polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
I dtosach a réim, bhí liobráiligh sa bhFrainc, ar nós an tAthair Felicité de Lammenais, ar son polasaithe Greagóir i gcoinne na Gailiceánaigh coimeádach i measc cliarlathas na Fraince, ach de réir a chéile, ba léir go raibh Greagóir sa champa caomhach.
Cé gur minic a shíltear gur smaoineamh nua í an phleanáil teanga, seanchleachtadh is ea é, nó nuair nach raibh acadaimh ná forais teanga (cosúil le hAcadamh na Fraince nó le KOTUS san Fhionlainn, mar shampla), bhí na ríthe agus na himpirí ag féachaint lena dtuiscint féin ar an teanga agus ar úsáid na teanga a chur i bhfeidhm ar an tsochaí.
Nuair a chuaigh an Iorua ó lámh na Danmhairge go lámh na Sualainne i ndiaidh Chomhdháil Vín, bhí an Danmhairgis á saothrú mar theanga scríofa ag na hIoruaigh, ach i rith na mblianta, thosaigh cuid de na hIoruaigh ag síleadh nach raibh sé ciallmhar a thuilleadh úsáid a bhaint as an Danmhairgis mar chaighdeán, agus iad den bharúil gur chóir teanga nua chaighdeánach a fháscadh as caint na ndaoine.
Sin é an rud a rinne Aasen, ach ó bhí sé inbharúla go raibh "canúintí maithe" agus "droch-chanúintí" ann, agus na "canúintí maithe" á labhairt in iarthar na tíre, níor thug sé cothrom Féinne do na canúintí go léir, agus mar sin, ní bhaintear úsáid fhairsing as an Nynorsk inniu ach in iarthar na tíre, i gcúigí Sogn og Fjordane, Rogaland, Hordaland agus Møre og Romsdal.
Tá cáil ar Atatürk mar cheannaire na náisiúnaithe Turcacha, ach thairis sin, bhí an-ról aige i nua-aoisiú na teanga Tuircise, nó thug sé isteach na litreacha Laidineacha sa Tuircis agus chuir sé tús le hathnuachan an stór focal a bhí leis an gcuid ba mhó de na hiasachtaí Araibise agus Peirsise a ruaigeadh as an teanga - le fírinne, ní thuigfeadh Turcach an lae inniu mórán d'óráidí Atatürk féin mar a chualathas an chéad uair iad, ó tá siad breac le focail Araibise agus Pheirsise nach gcloisfeá i dTuircis an lae inniu in aon chor.
Is amhlaidh, áfach, gur pleanáil teanga de chineál éigin a bhí i gceist le foclóirí Samuel Johnson agus Noah Webster, agus go ndeachaigh moltaí úsáide an dá fhoclóir seo go mór mór i bhfeidhm ar chleachtadh scríofa an Bhéarla, ionas go raibh meas an chaighdeáin ag a lán orthu.
Bhí sé an-tugtha don Fhionlainnis, teanga a bhfuil dlúthghaol aici leis an Eastóinis, agus thug sé isteach cuid mhaith focal Fionlainnise le hiad a chur in úsáid san Eastóinis in áit na n-iasachtaí Gearmáinise a bhí an-choitianta sa teanga ag an am.
Bíonn ar na foirne a chailleann cluiche i gcraobh na gcúigí cluichí a imirt eatarthu féin agus go dtí go bhfuil ceithre fhoireann fágtha le dul ar aghaidh go dtí na cluichí ceathrú ceannais, áit a imríonn siad in aghaidh na foirne a bhuaigh craobhacha na gcúigí.
In 1841 thug sí cuairt ar Dheisceart na hAstráile agus chuir sí ina luí ar an ngobhanóir, an Coirnéal George Gawlerm, píosa talún atá suite os cionn Mhurascaill Spencer a chur ar leataobh chun leacht i gcuimhne ar Matthew Flinders a chur suas.
De réir na gnáth-thuisceana ba chóir go mbeadh gach dara nasc san fháinne ina nasc dúbailte agus na cinn eile ina naisc shingil, ach ní raibh modh imoibrithe na beinséine cosúil leis na hidreacarbóin eile a raibh naisc dhúbailte iontu.
Tá tuariscí ann faoi chomórtas iomána a d'eagraigh Cill Díoma sa bhliain 1891 inár bhuaigh Fág an Bealach Áth Dara ar An tAthair Ó Murchú Faing sa chluiche ceannais agus bhíodar an-ghníomhach i gcomórtaisí ar fud an chontae le teacht 20ú haois.
"Her free spirit and radical mind set is well known. Pé áit a mbíonn sí tá sí spraíúil, lán be bhrí agus ni féidir gan ligint di thú spreagadh chun cinn. Ceann de na focail a cloistear uaithi nuair a chuireann tú ceist ag lorg comhairle.’Go for it’. What a positive approach…mol an óige. ach ní do’n ghlún óg amháin a thugann sí am agus comhairle."
Tá cuid mhaith teangacha agus canúintí gaolmhara á labhairt ar fud dheisceart na hEorpa agus iad ar beagán cainteoirí i gcomparáid leis na mórtheangacha seo, mar shampla An Rómainis san Eilvéis agus an Laidinis atá labhartha i dtuaisceart na hIodáile.
Thug sé aird ar antraipeolaíocht na dteicnící, ag soláthar prionsabail theoiriciúla (claonta agus fíricí teicniúla, an timpeallacht teicniúil, éascaíocht na ceapadóireachta agus n-iasachtaí), scéimeanna modheolaíocha agus rangú ginearálta na dteicnící.
D'éiligh Anraí go dtabharfadh Máire aitheantas dó mar cheann Eaglais Shasana, go ndiúltódh sí údarás an Phápa, go n-admhódh sí go raibh pósadh a tuismitheoirí mídhleathach, agus go nglacfadh sí lena mídhlisteanacht féin.
Rinne sí iarracht athmhuintearas a dhéanamh leis trína tabhairt isteach dá údarás, chomh fada agus a ligfeadh "Dia agus mo choinsias" di, ach ar deireadh thiar, rinneadh bulaíocht uirthi cáipéis a shíniú a ghlac le gach aon éileamh a bhí déanta ag Anraí.
Lena chois sin, de réir thagaisc jure uxoris faoi dhlí coiteann Shasana aistríodh an uile maoin agus teidil a bhí ag bean chuig a fear céile tar éis a bpósta, agus bhíothas eagla ann go n-éireodh aon fhear a phós sí ina Rí Shasana i bhfíric agus in ainm dá réir.
Faoi théarmaí den Acht um Phósadh Bhanríon Máire le Pilib na Spáinne (Béarla: Act for the Marriage of Queen Mary to Philip of Spain), tugadh an teideal "Rí Shasana" ar Philib, chuirfí an dá ainm acu araon faoin dáta ar aon cháipéis oifigiúil, Achtanna Parlaiminte san áireamh, agus bheadh an Pharlaimint gairthe faoi chomhúdarás na beirte,fad is go raibh Máire amháin fós beo.
Ní bheadh aon cheangal dlí ar Shasana tacaíocht mhíleata a thabhairt d'athair Philib i gcogadh ar bith, agus ní raibh cead ag Pilib aon ghníomh a dhéanamh gan toiliú a mhná chéile ná aon duine ón iasacht a cheapadh ina oifigeach i Sasana.
Do scríobh a shainchabhróir Ruy Gómez de Silva chuig comhfhreagrai sa Bhruiséil, "ní raibh an pósadh déanta ar aon chúis cholainne, ach le heasorduithe na ríochta seo a réiteach agus na Tíortha faoi Thoinn a chaomhnú."
Bhí Máire i bhfabhar cogadh a fhógairt, ach chuir a cuid comhairleoirí ina choinne ar an mbonn go ndéanfeadh sé díobháil ar thrádáil Shasana leis an bhFrainc, gur bhris sé forálacha an chonartha phósta maidir le cogaí iasachta, agus mar gheall ar dhrochleagáid eacnamaíochta ó réimeas Éadbhard VI agus roinnt fómhar gann a tháinig ceann i ndiaidh a chéile, agus a d'fhág Sasana gan dóthain airgid is soláthairtí.
Ní raibh an cogadh fógraithe go dtí mí an Mheithimh 1557, tar éis do mhac deirféar Raghnall Pole, Tomás Stafford, ionradh a dhéanamh ar Shasana agus Caisleán Scarborough a ghabháil le cabhair na bhFrancach, mar iarracht inar theip air chun Máire a athrí.
Níor mhair an comóradh ach tamall gearr, áfach, toisc go raibh gabháil ag na Francaigh i mí Eanáir 1558 ar Calais, arbh é an t-aon gabháltas amháin a bhí fós ag na Sasanaigh ar Mhór-Roinn na hEorpa go dtí sin.
Rinne an tArd-Seansailéir Gardiner agus Teach na dTeachtaí achainí uirthi cuimhneamh a dhéanamh air go bpósfadh sí Sasanach, mar bhí eagla orthu go dtiocfadh ísliú céime ar Shasana is go ndéanfaí ina spleáchríoch ag muintir Habsburg é.
Ba é Tomás Wyatt Óg an ceannaire ar fhórsa a tháinig as Kent chun Máire a athrí agus Eilís a chur ina háit, mar chuid de chomhcheilg ní b'fhorleithne ar a dtugtar Ceannairc Wyatt , agus ina raibh Anraí Grey, athair Bhantiarna Jane, páirteach freisin.
Ba é ceann de na gníomhartha a rinne Máire ar dtús mar bhanríon ná gur ordaigh sí go scaoilfí saor an Caitliceach Rómhánach Tomás Howard, Diúc Norfolk, agus an t-easpag Stiofán Gardiner óna bpríosúnacht i dTúr Londan, chomh maith lena fear muinteartha, Éadbhard Courtenay.
Go luath sa bhliain 1533, phós Anraí Anne Boleyn, a bhí ag iompar a pháiste cheana, agus i mí na Bealtaine, d'fhógair Thomas Cranmer, an tArdeaspag Canterbury go foirmiúil go raibh an pósadh le Caitríona ar neamhní agus go raibh an pósadh le hAnne bailí.
Chuaigh an Cairdinéal Wolsey, ardchomhairleoir Anraí, i mbun idirbheartaíochta arís ansin leis na Francaigh faoi phósadh Mháire, agus mhol Anraí go bpósfaí í le hathair an Dauphin, an rí Proinsias I féin, ar mhaith leis comhaontas polaitiúil le Sasana.
Mar chur in aghaidh ar an dTríú hAcht Comharbais, a chuir Máire agus Eilís ar ais sa líne chomharbais, d'aimnigh Éadbhard banchliamhain Dudley, An Bhantiarna Jane Grey, arbh í ina gariníon ag an deirfiúr is óige Anraí VIII, Máire Túdar, banríon na Fraince, mar oidhre leis féin.
Nuair a chonaic Anraí Áine don chéad uair amach sa Nollaig 1539, seachtain sula raibh lá na bainise ann, níor thaithin sí leis mar bhean, ach ar chúiseanna taidhleoireachta, agus gan aon chúinse ná leithscéal a bheith aige, ní raibh sé in ann an pósadh a chur ar ceal.
Nuair a bualadh Éadbhard ag tinneas básmhar sa bhliain 1553, rinne sé iarracht Máire a thógáil amach as an líne chomharbais toisc gur cheap sé, agus an ceart aige, go gcuirfeadh sí atheagruithe an Phrotastúnachais a tharla agus é féin i réim droim ar ais.
B'fhéidir go raibh drogall ar Clement aon bheart a dhéanamh toisc go raibh tionchar éigin air ag Séarlas V, mac deirféar Chaitríona agus duine a raibh Máire geallta dó uair amháin roimhe, agus a raibh a chuid saighdiúirí tar éis seilbh a ghabháil ar an Róimh i gCogadh Chonradh an Choinnic.
Sa bhliain 1541, cuireadh Cuntaois Salisbury, arbh í iarmháistreás agus máthair bhaistí Mháire, chun báis ag Anraí, ar an gcúinse go raibh a mac Reginald Pole tugtha i dreis i gcomhcheilg chaitliceach ar a dtugtar an Chomhcheilg Exeter.
Nuair a bhí Máire sna tríochaidí, d'fhreastail sí ar theacht le chéile le hÉadbhard agus le hEilís leis an Nollaig 1550, am a chuir Éadbhard náire ar Mháire, gur chuir ag gol í chomh maith leis féin freisin os comhair na cúirte, de bharr é bheith ag tabhairt amach di as an neamhaird a thug sí ar a chuid dlíthe maidir leis an adhradh.
Le linn na míosa tar éis a teacht i gcoróin, d'eisigh Máire forógra nach mbeadh iallach ar bith curtha ar aon duine dá cuid géillsineach a creideamh féin a leanúint, ach faoi dheireadh mhí Mheáin Fómhair 1553, cuireadh roinnt móreaglaiseach Protastúnach i bpríosún, Cranmer, John Bradford, John Rogers , an tEaspag John Hooper, agus Hugh Latimer ina measc.
D'inis a chuid comhairleoirí dó nárbh fhéidir leis duine amháin dá leath-dheirfiúracha a chur as oidhreacht ina haonar; b'éigean dó an rud céanna a dhéanamh le hEilís freisin, cé go raibh sí ina Protastúnach.
An mhí dár gcionn, fágadh milleán ar an ambasadóir Francach, Antoine de Noailles, i gcomhcheilg in aghaidh Mháire nuair a rinne Anraí Dudley, col seisir John Dudley a bhí curtha chun báis, iarracht fórsa ionraidh a bhailiú sa Fhrainc.
Bhí Máire 37 bliana d'aois faoin am seo, is dhírigh sí a haird ar fhear céile a aimsiú agus oidhre a bheith aici, rud a chuirfeadh bac ar theacht i gcomharbas an Phrotastúnaigh, Eilís, a bhí fós ina céad duine eile sa líne chomharbais faoi théarmaí uacht Anraí VIII agus de réir an Achta Chomharbais 1544.
Thóg sé na míonna chun teacht ar an gcomhaontú, agus b'éigean do Mháire agus an Pápa Julius III géilleadh ar phointe tábhachtach: ní thabharfaí tailte coigistithe na mainistreacha ar ais dóibh, ach d'fhágfaí iad i seilbh ag na húinéirí nua mór le rá.
In uireasa aon pháiste a bheith aige le Máire, bhí buairt ar Philib go raibh Máire, Banríon na nAlbanach, a bhí geallta don Dauphin Francach, san áireamh mar an chéad duine eile i ndiaidh a dheirfiúr chleamhnais arbh fhéidir léi maíomh ar an gcoróin.
D'áitigh Pilib ar Mháire gur cheart go bpósfaí Eilís a chol ceathar, Emmanuel Philibert, Diúc Savoy, chun an comharbas Caitliceach a dhaingniú agus leas mhuintir Habsburg i Sasana a chaomhnú, ach dhiúltaigh Eilís an cleamhnas agus níor dhócha go dtabharfaí cead Parlaiminte chuige ach oiread.
Rugadh López i Manorá, Asunción ar an 4 Samhain, 1790, agus fuair sé a chuid oideachais i gcliarscoil sa chathair sin mar a ndearna sé staidéar ar fhealsúnacht agus ar dhiagacht, ach d'éirigh sé as na hábhair sin de rogha ar an dlí.
Chuaigh sé ar a choimeád mar gheall ar naimhdeas a bhí idir é agus deachtóir na tíre, a uncail José Gaspar Rodríguez de Francia, ach nuair a fuair Francia bás chuaigh Lopez i gceannas na tíre mar gheall ar an eolas neamhghnách a bhí aige ar chúrsa dlí agus rialtais.
Tá sí ag súil go rachadh Máire sna mná rialta, go mbeadh Seán ina shagart agus go bhfágfadh sí an fheirm do Liam, Ní theastaíonn ar na páistí na bealaigh sin a roghnú, ach ní éisteann sí leo, Nuair a fhaigheann sí amach go bhfuil Máire torrach, tá fearg uirthi nach mbeidh sí in ann a cuid uaillmhianta a chomhlíonadh.
Striapach is ea í, chomh maith, mar sin tá sí imeallaithe ag an tsochaí, Is bean chinéalta, chabrach í Mailí agus feiceann sí soineantacht Mháire, tugann sí comhairle di, mar sin, 'Croith suas tú féin, ná bí suite i gcónaí ag déanamh trua duit féin', Dar le Máire ‘Is aingeal í’, Mailí- ‘aingeal dubh’, mar is í Mailí an t-aon duine amháin a chabhraíonn léi.
Is iad lucht an Chráifeachais, nó Lucht na hAthmhúscailte, an ghluaiseacht is cóngaraí do phríomhshruth na hEaglaise, agus is ar éigean ar féidir iad a aithint mar "lucht creidimh" thar an ngnáth-Fhionlannach nach bhfuil suim aige i gcúrsaí creidimh.
Chuaigh an tSualannais ar aghaidh mar theanga cheannais de réir a chéile, ach tháinig Fionlannais i réim arís sa 19ú hAois, le borradh an náisiúnachais Fhionlannaigh a tháinig ar aghaidh nuair a scríobhadh síos eipic náisiúnta na tíre, an Kalevala.
Tá an-cháil ar cheol clasaiceach na Fionlainne, agus clú idirnáisiúnta ar chumadóirí mar Jean Sibelius agus Kaija Saariaho, amhránaithe mar Matti Salminen agus Karita Mattila, agus stiúrthóirí ceoil mar Esa-Pekka Salonen.
Leis an gcineál ceoil a dhéanadh sé agus lena chuid damhsa, bhí sé in ann draíocht a chur ar dhaoine nárbh ionann a n-aois, dath a gcraicinn ná a gcúlra cultúrtha, agus thug sé spreagadh dá lán ceoltóirí agus siamsóirí éagsúla.
I ndiaidh dóibh sárú ar Naomh Mhuire, Ráth Caola chun craobh sóisear an chontae a bhuachaint arís sa bhliain 1968, shroich iománaithe Pailís na Gréine cluiche cheannais Craobh Sinsear an Chontae na bliana dár gcionn ach bhuaigh Tobar Pádraig orthu.
D'éiríodar arís dhá bhliain ina dhiaidh sin nuair a bhuadar ar An Dromainn/An tÁth Leacach chun an chraobh idirmheánach a ghabháil don dara huair ach níor fhanadar ach dhá bhliain sa phríomh-ghrád agus is club iomána idirmheánach é Pailís na Gréine ó shin i leith.
Maraon le mórán ceantracha eile i ndeisceart agus in oirthear an chontae, d’fhás an iomáint go tapaidh sa chuid thuaidh den pharóiste le linn blianta na 1900í agus bhuaigh Pailís na Gréine Craobh Iomána Sóisear Chontae Luimnigh don chéad uair sa bhliain 1915 tar éis dóibh buachaint ar Ghreanach sa chluiche cheannais.
Níor raibh aon ádh ag an gclub sna blianta ina dhiaidh sin i gomórtaisí an chontae suas go ti deireadh An Dara Cogadh Domhanda nuair a rugadar Craobh Sóisear na peile leo sna blianta 1948 agus 1956 agus an iomáint arís sa bhliain 1958.
I ndiaidh bhuachaint ar Bhaile Stiabhana chun Craobh Peile Idirmheánach an Chontae a ghabháil sa bhliain 2005, shroicheadar cluiche ceannais Craobh Peile na gClub Idirmheánach na Mumhan ach chailleadar i goinne Raonaithe Caribre as Corcaigh.
Bhuaigh Na Trádálaithe ar Phailís na Gréine, a bhí nasctha leis An gCnocán faoin ainm Pailís Aontaithe sa bhliain sin, i gcluiche ceannais Craobh Peile Sinsear Chontae Luimnigh sa bhliain 1897 agus bhí roinnt imreoirí ón bparóiste ar fhoireann Úlla a ghabh an chorn sa bhliain 1900.
Cáilíodh é mar mhúinteoir bun scoile i gColáiste Phádraig, Droim Conrach agus chaith sé tréimhse ag teagasc i Scoil Eoin Bhaiste i gCluain Tarbh sular cuireadh iallach air éirí as a phost tar éis foilsiú The Dark dó, de dheasca go ndúradh go raibh baint ag an scéal le pornagrafaíocht.
Más fíor nár tháinig an Laidin thruaillithe, as ar fáisceadh an tSicilis, - más fíor nár tháinig sí go dtí an tSicil ach i ndiaidh imeacht na nArabach, b'as Cúige Campania ba mhó a tháinig sí, agus blas na gcríoch sin uirthi.
An pósadh a rinne cultúr tíre, béaloideas agus miotaseolaíocht na Liotuáine le teanga agus litríocht na bPolannach, áfach, bhí sé iontach torthúil, agus tá litríocht chlasaiceach na Polainnise foirgthe le móitífeanna Liotuánacha.
Ní raibh an Sóivéadú i ndiaidh an dara cogadh domhanda in ann an Liotuáinis a bhaint de bhéal na ndaoine ná an saol cultúrtha a scrios, siúd is go raibh d'iallach ar go leor intleachtóirí Liotuánacha éalú roimh na díormaí Sóivéadacha agus a raibh fágtha dá saol a chaitheamh ar deoraíocht.
Dar le beo.ie, "Tá rithimí an rap agus hip-hop chomh maith le jigeanna agus ríleanna le cluinstin ina chuid véarsaí. Is léiriú iad a chuid dánta ar an cheol atá taobh istigh de féin. Fear cúthail agus modhúil é Gearóid, a tógadh i gclann a cheol sular labhair siad. Nuair a amharcann tú air, is follasach go bhfuil ceol inmheánach á oibriú i gcónaí."
Sa réamhrá, dúirt an file iomráiteach Cathal Ó Searcaigh go raibh sé 'ag séideadh anáil bheo na n-óg isteach i seanscamhóga na Gaeilge, ag cur an fhuil a choipeadh arís ina cuislí, ag cur fonn suirí uirthi i dtearmann an dáin'.
Bhí Meimfís, mar sheanphríomhchathair ríoraíoch, ina hoidhre ar ailtireacht agus ealaín ársa a fuair spreagadh gan stad ó leachtanna na ríthe, agus reiligí ollmhóra ag líonadh an ghleanna thiar le pirimidí, lena gcuid teampall siúd agus leis na háiseanna riaracháin a bhain leo.
Is éard a bhí i gceist le dlíthe Nürnberg nó Nürnberger Gesetze as Gearmáinis ná na dlíthe ciníocha sa Ghearmáin Naitsíoch a choisc ar na Giúdaigh "Airianaigh" a phósadh agus a bhain saoránacht na Gearmáine díobh.
Is gá don Choimisinéir monatóireacht a dhéanamh ar chur i bhfeidhm na ndualgas dátheangachais atá ar ranna agus ar chomhlachtaí stáit, de réir Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003, chomh maith leis na bearta cuí a dhéanamh le cinntiú go mbaintear amach na spriocanna a bhíonn i gceist.
Anuas air sin, tá sé mar dhualgas ar an gCoimisinéir comhairle a chur ar mhuintir an phobail faoina gcearta teanga agus comhairle a chur ar chomhlachtaí poiblí faoina ndualgais, chomh maith le tuarascáil bhliantúil a fhoilsiú ar na cúrsaí seo le cur faoi bhráid an Oireachtais.
Úsáidtear an chuid is mó den tsiorcóiniam sna himoibreoirí adamhacha, sna slata siorcóiniam a íslítear nó a ardaítear taobh istigh den imoibreoir le moill a chur ar an imoibriúchán nó a mhalairt, nó is féidir leis an siorcóiniam na neodróin a stopadh agus an slabhra imoibriúcháin a bhriseadh.
Ón mbliain 1960 go tús na 1990idí, chuir a lán comhlachtaí iasachta ó na Stáit Aontaithe, ón nGearmáin agus ón Ríocht Aontaithe le monarchana nua a chur ar bun sa chathair féin agus timpeall an aerfoirt, rud a tharla de bharr na bpolasaithe a bhí i bhfeidhm le hinfheistíocht a mhealladh isteach ón gcoigríoch.
Cé go bhfuil líon na bhfostaithe sna comhlachtaí déantúsaíochta ag dul i laghad arís ó chasadh na mílaoise, tháinig fás mór ar an earnáil seirbhíse sa tréimhse chéanna, agus an chathair ag dul i bhfairsinge i gcónaí.
Go bunúsach, is í Comhairle Cathrach Luimnigh rialtas áitiúil na cathrach, ach ó chuaigh an t-áitreabh thar teorainn amach sa bhliain 1950, tá cónaí ar dhuine as an mbeirt taobh amuigh de dhlínse na comhairle cathrach, i ndlínsí Chontae Luimnigh agus Chontae an Chláir.
In a measca, tá a leithéid a bhaineann le ríomhairí, bog-earraí, dearadh, ilmheán agus foilsiú agus tá a lán díobh suite i bPáirc Teicneolaíochta Plassey i gCaladh Uí Threoigh gar d'Ollscoil Luimnigh.
Agus laistigh 40km ó lár na cathrach, is féidir cuairt a dhéanamh ar ionaid turasóireachta ar nós Caisleán agus Páirc Oidhreachta Bhun Raite, Loch Gar, Gleannta Abhainn an Chláir, Iarsmalann na mbád eitilte i bhFaing agus Caisleán, Crannóg agus Ráth Chreagán Eoin.
Is iad na sloinnte ó Thuaisceart na Mumhan is minicí a bhíonn ar mhuintir na háite - Ó Briain, Ó Riain, Mac Conmara, Mac Gearailt, Ó hAodha, Ó Gliasáin, Ó hIfearnáin, Ó hÓgáin agus Ó Maoldomhnaigh, mar shampla.
Na cinn choitianta eile, is sloinnte iad a bhíonn le feiceáil ar fud an Deiscirt go léir, ar nós Ó Murchú, Ó Ceallaigh, Ó Súilleabháin, Mac Cárthaigh, de Paor, de Búrca, Ó Loingsigh agus Ó Foghlú.
Cé go bhfuil na monarchana éadaigh beagnach go léir dúnta anois, tá traidisiún láidir faisin fós sa chathair ós rud é go bhfuil cúrsa tríú leibhéal cáiliúil ar fáil i gColáiste Ealaíona Luimnigh ar Sráid an Chláir .
Tá ceantar siopadóireachta lár na cathrach ag leathnú ó 1990 anuas agus tá páirceanna móra siopadóireachta á thógáil ar imeall na cathrach, go mór ar Bhóthar Bhaile Átha Cliath , Bóthar Béal Átha Siomóin , Bóthar Corcaigh , Bóthar na nDuganna agus Bóthar na hInse .
Tá líon mór tar éis teacht ar líon cuairteoirí ar Luimneach i ndiaidh teacht seirbhísí Ryanair go Aerfort na Sionna agus, ó thús na Mílaoise, tá sé óstán nua tógtha sa chathair chomh maith le brúanna agus tithe leaba agus lóistín.
Cé gurbh é an limistéar Seoirseach i mBaile Nua an Phoirigh is mó a bhain amach cáil don chathair ó thaobh na hailtireachta de, tá foirgnimh le feiceáil fós a bhaineann le gach ré, a bheag nó a mhór, i stair chathair Luimnigh.
Gach maidin Dé Sathairn, díoltar glasraí, feoil, bláthanna, torthaí, bréagáin, crua-earraí, earraí ealaíona agus a thuilleadh i Margadh an Bhainne atá suite idir an Sráid Ard agus Sráid Éibhlín sa Bhaile Gallda.
Rinne sé chuir síos agus tráchtaireacht ar a lán de na saothar clasaiceach ón seandomhan agus anuas ar sin cháin sé an Eaglais Chaitliceach agus rinne sé chuid mhaith mholta le na fadhbanna, nárbh fhéidir a shéanna, a bhí aici a réiteach.
Rinneadh an scannánaíocht do radhairc a tharlaíonn ar ‘oileán Ahch-To’, an tearmann a d’aimsigh an ridire Jedi Luke Skywalker dó féin, ar Sceilg Mhichíl sa scannán Star Wars: The Last Jedi agus i Star Wars: The Force Awakens a tháinig amach in 2015.
Tar éis Craobh Sóisear an Deiscirt a bhreith leo den chéad uair sa bhliain 1960, bhuaigh siad Craobh Peile Sóisear A Chontae Luimnigh sa bhliain 1976 tar éis dóibh Cnoc Uí Choileáin a bhualadh agus arís sa bhliain 1980 nuair a bhuaigh siad ar Bhrú Rí sa chluiche ceannais.
Ach cé gur thaínig Craobh Sóisear B an Chontae chuig an gclub sa bhliain 1993, bhí an bhéim á cur ar an iomáint faoin am sin agus d’éirigh na Preabadóirí as an bpeil ar fad sa bhliain 2000 nuair a d’aontaigh siad le Gallbhaile.
Tagann formhór na n-imreoirí ó bhaile Chnoc Loinge, sráidbhaile Gharrdha Uí Spiolláin, ó bhailte fearainn i bparóiste Chnoc Loinge/Ghleann Bruacháin ar nós Bhaile Mhistéala na dTamhan agus Ghleann Bruacháin, agus ó bhaile Ghallbhaile agus bailte fearainn ar nós na gCaológ, Dhún Trí Liag, an Chnocáin Bhric agus an Chaisleáin Chria sa chuid de pharóiste Ghallbhaile/Lios Fearnáin atá suite i gContae Luimnigh.
D’fhás an iománaíocht go tapa i ndiaidh bhua Chraobh Shóisearach an Deiscirt den chéad uair sa bhliain 1955 agus, i ndiaidh dóibh sárú ar fhoireann Fhíonach/Chill Mhíde, tháinig an chéad Chraobh Iomána Sóisear Chontae Luimnigh chuig Garrdha Uí Spiolláin cúig bliana ina dhiaidh sin.
Bunaíodh an club go hoifigiúil cúpla bliain ina dhiaidh sin agus ba bheag nár bhuaigh siad Craobh Peile Sinsear Chontae Luimnigh sa bhliain 1898, ach chaill siad an cluiche leathcheannais i ndiaidh achomairc ó na Trádálaithe.
Bhí siad ar ais sa chluiche ceannais sa bhliain 2004 nuair a chaill siad le cúilín amháin i gcoinne Átháin ach bliain ina dhiaidh sin tháinig an chorn faoi dheireadh chuig Cnoc Loinge nuair a chloígh na Preabadóirí na naimhde ab fhíochmhaire acu, Chill Mocheallóg.
San Acht um Údarás Craolacháin, 1960, leagtar síos go " coimeádfaidh i gcuimhne i gcónaí na haidhmeanna náisiúnta atá ann an Ghaeilge a aisiriú agus an tsaíocht náisiúnta a chaomhnú agus a fhorbairt agus déanfaidh sé dícheall ag cabhrú leis na haidhmeanna sin a chur i gcrích."
Ní mó ná sásta a bhí roinnt mhaith cainteoirí Gaeilge i ngeall air seo agus le linn na 1970í agus na 1980í iarradh roinnt uaireanta ar rialtas Poblacht na hÉireann teilfís Gaeilge nó teilifís Gaeltachta a bhunú agus eagraíodh agóidí agus feachtas chuige sin, ach níor tháinig aon toradh ar na hiarrachtaí sin go dtí 1996, tráth ar bunaíodh Teilifís na Gaeilge nó 'TnaG' .
I dtús báire níor craoladh mórán i nGaeilge agus ní raibh raon tarchuir an stáisiúin an-leathan, ach ó na 1940í ar aghaidh tháinig méadú suntasach ar raon tarchuir agus líon craoltaí Gaeilge a bhí le cloisteáil ar an stáisiúin.
Le linn an Dara Cogadh Domhanda tháinig méadú ar líon na gcraoltaí Gaeilge ar na haerthonnta, agus ní as Éirinn amháin a tháinig sé seo; rinne na Naitsígh roinnt craoltaí i nGaeilge féachaint dea-mhéin i leith na Gearmáine a chothú i measc mhuintir na hÉireann.