polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Ar-Raziren hiru obra nagusiak Kitab-el-Mansuri (Liber de Medicina ad Almansorem, patologia, fisiologia, eta anatomiari buruzko ezagutza teorikoen laburpena); Al-Hawi ( latinera Continens bezala itzulitako sintesi klinikoa, bertan bere kasu klinikoak erregistratu zituen); eta Kitab fi al-jadari wa-al-hasbah izeneko monografia (Europa garaikidean eragin handia izan zuen elgorria eta baztangaren inguruko sarrera).
mendearen haseran gertatzen da, hainbat Unibertsitateren ugaritzearen ondorioz Salernoko uzta emankorrenetako bat Chartres-ko Eskola Kapitularrean gertatzen da, non bertatik mediku garrantzitsu ugari irteten diren, hala nola, Guillermo de Conches, Juan de Salisburyrekin batera eskolastikaren aintzindari izan zena.
Asurbanipalek bildu eta gerora Henry Layardek 1841an aurkitutako Niniveko liburutegian zeuden 30.000 taulatxo eta testu hauei esker ezagutu ahal izan da garai hartako osasunaren eta gaixotasunaren inguruan uste zena, eta baita horretan lan egiten zuten profesionalek erabiltzen zituzten teknika medikuak zeintzuk ziren ere.
Lehenengoan ikus daiteke esate baterako, Meriones-ek Fereclo lantzaz zauritzen duela ipurmasailean, “maskuritik gertu eta pubis-hezur azpian”; edo Menelao erregeak jasotzen duen tratamendua Troiako gudan eskumuturrean gezi batek zauritu ondoren: “zirujaua Makaon medikua zen, Asklepioren semea, medikuntza grekoaren jainkoa, Kiron zentauroak medikuntza erakutsi ziona”.
Campaniaren kokapen geografiko pribilegiatuak, inperioaren erorketaren ondoren kulturak zeharo baztertu gabea, bizantziar eta arabiarren aterpe izan zenak, protounibertsitate honen sortzea erraztu zuen, kondaira baten esanetan greziar baten , hebrear baten , musulman baten eta kristau baten bitartez, Collegium Hippocraticum bezala izendatuz.
Amerikar kontinenteko lurraldeak, Europarren aurkitu aurreko garai historiko guztian zehar mota guztietako gizarte, kultura eta zibilizazioak hartu izan ditu, eta beraz, medikuntza neolitiko primitiboenaren aztarnak aurki daitezke, bai xamanismoarenak eta baita maiak, inkak eta aztekek beren garairik onenetan utzitako medikuntzarenak ere.
Mandatu hauetako askok, oinarri arrazionala dute, gutxiago edo gehiago, hala nola, zirkunzisioa, erdi-urren daudenen ezpurutasuna, hilekoarekin dagoen emakumearen ezpurutasuna, elikaduraren inguruko legeak , Sabbat-aren deskantsua, legenarra eta gonorrea duten gaixoen bakartzea eta etxeko garbitasuna.
Antzinako greziarrek medikuntza izendatzeko erabiltzen zuten termino klasikoak, tekhne iatriké , “gaixotasunen medikuari” deitzeko ietèr kakôn edo zirujauari deitzeko kheirourgein, ‘esku langilea’, erakusten digute medikuntza zientzia bezala ulertzen zutela.
mendeko medikuntza, garapen zientifiko eta teknikoak bultzatuta, erantzunak emateko gaitasun handiagoa zuen diziplina bilakatzen joan zen, baina ordura arte esperimentatu izan ziren praktiken fruitu izateari utzi gabe: medikuntza zientifikoaren oinarria , biologizista da nagusiki, baina onartu eta proposatzen ditu faktore biologiko, psikologiko eta soziokulturaletan oinarritutako osasun-gaixotasunaren eredu berriak.
Inperio Zaharreko beste mediku esanguratsuetako bi ditugu Sachmet eta Nesmenau, bizitzaren etxeetako baten zuzendaria, azken hauek faraoiaren zaintza espiritualaz gain ospitalak ziren, gaixoak artatzen ziren bitartean medikuntza ikasleei erakutsi egiten zitzaien tenpluak.
IMM teoriaren arabera, behaketa edo ekintza posible hauetako bakoitzak unibertso desberdin baten existentzia eragiten du, hau da, ausazko prozesu kuantikoek gure unibertsoaren adarkatzea eragiten dute, hala, gure unibertsoaren kopia bana sortuz gertakari posible bakoitzarentzat.
Zenbait saiakera antzuen ostean, Wildrek itsasontzia Hego Georgiara itzuli zuen, Elefante uhartea bisitatuz bidean, non bera eta beste 21 gizon denbora batez abandonatuak izan ziren Endurance ontziaren hondoratzearen ondoren, Shackletonen Trans-Antartika Espedizio Inperialean sei urte lehenago.
Hawkingek aurkikuntza burutu ondoren, Paul Davies​ eta Bill Unruh zientzialariek jarraian duzuen adierazpena frogatu zuten: azelerazioa duen behatzaile batek edo Rindler behatzaile batek, Minkowskiren espazio-denbora lau batean Hawkingen erradiazioa atzeman dezake.
Hiriko bizitegi-erdigunetik eta erdigune turistikoaren inguruan dago, Kontxako hondartza eta Loiola kaleen inguruan, hain zuzen ere, lehen mailako turismo eta olgetarako erakargunea eta Artzai Onaren plazako eremua eta, oro har, zabalguneko eremua hiriko alde zaharrarekin lotzen dituen ardatza, hurrenez hurren.
Pilota jokoaren arauak ezezagunak dira, baina haren ondorengoak den ulamari so eginik, racketball kirolaren antzekoak lirateke, honetan helburua pilota jokoan mantentzea da, pilota lurrera eroriz gero zorte txarra adierazten zuen, historialari batzuen arabera pilota eguzkiaren sinboloa baitzen.
Hainbat liburu bere kabuz argitaratu zituen: La historia de un crimen perfecto , Los ojos centenarios de la isla , El perro negro y La noche de las almas y otras historias de terror , autore independenteentzako web plataforma baten bidez, Barnes & Noble eta iBooks bezalako liburudendetan banatzea ahalbidetzen duenak; bere liburuetatik hiru Estatu Batuetako 10 salduenen zerrendara iritsi ziren.
Mongoliar Inperioak Asian zuen nagusitasunarekin , europarrek denbora luzez lur segurutik igarotzeaz gozatu zuten, Zetaren Bidea erabiliz Indietarantz (garai hartan, gutxi gora-behera, Asiako hegoalde eta ekialde osoa bezala hartzen zena) eta Txinarantz, ondasun iturri baliotsuak zirenak, espezieak eta zeta bezala.
Magallaesek Portugalgo erregeari, Manuel I.ari, bide komertzial berriak aurkitzeko asmoak azaltzean, Manuel I.ak, haren proposamena bertan behera utzi zuen, honek Asiarantz Afrika inguratuz nabigatzeko bide bat jada ezagutzen zuen eta bide berri bat finantzatzeko beharrik ez zuelako.
1470ean, Paolo dal Pozzo Toscanelli florentziar astronomoak, Alfonso V.a Portugalgoari, Atlantikoan zehar mendebalderantz nabigatzea, Espezieen Uharteetara, Katai eta Zipangora iristeko modu azkarrago bat izango zela iradoki zion, Afrika ingurutzeko ibilbidea baino, baina Alfonsok, bere proposamena errefusatu zuen.
Prozesu hau, Kristobal Kolonek 1492an hasi zuen; Indiako Vasco de Gamak 1498an, eta Hego Itsasoaren aurkikuntzarekin Vasco Núñez de Balboak, 1513an jarraitu; eta Fernando Magallaes-ek, eta gero Juan Sebastian Elkano-k, 1522an amaitu zuen.
Chelsea Manning , soldadu estatubatuarra, zeinak 2010ean filtratu zizkion Wikileaks atariari AEBetako armadaren dokumentu mordoa, tartean 250.000 kable diplomatiko eta Collateral Murder izeneko bideoa, non ikusten baitzen zelan helikoptero estatubatuar batek hiltzen zuen zibil talde bat Iraken, tartean Reuters agentziako bi kazetari.
Christopher Wylie, 2018ko martxoan ikerketa-zuzendari kanadar honek dokumentuak eman zizkion The Guardian egunkariari, non azaltzen ziren Cambridge Analytica enpresaren lan ezkutuak, eta zelan lortu zituen AEBetako 50 milioi lagunen datu pribatuak Facebook plataformatik, Donald Trump presidentegaiaren kanpaina indartzeko.
Erakunde publiko desberdinek finantziatutako ikerkuntza proiektu ugari zuzendu ditu​: “Genero ikuspegiaren integrazioa Bizkaiko Foru Aldundiko ekintzetan” ; “Bilboko Udaleko Berdintasun Aukeren Beharren diagnostikoa eta II Planaren egitea” ; “Elaboración de un estudio-diagnóstico para el conocimiento de la feminización de la pobreza en VitoriaGasteiz” , beste batzuen artean.
Orokorrean, emakumeek gizonek baino diru-sarrera txikiago dituztenez, oinarrizko hezkuntza eta osasunerako sarrera eskasagoa dute, eta horrek, ondorioz, diru-sarreren sorgin gurpila indartzen du, izatez, aukera gutxiago izango baitute emakumeek baldintza horietan diru-sarrera handiagoak emango dizkieten lanak bilatzen.
Horrexegatik ematen da adin horietan jokabide eta sentimentu iraultza itzela: edozein toki edo egoeretan libreki jolastetik eta erabat natural agertzetik, nerabeek, kolpez, herabe ageri da, lotsati , taldekatu egiten dira eta taldearen inguruan kiribiltzen, (taldearen intimitatea bilatzen dute, biltoki propioak definitzen, janzkera jakinak, jokatzeko bideak, ereduak, estiloak …).
Hainbat genero ere eskaintzen ditu : akzioa, animazioa, abentura, belikoak, biopicak, zientzia fikzioa, komedia, zine klasikoa, kontzertuak eta operak, kortoak, dokumentalak, dokumental musikalak, drama, erotikoak, esperimentalak, fantastikoa, haurrentzako, musikalak, erromantikoak, telesailak, suspensea, beldurrezkoak, thrillerrak eta westerna.
Jonas, Juan Kruz Igerabidek euskal idazle ezagunak sortutako eta Mikel Valverdek ilustratutako Euskal haur eta gazte literaturako pertsonaia da. 1998an lehen liburua argitaratu zutenetik, Jonas eta hozkailu beldurtia, dagoeneko zazpi liburuk osatzen duten bilduma argitaratu dute.
XIX mendean Ranavalona I erreginak atzerritarrei Ambohimanga muinoan sartzea debekatu zien, baina 1895 urtean Madagaskar Frantziarren kolonia bihurtu zen eta hauek 1897an malgaxeen erresistentzia deusezteko helburuaz Ambohimangako erlikiak Antananarivo hiriburura eraman arazi zituzten eta Ambohimangak izaera sakratu eta debekatua galdu egin zuen.
Pearl Harborreko itsas basearen aurkako erasoaren ondoren, Rankinek Bigarren Mundu Gerran parte hartzearen aurka bozkatu zuen, berriz ere kontra bozkatu zuen kongresuko kide bakarra izan zelarik, honako hau esan zuen: "Emakume gisa ezin dut onartu, eta edozein pertsona bidaltzea errefusatzen dut, botoa ez ematea".
Andrew McCannen arabera, «Krachtek Woodardekin batera leku hartara bidai batean abiatu zen, non jatorrizko kolonoen ondorengoak egoera larri eta baldintza zorrotzetan zeuden. Gutuneriak azaltzen duenez, Krachtek Woodard lagundu zuen komunitatearen profil kulturala hobetzen eta baita behin Elisabeth Förster-Nietzscheren familiaren etxea egon zen lekuan Bayreutheko Festspielhaus antzokia bezalako opera etxe txiki bat eraikitzen».
Masa kontzeptuaren inguruan ematen diren aldibereko garapen soziologiko eta psikologikoekin erlazionatuta dagoen Komunikazioaren inguruko lehen analisiei buruzko azterketak osatzen ditu; hauen ondorioak Harold Lasswell-en Propaganda Techniques in the World War-eko hausnarketetan adierazi izan ziren, non biolentziarik gabe plangintza politiko batzuetan herritarren atxikimendua propagandaren bitartez lortu daitekela dioen, manipulazioaren bitartez.
Bere eskura zeuzkan ia baliabide guztiak erabili zituen nazi mugimenduari sinesgarritasuna emateko, ondorioak neurtu, informazioa iragazi eta masa komunikazioaren fenomenoaren inguruan teorizatu zuelarik, honen oinarrizko gaiak definitzean: informazioaren abantaila eta desabantailak, publikoa, iritzia, kanala, mezua, erantzuna…
Hortaz, norabide guztietako alineamendu bat dago, zeinek esanahi astronomiko bat dagoela ulertzera ematen duen, hala ere, baliabide etnografikoek adierazten dute bide hauen hainbat norabidek esanahi kosmologiko zein astronomikoak dituztela, urteko garai zehatz ezberdinetan horizontearen gaineko puntuekin.
Arkeoastronomia berdearen alineamenduaren inguruko orientazioaren metodo estatistikoekin kontrastatuz, Kafe astronomía kultura edota historiarekiko gertukoagotzat izan da kontsideratua, lehenengo astronomoen inguruko ulerkera eta egutegi zein erritualen erlazioa aberasteko artxibo historiko eta etnografikoetan oinarritzen baita.
Santillanako Giorgio, Massachusetts-eko Institutu Teknologikoko Gizarte Zientzien Eskolako Zientziaren Historiako irakaslea, Hertha von Dechendekin batera, uste izan zuten antzinako historia mitologikoak ez zirela zorizko historia fiktizioak, haien ustetan zeruko kosmologiako deskribapen zehatzak zirelarik, ahozko transmisioa errazten zuten ipuinen forman.
Astronomia berdearen kritika zorrotzago bat da, iraganean astronomiarekiko kezka zegoen ala ez erantzun ditzake, elementu sozialean hutsune garrantzitsu bat dauka; honek esan nahi du, populazio hauen interesaren zergatia erantzun nahi duela, zerk antzinako gizarteen inguruko galderak egitearen beharra suertatzen duen.
Irakurlea beste behin bere liburuaren harrera positibo batera gidatzean saiatuz, Cavendish-ek ezberdintasun bat egin zuen poeten eta errimen artean eta ohartarazi zuen jendea bere liburua tontakeria zenik ez esateko, gaizki eraikitako berezko ezjakintasunetik eta gaiztakeriagatik.
O'Neill-ek uste izan zuen Hobbes-ek eragin garrantzitsua zuela Cavendish-en filosofia naturalean eta apuntatu zuen Cavendish zela Hobbes-en hamazazpigarren-mende-jarraitzaile gutxienetarikoa zuena, zeinek incorporeal arimak naturan ez zirela existitu argudiatu zuen, filosofia materialistaren arabera.
Cavendish-ek barkamena eskatu zuen gaztea izateagatik eta esperientzia gabetasunagatik bere lanean zehar aurkitu ahal izango lituzketen hutsak, eta bakarrik idatzi zuela azaldu zuen bere burua bere senarraren pentsamenduei eta berezko gabeziei buruz arreta galarazteko.
Big Mac Indexa erabilgarria da, nahiz eta normalean ez den kontsumitzaile-produktu bakar batean oinarritzen, produktu homogeneizatua baita, tokiko ekonomiaren sektore anitzetako sarrera-kostuak barne hartzen dituena, esate baterako, merkantzien kasuan , lana , publizitatea, alokairua eta higiezinen kostuak, garraioa, eta abar.
David Galvan historialariaren arabera, "ahozko erregistro historikoa, arabiar eta Europako lehenengo esploratzaileek idatzitakoek eta ebidentzia fisiko eta antropologikoek iradokitzen dute hainbat Serer herri Fuuta Tooro eskualdetik hegoaldera migratu zutela XI. mendearen inguruan, Islama lehenengoz Saharara iritsi zenean."
1867 uztailaren 18an, Maba Diakhou Bâ musulman klerikoa Fandane-Thiouthioune gatazkan hil zuen Sineko errege zen Maad bat Sinig Kumba Ndoffene Famak Joof-ek, klerikoa Sineko kontrola hartu eta lurralde musulmanean bihurtzen saiatzen ari zela.
Étienne Van de Walle irakasleak data apur bat beranduagokoa eman zuen idaztean "Serer etniaren eraketa XIII. mendekoa da, iparraldetik Senegal Ibaiaren ibarretik talde bat Islametik ihesi zetorrela, eta Niakhartik gertu, hego-ekialdetik zetorren Gelwar izeneko mandinga jatorriko beste talde bat topatzean . Gaur egungo Serer talde etnikoa bi taldeen nahasketa bat da, eta honek azaldu dezake, beren ahaidetasun-sistema bilineal konplexua".
Sineko Erresuma kolonialismo garai aurretiko Serer erresuma bat izan zen, Saloum Ibaiaren deltaren iparraldeko ibaiertzean Senegal modernoan Biztanleek Siin-Siin edo Sine-Sine deitzen dira (Serereraren pluralaren forma edo Serer-Jentilizioa, adibidez Bawol-Bawol eta Saloum-Saloum / Saluum-Saluum, Baol eta Saloum herrialdeen biztanleak, hurrenez hurren).
Zergatiak momentu linealarekin zerikusia du, bi gorputzak elkarrengandik hurbil daudenean, hauen arteko grabitate-erakarpenak beraien higidura kantitatea aldatzen baitu, horrela, barnealdeko sateliteak higidura kantitate gehiago lortzen du eta beste goi-orbita batera mugitzean abiadura galtzen du.
Honek, astronomoek bi sateliteak bakarra zirela pentsatzea eragin zuen, nahiz eta astronomoek hainbat behaketa egin zizkieten bi satelite haueri, behaketa horietatik asko ez ziren zuzenak, izan ere, ezinezkoa da behaketa txukun bat egitea zehazki zenbat objekturi egiten ari zaren jakin gabe.
Jean Michel Larrasket —frantsesezko idazkeran, Larrasquet— (Paris, Frantzia, 1950eko maiatzaren 22a - Baiona, Lapurdi, 2018ko martxoaren 19a) ingeniaria Baionako Unibertsitateko eta Mondragon Unibertsitateko irakaslea izan zen, baita Eusko Ikaskuntzako Ipar Euskal Herriko lehendakariordea ere 2012tik 2018 arte.
Okzitaniako Tolosan ingeniaritza ikasita,1980ko hamarraldiko hasieran irakasle hasi zen Baionako IUTn, hamar urte geroago jarduera erdian hasi zen ESTIA Eskolan (Bidarte eta Biarritzeko Industria Teknologia Aurreratuetako Eskolan) eta aldi berean Mondragon Unibertsitatean ere irakasle atxiki gisa Enpresagintza Fakultatean.
Juliet Mitchell, Nancy Chodorow, Jessica Benjamin, Jane Gallop, Bracha Ettinger, Shoshana Felman, Griselda Pollock eta Jane Flax bezalako teorikoek teoria psikoanalitikoa proiektu feministarentzat ezinbestekoa dela argudiatu dute, eta horrez gain, birformulatu egin beharko litzatekeela sexismorik gabeko oinarri batez.
Alderdi Eseristaren barruan eskuineko ildoarekin (burgesiarekin koalizio-Gobernua egitearen, Lehen Mundu Gerran jarraitzearen, lurraren nazionalizazioa gerra bukatu artean edo Asanblada Konstituziogilea bukatu artean atzeratzearen aldeko ildoarekin) erabat lerratu zen (ildo horretako beste askok baino joera gogorragoa erakutsiz gainera), batez ere, Aleksandr Kerenski Lehen Ministroarekin –1907an jada Brexko-Brexkovskaiak joera hori erakutsi zuen, eseristen eta kadeteen aliantza baten alde egin baitzuen-.
Jekaterina Konstantinovna Brexko-Brexkovskaia —, — (Ivanovo, Nevelsky barrutia, Vitebsk probintzia, 1844ko urtarrilaren 25agreg./urtarrilaren 13ajul. – Hvaly-Pochernice, Praga ondoan, Txekoslovakia, 1934ko irailaren 12a) errusiar militante eserista izan zen, «iraultzaren amona» deitutakoa.
Laburtuz, Lehen Olatua sufragistena izan zen, gizarte zibilean eskubideak aitor ziezaietenaren borroka; Bigarren Olatua Betty Friedanen The Feminine Mystique liburuan ageritakoari jarriki, gizon-emakume arteko berdintasunaren borroka da, gizartean berdintasun ekonomiko eta sozialaren borroka; eta Hirugarren Olatua Bigarren Olatuko feminismoak erantzun ez zituen auziei erantzuna ematen saiatzen da.
Mugimenduaren bultzatzaileak nagusiki emakume transak badira ere, hau irekia dago queer, gizon trans, intersexualak, transak ez diren emakumeak zein gizonak, edo bestelako subjektuengana, hauek beren askapen pertsonalerako trans emakumezkoekin aliantza izatea ezinbestekoa dela defendituz gero.
Dorothea Christiane Leporin, Dorothea Erxleben gisa ere ezaguna (Quedlinburg, 1715eko azaroaren 13a - Quedlinburg, 1762ko ekainaren 13a), emakume mediku alemaniarra izan zen; ezaguna egin zen Halle-ko Unibertsitatean medikuntzako doktoretza eskuratu zuen lehen emakumea izan zelako 1754ean.
Erromatar eskulturaren adibide ugari kontserbatzen dira, askotan hondatuta edo zatikatuta egon arren, marmolezko, brontzezko eta terrakotazko estatua eta estatuatxo independenteak barne, eta eraikin publikoen erliebeak, Ara Pacis, Trajanoren Zutabea eta Titoren Arkua bezalako tenplu eta monumentuak.
Mary Barbour, Mary Laird eta Helen Cawfurd ziren elkartearen buruak eta aitzindariak bilakatu ziren alokairuen auzian: etengabeko protestak egin zituzten etxebizitzen prezioen gorakada salatzeko, kaleratzeak gelditu zituzten, babesa eman zieten bide juridikoan zenbiltzan herritarrei, etab.
Victoria Mary Sackville-West edo Vita (Sevenoaks-eko Knole House-en, Kent, 1892ko martxoaren 9a - Sissinghursteko gaztelua, Kent, 1962ko ekainaren 2an), Vita Sackville-West izenekoa, Ingeles idazlea eta lorategi diseinatzailea izan zen, ijito jatorriduna.
Montessori metodoan adin desberdinetako haurrak batera egoten dira, horren eraginez, gizarte trebetasunak eta berdinen arteko ikaskuntza garatzen dute beraiek baino nagusiagoak diren umeak imitatzen, ondorioz, pertsonenganako enpatia garatzen laguntzen du eta lehiakortasuna ikasi beharrean kooperatibismoan parte hartzen ikasten dute.
Horretarako, pedagogoak ikasleen ingurumenaren esperimentazio eta objektuen manipulazioaz baliatzen dira, horrela umeek bizipenak eta esperientzia baliotsuak izango dituzte Ikasleek norberarentzako baliagarria izango den jakintza bihurtu dituzte bizi izandako esperientziak eta nolabait erreproduzitzeko gaitasuna garatuko dute.
Urteak geroago, Erromatar Inperioak hartu zuen antzerkia; hori bai, bereizgarri pedagogikoa izango da arrazoia eta, entretenigarria izateaz gain, propagandarako ere erabiliko du -erromanizatzeko xedean-; autore aipagarrienak Livio Androniko, Nevio, Plauto, Terentzio eta Seneka izan ziren.
Chris Evans, Mark Ruffalo, Chris Hemsworth, Scarlett Johansson, Jeremy Renner, Elizabeth Olsen, Tom Hiddleston, Paul Bettany, Tom Holland, Benedict Cumberbatch, Chris Pratt, Chadwick Boseman, Don Cheadle, Anthony Mackie, Paul Rudd, Zoe Saldana, Bradley Cooper, Dave Bautista, Vin Diesel, Karen Gillan, Pom Klementieff, Benicio Del Toro, Cobie Smulders eta Samuel L. Jackson, besteak beste.
Eskandinaviar mitologiako Thor jainkoaren antzera, Thor superheroia ere Odin eta Freyja jainko-jainkosen semea da, Mjölnir mailu magikoaren jabea da, Asgarden jaio eta hezia izan zen, bere haurtzaroko jolaskide eta lagunik onena Loki anaiordea izan zuen, baina berehala arerio eta etsai porrokatuak bilakatu ziren.
Haragitsua, esferikoa, gero ganbila, leuna, zuri-elur kolorekoa, gero pixka bat arrexka kolorez edo urdin oso arinez zikintzen dira, garatxo konikoez punteatuta, piramidalak, hirtsutuak, gutxitu egiten dira ertzetan, eta gero Pholiota batzuk izaten dituzten bezalako zati ezkatatsuen itxura hartzen dute.
Elikagai funtzionalak ohiko elikadurarekin batera hartzen den elikagaia da, pilula, kapsula edo dieta-gehigarria ez dena eta efektu nutrizionalez gain organismoaren funtzioren baten edo gehiagoren gainean efektu onuragarria duen elikagaia, bai osasun egoera hobetzeko zein gaixotasun bat pairatzeko arriskua murrizteko ere.
Gotortutako elikagaiek osasun publikoaren gain duten efektua gotortze mailaren, gehitutako nutrienteen biodisponibilitatearen eta elikagaien kontsumitze mailaren araberakoa da. dieta anitza eta orekatua jarraituta beharrizanak bete daitezke, baina dieta orekatua jarraitzearen tendentzia gutxituz doa eta zenbait lekuetan, gabeziak ohikoak dira.
Batxilergoan, Ohorezko Matrikula erregelamendu honek arautzen du: ECD/334/2012 Agindua, otsailaren 15ekoa, Batxilergoaren ebaluazioari buruzko abenduaren 12ko ESD/3725/2008 Agindua aldatzen duena eta Batxilergoko bigarren mailan "Ohorezko Matrikula" aitorpena ezartzen duena (Orden ECD/334/2012, de 15 de febrero, por la que se modifica la Orden ESD/3725/2008, de 12 de diciembre, sobre evaluación en Bachillerato en el ámbito de gestión del Departamento y se establece la distinción «Matrícula de Honor» en el segundo curso de bachillerato).
Unibertsitateko Ohorezko Matrikulak Autonomia Erkidego eta Unibertsitate bakoitzak arautzen ditu, adibidez espainiar UNEDen kasuan arautzen du: Orden ECD/1097/2016, de 5 de julio, por la que se fijan los precios públicos por los servicios académicos universitarios en la Universidad Nacional de Educación a Distancia para el curso 2016-2017.
Turbinaren mugimendua eragiten zuen azpiegitura hidraulikoak atal hauek zituen: presa bat, ibaian gora 303 m-ra zegoena egun, ez dago haren arrastorik; 142 m-ko ubide bat, zati ireki bat eta lur azpiko beste bat zituena azken zati hori baino ez da kontserbatu; eta antepara edo biltegia, itxura irregularrekoa, aldameneko lantegi bateko turtukietarako ere erabiltzen zena.
1984an, ordea, gobernuak epaiketa berrikusi eta ohorea eta koronel gradua itzuli zizkion; dena den, Ortegak ez zuen militar karrerarekin jarraitu, ordurako beste zeregin batzuk baitzituen: 1975ean, Cavall Bernat habanera taldea sortu eta bere denbora guztia musikari eskaintzen hasi zen, habanerak sortu eta abesten zituelarik.
La Balada d'en Lucas edo Na Nena bezalako konposizioen xamurtasunak, Canó de Palamósen indar eta bultzadak eta mundu guztian ospetsu egin den El meu avik (bere sona Ipar Korea edo Ameriketako Estatu Batuak bezalako ezin imajina zitezkeen lekuetara iritsi da eta hainbat bertsiotan interpretatua izan da, baita Londreseko Orkestra Sinfonikoagatik ere) musikari handi honen sormena eta musika zoragarri honen aberastasuna noraino iristen zen ideia bat egiten laguntzen dute.
Escoffierrek, saltsa ziaperik gabe egiten zuelarik, osakera hau eman zuen : “Litro bakoitzeko, zortzi arrautza gorringo egosirekin harrotutako maionesa, piperbeltz min-minez suspertua. Ongarri berezia hauxe da: dela tipula berdea, dela tipulina, 10 gramo litroko, koilarakada bat edo bi maionesarekin xehe-xehe ebakita eta gazta-oihaletik iragazita.”
Saltsa tartariarra, espeziekin apaindutako edo espeziarik gabeko maionesa oinarri duela, tipulin xehatua eta, kasuan kasuko autoreek emaniko formulak gorabehera, perrexila, perraitza, estragoia, kaparrak eta kornixonak ere onartzen ditu; Hego Euskal Herrian olibaran edo azeitunak ere gehitu izan zaizkio inoiz.
Errege-sukaldari berria liburuak tartariar eran prestatzeko modukoak diren jaki batzuk aipatzen ditu, eta “piperbeltz, perrexil, udaberriko tipula eta belar fin xehatuekin onduz gero, ogi birrindutik pasatu eta apailatu” behar direla dio, beren saltsarekin zerbitzatzeko.