polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Tháinig cuid mhór de na tairngreachtaí seo isteach fíor, ach thairis sin, bhí Heinlein in ann meon na hAoise Núicléiche a chur os comhair an léitheora sula raibh an aois féin ann i gceart: rás na n-armálacha, an buille díoltais agus an comhdhíothú réamhchinntithe.
Sa bhliain 1954, scríobh sé: "Is iomaí Meiriceánach a chuir i leith an tSeanadóra McCarthy go raibh sé i ndiaidh 'ríocht an sceimhle' a chur ar bun sa tír. An bhfuil tusa sceimhlithe? Níl mise, cé go raibh mé i bhfad ar clé ó McCarthy, lá de mo shaol."
Tharla cruinniú ar siúl i mBaile Átha Cliath ar an gcéad lá de Mheitheamh 1921 toisc nach raibh an Cumann Peile Laighean agus an Cumann Peile Mumhan sásta eis an mbainistíocht i mBéal Feirste lena gcinneadh faoin an cluiche a imirt arís i mBéal Feirst.
Bhí an-ról ag Gaeilge na Mumhan i bhforbairt na litríochta nua-aimseartha Gaeilge ós rud é gurb i nGaeilge na Mumhan a scríobh an tAthair Peadar Ua Laoghaire Séadna, an chéad úrscéal riamh dá scríobhadh i nGaeilge, agus gur chuir gníomhaithe agus saineolaí teangan an-spéis inti.
Chomh maith leis sin, ba í Gaeilge na Mumhan a bhí mar chanúint ag údair na gclasaiceach Blascaodach: Peig le Peig Sayers, An tOileánach le Tomás Ó Criomhthain, agus Fiche Blian ag Fás le Muiris Ó Súilleabháin.
Go praiticiúil, áfach, is mar dh- a fhuaimnítear é roimh na gutaí, is é sin, b'fhearr, abair, d'osclóinn a litriú mar dh'osclóinn nó do dh'osclóinn leis an bhfíorfhuaimniú a chur in iúl - rud a d'fheicfeá i bhfoilseacháin bhéaloidis ina bhfuiltear ag déanamh dlúthaithris ar an gcanúint.
Úsáidtear na foirmeacha neamhspleácha de na briathra fiú nuair a bheifeá ag súil leis na foirmeacha spleácha: go ngeibheann in áit go bhfaigheann, ní chonac nó níor chonac in áit ní fhaca mé, go gcíonn sé in áit go bhfeiceann sé.
Ní raibh an dá mhórchumhacht féin ag cur mórán troda ar a chéile go díreach, ach ba mhinic a bhí siad ag tabhairt tacaíochta do thaobhanna éagsúla i gcoimhlintí áitiúla go háirithe sa Tríú Domhan, rud a mhéadaigh ar an gcruatan inar fágadh na gnáthshibhialaigh ina leithéid de chás.
Ba iad Bernard Baruch, a bhí ina chomhairleoir ag an Uachtarán Harry Truman, agus Walter Lippmann, scríbhneoir agus iriseoir, ba thúisce a thosaigh ag labhairt faoi "chogadh fuar", thiar sa bhliain 1947, agus iad ag tagairt don teannas a bhí ag dul i méadaíocht idir an tIarthar agus an tAontas Sóivéadach.
Thosaigh sé ag obair go lánaimseartha mar iriseoir i 1960, agus niorbh fhada go raibh sé ina phríomheagarthóir ar an seachtanán Marcha, agus ábhar le leithéidí Mario Vargas Llosa, Mario Benedetti, agus údair cháiliúla eile de chuid Mheiriceá Theas á fhoilsiú aige.
Cuireadh a ainm ar liosta na mbuíonta báis san Airgintín tar éis don arm dul i gceannas ar an tír sin sa bhliain 1976, agus b'éigean dó teitheadh chun na Spáinne, tír a bhí díreach tar éis an daonlathas a athbhunú tar éis bhás an deachtóra Franco.
Chuir sé faoi ar chósta na Catalóine agus scríobh sé Memoria del fuego ansin, scéal Mheiriceá ag tosú le finscéalta na mbundúchasach faoin chruthú agus ag leanúint as sin trí choncas, cogaí saoirse, gabháltais agus athghabháltais go dtí na 1980í.
Bhí postanna éagsúla aige mar dhéagóir, ach d'éirigh leis cartún polaitiúil a dhíol le nuachtán seachtainiúil an Pháirtí Shóisialaigh, El Sol, nuair nach raibh sé ach ceithre bliana déag d'aois, rud a spreag é chun na hiriseoireachta.
Chuaigh an Cumann seo agus eagraíocht chosúil eile, People's Democracy ag máirseáil ar na sráideanna ag agóid in aghaidh an leithcheala, agus fuair na léirsitheorí rompu na Dílseoirí, ina measc baill de chuid Óglaigh Phrotastúnacha Uladh, eagraíocht paraimíleata a bhí faoi cheannas Ian Paisley.
Nuair a bhí "cath Thaobh an Bhogaigh" á chur, thosaigh na Caitlicigh ag déanamh círéibe i mBéal Feirste féin lena ndlúthpháirtíocht le muintir Dhoire Cholm Cille a chur in iúl - thairis sin bhí siad ag iarraidh a fhéachaint chuige nach bhféadfaí trúpaí fortachta is fóirithinte a chur go Doire Cholm Cille.
Cosúil le gach ionchollú eile den IRA, glacann na Sealadaigh leis mar phrionsabal go dtéann a bhfréamha siar go dtí an bhliain 1913, nuair a bhí Éire faoi smacht ag an stát Briotanach i gcónaí, nó is ansin a bunaíodh Óglaigh na hÉireann.
Ghlac Óglaigh na hÉireann páirt in Éirí Amach na Cásca sa bhliain 1916, chomh maith le Cogadh na Saoirse a phléasc amach i ndiaidh do pharlaimint réabhlóideach na hÉireann, Dáil Éireann, stát neamhspleách a fhógairt d'Éirinn sa bhliain 1919.
Nuair a síníodh an Conradh Angla-Éireannach, scoilt an tIRA: iad siúd a bhí sásta leis an gconradh chuaigh siad le hArm an tSaorstáit, agus an chuid de na hÓglaigh nár thug a bhfaomhadh dó, d'éirigh ina chogadh cathartha idir iad agus na Saorstátairí.
Ghlac an tIRA an Féinics mar shiombail d'athbheochan an Phoblachtánachais Éireannaigh sa bhliain 1969, agus an tsluaghairm úd out of the ashes rose the Provisionals, "as an luaithreach a d'éirigh na Sealadaigh", acu san am - tagairt a bhí ann don dóigh a ndearna an tIRA aiséirí as luaithreach na gceantar Caitliceach a chuaigh trí thine i mBéal Feirste.
Ar an 24 Lúnasa tháinig dream ar leith le chéile i mBéal Feirste - Joe Cahill, Séamus Twomey, Dáithí Ó Conaill, Billy McKee agus Jimmy Steele ina measc - agus chinn siad slán a fhágáil ag Cathal Goulding agus lucht a leanúna agus filleadh ar Phoblachtánachas traidisiúnta na láimhe láidre.
Ar an 22 de Mhí Mheán Fómhair bhí Twomey, McKee agus Steele i measc an tseisir déag d'fhir armtha a thug aghaidh ar lucht ceannais an IRA i mBéal Feirste ar theip orthu na ceantair Chaitliceacha a chosaint mar ba chóir.
Thionóil na toscairí easaontacha seo faoi cheannas Sheáin Mhic Stiofáin, Ruairí Uí Bhrádaigh agus an Mhaolchathaigh, agus toghadh an triúracht seo ina Coiste Gnó Feighlíochta do "Shinn Fein Sealadach".
I ndiaidh na comhdhála chuaigh na Poblachtánaigh thraidisiúnta ag canbhasáil tacaíochta ar fud na hÉireann, agus cruinniú ag stiúrthóir faisnéise an IRA Seán Mac Stiofáin leis an gcuid de bhallraíocht an IRA nach raibh sásta leis na forbairtí nua.
Ba iad comhaltaí na Comhairle seo ná Seán Mac Stiofáin, Ruairí Ó Brádaigh, Pádraig Ó Maolchatha, Seán Ó Tréasaí, Leon Mac Máirtín, Dáithí Ó Conaill agus Seosamh Ó Cathail.
Ba iad an dá ábhar ba mhó a bhí á gcardáil ag an gcruinniú ná an rún faoi bhunú "Fhronta na Saoirse Náisiúnta", is é sin, tús a chur le comhoibriú an IRA le dreamanna beaga radacacha ón eite chlé, agus an rún faoi chur ar ceal an neamhfhreastalachais - is é sin, bheadh an eagraíocht sásta páirt a ghlacadh in obair na bparlaimintí sa Bhreatain Mhór, in Éirinn agus i dTuaisceart Éireann.
Fógraímid go bhfuil muid ag fanacht dílis do phoblacht Éireannach na 32 chondae, mar a forógraíodh ar Cháisc na bliana 1916 í, an phoblacht a bhunaigh Chéad Dáil Éireann sa bhliain 1919 agus a cuireadh ar neamhní le lámh láidir sa bhliain 1921, an phoblacht atá á coinneáil faoi chosc go dtí an lá atá inniu ann ag na stáit críochdheighilte, stát na sé gcontaethe agus stát na sé gcontaethe fichead, a bhrúigh na Gaill orainn.
Táimid ag glaoch ar na hÉireannaigh sa bhaile agus i gcéin tuilleadh tacaíochta a thabhairt lenár muintir sa Tuaisceart a chosaint agus le saoirse iomlán a bhaint amach d'Éirinn sa deireadh, idir pholaitiúil, shóisialta, eacnamaíoch agus chultúrtha.
Eagraíocht pharaimíleata phoblachtánach in Éirinn is ea an tIRA Sealadach , nó na Sealadaigh, mar a thugtar orthu as Gaeilge go minic, atá meáite ar gach nasc a bhriseadh idir Éirinn agus an Ríocht Aontaithe, an rialtas Briotanach i dTuaisceart Éireann a chur ar ceal agus oileán na hÉireann a athaontú faoi aon rialtas saor amháin.
Tá cosc dlí ar an eagraíocht seo ina lán tíortha, go háirithe i bPoblacht na hÉireann, sa Ríocht Aontaithe, agus i Stáit Aontaithe Mheiriceá, ós rud é nach bhfuil ach meas na sceimhlitheoirí acu ar na Sealadaigh.
Úsáidtear an teanga chun marcáil a dhéanamh ar cháipéisí agus is féidir le brabhsálaithe Ghréasáin an teanga seo a thuiscint is na cáipéisí a thaispeáint de réir an mharcála, le ceannlínte, cló Iodálacha, íomhánna, srl.
Iarrthóirí 35 bliana, nó os a chionn, d’aois agus “saoránaigh a ainmneofar as ucht onóir do bheith déanta acu don Náisiún le seirbhís phuiblí úsáideach, no, de bhrí cháilíocht no bhua speisialta do bheith acu, go n-ionaduighid tréithe táchtacha de shaol an Náisiúin.”
Ba é téarma oifige gach comhalta den Seanad 12 bhliain; thogh gach saoránach a bhí 30 bliain, agus os a chionn, d’aois, an ceathrú cuid de Chomhaltaí an Tí trí Ionadaíocht Chionmhaire agus trí Vóta Inaistrithe Amháin in aon toghlach náisiúnta amháin in aghaidh gach trí bliana.
Sa bhliain 1922, d’fhonn is nach ndéanfaí toghchán díreach i gcomhair 60 seanadóir in aon toghlach amháin, rinneadh socrú speisialta i gcomhair an chéad Seanaid: rinne Uachtarán na hArd-Chomhairle 30 seanadóir a cheapadh i gcomhréir leis na critéir thuasluaite (15 sheanadóir ar feadh 6 bliana agus 15 sheanadóir ar feadh 9 mbliana).
Faoi Airteagal 27 is féidir reifreann nó olltoghchán a thionscnamh más rud é go ndéanfaidh tromlach den Seanad, i dteannta le haon trian amháin den Dáil, achainí chuig an Uachtarán á rá go bhfuil togra sa bhille 'ina bhfuil an oiread sin tábhacht náisiúnta gur chóir breith an phobail a fháil air'.
Nuair a ritheadh an tAcht um an Seachtú Leasú ar an mBunreacht (Forais Árdoideachais do Thoghadh Comhaltaí de Sheanad Éireann), 1979, an 3 Lúnasa 1979, rinneadh an ionadaíocht ar an Seanad a bhí ag Ollscoil Bhaile Átha Cliath agus ag Ollscoil Náisiúnta na hÉireann a leathnú go céimithe ó fhorais tríú leibhéal eile.
Airteagal 33.5 agus 35.5 den Bhunreacht: Tá gá le rún atá rite ag tromlach an tSeanaid agus na Dála chun an tArd-Reachtaire Cuntas agus Ciste nó Breitheamh den Chúirt Uachtarach nó den Ard-Chúirt a chur as oifig "de dheasca mí-iompair nó míthreora"
Chun go leanfar de phróiseas táinsimh, i gcás go ndéanfar cúiseamh agus go dtabharfaidh 2/3 d’aon Teach amháin tacaíocht dó, ní mór don Teach eile é a imscrúdú agus ní mór do 2/3 den Teach eile sin tacaíocht a thabhairt dó.
Chomh maith leis sin, bhí ‘Mná na hÉireann’ agus ‘Róisín Dubh’ i measc na n-amhrán a bhí aici agus ar an gcéad albam uaithi, The Lion and the Cobra, tá an t-amhránaí clúiteach Enya le cloisteáil ag rá Salm 91 ar an traic ‘Never Get Old’.
Bhí aithne uirthi chomh maith mar gheall ar a ceann bearrtha, a háilleacht is a cuid tuairimí conspóideacha Ag aois an-óg a d'aimsigh Sinéad an spotsholas agus d'úsáid sí an aird le solas a chaitheamh ní hamháin ar a cuid ceoil ach ar go leor eile ar nós an tslí ar caitheadh le mná in Éirinn chomh maith le mí-úsáid ghnéis, teifigh, ciníochas, an tabú a bhain leis an ngalar SIDA agus neart eile.
Réaltbhuíon dhoiléir dheisceartach is ea an Caimileon, ceann den dá réaltbhuíon déag a chruthaigh Pieter Dirkszoon Keyser agus Frederick de Houtman idir na blianta 1595 agus 1597 ar son an réalteolaí Phléimeannaigh Petrus Plancius.
Iriseoireacht pholaitiúil atá i gceist leis an Zamenspraak seo (is é is ciall leis an teideal ná "Comhrá idir Nioclás Fírinneach agus Eoin Amhrasach") agus is é is ábhar don téacs ná gluaiseacht neamhspleáchais Choilíneacht na Rinne.
Thairis sin, tá an Afracáinis tar éis cuid mhaith focal a fháil ó na teangacha bundúchasacha a labhraítear i nDeisceart na hAfraice, agus cé go bhfuil litriú na hAfracáinise bunaithe ar litriú na hOllainnise, is gnách na focail iasachta nó idirnáisiúnta a chur in oiriúint do chóras litrithe na teanga ar bhealach i bhfad níos déine ná mar a dhéantar san Ollainnis.
Ón taobh eile de, nuair a thosaigh lucht labhartha na hAfracáinise ag cur in aghaidh cheannas an Bhéarla san Afraic Theas, chuaigh a lán focail nuachumtha in úsáid sa teanga, agus is minic a úsáideann lucht labhartha na hAfracáinise focail dá ndéantús féin seachas na focail Bhéarla a bhfuil glacadh coitianta leo san Ísiltír agus i bhFlóndras.
Úsáideann grúpaí éagsúla eitneacha an Afracáinis thar aon teanga eile, mar atá, na Bóraigh , is é sin, na Geala a labhraíonn an teanga, na Daiteánaigh a labhraíonn í, agus sainghrúpaí ar daoine datha iad, ar nós na mbasters, Malaeigh na Rinne , agus na Griquas.
Is é an míniú a bhíonn ag cuid mhór de na teangeolaithe nach Bóraigh iad ná gur tharla nasctheangú nó fásteangú éigin don Ollainnis, is é sin, gur fhoghlaim grúpa éigin de neamhchainteoirí dúchais salacharaíl Ollainnise gan aird a thabhairt ar an ngramadach cheart, agus go raibh an grúpa seo chomh mór is go raibh níos mó tionchar aige ar fhorbairt na teanga san Afraic Theas ná ag na cainteoirí dúchais a tháinig isteach ón Eoraip.
Tabhair faoi deara, áfach, go bhfuil an claonadh céanna le haithint sa Ghearmáinis labhartha: is leasc leis na daoine ich trank a úsáid sa ghnáthchaint i gcuid mhór den Ghearmáin, agus is é ich habe getrunken an t-aon rud a chloisfeá ó na daoine.)
Le fada an lá bhí lucht labhartha na hAfracáinise ag úsáid an Statenbijbel nó an Statenvertaling, leagan Ollainnise a foilsíodh sna 1630idí agus a bhí deacair dothuigthe ag cainteoirí na hOllainnise comhaimseartha féin gan trácht ar bith a dhéanamh ar lucht na hAfracáinise.
Tháinig an chéad aistriúchán iomlán i gcló sa bhliain 1933: i measc na n-aistritheoirí bhí an file Jacob Daniël "Totius" du Toit agus an diagaire Barend Bartholomeus Keet a bhí go mór mór in aghaidh an dóigh a mbaintí úsáid as an mBíobla leis an apairtéid a chosaint.
Ón taobh eile de tá an Béarla agus an Afracáinis i síortheagmháil san Afraic Theas, agus dá réir sin bíonn iasachtaí Béarla coitianta sa ghnáthchaint, díreach mar a bhíonn i ngnáthchaint na Gaeltachta - agus ar ndóigh is iomaí focal Afracáinise a chuaigh i bhfairsinge i mBéarla na hAfraice Theas.
Is é sin, cé go bhfuil an stáisiún go mór mór i gcoinne aon chineál liobrálachais i gcúrsaí an ghnáthshaoil, an chreidimh agus na nósanna, bíonn sé ag lochtú féinspéis agus míthrócaire na rachmasóirí is an chaipitleachais agus ag caitheamh amhrais sna leasuithe polaitiúla a rinneadh sa tír i ndiaidh thitim an Chumannachais, an príobháidiú ach go háirithe.
I Mí na Bealtaine sa bhliain 2006, cheap comhairle na n-easpag Polannach coiste ar leith le súil a choinneáil ar chláracha Radio Maryja, agus an t-athair Wacław Depo, ollamh agus príomhoide scoil traenála na sagart i Radom i gceannas ar an gcoiste.
Is í an Ghraonlainnis an t-aon teanga amháin san fhine seo nach bhfuil ag saothrú an bháis, nó tá stádas láidir aici sa Ghraonlainn, agus polasaí dian ag lucht rialtais an oileáin leis an teanga dhúchasach a choinneáil i mbéal an phobail.
Is í an ríocht an leibhéal is airde sa chóras, cosúil le ríocht na n-ainmhithe nó ríocht na bplandaí - de réir na cuma atá ar an gcóras inniu, tá ríocht na n-eobaictéar, ríocht na n-aircéabaictéar, ríocht na bhfungas agus ríocht na bProtista ann.
Ag labhairt tar éis di an ról a ghlacadh, dúirt sí: “Tá mo fhócas ar leanúint leis an obair go dtí seo chun cluiche a thógáil a theastaíonn ó dhaoine a imirt .agus leanúint ar aghaidh leis an obair i gcomhlachas atá láidir, a bhfuil meas aige ar gach ball.
Bán an Aeir, limistéar a thosaíonn ar an taobh thuaidh na Bóthar Tóin le Gaoith, laistigh den postchód Baile Átha Cliath 13, os coinne Éadan Mór, agus in rice le Domhnach Míde agus Darndál, ina bhfuil roinnt eastáit ar nós Rathvale , Coill na Teile, Sruth an Mhuilinn, An Slád Mór agus Ard na Greine.
Áirítear leis seo Cois Abhann, eastát tithíochta ar thaobh an Abhainn Sheantraibh, le níos mó ná 500 cónaitheoirí; Ar dtús bhí cur síos orthu a bheith i Seantrabh, ach leis an ceantar poist athraithe ó Bhaile Átha Cliath 5 go Baile Átha Cliath 17, agus Newbury, atá suite taobh thiar de Cois Abhann, rochtain a dhéanadh ó Bhóthar Chluain Seach.
Is ceantar mór taobh thiar den bhóthar Mhullach Íde agus in oirthear an M1, i gcás ina gcomhlíonfaidh Chúlóg, Ard Aidhin agus Beaumont; tá an Choill Mhór Thiar go hiomlán laistigh de Chúlóg, agus folaíonn sé an fo-cheantar Chaisleán Crom, le go leor bloic árasán comhairle ilstóir sa stíl chéanna le bloic i gCill Bharróg.
Ríomhann Comhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath go bhfuil seoltaí le "An Chúlóg" comhdhéanta, a bheith an stoc is mó de thithe údaráis áitiúil faoina dhlínse agus is é an limistéar lárnach maidir leis an raon líneach tógála a bheadh le déanamh ag an údaráis áitiúil a bhí ar siúl le linn na 1960í agus na 1980í ar fud Bhaile Átha Cliath ó Thuaidh - i.e. Baile Munna, Crann Phapáin, An Chill Mhór, An Chúlóg, Éadan Mór, Cill Bharróg agus Domhnach Míde.
Tá An Chúlóg suite i lár lucht oibre mór sna bruachbhailte Taobh Thuaidh ar nós Cill Bharróg, Domhnach Míde agus an chuid Éadan Mór na Ráth Eanaigh, Cuimsíonn sé gnéithe ar nós Bán an Aeir, Sruthán Aoibhinn, Darndál, Coill an Phrióra, “Greencastle” agus An Choill Mhór Thiar.
Ag am amháin bhí an sean sráidbhaile ar Bhóthar Mhullach Íde ach gabhann an bóthar ar mhalairt slí anois, beagán lastoir den tsráidbhaile; idir an dá linn, bhí clochán tánaisteach, le hainm “An Baile Nua agus an Chúlóg”, forbartha níos faide ó thuaidh.
Bíonn an paróiste dlí na Cúlóige suite idir Bóthar Tóin le Gaoith agus Bóthar Mhullach Íde, mar aon leis na tailte ar an dá thaobh den Bhóthar Mhullach Íde idir Darndál agus Ard Aidhin, agus na tailte ar an dá thaobh de Bhóthar Oscair Mhic Thréinfhir ar an mbealach chun Seantrabh.
Tá Capella, ceann de na fathachréaltaí is gile amuigh, san aicme seo - nó, le bheith beacht, tá Capella comhdhéanta as dhá fhathachréalt san aicme G agus dhá réalt níos fannlaige san aicme M, siúd is nach bhfuil an ilréaltacht seo le haithint ach amháin ar athruithe an speictrim.
Ar an 27ú lá de Mhí Lúnasa 1990, d'fhógair an Phoblacht seo a ceannasacht go hoifigiúil, agus nuair a tháinig deireadh leis an Aontas Sóivéadach, bhain Poblacht na Bealarúise amach a neamhspleáchas ar an 25ú lá de Mhí Lúnasa 1991.
Tá sé de chumhacht ag Teach na nIonadaithe an Príomh-Aire a cheapadh, leasuithe a chur leis an mBunreacht, vóta muiníne a éileamh ar an bPríomh-Aire agus moltaí a dhéanamh faoi pholasaithe i ngnóthaí eachtracha agus inmheánacha.
San am seo, bhí an Liotuáin ag cur cogaidh ar a lán naimhde éagsúla, idir na Mongólaigh agus na Ridirí Teotanacha, a bhí ag iarraidh an taobh seo de Mhuir Bhailt a shealbhú le haghaidh coilíniú agus míntíreachais.
Faoi dheireadh, bhris an Pholainn agus an Liotuáin an cath ar na Ridirí i gCath Grunwald sa bhliain 1410, agus ón lá sin ar aghaidh, ní raibh na Ridirí ábalta bagairt ar chumhacht na Liotuáine sa Bhealarúis a thuilleadh.
Nuair a thosaigh Mikhail Gorbachev, ceannaire an Aontais Shóivéadaigh, ar pholasaithe an pheireastráice agus an ghleasnaist, sheachaid muintir na Bealarúise achainí chuige i Mí na Nollag 1986, agus iad ag déanamh a ngearáin faoin ródach a rinneadh ar a gcultúr náisiúnta.
Ba dóigh le cuid de na Bealarúisigh gur fianaise a bhí ann go raibh an rialtas Sóivéadach d'aonturas ag iarraidh náisiún na mBealarúiseach a chur de dhroim an tsaoil, agus ba spreagadh é, mar sin, do na Bealarúisigh neamhspleáchas a éileamh.
Is tír í an Bhealarúis (an Bhealarúis an leagan Gaeilge eile a fheictear i bhfoclóirí áirithe; thugtaí an Fhionnrúis uirthi freisin) atá suite in Oirthear na hEorpa, agus í ag críochantacht leis an Rúis, leis an Liotuáin, leis an Úcráin, agus leis an Laitvia.
Nuair a bhí an Liotuáin ag rialú na Bealarúise, bhí an tSean-Bhealarúisis - nó teanga seansailéireachta na Rúise Thiar, teanga ar féidir Sean-Úcráinis nó Sean-Bhealarúisis a thabhairt uirthi - ina teanga oifigiúil sa chuid den Liotuáin ina raibh cónaí ar na Slavaigh.
Le fírinne, b'é ba chiall leis an "Liotuánach" san am seo ná "Bealarúiseach", ós rud é nach raibh cónaí ar na fíor-Liotuánaigh ach in iarthuaisceart na tíre, agus na Bealarúisigh i bhfad ní ba líonmhaire ná iadsan.
Tá a leithéid de theanga agus Ongota á labhairt ag cúpla duine in iardheisceart na hAetóipe, agus í ina cnámh spairne ag na teangeolaithe, nó níltear cinnte, ar chóir í a aithint mar cheann de na teangacha Ómótacha, nó mar chraobh inti féin i gcrann ginealais na dteangacha Afráiseacha.
Ní úsáidtear tuineacha le focail difriúla a aithint thar a chéile sna teangacha Seimíteacha ná sna teangacha Beirbreacha, agus níl aon fhianaise ón Éigiptis ná ón gCóiptis ag tabhairt le fios go raibh a leithéidí iontu ach an oiread.
Ós rud é gurb é an páirtí a shocraíodh na cúrsaí san Aontas Sóivéadach, ní raibh ann go bunúsach ach feidhmiú na comhairle ar ar chinn Biúró Polaitiúil an Pháirtí ar an 27ú lá de Mhí an Mheithimh roimhe sin.
Leis an reacht seo a chur i gcrích, cuireadh GULag féin ar bun, mar bhrainse de rúnseirbhís na Rúise nó OGPU (Obyedinennoye glavnoye politicheskoye upravleniye nó "Príomh-Údarás Aontaithe Polaitiúil an Stáit"), ar an 25ú lá de Mhí Aibreáin, 1930, de réir an ordaithe a tháinig ó Shóivéid na gCoimiseár Pobail ar an 7ú lá den mhí chéanna.
Sna blianta sin, bhí na céadta míle daoine á ndaoradh chun príosúnachta ar an tsiocair go raibh siad ag plé le "frithréabhlóideachas", mar a leagadh amach é i bParagraf Caoga a hOcht ar dhlí coiriúil na bpoblachtaí Sóivéadacha.
Bhí an fhoireann riaracháin agus na hiontaobhaithe—na príosúnaigh a raibh pribhléidí acu—ag goid bia a bhí ceaptha do na gnáthphríosúnaigh, agus mar sin, ba mhinic nach bhfaigheadh an gnáthphríosúnach fiú an oiread bia agus a bhí dlite dó.
B'iad an dá phríomhshaghas ná campaí speisialta Cheka agus gnáthchampaí daorbhroide (seasann an giorrúchán Rúisise Cheka nó Vecheka do "Choiste Seachbhreithiúnach na hUile Rúise", is é sin, coiste ar bronnadh cumhachtaí neamhghnácha air le troid a chur ar naimhde polaitiúla na mBoilséiveach).
Bhí cineálacha éagsúla daoine á gcoinneáil sna campaí seo a fuarthas dainséarach nó damáisteach don stát Sóivéadach, ar nós státseirbhísigh a bhí á milleánú faoi chúigleáil nó faoi shabaitéireacht, chomh maith le daoine uaisle, fir ghnó, tiarnaí talún agus naimhde polaitiúla.
De réir mar a tháinig tuiscint ag muintir an stáit Shóivéadaigh ar an mbrúidiúlacht a bhain leis an stát s'acu go hiomlán, thosaigh siad ag tabhairt /velikaya zona, "an Crios Mór" nó "an Limistéar Mór", ar an Aontas Sóivéadach féin, agus an chiall ag dul leis an úsáid seo nach raibh mórán difríochta idir saol na gcampaí géibhinn agus an leagan Sóivéadach den tsaoirse.
Sa deireadh thiar, áfach, chaill Solovki an stádas speisialta, agus hiompaíodh an áit ina gnáthchampa de chuid GULag, agus deir staraithe áirithe go raibh Solovki ar an chéad ghnáthchampa, fiú, agus é ceaptha mar mhúnla do na cinn eile.
Is iomaí Polannach, Eastónach, Laitviach agus Liotuánach a chaith seal i gcampaí géibhinn an Aontais Shóivéadaigh, nó bhí tíortha dúchais na náisiúntachtaí seo gafa ag na díormaí Sóivéadacha i ndeireadh an chogaidh.
Bhí an Eastóin, an Laitvia agus an Liotuáin nascghafa ag an stát Sóivéadach, agus theastaigh ó Stalin scothaicmí náisiúnta na dtíortha seo a chur de dhroim an tsaoil nó a chloí, le nach gcuirfidís isteach ar an Sóivéadú sna blianta a bhí le teacht.
Na scológa, áfach, a tugadh ar shiúl óna mbólaí dúchais le cur fúthu i gcoilíneachtaí peannaideacha, dealraíonn sé go bhfuair 390,000 duine acu, ar a laghad, bás idir na blianta 1932 agus 1940, agus an droch-chaoi a bhí ar a saol san áit nua.
Bhí an chuid ba mhó de na campaí suite i gcríocha corracha cúil na Sibéire, in oirthuaisceart iargúlta na tíre, go háirithe ar fud Abhainn Kolyma (Sevvostlag nó Severo-Vostochnye Lagerya, is é sin, Campaí an Oirthuaiscirt) nó i dtimpeallacht Norilsk .
B'iad na cimí, go bunúsach, a thug an tAontas Sóivéadach chun tionsclaíochta ó na tríochaidí go dtí na caogaidí, nó is iomaí scéim tógála nó forbartha a bhí i dtuilleamaí na gcampaí géibhinn le haghaidh lucht oibre.
Ní raibh aon duine in ann a leithéid d'éacht a chur i gcrích, agus mar sin, chaithfeadh na príosúnaigh dul i muinín cur i gcéill, nó tuftá, mar a thugtaí air as Rúisis—an cuntasóir a bhreabadh nó a mhealladh chun torthaí breise a bhreacadh síos dóibh.
Siúd is gur cloíodh Éirí Amach Kengir agus na ceannaircí eile den chineál seo le lámh láidir, threisigh siad leis an tuiscint a fuair an lucht rialtais féin ar chomh dodhéanta a bhí sé córas na gcampaí géibhinn a choinneáil beo a thuilleadh.
B'é an scríbhneoir Aleksandr Solzhenitsyn a chuir an focal féin i mbéal an phobail leis an leabhar millteanach staire a d'fhoilsigh sé sna seachtóidí, mar atá, /Arkhipelag GULag, is é sin, Oileánra GULag, nó níos fearr as Gaeilge, Oileánra na gCampaí Géibhinn.