polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
An uair sin thàinig am follais còmhstri doirbh taobh chòirichean-sheilbhe am broinn a’ chinnidh: ‘S e Maitias a bh’ann am mac na b’ aosda, ged an robh e na dhìolain, oir cha chuireadh dìolanas bacadh air a’ ghnothach sin idir ann an Lagh nan Gàidheal.
Theich Conn bhon dùthaich aige is e a’ leigeil Aodh ann an droch shuidheachadh: ‘S e dìreach na Sasannaich ann am Baile Átha Cliath a bha ga chuideachadh, o chionn 's gu robh iad airson cumhachdan nan Gàidheal a lùghdachadh is siostam riaghlaidh Sasannach a chur air dòigh an àite cleachdaidhean Gàidhealach.
Bha na Sasannaich sgìth agus tinn, agus bha am beatha sa champa gu math doirbh leis cho cruaidh ‘s a bha an geamhradh. A dh’aindeoin sin, chuireadh ruaig air an arm aig Ó Néill ann an ùine ghoirid leis nach fhaodadh iad còmhradh a dheànamh leis a’ ghearasdan Spàinnteach agus air sgàth gun do rinn na Gàidheil mearachd mhòr ri linn ionnsaigh eich nan Sasannach.
Ann an 1591, chuir Ó Néill am fearg air Bagenal leis gun do ruith e air falbh còmhla ris a phiuthar Mabel, ach ann an 1593, sheall e cho dìlseach ‘s a bha e thuca is e a’ cur taic armachd dhan a chliamhainn an aghaidh Aodh Mag Uidhir, an am Béal Leice.
Ann an 1595, chaidh John Norreys a chuir a-nall gu Éirinn le feachd mòr gus gèill a thoirt airsan, ach b’ fheudar do dh’ Ó Néill an daingneach aig Cluain-Dabhail a ghlacadh, mus b’ urrainn do Norris fiù ’s na daoine aige a dheasachadh.
Nam b’ urrainn don Iarla fàth a ghabhail air a bhuannachd ’s dòcha gum faodadh e cumhachd Shasainn san dùthaich a lagachadh, leis gu robh mìothlachd air a bhith ga sgaoileadh air feadh na tìre – gu h-àraidh ann an ceann a deas far an robh Seumas Tómas Mac Gearailt ag iarraidh a chuid chòirichean mar Iarla Dheasmhumhain.
e gu bhith neart agus cumhachd a lorg a bh’ ann an dòigh-obrach aig Ó Néill fad a bheatha, is e ag atharrachadh bho bhuidheann gu buidheann eile mar a thogradh e: a’ gabhail ri ceannsal nan Sasannach an dàrna latha, is a’ dol an aghaidh an Riaghaltais ann am Baile Átha Cliath ann an co-bhann Uachdaran beaga an latha eile.
Ged an tugadh an Riaghaltas ann am Baile Átha Cliath taic làidir dha, fad na ciad bliadhnachan aige ann an Cúige Uladh co-dhiù, tha e coltach nach robh esan cho cinnteach gum biodh e na b' fheàrr dha mar cheann-feadhna a’ chinnidh gu bhith còmhla ri na Sasannaich neo a bhith a’ dol an aghaidh an iomairt a thoisich iad ann an 1585, gus gèill a thoirt air Cúige Uladh air fad.
An ceann ochd mìos an dèidh Chath Bhéal-an-Átha-Buí, chaidh Riaghladair Sasannach ùr gu tìr ann an Èirinn, fear air an robh Iarla Essex, is na feachdan na bu mhotha a chuir na Sasannaich thall a-riamh còmhla ris, mu 17,000 duine.
Lean esan òrdughan dìreach bhon a' bhànrighinn ach an dèidh iomairt gun shoirbheachas ann an ceann a deas na dùthcha, b' fheudar dhàsan còmhraidhean fhaighinn leis an Iarla Thír Eoghain, a ghabh àite ann an daingneach ann an Lagáin air 7 an t-Sultain 1599, far a rèiteachadh sgur-cogaidh.
A dh’aindeoin am mì-rùn traidiseanta a bh’ ann eadar na Néilleaich agus na Dónaillich, rinn Ó Néill caidreabhas còmhla ri Aodh Rua Ó Dónaill, mac Aoidh, an t-seann caidreabhach is nàmhaid Shéain.
Anns na litrichean aca - cheap is leugh Sir William Russel feadhainn - dh’innis iad dhan Rìgh gur e luchd-dìona na h-Eaglais Chaitligeach a bh’ annta, is iad ag iarraidh saorsa chreideamh is poilitigeach do na Tùsanaich ann an Èirinn.
Sa Ghiblean 1596, Gheall na Spàinntich gun toireadh iad taic dha na reubaltaich, is an uair sin chuir Ó Néill roimhe beagan dhe tìm fhaighinn, is e a’ gealltainn dìlse gu Crùn Shasainn nuair a b’ fheudar dha.
e ceist seilbhe a’ chrùin a bha aig cnag na cùise ann am poileataigs aig an àm, agus bha Ó Néill air ruaig a chur air na ceannardan na b' ainmeile aice turas an dèidh turais, is an Cogadh Spàinnteach - Sasannach a’ leantainn cuideachd.
Bha an Iarla reubaltach fhathast a’ toirt taic do na ceannardan Ghàidhealach ann an Cúige Mumhan, is fiù ’s dh’fhoillsich e gairm-fhollaiseach airson na Caitligich ann an Èirinn, is e a’ brosnachadh ar-a-mach ann an ainm na h-Eaglaise.
Mu dheireadh thall, anns a’ Chèitean 1600, fhuair na Sasannaich làmh an uachdair nuair an tàinig aig Sir Henry Dowcra air a chur gu tìr faisg air Doire ann an Tír Chonaill, is e os cionn feachd mòr, buidheachas do Niall Garbh Ó Dónaill.
Le sin, b’ urrainn dha feachd anabarrach mòr fhastadh, a bharrachd air taic solarachadh fhaighinn bhon An Spàinn is Alba, rud a leig dha fàth a ghabhail air buidheann dhe cha mhòr dà mìle Sasannaich aig Cath Chluain Tiobrad.
e cànan leasaichte a th' innte: tha briathrachas gràmair slàn aice agus chaidh briathrachas teicneolais, ealain no matamataigs a leasachadh agus gabhaidh fiù 's fiosaigs neo ceimig tro mheadhan na Sòrbais teagasg. Thairis air na linntean bha dà chanan Sòrbais Uachdarach ann: tè Uachdarach Chaitligeach agus tè Uachdarach Phròstanach ach bha an dà chànan co-leaghta na b'anmoiche. A bharrachd air sin bha agus tha buaidh làidir aig a' chreideamh air fèin-aithne nan Sòrbach.
B’ e Leas-Rìoghachd Ghranada Ùire, Leas-Rìoghachd Shantafé neo Leas-Rìoghachd na Rìoghachd Ùire Ghranada colonaidh Spàinnteach thall ann an Aimearaga, am broinn Iompaireachd na Spàinne.
Eadar an dà chogadh bha muilnean-sàbhaidh agus taighean-gnìomhachas an òla ann is ‘s e àite cudromach taobh innealan, stuthan do rathaidean-iarainn, piàna, tombaca, òr, ribeanan is adan, malairt meatailt amh is air obrachadh, gual, fiodha, a’ chlò , anart, gràn, beathaichean a bh’ann cuideachd.
Dh’ fhulaing Breslau duilgheadasan doirbh cruaidh taobh an eaconamaidh an dèidh Cogadh a’ Cheusair oir chaill A’ Ghearmailt an roinn Phosen is a’ mhòr-chuid Àrd-Shilesia, tobar nàdarra stuthan is prìomh mhargaidh na dheànadh ann am Breslau.
Thogadh sgìrean ùra air iomall a’ bhaile le toglaichean a bha na b’ fhreagarraiche do fheumalachdan ùra, chruthachadh pàircean is liosan gus adhar a thoirt chun a’ bhaile is suidheachadh is goireasan muinntir a’ bhaile a leasachadh, is an àireamh-sluaigh a’ sìor èirigh.
Ann an 1945 chuireadh an roinn air fad ris a’ Phòlainn tron Chòrdadh Potsdam, (eadar na Stàitean Aonaichte, An Aonadh Sobhiat agus An Rìoghachd Aonaichte), is chaidh na daoine Gearmailteach a thilgeil a-mach.
Tha Crìstean MacMhìcheil na neach-deasachaidh agus sgrìobhadair agus e ficheachd bliadhna a dh’aois, co-sheòrsach agus na oileanach aig Sabhal Mòr Ostaig a’ dèanamh Ceum BA ann an Gàidhlig ’s Iomall a’ Chuain Siar.
Bha Rojas Garrido uabhasach dlùth air an t-Seanalair Mosquera, ‘s e deagh charaidean a bh’annta, agus chaidh Rojas Garrido a dh’ainmeachadh na Mhinistear na Dùthchannan Cèin ceithir tursan nuair a bha Mosquera os cionn an Riaghaltais. Bha e na Riaghladair na roinne Bhogotá ann an 1861 agus na Riochdaire ann an Còmhdhail na h-Antioquia ann an 1862. A bharrachd air sin, fhuair e an dreuchd mar Rùnaire na Dùthchannan Cèin air ais eadar 1862 gu ruige 1863, a turas sin le smachd air Ministrealachd a’ Chogaidh agus a’ Chabhalach.
Roimhe 2008 bha bancaichean na h-Éireann a' sas an margaidean fiach-taigheadas nan Stàitean Aonaichte, agus nuair a thuit margaid maoinichidh nan Stàitean Aonaichte lean tuiteam gu h-obann san margaidh airson taighean, fearann agus bùithtean ann an Éireann.
Thug an Riaghaltais gealladh taic de luach Eu 400,000,000,000 do luchd-sàbhalaidh le airgead aig na bancaichean agus thoisichan riaghaltas agus ùghdarrasan ionadail a ghearradh turasdailean de seirbhisich poballach, poileasaidh a lean iomadh gnìomhachasan prìobhaideachd anns a' bhad.
e dùsgadh na Dà-ghnèitheachd a tha aig cnag na cùise anns an leabhar sin, rud a tha dìreach mar an t-ùghdair fhèin. Ann an Chan eil sinne mar an fheadhainn eile chruthaich i nobhail le structar a tha coltach ris a’ chiad nì a sgrìobh i agus an leabhar Slaves of New York, le Tama Janowitz.
Tha e làn sgeulachdan air an measgachadh ri chèile is na caractaran a’ nochdadh an siud ‘s an seo air feadh na sgeòil. Cuideachd anns a’ bhliadhna sin sgrìobh i sgriopt an fhiolm Mairidh mi beò , ann an co-bhann le David Menkes agus Alfonso Albacete.
Rinn i sgriop an fhiom I love you baby còmhla riutha ann an 2001, nuair a rinn an stiùiriche-fhiolm Miguel Santesmases dreach saor dhe Gaol, iongantas, prozac agus teagamhan ged an d’ fhuair e cuideachadh bhuaipe, agus rinn Antonio del Real fiolm dhen sgriobt a sgrìobh i airson Boireannach mo bheatha .
Ann an 2001 dh’fhàg oirre an irisleabhar Interviú gun do rinn i meirle-sgrìobhaidh bho na sgrìobh am bàrd Antonio Colinas anns an leabhar aice Stèisean na h-Ifrinn, a bha i dìreach air dh’fhoillseachadh sa bhliadhna sin fhèin .
A bharrachd air sin dh’aidich an t-irisleabhar sin gun do chuir i seantansan gu lèir às an leabhar Aimearaganach Prozac Nation, a sgrìobh Elizabeth Wurtzel, dìreach am broinn a’ chiad rud soirbheachail a sgrìobh i ann an 1997, Gaol, iongantas, prozac agus teagamhan.
Thill i dhan rosg le A h-uile càil faicsinneach agus do-fhaicsinneach , a bhuannaich an Duais Primavera airson nobhailean, agus dh’fhoillsich i an leabhar dhe sgeulachd goirrid Sgeulachd gaol mar stòiridh eile air coireigin ann an 2003.
Ann an 2005 chruinnich is dh’eadar-theangaich i Am Beatha romhpa: guthan à agus gu ruige Palastain (Spàinntis: La vida por delante: voces desde y hacia Palestina), air a dh’fhoillseachadh leis a’ chlò-bhualadair Editorial Fundamentos, is chaidh a h-ainmeachadh deasaiche a’ chruinneachaidh Astarté airson MR Ediciones.
Ann An t-Sultain 2006, bhuannaich an t-eòlaiche-inntinn Jorge Castelló cùis lagh na h-aghaidh ann an València airson "gnàths eucoireach" is "ionnsaigh an aghaidh còirichean na seilbhe inntleachdail" a chuir esan dhan chùirt dà mhìos ro-làimhe.
Sgrìobh José María Quijano Wallis, a bha eòlach airsan, gur e Largacha an aon duine ris a choinnich mi a tha mar ìomhaigh na foirfeachd moralta: fhuair e cliù anns a’ bheatha phoblaich leis cho tàlantach, cho foghlaimte, cho proifeiseanta agus cho onorach ‘s a bha e.
B’ e Froilán Largacha Hurtado fear-lagha agus neach-poileataigs à Coloimbia a bha na cheann-suidhe na dùthcha eadar 10 an Gearran 1863 gu ruige 4 an Cèitean 1863 mar bhall a’ chomataidh riaghlaidh a stiùireadh an dùthaich fhad 's a bhathar a’ deiseachadh a’ bhun-reachd dhe 1863.
Ged a tha a’ mhòr-chuid dhe na daoine anns an t-Sìona dhen bheachd gur e dìreach aon chànan le mòran dualchainnt a th’ ann, tha na diofaran eatorra coltach ris na diofaran eadar Gàidhlig is Gaeilge, neo Portagailis is Spàinntis.
Mar eisimpleir, beachdamaid nan robh Gàidhlig na h-Alba agus Gàidhlig na h-Eireann air an dealachadh gu dà chainnt difirte ach gun do chum iad orra a' cleachdadh an aon chruth sgrìobhte, agus le làmh-an-uachdair cànanach aig na h-Eireannaich :
Gu pongail deich bliadhna 'na dhèidh-sa, thug Peadar MacPhàrlain a bha 'na eadar-theangaiche de stuthan cràbhach a' chiad fhaclair a-mach a bha a' dol on Ghàidhlig gun Bheurla agus an caochladh slighe, an New English and Gaelic Vocabulary - Focalair Gaelig agus Beurla.
Bha liostaichean na bu mhotha san leabhair aig Edward Lhuyd, a' chiad duine a rinn rannsachadh blàir eadar 1699-1700, gu h-àraidh briathrachas Earra Ghàidheal is Siorrachd Inbhir Nis, ged nach deach fhoillseachadh ach greis mhath 'na dhèidh sin.
Thòisich an fhicheadamh linn le faclair mòr - am Faclair Gàidhlig 'us Beurla le Dealbhan aig Eideard Dwelly. Bha pàirt dheth stèidhichte air faclairean a bh' ann roimhe ach chuir Eideard mòran susbaint ris, an dà chuid o thùsan eile 's an obair rannsachaidh aige fhèin. A dh'aindeoin aoise, 's e am faclair aig Eideard Dwelly am faclair as ùghdarrasaiche ann an saoghal na Gàidhlig fhathast.
Ged a stèidhich Comann Gàidhealtachd na h-Alba comataidh ann an 1806 gus faclair mòr fhoillseachadh, bha Raibeart Armstrong air thoiseach orra leis an Gaelic Dictionary ann an 1825, trì bliadhna mus do nochd am faclair aig a' Chomann ann an 1828 fon ainm Dictionarium Scoto-Celticum - A Dictionary of the Gaelic Language I & II.
A bharrachd air sin, tha àireamh de dh'fhaclairean ann on àm seo nach deach am foillseachadh fhathast, can an Highland Gentleman's Dictionary a chaidh a chruinneachadh mun bhliadhna 1776 's a tha san leabharlann aig Ban-Iarla Chataibh an-dràsta.
Fhuair Szczecin, neo Stettin sa Ghearmailtis, a chuid chòirichean mar bhaile ann an 1243 bhon Rìgh Barnim I. Dh’fhàsadh am baile na bu Ghearmailtiche mean air mhean agus chaidh e ainmeachadh prìomh-bhaile Diùcachd Phomerania ann an 1309is e fo bhuaidh uachdaranachd Shlàbhach air an robh na Griffin.
e baile mòr agus port air àirde an iar-thuath na Pòlainn a tha ann an Szczecin (IPA: ʃʧɛtɕin, Gearmailtis/Suainis: Stettin, Liotuànais: Ščecinas, Latbhais: Ščecina, Caisiuibianis: Szczecëno,
Mar iomadach baile air an àirde an ear A’ Chairibian, bidh an t-uisge a’ dòrtadh os cionn Phointe-à-Pitre gu cunbhalach tron bhliadhna, ged am bidh e nas fhliche eadar An t-Iuchar agus An t-Samhain, nuair a bhios stoirmean mòra ann.
Tha an cruinneachadh seo mì-àbhaisteach anns an t-seagh gu bheil mòr-chuid dhe na h-aistean ann an Gàidhlig, agus gu bheil farsaingeachd de stoidhlichean air an riochdachadh ann, eadar aistean teòiridheil sgoileireil agus aithisgean pragtaigeach air iomairtean Gàidhlig.
Aig deireadh na cùise, bha e cho connspaideach gun d’fhuair e dubh-chàineadh bho na luchd-dùbhlain, gu h-àraidh na Comannaich is na Sòisealaich, is b’ fheudar dha trioblaidean mòra a shabaid ann An Cèitean 1968, is na h-oileanaich is na luchd-obrach a’ togail fianais anns na sràidean.
Bha e na phrìomhaire ann an riaghaltas eadar-amail na Frainge an dèidh an t-Saoraidh ann an 1944 is chuir e na feachdan aige air ais do Vietnam, Cambodia agus Laos, a bha airson a bhith an cuid neo-eisimeileachd a ghairm bhon an Fhraing.
Bha e an sàs fad na 20an is na 30an anns an iomairt airson tancaichean is plèanaichean cogaidh a bhrosnachadh, is e dhen bheachd gum biodh an stuth seo an dòigh na b’ fheàrr airson staing cogadh na trainnsichean a sheachnadh anns na làithean ri teachd.
Fhad 's a bha e os cionn an Riaghaltais chaidh am Foghmal Poblach a bhrosnachadh, chaidh na crìochan le Braisil a stèidheachadh agus chaidh a' chiad cumhnant airson a' Chanail eadar an dà chuain tro Chaolas a' Panama a rèiteachadh.
Dh'aontaich e ris na feachdan laghail agus thug e pàirt gu sgafanta anns na cathan aig Tierra Azul agus aig Pamplona, agus an uair sin bha e an sàs anns a' chòmhstri airson Bogotá, is iad a' cur ruaig air na feachdan aig Melo.
Chaidh e a chur an greim còmhla ri buidheann dhe na càirdean aige agus ga fhastadh le airm an Riaghaltais, ga chur gu rèisimeid dhe shaighdearan ùra airson a' Chogaidh Sìobhalta, agus le sin bha e an sàs ann an Còmhrag an Tuatha an aghaidh na guerrillas dùbhlanach; 's e saighdear an Riaghaltais a bh' ann.
Tha ainm an leabhair a’ tighinn bhon mhainistir ann an Dèir air a bheil luaidh san teacsa agus anns a’ Chairt Laideann aig Rìgh Daibhidh I. Gu mì-fhortanach, cha do dh’fhàg a’ choimhearsnachd seo rian eile againn gun robh i ann, ged a chaidh mainistir Cistercianach a stéidheachadh faisg air an àite sa bhliadhna 1219, aig an robh seilbh air cuid de na talamhan air a bheil tràchd san teacsa Gàidhlig.
Chan eil e cinnteach cà an deach an leabhar a sgrìobhadh an toiseach, ach tha e reusanta creidsinn gun robh an làmh-sgrìobhainn aig Dèir ann an Siorrachd Obar Dheathain nuair a chaidh na sgrìobhaidhean-iomaill a chur ris.
Anns na sgrìobhaidhean-iomaill seo tha cunntas air stéidheachadh a’ mhainistir le Calum Cille agus Drostan, agus clàraidhean de chóig pìosan fearainn a chaidh a thìodhlacadh dhan mhainistir agus saorsa bho chìsean àraidh.
Chum Paraguaidh an cuid fhearainn, ged do ghairm an dà thìr gun do chuir iad ruaig air an dùthaich eile, leis gu robh an dòigh obrach agus an togradh aca na b’fhèarr, ged an robh stuth na b’ fheàrr, feachdan na bu mhotha agus oifigearan bho thall thairis aig Boilibhia.
Tha e suidhichte eadar Loch Cuilinn agus Loch Chaisleán an Bharraigh, ann am meadhan na Siorramachd , 224km air falbh bho Chorcaigh, 66km bho Ghaillimh agus 209km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na dùthcha.
e baile mòr air an àirde an ear-thuath na Spàinne a th’ ann Lleida neo Lérida . ‘S ann à Ilerda neo Iltirta bho na Ilergetes, treubh Iberianach, a th’ann an t-ainm. Tha Lleida suidhichte shuas air a' chòmhnard àrd ann am meadhan Chatalòinia , aig 155m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Segre. Tha Lleida 394km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 127km bho Bharcelona, am baile as motha agus prìomh-bhaile Chatalòinia. Tha 137,387 daoine a’ fuireach ann an Lleida, an 7mh baile as motha ann an Catalòinia agus an 49mh baile na Spàinne.
Fad nan linntean dh'atharrachadh fuaimeanachadh an ainm mar a leanas: Ilerda ann an Laideann nuair a bha an sgìre fo bhuaidh nan Ròmanach, ann an Arabais, Leyda anns na meadhan aoisean agus mu dheireadh thall Lleida tron atharrachadh fuaimneachail l ʎ ann an Catalanais.
Rinn e obair cuideachd do Chomann Gàidhealtachd na h-Alba a' sgrùdadh làmh-sgrìobhaidhean a bh' aca airson an iomairt anns an robh an Comann an sàs gus na dàin Oisein le Seumas Mac a' Phearsain a dhearbhadh.
e eileamaid gu math cummanta ann an ainmean-àite na sgìre seo a th'ann am facal Zipa. Tha feadhainn eile a' smaoineachadh gur e Chicachica an t-seann ainm aige, a tha a' ciallachadh Cas ar Dalta, neo fiù's Chipaquicha, Cas ar n-Athar.
Tha làrach bheag eile aig rugbaidh air gach mòr-roinn - m.e. anns an Roinn-Eòrpa taobh-a-muigh na dùthchannan a-nuas; Aimearaga a Deas ann an Tile, Breasail is Uruguaidh; Afraga - mar Costa Ìbhri, Siombabuaidh, Naimibia, Ceinia is Botsuana; Àisia - mar Hong Cong is Dubai agus mar sin air adhart.
A-rèir coltais b’ e am faclair air loidhne an Stòr-dàta Briathrachais, air an làraich-lìn aig Sabhal Mór Ostaig ann an 1994, a’ chiad ghoireas mór coimpiutaireachd na Gàidhlig a bha ri fhaighinn a-riamh, agus a’ chiad ghoireas a bha ri fhaighinn air an Eadarlìon.
Cha robh Bolívar idir an sàs anns a’ chiad iomairt an aghaidh na Spàinne anns A’ Bheiniseala ann an 1809 ach ghabh e pàirt ann am misean gu Lunnainn ann an 1810 còmhla ri reubaltaich eile is iad ag iarraidh air an Rìoghachd Aonaichte gun tugadh iad taic dhaibh.
Tha 13 bailtean croitearachd ann: Torr Breac, Achadh Mhealbhaich, Clach Toll, An Clais Mòr, Baile a' Chladaich, Ardnacarin, An Cùl-cinn, Raffin, An Stòr, Clais an Easaidh, Cùl-Cinn an Droma Bhig, An Druim Beag agus An Nead.
Mar a mhìnich Ruaraidh MacThòmais, "balach a chaidh a thogail faisg air gearasdan Ruadhainn ann am Bàideanach, far an deach an t-arm Seumasach ma sgaoil an dèidh Blàr Chuil-lodair, chan eil rian nach biodh e eòlach air a' chreich 's air a' bhriseadh-dùil a dh' fhuiling na Gàidheil an dèidh Bliadhna Theàrlaich."
Ann an Lùnastal 1760, rinn Mac a' Phearsainn turas gu math farsaing air feadh na Gàidhealtachd, air siorrachdan Pheairt, Earra-Ghàidheil is Inbhir Nis, air Muile, Uibhist is air an Eilean Sgitheanach, is e a' cruinneachadh làmh-sgrìobhainnean agus beul-aithris.
Thuirt i gun, ann an tiota nuair a bha i air a gluasad air falbh a màthar, ghabh Enriqueta i air a làmh a’ gealladh mìlseanan rithe, ach thuig Teresita gun robh i a’ bith air ghabhail ro fhada on taigh aice is dh’iarr i a dhol dhachaigh agus dh’fhalaich Enriqueta i le brat dhubh agus dh’fhuadaich i i dham dh’fhlat.
Cha robh fhios aig Enriqueta gun chunnaic a’ chaileag i is ruith Angelita fhalachadh ‘san leabaidh is ghabh i oirre chadal. Bha an dearbh-aithne Angelita na b’ duilghe a dhearbhadh airson na dìomhaireachd a’ chiad aithrise Enriqueta.
‘San t-seòmar, bha ann leth-cheud pigeadh, cnogan is bòbhlaichean le fuigheall glèidhte daonna: sult, fuil reamhraichte, gruag cloinne, cnàmhan làmhan, fùdar chnàimh. agus cnogan leis na deochan, ungaidhean, agus ìoc-shlàintean a-cheana deas airson reice. A’ maireann an rannsachaidh, bha dithis flat eile air chlàradh far an robh Enriqueta air a fuireach: flat air an sràid Tallers, treas flat air an sràid Picalqués, agus bothan air an sràid Jocs Florals, ann an Sants.
Dh’aithris an caraid ri maor, Jose Asens, air an amharas mu na bha a’ tachairt ‘san fhlat Enriqueta's agus dh’aithris e seo ri a cheannard, am foireann Ribot. Air 27 an Ghearrain, leis an leisgeul chasaide air cearcan ‘san fhlat, chaidh an Ribot agus dithis maor eile a rannsachadh Enriqueta a bha sa’ chùirt na t-sràide Ferlandina ag aithris dhi na casaide is dh’iarr iad ga gabhail suas ri a flat.
Aig am fhlat na t-sràide Ponent lorg iad rudan amharasach cuideachd: leabhar àrsaidh le mùdanan phàipeir-craicinn, leabhar-nòtaichean far an robh i air a sgrìobhadh seòlaidhean airson deochan is ìoc-shlàintean ann an grinn-sgrìobhadh sgèimheach, pasgan de litrichean is nòtaichean air sgrìobhadh ann an cànan dhìomhair agus clàr le h-ainmean de teaghlaichean agus daoine glè chudthromach ann am Barcelona.
Bha an t-Seachdain nam Bròn soilleir fhathast sa’ chuimhne nan ùghdarras agus, airson an eagail mì-riaghailte choitcheann, shèimhich iad na h-aignean an t-sluaigh, a’ dèanamh gum foillsicheadh na pàipearan-naidheachd aithris a mhìneachadh nach robh na h-ainmean air a’ chlàr churta ach na h-ainmean dhaoine ris a ghuidh Enriqueta agus gun robh na teaghlaichean agus càractaran seo air am mealladh leis na breugan is na h-iarrtasan a’ mhortair.
Fon bhruthadh a’ cheisteachaidh, dh’aidich i ri ùine gun robh i ‘na lighiche ‘s gun do chleachd i leinibh mar bun-stuth airson an t-saothrachaidh a leigheasan. Bha i ‘na h-eòlaiche is bha fios aice air mar a dhèanadh neach na leigheasan a b’ fheàrr agus gun robh an deasachaidhean pàighte glè mhath le daoine beairteach shuidheachaidh mhath chomannaich.
Aig an àm a cur an làimh dheireannaich bha iad ‘na flat sa’ Cheàrn Raval, dìreach 29 an t-Sràid Ponent , agus anns na flataichean sa’ bhaile far an robh i air a fuireach bha ann na cnàmhan iomlain dithis is deichnear cloinne.
e coltach gun do mharbh i mòran eile na dà pàistean dheug oir dh’obraich i cho fada ‘s a dh’obraich i, is mar sin dhèanadh sin Enriqueta am marbhaiche leansgeulach ‘san eachdraidh na Spàinne; ‘s e soilleir gun do dh’obraich i fad mhòrain bliadhnaichean am Barcelona oir smaoinich an sluagh gun robh neach a’ goid pàistean air falbh.
Mu dheidhinn Pepito, bha i air a faighneachd air a imeachd agus thuirt i nach robh e leatha, gun robh e air a bhith ‘san dùthaich oir bha e air a fhàs tinn. Dh’ath-aithris i an leisgeul gum beir ris a’ bhan-nàbaidh, Claudia Elías, nuair a dh’fhaighnich Elías carson nach cuala no faca i e.
'Na mnaoi òig, dh'imrich Enriqueta às a' bhaile a breith, Sant Feliu de Llobregat, ri Barcelona far an dh'obraich i mar banòglach agus banaltram ach a dh'aithghearr thionndaidh i ri strìopachas, araon ann an taighean-strìopachais agus ann an àiteachan air chleachdadh air a' ghnìomh seo, mar a' chala de Barcelona no an Portal de Santa Madrona.
Ann an 1895 phòs i fear-ealain air chantainn ri Joan Pujaló, ach dh'fhàillig am pòsadh airson, a-rèir ri Pujaló, na neo-dhìlseachd Enriqueta; a càileachd annasach, breugach, neo-sheasmhach; agus a tadhalan leantach ri taighean-strìopachais.
Dh’earb Enriqueta cé gnùise, ìocshlaint, cungaidhean-leighis, plàsdan agus deochan-leighis, gu h-àraidh a ghabh air a’ chaitheamh, a chuir eagal mòr mòran dhaoine an ama sin, agus mòran ghalaran nach robh leigheas ‘san leigheas dùthchasach.
Dh’fheuch i ga marbhadh fhèin tron sàthadh na caoladh a dòrnan le sgian fiodha, rudeigin a rinn an tàmailt an t-sluaigh a spreadhadh oir dh’iarr an sluagh gun seasadh Enriqueta a bhith air chur gu bàs tron tochdadh.
Dh’aithris na h-ùghdarrais a’ phrìosain tro na meadhanan gun robh ceumannan air an gabhail a chum nach bitheadh Enriqueta leatha fhèin, a’ ciallachadh gun gabhadh triùir co-phrìosanach le tuilleadh ùghdarrais sa’ phrìosan pàirt chill leatha.
Gu ìre mhòr tha bailtean croitearachd ann an Asaint: Torbreck, Achadh Mhealbhaich, Clach Toll, an Clais Mòr, Baile a' Chladaich, Ardnacarin, an Cùl-cinn, Raffin, an Stòr, Clais an Easaidh, Cùl-Cinn an Droma Bhig, an Druim Beag agus an Nead.
ann gu math connspaideach ‘s a tha freumhan an ainm air sàilleabh nach eil Freumh-fhaclachd na sgìre idir soilleir ach tha a' mhòr-chuid nan luchd-rannschaidh dhen bheach gur ann à facal air choireigin ann am Basgais: Tha Dùthaich nam Basgach faisg air làimh.
Ann an 2001 thog ùghdarrasan na Pòlainn càrn-cuimhne ri taobh an Lagùn Vistula, do na Sìobhaltaich a dh’fhulaing nuair a b’ fheudar dhuibh am baile fhàgail ann an 1945 is an t-Arm Dearg a’ dèanamh air Frombork.