે જવાબદાર છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં ફેફસાનું કેન્સર મૃત્યુ દર ધુમ્રપાનના પેટર્નને પ્રતિબિંબિત કરે છે, ફેફસાના કેન્સરના મૃત્યુ દરમાં નાટ્યાત્મક વધારા બાદ, ધૂમ્રપાનમાં વધારો અને 1950 ના દાયકા પછીથી ધુમ્રપાન દરોમાં ઘટે છે, ત્યારબાદ 1990 થી પુરુષોમાં ફેફસાના કેન્સરની મૃત્યુ દરમાં ઘટાડો થયો છે. .
એપિજેનેટિક ફેરફાર કેન્સરમાં વારંવાર થાય છે. દાખલા તરીકે, એક અભ્યાસમાં પ્રોટીન કોડિંગ જનીનોની નોંધ કરવામાં આવી હતી, જે વારંવાર કોલોન કેન્સર સાથે જોડાયેલા તેમના મેથિલિટેશનમાં બદલાય છે. આમાં 147 હાયફાઈમેથાઈલેટેડ અને 27 હાઇપોથિથેટેડ જનીનોનો સમાવેશ થાય છે. જનીનોમાંથી, 100 100% કોલોન કેન્સરમાં હાઇપરથીથાઈલેટેડ હતા અને અન્ય ઘણા લોકો 50% કરતા વધારે કોલોન કેન્સરમાં હાઇપરથીથાઈલેટેડ હતા.
કેન્સરના અંતમાં તબક્કામાં મેટાસ્ટેસિસ સામાન્ય છે અને તે રક્ત અથવા લસિકા તંત્ર અથવા બંને દ્વારા થઇ શકે છે. મેટાસ્ટેસિસમાં લાક્ષણિક પગલાઓ સ્થાનિક આક્રમણ, રક્ત અથવા લસિકામાં આંતરક્રિયા, શરીરમાં પરિભ્રમણ, નવા પેશીઓમાં પ્રસાર, પ્રસાર અને એન્જીઓજેનેસિસ છે. વિવિધ પ્રકારનાં કેન્સર ચોક્કસ અવયવોને મેટાસ્ટેસાઇઝ કરે છે, પરંતુ મેટાસ્ટેસ થવાના મોટા ભાગના સામાન્ય સ્થળો ફેફસાં, યકૃત, મગજ અને હાડકાં છે.
કેન્સરના મૃત્યુના 30% કરતા વધારે પ્રમાણમાં જોખમી પરિબળોને ટાળવાથી બચાવી શકાય છે, જેમાં: તમાકુ, અધિક વજન / સ્થૂળતા, ગરીબ આહાર, ભૌતિક નિષ્ક્રિયતા, દારૂ, સેક્સ્યુઅલી ટ્રાન્સમિટેડ ચેપ અને વાયુ પ્રદૂષણ. બધા પર્યાવરણીય કારણો નિયમનક્ષમ નથી, જેમ કે કુદરતી રીતે વિકલાંગ થતી કુદરતી કિરણોત્સર્ગ અને વારસાગત આનુવંશિક વિકૃતિઓ દ્વારા થતા કેન્સર અને આમ વ્યક્તિગત વર્તન દ્વારા અટકાવી શકાય નહીં.
રસી વિકસિત કરવામાં આવી છે જે કેટલાક કેન્સરને લગતું વાઈરસ દ્વારા ચેપ અટકાવે છે. હ્યુમન પેપિલોમાવાયરસ રસી સર્વાઇકલ કેન્સર થવાનું જોખમ ઘટાડે છે. હીપેટાઇટિસ બી રસી હીપેટાઇટિસ બી વાયરસથી ચેપને અટકાવે છે અને યકૃતના કેન્સરનું જોખમ ઘટે છે. સ્ત્રોતો પરવાનગી આપે છે ત્યારે માનવ પેપિલોમાવાયરસ અને હેપેટાયિટિસ બી રસીકરણના વહીવટની ભલામણ કરવામાં આવે છે.
કેમોથેરાપી એ એક અથવા વધુ સાયટોટોક્સિક એન્ટી-નેઓપ્લાસ્ટીક દવાઓ સાથે કેન્સરનો ઉપચાર છે જે એક માનવામાં આવે છે. આ શબ્દ વિવિધ પ્રકારની દવાઓનો સમાવેશ કરે છે, જે આલ્કલીટીંગ એજન્ટ્સ અને એન્ટીમેટાબોલીટ્સ જેવી વ્યાપક વર્ગોમાં વહેંચાય છે. પરંપરાગત કેમોથેરાપ્યુટિક એજન્ટો કેન્સર કોશિકાઓના મોટા ભાગની જટિલ મિલકતને ઝડપથી વહેંચતા કોશિકાઓના હત્યા દ્વારા કાર્ય કરે છે.
આક્રમણકારી કેન્સરમાંથી 10% જેટલા કિરણોત્સર્ગીય એક્સપોઝર સાથે સંકળાયેલા છે, જેમાં આયનોઇઝિંગ રેડિયેશન અને બિન-આયનીઝિંગ અલ્ટ્રાવાયોલેટ રેડિયેશનનો સમાવેશ થાય છે. વધુમાં, બિન-આક્રમક કેન્સર મોટા ભાગના બિન-મેનોએનોમા ત્વચા કેન્સર બિન- આયોજિંગ અલ્ટ્રાવાયોલેટ કિરણોત્સર્ગ દ્વારા થાય છે, મોટે ભાગે સૂર્યપ્રકાશથી. રેડિયેશનના સ્ત્રોતોમાં તબીબી ઇમેજિંગ અને રેડોન ગેસનો સમાવેશ થાય છે.
કેન્સરની રોકથામને કેન્સરના જોખમ ઘટાડવા સક્રિય પગલાં તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે. કેન્સરના મોટા ભાગના કિસ્સાઓ પર્યાવરણીય જોખમ પરિબળોને કારણે છે. આ પર્યાવરણીય પરિબળો ઘણા નિયંત્રણક્ષમ જીવનશૈલી પસંદગીઓ છે આમ, કેન્સર સામાન્ય રીતે અટકાવી શકાય તેવું છે. 70% થી 90% જેટલા સામાન્ય કેન્સર પર્યાવરણીય પરિબળોને કારણે છે અને તેથી તે સંભવિત રૂપે અટકાવી શકે છે.
કેન્સર માટે ઘણા સારવાર વિકલ્પો અસ્તિત્વ ધરાવે છે. પ્રાથમિક રાશિઓમાં શસ્ત્રક્રિયા, કિમોચિકિત્સા, કિરણોત્સર્ગ ઉપચાર, હોર્મોનલ ઉપચાર, લક્ષિત ઉપચાર અને ઉપશામક સંભાળનો સમાવેશ થાય છે. કઈ સારવારનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે તે કેન્સરના પ્રકાર, સ્થાન અને ગ્રેડના આધારે તેમજ દર્દીના આરોગ્ય અને પસંદગીઓ પર આધાર રાખે છે. સારવારનો ઉદ્દેશ રોગચાળો હોઈ શકે છે અથવા ન પણ હોઈ શકે
સૌમ્ય ગાંઠો નું નામ રુટ તરીકે અંગના નામ સાથે પ્રત્યય તરીકે -ઓઓ દ્વારા નામ આપવામાં આવ્યું છે. ઉદાહરણ તરીકે, સરળ સ્નાયુ કોશિકાઓના સૌમ્ય ગાંઠને લેઇયોમાઓમા કહેવામાં આવે છે (ગર્ભાશયમાં વારંવાર બનતા સૌમ્ય ટ્યુમરનું સામાન્ય નામ રેસિવાઇડ છે). , અમુક પ્રકારના કેન્સર - નોમા પ્રત્યય, મેલાનોમા અને સેમિનોમા સહિતના ઉદાહરણોનો ઉપયોગ કરે છે.
મોટાભાગનાં કેન્સર શરૂઆતમાં સંકેતો અથવા લક્ષણો અથવા સ્ક્રીનીંગ દ્વારા દેખાય છે તે કારણે માન્ય છે. આમાંથી એક નિશ્ચિત નિદાન તરફ દોરી જાય છે, જે પેથોલોજિસ્ટ દ્વારા ટીશ્યૂ નમૂનાની પરીક્ષા જરૂરી છે. શંકાસ્પદ કેન્સરવાળા લોકોની તબીબી પરીક્ષણોની તપાસ કરવામાં આવે છે. આ સામાન્ય રીતે રક્ત પરીક્ષણો, એક્સ-રે, સીટી સ્કેન અને એન્ડોસ્કોપીનો સમાવેશ કરે છે.
મોબાઇલ ફોન, ઈલેક્ટ્રીક પાવર ટ્રાન્સમિશન અને અન્ય સમાન સ્રોતોમાંથી નીકળતા બિન રૂપાંતરણીય રેડિયોફ્રિક્વન્સીમાંથી થતાં કિરણોત્સર્ગને કારણે સંશોધન કેન્સર પર વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઇઝેશનના ઇન્ટરનેશનલ એજન્સી દ્વારા શક્ય કાર્સિનોજેન તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે. જો કે, અભ્યાસમાં મોબાઇલ ફોન રેડિયેશન અને કેન્સરના જોખમ વચ્ચે સુસંગત કડી મળી નથી.
કેન્સર રોગોનું એક મોટું કુટુંબ છે જે શરીર પરના અન્ય ભાગોમાં આક્રમણ કરવા અથવા ફેલાવવાની સંભવિત અસામાન્ય સેલ વૃદ્ધિનો સમાવેશ કરે છે. તેઓ નિયોપ્લાઝમના સબસેટ બનાવે છે. નિયોપ્લેઝમ અથવા ગાંઠ કોશિકાઓનું એક જૂથ છે જે અનિયંત્રિત વૃદ્ધિથી પસાર થયું છે અને તે ઘણી વાર સમૂહ અથવા ગઠ્ઠું બનાવશે, પરંતુ વિખરાયેલા વિતરિત થઈ શકે છે.
સ્તન કેન્સર સ્ક્રીનીંગ માટે 50-74 વયના દર બે વર્ષે મેમોગ્રાફીની ભલામણ કરે છે, પરંતુ સ્તન આત્મનિર્ભર અથવા ક્લિનિકલ સ્તનની તપાસ કરવાની ભલામણ કરતું નથી. 2013 ની કોચેન સમીક્ષાએ તારણ કાઢ્યું હતું કે મેમોગ્રાફી દ્વારા સ્તન કેન્સર સ્ક્રિનીંગ ઓવરડાયગ્નિઝ અને ઓવરટ્રેટમેન્ટને કારણે મૃત્યુદરમાં ઘટાડો કરવાની કોઈ અસર થતી નથી.
સૂર્યમાંથી અલ્ટ્રાવાયોલેટ કિરણોત્સર્ગ સુધી લાંબા સમય સુધી સંપર્કમાં મેલાનોમા અને અન્ય ચામડીના દૂષણો તરફ દોરી જાય છે. સ્પષ્ટ પુરાવા અલ્ટ્રાવાયોલેટ કિરણોત્સર્ગના, ખાસ કરીને નોન-આયોનાઇઝીંગ મધ્યમ તરંગ યુવીબી, મોટા ભાગના બિન-મેલાનોમા ત્વચા કેન્સર, જે વિશ્વમાં કેન્સર સૌથી સામાન્ય સ્વરૂપો છે કારણ પ્રસ્થાપિત કરે છે.
ઉદાહરણ તરીકે તમાકુનો ધૂમ્રપાન ફેફસાના કેન્સરના 90% જેટલો થાય છે. તે ગરોળ, માથા, ગરદન, પેટ, મૂત્રાશય, કિડની, અન્નનળી અને સ્વાદુપિંડમાં કેન્સરનું કારણ બને છે. તમાકુનો ધુમ્રપાન પચાસ જાણીતા કાર્સિનોજેન ધરાવે છે, જેમાં નાઈટ્રોસેમીન્સ અને પૉલિક્લિક એરોમેટિક હાયડ્રોકાર્બન્સનો સમાવેશ થાય છે.
લક્ષણો અને તબીબી સંકેતો દ્વારા પૂછવામાં આવતા નિદાન પ્રયત્નોથી વિપરીત, કેન્સર સ્ક્રિનિંગમાં રચના કર્યા પછી કેન્સરને શોધી કાઢવાના પ્રયત્નોનો સમાવેશ થાય છે, પરંતુ કોઈપણ નોંધપાત્ર લક્ષણો દેખાય તે પહેલાં. તેમાં શારીરિક તપાસ, રક્ત અથવા મૂત્ર પરીક્ષણ અથવા તબીબી ઇમેજિંગનો સમાવેશ થઈ શકે છે.
રેડિયેશનનો તબીબી ઉપયોગ એ એક નાના પરંતુ વિકસિત સ્ત્રોત છે જે કિરણોત્સર્ગ પ્રેરિત કેન્સર છે. આયોનિક કિરણોત્સર્ગનો ઉપયોગ અન્ય કેન્સરની સારવાર માટે થઈ શકે છે, પરંતુ કેટલાક કેસોમાં તે કદાચ કેન્સરનો બીજો ફોર્મ ઉભો કરે છે. તે કેટલીક પ્રકારના તબીબી ઇમેજિંગમાં પણ વપરાય છે.
ડીએનએ નુકસાનના ઊંચા સ્તરોએ પરિવર્તનમાં વધારો કર્યો અને વધતી પ્રતિષ્ઠા. ડીએનએ ડબલ ટ્રાંગ બ્રેક, અથવા અન્ય ડીએનએ નુકસાનની મરામતની મરામત દરમિયાન, અપૂર્ણ રીતે રિપેર સાઇટોને સાફ કરવામાં આવે છે, જે એપિજેન્ટિક જિન સિલીન્સિંગનું કારણ બની શકે છે.
કેટલાંક હોર્મોન્સ સેલ પ્રસારને પ્રોત્સાહન આપીને કેન્સરના વિકાસમાં ભૂમિકા ભજવે છે. ઇન્સ્યુલિન જેવા વૃદ્ધિના પરિબળો અને તેમની બંધનકર્તા પ્રોટીન કેન્સર સેલ પ્રસાર, ભિન્નતા અને એપોપ્ટોસીસમાં કી ભૂમિકા ભજવે છે, જે કાર્સિનોજેનેસિસમાં સંભવિત સંડોવણી સૂચવે છે.
મેટાસ્ટેસિસ શરીરમાં અન્ય સ્થળોએ કેન્સર ફેલાવે છે. વિખેરાયેલા ટ્યૂમર્સને મેટાસ્ટેટિક ટ્યૂમર્સ કહેવામાં આવે છે, જ્યારે મૂળને પ્રાથમિક ગાંઠ કહેવાય છે. લગભગ તમામ કેન્સર મેટાસ્ટેઝાઇઝ કરી શકે છે. મોટા ભાગના કેન્સરનાં મૃત્યુ મેટાસ્ટેસાઇઝ્ડ કેન્સરના કારણે છે.
બીટા-કેરોટિન પૂરક એવા લોકોમાં ફેફસાના કેન્સરના દરમાં વધારો કરે છે જેઓ ઊંચા જોખમ ધરાવે છે. કોલોન કેન્સરને અટકાવવામાં ફોલિક એસિડ પૂરક અસરકારક નથી અને કોલન કર્કરોગમાં વધારો થઈ શકે છે. તે અસ્પષ્ટ છે કે સેલેનિયમ પૂરક અસર ધરાવે છે.
પ્રત્યક્ષ કે મેટાસ્ટેટિક સ્પ્રેડથી સંબંધિત ન હોય તેવી અસરોને કારણે સામાન્ય લક્ષણો જોવા મળે છે. તેમાં સમાવેશ થઈ શકે છે: અજાણતાં વજન ઘટાડવા, તાવ, અતિશય થાક અને ચામડીમાં ફેરફાર. હોજકિન રોગ, લ્યુકેમિયા અને યકૃત અથવા કિડનીના કેન્સરથી સતત તાવ આવે છે.
કેન્સરનો ક્લાસિકલ અભિપ્રાય એવી રોગોનો સમૂહ છે જે પ્રગતિશીલ આનુવંશિક વિકૃતિઓ દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે જેમાં ટ્યુમર-સપ્રેસર જનીન અને ઓન્કોજીન્સ અને રંગસૂત્ર અસાધારણતામાં પરિવર્તનોનો સમાવેશ થાય છે. પાછળથી એપિજેન્ટિક ફેરફારની ભૂમિકા ઓળખવામાં આવી હતી.
સાયટોજિનેટિક્સ અને ઇમ્યુનોહિસ્ટોકેમિસ્ટ્રી એ અન્ય પ્રકારના પેશી પરીક્ષણ છે. આ પરીક્ષણો મોલેક્યુલર ફેરફારો (જેમ કે પરિવર્તન, ફ્યુઝન જનીનો અને સંખ્યાત્મક રંગસૂત્ર ફેરફારો) વિશે માહિતી પૂરી પાડે છે અને તે પણ નિદાન અને શ્રેષ્ઠ ઉપચારને સૂચવી શકે છે.
વિશ્વભરમાં આશરે 18% કેન્સરનાં મૃત્યુ ચેપી રોગોથી સંબંધિત છે. આ પ્રમાણ આફ્રિકાના 25% થી વિકસિત વિશ્વમાં 10% થી ઓછી છે. વાઈરસ સામાન્ય ચેપી તત્વો છે જે કેન્સરનું કારણ બને છે પરંતુ કેન્સરના બેક્ટેરિયા અને પરોપજીવી પણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે.
કેન્સર નિવારણ માટેના ડાયેટરી ભલામણોમાં સામાન્ય રીતે શાકભાજી, ફળો, આખા અનાજ અને માછલી પર પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે અને પ્રોસેસ્ડ અને લાલ માંસ , પશુ ચરબી, અથાણાંવાળા ખોરાક અને શુદ્ધ કાર્બોહાઈડ્રેટ્સનો ઉપચાર.
જ્યારે એપિજેન્ટિક ફેરફાર કેન્સરમાં જોવા મળે છે, ત્યારે ડીએનએ રિપેર જનીનોમાં ઇપીનેટિક ફેરફાર, ડી.એન. આવા ફેરફારોને કેન્સરની પ્રગતિમાં શરૂઆતમાં માનવામાં આવે છે અને કેન્સરની આનુવંશિક અસ્થિરતાના લક્ષણની શક્યતા છે.
બાયોપ્સીના પેશીઓના નિદાનમાં સેલનો પ્રકાર પ્રચલિત થાય છે, તેના હિસ્સોલોજીકલ ગ્રેડ, આનુવંશિક અસાધારણતા અને અન્ય લક્ષણો સૂચવે છે. એકસાથે, આ માહિતી પ્રોગ્નોસિસનું મૂલ્યાંકન કરવા અને શ્રેષ્ઠ સારવાર પસંદ કરવા માટે ઉપયોગી છે.
કેટલાક કેન્સર પ્રણાલીગત ચિહ્નોના ચોક્કસ જૂથોને કારણભૂત બનાવી શકે છે, જેને પેરેનોપોલિસ્ટિક સિન્ડ્રોમ કહેવામાં આવે છે. ઉદાહરણોમાં થાઇમોમામાં માયસ્થેનિયા ગ્રેવીસનો દેખાવ અને ફેફસાના કેન્સરમાં જોડવાનું સમાવેશ થાય છે.
આનુવંશિક ફેરફારો વિવિધ સ્તરો અને વિવિધ પદ્ધતિઓ દ્વારા થઇ શકે છે. મિટોસિસમાં ભૂલો થવાના કારણે સમગ્ર રંગસૂત્રના ફાયદા અથવા નુકશાન થઇ શકે છે. વધુ સામાન્ય પરિવર્તનો છે, જે જીનોમિક ડીએનએના ન્યુક્લિયોટાઇડ ક્રમમાં ફેરફાર છે.
કેટલાક પર્યાવરણમાં ભૂલો ઊભી થવાની અને પ્રચાર કરવાની શક્યતા વધારે છે. આવા વાતાવરણમાં કાર્સિનોજન્સ નામના ભંગાણજનક તત્ત્વોની હાજરી, પુનરાવર્તિત ભૌતિક ઈજા, ગરમી, આયોનાઇઝિંગ વિકિરણ અથવા હાઈપોક્સિયાનો સમાવેશ થઈ શકે છે.
ચામડીના કેન્સર, મૌખિક કેન્સર, ફેફસાના કેન્સર, અથવા 75 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના પુરૂષોમાં પ્રોસ્ટેટ કેન્સરની સ્ક્રીનીંગ માટે અથવા તેની વિરુદ્ધમાં ભલામણ કરવા માટે પુરાવા અપર્યાપ્ત છે.
લાંબા લોકો કેન્સરનું જોખમ છે કારણ કે તેમની પાસે ટૂંકા લોકો કરતા વધુ કોશિકાઓ છે. ઊંચાઈને આનુવંશિક રીતે મોટા પ્રમાણમાં નક્કી કરવામાં આવે છે, તેથી ઊંચા લોકો પાસે કેન્સરનું જોખમ વધતું જાય છે.
ભલામણ કરીએ છીએ કે અમેરિકીઓને કોલોરેક્ટલ કેન્સર માટે ફાજલ ગુપ્ત રક્ત પરીક્ષણ, સિગ્માઓડોસ્કોપી, અથવા કોલોનોસ્કોપી 50 વર્ષની ઉંમરથી 75 વર્ષની વય સુધી શરૂ થવાની ચકાસણી કરવામાં આવે.
કાર્સિનોમા: ઉપકલા કોશિકાઓમાંથી ઉતરી આવેલા કેન્સર. આ જૂથમાં સૌથી વધુ સામાન્ય કેન્સરનો સમાવેશ થાય છે અને સ્તન, પ્રોસ્ટેટ, ફેફસા, સ્વાદુપિંડ અને કોલનમાં લગભગ તમામ લોકોનો સમાવેશ થાય છે.
સાર્કોમા: સંલગ્ન પેશીઓ માંથી ઉદ્ભવતા કેન્સર, જેમાંથી દરેક અસ્થિમજ્જા બહારના મેસેન્શિયમ કોશિકાઓમાંથી ઉત્પન્ન થતા કોશિકાઓમાંથી વિકસે છે.
મૂત્રાશયના કેન્સર, ટેસ્ટિક્યુલર કેન્સર, અંડાશયના કેન્સર, સ્વાદુપિંડનું કેન્સર, અથવા પ્રોસ્ટેટ કેન્સર માટે નિયમિત સ્ક્રીનીંગની ભલામણ કરવામાં આવતી નથી.
કેન્સર મૂળભૂત રીતે પેશી વૃદ્ધિ નિયમનનો રોગ છે. કેન્સરના કોષમાં પરિવર્તન કરવા માટે સામાન્ય સેલ માટે ક્રમમાં, સેલ વૃદ્ધિ અને તફાવતને નિયમન કરતા જનીનને બદલવાની જરૂર છે.
લિમ્ફોમા અને લ્યુકેમિયા: આ બે વર્ગો હેમેટોપોયોઇટીક કોશિકાઓમાંથી ઉદ્દભવે છે જે મજ્જાને છોડે છે અને અનુક્રમે લસિકા ગાંઠો અને લોહીમાં પરિપકવતા હોય છે.
કેન્સરને સેલના પ્રકાર દ્વારા વર્ગીકૃત્ત કરવામાં આવે છે જે ગાંઠ કોશિકાઓ જેવું હોય છે અને તેથી ગાંઠની ઉત્પત્તિ થવાની ધારણા છે. આ પ્રકારોમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
સૂક્ષ્મજીવી કોશિકા ગાંઠ: પ્લુરીપોટેંટ કોશિકાઓમાંથી ઉદ્દભવતા કેન્સર, જે મોટેભાગે વૃષણ અથવા શિરામાં પ્રસ્તુત કરે છે.
કેટલાક પ્રકારનાં કેન્સર માઇક્રોસ્કોપ હેઠળ કોશિકાઓનાં કદ અને આકાર માટે છે, જેમ કે વિશાળ સેલ કાર્સિનોમા, સ્પિન્ડલ સેલ કાર્સિનોમા અને સ્મોલ-સેલ કાર્સિનોમા.
સામાન્ય કોશિકાઓમાંથી કોશિકાઓની પ્રગતિ કે જે સીધા કેન્સર માટે શોધી શકાય તેવો પદાર્થ બનાવી શકે છે તે અનેક પગલાંને જીવલેણ પ્રગતિ તરીકે ઓળખાય છે.
શું લોકો માટે ટેસ્ટ સ્વીકાર્ય છે: જો સ્ક્રીનીંગ ટેસ્ટ ખૂબ જ ભારે છે , તો પછી લોકો ભાગ લેવાનો ઇન્કાર કરશે.
વધુ પરિવર્તનથી ટ્યુમોર સપ્રેસનર જનીનનું નુકશાન થઈ શકે છે, એપોપ્ટોસિસ સિગ્નલ માર્ગને છિન્નભિન્ન કરી શકે છે અને સેલને અમર કરી શકાય છે.
બધા ગાંઠ કોશિકાઓ કેન્સર છ છાપો દર્શાવે છે. આ લાક્ષણિકતાઓ એક જીવલેણ ગાંઠ પેદા કરવા માટે જરૂરી છે. તેમાં સમાવેશ થાય છે:
અમરનાથ યાત્રા પર ત્રાસવાદી હુમલો ૧૦ જુલાઈ ૨૦૧૭ના ભારતના જમ્મુ-કાશ્મીરમાં થયો હતો. ઇસ્લામિક આતંકવાદી સંસ્થા લશ્કર-એ-તૈયબા આ દ્વારા કરવામાં આવેલા આ ત્રાસવાદી હુમલામાં ૭ શ્રદ્ધાળુઓના મૃત્યુ નીપજ્યાં હતા. ભારત સરકારનો આરોપ છે કે, આ હુમલામાં ઇસ્લામિક આતંકવાદી સંગઠન લશ્કર-એ-તૈયબાનો સભ્ય ઇસ્માઇલ, મુખ્ય આરોપી છે. પરંતુ પાકિસ્તાન સ્થિત ઇસ્લામિક આતંકવાદી સંગઠન લશ્કર-એ-તૈયબાએ આ આક્રમણની જવાબદારી સ્વીકારી નહોતી. ૧૦ જુલાઈ ૨૦૧૭ તારીખ અને તે મુજબ ભારતમાં પ્રચલિત પૂર્ણિમાસાંત કાલગણના આધારિત પંચાંગ મુજબ શ્રાવણ માસના પ્રથમ સોમવારે અનંતનાગ જિલ્લામાં આ આક્રમણ કરાયું હતું. અમરનાથ ભારત, નેપાળ અને વિશ્વભરમાં નિવાસ કરતા હિંદુ ધર્મના લોકો માટે મુખ્ય યાત્રાધામ છે. ભારતમાં શ્રાવણ મહિનામાં ખાસ કરીને સોમવારે હિન્દુ ધર્મમાં ભગવાન શિવના દર્શન કરવાનું ખાસ મહત્વ છે. ૨૦૧૭માં સોમવાર શ્રાવણ માસનો પ્રથમ દિવસ હતો અને તે જ દિવસે અમરનાથયાત્રીઓ પર આ આક્રમણ કરવામાં આવ્યું હતું.
રાત્રે ૮:૧૫ વાગ્યે પ્રથમ ત્રણ આતંકવાદીઓએ અર્ધ સૈનિક બળની છાવણી પર આક્રમણ કર્યું અને ૮:૨૦ વાગ્યે ખાનાબલ પાસે ગુજરાતના અમરનાથ યાત્રીઓથી ભરેલી બસ પર અંધાધૂંધ ગોળીબાર કરીને હુમલો કર્યો હતો. આ બસ ગુજરાતના બનાસકાંઠા જિલ્લાની હતી. આ બસન અમરનાથ શ્રાઇન બૉર્ડમાં સામેલ ન થઈ હોવાના કારણે તેને સુરક્ષા આપવામાં આવી નહોતી જેના કારણે બસ એકલી જ અમરનાથ યાત્રીઓને દર્શન કરાવીને જમ્મુ તરફ પ્રસ્થાન કરી રહી હતી ત્યારે આ હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. બસમાં બેસેલા મુસાફરો પર આતંકવાદીઓ દ્વારા ગોળીઓનો વરસાદ વરસાવવામાં આવ્યો જેના કારણે ૭ યાત્રીઓના મૃત્યુ થયા હતા અને ૩૨ યાત્રીઓ ગંભીર રીતે ઘવાયા હતા. આ બસમાં કુલ ૫૬ યાત્રીઓ હતા જે ગુજરાત, દીવ, દમણ અને મહારાષ્ટ્રના રહેવાસીઓ હતા. ૯ મૃતકોમાં ૫ સ્ત્રીઓ હતી. ૭માંથી ૫ મૃતકો ગુજરાતી અને ૨ મરાઠી હતા.
જમ્મુ અને કાશ્મીર પોલીસે કહ્યું કે હુમલામાં પાકિસ્તાન સ્થિત ઇસ્લામી આતંકવાદી સંગઠન લશ્કર-એ-તૈયબાનો હાથ છે. પરંતુ, ઇસ્માઇલને પોતાના દળનો આતંકવાદી ન બતાવીને લશ્કર-એ-તૈયબાએ આ ઘટનામાં પોતાનો હાથ હોવાની વાતનો ઇનકાર કરી દીધો છે અને એવો પણ આક્ષેપ કર્યો હતો કે ભારત સરકાર લશ્કરના મુક્ત કાશ્મીર આંદોલનમાં વિઘ્ન લાવવા માટે આ હુમલામાં લશ્કર-એ-તૈયબાને દોષી ગણાવી રહી છે. આ પૂર્વે ૨૦૦૮ મુંબઈ હુમલો, પઠાણ ચોક હુમલો અને ઉરી હુમલોથયો હતો જેની જવાબદારી સ્વીકારનાર આતંકવાદી સંગઠન લશ્કર-એ-તૈયબાએ આ ઘટનાને ઇસ્લામિક ગણાવીને ભારત સરકારે જ આ આક્રમણ કરાવ્યું હોવાનો પ્રતિઆરોપ લગાવ્યો હતો. આતંકવાદી ઇસ્માઇલ પાકિસ્તાની હોવાની વાતની પણ પુષ્ટિ થઈ શકી નહોતી.
આતંકવાદી હુમલાની શરુઆત ત્રણમાંથી એક આતંકવાદી દ્વારા કરવામાં આવી હતી, જેને ઇસ્માઇલના નામે ઓળખી કાઢવામાં આવ્યો છે. તે એક મોટરસાઇકલ પર આવ્યો હતો. હુમલા પછી હુમલાવરો અરવાની તરફ ભાગી ગયા હતા જ્યાં તેમણે કેન્દ્રિય અનામત પોલીસ દળની છાવણી પર હુમલો કર્યો હતો.
ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ આ હુમલાની આકરી ટીકા કરી હતી અને કહ્યું કે, "ભારત આવા કાયરતાપૂર્ણ હુમલાઓ અને નાપાક મનસૂબાઓની આગળ ઝૂકશે નહીં."
આ ઉપરાંત રાજનીતિજ્ઞો રાજનાથસિંહ, મહેબૂબા મુફતી, રામનાથ કોવિંદ, અને ઓમર અબ્દુલ્લાએ આ ઘટનાની નિંદા કરી હતી.
પંડિત ઓમકારનાથ ઠાકુરનો જન્મ આણંદ જિલ્લાના જહાજ ગામમાં ૨૪ જૂન ૧૮૯૭ ના રોજ થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ ગૌરીશંકર ઠાકુર હતું. અને માતાનું નામ ઝવેરબા હતું. પિતા વડોદરા રાજ્યમાં નોકરી કરતા હતા. તેમના દાદા મહાશંકર ઠાકુરે ૧૮૫૭ના વિપ્લવમાં નાનાસાહેબ પેશ્વાના પક્ષે ભાગ લીધો હતો. સંગીત પ્રત્યેની તેમની લગન બાળપણથી જ આંખે વળગે તેવી હતી. ક્યાંયપણ સંગીતનો કાર્યક્રમ હોય તો તે અચૂક પહોંચી જતા. શાળામાં જ્યારે તેઓ કાવ્યગાન કરતાં ત્યારે શિક્ષકો સહિત સૌ મંત્રમુગ્ધ બની જતાં. તેમનો સંગીત પ્રત્યેનો લગાવ અને શ્રદ્ધા જોઇને ભરુચના એક પારસી સજ્જન શાહપુરજી મંચેરજી એ ૧૯૦૯માં તેમને સંગીતનો વિધિવત અભ્યાસ કરવા ગાંધર્વ મહાવિદ્યાલય, મુંબઇ મોકલ્યાં. જ્યાં તેમણે પંડિત વિષ્ણુ દિગંબર પાસેથી સંગીતની પાસેથી શિક્ષા મેળવી ગ્વાલિયર ઘરાનાના ગાયક બન્યાં. સાથોસાથ તેઓએ પોતાની અલગ જ ગાયકી વિકસાવી. ૧૯૧૮માં તેમણે પોતાનો સૌ પ્રથમ સંગીત કાર્યક્રમ આયોજીત કર્યો. જોકે, તેમના ગુરુ પુલસ્કરના અવસાન સુધી તેઓ તેમના શિષ્ય રહ્યાં.
પંડિત ઓમકારનાથ ઠાકુર એ સંગીત શિક્ષક, સંગીત વિશારદ અને ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીતના ગાયક હતા. તેમણે સંગીતની શિક્ષા ગ્વાલિયર ઘરાનાના વિષ્ણુ દિગંબર પુલસ્કર પાસેથી મેળવી હતી. તેઓ ગાંધર્વ મહાવિદ્યાલયના આચાર્ય અને બનારસ હિન્દુ વિશ્વવિદ્યાલયના સંગીત વિભાગના પ્રથમ કુલપતિ હતા.
રાષ્ટ્રવાદ એ એક વિચારધારા અથવા તો આંદોલન છે જે કોઈ ચોક્કસ રાષ્ટ્રના હિતોને પ્રોત્સાહન આપે છે, ખાસ કરીને તેની માતૃભૂમિ ઉપર રાષ્ટ્રનું સાર્વભૌમત્વ મેળવવા અને જાળવવાના ઉદ્દેશથી. રાષ્ટ્રવાદ માને છે કે દરેક રાષ્ટ્રએ પોતાની જાતે જ શાસન કરવું જોઈએ અને તેથી જ બાહ્ય દખલથી મુક્ત થવું જોઈએ. રાષ્ટ્ર સંસદ માટે કુદરતી અને આદર્શ આધાર છે, અને તે રાષ્ટ્ર રાજકીય શક્તિનો એકમાત્ર હક સ્રોત છે . રાષ્ટ્રવાદનો ઉદ્દેશ રાષ્ટ્રીય એકતા અને અખંડિતતાને પ્રોત્સાહન આપવું; સમાન સંસ્કૃતિ, ભાષા, સંપ્રદાય, ઈતિહાસ અને રાજનીતિથી એક રાષ્ટ્રીય ઓળખાણનું નિર્માણ કરવું પણ છે. તેથી જ રાષ્ટ્રવાદ રાષ્ટ્રની પરંપરાગત સંસ્કૃતિને જાળવવા, ટકાવવા અને તેને પ્રોત્સાહન આપવાનો પ્રયત્ન કરે છે, અને સાંસ્કૃતિક પુનરુત્થાન રાષ્ટ્રવાદી આંદોલનોની સાથે સંકળાય છે. તે રાષ્ટ્રીય સિદ્ધિઓમાં ગૌરવને પણ પ્રોત્સાહન આપે છે, અને દેશભક્તિ સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલું છે. રાષ્ટ્રવાદને ઘણીવાર અન્ય વિચારધારાઓ, જેવી કે ઋઢિચુસ્તતા કે સમાજવાદ, સાથે પણ જોડવામાં આવે છે.
સમગ્ર ઇતિહાસમાં લોકો તેમના પોતાના જૂથ અને પરંપરાઓ, પ્રાદેશિક અધિકારીઓ અને તેમના વતન સાથેના જોડાણ ધરાવે છે, પરંતુ રાષ્ટ્રવાદને 18 મી સદી સુધી વ્યાપકપણે માન્યતા પ્રાપ્ત થઈ ન હતી. રાષ્ટ્રવાદ ને સમજવા માટે ત્રણ પરિબળો છે. આદિકાળવાદ એ સૂચવે છે કે હંમેશાં રાષ્ટ્રો રહ્યા છે અને રાષ્ટ્રવાદ એ એક કુદરતી ઘટના છે. એથોનોસિમ્બોલિઝમ રાષ્ટ્રવાદને ગતિશીલ અને ઉત્ક્રાંતિની ઘટના તરીકે સમજાવે છે અને રાષ્ટ્રો અને રાષ્ટ્રવાદના વિકાસમાં પ્રતીકો, દંતકથાઓ અને પરંપરાઓના મહત્વ પર ભાર મૂકે છે. આધુનિકવાદ એ એવો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે કે રાષ્ટ્રવાદ એ એક તાજેતરની સામાજિક ઘટના છે જે આધુનિક સમાજની સામાજિક-આર્થિક રચનાઓ જાળવવા માટે અસ્તિત્વમાં હોવી જરૂરી છે.
વ્યવહારમાં રાષ્ટ્રવાદને સંદર્ભ અને વ્યક્તિગત દૃષ્ટિકોણના આધારે સકારાત્મક અથવા નકારાત્મક રીતે જોઈ શકાય છે. રાષ્ટ્રવાદને ગ્રીક ક્રાંતિ, આઇરિશ ક્રાંતિ, ઝાયોનિસ્ટ ચળવળ , અને સોવિયેત યુનિયન વિસર્જનમાં મહત્વના પરીબળ તરીકે જોવામાં આવે છે . તેના વિરોધમાં, વંશીય તિરસ્કાર સાથે મળીને આવેલ કટ્ટરપંથી રાષ્ટ્રવાદ પણ નાઝી જર્મની દ્વારા કરવામાં આવેલા હોલોકોસ્ટ માટે એક મુખ્ય પરિબળ હતું. તાજેતરમાં જ રશિયા દ્વારા ક્રિમીઆના વિવાદિત જોડાણમાં રાષ્ટ્રવાદ એક મહત્વપૂર્ણ પરિબળ હતું.
આ ટાપુ પર બે ઊંચી ટેકરીઓ આવેલ છે, જે ઉત્તર અને દક્ષિણના ભાગ પાડે છે. શરૂઆતના સમયમાં આ ઉંદેરી અને ખાંદેરી ટાપુઓ નિર્જન હતા. વર્ષ ૧૬૭૯માં ખાંદેરી ટાપુ પર શિવાજીના લશ્કર દ્વારા કબજો કરવામાં આવ્યો હતો, જે અહીંથી દરિયાઈ પહેરો ભરતા હતા. ત્યારબાદ મરાઠા રાજા શિવાજીના શાસન દરમિયાન વર્ષ ૧૬૬૦માં સિદીઓના મુરુડ-જંજિરા કિલ્લા પર દેખરેખ રાખવા ખાંદેરી કિલ્લો બાંધવામાં આવ્યો હતો
આ કિલ્લો શિવાજીના લશ્કર અને સિદીઓના નૌકાદળ વચ્ચેના ઘણા યુદ્ધોનો સાક્ષી રહ્યો છે. આ બેટ ખાતે બે કુવાઓ આવેલ છે, જે લશ્કર માટે પાણી પુરવઠો પાડતા હતા. આ ઉપરાંત એક મંદિર આવેલ છે, જે વૈતાળ દેવતાને સમર્પિત છે.
ખાંદેરી બેટ મહારાષ્ટ્રના દરિયાકિનારે આવેલ થાલ તેમ જ કિહિમ ખાતેથી ૫ કિલોમીટર અંતરે અને મુંબઈ થી દક્ષિણ દિશામાં ૨૦ કિલોમીટર જેટલા અંતરે દરિયામાં આવેલ છે. સાથે સાથે તેનો જોડિયા કિલ્લો ઉંદેરી કિલ્લો પણ નજીકમાં આવેલ છે. મહારાષ્ટ્રના દરિયાકિનારાના સંરક્ષણની મજબુતાઈ માટે આ બંને દરિયાઈ કિલ્લાઓ પહેલાં શિવાજીના નિયંત્રણ હેઠળ અને પછીના સમયમાં તેમના વિરોધીઓ સિદીઓના હસ્તક રહ્યા હતા.
મોટા ભાગનો કિલ્લો હજુ પણ અકબંધ છે, સાથે સૌથી અગ્ર માળખું અષ્ટકોણીય દીવાદાંડીનું છે, જે અંગ્રેજો દ્વારા વર્ષ ૧૮૬૭ના જૂન મહિનામાં બે માળનું મકાન સહિત બનાવવામાં આવેલ છે. આ દીવાદાંડી ૨૨ ફુટ ઊંચાઈ ધરાવે છે અને ૧૩ કિલોમીટર અંતર થી જોઈ જોઇ શકાય છે.
ખાંદેરી બેટ એક કિલ્લા સાથેનો દ્વિપ છે, જે ભારત દેશના મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના મુખ્ય શહેર મુંબઈ નજીકના અરબી સમુદ્રમાં દરિયાકિનારાથી દક્ષિણ દિશામાં આવેલ છે.
આ કિલ્લો ત્યારબાદ વર્ષ ૧૮૧૮માં બ્રિટિશ ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીના મુંબઈ ખાતેનાં દળોએ પેશવાઈ પ્રદેશ તરીકે કબજો લીધો હતો.
તેમણે શરૂઆતનું શિક્ષણ નવસારીમાંથી પ્રાપ્ત કરેલું. ૨૧ વર્ષની ઉંમરે વર્ષ ૧૯૫૨માં ગુજરાત યુનિવર્સિટી સંલગ્ન એસ.બી.ગાર્ડા કોલેજ, નવસારી ખાતે થી વિજ્ઞાન વિષયમાં સ્નાતકની પદવી મેળવી. ત્યાર બાદ અનુસ્તાનતકના અભ્યાસ માટે તેઓ અમદાવાદ ખાતેની એમ.જી.સાયન્સ ઇન્સ્ટિટ્યૂટમાં જોડાયાં. એમ.એસસી. બાદ વર્ષ ૧૯૫૯ માં ડૉ. એ.એમ.ત્રિવેદીના માર્ગદર્શન હેઠળ શોધ-નિબંધ તૈયાર કરી પી.એચડી. ની પદવી પ્રાપ્ત કરી.
એમ. એન. દેસાઇ એ ગુજરાતના ખ્યાતનામ રસાયણવિદ અને કેળવણીકાર છે. તેમનો જન્મ ૮મી જાન્યુઆરી ૧૯૩૧ ના રોજ અમદાવાદ ખાતે થયો હતો. તેમની માતાનું નામ લલિતાબહેન હતું.
૧૮૦૦ના દાયકા દરમિયાન મરાઠાઓએ સંઘીય ઢાંચો ઉભો કર્યો હતો જેમાં મુખ્ય સત્તાકેન્દ્રો પુનાના પેશવા, ગ્વાલિયરના સિંધિયા, ઈંદોરના હોલકર, વડોદરાના ગાયકવાડ અને નાગપુરના ભોંસલે હતા. અંગ્રેજોએ તમામને પોતાના કબ્જા હેઠળ લાવી અને શાંતિ સંધિ પર હસ્તાક્ષર કરી તેમના દરબારમાં દૂત નિયુક્ત કર્યા હતા. જૂન ૧૩, ૧૮૧૭ના રોજ અંગ્રેજોએ પેશવા અને ગાયકવાડ રાજવંશ વચ્ચે મહેસુલની વહેંચણી બાબતના ઝઘડામાં મધ્યસ્થતા કરી. તેમણે પેશવાને ગાયકવાડ પરના મહેસુલના હક્કને જતો કરવા અને મોટા પ્રદેશો અંગ્રેજોને હવાલે કરવા સંધિ પર હસ્તાક્ષર કરવા ફરજ પાડી. આ પુનાની સંધિને કારણે પેશવાનો મરાઠા સરદારો પરનો હક્ક નાબુદ થયો અને મરાઠા સંઘનું વિઘટન થયું. તેના થોડા સમય બાદ જ પેશવાએ પુના ખાતેનો અંગ્રેજ દુતાવાસ બાળી મુક્યો પણ તેઓ પુના નજીક જ નવેમ્બર ૫, ૧૮૧૭ના રોજ લડાયેલ ખડકીની લડાઈમાં હારી ગયા.
કંપનીના સૈનિકોએ ૩૧ ડિસેમ્બર ૧૮૧૭ના રોજ શિરુરથી કૂચ આદરી. સમગ્ર રાત કૂચ કરી અને તેમણે આશરે ૪૦ કિમીનું અંતર કાપ્યું અને તેઓ તલેગાંવ ઢમઢેરે પાસેના ઉંચાણ વાળા વિસ્તારમાં પહોંચ્યા. ત્યાંથી તેમણે ભીમા નદીને સામા કાંઠે પેશવાના સૈન્યને નિહાળ્યું. કેપ્ટન સ્ટાઉન્ટન કોરેગાંવ ભીમા ગામ જે નદીને કાંઠે હતું તેના સુધી કૂચ કરીને પહોંચ્યા. ગામ ફરતે નીચી માટીની દિવાલ હતી. સ્ટાઉન્ટને છીછરી ભીમા નદી પાર કરવાનો ઢોંગ રચ્યો. પેશવાના સૈન્યથી થોડી આગળ કૂચ કરી રહેલ ૫,૦૦૦ પાયદળની સેનાએ પેશવાને આ બાબતની જાણ કરવા પીછેહઠ કરી. તે દરમિયાન કંપનીના સૈનિકોએ નદી પાર કરવાને બદલે ગામમાં રક્ષણાત્મક સ્થિતિમાં પોતાને ગોઠવી દીધા. સ્ટાઉન્ટને બે તોપોને મજબુત રક્ષણાત્મક સ્થિતિમાં ગોઠવી જેમાં એક ભીમા નદીથી ગામ તરફના માર્ગ પર હતી અને બીજી શિરુર તરફના માર્ગના રક્ષણમાં હતી.