polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Ba mhó a d'éirigh le Mac Muiris i gcúirt Phápa Greagóir XIII, áfach, áit inar casadh é ar shagairt Chaitliceacha Rómhánacha dála William Allen agus Nicholas Sanders a bhí ag iarraidh ionradh a dhéanamh ar Shasana chun Éilís a chur as coróin agus monarcacht Chaitliceach a chur i bhfeidhm arís.
Ba é William Pelham, a raibh 1400 saighdiúirí aige chomh maith le cúnamh ó William Winter agus an fórsa cabhlaigh dá chuid, a ghabh an Caisleán Charraig an Phoill, an príomhdhaingean a bhí ag Iarla Dheasmhumhan ar bhéal na Sionainne agus rinne ár ar gharastún na reibiliúnaithe ann.
Leis sin, bhí stop curtha acu le lón cogaidh d'fhórsaí na nGearaltach ó thuaisceart na tíre, agus cosc curtha acu, leis, ar an bhféidireacht go dtiocfadh fórsaí eachtrannacha i dtír i bpríomhchaladh na Mumhan, Luimneach.
Den chuid eile den chogadh, rinne Ó Broin agus a gcomhghuaillithe ruathar a thabhairt ar lonnaíochtaí Sasanacha san oirthear agus san oirdheisceart, agus ní raibh siad in ann deis straitéiseach a thapú as an mbua a bhí acu i nGleann Molúra.
Cuireadh Tomás de Buitléir, 3ú Iarla Oirmhumhan, Sir William Pelham agus Sir George Carew go Mumhain chun na reibiliúnaithe a chur faoi chois agus rinne siadsan tailte Dheasmhumhan i gContae Luimnigh, i gContae Chorcaí agus i dtuaisceart Chontae Chiarraí a chreachadh ar bhealach sistéamach agus na sibialtaigh a bhí ina gcónaí ann a mharú go fánach.
Cuireadh deireadh leis an bhféidearthacht go dtiocfadh níos mó fórsaí ón Mór-Roinn le hatreisiú an fórsa, áfach, nuair a ghabh Sir William Wynter longa an ionraidh ar an 29 Iúil 1579, ceithre lá i ndiaidh an teacht i dtír ar Ard na Caithne, rud a d’fhág gur cuireadh deireadh lena mbealaí farraige.
I mí Lúnasa, chuaigh Seán Dheasmhumhan agus Nicholas Sanders i gcomhar a chéile leis an mBíocunta Bhealach Conglais i gContae Laoise in iarracht comheagar a chur ar a gcuid fórsaí, ach cé is moite den chomhoibriú teoranta a rinneadar i gcríocha Ghleann na Bearuithe, níor éirigh leo comhstraitéis a chur i gcrích.
Níor éirigh leis ach 60 fear a spreagadh, áfach - i gcodarsnacht leis na mílte a chuaigh lena dheartháir Seán faoi ghearrfhógra, táscaire go raibh mórchuid de na Gearaltaigh agus a gcuid comhghuallaithe báúil leis an éirí amach.
Chuaigh James Eustace Bíocunta Bhealach Conglais, Tiarna de chuid Shean-Ghaill na Pála de shliocht mhuintir Mercia, ar spreagadh é de bharr an creideamh cráifeach a bhí aige sa Caitliceachas go príomha, isteach leis Ó Broin.
Bhí an Tiarna Henry Sidney, iar-Fhear Ionaid ar Éirinn in ann a thionchar a imirt ar an bhfreagairt a tugadh mar gheall ar a chomhaltas ar an Ríchomhairle agus i mí Lúnasa 1580 cuireadh Fear Ionaid nua, Arthur Grey, an 14ú Barún Grey de Wilton ar seol go hÉirinn ó Shasana in éineacht le 6,000 trúpa.
Ní amháin Sasanaigh a n-áiríodh i dtrúpaí na Corónach ach fórsaí Éireannacha chomh maith a bhí naimhdeach leis na Gearaltaigh, go mór mór, i dteannta le lucht leanúnach Oirmhumhnach, na Mic Carthaigh Mic Riabhaigh Chairbreach ina n-áiríodh thar mhíle fear chomh maith leis an Ua Eidirsceoil.
Fágadh an caisleán in Eas Géitine agus rinne na Spáinnigh a bhí á chosaint a bhallaí a phléascadh, agus ghéill na garastúin sa Chaisleán Nua, i mBaile an Locháin, i Ráth Caola agus i mBaile Dubh don namhaid tamall beag ina dhiaidh sin.
Ba é an chúis ghearáin ba thromchúisí a bhí ag na Gearaltaigh ná gur ghabh an rialtas Gearóid an tIarla agus a dheartháir Seán Dheasmhumhan in 1568 as an bpáirt a ghlac siad sa chogadh príobháideach i gcoinne na Buitléairigh in 1565, coimhlint a shroich buaicphointe le Cogadh Áth Mheáin i gContae Phort Láirge in 1565.
Chuir an Pápa saighdiúirí coise ar fáil do Stukley agus chuaigh seisean ar seol ó Civitavecchia na Róimhe in éineacht le 1000 fear i mí an Mhárta 1578, gadaithe bóthair agus muscaedóirí ina measc, chomh maith le roinnt oifigeach gairmiúil lena n-áirítear Hercules de Pisano agus Sebastiano di San Giuseppe as Bologna.
Ós rud é gur fhógair Mac Muiris dúshlán dlisteanacht ríora Túdair a bheith i gcoróin ar Éirinn go poiblí, ba dhóichí go mbeadh síocháin idirbheartaithe mar chríoch den éirí amach, i gcodarsnacht leis an gCéad Éirí Amach i nDeasmhumhain idir 1569 agus 1573.
Ba é an Dara Éirí Amach i nDeasumhain an t-éirí amach b’fhairsing agus b’fhuilteach den dá cheann i nDeasmhumhain, a thosaigh ríshliocht Mhic Gearailt Dheasmhumhan i gCúige Mumhan, Éire, in aghaidh fhorlámhas coimhthíoch na Sasanach in Éirinn.
Faoin mbliain 891 thuairiscigh an Anglo-Saxon Chronicle gur 'tháinig triúr Scotach chun Rí Alfred as Éirinn, i mbád a bhí ar díth rámh a d'éalaíodar leo, óir do theastaigh uathu tabhairt faoi oilithreacht ar mhaithe ghrá Dé, agus ba chuma leo a gceannscríbe.
Bíonn na Printísigh ag máirseáil sna sráideanna faoina gcuid bratach i ndilchuimhne ar na himeachtaí staire sin, agus ba mhinic a tharraing siad círéibeacha, agus an chuma dhúshlánach a bhí ar a gcuid mórshiúlta i súile na gCaitliceach.
D'imir foireann faoin ainm Tobar Phádraig i roinnt comórtaisí iomána le linn blianta na 1890í agus is cosúil gur chláraíodh club faoin ainm sin mar gur ghlacadar páirt i gCraobh Iomána Sinsear Chontae Luimnigh na bliana 1895.
Ghnóthaigh Tobar Phádraig a chéad chorn chontae, an Craobh Iomána Sóisear A, sa bhliain 1955 agus ba sa bhliain 1965 a tháinig Craobh Iomána Sinsear Chontae Luimnigh chuig an gclub don chéad uair i ndiaidh an lámh in uachtar d’fháil ar Naomh Ciarán sa chluiche ceannais.
Is é Tobar Phádraig an club iomána is láidre sa chontae le daichead bliain anuas agus ba é an t-aon chlub amháin i Luimneach a raibh foireann sinsear agus idirmheánach aige go dtí gur thit an dara fhoireann síos go dtí grád sóisear A sa bhliain 2008.
Le teacht na Mílaoise, bhí cumhachtaí nua ar nós Átháin, Áth Dara agus Garrdha Uí Spiolláin ag teacht chun chinn in iomáint an chontae ach d’éirigh le Tobar Phádraig an chraobh a bhuachaint arís sna blianta 2000 agus 2003.
Sa bhliain 2006, agus an cogadh san Iaráic faoi lán seoil, scaoil Young albam nua dar theideal Living With War, rud a chuir sé le chéile go tapa agus inar cháin sé polasaithe cogaidh an Uachtaráin George W. Bush de bharr an chostais dhaonna an chogaidh ar na saighdiúirí, a muintir agus sibhialtaigh.
Lean Young leis na ceolchoirmeacha Farm Aid mar sheinnteoir agus amhránaí, agus mar bhall de bhord stiúrthóirí Farm Aid, ceann de na sraitheanna ceolchoirmeacha carthanacha is fadtéarmaí dá bhfuil ann agus $43 milliún bailithe acu ón mbliain 1985 i leith chun cuidiú le feirmeoirí beaga.
albam amhrán grá sa chuid is mó, a rinne sé le Pegi, a bhean chéile, agus an banna Booker T. & the M.G.s. Chas Young “Imagine”, amhrán de chuid John Lennon, ag an gceolchoirm America: A Tribute to Heroes agus, in éineacht le Eddie Vedder and Mike McCready, “Long Road”, amhrán de chuid Pearl Jam.
Ar 29 Márta, i Nua-Eabhrac, d’éirigh leo é a chóireáil le máinliacht íosionrach, ach dhá lá ina dhiaidh sin thit sé i laige i sráid i Nua-Eabhrac de bharr fuiliú ó artaire ar bhain na dochtúirí feidhm as chun an t-ainéaras a shroichint.
Thug Young ómós in Americana d’iomainn náisiúnta neamhoifigiúla agus a leithéid, mar shampla "This Land Is Your Land" óna Stáit Aontaithe, "Clementine" amhrán na nArcádach ó Alba Nua a chuir fúthu i Louisiana, agus "God Save the Queen", amhrán a chas Young gach lá ar scoil i gCeanada.
Teanga bhundúchasach is ea an Iodáilis san Iodáil féin agus san Eilvéis, ach tháinig na pobail Iodálacha sna tíortha eile, go háirithe san Oileán Úr, ar an bhfód de thoradh na himirce, nó ba dual do na hIodálaigh riamh dul ar imirce.
Ina measch siúd a raibh baint díreach leis an gcathair bhí Pádraig Sáirséal , Peadar de Lása agus Seoirse de Brún agus ba as síol muintir Luimnigh iad ceannaire Arm na hOstaire Proinnsias de Lása agus ceannaire na Fraince agus Uachtarán na Fraince ina dhiaidh an Marascal Pádraig Mac Mathúna .
Chuir na Géanna Fiáine fúthu san Fhrainc agus i dtíortha Caitliceacha Mór-Roinn na hEorpa ach, ó lár na 18ú aoise, ba iad Sasana, Stáit Aontaithe Mheiriceá, Ceanada, An Astráil agus An Nua-Shéalainn ceann scríbe formhór na ndeoraithe.
Cé gur oibrigh formhór eisimircigh Luimnigh ar ha h-iarnróid, na canálach agus na h-ionaid tógála agus ins na mianaí agus na monarchana feola tar éis landáil dóibh i Meiriceá, i Sasana agus san Astráil, d’éirigh le an-chuid dá sliocht tríd an gcóras oideachais postanna a fháil in earnáile airgeadais, riarachán, polataíochta, tionscoile agus tráchtála na dtíortha sin.
Tá dlús á chur le tionscadail teicneolaíocht faisnéise agus ghnó ón mbliain 2000 i leith, ach téann mórán daoine óga chun na Danmhairge agus chun tíortha eile tar éis dóibh an mheánscoil a fhágáil, agus fágtar na seandaoine ina ndiaidh.
Deir Conarthaí na Róimhe go soiléir nach mbaineann na hoileáin leis an Aontas Eorpach, agus deir prótacal speisialta, má tá saoránaigh Dhanmhargacha ina gcónaí sna hoileáin, nach meastar gur saoránaigh Dhanmhargacha iad de réir na gConarthaí.
Sa bhliain 1946 vótáil pobal na n-oileán i ngeall ar cheist an neamhspleáchais; bhí móramh beag ar son scaradh leis an Danmhairg, ach theip ar an rialtas socrú a dhéanamh dá réir, agus tamall ina dhiaidh sin tháinig rialtas nua i dtreis a dhiúltaigh don scaradh.
Sa tsraith Scéalta Staire scríobh sé Gráinne Mhaol Ní Mháille, Tadhg Dall Ó hUiginn, Mánas Ó Dónaill agus Seán Ó Néill, agus d'fhoilsigh sé aistriúchán ar Treasure Island le Robert Louis Stevenson, Oileán an Órchiste .
D'eisigh siad a dara halbam, "George is on", i 2005 ", ar a raibh a gcnag cairte "Flashdance", chomh maith le leagan nua ar "Dreams", amhrán classaiceach Fleetwood Mac. Shroich "Say Hello", a dara singil ón albam uimhir a haon sa chairt damhsa i Mí Meán Fómhair 2005.
Le gnáth-theocht an tseomra agus faoi ghnáth-aerbhrú an atmaisféir ar dhroim an domhain, is é an tiús atá ag an xeanón ná 5.761 kg/m3, arb ionann é, a bheag nó a mhór, agus tiús atmaisféar an Domhain ar leibhéal na farraige méadaithe faoina ceithre go leith.
Má dhéantar leacht den xeanón, is é an tiús is mó a bheidh aige ná 3.100 g/mL, agus é ag sroicheadh uasmhéid a thiúis sa tríphointe (an pointe ina bhfuil cothromaíocht teirmidinimice idir an trí phas - an gás, an solad agus an leacht).
Rinne an tocsaineolaí Rúiseach Nikolay V. Lazarev taighde ar an xeanón mar aineistéiseach sa bhliain 1941, de réir dealraimh, ach ba é an taighdeoir míochaine Meiriceánach John H. Lawrence an chéad eolaí a d'fhoilsigh tuairisc faoin aineistéis xeanóin.
Fuair Neil Bartlett, agus é ag léachtóireacht in Ollscoil British Columbia, gur ocsaídeoir thar a bheith láidir a bhí i heicseafluairíd an phlatanaim PtF6, agus é in ann móilín na hocsaigine a ocsaídiú go hian, ionas go bhfuarthas heicseafluaraplatanáit dé-ocsaiginíle O2+ -.
Ba iad an ceimiceoir Albanach William Ramsay agus an ceimiceoir Sasanach Morris Travers a d'fhionn an xeanón i Mí Mheán Fómhair 1898, go gairid i ndiaidh dóibh an neon agus an crioptón—dhá thriathghás eile—a aonrú agus a chéadaithint.
Athróidh struchtúr criostail an xeanóin sholadaigh ón bpas ciúbach aghaidhláraithe go dtí an pas dlúthphacáilte heicseagánach faoi mhórbhrú, agus nuair a bhainfear amach brú 140 gigeapascal, tosóidh an solad ag iompú miotalach, rud nach n-aithneofar ar aon athrú toirte.
D'úsáid na heolaithe micreascóp scanta tollánaithe (STM, gléas a thabhaigh Duais Nobel san fhisic do lucht a chéadcheaptha sa bhliain 1986) le hainm an chomhlachta a scríobh le hadaimh xeanóin ar dhromchla nicile - an chéad uair riamh a suíodh adaimh go mionchruinn ar dhromchla cothrom mar sin.
Tá xeanón an dúlra comhdhéanta as naoi n-iseatóp: seacht gcinn acu is iseatóip chobhsaí iad, agus is iseatóip radaighníomhacha iad an dá cheann eile, ach tá a leathré chomh fada is gur féidir neamhshuim a dhéanamh dá radaighníomhaíocht.
Ar nós na dtriathghás eile, níl an xeanón fonnmhar chun imoibriú leis na dúile eile, ach sa bhliain 1962, d'éirigh le Neil Bartlett san University of British Columbia an chéad chomhdhúil xeanóin a shintéisiú, rud a bhí ina ábhar mór iontais ag na ceimiceoirí san am.
Ba náisiúnaí Éireannach é Séamas Mac Stiofáin, an "Seabhac Siúlach" nó James Stephens , a bhunaigh Bráithreachas na bhFíníní timpeall na bliana 1850 (athraíodh an t-ainm go Bráithreachas na Poblachta ní ba dhéanaí).
Is gá an difríocht a aithint idir an sraithmharfóir agus an sluamharfóir ná go maraíonn an sraithmharfóir a chuid íobartach ina nduine agus ina nduine, de ghnáth, leis an dúil a shásamh agus go gcaithfidh sé scíth a ligean idir na hócáidí.
Ní hé amháin go raibh míshásamh ar an líon daoine a cuireadh as seilbh a gcuid talún le linn na Plandála, ach bhí na Caitlicigh, agus na Gaeil ach go háirithe, a bhí fós i seilbh talún faoi bhagairt go leanúnach ag parlaimint Phrotastúnach Shasana in Éirinn.
I ndeireadh na 1630dí agus i dtús na 1640dí, agus ráflaí á leathadh go raibh plandáil nua á beartú, chuaigh Féilim Ó Néill i bpáirt le Caitlicigh eile i gcomhcheilg chun Baile Átha Cliath agus bailte eile a ghabháil agus ceannas a bhaint amach, agus é d'aidhm acu a gcearta mar Chaitlicigh agus féinrialtas a éileamh in ainm an Rí.
I 1642, tar éis briseadh tubaisteach in aghaidh na nAlbanach i nGleann Mhic Coinn, láimh le Ráth Bhoth, tháinig Eoghan Rua Ó Néill i dtír le buíon d'iar-oifigigh ó Reisimint Uí Néill de chuid na Spáinne, agus toghadh é ina ghinearál ar arm na nUltach in áit Fhéilim Uí Néill.
Is cosúil gurb é rúnaí agus séiplíneach Fhéilim Uí Néill, Toirdhealbhach Ó Mealláin, a scríobh an cuntas Cín Lae Ó Mealláin ina bhfuil cuntas ar an gcogadh agus ar imeachtaí Fhéilim Uí Néill ach go háirithe.
Mar a dúirt sé féin, bhí sé ag traenáil scríbhneoireachta mar a bhíonn páistí eile ag traenáil veidhlíneadóireachta nó pianódóireachta, nó gach lá i ndiaidh na gceachtanna scoile chaitheadh sé trí huaire an chloig ag scríbhneoireacht.
Is eagraíocht mhíleata idirnáisiúnta a bhfuil 32 ballstát inti, 29 san Eoraip agus dhá cheann i Meiriceá Thuaidh, í Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh, nó ECAT (Béarla: North Atlantic Treaty Organisation - NATO, Fraincis: Organisation du traité de l'Atlantique nord - OTAN).
D'fhan ECAT i bhfeidhm i ndiaidh scor an Aontais Shóivéadaigh agus Comhaontú Vársá, agus bhí agus tá baint acu in oibríochtaí míleata sna Balcáin, sa Mheánoirthear, san Áise Theas, agus san Afraic.
Tír neodrach ab ea í an Fhionlainn ar feadh blianta fada ach chuir siad an neodracht sin ar leataobh anuraidh nuair a d’fhógair siad go raibh sé i gceist acu ballraíocht a fháil in ECAT, Rinneadh an cinneadh sin mar gheall ar ionradh na Rúise ar an Úcráin.
File Béarla a rugadh i gContae Dhoire in Éirinn ab ea Seamus Justin Heaney (baintear úsáid as an leagan Gaeilge dá ainm scaití: Séamus Ó hÉannaí nó Ó hÉanaí, 13 Aibreán 1939 - 30 Lúnasa 2013.
Chuir teacht úinéir nua í Lerner agus an bainisteoir Martin O'Neill tús le tréimhse nua dóchais i Villa Park agus tháinig tharla athruithe scuabtha ar fud an chlub lena n-áirítear suaitheantas nua, urraitheoir feisteas nua agus athruithe foirne i samhradh na bliana 2007.
Fógraíodh an 20 Iúil 2018 go raibh an grúpa NSWE, cuideachta Éigipteach ar leis an mbilliúnaí Éigipteach Nassef Sawiris agus an billiúnaí Meiriceánach Wes Edens chun infheistíocht a dhéanamh sa chlub peile.
An 9 Lúnasa 2019, an oíche roimh fhilleadh Villa ar an Premier League, nocht cáipéisí ó Theach na gCuideachtaí gur ceannaíodh scaireanna mionlaigh Recon Group, agus nach raibh baint ag an Dr. Tony Xia leis an gclub a thuilleadh.
Nochtadh an réimse oiliúna nua go hoifigiúil an 6 Bealtaine 2007, ag an mbainisteoir Martin O'Neill ag an am, captaen na foirne Gareth Barry agus captaen na foirne a bhuaigh Corn na hEorpa 1982 Dennis Mortimer, le scuad Aston Villa ag bogadh isteach an talamh don séasúr 2007–08.
Tháinig Tim Sherwood ina áit, a choinnigh an club ar shiúl ón relegation agus a threoraigh an club go Cluiche Ceannais an chontrapháirtí lárnaigh in 2015, ach scaoileadh saor é i séasúr 2015-2016, mar a rinne a chomharba Rémi Garde, agus fuair Villa ísliú céime go an Dara Roinn den chéad uair le 29 bliain, ag críochnú a gcéad rith leis an Premier League.
I chéad cheann do chlub Premier League, bhronn Aston Villa tosach na léine ar a bhfeisteas, a chuirtear in áirithe de ghnáth le haghaidh urraíochta ar phá ard, d'Acorns Children's Hospice ionas go bhfaigheadh an carthanas infheictheacht bhreise shuntasach agus cumais tiomsaithe airgid níos mó.
Tar éis dó bogadh go dtí an talamh Wellington Road i 1876, bhunaigh Villa iad féin go luath mar cheann de na foirne ab fhearr i Lár na Tíre, agus bhuaigh siad a gcéad onóir, Corn Sinsearach Birmingham i 1880, faoi cheannas an Albanach George Ramsay.
Faoi láthair tá an líon is mó spriocanna sraithe ag Aston Villa a scóráil foireann ar bith i mbarr-eitilt Shasana; Scóráladh 128 sprioc sa séasúr 1930–31, ceann amháin níos mó ná Arsenal cé a bhuaigh an tsraith an séasúr sin den chéad uair, leis Villa sa dara háit.
An 9 Lúnasa 2019, an oíche roimh thuairisceán Premier League Villa, nocht cáipéisí ó Theach na gCuideachtaí gur ceannaíodh úinéireacht scaireanna mionlaigh Recon Group, agus nach raibh aon bhaint ag Xia leis an gclub a thuilleadh.
Críochnaíodh an díolachán an 14 Meitheamh 2016 ar £76 milliún a tuairiscíodh tar éis dó a bheith faofa ag an tSraith Peile, leis an gclub a bheith mar chuid de rannán Spóirt, Fóillíochta agus Turasóireachta Recon Group.
Sa cholainn dhaonna, chomh maith le rialú na gluaiseachta, brath ionchuir chéadfaigh, agus raon leathan próiseas fiseolaíochta, feidhmíonn sí mar orgán smaointeoireachta agus cuid mhaith réigiúin tiomnaithe d'fheidhmeanna intleachtúla ar leith .
Chaith duine de dhaltaí na scoile, Pekka-Eric Auvinen , na céadta urchar ina thimpeall agus mharaigh sé naonúr daoine, mar atá, cúigear buachaillí óga a bhí ag foghlaim sa scoil, banaltra scoile, ardmháistreás na scoile agus bean cúig bliana fichead a bhí ag freastal ar chlár oideachais aosaigh sa scoil.
D'fhill Benazir abhaile sa bhliain 1977 chun dul i mbun na taidhleoireachta, ach bhris an t-arm a hathair, arbh é an Príomh-Aire é ag an am, agus crochadh é tar éis é a chiontú i ndúnmharú (cé nach raibh ní raibh bonn ceart faoin gcúiseamh ina choinne).
Mar chuid den chéad tonn de ghrúpaí iarphunc, lean Sonic Youth lena léamh ar éiteas an phunc-rac i rith an radhairc faoi thalamh neamhspleách (mar a léiríonn teideal a gclár faisnéise '1991: The Year Punk Broke') a bhí dírithe níos mó ar eitic DFÉ an seánra seachas a fuaim faoi leith.
Moladh Sonic Youth go minic as ‘’athchóirú ceard a d’fheadfadh giotár a dhéanamh’’ ag baint úsáid as réimse maith tiúnta giotáir neamhortadocsach, ag réiteach giotáir le rudaí cosúil le scriúirí chun timbre na huirlise a athrú.
Stráice talún sa Mheánoirthear is ea Stráice Gaza (Araibis: ‎‎ Qiṭɑʿ Ġazza/Qita' Ghazzah, Eabhrais: ‎ Retzu'at 'Azza), atá suite ar chósta na Meánmhara idir Iosrael agus an Éigipt.
Thairis sin, úsáidtear iseatóip radaighníomhacha an chóbailt mar rianairí sa mhíochaine - is é sin, cuirtear blúire beag den chóbalt radaighníomhach ag cúrsaíocht i gcolainn agus i meitibileacht an othair le súil is go gcuideodh sé leis an dochtúir galair áirithe, ar nós siadaí urchóideacha, a aithint.
Le fírinne trí theanga Eiscimeacha a labhraítear sa Ghraonlainn - an leagan oifigiúil den Ghraonlainnis, an Ghraonlainnis Thoir, tunumiit oraasiat nó tunumiisut, agus an chanúint a bhaineann leis an gceantar timpeall ar Qaanaaq in iarthuaisceart an oileáin.
Is í an chanúint oifigiúil atá ag formhór mór na nGraonlannach, agus níl ach míle nó cúpla míle cainteoir ag aon cheann den dá chanúint eile, ach san am chéanna, tá siad chomh difriúil leis an leagan oifigiúil is gur féidir a rá nach canúintí iad ach teangacha scartha.
Tharraing na cláracha a rinneadh i gCnoc na hAoine, Corcaigh agus i mBaile Munna, Baile Átha Cliath, achrann nuair a chuir polaiteoirí agus cinnirí pobail ina leith go ndeachaigh sé thar fóir le cúrsaí ainnise mar mhaithe leis an magadh.
Tharraing an tsraith conspóid mar gheall ar an bpictiúr réadach den chruatan a léiríodh ó thaobh fadhbanna sóisialta i mBaile Munna, Baile Átha Cliath; Cnoc na hAoine i gCorcaigh; An Cnoc Theas i Luimneach agus ceantair bhochta i mBéal Feirste.
Tá tábhacht phailé-ointeolaíoch leis an tSibéir agus go háirithe leis an Iacúitia sa mhéid gur sa réigiún sin a thángthas trasna ar ainmhithe ón sealad Pléisticéineach a bhí caomhnaithe ag an oighear nó i dtalamh síorshioctha.
Bhí sé i dtuilleamaí foinsí Portaingéilise - na foclóirí a scríobh Gaspar d'Amaral agus Duarte da Costa roimhe - le bheith in ann a fhoclóir-sean a chur i dtoll le chéile, ar ndóigh, ach chuir sé a litriú féin i bhfeidhm ar an ábhar Vítneaimise a fuair sé sna foinsí seo.
Bhí cuid de na ceannairí náisiúnta Vítneamacha drochamhrasach i dtaobh an chórais, agus iad ag iarraidh cur in aghaidh an choilíneachais Fhrancaigh, ach sa deireadh thiar, bhí an chuid ba mhó acu siúd féin sásta leis an gcóras nua, agus an dóigh ar cheadaigh sé an léitheoireacht a mhúineadh do na Vítneamaigh go léir.
Go ginearálta, tá an teanga roinnte idir trí chanúint mhóra: an ceann tuaisceartach nó an "Taincínis" , an chanúint láir nó an "Ard-Annaimis" , agus an ceann deisceartach nó an "Chóitínis" (a labhraítear sa cheantar in aice le Saigon/cathair Ho Chi Minh agus in áiteanna eile i ndeisceart Vítneam).
Ó b'í an tSínis teanga na cumhachta polaitiúla sa chearn seo den domhan ón dara haois roimh bhreith Chríost anuas, thosaigh focail agus téarmaí ag tonnadh isteach ón tSín, go háirithe téarmaí a bhí ag baint leis na cúrsaí polaitíochta agus riaracháin.
Dá thairbhe sin, is céim bhunúasach an Achainí i bhforbairt smaointe Sasanacha agus Mericeánacha, maidir leis an tsaoirse bhunreachtúil agus an rialtas bunreachtúil — mar shampla, an prionsabal nár cheart na fórsaí armtha a imlonnú chun críocha na slándála baile ach i gcásanna eisceachtúla amach is amach.
I Meitheamh na bliana 2003 tugadh cuireadh dó píosa a chum Shaun Davey mar rosc-amhrán na gCluichí Speisialta Oilimpeacha a sheinm os comhair an domhain mhóir ag Oscailt Oifigiúil na gCluichí i bPáirc an Chrócaigh, Baile Átha Cliath.
Is iomaí ceolchoirm agus taifeadadh a bhí déanta ag an máistirphíobaire seo le popréaltaí agus le rac-réaltaí (ar nós Mark Knopfler, Kate Bush, Enya, Sinéad O’Connor, Mary Black, Afro Celt Sound System, Van Morrison, The Everly Brothers, John Cage, Nigel Kennedy srl), le ceolfhoirne (saothair Shaun Davey ach go háirithe ach go leor eile chomh maith ar nós Proms na BBC) agus fiú amháin leis an bhfile Éireannach Seamus Heaney, buaiteoir Dhuais Nobel na Litríochta sa bhliain 1995.
Deir na hAirméanaigh gurbh é Mesrop Mashtots, naomhphátrún na hAirméine, a rinne í, díreach mar a chum sé aibítir na hAirméinise féin, ach is é an scéal a insíonn na Seoirsigh féin gurbh é an Rí Pharnavaz a cheap na litreacha sa cheathrú haois i ndiaidh bhreith Chríost.
Is féidir, mar sin, iarsmaí de chomhdhúile a aithint in íochtar an atmaisféir a bhfuil sileacan, fosfar, carbón, ocsaigin, nítrigin nó dúile eile iontu: meatán CH3CH3, uisce H2O, amóinia NH3, foisfín PH3, agus a lán eile.
Ba é seo an chéad uair a chonacthas go raibh rudaí ag dul timpeall ar phláinéad eile seachas an domhan agus ba athrú réabhlóideach é ar an léargas a bhí ag daoine ar an ollchruinne go dtí sin, mar gur creideadh go raibh an domhan i lár agus gach rud eile, an ghrian san áireamh, ag dul timpeall air.
Bhí réimse leathan freagrachtaí air agus é ar bhinse tosaigh Fhine Gael: urlabharaí ar son Cúrsaí Óige ; An Ghaeltacht ; An Ghaeltacht agus Leas Imirceach ; Cúrsaí Óige ; Ealaíona, Oidhreacht, an Ghaeltacht agus na hOileáin ; Cosaint ; agus Gnóthaí Pobail, Tuaithe agus Gaeltachta .
Chomh maith leis sin, tharla na "Moors Murders" ag an tráth seo: ghoid, bhraith gnéasach agus mharaigh Ian Brady and Myra Hindley thriúr páistí agus beirt déagóirí ó Manchain idir mí Iúil 1963 agus Deireadh Fómhair 1965.
Tá teangacha ann nach furasta a aicmiú le ceachtar den dá ghrúpa, ar nós na dteangacha Anatólacha, na Tocáirise agus na hAlbáinise, agus níl teangeolaithe an lae inniu chomh tugtha don teoirlíne Satem-Kentum mar phríomhlíne dheighilte agus a bhí a sinsir sa naoú haois déag.