polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ભારતીય પુરાતત્ત્વ સર્વેક્ષણ એ ભારત સરકારના સંસ્કૃતિ મંત્રાલયને આધીન સરકારી એકમ છે જે દેશમાં પુરાતાત્ત્વિક સંશોધન અને સાંસ્કૃતિક સ્મારકોની જાળવણી તથા સંરક્ષણનું કામ કરે છે. તેની સ્થાપના ૧૯૬૧માં પ્રથમ મહાનિદેશક એલેક્ઝેંડર કનિંઘમ દ્વારા કરવામાં આવી હતી.
નાણાકીય વર્ષ ૨૦૧૫ અને ૨૦૧૬ માટે કંપની નુકસાનમાં ગયી હતી.કાફલાના કદ અને માર્ગના ઝડપી વિસ્તરણને મંદીના પ્રાથમિક કારણ તરીકે ટાંકવામાં આવ્યું હતું.ઈંધણના ભાવના હેજિંગ અને ૧૯૯૬ માં કેએલમ સાથેનો કરાર ગૌણ કારણ માનવામાં આવે છે.એરલાઇનની નાણાકીય અને ઓપરેશનલ સ્થિતિ સુધારવા માટે અને નિરપેક્ષતાને દૂર કરવા માટે જરૂરી સુધારણાત્મક પગલાં લેવા જોઇતા હતા.કેએલમ સાથેની ભાગીદારી નફાકારક ગણવામાં આવી હતી, જો કે, બન્ને પક્ષો કેન્યા એરવેઝ માટે કેક્યુ-આઇએટીએ કોડ પર નકારાત્મક અસર ધરાવતા સોદાના કેટલાક લક્ષણોમાં સુધારો કરવા માટે સંમત થયા છે.બે બોઇંગ બી ૭૩૭-૭૦૦ વેચવામાં આવ્યા હતા અને પાંચ નવા, ભાડાપટ્ટે, એરલાઇન્સને રોકડ પ્રવાહમાં સુધારો કરવા માટે પટા-કરાર પર આપવામાં આવ્યા હતા.૨૦૧૭ ના અંતમાં કંપનીને નાણાકીય રીતે પુનઃસ્થાપન કરવાના પ્રયત્નો સફળ રહ્યા હતા.એક જટિલ સોદામાં, શેરહોલ્ડરોએ માલિકીનું માળખું બદલીને લગભગ અડધા અબજ યુએસ ડોલરની લોન શેરમાં બદલવા માટે સંમત થયા હતા.
બાંયધરીકૃત છે.એરલાઇનના કર્મચારીઓ, શેરહોલ્ડિંગ સ્કીમ દ્વારા અને બાકીના ૫.૨ ટકા હિસ્સો ધરાવે છે.કેન્યા સરકારે યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સના આયાત-નિકાસ બૅન્કને તેના કાફલાના નવા બોઇંગ વિમાનોના માટે ૫૨.૫ કરોડ ડોલરના દેવાની બાંયધરી આપી હતી.તેમના અભિદર્શન પુનઃપ્રાપ્ત કરવા માટે, સિન્ડિકેટ પટ્ટા ધારકો અને બેંકોએ એરલાઇન બચાવવા માટે આ પગલાં લીધાં હતાં.આ મહત્વપૂર્ણ રાષ્ટ્રીય સંપત્તિને બચાવવા માટે અધિકારીઓના પ્રયાસોએ દિવસ બચાવ્યો.
કેએલએમ ને કંપનીનું ખાનગીકરણ એનાયત કરવામાં આવ્યું હતું, જે તેના દેવાનું પુનર્ગઠન કર્યું હતું અને કેએલએમ સાથેના માસ્ટર કોર્પોરેશન કરાર કર્યા હતા, જેણે ૨૬ ટકા શેરો ખરીદ્યા હતા, ત્યારથી અત્યાર સુધીમાં સૌથી મોટા શેરહોલ્ડર બન્યા.માર્ચ ૧૯૯૬ માં જાહેર જનતા માટે શેરો શરૂ કરવામાં આવ્યા હતા અને એરલાઇને નૈરોબી સ્ટોક એક્સચેન્જ પર વેપાર શરૂ કર્યો હતો.કંપનીમાં કેન્યા સરકારે ૨૩ ટકા હિસ્સો રાખ્યો હતો અને બાકીના ૫૧ ટકા લોકોને જાહેરમાં ઓફર કરી હતી; જો કે, નોન કેન્યાના શેરહોલ્ડરો એરલાઇનના મહત્તમ ૪૯% હિસ્સો રાખી શકે છે.વિદેશી રોકાણકારો દ્વારા ખાનગીકરણ પછી ૪૦ ટકા જેટલા શેરો રાખવામાં આવ્યા હોવા છતાં, કેન્યિન્સ દ્વારા ટોચના વહીવટી પદ લેવાયા હતા.ટેકઓવરના પગલે, કેન્યા સરકારે ૭ કરોડ યુએસ ડોલરનું મૂડીકરણ કર્યું હતું, જ્યારે એરલાઇનને તેના કાફલાને આધુનિક બનાવવા આંતરરાષ્ટ્રીય નાણા નિગમ પાસેથી ૧.૫ કરોડ અમેરિકન ડોલરની લોન આપવામાં આવી હતી. ૮.૨ કરોડ યુએસ ડોલરના સોદામાં જુલાઇ ૧૯૯૬ માં બે બોઇંગ ૭૩૭-૩૦૦ ઓર્ડર આપવામાં આવ્યા હતા.
કેન્યા એરવેઝની સ્થાપના ૨૨ જાન્યુઆરી ૧૯૭૭ ના રોજ કેન્યાના સરકારે કરી હતી, જે પૂર્વ આફ્રિકન સમુદાયના વિરામનો અને પૂર્વ આફ્રિકન એરવેઝ ના અંતનું પરિણામ હતુ.૪ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૭૭ ના રોજ,બ્રિટીશ મિડલેન્ડ એરવેઝ પાસેથી ૨ બોઇંગ ૭૦૭-૩૨૧ ભાડાપટ્ટે લઇને નૈરોબી-ફ્રેન્કફર્ટ-લંડન માર્ગે કામગીરી શરૂ કરી.આંતરિક અને પ્રાદેશિક ફ્લાઇટ્સ પર,એરલાઇન અગાઉ પૂર્વીય આફ્રિકન સંઘના વિમાનો દ્વારા સંચાલિત હતું, જેમ કે એક ડગ્લાસ ડીસી -૯-૫૨ અને ત્રણ ફોકર એફ -૨૭-૨૦૦ વિમાનો હતા.૧૯૭૭ ના ઉત્તરાર્ધમાં, ત્રણ બોઇંગ ૭૦૭ વિમાનો ને નોર્થવેસ્ટ ઓરીયન્ટથી હસ્તગત કરવામાં આવ્યા હતા.તે પછીના વર્ષે, કંપનીએ કેન્યા ફ્લેમિંગો એરલાઇન્સ નામની એક ચાર્ટર પેટાકંપની બનાવી, જેણે આંતરરાષ્ટ્રીય પેસેન્જર અને કાર્ગો સેવાઓને સંચાલિત કરવા માટે પેરેંટલ એરલાઇનથી એરક્રાફ્ટને ભાડે લીધું હતું.એર લિન્ગસે પ્રારંભિક વર્ષોમાં તકનિકી અને સંચાલન આધાર કંપની ને પૂરો પાડયો હતો.
નફાકારકતાને પુનઃસ્થાપિત કરવાની યોજનાની રૂપરેખા માર્ચ ૨૦૧૮ માં મુખ્ય કારોબારી અધિકારી અને કંપનીના અધ્યક્ષ દ્વારા આપવામાં આવેલ ઇન્ટરવ્યૂમાં પ્રગટ કરવામાં આવી હતી.કાયાપલટ
કામગીરીમાં માર્ગ વિસ્તરણ, બજારના હાઇ-એન્ડ સેગમેન્ટને આગળ ધપાવશે અને અન્ય એરલાઇન્સ સાથે ભાગીદારી અને સંયુક્ત સાહસો પર સમાવેશ થશે.એરલાઇન આગામી પાંચ વર્ષોમાં આફ્રિકા, યુરોપ અને એશિયામાં વીસ નવા સ્થળોનો ઉમેરો કરવાની યોજના ધરાવે છે.પાંચ સબ-લીઝ્ડ વિમાનો ૨૦૧૯ ના અંત સુધીમાં કાફલામાં ફરી જોડાવવાના છે જેથી આ હિલચાલને સરળ બનાવી શકાય.ભારતીય મહાસાગરમાં વૈભવી-પ્રવાસન સ્થળોની સીધી ફ્લાઇટ્સ પણ આયોજન કરવામાં આવી છે.દક્ષિણ આફ્રિકાની એરવેઝ સાથે રસ્તાની વહેંચણી અને એરક્રાફ્ટ-રિસર્ચનિ ચર્ચા ચાલી રહી છે; આ કાયાપલટ યોજનાનો બીજો ભાગ છે.
એરલાઇન સંપૂર્ણ રીતે એપ્રિલ ૧૯૯૫ સુધી કેન્યા સરકારની માલિકીની હતી, અને તેનું ૧૯૯૬ માં સફળતાપૂર્વક ખાનગીકરણ કરવામાં આવ્યું, આવું કરવા માટે પ્રથમ આફ્રિકન ધ્વજ વાહક એરલાઇન બની.કેન્યા એરવેઝ હાલમાં જાહેર-ખાનગી ભાગીદારી છે.સૌથી મોટા શેરહોલ્ડર કેન્યા સરકાર છે, ૩૮.૧% હિસ્સો કેક્યુ લેન્ડર્સ કંપની ૨૦૧૭ લિમિટેડ દ્વારા માલિકી છે, ત્યાર બાદ કેએલએમ દ્વારા કંપનીમાં ૭.૮% હિસ્સો છે.બાકીના શેરો ખાનગી શેરહોલ્ડર દ્વારા લેવામાં આવ્યા છે; નૈરોબી સ્ટોક એક્સચેન્જ, દાર એ સલામ સ્ટોક એક્સચેન્જ અને યુગાન્ડા સિક્યોરિટીઝ એક્સચેન્જમા કેન્યા એરવેઝના શેરોનો વેપાર થાય છે.
નવેમ્બર 2021 માં, વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી ફ્રેમવર્ક પર, દક્ષિણ આફ્રિકાના રાષ્ટ્રપતિ સિરિલ રામાફોસા અને કેન્યાના રાષ્ટ્રપતિ ઉહુરુ કેન્યાટ્ટાની હાજરીમાં એક સમારોહ દરમિયાન હસ્તાક્ષર કર્યા. કેન્યા એરવેઝ અને સાઉથ આફ્રિકન એરવેઝ હવે "દક્ષિણ આફ્રિકા, કેન્યા અને આફ્રિકાના દળોનો ઉપયોગ કરીને પેસેન્જર ટ્રાફિક, નૂર વિકલ્પો અને સામાન્ય રીતે વેપાર વધારવા માટે સાથે મળીને કામ કરશે", એક સંદેશાવ્યવહાર સમજાવે છે.
ઑક્ટોબર ૨૦૧૬ પ્રમાણે, માઇકલ જોસેફ એરલાઇનના અધ્યક્ષ છે.જોસેફ કેન્યાના અગ્રણી ટેલિકોમ ઓપરેટર, સફારીકોમના ભૂતપૂર્વ મુખ્ય કારોબારી અધિકારી હતા.
જાન્યુઆરી ૨૦૧૮ પ્રમાણે, સેબેસ્ટિયન મિકોઝ કેન્યા એરવેઝ ગ્રુપના વહીવટી સંચાલક અને મુખ્ય કારોબારી અધિકારી છે.મિકોઝ અગાઉ લોટ પોલીશ એરલાઇન્સના મુખ્ય કારોબારી અધિકારી હતા, અને ૧ જૂન ૨૦૧૭ ના રોજ તેમણે કાર્યભાર સંભાળ્યો.
જાન્યુઆરી ૨૦૧૩ માં કેન્યા એરવેઝ અગ્રણી સબ-સહારા ઓપરેટરો પૈકીનું એક ગણવામાં આવ્યું હતું.ટોચની દસ આફ્રિકન એરલાઇન્સમાં તે સીટની ક્ષમતા દ્વારા ચોથા સ્થાને, સાઉથ આફ્રિકન એરવેઝ, ઇથિયોપીયન એરલાઇન્સ અને ઇજિપ્તએર થી પાછળ છે.એરલાઇન જૂન ૨૦૧૦ માં સ્કાયટીમના સંપૂર્ણ સભ્ય બન્યા હતા, અને ૧૯૭૭ થી આફ્રિકન એરલાઇન્સ એસોસિયેશનના સભ્ય પણ છે.
૨૦૦૫ના મધ્યમાં કેએલએમે કેન્યા એરવેઝની સ્કાયટીમ ઉમેદવારી પ્રક્રિયા પ્રાયોજિત કરી હતી.સપ્ટેમ્બર ૨૦૦૭ માં, કેન્યા એરવેઝ પ્રથમ સત્તાવાર સ્કાયટીમ એસોસિયેટ એરલાઇન્સમાંનું એક બન્યું હતું અને જૂન ૨૦૧૦ માં સંપૂર્ણ સભ્યપદ પ્રાપ્ત કર્યું.જોડાણ એ કેન્યા એરવેઝના મુસાફરોને વિશ્વભરની સભ્ય એરલાઇન્સની યાત્રી સવલતોની હક આપે છે.
કેન્યા એરવેઝ લિમિટેડ, વધુ સામાન્ય રીતે કેન્યા એરવેઝ તરીકે ઓળખાય છે, કેન્યાનું મુખ્ય વાહક એરલાઇન છે.પૂર્વ આફ્રિકન એરવેઝના વિઘટન પછી, કંપનીની સ્થાપના ૧૯૭૭ માં કરવામાં આવી હતી.તેમની મુખ્ય કચેરી, એમ્બાકાસી, નૈરોબીમાં છે.જોમો કેન્યાટા આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈમથક તેમનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે.
સસ્તી એરલાઇન જમબોજેટ અને આફ્રિકન કાર્ગો હેન્ડલિંગ લિમિટેડ કેન્યા એરવેઝની સંપૂર્ણ માલિકીની પેટાકંપનીઓ છે.
અંશતઃ માલિકીની કંપનીઓમાં તાંઝાનીયન એરલાઇન પ્રિસિઝન એર અને કેન્યા એરફ્રેઇટ હેન્ડલિંગ લિમિટેડનો સમાવેશ થાય છે, જે નાશવંત માલના કાર્ગો હેન્ડલિંગ માટે છે.
તેમણે નગરવાસી , એકાંતદ્વીપ , પલાશવન , પ્રિયજન , આસોપાલવ ‍ , અનુરવ , બીજુ કોઈ નથી , સૂરજની પાર દરિયો , જીવણલાલ કથમાળા , ફાંસ , કાફલો , સર્પદંશ , નર્વંશ , પતાળગઢ , લુપતનદી , અહીં સુધીનું આકાશ, સરોવર, ધુંધભરી ખીણ , ધાડ , અંતર્ગત , સરોવર અને અમે અજાણ્યા , બીજે ક્યાંક, જિંદગી આખી, કેતન અને સુલભાની પ્રેમકથા જેવી નવલકથાઓ લખી છે. તેમના પુસ્તક ધુંધભરી ખીણમાં પંજાબમાં રાજકીય અસ્થિરતા વચ્ચે રહેતા લોકોનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. તેમની નવલકથાઓનો હિન્દીમાં નગરવાસી, કફિલા અને ધુંધભરી વાદી અને ઓડિયામાં ધૂમરાભા ઉપાટ્યકા તરીકે ભાષાંતર કરવામાં આવી છે.
વિનેશ દિનકરરાય અંતાણીનો જન્મ ૨૭ જૂન ૧૯૪૬ના રોજ માંડવી નજીક આવેલા નવાવાસ ખાતે થયો હતો. તેમના પિતા પ્રાથમિક શાળાના શિક્ષક હતા અને માતાને સાહિત્યમાં રસ હતો. તેમણે નખત્રાણાથી માધ્યમિક અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો અને ૧૯૬૨માં એસ.એસ.સી ની પરીક્ષા પાસ કરી. ૧૯૬૭માં ભુજથી તેમણે ગુજરાતી-હિન્દી વિષયમાં સ્નાતક અને ૧૯૬૯ માં ગુજરાતી-સંસ્કૃત વિષયમાં માસ્ટર ઑફ આર્ટ્સનો અભ્યાસ પૂરો કર્યો. તેમણે ભુજની કોમર્સ કોલેજમાં પાંચ વર્ષ ગુજરાત વિષય શીખવ્યો. ૧૯૭૫ માં તેઓ આકાશવાણીમાં પ્રોગ્રામ ડાયરેક્ટર તરીકે જોડાયા અને સ્વેચ્છાએ સ્ટેશન ડિરેક્ટર તરીકે નિવૃત્ત થયા. બાદમાં તેમણે ઈન્ડિયા ટુડે સામાયિકની ગુજરાતી આવૃત્તિ સંપાદિત કરી.
અંતાણીએ પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત ટૂંકી વાર્તાઓથી કરી હતી. હોલારવ , રાંઝણવું , અહીં કોઈ રહેતું નથી, પાછા વળવું અને તને ખબર નથી, નીરુ એ તેમની ટૂંકી વાર્તાઓના સંગ્રહો છે. પોતપોતાનો વરસાદ , ત્યાં મારૂં ઘર હતું , આત્મની નદીના કાંઠે અને ધુમાડાની જેમ તેમના નિબંધોનો સંગ્રહ છે. ડૂબકી શ્રેણી હેઠળના તેમના નિબંધોમાં ડૂબકી, મરજીવા, કોઈક સ્મિત, સુગંધ અને સ્મૃતિ, સાત સેકન્ડનું અજવાળું, સોનેરી બંડનો સમાવેશ થાય છે. ગુજરાતી નવલિકાચાયન: - ટૂંકી વાર્તાઓ, ૨૦૦૫ની શ્રેષ્ઠ વાર્તાઓ અને ગામવાતો તેમના સંપાદનો છે.
તેમને ૧૯૯૩માં ધનજી કાનજી ગાંધી સુવર્ણ ચંદ્રક અને કે. એમ. મુનશી સુવર્ણ ચંદ્રક એનાયત કરાયા હતા. તેમની કૃતિઓને ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ અને ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમીના ઇનામો મળ્યા છે. તેમની કૃતિ ધૂંધભરી ખીણ માટે ૨૦૦૦ માં તેમને ગુજરાતી સાહિત્યકારો માટેનો સાહિત્ય અકાદમી એવોર્ડ મળ્યો હતો.
તેમણે રેડિયો નાટકો લીલા વાંસનો ટહુકો અને માલિપા લખ્યા છે. તેમણે હિન્દી નાટ્યકાર મણિ મધુકરના નાટકનું ગુજરાતીમાં અંધેરી નગરી તરીકે ભાષાંતર કર્યું છે. તેમનું વાહિયાત્મક નાટક હિંમતલાલ હિંમતલાલ પણ શ્રોતાઓ સામે રજૂ કરાયું છે.
તેમણે હિન્દી લેખક નિર્મલ વર્માની કૃતિઓ એક ચિંથરુ સુખ અને કાગડો અને છૂટકારો તરીકે અનુવાદિત કરી. તેમણે એરિક સેહગલની લવ સ્ટોરીનો ગુજરાતીમાં અનુવાદ પણ કર્યો છે.
ઈ.સ. ૧૯૦૫ માં, તેમણે એક ગાંધીવાદી તરીકે ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળમાં સક્રિયપણે રસ લેવો શરૂ કર્યો. મિદનાપુરમાં સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામની નોંધપાત્ર વિશેષતા મહિલા સત્યાગ્રહીઓનો સહભાગ હતો. ઈ.સ. ૧૯૩૨ માં, તેમણે સવિનય કાનૂનભંગની ચળવળમાં ભાગ લીધો અને મીઠાનો કાયદો તોડવા બદલ તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. તેમને તાત્કાલિક મુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ તેણે તે કર નાબૂદ કરવા માટે તેમણે વિરોધ ચાલુ રાખ્યો હતો તેથી તેમની ફરી ધરપકડ કરાઈ, તેમને બહરામપુર ખાતે છ મહિના માટે જેલમાં રાખવામાં આવ્યા હતા. છૂટા થયા પછી તેઓ ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના સક્રિય સભ્ય બન્યા હતા અને પોતાની ખાદી જાતે કાંતવાનો તેમણે પ્રયત્ન કર્યો હતો. ઈ.સ. ૧૯૩૩ માં તેમણે શ્રીરામપૂર ખાતેની પેટા વિભાગીય કોંગ્રેસ પરિષદમાં હાજરી આપી હતી અને પોલીસ દ્વારા કરવામાં આવેલા લાઠી મારમાં તેઓ ઘાયલ થયા ગઈ હતા.
ભારત છોડો આંદોલનના ભાગ રૂપે, કોંગ્રેસના સભ્યોએ મિદનાપુર જિલ્લાના વિવિધ પોલીસ મથકો અને અન્ય સરકારી કચેરીઓ કબ્જે કરીને જાતે ચલાવવાની યોજના બનાવી. જિલ્લામાં બ્રિટીશ સરકારને ઉથલાવીને અને સ્વતંત્ર ભારતીય રાજ્યની સ્થાપના માટે આ એક પગલું હતું. હઝરા તે સમયે ૭૧ વર્ષના હતા, તમલુક પોલીસ મથક હસ્તક કરી સંભાળવાના હેતુથી છ હજાર સમર્થકો, મોટે ભાગે મહિલા સ્વયંસેવકોના મોરચાની આગેવાની હઝરાએ કરી હતી. જ્યારે સરઘસ નગરની હદ સુધી પહોંચ્યું, ત્યારે તેમને ક્રાઉન પોલીસે ભારતીય દંડ સંહિતાની કલમ ૧૪૪ હેઠળ વિખરાઈ જવાનો આદેશ આપ્યો હતો. તેણી આગળ વધી કે તરત જ, તેમના પર ગોળી છોડવામાં આવી. તે વધુ આગળ વધી અને પોલીસને ભીડ પર ગોળીબાર ન કરવા અપીલ કરી.
માતંગિની હઝરા એક ભારતીય ક્રાંતિકારી હતા. તેમણે પોતાના મૃત્યુ પર્યંત ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળમાં ભાગ લીધો હતો. બ્રિટિશ ઇન્ડિયન પોલીસ દ્વારા તમલુક પોલીસ સ્ટેશન સામે તેમના પર ૨૯ સપ્ટેમ્બર ૧૯૪૨ ના દિવસે ગોળી ચલાવવામાં આવી હતી. તેમને પ્રેમથી ગાંધી બૂરી તરીકે જાણીતી હતી .
તેણીના પ્રારંભિક જીવન વિશે વધુ જાણકારી નથી, સિવાય કે તેમનો જન્મ ૧૮૬૯માં તમલુક નજીકના નાના ગામ હોગલામાં થયો હતો, અને તે એક ગરીબ ખેડૂતની પુત્રી હોવાને કારણે, તેમને ઔપચારિક શિક્ષણ મેળવ્યું ન હતું. તેમના લગ્ન વહેલા થયાં હતાં અને કોઈ સંતાન વિના તે અઢાર વર્ષની ઉંમરે વિધવા થઈ ગઈ હતી.
તેને ગોળી વાગી હોવા છતાં તેણી વંદે માતરમ્, "માતૃભૂમિનો જયકાર" રટતી રહી. તેણીએ રાષ્ટ્રિય કોંગ્રેસના ધ્વજને પછી પણ ઉંચો ફરતો રાખ્યો.
ઈ.સ. ૧૭૭૩ માં પેશ્વા નારાયણરાવની હત્યા પછી નાના ફડણવીસે રાજ્યના કારભારનું સંચાલન બારભાઈની જમાત તરીકે ઓળખતી બાર સભ્યોની રાજવહીવટ પરિષદ સ્થાપી. નારાયણ રાવના પુત્ર માધવરાવ બીજાના રક્ષણ માટે આ મંડળીની રચના એ નાનાની ચતુર રાજનૈતિક યોજના હતી. પેશ્વા પરિવારના અંતરિક સંઘર્ષો વચ્ચે નારાયણ રાવના મૃત્યુ પછી તેની વિધવા પત્નીએ તેના પુત્રને જન્મ આપ્યો હતો. બારભાઇની જમાત એ નાનાના નેતૃત્વમાં પ્રભાવશાળી સરદારો નું જોડાણ હતું. જમાતના અન્ય સભ્યોમાં હરિપંત ફડકે, મોરોબા ફડનીસ, સકારામ બાપુ બોકિલ, ત્રિંબકરાવમામ પેઠે, મહાદજી શિંદે, તુકોજીરાવ હોળકર, ફલટણકર, ભગવાનરાવ પ્રતિનિધિ, માલોજી ઘોરપડે, સરદાર રાષ્ટે અને બાબુજી નાયક હતા. આ સમય દરમિયાન, મરાઠા સામ્રાજ્ય કદમાંં નોંધપાત્ર હતું, સંરક્ષણની સંધિ હેઠળ સંખ્યાબંધ નાના રાજ્યોએ પેશ્વાને સર્વોચ્ચ શક્તિ તરીકે માન્યતા આપી હતી.
૧૭૬૧ માં, નાના પાણીપતની ત્રીજી લડાઈ પછી પૂણે ચાલ્યા ગયા અને મરાઠા સામ્રાજ્યના કાર્યોનું માર્ગદર્શન આપતી એક અગ્રણી વ્યક્તિ બન્યા, જોકે તેઓ પોતે ક્યારેય સૈનિક ન હતા. આ રાજકીય અસ્થિરતાનો સમય હતો, કારણ કે એક પછી એક પેશ્વા ઝડપથી સત્તા પર આવી રહ્યા હતા, અને સત્તાના ઘણા વિવાદાસ્પદ સ્થાનાંતરણો થતા હતા. આંતરિક વિખવાદ અને બ્રિટીશ ઇસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીની વધતી શક્તિની વચ્ચે મરાઠા સામ્રાજ્યને અખંડ રાખવામાં નાના ફડણવીસે મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.
નાનાની વહીવટી, રાજદ્વારી અને આર્થિક કુશળતાથી મરાઠા સામ્રાજ્યને સમૃદ્ધિ મળી અને તેમના બાહ્ય બાબતોના સંચાલનથી મરાઠા સામ્રાજ્યે બ્રિટીશ ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીને દૂર રાખી. તેણે મરાઠા સૈન્ય દ્વારા હૈદરાબાદના નિઝામ, મૈસૂરના હૈદરઅલી તથા ટીપુ સુલતાન અને અંગ્રેજ સૈન્ય સામે વિવિધ લડાઇમાં તેમની શ્રેષ્ઠ યુદ્ધ કુશળતા દર્શાવી હતી.
નાના ફડનવીસ ઉર્ફે બાલાજી જનાર્દન ભાનુ ભારતના પુનામાં પેશ્વા વહીવટ દરમિયાન મરાઠા સામ્રાજ્યના પ્રભાવશાળી પ્રધાન અને રાજકારણી હતા. જેમ્સ ગ્રાન્ટ ડફ જણાવે છે કે તેમને યુરોપિયનો "મરાઠા માક્યવેલી" તરીકે ઓળખાવતા હતા.
વાઘાણીએ કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા શક્તિસિંહ ગોહિલ સામે ભાવનગર શહેરની દક્ષિણ વિધાનસભા મત વિસ્તારમાંથી ૨૦૦૭ ની ગુજરાત વિધાનસભાની ચૂંટણી લડતાની સાથે જ ચૂંટણીના રાજકારણમાં પ્રવેશ કર્યો. જોકે તેઓ સાત હજારથી વધુ મતોના અંતરે હારી ગયા હતા. ૨૦૧૨ માં વાઘાણી ભાવનગર વિધાનસભા બેઠક પરથી લડ્યા હતા, અને આ વખતે તેઓ સફળ રહ્યા હતા. નોંધનીય રીતે સમગ્ર સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં સૌથી વધુ તફાવતથી તેમણે આ બેઠક જીતી હતી. ૨૦૧૭ની ગુજરાત ચૂંટણી તેઓ ભાવનગર પશ્ચિમ પરથી કોંગ્રેસના દિલીપસિંહ ગોહિલ સામે લડ્યા હતા. આ સમયે તેઓએ ફરીથી ૨૭૦૦૦ મતોના અંતરથી ભાવનગર પશ્ચિમ બેઠકને જીતી હતી.
જીતુ વાઘાણીને ૨૦૧૯ની લોક્સભા ચૂંટણી દરમિયાન 'હરામઝાદા' શબ્દનો ઉપયોગ કરવા માટે ચૂંટણી પંચ તરફથી નોટિસ મળી હતી. જો કે તેમણે ખુલાસો કર્યો હતો કે તેમણે આ શબ્દ મોહમ્મદ સુરતી જેવા કૉંગ્રેસના નેતા માટે વાપર્યો હતો, કે જે ૧૯૯૩ના મુંબઈ ધડાકા માટે કસૂરવાર ઠર્યો હતો. માર્ચ ૨૦૧૯માં વાઘાણીનો પુત્ર મીત વાઘાણી ભાવનગરની કૉલેજમાં ચોરી કરતાં પકડાયો હતો અને તે બદલ વાઘાણીએ માફી પણ માંગી હતી અને કહ્યું હતું, "મારા પુત્રથી ભૂલ થઈ ગઈ છે".
જીતેન્દ્રભાઈ સવજીભાઈ વાઘાણી એ એક ભારતીય રાજકારણી છે. હાલમાં તેઓ ગુજરાતના શિક્ષણ મંત્રી છે. ધારાસભ્ય તરીકે ગુજરાત વિધાનસભામાં ભાવનગર પશ્ચિમ નું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. તે ભારતીય જનતા પાર્ટી સાથે સંકળાયેલા નેતા છે અને ૨૦૧૬થી ૨૦૨૦ સુધી ભાજપના ગુજરાત પ્રદેશ પ્રમુખ રહ્યા.
૧૧ સપ્ટેમ્બર ૧૯૭૦ના રોજ વાઘાણીનો જન્મ ભાવનગર જિલ્લાનાં વરતેજ ગામમાં થયો હતો. તેમનું પ્રાથમિક શિક્ષણ લાઠીમાં થયું. તેઓ લૉ ભણેલા છે અને આરઍસઍસના બાળપણથી સ્વયંસેવક છે.
અગાઉના ભાજપ પ્રદેશ પ્રમુખ વિજય રૂપાણીની ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી પદે નિમણૂક થયા બાદ ૨૦૧૬ના ઑગસ્ટ મહિનામાં જીતુ વાઘાણીને ભાજપના ગુજરાત પ્રદેશ પ્રમુખ તરીકે નીમવામાં આવ્યા હતા.
રમાબાઈએ સ્વયંને શિક્ષિત કરવાનું બીડું ઝડપ્યું જેથી તેઓ તેમના પતિના નેતૃત્ત્વમાં સક્રિય જીવનમાં સમકક્ષ ભાગીદાર બની શકે. તેમના આ પ્રયાસોમાં સૌથી પહેલા તેમના પરિવારની મહિલાઓના વિરોધનો સામનો કરવો પડ્યો.
જસ્ટીસ રાનડેએ યુવા રમાબાઈને મરાઠી, ઇતિહાસ, ભૂગોળ, ગણિત અને અંગ્રેજી વિષયોનું લેખન વાંચન શીખવ્યું. તેમણે સમાચારપત્રોના નિયમિત વાંચન દ્વારા સમસામયિક મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવાની પ્રેરણા આપી. રમાબાઈનું મહત્ત્વપૂર્ણ સાહિત્યિક યોગદાન મરાઠીમાં તેમની આત્મકથા અમચ્યા આયુષતિલ આથવાણી છે. જેમાં તેમણે તેમના વૈવાહિક જીવનનું વિસ્તૃત વિવરણ આપ્યું છે. તેમણે ધર્મ સંબંધિત જસ્ટીસ રાનડેના વ્યાખ્યાનોનો એક સંગ્રહ પણ પ્રકાશિત કર્યો હતો. રમાબાઈને અંગ્રેજી સાહિત્ય સાથે ખૂબ લગાવ હતો.
રમાબાઈ રાનડેનો જન્મ ૨૫ જાન્યુઆરી ૧૮૬૩ના રોજ મહારાષ્ટ્રના સાંગલી જિલ્લાના દેવરાષ્ટ્રે નામના ગામમાં થયો હતો. એ દિવસોમાં સ્ત્રી શિક્ષણ નિષેધ હોવાના કારણે તેમના પિતાએ તેમને શિક્ષિત કર્યા નહોતા. ૧૮૭૩માં ૧૧ વર્ષની ઉંમરે તેમના લગ્ન એક પ્રતિષ્ઠિત ભારતીય વિદ્વાન અને સમાજ સુધારક મહાદેવ ગોવિંદ રાનડે સાથે થયા. તેમણે લગ્ન બાદ પરિવારની મહિલાઓના વિરોધ વચ્ચે પણ રમાબાઈને શિક્ષિત કરવાના પ્રયાસો શરૂ કર્યા તથા તેમને એક આદર્શ પત્ની અને સામાજિક તેમજ શૈક્ષણિક સુધારાઓમાં યોગ્ય સહાયિકા બનવામાં મદદ કરી. પતિના મજબૂત સમર્થન અને દૂરંદેશીતાથી રમાબાઈએ પોતાનું સમગ્ર જીવન મહિલાઓની આત્મનિર્ભરતા અને આર્થિક સ્વાતંત્ર્ય માટે સમર્પિત કરી દીધું.
રમાબાઈ સૌ પ્રથમ નાસિક હાઈસ્કૂલમાં મુખ્ય અતિથિ તરીકે સાર્વજનિક કાર્યક્રમમાં ઉપસ્થિત રહ્યાં. તેમનું પ્રથમ વ્યાખ્યાન જસ્ટીસ રાનડેએ લખ્યું હતું. તેમણે ખૂબ જ ઝડપથી અંગ્રેજી અને મરાઠી ભાષામાં સાર્વજનિક વ્યાખ્યાનો આપવાનો કસબ કેળવી લીધો. તેમના વ્યાખ્યાન સરળ અને હૃદયસ્પર્શી રહેતા. તેમણે મુંબઈમાં પ્રાર્થના સમાજની શાખામાં કામ શરૂ કર્યું. શહેરમાં આર્ય મહિલા સમાજની શાખાની સ્થાપના પણ કરી. ૧૮૯૩ થી ૧૯૦૧ દરમિયાન રમાબાઈની સામાજિક પ્રવૃત્તિઓ ચરમ પર રહી. તેમણે મુંબઈમાં લેડીઝ સોશ્યલ એન્ડ લિટરેચર ક્લબની સ્થાપના કરી તેમજ ભાષા, સામાન્ય જ્ઞાન, સિલાઈ અને હસ્તકલામાં મહિલાઓને પ્રશિક્ષિત કરવાના વર્ગો શરૂ કર્યા.
રમાબાઈ રાનડે ભારતીય સામાજીક કાર્યકર્તા અને ૧૯મી સદીના પ્રથમ મહિલા અધિકાર કાર્યકર્તાઓ પૈકી એક હતા. ૧૧ વર્ષની ઉંમરે તેમના લગ્ન એક પ્રતિષ્ઠિત ભારતીય વિદ્વાન અને સમાજ સુધારક મહાદેવ ગોવિંદ રાનડે સાથે થયા. સામાજીક અસમાનતાના એ સમયમાં મહિલાઓને શિક્ષણ મેળવવાથી વંચિત રાખવામાં આવતા હતા. રમાબાઈએ પતિ મહાદેવ ગોવિંદ રાનડેના સહયોગ અને પ્રોત્સાહનથી લગ્ન બાદ લેખન-વાંચન શરૂ કર્યું. તેમની મૂળ ભાષા મરાઠીની સાથોસાથ બંગાળી અને અંગ્રેજી ભાષા શીખવા આકરી મહેનત કરી.
પતિ મહાદેવ ગોવિંદ રાનડેથી પ્રેરિત થઈને રમાબાઈએ મહિલાઓની જાહેર વક્તૃત્ત્વકળાના વિકાસ માટે મુંબઈમાં હિંદુ લેડિઝ સોશિયલ ક્લબ શરૂ કર્યું. રમાબાઈ પુણેની સેવા સદન સોસાયટીના સંસ્થાપક અધ્યક્ષ પણ હતા. તેમણે પોતાનું જીવન મહિલાઓના ઉત્કર્ષ માટે સમર્પિત કરી દીધું. રાનડેએ તેમના પતિ તથા અન્ય સહયોગીઓની મદદથી ૧૮૮૬માં કન્યાઓ માટે પ્રથમ ઉચ્ચ વિદ્યાલય હુજૂરપાગાની સ્થાપના કરી.
વ્લાદિમીર ઇલીચ લેનિન રશિયામાં બોલ્શેવિક ક્રાંતિના પ્રણેતા અને ક્રાન્તીકારી સામ્યવાદી નેતા જેમણે ૧૯૧૭ની ક્રાન્તીની આગેવાની કરી હતી. એમનો જન્મ તારીખ ૨૨ એપ્રીલ, ૧૮૭૦ ના રોજ રશિયામાં થયો હતો.વ્લાદિમીર ઇલિચ ઉલિયાનોવ, જેને લેનિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે એક રશિયન સામ્યવાદી ક્રાંતિકારી, રાજકારણી અને રાજકીય સિદ્ધાંતવાદી હતા. લેનિન રશિયામાં બોલ્શેવિક્સ લડાઈના નેતા તરીકે પ્રખ્યાત બન્યા. તેઓ ૧૯૧૭ થી ૧૯૨૪ સુધી સોવિયત રશિયાના અને ૧૯૨૨ થી ૧૯૨૪ સુધી સોવિયત સંઘના પણ "સરકારના વડા" હતા. તેમના વહીવટ હેઠળ, રશિયા અને ત્યારબાદ વિશાળ સોવિયત સંઘ પણ, રશિયન સામ્યવાદી પક્ષ દ્વારા નિયંત્રિત એક પક્ષીય સામ્યવાદી રાજ્ય બન્યું. લેનિન વિચારધારા થી માર્કસવાદી હતા, અને લેનિનિઝમ નામથી પ્રચલિત રાજનીતિક સિદ્ધાંતને વિકસાવ્યો.
ઉચ્ચ લાયકાત સાથે સ્નાતક થયા પછી, લેનિન ૧૮૮૭ માં કઝાન યુનિવર્સિટીના લો વિભાગમાં પ્રવેશ કર્યો, પરંતુ વિદ્યાર્થીઓના ક્રાંતિકારી પ્રદર્શનમાં ભાગ લેવા બદલ યુનિવર્સિટી દ્વારા ટૂંક સમયમાં હાંકી કાઢવામાં આવ્યા. ૧૮૮૯ માં તે સમારામાં સ્થળાંતર થયા જ્યાં તેમણે સ્થાનિક માર્ક્સવાદીઓનું મંડળ રચ્યું . ૧૮૯૧ માં, લેનિન સેન્ટ પીટર્સબર્ગ યુનિવર્સિટીમાંથી કાયદાની પરીક્ષામાં ડિગ્રી પ્રાપ્ત કર્યા પછી સમારામાં કાયદાની પ્રેકટીસ શરૂ કરી. ૧૮૯૩ માં તેમણે સેન્ટ પીટર્સબર્ગને તેમનું નિવાસસ્થાન બનાવ્યું. ટૂંક સમયમાં જ તે ત્યાંના માર્ક્સવાદીઓના લોકપ્રિય નેતા બન્યા. અહીં શ્રીમતી ક્રુપ્સકાયાનો પરિચય થયો, જે કામદારોમાં ક્રાંતિના પ્રચારમાં જોડાયેલાં હતાં. આ પછી, લેનિનના સમગ્ર જીવન દરમિયાન ક્રાંતિકારી સંઘર્ષમાં ટેકો આપતા રહ્યા.
લેનિનને ૧૮૯૫ માં કેદ કરવામાં આવ્યો હતો અને ૧૮૮૭ માં ત્રણ વર્ષ પૂર્વી સાઇબિરીયા સ્થિત કોઈ સ્થળ પર સ્થળાંતર કરવામાં આવ્યા હતા. થોડા સમય પછી, ક્રૂપ્સકાયાને પણ દેશનિકાલમાં જવું પડ્યું અને હવે તેના લગ્ન લેનિન સાથે થયાં. દેશનિકાલ દરમ્યાન, લેનિનએ ત્રીસ પુસ્તકો લખ્યા, જેમાંથી એક પુસ્તક "રશિયામાં મૂડીવાદનો વિકાસ" હતી. જેમાં તેણે માર્ક્સવાદી સિદ્ધાંતોના આધારે રશિયાની આર્થિક પ્રગતિનું વિશ્લેષણ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો. અહીં જ તેમણે રશિયાના શ્રમજીવી વર્ગના ગરીબ કામદારોની પાર્ટી સ્થાપવાની યોજના બનાવી.
વ્લાદિમીર ઇલિચ લેનિનો જન્મ સિનિવર્સ્ક નામના સ્થળે થયો હતો અને તેનું અસલી નામ "ઉલ્યાનોવ" હતું. તેના પિતા શાળાઓનાં નિરીક્ષક હતા જેમનો ઝુકાવ લોકશાહી મંતવ્યો તરફ હતો. તેની માતા, જે ડૉક્ટરની પુત્રી હતાં, સારી શિક્ષિત મહિલા હતી. 1886 માં પિતાના અવસાન પછી, ઘણા પુત્રો અને પુત્રી ધરાવતા મોટા પરિવારનો ભાર લેનિનની માતા પર પડ્યો. આ ભાઈ-બહેનો શરૂઆતથી જ ક્રાંતિવાદના અનુયાયી બનવા લાગ્યા. વૃસ્ટર ભાઈ એલેક્ઝાંડરને ઝારની હત્યાના કાવતરામાં સામેલ થવા બદલ ફાંસી આપવામાં આવી હતી.
૧૨ માર્ચ ૧૯૨૨ના રોજ અઝેરબીજાન, આર્મેનિયા અને જ્યોર્જીયા ટ્રાન્સકોકેશિયાન સમાજવાદી સંઘાત્મક ગણરાજ્ય તરીકે એક સંઘ સ્વરૂપે જોડાયા. અઝેરબીજાનની ટિકિટો પર મુદ્રિત અઝેરી મુદ્રા પર ટ્રાન્સકોકેશિયાન રુબલ અંકિત કરવામાં આવ્યા. ૧૯૨૩માં સમગ્ર સંઘપ્રદેશમાં આ ઓવરપ્રિન્ટડ ટિકિટો ઉપયોગમાં લેવાની શરૂઆત કરવામાં આવી. ૧ ઓક્ટોબર ૧૯૨૩થી અઝેરબીજાન પ્રજાસત્તાક ગણરાજ્ય ની તમામ ટપાલ ટિકિટો રદ્દ કરીને ટ્રાન્સકોકેશિયાન સમાજવાદી સંઘાત્મક ગણરાજ્ય ની નવી ટિકિટો ઉપયોગમાં લેવામાં આવી. આ નવી ટપાલ ટિકિટો ૧૯૩૬માં ના દ્વિતીય પુનર્ગઠન સુધી ચલણમાં રહી. ની ટપાલ ટિકિટો સોવિયત ટપાલ ટિકીટો સાથે જ સમગ્ર દેશમાં બહાર પાડવામાં આવી હતી જે ૧૯૯૧ના અને સોવિયત સંઘના વિઘટન સુધી ચલણમાં રહી.
૨૭ એપ્રિલ ૧૯૨૦ના રોજ સોવિયત સૈન્ય રાજધાની બાકુમાં પ્રવેશ્યું અને અઝેરબાઇજાન સોવિયતનો હિસ્સો બન્યું.અઝેરબીજાન સોવિયત પ્રજાસત્તાક ગણરાજ્ય ની પ્રથમ ટપાલ ટિકિટ ૧૯૨૧માં બહાર પાડવામાં આવી જેમાં એક તેલ કૂવો અને મસ્જિદ સહિત સ્થાનિક અને રાજનૈતિક દૃશ્યો દર્શાવતી ૧૫ ટપાલ ટિકિટોનો એક સમૂહ બહાર પાડવામાં આવ્યો હતો. ઉપરાંત દુષ્કાળ રાહત માટે પણ કેટલીક ટપાલ ટિકિટ બહાર પાડવામાં આવી હતી. સોવિયત સંઘના વિવિધ હિસ્સાઓને દર્શાવતી કેટલીક ટપાલ ટિકિટોને પણ ગણરાજ્ય દ્વારા માન્યતા પ્રાપ્ત થઈ હતી. સોવિયત શાસનના સમય દરમિયાન અઝેરબીજાન સંબંધિત કુલ ૬૦થી પણ વધુ ટપાલ ટિકિટો સોવિયત સંઘ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવી છે જેમાં વ્યક્તિત્ત્વો, ઈમારતો, વનસ્પતિ, પ્રાણીઓ વગેનો સમાવેશ થાય છે.
અઝેરબીજાનની આધુનિક ટપાલસેવાની શરૂઆત ૧૯મી શતાબ્દીમાં થઈ જ્યારે અઝેરબીજાન રશિયન સામ્રાજ્યનો હિસ્સો બન્યું. પ્રથમ પોસ્ટ ઓફિસ ૧૮૧૮માં યેલિઝાવેટપોલમાં ખોલવામાં આવી. પ્રથમ ટપાલ વિનિમય સેવાનો પ્રારંભ ૧૮૨૬માં બાકુમાં થયો. દ્વિતીય ટપાલ વિનિમય સેવા નખ્ચિવન શહેરમાં શરૂ કરવામાં આવી. ત્યારબાદ ક્યુબા, શુશા, શમાખી, લંકારન, નુખા , અને સલિયાન શહેરમાં ટપાલ કેન્દ્રો ખોલવામાં આવ્યા. ૧૮૫૮થી અઝેરબીજાન ક્ષેત્રની ટપાલસેવામાં રશિયન પોસ્ટમાર્ક અને ટપાલ ટિકિટોનો ઉપયોગ શરૂ થયો. શરૂઆતી પોસ્ટમાર્કમાં વિભિન્ન આકૃતિઓ, ચિત્રો પર છિદ્રો બનાવવામાં આવતા હતા ત્યારબાદ તેમાં શહેરના નામ અને તારીખ ઉમેરવામાં આવ્યા.
અઝેરબીજાન પ્રજાસત્તાક ગણરાજ્યની પ્રથમ ટપાલ ટિકિટ ૧૯૧૯માં બહાર પાડવામાં આવી હતી, જેમાં ૫૦ રૂપિયા સુધીની ૧૦ જુદી જુદી સચિત્ર ટિકિટોનો સેટ તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો. આ ટિકિટો બે પ્રકારે છાપવામાં આવી હતી. ૧૯૧૯માં બહાર પડાયેલી ટિકિટ સફેદ કાગળ પર છાપવામાં આવી હતી જેના પાછળના ભાગે સફેદ ગુંદર લગાવેલો હતો જ્યારે ૧૯૨૦માં બહાર પડાયેલી ટિકિટ ચામડી જેવા રંગના કાગળ પર છાપવામાં આવી હતી અને તેના પાછળના ભાગે પીળા રંગનો ગુંદર લગાવેલો હતો. ૧૯૨૦ની કેટલીક ટિકિટો ગુંદર વિનાની પણ હતી. ૧૯૧૯ની ટિકિટોનો સેટ સંગ્રાહકો માટે ખૂબ જ અમૂલ્ય છે.
અઝેરબીજાનની ટપાલ ટિકિટ અને ટપાલસેવાનો ઈતિહાસ એ અઝેરબીજાન ગણરાજ્યની ટપાલ ટિકિટ અને ટપાલ સેવાના ઇતિહાસનું વર્ણન કરે છે. ૧૮૦૬માં રશિયન સામ્રાજ્યમાં તેના સમાવેશથી લઈને ૧૯૧૮ની તેની સંક્ષિપ્ત સ્વતંત્રતા સુધીના (૧૯૨૦માં તે સોવિયત સંઘનું ગુલામ બન્યું હતું તથા ૧૯૯૧માં સોવિયત સંઘના વિઘટન બાદ પુન: સ્વતંત્ર બન્યું હતું.) ટપાલસેવાના વિકાસને આવરી લે છે.
અમર આશા એ ગુજરાતી લેખક અને કવિ મણિલાલ નભુભાઈ દ્વિવેદી દ્વારા રચિત ગઝલ-કાવ્ય છે. આ મણિલાલ દ્વારા રચવામાં આવેલ છેલ્લું કાવ્ય હતું, જે મણિલાલના મૃત્યુ બાદ તેમના સામયિક સુદર્શનનાં ૧૮૯૮ના અંકમાં પ્રગટ થયું હતું, અને ત્યારબાદ મણિલાલના કાવ્યસંગ્રહ 'આત્મનિમજ્જન'ની બીજી આવૃત્તિ માં સમાવેશ પામ્યું હતું. 'અમર આશા' મણિલાલની શ્રેષ્ઠ રચનાઓમાં તેમજ ગુજરાતી સાહિત્યની ઉત્તમ રચનાઓમાં સ્થાન પામ્યું છે. મહાત્મા ગાંધીએ તેનું વિવેચન કરીને પ્રગટ કર્યું હતું.
ત્યારબાદ આ કાવ્ય મણિલાલના કાવ્યસંગ્રહ 'આત્મનિમજ્જન' ની બીજી આવૃત્તિ માં પ્રગટ થયું હતું. બીજી આવૃત્તિ મણિલાલના નાના ભાઈ માધવલાલ દ્વિવેદી દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવી હતી. જ્યારે ધીરુભાઈ ઠાકર દ્વારા સંપાદિત થઈને 'આત્મનિમજ્જન'ની ત્રીજી આવૃત્તિ ૧૯૫૯માં પ્રકાશિત થઈ, ત્યારે ફરીથી આ કાવ્ય એમાં છપાયું હતું.
'અમર આશા' ગઝલમાં કુલ ૧૦ શેર છે. આ કાવ્ય ફારસી છંદ 'હઝજ'માં રચવામાં આવ્યું છે. પ્રથમ શેરના બંને મિસરામાં કાફિયા આવે છે. જ્યારે બાકીના શેરમાં માત્ર બીજા મીસરા માં જ કાફિયા આવે છે. એટલે કે પ્રાસરચના , , , પ્રકારની છે.
અબ્દાલીના સૈન્યને નદી ઓળંગતા અટકાવવામાં નિષ્ફળ રહ્યા બાદ મરાઠાઓએ પાણીપત ખાતે રક્ષણાત્મક ગોઠવણી કરી અને દુશ્મન સૈન્યનો અફઘાનિસ્તાનનો રસ્તો રોક્યો અને તે જ રીતે અબ્દાલીના સૈન્યએ મરાઠાઓનો દક્ષિણ તરફનો માર્ગ રોક્યો. જોકે ઓક્ટોબર ૨૬ના રોજ અહમદ શાહના મોખરાના સૈનિકો સાંબલ્કા; જે સોનીપત અને પાણીપત અધવચ્ચે આવેલ છે તે સ્થળે, મરાઠા સૈન્યના પાછળના સૈનિકોના સંપર્કમાં આવ્યા. ભીષણ અથડામણ થઈ જેમાં અફઘાનોએ ૧,૦૦૦ સૈનિકો ગુમાવ્યા પણ તેઓએ મરાઠાઓને પોતાના મુખ્ય સૈન્ય તરફ ધકેલી દીધા જેમણે અનેક દિવસો સુધી ધીમી ગતિએ પીછેહઠ ચાલુ રાખી. તેને કારણે મરાઠા સૈન્ય આંશિક રીતે ઘેરાઈ ગયું. ત્યારબાદ થયેલી અથડામણોમાં; ગોવિંદ પત બુંદેલા જેમની સાથે તાલીમ વિનાનું ૧૦,૦૦૦ સૈનિકોનું અશ્વદળ હતું અને તેઓ પોતાના ૫૦૦ સૈનિકો સહિત જંગલમાં ચારો એકઠો કરવા ગયા ત્યારે મેરઠ પાસે તેમના પર ઓચિંતો હુમલો થયો અને લડાઈમાં તેઓ માર્યા ગયા. ત્યારબાદ દિલ્હીથી પાણીપત રોકડ રકમ અને ખાધા ખોરાકીનો પુરવઠો પહોંચાડવા નીકળેલા ૨,૦૦૦ મરાઠા સૈનિકોનું નુક્શાન થયું. તેમ થતાં મરાઠા સૈન્ય ઘેરાઈ ગયું અને અહમદ શાહે તેમના પુરવઠાની હરોળ કાપી નાખી.