polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Bhuaigh an club trí sraith agus dhá Chorn Chumann Peile na hÉireann le linn na 1950idí agus d'éirigh sé an chéad club Éireannach páirt a ghlacadh i gcomórtas Eorpach nuair a d'imir sé i gCorn na hEorpa sa bhliain 1958.
Ach an díograis a spreag an t-aontú sa tSiria i dtús, níor mhair sí i bhfad i measc na héilíte agus forlámhas Nasser á shíneadh ar an tír, agus in 1961 rinne an Leifteanantchoirnéal Abd al-Karim al-Nahlawi coup míleata agus d'fhógair an scaradh.
Ón bhliain 1963 ar aghaidh tá páirtí an Ba'th - Páirtí an Aiséirithe Arabaigh Shóisialaigh, páirtí náisiúnach Arabach a bhí gníomhach san Ioráic freisin - i gceannas; ó 1970 ar aghaidh tagann an ceann stáit ón chlann Assad.
Ar an 13 Aibreán, rinne na Stáit Aontaithe, an Fhrainc agus an Bhreatain ionsaithe diúracáin ar ionaid de chuid rialtas na Siria i ndiaidh d’arm Bashar al-Assad úsáid a bhaint as airm cheimiceacha in ionsaí ar an gcathair Douma, a bhí i lámha reibiliúnach.
Is éard is "an tEarrach Arabach" ann ná tonn réabhlóideach de léirsithe agus d'agóidí a bhí thosaigh sa Túinéis an 18 Nollaig 2010 agus a leath go tíortha eile ar nós na hÉigipte, Éimin, na Libia, Bhairéin agus na Siria.
Ba ghníomh stairiúil é bunú an pháirtí seo i bpolaitíocht na hÉireann, ós rud é gurbh é an t-aon pháirtí polaitiúil nua ó bhunú an Stáit nár tháinig ar an bhfód de thoradh scoilte i bpáirtí nó i ngluaiseacht pholaitiúil éigin eile.
Bhí an Comhaontas Glas go hard sna pobalbhreitheanna roimh Olltoghchán na bliana 2007 agus bhíothas ag súil leis go bhfaigheadh sé, ar a laghad, seacht suíochán, agus go mbeadh seansanna aige, fiú, dhá cheann déag a ghnóthú.
Meastar go ginearálta gur páirtí den eite chlé atá sa Chomhaontas Glas, agus iad ag tacú le dáileadh níos cothroime d'airgead agus d'acmhainní eile, ról níos mó ag an rialtas i ndul i ngleic leis an easpa dídine, cánacha níos airde ar na daoine saibhre, agus tacaíochtaí sóisialta níos fearr do na daoine bochta.
Thuig sé an tábhacht a bhainfeadh le tancanna sa chéad chogadh eile agus scríobh sé leabhar dar teideal Vers l’armée de métier ar an ábhar sa bhliain 1935, leabhar nár tharraing mórán airde sa bhFrainc ach a léadh go cúramach lastoir den Réin.
Mhol sé go n-aistreofaí an rialtas go dtí an Ailgéir; go gcúlódh an cabhlach, a raibh fágtha den aerfhórsa, is an méid den arm a d’fhéadfaí a shábháil, go dtí an Afraic thuaidh nó go Sasana; agus – thar aon rud eile – go leanfaí leis an troid.
Ba Coirnéal é ag tús an Dara Cogadh Domhanda ach fuair sé ardú céime go Briogáidire-Ghinearál tar éis bheith i gceannas ar frithionsaí buach i rith Titime na Fraince sa bhliain 1940 agus tugadh post dó mar Fhorúnaí Cosanta i rialtas na Fraince.
"Ceann d’íoróin na staire is ea é gur chinn polaiteoirí na Fraince cumhacht iomlán a bhronnadh ar an nGinearál de Gaulle nuair a chlis ar an 4ú poblacht, go díreach mar a bhronnadar cumhacht iomlán ar an Marascal Pétain nuair a chlis ar an 3ú poblacht ocht mbliana déag roimhe sin."
Léirigh suirbhé i 2010 gur cheap 70 faoin gcéad de mhuintir na Fraince gurb é an Ginearál de Gaulle an té is tábhachtaí riamh i stair na Fraince, i bhfad chun tosaigh ar leithéidí Napoléon, Séarlas Mór, Louis XIV nó Jean Jaurès.
Thosaigh áitreabh ag fás san áit sa chúigiú haois déag, cé gur tagraíodh do Siitinselkä - ceann de na lochanna i dtimpeallacht Varkaus - chomh fada siar leis an mbliain 1323, nuair a bhí campa geimhridh ag na Laplannaigh cois na locha sin.
Tá breis is trí chéad míle duine ina gcónaí sa chathair féin, ach má chuirtear an cruinneagán iomlán daonra i dtimpeallacht na cathrach san áireamh, is féidir a rá go bhfuil trí mhilliún go leith i dtuilleamaí Katowice ar bhealach éigin.
Is iad na cathracha a bhaineann leis an gcruinneagán seo ná Knurów, Gliwice, Zabrze, Bytom, Piekary Śląskie, Będzin, Dąbrowa Górnica, Sosnowiec, Jaworzno, Mysłowice, Tychy, Czeladź, Siemianowice Śląskie, Chorzów, Świętochłowice, agus Ruda Śląska.
Siúd is gur Polannaigh ba mhó a bhí ina gcónaí sna bólaí seo, ba iad stáit láidre na Gearmáine - an Ostair ar dtús, agus an Phrúis ón mbliain 1742 ar aghaidh - a bhí ag rialú na Siléise i bhfad roimh chríochdheighiltí na Polainne féin.
Ní bhfuair sé a chéim ó NYU toisc go raibh na Ollaimh san ollscoil traochta leis an tráchtas d'ainneoin go raibh na criticí sásta leis ach b'éigean dóibh céim onórach a thabhairt dó nuair a bhí sé ag éirigh níos cáiliúla.
Bhí agus tá clú agus cáil ar Jarmusch leis na criticí mar stiúrthóir scannáin neamhspleách ach ní raibh ag éirigh leis sa Scannán Mór Ratha go dtí gur sheol sé an scannán Ghost Dog: The Way Of The Samurai agus arís leis an scannán Coffee & Cigarettes.
Is mac é leis an bhfoilsitheoir agus scríbhneoir Pádraig Ó Snodaigh, tá trí leabhar filíochta foilsithe aige 'The Gaden Wars', 'Songs' agus 'Luascadán' an leabhar amhránaíochta le comhlacht foilsitheoireacht a athar, Coiscéim.
Maraíodh daoine ar nós Juana Capdevielle , Ángel Casal , polaiteoirí aithnidiúla Sóisialacha ar nós Jaime Quintanilla i bhFerrol agus Emilio Martínez Garrido i Vigo, feisirí de chuid Fhronta an Phobail ar nós Antonio Bilbatúa, José Miñones, Díaz Villamil, Ignacio Seoane, agus Heraclio Botana , saighdiúirí nár thaobhaigh le reibiliún Franco in aghaidh na Poblachta, cosúil leis na ginearáil Rogelio Caridad Pita agus Enrique Salcedo Molinuevo nó leis an aimiréal Antonio Azarola.
Cheadaigh Franco do pholaiteoirí pragmatacha ar nós Manuel Fraga Iribarne forbairt eacnamaíoch a dhéanamh ar an réigiún, ar acht go dtabharfaidís aird ar threoracha na hEaglaise - go praiticiúil, b'ionann sin agus Opus Dei, an chuallacht eaglasta choimeádach a bhí ag comhoibriú go dlúth le Franco.
Níor bhac na forbróirí eacnamaíocha sin le cúrsaí an dúlra ná le leas mhuintir an réigiúin, áfach, nó is é an dearcadh a bhí acu ná go raibh amhábhair agus acmhainní nádúrtha na Gailíse ag teastáil ón Spáinn ar fad.
Mar sin, nuair a bhí an comhlacht úd Fenosa, a raibh monaplacht aige i gcúrsaí an fhuinnimh leictrigh sa Spáinn ag an am, - nuair a bhí an comhlacht sin ag tógáil dambaí hidrileictreacha sa Ghailís, bháigh sé a lán gleannta sa Ghailís, agus b'éigean do mhuintir na ngleannta sin aistriú go háit éigin eile.
Mar a deir Livias, d'ionsaigh na Rómhánaigh faoi cheannasaíocht Decimus Iunius Brutus an Ghailís sna blianta 137-136 roimh bhreith Chríost, ach i ndáiríre, ní raibh an chumhacht ná an cultúr Rómhánach greamaithe go ródhomhain in ithir an réigiúin i réimeas Ágastas féin.
Cé go ndeachaigh an t-acht féin ar leabhar na reacht, níor tháinig sé i bhfeidhm riamh, nó i ndiaidh an chogaidh, ba é Francisco Franco a ghabh cumhacht, agus é go tréan in aghaidh ghluaiseachtaí féinrialtais na réigiún uile, gan trácht a dhéanamh ar na teangacha réigiúnacha.
Ní raibh an Eaglais Chaitliceach sásta tacú le Franco a thuilleadh, ach an oiread, nó sa bhliain chéanna, d'eisigh easpag Mondoñedo agus Ferrol, Miguel Anxo Araúxo Iglesias, tréadlitir inar cháin sé cruálacht na bhfórsaí slándála.
Bhunaigh Citroën monarcha gluaisteán i Vigo, agus tháinig borradh nua faoi ghnó na hiascaireachta agus na feirmeoireachta féin nuair a tugadh modhanna oibre tionsclaíocha isteach, sa déiríocht ach go háirithe, nó i stánú an éisc.
Bhí baiclí beaga de radacaigh chlé ag cur in aghaidh na deachtóireachta faoi cheannasaithe ar nós "O Piloto" , ar mharaigh na póilíní míleata i Chantada é sa bhliain 1965, nó Foucellas a cuireadh chun báis in A Coruña sa bhliain 1952.
Inniu féin, tugann na mílte daoine Turas Naomh Séamas go Santiago de Compostela in aghaidh na bliana, agus siombalaíonn sé tábhacht stairiúil na hoilithreachta seo do na Críostaithe go dtugann na Spáinnigh "bealach Naomh Séamas" ar Bhealach na Bó Finne ina dteanga.
Cuireadh spiaireacht agus "náisiúnachas buirgéiseach" i leith go leor intleachtóirí agus scríbhneoirí Bealarúiseacha, agus an chuid acu nár básaíodh ar an toirt, tugadh go dtí oileánra na gcampaí géibhinn iad, áit a bhfuair go leor eile acu bás agus iad á maslú in oibreacha troma na daorbhroide.
Bhí graiméar agus litriú an Aire Oideachais níos cosúla leis an Rúisis ná gramadach Taraškievič, agus is follasach go raibh an caighdeán nua seo ceaptha d'aonturas leis na cosúlachtaí idir an Rúisis agus an Bhealarúisis a íosmhéidiú.
I mblianta tosaigh Aontas na Polainne agus na Liotuáine, ba nós "Liotuáinis" a thabhairt ar na canúintí Slavacha Oirthearacha a bhí á labhairt sa leath Liotuánach den Aontas, nó bhí cainteoirí na gcanúintí seo i bhfad níos líonmhaire san Aontas ná cainteoirí na fíor-Liotuáinise, nach teanga Shlavach í ar aon nós.
Bhí Bealarúisis na linne seo, nó "an teanga seansailéireachta Iar-Rúiseach" , mar a thugann lucht an léinn Shlavaigh air ó am go ham, in úsáid mar theanga oifigiúil sa Liotuáin, agus bhláthaigh sí mar theanga chultúrtha freisin san tséú haois déag.
Sa chéad aois eile, áfach, rinne na cogaí an-ródach ar an Liotuáin, agus ina dhiaidh sin, tháinig teanga na leithe iartharaí den Aontas, an Pholainnis, go mór chun tosaigh mar theanga chultúrtha sa Liotuáin féin, agus an Bhealarúisis agus an Liotuáinis féin ag géilleadh don fhorlámhas cultúrtha agus teanga seo i measc na scothaicmí.
Bhí sé de pholasaí ag na húdaráis Shóivéadacha ar dtús cuspóirí na ngluaiseachtaí náisiúnaíocha sna poblachtaí éagsúla a chomhthoghadh agus an teanga áitiúil a chur chun cinn go láidir - korenizatsiya/ a thugtaí ar an bpolasaí seo as Rúisis, sin le rá, "dúchasú" nó "dúchasaíocht".
Sna fichidí, agus an dúchasaíocht faoi lán an tseoil sa Bhealarúis, rinne an teanga an-dul chun cinn, nó tháinig gramadach chaighdeánaithe Branisłaǔ Taraškievič in úsáid go forleathan, agus cuireadh leabhair na gclasaiceach ar nós Jakub Kołas agus Janka Kupała i gcló.
Ó thaobh na n-ainmfhocal de, is í an difríocht is mó idir an Bhealarúisis agus na teangacha Slavacha a labhraítear timpeall na Bealarúisise ná an dóigh a bhfuil an iarmhír -/-oŭ, -/aŭ, -/ioŭ, -/-ia ag dul i bhfairsinge.
Sa Bhealarúisis, áfach, tá an iarmhír seo coitianta ag na hainmfhocail neamhinscneacha féin, agus í ag dul i bhfairsinge ag na hainmfhocail bhaininscneacha chomh maith, rud a bheadh dodhéanta ar fad sa Rúisis chaighdeánach.
Cruthaítear foirmeacha an fháistinigh shimplí trí iarmhíreanna na haimsire láithrí a chur leis an tamhan, ach ós rud é go bhfuil ciall chríochnaithe leis an mbriathar, is í an chiall a bhainfear as na foirmeacha seo ná ciall an ghnímh a chríochnófar sa todhchaí.
Níltear ar aon fhocal, an foirm bheo í i gcónaí, nó an bhfuil na gramadóirí seo ag iarraidh béim ar leith a chur ar an difríocht idir an Bhealarúisis agus an Rúisis trí shúil a tharraingt ar fhoirm mharbh nó chanúnach nach gcloistear sa ghnáthchaint.
Tá seacht dtuiseal ag na hainmfhocail sa Bhealarúisis, mar atá, an tuiseal ainmneach, an tuiseal cuspóireach, an tuiseal ginideach, an tuiseal tabharthach, an tuiseal réamhfhoclach nó áitreabhach, an tuiseal ionstraimeach agus an tuiseal gairmeach.
Don chéad bhliain eile, an tslí mhaireachtála a bhí acu ná ag ceolsráide agus ag casadh gigeanna ar fud deisceart na hIodáile de shíor ag chamchuairt bailte ar nós Agrigento, Siracusa, Palermo agus Cefalu agus ag casadh le bannaí eile áitiúla agus le ceoltóirí taistil.
Tá go leor daoine ag filleadh ar an áit chomh maith le imircigh ó thíortha éagsúla agus go ginireálta tá rath ar leith ar daonra na háite i gcomparáid leis na comhphobail fhéinrialaithe eile sa tír agus fiú réigiúin inchomparáide san Eoraip.
Tá an daonra lonnaithe don chuid is mó i bpríomhchathracha na gcúigí agus ar an gcósta, mar sin tá urbiú ard i gceist, tá leath de dhaonra an réigiúin lonnaithe sna 28 cathracha is mó le níos mó ná 50,000 daoine iontu.
Tá riaracháin na mbardais rialaithe ag comhairle bardais nó ayuntamiento, le cumas aige i soláthair seirbhísí comhphobail, uisce, dramhaíl, agus ar ndóigh pleanáil uirbeach agus cur chun cinn na háite i dtaobh turasóireacht, cultúr, spóirt agus rudaí eile nach iad.
Bhí tionchar ar stair an réigiúin ag na Féinícigh, na Cartagaigh, na Gréagaigh, na Rómhánaigh, na Vandail, na Viseagotaigh, Biosántaigh, na Giúdaigh, Romainis, na Múraigh agus na Críostaithe ó thuaisceart na Spáinne a athghabh an réigiúin i dtreo deireadh an Reconquista.
úsáid na Gaeilge a éascú agus a spreagadh sa chaint agus sa scríbhneoireacht sa saol poiblí agus sa saol príobháideach sa Phoblacht agus, i gcomhthéacs Chuid III den Chairt Eorpach do Theangacha Réigiúnacha nó Mionlaigh, i dTuaisceart Éireann mar a mbeidh éileamh cuí ann;
Ghlac an eagraíocht nua seo cúraimí eagraíochtaí stáit i bPoblacht na hÉireann a bhí ann roimhe - Bord na Gaeilge, An Gúm agus An Coiste Téarmaíochta agus aistríodh na foirne agus a ngníomhaíochtaí ar fad chuig an gcomhlacht nua.
Tá sé ina Chathaoirleach freisin ar Choiste Chathrach na Gaillimhe um Thimpeallacht Nádúrtha agus Uiscebhealaí, grúpa atá ag súil leis go dtosófar go luath ar an mór-obair chun na 10 gcinn d’eis-phíobáin séarachais dheireanacha i gCathair na Gaillimhe a bhaint amach.
Fuair níos mó daoine bás tubaisteach i suncáil na loinge sin ná in aon tubaiste mhara roimhe sin nó ina dhiaidh sin, agus rinne na Nua-Naitsithe siombail den long don éagóir a shíl siad a bheith á himirt ar na Gearmánaigh i ndiaidh an Dara Cogadh Domhanda.
Uaisle Caitliceach ab ea a mhuintir agus throideadar ar son airm an Rí Shéamuis II le linn an Chogaidh Liamach agus cé nach raibh sé ach 13 bliana d’aois ag an am, throid An Lásach mar leifteanant i bhfórsaí na hÉireann faoi cheannas Phádraig Sairséil le linn Léigear Luimnigh.
Ba cheannaire Arm Impriúlach na Rúise é an tÉireannach Peadar de Lása (Peter Lacy as Béarla, Pyotr Petrovich Lacy nó as Rúisis, Peter von Lacy as Gearmáinis, Petro Petroviç Lassi as Tuircis, Piotr Lacy as Polainnis, Pēteris Lasī as Laitvis) a bhuaigh an-chuid cathanna stairiúla san 18ú haois.
Ar an gcéad dul síos, cuireann iarmhairtí coibhneasaíocha (iarmhairtí a bhfuil baint acu le teoiric coibhneasachta Einstein) an córas peiriadach as a riocht ag dúile atá chomh trom seo, agus ar an dara dul síos, tá an teinisín chomh héagobhsaí is nach féidir eiseamal de a aonrú a chuirfeadh ar chumas na gceimiceoirí turgnaimh a dhéanamh leis an teinisín.
Fuair an dúil a hainm ó eagraíochtaí idirnáisiúnta na gceimiceoirí (Aontas Idirnáisiúnta na Glancheimice is na Ceimice Feidhmí, IUPAC) agus na bhfisiceoirí (Aontas Idirnáisiúnta na Glanfhisice is na Fisice Feidhmí, IUPAP) sa bhliain 2016.
Ba é Páirtí Parlaiminteach na hÉireann an páirtí polaitíochta a bhí ag éileamh Rialtas Dúchais d'Éirinn, agus ba iad Isaac Butt, William Shaw agus Charles Stewart Parnell príomhcheannairí an pháirtí agus ailtirí an Rialtas Dúchais mar choincheap.
Bhunaigh bráthair Máireach Éireannach, Bráthair Walfrid, an club ar 6 Samhain 1887 chun airgead a bhailiú ó theacht isteach na gcluichí chun béilte a chur ar fáil do bhochtáin oirthear Ghlaschú, áit a raibh mórán Éireannach bailithe tar éis blianta an Ghorta Mhóir.
Tá mion chur síos ina leabhar "Gaeil Á Múscailt" ar shaol an chime – ina aonar i bpríosún Brixton agus smaointe drúisiúla á chrá; ar stailc ocrais agus tarta i bpríosún Chorcaí agus é ag brionglóidí ar dheochanna dubha leanna agus ina cheannfort ar an mbuíon de phríosúnaigh ‘dhainséaracha’ i bpríosún Bhéal Feirste chomh maith lena ainmníú, ar mholadh Éamon de Valera, ina Stiúrthóir Trádála agus Tráchtála sa chéad Dáil Éireann.
Gaelscoil an Chaistil: Tá Gaelscoil an Chaistil comhdhéanta de dhá pháirt; Naíscoil an Chaistil a chuireann oideachas réamhscolaíochta lán-Ghaeilge ar fáil, agus Bunscoil an Chaistil, a chuireann bunoideachas lán-Ghaeilge ar fáil.
Ní astódh leictreoin i bhfithis cheadaithe fuinneamh leictreamaighnéadach, ach chomhfhreagródh léim leictreoin ó fhithis amháin go fithis eile d'astú nó ionsú cainníochtaí dea-shainithe solais, rud a réitigh leis na speictrim bhraite adamhacha.
Bhí meas ag Anne ar an litríocht agus scríobh sí ar 11 Bealtaine 1944 gurbh í an mhian ba mhó a bhí aici ná bheith ina hiriseoir agus theastaigh uaithi lá éigin go bhfoilseofaí leabhar bunaithe ar an dialann agus go mbeadh aitheantas aici mar scríbhneoir.
Iar-pholaiteoir i dTuaisceart Éireann ab ea David Trimble, an Barún Trimble, PC , a bhí ina cheannaire ar Pháirtí Aontachtach Uladh ó 1995 go 2005, agus ina Chéad-Aire i bhFeidhmeannas Stormont ó 1998 go 2002.
Is contae sléibhtiúil í Tír Eoghain den chuid is mó, cé go bhfuil ceantair machairí sa chontae fosta, go háirithe ar bhruach Loch nEathach, i gceantar na hAbhann Móire i ndeisceart an chontae, agus san iarthuaisceart, ar an Fheabhal.
Tá clú ar Mhuileann na Buaise as an uisce bheatha atá á dhéanamh ann leis na céadta bliain, agus aithnítear Port Rois mar an lonnaíocht mhara is cáiliúla i dTuaisceart na hÉireann ó thaobh líon na gcuairteoirí air de, áit atá ann ina mbíonn craic ar dóigh de ló is d'oíche de réir tuarascála.
In ainneoin bunáit airme a bheith suite beagnach sa mhullach ar a bpáirc pheile, agus na saighdiúirí a bheith ag cur isteach de shíor ar chluichí agus ar imreoirí, rinne peileadóirí na háite an-ghaisce agus bhuaigh siad Craobh Shinsear Chlubanna Peile na hÉireann sna bliana 1997, 1999, 2000 agus 2007.
Tá Contae Dhún na nGall ar an chontae is sléibhtiúla in Ultaibh, agus é foirmithe den chuid is mó de thrí shliabhraon beag: sléibhte Inis Eoghain san oirthuaisceart, sléibhte Dhoire Bheatha san iarthuaisceart, agus na Cruacha Gorma san iardheisceart.
Tá gluaiseacht na Gaeilge láidir i dTuaisceart Éireann, agus is í cathair Bhéal Feirste an t-aon áit amháin lasmuigh den Ghaeltacht thraidisiúnta inar éirigh leis na Gaeilgeoirí leanúnachas na teanga a chinntiú ó ghlúin go glúin agus Gaeltacht nua a bhunú.
Is é an t-ainm a bhí ag na hIncigh ar a n-impireacht féin ná Tawantinsuyu, nó Tahuantinsuyu de réir litriú na Spáinnise - tawa a chiallaíonn "ceithre"; is é ntin an iarmhír a chuirtear leis an uimhir le cnuasainm a dhéanamh de , agus is é is brí le suyu ná réigiún nó cúige.
I rith na mblianta 1438-1533, d'éirigh leis na hIncigh cuid mhór d'iarthar Mheiriceá Theas a tharraingt isteach ina n-impireacht go cairdiúil nó go cogúil, agus í ag cumhdach cuid mhór de na tailte a bhaineann le Peiriú, Eacuadór, leis an mBolaiv, an Airgintín nó an tSile inniu.
Phós sé a dheirfiúr féin, Mama Ocllo, agus saolaíodh mac dóibh, Sinchi Roca, arbh eisean an chéad rí Inceach a tharraing chuige an teideal a bhí ar impirí na nInceach ina dhiaidh sin - Sapa Inca, nó An tAon Inceach Amháin.
Bhí trúpaí Atahualpa díreach tar éis mílísteoirí Huascar a threascairt, ach mar sin féin, ní raibh an tír socraithe síos go fóill, agus bhí Atahualpa buartha go bhféadfadh Pizarro agus lucht a leanúna cuidiú le tacadóirí Huascar.
Ní raibh ach 168 fear, aon ghunna mór amháin agus seacht gcapall fichead ag Pizarro, ach mar sin féin, bhí sé ábalta na hIncigh a chloí trí úsáid chliste a bhaint as an mbeagán seo, chomh maith leis an ionramháil a rinne sé ar na faicsin éagsúla i measc na nInceach.
Fuair sé bás le galar a mharaigh go leor de mhuintir a thíre san am, agus creidtear gurbh í an bholgach a bhí ann - aicíd a tháinig go dtí an tOileán Úr leis na hEorpaigh, agus í ag dul ar aghaidh ansin roimh na Conquistadores féin.
I ndiaidh an chéad chuairt eile sa bhliain 1529, chuaigh Francisco Pizarro, a bhí i gceannas ar na taiscéalaithe seo, - chuaigh sé i bhfianaise Rí na Spáinne le tacaíocht oifigiúil a fháil don fheachtas mhíleata a bhí sé a phleanáil leis an réigiún a shealbhú don Spáinn.
D'fhéadfá a rá go raibh na mitimaes cosúil leis na plandálacha Gallda in Éirinn: go bunúsach, coilínithe ab ea na mitimaes a cuireadh ina gcónaí sna ceantair fhorghafa, ionas go bhfoghlaimeodh na bundúchasaigh teanga agus nósanna na nInceach uathu.
Mar shampla, an cineál is simplí amuigh, ní thugann sé tacaíocht ach don tsuimiú agus don dealú, ach tá aonaid níos casta ann freisin, agus iad in ann méadú agus roinnt a dhéanamh, nó fiú fréamh chearnach a bhaint as uimhir nó luachanna na bhfeidhmeanna triantánúla a thabhairt .
Cuid de na haonaid seo, níl siad ábalta ach slánuimhreacha a láimhseáil, ach tá a leithéidí ann freisin a bhaineann úsáid as an snámhphointe le réaduimhreacha a chur in iúl - bíodh is go bhfuil srianta leis an mbeachtas ansin, ós rud é nach n-aithnítear ach uimhir áirithe de dhigití.
Mar sin féin, is féidir leis an aonad loighce is uimhríochta den chineál is simplí na hoibríochtaí is casta amuigh a chur i gcrích, ar acht go dtugtar ríomhchlár dó a chuireann ar a chumas iad a bhriseadh síos go céimeanna simplí a bhfuil sé in ann acu.
Féadann an t-aonad loighce agus uimhríochta uimhreacha a chur i gcomparáid le chéile agus toradh na comparáide a chur in iúl i luachanna fírinne Boole (is é sin, "fíor" nó "bréagach" a thabhairt mar fhreagra ar cheisteanna cosúil le "is ionann x agus y", "is mó x ná y", agus "is lú x ná y").
Is féidir nach bhfuil ach dosaen de threoracha i gceann amháin acu, ach ón taobh eile de, bíonn feidhmchláir na ríomhairí pearsanta - na cláir théacsphróiseála agus na brabhsálaithe gréasáin, mar shampla - chomh mór millteanach is gur féidir na millte treoracha a bheith iontu.
Bíonn sé leadránach ag an duine daonna, áfach, an cineál seo oibre a dhéanamh, nó tá sé níos fearr neamónaigh - ainmneacha a chuidíonn le cuimhne an duine - a thabhairt ar na treoracha éagsúla atá níos cosúla le teanga an duine - neamónaigh cosúil le JUMP , MULT , ADD agus SUB .
De ghnáth, bíonn a mheaisínteanga agus a theanga dhíolama féin ag cineál áirithe ríomhaire, agus mar sin, tugtar "teangacha íseal-leibhéil" ar na meaisínteangacha agus ar na teangacha díolama - ní bhíonn siad ag obair ach ar "íseal-leibhéal" an mheaisín áirithe sin.
An chéad ríomhaire den chineál seo a bhí in ann tascanna praiticiúla a chur i gcrích, mar atá, EDSAC - "Áireamhán Uathoibríoch Leictreonach Mallstórais" - b'iad an tOllamh Maurice Wilkes agus a fhoireann a thóg é i Saotharlann na Matamaitice in Ollscoil Cambridge.
Cosúil leis sin, is féidir don ríomhaire, ó am go ham, dul ar ais agus na treoracha i rannóg éigin den ríomhchlár a dhéanamh agus a athdhéanamh uair i ndiaidh a chéile go dtí go mbeidh coinníoll inmheánach éigin sa ríomhchlár comhlíonta.
Is í an phríomhfhadhb a bhaineann le hailtireacht von Neumann, nó ailtireacht na ríomhchlár stóráilte, ná go gcoinnítear an ríomhchlár i gcuimhne an ríomhaire i bhfoirm uimhriúil, cosúil leis na sonraí a mbaineann an ríomhchlár a chasadh féin astu.
Tugtar ailtireacht Harvard ar an ailtireacht ríomhaireachta seo, agus í ainmnithe as an ríomhaire úd Harvard Mark I. Cé go bhfuil na ríomhairí comhaimseartha bunaithe ar ailtireacht von Neumann, tá saintréithre áirithe ag roinnt leo a chuirfeadh ailtireacht Harvard i gcuimhne duit, cosúil le cuimhne taisce an láraonaid phróiseála.
Agus an méid sin ráite, is follas nach féidir leis an ríomhaire a mharana féin a dhéanamh ar an tasc - nuair a thabharfar treoracha dó sa ríomhchlár, cuirfidh sé i gcrích iad gan a mhalairt de mhodh oibre a mholadh, agus má iompaíonn sé amach go bhfuil fabht éigin sa ríomhchlár féin, ní aithneoidh an ríomhaire é (mura bhfuil earráid chomhréire i gceist, is é sin, treoir a sháraíonn rialacha na teanga ríomhchlárúcháin, ionas nach féidir leis an ríomhaire aon chiall a bhaint as an ríomhchlár).
B'é ENIAC an chéad ríomhaire leictreonach a bhí ceaptha le haghaidh cuspóirí ginearálta, ach i dtús báire, bhí ailtireacht an-dolúbtha aige, is é sin, ní fhéadfá é a ath-ríomhchlárú gan na sreanganna leictreacha a chur i malairt áiteanna.
In oibríochtaí loighce, baintear úsáid as loighic Boole: AND , OR ("nó" - is féidir don dá ráiteas bheith fíor san am céanna, ach is féidir nach bhfuil ach aon cheann acu fíor), XOR ("nó eisiach" - is é sin, is féidir do cheann den dá ráiteas bheith fíor, ach ní féidir dóibh bheith fíor san am céanna) agus NOT .
Ar dtús, bhí na láraonaid phróiseála curtha i dtoll le chéile as a lán comhpháirteanna éagsúla leictreonaice, ach ó na seachtóidí anuas, d'éirigh sé coitianta na feidhmiúlachtaí go léir a thoilleadh in aon chiorcad iomlánaithe amháin, ar a dtugtar micreaphróiseálaí.
Bíonn aonaid loighce agus uimhríochta atá in ann oibríochtaí matamaitice a dhéanamh ar veicteoirí agus ar mhaitrísí in úsáid i bpróiseálaithe grafaice agus i ríomhairí le modh aonsrutha treoracha ilsruthanna sonraí nó le modh ilsruthanna treoracha ilsruthanna sonraí .
Tógann sé an-saothar ar na ríomhinnealtóirí ríomhchlár mór fada a scríobh a bheadh ag obair go sásúil, agus is é an taithí atá ag lucht na ceirde seo leis na blianta fada anuas nach mbíonn sé indéanta an obair a chríochnú in am.