polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Por exemplo, o nivel superior do Mar Báltico ten unha salinidade moi baixa por mor das baixas temperaturas climaticas quelle producen unha evaporación mínima; tamén, pola gran cantidade de auga dos ríos que recibe; así mesmo porque a súa conexión co mar do Norte tende a crear unha densa capa subacuática que dificilmente se mestura coas augas da superficie.
Como caso oposto, o mar Vermello, que se atopaa entre os desertos do Sáhara e o de Arabia, ten un alto índice de produción de vapor e poucas precipitacións, ademais dos poucos e estacionais afluxos así como as estreitas conexións cos grandes corpos de auga próximos, principalmente o canal de Suez ao norte e o Bab el-Mandeb ao sur; tales características son determinantes para a súa salinidade de preto do 40 ‰.
O estudo científico continuou cos rexistros en profundidade do Tuscarora, a investigación oceánica dos viaxes do Challenger , o traballo dos mariñeiros escandinavos Roald Amundsen e Fridtjof Nansen, a expedición de Michael Sars en 1910, a expedición alemá de meteoritos de 1925, o traballo de recoñecemento antártico do Discovery II en 1932, e outros desde entón.
O mar está, por convención, dividido en cinco grandes seccións oceánicas, entre elas as catro instituídas pola OHI, que son o Atlántico, Pacífico, Índico e Ártico, máis o Antártico, seccións menores de segunda orde, como o Mediterráneo, son coñecidos como mares, así mesmo o termo tamén se usa para grandes lagos salinos que non teñen saída natural, como o mar Caspio, o mar de Aral e máis o mar Morto.
Na segunda guerra mundial, a vitoria británica na batalla de Taranto de 1940 mostrou que o poder aéreo naval era suficiente para vencer aos maiores buques de guerra, presaxiando as decisivas batallas navais da guerra do Pacífico, incluídas as batallas do mar de Coral , de Midway , do mar de Filipinas e a culminante batalla do golfo de Leyte , na que os barcos dominantes xa foron os portaavións.
Remontaron os grandes ríos tributarios do mar Negro, o Danubio, o Don e o Volga, e cruzaron innumerables veces o estreito de Xibraltar, considerado entre os grandes reinos europeos do momento, centrados no Mediterráneo e menos avezados nas viaxes oceánicas polo Atlántico, máis aló das Columnas de Hércules, a porta cara a un mar indómito, descoñecido e cheo de perigos.
A investigación oceanográfica en curso inclúe o estudo das formas de vida mariña, a conservación, o medio mariño, a química do océano, o estudo e modelaxe da dinámica do clima, o límite aire-mar, os patróns climáticos, os recursos oceánicos, a enerxía renovable, as ondas e correntes, e o deseño e desenvolvemento de novas ferramentas e tecnoloxías para investigar en profundidade.
Os científicos difiren en canto a onde xurdiu a vida no mar: o temperán experimento de Miller e Urey suxería unha sopa química diluída en augas abertas, pero as evidencias máis recentes apuntan ás augas termais volcánicas, aos sedimentos de arxila de gran fino ou ás fumarolas negras de augas profundas, todos eles ambientes que proporcionarían protección contra a radiación ultravioleta daniña que non era bloqueada pola atmosfera da Terra primitiva.
Tamén o filósofo K. O. Apel fixo uso da expresión "pragmática transcendental" para denominar o proxecto filosófico de fundamentación reflexiva do feito da comunicación e da argumentación, que consistiría en explicitar as condicións de posibilidade destas, é dicir, as condicións que ten que aceptar a priori todo individuo que pretenda comunicar ou argumentar algo.
A pesar dos novos límites da posguerra, o papel político de Gran Bretaña foi ilustrado na Crise de Suez de 1956, con todo, o Reino Unido, converteuse nun dos cinco membros permanentes do Consello de Seguridade das Nacións Unidas e foi o terceiro país en desenvolver un arsenal de armas nucleares coa súa primeira proba da bomba atómica en 1952.
O 1 de maio de 1707, foi creado o Reino de Gran Bretaña coa unión política dos Reinos de Inglaterra e Escocia como resultado do Tratado de Unión asinado o 22 de xullo de 1706, e a súa ratificación polos parlamentos de ambos países, dando paso á o Acta de Unión de 1707, isto sucedeu nun tempo no que Escocia estaba na ruína económica; e a decisión foi pouco popular na ampla poboación escocesa.
As principais son o bocarte do Perú de que, en 2002, se capturaron preto de 10 millóns de toneladas, o bacallau e especies da mesma familia, que superaron os 8 millóns, os atúns que alcanzaron 6 millóns, e os cefalópodos e os camaróns que atinxiron cada un preto de 3 millóns.
Finalmente, en termos de tipo de arte, unha vez que hai numerosas variantes dos tipos xa descritos, o método de pesca actualmente máis popular -e máis controvertido- é o arrastre, constituído basicamente por unha rede construída en forma de saco, con flotadores na parte superior da abertura e pesos na parte do fundo, e cabos amarrados ás extremidades desa "boca" polos cales a rede é arrastrada normalmente polo fondo do mar.
Existen formas artesanais desta arte en practicamente todo o mundo nas que a rede é arrastrada por pescadores a pé ou co auxilio dunha pequena embarcación, mais a industria pesqueira usa redes de arrastre de grandes dimensións -ás veces máis dunha ao mesmo tempo- que son de construción máis sofisticada e tiradas por instrumentos mecánicos desde unha embarcación, que pode ser un barco-fábrica.
Este método ten moitas variantes, a máis perigosa -para a fauna mariña e para a propia navegación - é a de arrastre ou rede de deriva, que tamén pode ter varios quilómetros de extensión e pode perderse, continuando a matar peixes que despois non son aproveitados e ata mamíferos mariños; ademais, estas redes son practicamente invisibles e un navío que pase por unha destas redes perdidas pode ficar coa hélice inmobilizada.
A adopción xeneralizada nos anos 70 das zonas económicas exclusivas e da Convención das Nacións Unidas sobre o Dereito do Mar, en 1982, criaron condicións para unha mellor xestión dos recursos pesqueiros, dando a un gran número de países o dereito dos utilizar para o seu proveito e a responsabilidade de fiscalizar as pescarías que aí se exercen.
A pesca é o propio acto de capturar animais acuáticos ou de crialos: unha pesqueira é o conxunto do ecosistema e de todos os medios que nel actúan –barcos e artes de pesca– para capturar unha especie ou un grupo de especies afíns (por exemplo, a pesqueira de arenque do Mar do Norte, a pesqueira de bocarte do Perú e Chile).
Os principais países pesqueiros en 2002 foron a China cun total de case 17 millóns de toneladas de capturas, 19 millóns provenientes da acuicultura mariña e 17 millóns da acuicultura de auga doce - preto de 30% da produción mundial de produtos pesqueiros -, o Perú con preto de 9 millóns, os Estados Unidos de América do Norte con preto de 5 millóns e o Xapón con 4,5 millóns.
Outra importante acción que debe ser promovida é a recuperación da saúde dun ecosistema afectado, non só anulando as fontes de contaminación ou controlando a exploración das forestas ribeiriñas – ou mesmo promovendo a reforestación – mais inclusivamente introducindo no sistema especies que teñan desaparecido ou outras que non entren en competición con aquelas aló existentes, mais contribúan para o seu nivel óptimo, por exemplo, servindo para o seu alimento.
Na actualidade Toledo converteuse nunha cidade na que o sector terciario domina a actividade econónomica, como se ve nos datos do Instituto de Estatística de Castela-A Mancha, en 2008 da distribución de afiliados á Seguridade Social por sectores de ocupación: 87,6% da poboación dedicada aos servizos, o 5,3% á construción, o 5,5% á industria e o 1,6% restante á agricultura e gandería.
Ten unha configuración dispersa con barrios moi separados do núcleo principal: o de Azucaica, na beira dereita do río e que ten a súa orixe nunha antiga pedanía da cidade, dista uns 7 km do centro da cidade, mentres que o de Santa María de Benquerencia, situado practicamente enfronte do anterior na marxe esquerda do Texo, sitúa o seu centro a uns 8 km do da cidade.
Con diferentes altibaixos en canto a dotacións técnicas e servizos esta é a liña que prestou servizo ata principios do século XXI: o 2 de xullo de 2003 circula o último tren convencional entre ambas as capitais e comezan as obras do enlace de alta velocidade, LAV Madrid-Toledo, que entra en servizo o 16 de novembro de 2005, grazas ao cal o tempo de viaxe a Madrid reduciuse a 33 minutos.
Por outro lado, xa en Nova York e tamén nos Ánxeles, actuacións poéticas e musicais de artistas inspirados nos griots como The Last Poets, The Watts Prophets ou Jalal Mansur Nuriddin tiveron un grande impacto cultural e social a finais da década de 1960 e na de 1970, sobre todo entre o público dos guetos urbanos que verán nacer a música rap.
A cultura hip hop é un movemento artístico e cultural que foi creado por afroamericanos, orixinario na cultura urbana dos barrios de Estados Unidos, tamén coñecido coma cultura afroamericana hip hop, a súa orixe data de anos antes do seu salto a fama mundial, cando chegou a outros grupos como os americanos latinos e caribeños, comezando no Bronx, Nova York.
Para xogos regulamentados pola FIBA, o tempo de xogo oficial é de 40 minutos, divididos en catro períodos iguais de 10 minutos cada un. Entre o 2º e 3º períodos, hai intervalo de 15 minutos, e invértense as pistas de ataque e defensa dos equipos; logo, cada equipo defende en dous períodos cada cesta.
A partir de 1895 comeza a recibir numerosos premios e títulos honoríficos: Doutor Honoris Causa polas Universidades de Cambridge, Boston e Harvard no ano 1899; o Premio Internacional de Moscova en París no ano 1900; ou a Medalla de Ouro de Helmholtz, outorgada pola Academia Imperial de Ciencias de Berlín, , que significou moito para Cajal por ser un dos premios máis prestixiosos da época.
Encargado pola Asociación Amadores da Música, foi o creador da banda de Ribadeo, coa que tivo a primeira actuación o 25 de xaneiro de 1992, da Academia de Música Carlos Álvarez Fernández-Cid e da Escola Municipal de Música de Ribadeo fundada en 1993 (na actualidade, Escola Municipal de Música e Danza, para a que se fixeron xestións para que leve o seu nome, sen froito), das que foi director.
De son folk, a maior parte das cancións estaban gravadas en éuscaro, o disco componse dos seguintes temas: Harrobiaz arro, Orroak, Chulos hasta pa' perder, Mila kilometrotara atzetik, Hegoak eta iparra, Oinak egiten, Mundu denak, Estropadak, Blanc zuri branco, Amets zurigarriak, Dzuaru, Herriaren zati, Aurrera aurrera Athletic.
Con Barness no banco, o equipo do Athletic formábano os seguintes xogadores: Ibarreche baixo os paus; Solaun e Furtado na defensa; a Eguía, Belauste e o seu irmán Ramón no mediocampo; e a dianteira formada por Iceta, Germán, Apón, Zuazo e Pichichi.
O gardameta guipuscoano converteuse pronto nun dos xogadores máis queridos entre a afección branquivermella, sendo habitual escitar cánticos como o seguinte: "¡Iribar, Iribar, Iribar es cojonudo, como Iribar no hay ninguno!" (do castelán: Iribar, Iribar, Iribar é colludo, como Iribar non hai ningún!).
Despois de meses de incursións transfronteirizas entre os dous países, Saddam declarou a guerra contra Irán en setembro de 1980, iniciándose deste xeito a guerra iranio iraquí , que case durou oito anos e orixinou que os países occidentais se puxesen na súa contra. Aproveitando o caos posterior á revolución en Irán, Iraq capturou algúns territorios no suroeste de Irán, pero Irán recuperou todos os territorios perdidos en dous anos, e durante o seguintes seis anos Irán estivo á ofensiva.
O 13 de abril de 1966 o presidente Abdul Salam Arif morría nun accidente de helicóptero preto de Basora e o sucedía interinamente o primeiro ministro Abdul Rahman al-Bazzaz, que ao cabo de tres días renunciaba en favor de Abd al -Rahman Arif, irmán do presidente falecido, que segundo se cre foi considerado polos militares do Consello de Mando da Revolución Iraquí máis débil e manexable que o presidente morto.
A civilización sumeria floreceu durante máis de 3000 anos e foi gradualmente sucedida polo imperio acadio durante o século XXIV a. C. Despois de dous séculos de dominio acadio foi seguido dun renacemento do Imperio sumerio durante o século XXI a. C. Unha invasión elamita no ano 2004 a. C. levou a terceira dinastía de Ur ao seu fin.
A partir de 1976 Al-Bakr empezou a delegar maiores funcións no seu lugartenente, Saddam Husayn membro destacado do revolucionario Partido Árabe Socialista Baaz e, logo, da facción iraquí do partido e da súa organización rexional, Saddam xogou un rol clave no golpe de 1968 , que levou a rama iraquí do partido ao poder no país.
Ao ano seguinte, o 16 de xullo de 1979, Al-Bakr renunciou aos seus cargos pouco despois de cumprir os 65 anos e transferiullos a Saddam Husayn, quen prontamente expulsou do goberno aos antigos funcionarios leais á Al-Bakr e que máis adiante pasaría a ser ditador de Iraq durante 24 anos.
En 2013, un dos grupos insurrectos afiliado a Al Qaida que participaba na insurrección contra o goberno sirio incrementou o seu dominio ata proclamar a súa independencia respecto a organización transnacional, proclamou o Estado Islámico de Iraq e o Levante e anunciou unha campaña coa intención de conquistar todos os países onde, segundo a organización, o islam sería predominante nalgún momento histórico.
O 29 de xuño de 2014 proclamaron o seu xefe desde 2010, Abu Bakr al-Baghdadi, como «califa Ibrahim» do Estado Islámico, declarando «suprimidas todas as organizacións e fronteiras», o que sumiu a Iraq nunha nova situación de guerra que durou ata o 9 de decembro de 2017 cando o Estado Islámico foi expulsado do territorio iraquí.
Entre estes destacan o Imperio babilónico de Hammurabi e o Imperio asirio de Shamshiadad I entre os séculos XIX e XVIII a. C., o Imperio asirio medio entre 1365 e 1076 a. C., o Imperio neoasirio entre 911 e 609 a. C. e o último Imperio babilónico de 620-539 a. C. O Imperio neoasirio, en particular, puxo a Iraq no centro dun enorme dominio que se estendía desde o Cáucaso ata Exipto e Arabia, e desde Chipre a Persia.
Por todo isto, cando os cidadáns iraquís elixen os seus deputados ao Consello de Representantes están a elixir de maneira indirecta ao presidente da República, ao primeiro ministro e ao resto do Goberno; e como en toda democracia parlamentaria, o líder de cada partido político ou coalición política que presenta unha lista de candidatos a deputados xógase nas eleccións lexislativas ou parlamentarias a posibilidade de ser elixido primeiro ministro.
O 23 de agosto de 1921 despois dun plebiscito co 96% de votos a favor foi nomeado e elíxido, co apoio dos británicos en agradecemento ás contribucións da súa familia durante a Rebelión árabe, o haxemita Faisal I como rei de Iraq (antes xa fora nomeado rei da Gran Siria polos nacionalista árabes tras finalizar a primeira guerra mundial, pero expulsado polos franceses).
A principal actividade na zona era a caza de lontras, aínda que a colonia non foi nunca rendíbel debido ao elevado custo dos navíos necesarios para iso. Ao principio, o contacto cos nativos foi cordial, mais pronto se produciron encontros violentos, que unidos ás enfermidades transmitidas polos europeos, exterminaron catro quintas partes da poboación nativa.
A clave do desenvolvemento histórico da física inclúe fitos como a lei da gravitación universal e a mecánica clásica de Newton, a comprensión da natureza da electricidade e a súa relación co magnetismo de Faraday , a teoría da relatividade especial e teoría da relatividade xeral de Einstein, o desenvolvemento da termodinámica con James Prescott Joule e Sadi Carnot e o modelo da mecánica cuántica aos niveis da física atómica e subatómica con Louis-Victor de Broglie, Heisenberg e Erwin Schrödinger.
Os astrónomos exipcios deixaron monumentos que mostran o coñecemento das constelacións e os movementos dos corpos celestes, mentres o poeta grego Homero escribiu sobre varios obxectos celestes na súa Ilíada e na Odisea; máis tarde, a astronomía grega proporcionou nomes, que aínda se utilizan hoxe en día, para a maioría das constelacións visibles desde o hemisferio norte.
No século XIX prodúcense avances fundamentais na electricidade e no magnetismo, principalmente da man de Charles-Augustin de Coulomb, Luigi Galvani, Michael Faraday e Georg Simon Ohm, culminando co traballo de James Clerk Maxwell en 1855, que logrou a unificación ambos os fenómenos e as respectivas teorí­as vixentes ata entón na teorí­a electromagnética, descrita a través das ecuacións de Maxwell.
Extensións dese pensamento centrado no Determinismo Científico adecuadamente adaptadas ás dificultades teóricas tiñan consecuencias filosóficas profundas, por exemplo: se se aceptar que o cerebro comanda todas as accións humanas e se o cerebro faise apenas de átomos , é preciso preguntar se realmente a persoa ten liberdade para controlar o seu comportamento.
Por exemplo, os avances na comprensión do electromagnetismo, a física do estado sólido e a física nuclear levaron directamente ao desenvolvemento de novos produtos que transformaron drasticamente a sociedade moderna, como televisión, ordenadores, electrodomésticos e armas nucleares; os avances na termodinámica levaron ao desenvolvemento de industrialización; e os avances na mecánica inspiraron o desenvolvemento do cálculo.
A física, no seu intento de describir os fenómenos naturais con precisión e veracidade, alcanzou límites impensables: os coñecementos actuais van dende a descrición de partículas fundamentais microscópicas ata o nacemento das estrelas no universo e mesmo poder coñecer con gran probabilidade o que aconteceu nos primeiros momentos do nacemento do noso universo, por citar algúns campos.
A física (do latín physica, e este do grego antigo physikós «natural, relativo a natureza»)), é unha ciencia que estuda as propiedades da materia, os seus constituíntes fundamentais, o seu movemento e comportamento a través do espazo e tempo, e as entidades relacionadas de enerxía e forza, considerando unicamente os atributos susceptíbeis de seren medidos.
Galicia ou Galitzia (en alemán: Galizien, en polaco: Galicja, en ucraíno: Halychyna, en checo e eslovaco: Halič; en húngaro: Galícia / Kaliz / Gácsország / Halics; en romanés: Galiția / Halici; en ruso: / , Galitsiya / Galichina; en ruteno: , Halychyna; en yiddish: ַ Galitsie) é unha rexión histórica do leste de Europa, que antigamente foi un pequeno principado e cuxo territorio na actualidade se divide entre Polonia e Ucraína.
Galicia foi moitas veces obxecto de incursións por parte dos tártaros e dos turcos otománs nos séculos XVI e XVII, e devastada durante a rebelión de Bohdan Khmelnitski, atamán do Hetmanato cosaco , a guerra ruso-polaca , a vitoria pírrica ante as invasións suecas durante O Diluvio no curso da Segunda Guerra do Norte e a Gran Guerra do Norte de principios do século XVIII.
A rexión estaba habitada por tribos xermano-celtas como os Lugii (que comprendían tamén aos Arii, os Elveconi, os Naharvali, os Manimii e os Eisii), asociados á cultura de Przeworsk na época de Tolomeo que os menciona na súa Geographia, a rexión tamén foi poboada polos vándalos e os godos antes da caída do Imperio romano.
Algúns historiadores especularon que o nome tiña que ver cun grupo de persoas de orixe celta que podían estar cerca e que se relacionan con moitos topónimos similares de Europa e Asia menor, como a antiga Gallia ou os galos (a Francia moderna, Bélxica e Italia do norte, e os seus habitantes, respectivamente), Galacia , Galicia, na península Ibérica e a romanesa Galați.
O nome ucraíno de , Hálych, en ruso , Galich, en polaco Halicz, en alemán Halytsch, en lituano Halyčas e Galic en latín, provén dos Khwalis ou Kaliz que ocuparon a rexión desde a época dos maxiares, que tamén foron chamados Khalisioi en grego e Khvalis en ucraíno.
Exemplos de teorías físicas da corrente principal son a Mecánica clásica, a Física da materia condensada, a Dinámica, o Electromagnetismo, a Teoría de campo, a Dinámica fluída, a Relatividade xeral, a Física de partículas, a Mecánica cuántica, a Teoría do campo cuántico, a Física do estado sólido, a Estrutura electrónica de materiais, a Relatividade especial, o Modelo estándar, a Mecánica estatística ou a Termodinámica.
En -342 Mentor de Rodas, un xefe militar que loitara ao servizo de Artabazo II, sátrapa rebelde de Dascilio ou Frigia Helespóntica e máis tarde ao servizo de Exipto axudando ao rei de Sidón, Tabnit II, rebelado contra Persia, obtivo o perdón do rei (que apreciou as súas calidades militares, pois loitando en Sidón derrotara aos sátrapas Mazeos de Cilicia e Belisis de Siria, e só puido ser derrotado polas forzas superiores do exército real persa) que lle enviou a Rodas, que deste xeito converteuse nun estado vasalo de Persia.
Na guerra civil entre Xulio César e Pompeio estivo á beira do primeiro e logo da morte de César opúxose tamén a Casio; Alexandre de Rodas o líder político de Rodas que dirixía o partido popular foi elevado ao cargo de Prítane en -43, pero pouco despois Alexandre e o almirante Mnasees foron derrotados por Casio na batalla naval de Cnido e os republicanos entraron na cidade e mataron a todos os xefes hostís e venderon ou saquearon a propiedade publica incluíndo as ofrendas dos templos .
Ó inicio da Segunda Idade concéntrase no engano e a persuasión antes de despregar as súas forzas, de maneira que usou unha nova identidade facéndose chamar Annatar o "Señor dos Dons", presentándose cunha fermosa forma e dicindo ser enviado polos Valar para axudar ós Noldor nas súas tarefas para embelecer a Terra Media durante a Segunda Idade.
Foi o máis poderoso dos servidores de Melkor; os seus nomes, debido ós seus servizos e ás súas accións posteriores, son incontables; cóntanse entre eles O Gran Mestre da Mentira, A Man Negra, O Señor Escuro, Señor dos licántropos, Gorthaur O Cruel, O Poder Escuro, Señor dos Dons , Señor de Barad-Dûr, Señor de Mordor, Señor dos Aneis, Facedor de Aneis, O Nigromante, O Ollo Vermello ou de Fogo, ou O Ollo sen Pálpebras (pola súa "mirada" que abarca todo o seu maligno dominio, se ben na película de Peter Jackson isto interprétase de modo literal), entre moitos máis.
O Señor Escuro acepta renderse e vai como prisioneiro a Númenor, non porque realmente eles puideran atar a Sauron, que posuía o Anel Único, senón porque os seus desexos eran infiltrarse en Númenor e persuadir ó rei Ar-Phârazon de venerar a escuridade, desexar a vida eterna, rexeitar ós elfos e ós Valar e pechar as chegadas a porto dos elfos da Illa Solitaria.
Sauron sofre a primeira das súas grandes derrotas na Primeira Idade cando Lúthien chega a rescatar a Beren, preso nos calabozos da Torre de Sauron; ela lanza un canto de encantamento e está acompañada por Huan, o can de Valinor; ambos enfróntanse a Sauron, que é inmobilizado polos poderes da filla de Melian, e é atacado por Huan.
Durante o 2018, ano do centenario do seu nacemento, organizados pola Coral Polifónica de Ribadeo e a Sociedade Filantrópico Dramática, preparáronse en Ribadeo diversos actos para a súa celebración, como a descoberta dunha placa na súa casa ou a charla de inicio de curso no IES de Ribadeo Dionisio Gamallo sobre a súa figura.
A mesma historia é rexistrada por Barhebraeus, escrita en siríaco no século XIII en Edesa: "E un gran número de homes tiraban de cordas fortes que estaban atadas ao redor do coloso de bronce que estaba na cidade e empurrárono cara abaixo. E pesaron delas tres mil cargas de bronce de Corinto, e vendéronas a un xudeu de Emesa".
Así, moitas das ilustracións amosan unha estatua cun pé en ambos os lados da boca do porto, cos barcos que pasan por baixo dela: ". o famoso xigante grego de bronce, cos seus conquistadores membros ao carricho de terra a terra ." ("O Novo Coloso", un poema gravado nunha placa de bronce e montado no interior da Estatua da Liberdade en 1903).
O latín orixinou un gran número de linguas europeas, denominadas linguas romances, como o español, francés, franco-provenzal, friulano, galego, istriano, istrorromano, italiano, ladino, ligur, lombardo, meglenorrumano, napolitano, occitano, piemontés, portugués, romanche, romanés, sardo, siciliano, valón, véneto, aragonés, arrumano, asturleonés, catalán, corso, emiliano-romañol, e outros xa extintos, como o dalmático, panonio e o mozárabe.