polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Bhaile na h-Ùige fhèin anns an 18mh Linn agus bha an dà chànan gam bruidhinn fad iomadh bhliadhna san sgìre.
Dh'fhaodadh an èirigh a' mhainearachais 'san fhalamhachd air fhàgail leis an Tuiteam na h-Impire Ròmanaiche an Iar a bhith a' fannachadh na ceanglaichean-chàirdeis aig a' cheart àm gun do ghiorraich an Eaglais an cumhachd nam fìneachan; cho moch ris an linn 9mh air Austrasia, bha beag na teaghlaich a dh'obraich air na mainearan, a' cumail nam pàrant is an clann is air uairibh seanphàrant.
Chruthaich an èirigh na Crìosdaidheachd tuilleadh culaidhean-bhrosnachaidh a chumail teaghlaich lomarra is niùclasach; stèidhich an Eaglais laghan-pòsaidh agus cleachdaidhean phòsaidh gun do chladhaich fo buidhnean mòra chàirdeis.
Cho moch ris an linn cheathramh, mhì-mhìsnich an Eaglais gnàthachadh sam bith gum meudaicheadh an teaghlach, mar uchd-mhacachd, ioma-phòsadh, co-leabachas, briseadh-phòsaidh, agus pòsadh a-rithist.
Chìtheadh ban-Thusgaineach neo-phòsta 21 bliadhnaichean a dh'aois seachad na h-aoise-pòsaidh, an comharra-measaidh a bha 19 bliadhnaichean, agus bha gu furasta 97 sa' cheud nam ban-Fhloireansaich phòsda mus an aois 25 bliadhna fad 's gun robh 21 bliadhna an aois chuibheasach mhnà na bainnse Sasannaiche cho-aimsireil.
A ghiorrachadh pòsaidhean cleitheach agus a chur sa' chuimhne nan càraidean òga a' chumhachd am pàrantan, mhìsnich an eaglais meadhan-aoiseach leannanachd shìnte, suidheachaidhean agus àireamhachd airgid, ag aithris na bainnse dhan chomann, agus mu dheireadh a' mhalairt sgòideil nam bòidean.
Gu h-ùidheil, fhad 's gun robh 'san Deas an tochradh mhnà air fhaicinn cho nì air leth às a' bheartas a cèile, dhan Iar-thuath bha an tochradh "phòsachail"; cho-aonaich an tochradh mhnà leis a' bheartas a cèile agus chinneadh no chrùbadh i an earbsa ris na suidheachaidhean agus ris a bha còirichean aice sa' bhanntrachas, culaidh-bhrosnachaidh tharraingeach airson bhan a chosnadh airgead.
Agus bha tarraingeach an cuthrom airson bhan a chosnadh airgead anns na ceud bliadhna air leth-cheud an dèidh a' Phlàigh mhòr, le còmhstrì na b' lugha airson oibre; dh'obraich cho mòran ri leth nam ban air an Tuath le deòin a chosnadh airgead airson phòsaidh fhad 's gun robh an co-aimsirich a Deas phòsta no 'nam banntraichean mus thionndaidh iad an aire ri obair agus cha do dh'obraich ainnirean neo-phòsta ach mar innleachd mu dheireadh, air eagal 's gum bitheadh a h-urram air chur an cunnart.
A-muigh na Roinne-Eòrpa, b'urrainn do mnathan a bhith phòsta fiù 's na b' moiche is mhair àireamh fiù 's na b' lugha nam ban seasganach; air Coirea, bha gu h-ìre bhig uile bean 50 bliadhnaichean a dh'aois air a bhith phòsta agus bha seann-nigheanan air leth ainmig, an coimeas ris an 10 ri 25% nam ban air an Roinn-Eòrpa an Iar 50 bliadhna a dh'aois nach robh air a bhith phòsta.
Mu chuairt 1140 AC, stèidhich Gratian gum bu, a-rèir ris an lagh na h-eaglais, bu chòir dham phòsadh a bhith air dhearbhadh le aonta co-aontachail an àite co-lìontachd, a' toirt beachdan coltach ris a' bheachd Isaac nam pòsadh-èiginn; bha pòsaidhean air dhèanamh le Dia agus cha bu chòir dham bheannachadh shagairt a bhith air dhèanamh ach mar deas-ghnàth.
Bha am beachd nam pàrant cothromach fhathast, ged cha robh an co-dhùnadh deireannach an co-dhùnadh a bhith air dhèanamh leis na pàrantan , oir chiallaich an t-aonta ùr leis na cèilean a chèile gun robh cùmhnant air dealbhadh eadar leithidean an àite cho-aontachd fo smachd.
Tha a' bhuil nan atharrachadh seo gun do dh'fhàs an aois phòsaidh caochlaideach a-rèir ris na coir ionmhasaile; an àite a' tighinn aig an tòiseachadh nam bliadhnaichean gineamhainn, thàinig pòsadh leis a' chomas air co-dhiù b'urrainn do càraid a phàigheadh màl air fearann beag.
Gu dearbh, 'san Sasainn meadhan-aoiseach bha an aois pòsaidh caochlaideach a' crochadh ri cuir ionmhasaile, le càraidean a' cur dàil air pòsadh gus an na moch-ficheadan nuair a bha an t-àm 'na èiginn agus an aois chuibheasach a' tuiteam ris na fadalach-deugan an dèidh an Bàs Dubh, nuair bha ann gainneasan nan luchd-obrach; a-rèir ri coltais, cha robh am pòsadh òigearan an àbhaist air Sasainn.
Bha a' bhuil a' chaill ghraid dhaoine as a' phlàigh gun robh ann cus oibre airgeadaiche airson mòrain dhaoine agus b'urrainn do tuilleadh dhaoine ruigheachd air pòsadh mhoch, ag ìsleachadh na h-aoise pòsaidh ris na fadalach-deugan is mar sin a' meudachadh an torrachais.
A' sgrìobhadh 'san linn 1mh RC, sgrìobh Iulius Caesar gun robh fhad 's gun robh na cinnidhean Gearmailteach a tuath na h-Impire coitcheann le an talamh, a' còmhnaidh fodhan rian-chàirdeis Sippe, bha na treabhairean gu mòr air leth às a chèile, eu-coltach am fhaisge na b' dlùithe an bailtean Ròmanach.
Agus dh'amhairc Tacitus, a' sgrìobhadh linn is leth na b' fhadalaiche, cuideachd na mòran teaghlaich dhìomhaire seo a-measg nan cinneadh Gearmailteach, ged bha ann sealbhadaireachd coitcheann nan cluaintean agus cleachdadh fo ceannsal nan coilltean.
Chan eil tòiseacheadh soilleir aig a' ghluasad a dh'ionnsaigh a' "phatran a' phòsaidh na Roinne-Eòrpa an Iar", ach bha e gu cinnteach air a fhàs stèidhichte mus an deireadh an linn 16mh air a' chuid a b' motha nan iomallan-fairge a' Chuain a Tuath.
Patran a' phòsaidh far an do phòs càraidean coimeasach fadalach 'nam beatha , air cuibheas 'sna meadhan-ficheadan agus a' bunaiteachadh teaghlaich niùclasaich, uile seo air roimh-imeachd le ùine oibre 'nan cuidichean-teaghlaich foghlamaichean-ciùird. Cuideachd, phòs co-roinn bhrìgheil nam ban an dèidh am ficheadan agus mhair eadar 10 is 20 sa' cheud nam ban neo-phòsta.
Dhan dh'iarr an iomaill, bha na h-ìrean a' phòsaidh agus mar sin an torrachais coimeasach ìsle agus phòs beag-chuid bhrìgheil nam ban fadalach no dh'fhan iad gun pòsadh agus bha a' chuid a b' motha nan teaghlach niùclasach; dhan dh'ear na lìne agus còmhla ris a' Mhuir Mheadhanaich agus air roinnean-dùthcha àraidhe na Roinne-Eòrpa an Iar-tuath, bha pòsadh moch agus dachaighean an teaghlach sgaoilte an àbhaist agus bha torrachas àrd air chlòthadh le bàsmhorachd àrd.
Dh'atharraich am patran phòsaidh seo thairis an ama is àite is bhuidhinn; phòs mnathan-uaisle moch gu cinnteach, ach bha iad 'nam beag-chuid chrìon. Tha an aois phòsadh coimeasach fadalach airson ban agus a' bheàrn-aoise bheag eadar cèilean air leth; phòs mnathan 'nan inbhich an àite 'nam bliadhnaichean eisimeileach, dh'obraich gu tric mus pòsadh agus mar sin rug seòltachdeigin a-steach dham phòsadh, cha robh cho coltach a bhith chlaoidhte le leatromachd sheasmhach, agus bha iad is an cèilean mu thuairmse 'nan co-aoisean.
Bha an tamall an t-saoghail mhnà às an àm-tòiseachadh fuil-mhìos (a bha air ruigheachd aig cuibheas 14 bliadhna, aig mu thuairmse 12 bliadhna airson ban rìoghail is uaisle) ris a' bhreith a ciad-ghin neo-àbhaisteach fada, air cuibheas de deich bliadhnaichean.
Tha am patran a' phòsaidh na Roinne-Eòrpa an Iar 'na phatran theaghlaich is eòlach-sluaigh gu bheil air chomharrachadh le pòsadh coimeasach fadalach , gu h-àraidh airson bhan, le mùthadh aoise bitheanta beag eadar na cèilean, roinn bhrìgheil nam ban a mhaireadh gun pòsadh, agus an stèidheachadh taigh ùr dealaichte as na teaghlaichean am fhir is a' mhnà an dèidh a' bhanais.
Mar eisimpleir Rùnaire agus Ceann-suidhe aig Comunn Sgitheanach Ghlaschu, Ceann-suidhe aig Aitreabh nan Gàidheal 1958-1960, Ceann-suidhe aig An Comunn Gàidhealach 1965-1968, agus Rùnaire agus Ceann-suidhe aig a' Chòmhdhail Cheilteach.
Cha robh am bodhran cumanta aig an àm, biodh e dìreach air a chleachdadh le balaich sna sràidean, is cha robh fiù ‘s clàrsaichean fo an cothrom, mar sin chluicheadh e cruit-chòrda a dhèanadh Cathal Gannon dha. Ged a bha na h-òrain is puirt ud air an cluiche ann an taighean-seinnse ann an Lunnainn, le Èireannaich a bha a’ fuireach ann, cha chluinneadh iad roimhe an ceòl sna tallachan-ciùil.
Chlàr iad ceòl airson “Playboy of the Western World” , is chluich iad an turas mu dheireadh ann an 1969, na tha clàraichte air “Ó Riada Sa Gaiety". Ghabh buill Cheoltóirí Chualann pàirt ann an còmhlan-ciùil ùr a nochd aig an àm, The Chieftains. Rinn Ceoltóirí Chualann agus daoine eile ath-bheòthachadh air cèol Uí Chearbhalláin san darna leth dhen 20mh Linn agus tha pìosan mar "Sí Bheag, Sí Mhór" agus na pìosan a chleachd Planxty ainmeil gus ar làithean.
Chaidh e gu Coláiste Naomh Fionnbarra, is sheinneadh e air an fhidheall, air a’ phiàno agus air an òrgan, is dh’ionnsaich e cultar clasaigeach le Aloys Fleischmann aig Coláiste na hOllscoile, ann an Corcaigh, far an robh e na reactar air Comann Fheallsanachd.
Rinn agus threòraich an Riadach ceòl airson foireann-ciùil le buaidh o Sheann-Nòs agus o cheòl Clasaigeach a bha air a chleachdadh air filmichean is dealbhan-cluiche, mar a rinn cumadairean Eòrpach eile mar Dvořák , Bartók agus Ralph Vaughan Williams .
Eadar 1618 agus 1648 thuit àireamh-sluaigh a' bhaile bho 2,500 gu dìreach 700 air sàilleabh gu robh am baile gu math bochd an dèidh Cogadh nan 30 Bliadhna, bha an t-eaconomaidh ann an droch staing, bha am baile air a mhilleadh, bha an t-acras ann agus, a bharrachd air sin, chaochail mòran leis a' phlaigh.
Bho 1934 agus 1940 bha 522 fireannaich agus 458 boireannaich air an seasgachadh an aghaidh an toil mar phàirt phrògram air a chur air dòigh leis na Nàsaich agus chaidh iomadh duine a bha san taigh-caothaich a mharbhadh mar phàirt phrògram Nàsach eile, air an robh Aktion T4.
Chaidh còrr is 25,000 duine a mharbhadh nuair a spreadh a' beinn-teine Nevado del Ruiz ann an 1985, a rinn sgrios air Armero: dh'fhàgadh air an Riaghaltas gu robh laigsean mòra anns dòigh a dhèilig iad ris an t-suidheachadh.
ann do theaghlach beairteach a bhuineas e. Chaidh e dhan Oilthigh Bholivariana. Phòs e aig Rosa Helena Álvarez Yepes, à Medellín, ann an 1945 agus rug i triùir duine-cloinne dha. Bha ise dìreach 21 bliadhna a dh'aois aig an àm.
Bha malairt uabhasach cudromach fad na meadhan aoisean agus le sin chaidh am baile a leasachadh gu mòr: chaidh muilnean a thogail ann an 1219 agus drochaid ann an 1239, a chaidh ùrachadh anns an 20mh Linn: Fhuair am baile a chuid chòirichean ann an 1278, a thug piseach air eaconomaidh na sgìre.
Stèidhich na Nàsaich ionad-mharbhaidh am broinne taigh-caothaich a' bhaile air an robh NS-Tötungsanstalt Bernburg agus chuireadh mu 14,000 duine a bha tinn agus ciorramaich gu bàs anns na seòmraichean-gasa eadar 1940 agus 1943.
Chuir e seachad na bliadhnachan 40 is 50 na 19mh Linn a' dol bho chath gu cath is bho chogadh gu cogadh air feadh na Roinn-Eòrpa is e na dhealbhadair is na fhear-aithris airson na pàipearan-naidheachdan thall san Fhraing is ann an Sasainn, gu seachd-àraidh an Illustrated London News.
Chaidh a thaghadh na bhall-pàrlamaid ann an 1949 ach b' fheudar dha an dùthaich fhàgail ann an 1950 o chionn ’s cho cunnartach 's a bha an suidheachadh aig àm cogadh sìobhalta eadar an dà phàrtaidh mhòr. 'S ann thall thairis a chuir e crìoch air a chuid fhoghlaim. Dh' ionnsaich e fo dhithis ollamh a gheibheadh an Duais Nobel an ceann bliadhnaichean: Robert Solow agus Paul Samuelson.
Bha e na cheann-suidhe Choloimbia eadar 7 an Lùnastal 1962 agus 7 an Lùnastal 1966, nuair a bha an dùthaich air a sgiùrsadh le ainneart marbhtach fuilteach eadar luchd-leantainn an dà phàrtaidh cumhachdail.
ann ann an Dessau far a dhèanadh an gas Zyklon B, a chaidh a chleachdadh anns na campaichean a stèidhich na Nàsaich gus na h-Iùdhaich agus eile a mharbhadh. Bhathar ga dhèanamh aig an t-seann taigh-gnìomhachais siùcair Dessauer Zuckerrraffinerie GmbH, eadar 1942 agus 1945. Air 7 am Màrt 1945 rinn feachdan nan Stàitean Aonaichte lèir sgrios air a' bhaile agus an ceann sia seachdain ghèill am baile dhiubh.
Mus chuir e crìoch air an ceum ann an eachdraidh, chaidh a tharraing am measg coimhearsnachd sgoilearachd na Gàidhlig aig an Oilthigh a stiùir an t-Àrd-Ollamh Uilleam MacBhatair agus nuair a bha Somhairle MacGill-Eain, Kitty NicLeòid agus Seumas MacGilleMhìcheil MacBhatair ann.
Anns a’ chiad dol a-mach bha e na bhall a’ Phàrtaidh Tòraidheach ach an ceann bliadhnachan dh’ fhàg e am Pàrtaidh sin agus chaidh e leis Radaigich agus, ann an 1870, chaidh Isaacs ainmeachadh consal anns An t-Sile.
Thoisich e a bheòshlainte fhaighinn ann am malairt, gun shoirbheachas agus an uair sinn thoisich e bàrdachd agus sgeulachd a sgrìobhadh: tha an dàn tràth aige a dol air ais gu 1859 - 1860; ‘s ann aig an àm seo a chuir e a làmh gu drama eachdraidheil cuideachd.
Dh'fhàg e an sgoil gu h-òg, is thòisich e obair air a' phort-adhair, ach an dèidh treis ghluais e dhan a' Ghearastan, is phòs e Seonag NicCoinnich, à Liùrbost, ann an 1949, agus dh'fhuirich iad ann an Inbhir Nis fad treis.
Bha Iain gu math measail air ball-coise, is chanadh e gum b’ fheàrr leis a bhith a’ cluich na a bhith a’ gabhail òrain, is bha e na bhall de Sgioba an Rubha fad bhliadhnaichean, agus chluich e airson Chlach na Cùdain cuideachd fhad ’s a bha e ann an Inbhir Nis.
B’ e dùthaich bheag ann an cridhe na Gearmailt a mhair bho 1681 gu ruige 1918 a bh’ anns an Diùcachd Sagsainn-Meiningen (Gearmailtis: Herzogtum Sachsen-Meiningen, IPA: zaksən maɪnɪŋən).
Chaidh piseach a thoirt gu oighreachdan Shagsainn-Meiningen ann an 1825 nuair a ghabhadh os làimh Diùcachd Sagsainn-Hildburghausen, Diùcachd Sagsainn-Coburg-Saalfeld agus am baile Saalfeld fhèin, an dèidh bàs an Diùc Friedrich IV à Sagsainn-Gotha-Altenburg.
Tha a’ chiad earran dhen Mhanifesto, "Bùrgairean agus Luchd-obrach" a’ toirt seachad dòigh-smaoineachadh corporra air eachdraidh - agus sin a’ ciallachadh gu bheil "eachdraidh nan sòisealtasan uile suas gus an latha an-diugh, eachdraidh strì nan clasaichean." Chaidh na sòisealtan uile air an cur ri chèile ann an dòigh far an robh mòr-chuid beò fo smac beag-chuid.
Ach, ann a bhith a’ dèanamh seo, tha na bùrgairean "mar fheadhainn a tha a’ cladhaich na h-uaighe aca fhèin"; thig latha nuair a bhios làn thuigse aig an luchd-obrach air an t-suidheachadh, agus thig iadsan uairsin gu cumhachd tro rèabhaid an aghaidh nam bùrgairean.
Tha an treas earrann, "Litreachas Sòisealach agus Comannach", a’ dèanamh sgaradh eadar comannachd agus na beachdan sòisealach eile a bha timcheall aig an àm - nam measg: Sòisealachd Ais-Cheumach; Sòisealachd Ghlèidhteachail neo Sòisealachd nam Bùrgairean; agus Sòisealachd Cheasnachail-Iutòpianach.
Tha an earrann mu dheireadh dhen Mhanifesto, "Seasadh nan Comannach mu chomhair nam Pàrtaidhean Dùbhlanach Uile", a' bruidhinn air seasadh nam comannach air an strì a bha a' dol aig an àm ann an dùthchannan eadar-dhealaichte, mar An Fhraing, An Eilbheis, A' Phòlainn, agus A' Ghearmailt.
Cha sheas pàrtaidh nan comannach an aghaidh phàrtaidhean nan luchd-obrach, ach bidh iad ag obair gus an toil choitcheann a thaisbeanadh, agus gus dìon a thoirt air uidhean coitcheann an luchd-obrach uile, neo-eisimeil bho nàiseantachd sam bith.
Tha an earran seo an uairsin a’ toirt dìon air comannachd bho slaicean eadar-dhealaichte, nam measg gun robh comannaich an aghaidh pòsadh, agus nach biodh daoine deònach obair a dhèanamh ann an sòisealtas comannachd, leis nach biodh adhbhar ann dhaibh.
Tha an ro-ràdh a’ tòiseachadh le rabhadh, "Tha taibhse a’ tathaich air an Roinn-Eòrpa - taibhse chomannachd. Tha a h-uile cumhachd anns an seann Roinn-Eòrpa air tighinn còmhla ann an co-bhanntachd nèamhach, gus cuidhteas fhaighinn dhen taibhse seo." A' sònrachadh an dòigh sa tha pàrtaidhean anns gach àite - na feadhainn a tha a' riaghladh agus na feadhainn nach eil - a' toirt "slaic an ainm comannach" air a’ chèile, tha na h-ùghdaran a’ tomhas gu bheil na seann ùghdarrasan a' coimhead air comannachd mar chumhachd anns an t-saoghal.
Dh’earb An Lìog Comannach orra am Manifesto a sgrìobhadh, agus chaidh a fhoillseachadh an toiseach ann an Lunnainn aig an aon àm 's a bha na rèabhlaidean de 1848 ag èirigh. Thathas a-nist a' coimhead air a' Manifesto mar fear dhen na sgrìobhainnean poileataigeach nas motha san t-saoghal.
Tha e suidhichte ann an tairbeart eadar Loch Glan agus Loch-uisge Bråviken, ri taobh na Mara Bhaltaich eadar Norrköping agus Stockholm, anns an sgìre Södermanlands län, 396km air falbh bho Helsingborg, 128km bho Uppsala agus 317km bho Ghöteborg.
ann ann an Grabhair, ceann a deas na Loch ann an Leòdhas, a tha an sgeulachd air a stèidheachadh. Tha pàirt den sgeulachd mu dhaoine a bha ann dha-rìribh ach tha a' mhòr-chuid de na daoine air an dèanamh an-àirde, mar shamhla air a h-uile iasgair a bha ris an obair.
Thug Sgeama Tabhartasan Sònraichte na Gàidhlig aig Roinn Foghlam na h-Alba cothrom do dh'ùghdarrasan ionadail, tro Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig, 's do Acair co-obrachadh gus na leabhraichean seo a thoirt gu bith.
Sgeulachd mu fhear a bha a' fuireach ann an Grabhair ann an Sgìre na Pàirc a chaidh a thoirt an grèim le luchd-glacaidh a' Chabhlaich Rìoghail agus an uair a fhuair e air ais an ceann seachd bliadhna bha tanasg air a thòir.
ann ann an sgìre mòran nas blàithe agus mòran nas fhliche an coimeas ris an còrr dhen dhùthaich 's a tha Cill Chainneir. Tha sileadh uabhasach trom ann, fiù 's fad na mìosan nas tioraim, leis nach eil e idir fad air falbh bhon mhuir air an àirde an iar na h-Alba. 'S e àite Cfb ann an sgèile Köppen-Geiger a th' ann an Cill Chainneir.
Tha e suidhichte aig 25m os cionn ìre na mara, ann an ceann a deas Leth-eilean na Machrach, eadar Cill na Tràghad agus Port Rosnait, air an àirde an iar Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Bhaile na h-Ùige ro 1975.
Chaidh e dhan phrìosan fo chasaidean naomh-mhallachd ann an 1888 o chionn 's gun do chuir e artaigil a sgrìobh Axel Danielsson sa chlò, a bha gu làidir an aghaidh na h-eaglaise. Stèidhich e am Pàrtaidh Sòisealta Deamocratach Luchd-obrach na Suaine ann an 1889 agus chaidh a thaghadh do Phàrlamaid na Suaine airson a' Phàrtaidh ann an 1896.
Bhuannaich e an Duais Nobel airson Sìthe ann an 1921 còmhla ri Christian Lange leis gun do rinn e mòran às leth Lìg nan Nàiseanan agus air sàilleabh gun do rèitich e gu sìtheil A' Cheist Åland, an dèidh a' Chogaidh Mhòir.
Chuir Napoleon Bonaparte às do Stàitean na h-Eaglaise ann an 1798 agus chuir e air dòigh Poblachd na Ròimhe na h-àite, ach cha do mhair a' Phoblachd ach bliadhna, leis gu robh i ann an earbsa ri feachdan na Frainge, agus an uair sin chaidh stàitean na h-Eaglaise a chur air bhog a-rithist gu ruige 1870.
Cha robh oighreachd neo oighreachd aig a' Phàp bho 1870 gu ruige 1929 gus a chuir an ceannard Faisisteach Benito Mussolini crìoch air a' chòmhstri eadar Riaghaltas na h-Eadailt agus an Eaglais Chaitligeach, a' toirt Cathair na Bhatacain dhan eaglais.
Bha cath an seo ann an 1899 ann an Cogadh na Mìle Làithean eadar na Libearalaich fo Atanasio Martínez agus na Tòraidhean fo Zenón Figueredo agus bha Enrique Olaya Herrera, ceann-suidhe na dùthcha bho 1930 gu ruige 1934 an lùib cuideachd.
ann connspaideach 's a tha freumh-fhaclachd an ainm. Tha cuid dhen bheachd gur ann à , a bha fo bhuaidh nan Vettoni, treubh Cheilteach às an sgìre seo, mar a sgrìobh Strabo. Bha Dia Ceilteach ann air an robh Octo. A dh' aindeoin sin, tha cuid eile a' cantainn gur mathaid gur ann à Ocelus agus Durum , eileamaidean a tha gu math cumanta ann an Ceiltis air feadh na Spàinne.
e Zamora a tha na phrìomh-bhaile. Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghalaidh iondail na Frainge a chleachd e mar mhodal.
Chaidh a leasachadh a-rithist ann an 1806, a' gabhail a-steach oighreachdan ann an Achberg, Hohenfels, Altshausen, Gammerling, Hetingen, Trochtelfinger,Strassburg, Ostrach, Messkien agus fiù 's taigh-cràbhadh ann an Wald, nuair a dh' atharraich Napoleon Bonaparte structair phoileataigeach na Gearmailt, a' cur às do dh' Ìmpireachd Naomh na Ròimhe.
Bha Hohenzollern-Sigmaringen, a bha dìreach cho beag ri Rònaigh faisg air Ratharsair, na ball Co-chaidreachas na Rèine bho 1806 agus bhathar dhen bheachd gum b' e dìreach stàit-pupaid fo bhuaidh na Frainge a bh' ann cuideachd.
e Burgos a tha na phrìomh-bhaile. Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghalaidh ionadail na Frainge a chleachd e mar mhodal.
Le sin, 's e an 12mh roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an 36mh a thaobh àireimh-sluaigh. Tha crìochan aice le Álava, Cantàbria, Guadalajara, La Rioja, Palencia, Segovia agus Valladolid. 'S e dìreach Spàinntis a tha ga bruidhinn an seo.
Chleachdar an lùth ath-nuadhachail an àite chonnaidhean àbhaisteach ann an ceithir raointean eadar-dhealaichte mar a leanas: dealan a chruthachadh dhan ghriod, uisge is seòmraichean a bhlàthachadh, connadh nan càraichean, agus dealan airson sgìrean iomallach aig nach eile ceangal ris a’ ghriod nàiseanta.
Nuair a bhàsaich Somhairle, fhuair mac Shomhairle, Dùghall, agus dithis ogha aige, Ruairidh agus Dòmhnall, an rìoghachd agus stèidhich gach fear dhiubh cinneadh aige fhèin: fhuair Dòmhnall agus a chlann Ìle, agus ann an 14mh linn, b' e Clann Dòmhnaill an cinneadh a bu chudromaiche.
Bha Aonghas Mòr MacDhòmhnaill, ogha Shomhairle, an làthair aig an tachartas a bha anabarrach cudromach ann an eachdraidh na Rìoghachd agus na h-Alba air fad: Blàr na Leargaidh Gallda, eadar Alasdair III, Rìgh na h-Alba, agus Haakon, Rìgh Nirribhidh.
e Bilbao a tha na phrìomh-bhaile. Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghalaidh iondail na Frainge a chleachd e mar mhodal.
Le sin, 's e an dàrna roinn as lugha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an 9mh as motha a thaobh àireimh-sluaigh. Tha crìochain aice le Araba, Burgos, Cantàbria agus Gipuzkoa. 'S e Basgais agus Spàinntis a tha gam bruidhinn an seo.
Dh'ionnsaich e lagh aig Oilthigh Obar Dheathain agus bha e na chomhairliche airson Roinn a' Mhonaidh agus na BhP airson Chinn Chardainn agus Srath Dhè eadar frith-thagadh ann an 1991 agus an taghadh coitcheann ann an 1992.
Tha e suidhichte eadar Halmstad agus Göteborg, faisg air an leth-eilean Getterön - a bha na eilean gu ruige 1936 - ri taobh na Kattegat, san sgìre Hallands län, 421km air falbh bho Stockholm, 438km bho Uppsala agus 1,078km bho Luleå.
Mar eisimpleir, 's ann aig 374 C a ruigeas an t-uisge a theòthachd riatanach agus chan fhaod uisge lionna a dhol nas àirde na sin. Faodaidh stuth a tha na dheatach a bhith ann còmhla ri stuth lionna/soladach aig an aon àm. Ma ghabh sin a thachair, bidh cothrom ann agus bidh brùthadh a' ghas co-ionnan ri na tha a' toirt buaidh air an stuth lionna/soladach.
Canar deatach ri stàit a' ghas (stàit far nach bi na moileciuilean a' frith-ghluasad ri ceanglaichean a dhèanamh eatorra fhèin, seach gan ais-bualadh, agus a' toirt cruth agus volum del recipient far a bheil iad, gan tuiteam a-mach à chèile, is iad a' sìor-leudachadh) aig an teòthachd riatanach.
Chitheamaid san dealbh, 's e an ìre ghasach a chnar ris an deatach a tha dùinte leis an loidhne bheartagail a sheallas an teòthachd riatanach agus na lùban gorma lei san lùb uile-dheatachaidh annn an dearg, a sheallas ciamar a dh'atharraicheas stuth lionna/soldach gu bhith na dheatach. 'S e an gas a tha air a theasachadh cus agus e nas teotha na an teòthachd riatanach aige ach fon bhrùthach riatanach aige.
Na rachamaid ann am breisleach: 's ann eadar-dhealaichte 's a tha deatach agus gas. Mar as àbhaist, cha chanar deatach ach ri deatach an uisge, leis gur e sin an gas a chruthaichear ma ghoilear an t-uisge gu 100 C ann an àile fo bhrùthadh àbhaisteach, air neo nuair a dh' atharraichear stàie an uisge, is an t-uisge aig teòthachd sam bi a tha fon teòthachd riatanach, agus am brùthadh fo ìre brùthadh an uisge aig an teòthachd sin.
Ogha Ivar Henning Mankell, sgrìobhaiche-ciùil, rugadh e sa phrìomh-bhaile na dùthcha ach dhealaich a phàrantan nuair a bha e na phàisd is thogadh e le athair, a bha na bhreitheamh, air feadh na Suaine: chuir e seachad bliadhnaichean ann an Sveg, Borås agus Paris.
Bha Dòmhnall Eairdsidh Dòmhnallach bho Uibhist a Tuath ag obair aig an Sgoil bho 1962 gus an do leig e dheth a dhreuchd ann an 1994, agus chruinnich e barrachd is 800 téipichean de sgeulachdan agus beul-athris.
Tha e suidhichte aig 75m os cionn ìre na mara, aig comar nan Aibhnichean Uisge Luis agus Uisge Chrois Luis, air an àirde an iar Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh , eadar Clachan Ghlinn Lus agus Inbhir Gharbhain.