polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
އެސް އިންޖިނިއަރިންގ ސާރވިސް އިން ބޭއްވި 2 ވަނަ އޯސީކަޕް ފުޓްބޯޅަ މުބާރާތް ރާވާ ހިންގުމުގައި މަސައްކަތްކޮށްފައިވާތީ ދީފައިވާ ހަނދާނީ ލިޔުން
5- 1997 ވަނަ އަހަރު ބޭއްވި އިންޓަރޔުނިޓް ފެތުމުގެ މުބާރާތުގައި ބައިވެރި އިންޖިނިއަރިންގ ސާރވިސްގެ ޓީމުގައި ފަތާފައިވާތީ ދީފައިވާ ހަނދާނީ ލިޔުން
7- 1997 ވަނަ އަހަރު ބޭއްވި އިންޓަރ ޔުނިޓް ވޮލީ މުބާރާތުގައި ބައިވެރިވި އިންޖިނިއަރިންގ ސާރވިސް ޓީމުގައި ހިމެނިފައިވާތީ ދީފައިވާ ހަނދާނީ ލިޔުން
16- ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތަށް 70 އަހަރު ފުރުމުގެ މުނާސަބަތުގައި ބޭއްވި ސީޕީ ކަޕް ފުޓްބޯޅަ މުބާރާތުގެ ރެފްރީކަން ކުރުމުން ދީފައިވާ ހަނދާނީ ލިޔުން
ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ 4 ވަނަ ރޭޑިއޯ ޑްރާމާ މުބާރާތުގެ އެންމެ މޮޅު ސްކްރިޕްޓް ލިޔުންތެރިޔާ - ޑްރާމާ:
13- އިންޖިނިއަރިންގ ސާރވިސްގެ މުވައްޒަފުންގެ މެދުގައި އެކުވެރިކަމާއި އެއްބައިވަންތަކަން އާލާކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން
6- 1997 ވަނަ އަހަރު ބޭއްވި އިންޓަރޔުނިޓް ފުޓްބޯޅަ މުބާރާތުގައި ބައިވެރިވި އިންޖިނިއަރިންގ ސާރވިސްގެ ޓީމަށް ކުޅުން
11- އިންޖިނިއަރިންގ ސާރވިސްގެ 3 ވަނަ ސީއޯ ކަޕް ފުޓްބޯޅަ މުބާރާތް ރާވާ ހިންގުމުގައި ހަރަކާތްތެރިވުން
ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ 4 ވަނަ ރޭޑިއޯ ޑްރާމާ މުބާރާތުގެ އެންމެ މޮޅު ސްކްރިޕްޓް ލިޔުންތެރިޔާ - ޑްރާމް:
9- އެންސީއޯ އިންޗާޖްގެ އެހީތެރިޔާ ( މީޑިއާ އެންޑް ޕަބްލިޝިންގ ސާރވިސްގެ ހިސްޓޮރިކަލް ރިސާޗް ސެކްޝަން )
ޙައްޖު ދަތުރު ނިންމަވާލެއްވުމަށްފަހު ސަލާމަތުން ތިބި މީހުންނާއިގެން މާލެ ވަޑައިގަތުމަށްޓަކައި ރަދުން ޖިއްދާއިން ފުރާވަޑައިގަތީ 23 ޞަފަރު 1116 ހ ގައެވެ.
ސުލްޠާން އިބްރާހީމް މުޡުހިރުއްދީނު ރަދުން ގެއްލުނު ޚަބަރު ލިބުމުން ވަރަށް ބޮޑު ގަޑުބަޑެއް މެދުވެރި ވިއެވެ.
އެއެދުން ފުޅުގައި ސުލްޠާން އިބްރާހީމް މުޡުހިރުއްދީނު އަބިކަބަލުން ގަނޑުވަރުން ބޭރަށް ލައްވާން އުޅުއްވަނިކޮށް ބޭޒާރުވީ އެވެ.
މިރަދުން ޙައްޖަށް ވަޑައިގަތުމުގެ ނިޔަތުގައި ހިޖުރައިން 1115 ވަނަ އަހަރު ދަތުރުފުޅު ތައްޔާރު ކުރެއްވި އެވެ.
ސުލްޠާން އިބްރާހީމް މުޡުހިރުއްދީނު ރަސްކަމުގެ ވަރަށް ކުރީކޮޅުގައި މާވެޔޮދޮށު މިސްކިތް މައްޗަށްގޮޅީގައި އާރާސްތު ކުރެއްވި އެވެ.
މަލިކު މުޙައްމަދު އާއެކު ނިޝާ އެކްޓް ކުރި މިލަވަ އެޕްރޮގްރާމްގެ 1 ވަނަ ލަވަޔަށް ވެސް ހޮވުނެވެ.
ރާއްޖޭގެ ތާރީޚީ މިސްކިތެއްކަމުގައިވާ މާލޭ ހުކުރުމިސްކިތެކޭ އެއްގޮތަށް ނިލަންދޫގައި ހުންނަ މި މިސްކިތުގެ ގޯތިތެރޭގައިވެސް އެ ދުވަސްވަރު މަރުވެފައިވާމީހުން ވަޅުލާފައި ވެއެވެ.
7 މުގުރިންގެ މަހާނައާއި އަދި މިނޫންވެސް ފާހަގަކޮށްލެވޭ އިތުރު މަހާނައެއް މިސްކިތު ގޯތި ތެރޭގައި ވާކަމީވެސް މި މިސްކިތް ތާރީޚީ ގޮތުން ފާހަގަކުރެވޭ ކަމެކެވެ.
ނިލަންދޫގެ އާޘާރީ ސަރަހައްދާއިބެހޭ އެކިއެކި ދިރާސާތަކާއި ތަފާތު ހޯދުންތައް ދިވެހިބަހާއި ތާރތާރީޚަށް ޚިދުމަތްކުރާ ޤައުމީ މަރުކަޒުން މިހާރުވެސް ކުރައްވަމުން ގެންދަވައެވެ.
ނިލަންދޫގެ އާޘާރީ ސަރަޙައްދުން ފެނިފައިވާ މުހިންމު ބައެއްތަކެތި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދާރުލްއާޘާރުގައިވެސް ބެހެއްޓިފައި ވެއެވެ.
އަތޮޅު ޞިއްޙީ މަރުކަޒު އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލަކަށް ބަދަލުކޮށް ރަސްމީ ގޮތުން ހުޅުވާފައިވަނީ 16 ޑިސެމްބަރު 2006 ގައި މިނިސްޓަރ އޮފް ހެލްތު އޮނަރަބަލް އަލްފާޟިލް އިލްޔާސް އިބްރާހީމް އެވެ.
ނިލަންދޫގެ ރައްޔިތުންނަށް ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތް އެންމެ ފުރަތަމަ ދޭން ފަށާފައިވަނީ ވަރަށް އާދައިގެ ގޮތަކަށް ނިލަންދޫގެ އަމިއްލަ 02 ފަރާތަކުންނެވެ.
ރަށުގެ ޢާއްމު ޙާލަތު އެއްދުވަހުން އަނެއްދުވަހަށް ރަނގަޅުވެ ކަރަންޓު ބޭނުންކުރާ މީހުންގެ ޢަދަދާއި ތަކެތީގެ ޢަދަދު އިތުރުވުމުން ކަރަންޓް ދޫކުރަމުން ގެންދިޔަ 02 ފަރާތަށް އެކަށިގެންވާ ގޮތަކަށް ރައްޔިތުންނަށް ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްނުދެވޭތީ ނިލަންދޫ ރައްޔިތުންގެ ނަމުގައި ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތް ޤާއިމު ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ފެށިއެވެ.
ކ ކޮމެޓީން އިސްނަގައިގެން ތޮއްޑޫ ދަނޑުވެރިޔަކު ގެނެސް ގިނަ ބަޔަކަށް ދަނޑުވެރިކަމުގެ މަޢުލޫމާތު ދިނުމުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މިއަދު ނިލަންދުއަކީ ރާއްޖޭގެ ނިސްބަތުގައި ދަނޑުވެރި ކަމުގެ މަސައްކަތަށް ޚާއްޞަކޮށް ކަރަލާއި،
ތަޢުލީމީ ޙާލަތު އެއްދުވަހުން އަނެއްދުވަހަށް ރަނގަޅުވަމުން ދިއުމާއިއެކު 1996 ވަނަ އަހަރު މިމަރުކަޒުގައި ގްރޭޑް 8 އުފައްދައި ކޮމާރސް ސްޓްރީމަށް ކިޔަވައިދޭން ފެށުނެވެ.
މިމަރުކަޒުގައި ކިޔަވަމުން ގެންދާ ދަރިވަރުންނަށް ކޮމްޕިއުޓަރުގެ ތަޢުލީމު ހޯދައިދިނުމުގެ ގޮތުން ނިލަންދޫ ރައްޔިތުންގެ އަމިއްލަ ޚަރަދުގައި 11 ކޮމްޕިއުޓަރ ސިސްޓަމް ހޯދައި ތަޢުލީމީ މަރުކަޒަށް ހަދިޔާ ކޮށްފައި ވެއެވެ.
ނިލަންދޫ އާޘާރީ ސަރަހައްދުގައި މިހާރުވެސް ފެންނަންއޮތް ވެލި ފުންޏަކީ އެދުވަސްވަރުގެ ބިނާތައް ހަދާފައިހުރި ތަނެވެ.
އެ ތަނަކީ އާޘާރީ ތަނެއްކަން ކުރިން އެނގިފައި ނުވާތީ އެތަނުން ގަލާއި ވެލި ނެގުމުގެ ސަބަބުން ވެލިފުނި މިހާރު އޮތީ ވަރަށް ތިރިކޮށެވެ.
މި ސަރަހައްދުގައި ކުރީގެ މީހުން ފެންވެރުމަށް ބޭނުންކުރާ ވެވެއް އޮންނަކަމުގައި ނިލަންދޫގެ ދުވަސްވީ މީހުން ބުނެއެވެ.
މިހާރުވެސް އެ ސަރަހައްދާ ކައިރީ ބައެއް ގޯތިގޯތި ކޮންނައިރު ހިރިގަލުން ހަދާފައި ހުންނަ ބައެއް ތަކެތި ފެންނަމުން ދެއެވެ.
ޞިއްޙީ މަރުކަޒު ޢިމާރާތްކުރުމުގެ މަސައްކަތްނިމި 30 އޭޕްރީލް 1996 ގައި ޚިދުމަތްދޭންފެށި މިމަރުކަޒު ހުޅުއްވައިދެއްވީ އެ ތާރީޚުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޢިއްޒަތްތެރި ރައީސުލް ޖުމުހޫރިއްޔާ އަލްއުސްތާޛު މައުމޫނު ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމެވެ.
މިދެންނެވި ތަނުގައި ރައްޔިތުން ޢިމާރާތްކުރި ޞިއްޙީމަރުކަޒަކީ މިހާރު ނިލަންދޫ އޮފީސް ހިންގާ ނިލަންދޫ އަންހެނުންގެ މަރުކަޒު ޢިމާރާތެވެ.
ނިލަންދޫ ރައްޔިތުންނަށް 24 ގަޑިއިރު ކަރަންޓްގެ ޚިދުމަތް މީގެ އަހަރުތަކެއް ކުރިން ފެށިގެން އަންނަނީ ލިބެމުންނެވެ.
ނިލަންދޫ ރައްޔިތުންގެ އަމިއްލަ ޚަރަދުގައި ހިންގާ އިންޖީނުގެ އިން މުޅި ރަށަށް ބޭނުންވާ ކަރަންޓްގެ ޚިދުމަތް ދިޔައީ ފޯރުކޮށްދެމުންނެވެ.
މިއިންޖީނުގެއިން ދެވޭ ކަރަންޓްގެ އެހީގައި މުޅި ރަށުގެ ހުރިހާ މަގެއްގައި 100 ފޫޓް ދުރުމިނުގައި ހޮޅި ޖަހައި މަގުތައް އަލިކުރެވިފައި ވެއެވެ.
ނިލަންދޫ ރައްޔިތުންގެ ނަމުގައި ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތް ޤާއިމު ކުރުމަށްޓަކައި ރައްޔިތުން ރޮދަށް ގޮސްގެންނާއި،
މި އިންޖީނުގެ ހުޅުވައިދެއްވީ 30 އޭޕްރީލް 1996 ގައި ރާއްޖޭގެ ޢިއްޒަތްތެރި ރައީސުލް ޖުމުހޫރިއްޔާ އަލްއުސްތާޛު މައުމޫނު ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމެވެ.
ނިލަންދޫ ރައްޔިތުން ޢިމާރާތްކުރި ޞިއްޙީމަރުކަޒު 1998 ވަނަ އަހަރު ސަރުކާރުން ހިންގަވާ މަރުކަޒެއްގެ ގޮތުގައި ހަމަޖައްސަވައި ބޭނުންވާ މުވައްޒަފުން ހަމަޖައްސަވައި ދެއްވިއެވެ.
ރާއްޖޭގެ ކޮންމެ އަތޮޅެއްގައި އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލެއް ޤާއިމު ކުރުމަށް ސަރުކާރުން ހަމަޖެއްސެވުމާއި ގުޅިގެން ނިލަންދޫގައިހުރި ޞިއްޙީމަރުކަޒު 16 ޑިސެމްބަރ 2006 ގައި އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލަކަށް ސަރުކާރުން ބަދަލުކުރެއްވިއެވެ.
މިއީ އަތޮޅުގެ އެންމެދެކުނަށް އޮންނަ އަތޮޅުގެ އާބާދީގެ ގޮތުންނާއި ބިމުގެ ގޮތުން އެންމެބޮޑު ރަށެވެ.
މިރަށުގައި އޮންނަ " ފޯއްމަތި " ނަމަކަށް ކިޔާ އާޘާރީ ސަރަޙައްދަކީ މީލާދީ ސަނަތުގެ 06 ވަނަ ޤަރުނުގެ ތަނެއްކަން ސައިންޓިފިކް ހޯދުންތަކުން އެނގިފައިވެއެވެ.
އެތަނުން ފެނިފައިވާ ބައެއް ތަކެއްޗަކީ އެދުވަސްވަރު އިންޑިޔާއާއި ސިލޯނުގެ މިފަދަ ތަންތަނުން ފެނިފައިވާ ތަކެއްޗާއި އެއްފެންވަރުގެ ދާދި އެއްވައްތަރެއްގެ ތަކެއްޗެވެ.
ޢަބުދު އިސްމާޢީލްގެ ހަދާނީ ލައިބްރަރީ އަކީ ދިވެހިރާއްޖެ ދުށް މަޝްހޫރު ހިސާބު ޢިލްމުވެރިޔާ ޢަބުދު އިސްމާޢީލް ނުވަތަ ތުއްތު ގެ ހަދާނުގައި ބިނާކުރެވިފައިވާ ތަނެކެވެ.
ރަށުގެ ޢާންމުންނާއި ސުކޫލް ކުދިންނަށް މިތަނުން ފޮތް ގެންގޮސްގެން ކިޔުމުގެ ފުރުޞަތު ހުޅުވާލެވިފައި ވެއެވެ.
ނިލަންދޫގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ދެމުން ގޮސްފައިވަނީ ދިވެހިބޭސްކުރާ އަމިއްލަ ފަރާތް ތަކުންނެވެ.
ރައްޔިތުންނަށް ބޭނުންވާ ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް އެކަށީގެންވާ ގޮތަކަށް ރަށުން ލިބެން ނެތުމުން ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ހޯދުމަށް ރަށުން ބޭރަށް ދާންޖެހުމުން އެކަށީގެންވާ ގޮތަކަށް ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ރަށުން ލިބޭނޭގޮތް ހެދުމުގެ ގޮތުން ރައްޔިތުންގެ އަމިއްލަ ޚަރަދުގައި 1992 ވަނަ އަހަރު ޞިއްޙީ މަރުކަޒެއް ބިނާ ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ފެށުނެވެ.
މުދާ ބާލާ ޖެޓީ ކައިރީގައި ބިނާކުރެވިފައިވާ މިއިންޖީނުގޭގެ ކަންތައްތައް ބަލަހައްޓައި ހަދަނީ ނިލަންދޫ ރައްޔިތުންގެ އޮފީހުންނެވެ.
އާއިންޖީނުގެ އަށް ކަރަންޓް ބަދަލުކޮށް އަލަށް ފޮށީތައް ބަހައްޓައި ކޭބަލްތައް ވަޅުލުމާއި އެހެނިހެން މަސައްކަތްތައް ނިލަންދޫ ރައްޔިތުންގެ ޚަރަދުގައި ކޮށްދީފައިވަނީ އެސްޓިމޭޓް އުސޫލުން ނަމީރާ ކުންފުނިންނެވެ.
މިރަށުގެ ރައްޔިތުންގެ ނަމުގައި ވިޔަފާރީގެ އުސޫލުން ހިންގާ ތެއު ސެންޓަރެއް ޖެޓީ ސަރަހައްދުގައި ހުރެއެވެ.
މި ސެންޓަރުން ނިލަންދޫގެ ރައްޔިތުންނަށާއި ދަތުރުވެރިންނަށް ބޭނުންވާ ހުރިހާ ބާވަތެއްގެ ތެލެއް ލިބެން ހުރެއެވެ.
ތެލުގެ ޚިދުމަތް ދިނުމަށްޓަކައި ތެއު ސެންޓަރުގެ ގޯތީގައި ރައްޔިތުންގެ އަމިއްލަ ޚަރަދުގައި ހަދާފައިވާ ޢިމާރާތެއް ހުރެއެވެ.
ރައްޔިތުން ހިންގަމުން ދިޔަ ނިލަންދޫ ޞިއްޙީ މަރުކަޒު ސަރުކާރުގެ ތަނަކަށް ބަދަލުވެގެން ދިޔައީ 1999 ވަނަ އަހަރުގެ ކުރީކޮޅު ފ.
އަތޮޅު ޞިއްޙީ މަރުކަޒަށް ބަދަލު ވުމަށްފަހު އަބަދުވެސް އެއް ޑަކްޓަރަކު މަސައްކަތްކުރައްވާ ކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.
އަތޮޅު ޞިއްޙީ މަރުކަޒު ފުރަތަމަ ހިންގާފައިވަނީ ވެސް މިހާރު ހުރި ހޮސްޕިޓަލް ހިންގަމުންދާ ޢިމާރާތުގައެވެ.
ރަށުގެ އިރު އުތުރުފަރާތުން ވަރަށްބޮޑަށް ގިރައި އެސަރަޙައްދުގައި ދިރިއުޅޭ މީހުންނަށް ދިރިއުޅުމަށް ދަތިވާތީ އެ ސަރަހައްދު ޙިމާޔަތް ކުރުމުގެ ގޮތުން ރައްޔިތުންގެ 06 ދުވަހުގެ މަސައްކަތުން 1998 ވަނައަހަރު،
އެތަން ހިއްކުމުގެ ގޮތުން އެތަނުގައި ކުނިކޮށި ހަދައިގެން ކުނިއަޅަމުން ގެންދިއުމުގެ ސަބަބުން މިހާރު އެތަން ވަނީ ވަރަށްބޮޑަށް ހިކިފައެވެ.
ނިލަންދޫގައި އެރަށު އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމެޓީގެ ފަރާތުން ޕްރީސްކޫލެއް ހިންގަމުން ގެންދެއެވެ.
ކ ކޮމިޓީން ޚަރަދުކޮށްގެން ނިލަންދޫގައި އަލަށް ޢިމާރާތްކުރި ޕްރީސްކޫލުގެ މަސައްކަތްނިމި 2008 ވަނަ އަހަރު އެ ސްކޫލުގައި ކިޔަވައިދިނުމުގެ މަސައްކަތް ފެށޭނެއެވެ.
މީގެ އިތުރުން މިރަށުގެ އިރު އުތުރު ފަރާތުގައި މަސްވެރިންގެ ލުއި ފަސޭހައަކަށް ނިލަންދޫ ރައްޔިތުންގެ އަމިއްލަ ޚަރަދުގައި 150 400 ފޫޓުގެ ބަނދަރަކާއި،
ނިލަންދޫގައި މުދާ އަރުވާ ބޭލުމަށް ވަކި ސަރަހައްދެއް ކަނޑައަޅާ އެތަނުގައި މުދާ އަރުވާ ބޭލުމަށް 400 ފޫޓުގެ ޖެޓީއެއް މިރަށުގެ ރައްޔިތުންގެ އަމިއްލަ ޚަރަދުގައި ހަދާފައި ވެއެވެ.
ނިލަންދޫގައި ހުންނަ އަމިއްލަ ބޭސް ފިހާރަ މެޑިސިން ޒޯން4 ފުރަތަމަ ހިންގާފައިވަނީ ނިލަންދޫ ޞިއްހީ މަރުކަޒު ހުރި އިމާރާތުގައެވެ.
އަތޮޅު ޞިއްޙީ މަރުކަޒު ހެދުމާއި ގުޅިގެން ބޭސް ފިހާރަ ވެސް ވަކި އިމާރާތަކަށް ބަދަލު ކުރެވުނެވެ.
މިހާރު ޕްރީ ސުކޫލްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރަނީ ކުރިން އަންހެނުންގެ މިސްކިތުގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރި ތަނެވެ.
ޖީސީ އޯލެވެލް އިމްތިޙާނުގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް މިމަރުކަޒުގެ ފަރާތުން ބައިވެރިވެފައިވަނީ 1998 ވަނަ އަހަރުއެވެ.
ނިލަންދޫ ގައި އޮންނަ އާސާރީ ސަރަހައްދަކީ ދިވެހި ރާއްޖޭގައި ތާރީޚީ ގޮތުން ބަލާއިރު ވަރަށް ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ތަނެކެވެ.
އެސަރަހައްދުގައި ހުރި ނިލަންދޫ އާސާރީ މިސްކިތަކީ ދިވެހި ރާއްޖެ އިސްލާމްވުމަށްފަހު އެންމެ ފުރަތަމަ ބިނާކުރެވުނު މިސްކިތްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ތަނެކެވެ.
މިސަރަހައްދުގައިވާ އާސާރީ ތަންތަނަކީ މީލާދީ ސަނަތުގެ 6 ވަނަ ގަރުނުގެ ތެރޭގައި ބިނާކޮށްފައިވާ ތަންތަންކަން ސައިންޓިފިކް ހޯދުންތަކުން އެގެއެވެ.
ނިލަންދޫގައި ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ފުރަތަމަ ތަޢާރަފްކުރެވުނީ ނިލަންދޫ ޞިއްޙީ މަރުކަޒުގެ ނަމުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 1996 ހިސާބު ރައްޔިތުންގެ ޚަރަދުގައި ޑޮކްޓަރެއް ގެނެސް ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ދޭން ފެށުމުންނެވެ.
އޭގެ ކުރިން ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ދެމުން ގެންދިޔައީ ރަށުގައި ތިބޭ ޢާއިލާގެ 2 ޞިއްޙީ އެހީތެރިންނެވެ.
ފުރަތަމަ ޞިއްޙީ މަރުކަޒުގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކޮށްފައިވަނީ މިހާރުގެ ނިލަންދޫ އޮފީސްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރާ ޢިމާރާތެވެ.
ރައްޔިތުންނަށް ދެމުންދާ ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތް އިތުރަށް ފުޅާކުރުމުގެ ގޮތުން ރައްޔިތުންގެ ނަމުގައި ލޯނު ނަގައިގެން އިތުރު ޖަނަރޭޓަރު ސެޓްތައް ގެނެސް 22 ޖޫން 1999 ގައި ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތް 24 ގަޑިއިރަށް ދޭން ފެށުނެވެ.
ބީ ލޯނު ޕްރޮޖެކްޓެގެ ދަށުން އާ އިންޖީނުގެއެއް ޢިމާރާތްކޮށް އެ އިންޖީނުގެއިން ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތް ދޭން ފަށާފައިވަނީ 16 މާރޗް 2007 ގައެވެ.
މީލާދީ ސަނަތުން 1153 ވަނަ އަހަރު ދިވެހި ރާއްޖެ އިސްލާމް ވުމަށް ފަހުގައި އެންމެ ފުރަތަމަ މިސްކިތްތައް ބިނާކުރި ރަށްރަށުގެ ތެރޭގައިވެސް ނިލަންދޫ ހިމެނެއެވެ.
ނިލަންދޫގައިހުރި އާޘާރީ މިސްކިތަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެންމެ ފުރަތަމަ ރަސްކަލުން ކަމުގައިވާ ދަރުމަވަންތަ މަހާރަދުން ބިނާކުރެއްވި މިސްކިތެއްކަމުގައި ބުނެވެއެވެ.
އަތޮޅު ތައުލީމީ މަރުކަޒުގައި ޓީޗިންގ ރިސޯސް ސެންޓަރެއް ގާއިމް ކުރެވުނީ 2006 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައެވެ.
ޔުނިސެފުން ހަދައިދިން މިސެންޓަރުގައި އިންޓަރނެޓްގެ ޚިދުމަތް 24 ގަޑީއިރު ޓީޗަރުންނާއި ދަރިވަރުންނަށް ލިބެން ހުރެއެވެ.
އެންމެ ފަހުގެ ހިސާބުތައް ދައްކާގޮތުން ނިލަންދޫގެ 60 އަށްވުރެ ގިނަ ފަރާތްތައް ފުލުހުންނާއި ސިފައިންގެ ތެރޭގައި ހަރަކާތްތެރި ވެއެވެ.
އަތޮޅުގައި އޮތް އެންމެ އާބާދީ އަދި ބިމުގެ ގޮތުން ބޮޑު މިރަށަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތާރީޚްގައި ފާހަގަކޮށްލެވޭ ރަށެކެވެ.
ދަނޑުވެރިން ޢާންމުކޮށް ހައްދާ ބާވަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ކަރާ، ކޮޕީފަތް، ކިއުކަމްބާ، ބަރަބޯ، ފަޅޯ،
ދަނޑުވެރިކަމުން ވެސް އެމަސައްކަތުގައި އުޅޭ މީހުން އެކަށޭނަ އާއްމުދަނީ އެއް ހޯދާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.
އެކިއެކި ބޭނުންތަކުގައި ނިލަންދުއަށް އަންނަ ބޭރު ރަށްރަށުގެ އުޅަނދުފަހަރަށް ލުއި ފަސޭހަ ގޮތެއްގައި ފެނުގެ ޚިދުމަތް ދިނުމުގެ ގޮތުން 01 ނޮވެމްބަރ 2002 ން ފެށިގެން މިރަށުގެ ޖެޓީ ސަރަހައްދުގައި ފެނުގެ ޚިދުމަތް ދޭން ފެށިފައި ވެއެވެ.
މީގެ އިތުރުން ރަށުގައި ވަރަށް ގިނަ މީހުން ގުރޫޕް ހަދައިގެން ޢިމާރާތްކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.
ނިލަންދޫ ރައްޔިތުންގެ އިންޖީނުގެ ހެދުމުގެ ކުރިން ނިލަންދޫ އަށް ކަރަންޓް ފޯރުކޮށްދިނީ އަމިއްލަ ދެފަރާތަކުންނެވެ.
އަދި ކުރީގެ ފާލަން ހުރި ހިސާބުން ބަދަރު ތޮއްޓާއި ދޭތެރޭ 315ފޫޓްގެ ދިގު ފާލަމެއް ހެދިފައި ވެއެވެ.
ސާނަވީ ތަޢުލީމް ފެށިގެން އައީ ކޮމާރސް ސްޓްރީމުން ކަމަށް ވިޔަސް އޭގެ ފަހުން ސައިންސް ސްޓްރީމް 2000 ވަނަ އަހަރުގައި ތަޢާރަފް ކުރެވިފައި ވެއެވެ.
ކުރިން މިރަށުގައި ތަޢުލީމުދެމުން ދިޔައީ ނިލަންދޫސްކޫލް ގެ ނަމުގައި މިހާރު އަތޮޅުސްޓޯރު ހިންގާ ޢިމާރާތުގައެވެ.
ގުރުއާން ކްލާސްތަކުގައި އަކުރު ދަސްކޮށްދޭ ހިސާބުން ފެށިގެން ގޮސް ޚަތިމްކޮށް ނިމެންދެން ގުރުއާން ކިޔަވައިދިނުމުގެ ޚިދުމަތް ދެއެވެ.
މިއީވެސް ފުދޭވަރެއްގެ ލާރި ލިބޭ މަސައްކަތެއްކަމަށް އެމަސައްކަތުގައި އުޅުއްވާ ބޭފުޅުން ގަބޫލު ކުރައްވައެވެ.
ނިލަންދޫގައި ބޭރު މީހުންނާއި އެކިއެކި ބޭނުންތަކުގައި ގޮސް އުޅޭ މީހުންނާއި އެކު ގާތްގަނޑަކަށް 2000 ވަރަކަށް މީހުން ދިރިއުޅޭނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ.
ނިލަންދޫ ފަޅުތެރޭގައި އޮތް ޞިނާޢީ މިރަށަށް މިއަދު މުޚާޠަބު ކުރެވެނީ ކުޑަ ނިލަންދޫ ގެ ނަމުންނެވެ.
200 ފޫޓް ފުޅާ ބަދަރެއް ކުޑަ ގަނޑުވަރުމަގާ ދިމާލުން ރަށުގެ އުތުރު ފަރާތު ފަޅުގައި ކޮނެފައި ވެއެވެ.
ޢާންމު ގޮތެއްގައި މިބަނދަރު ބޭނުންކުރެވެނީ ބޭރު ރަށްރަށުގެ މީހުން ބަދަރުކުރާ ތަނެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
އިންޓަރނޭޝަނަލް ފެޑަރޭޝަން އޮފް ރެޑްކްރޮސެންޓް ސޮސައިޓީގެ ހިލޭ އެހީގެ ދަށުން ލޮނުފެން މީރުފެނަށް ހަދައިދޭ ނިޒާމެއް ނިލަންދޫގައި ޤާއިމުކޮށް އެ ޚިދުމަތް މިހާރު ލިބެމުން ދެއެވެ.
ކަނބާ މަރިޔަމްގެ ދޯދިޔާ ޢަމަލުތަކުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މާލޭގައި ތިބި ވަރަށް ގިނަ ރަގަޅު މީހުން މާލެ ދޫކޮށް ބޭރު ތަންތަނަށް ދިޔައެވެ.
އެކަމަކު މާގިނަ ދުވަސްތަކެއް ނުވަނީސް އެތުއްޕުޅު ރަދުންގެ މަންމާގެ ވަރުގަދަ ނުފޫޒު ރަދުންގެ މައްޗަށް ފޯރުވާން ފަށައިފި އެވެ.
އިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނު އަވަހާރަވުމުގެ ކުރިން އުމުރުފުޅުން 6 އަހަރާއި 8 މަސްވީ އޭނާގެ ދަރިކަލުން 'މުޙައްމަދުއަށް ބައިއަތު ހިފުމަށް، ޢިލްމުވެރިންނާއި، ބޮޑުންނާއި،
ރަސްކަމުގެ ތަޚްތަށް އައްސުލްޠާން ކުޑަ މުޙައްމަދު ސިރީ މަނި ރަންނަލޯކަ މަހާ ރަދުންގެ ނަންފުޅުގައި އިސްކުރެވުނެވެ.
ހިޖުރައިން 1102 ވަނަ އަހަރުގެ ޖުމާދިލް އޫލާ މަހުގެ ތެރޭގައި އިންޑިޔާގެ ކަނޑު ފޭރޭ ބައެއްގެ ގުރާބު ތަކެއްގައި ތިލަދުންމައްޗަށް ގޮސް ވަރަށް ދުއްތުރާތައް ކުރިއެވެ.
އައްސުލްޠާން ކުޑަ މުޙައްމަދު ސިރީ މަނި ރަންނަލޯކަ މަހާ ރަދުންނަކީ އައްސުލްޠާން އިބްރާހީމް އިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނުންގެ ދަރިކަލެކެވެ.
30 މާއްދާގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ މިގާނޫނުއަސާސީގައި ރައްޔިތުންގެ ހައްގުތަކުގެ ވާހަކަ އެއްގޮތަކަށް ވެސް ނެތެވެ.
މިގާނޫނުއަސާސީގެ މައިގަނޑު ބައިތަކަށް ބަލާއިރު ފެންނަނީ ވަލިއްޔުލް އަމްރުގެ ވާހަކައާއި އޭނައިގެ ނައިބުގެ ވާހަކައާއި ވުޒާރާއާއި ވަޒީރުންގެ ވާހަކައެވެ.
މީގެ ތެރޭން ބައެއް ގާނޫނުތަކަކީ އޭރު ދިވެހިން ތިބި ހާލަތުން ބަލައިގަންނަން އުނަގޫ ގާނޫނުތަކަކަށް ވިއެވެ.
"އުތުރު ގަޑުބަޑޭ" ކިޔާ ހަރަކާތް އުފެދުމުގެ އަސްލަކަށް ވަނީ މިގާނޫނުކަމަށް ތާރީޚް ލިޔާމީހުންގެ ލިޔުންތަކުން ފެނެއެވެ.
ނަމަވެސް ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކަމަކީ "އުތުރު ގަޑުބަޑުގެ" މީހުން އައީ ހަމައެކަނި މިގާނޫނާ ގުޅިގެން އުފެދުނު ހިތްހަމަ ނުޖެހުމެއްގައި ނޫންކަމެވެ.
އޭގެ އިތުރަށް އޭރު ކުރިމަތިވެފައިވާ ތަދުމަޑުކަމުން ސަލާމަތް ކޮށްދިނުމަށް އެކަށީގެންވާ ކަންތައްތަކެއް ސަރުކާރުން ކޮށްދޭކަމަށް ނުފެންނާތީ،
މިހިސާބުން ޖުމްހޫރީ ނިޒާމުގެ ފުރަތަމަ ރައީސްގެ ހިންގުތެރިކަމާމެދު ދިވެހިންގެ ހިތްތަކުގައި ޝައްކު އުފެދި ނުރުހުމުގެ ޝުއޫރުތައް ހިނގަންފެށިއެވެ.
ތަދުމަޑުކަމުން ސަލާމަތް ވެވޭނެ ގޮތެއް ނުފެނި ގިނަދުވަސް ވަމުން ދިޔަ ވަރަކަށް މި ނުރުހުންތެރިކަން ދިޔައީ އިތުރުވަމުންނެވެ.
"ވޯޓު ނެގީ ހަމަ އެކަނި ޖުމްހޫރީ ވެރިކަމެއް އޮންނަން ފެނޭތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯއެއް ނޫނެވެ. ރައީސާއި ނައިބު ރައީސަކަށް ހުންނަން ފެންނަނީ ކާކުތޯ ވެސް ވޯޓު ނެގިއެވެ." .
ނަމަވެސް ރައްޔިތުން މިގޮތަށް ވޯޓު ދިނީ ޖުމްހޫރީ ނިޒާމަކީ ރައްޔިތުންގެ ބައިވެރިވުން އެންމެ ބޮޑު،
އަމީން ބޭނުންވި ގޮތަށް ކޮމެޓީގެ އެހެން މެންބަރުން ދޫކޮށްލުމީ ވެދާނެ ގޮތެއް ކަމަށް ގަބޫލު ކުރެވޭތީއެވެ.
ރާއްޖޭގައި އަލަށް ޖުމްހޫރިއްޔަތެއް އުފެދުމަކީ ސަރުކާރު ހިންގުމުގެ އުސޫލުތަކަށް ނުވަތަ ނިޒާމަށް ވަރަށް ބޮޑު ބަދަލެއް އައި ކަމެކެވެ.
މަލާބާރީންގެ އަނިޔާވެރިކަމުގައި ދެތިންމަސްދުވަހު އުޅެން ޖެހުނަސް އަދި އިނގިރޭސީންގެ ހިމާޔަތުގައި އަހަރުތަކެއް ވަންދެން އޮންނަން ޖެހުނަސް މިނިވަން ގައުމެކެވެ.
ރާއްޖޭގައިވެސް ވެރިކަމުގެ ތަފާތު އިދާރާތަކާއި އުސޫލުތައް ހުންނާނެކަމީ ބުއްދި ގަބޫލުކުރެވޭ ކަމެކެވެ.
މިގޮތުން މިމަޒުމޫނުގައި މިބަލައިލަނީ ފުރަތަމަ ޖުމްހޫރިއްޔާ އުފެދުމުގެ ކުރިން ރާއްޖޭގެ ސަރުކާރު ހިންގުމުގެ ނިޒާމު އޮތް ގޮތާއި ރާއްޖޭގައި ފުރަތަމަ ޖުމްހޫރިއްޔަތެއް އުފެދުނު ގޮތާއި އެ ޖުމްހޫރިއްޔަތު އުވެން މެދުވެރިވި ސަބަބުތަކަށެވެ.
ރަސްގެފާނުގެ އަމުރުފުޅަށް ރަށްރަށަށް އަމުރައިގެން ފޮނުއްވުމުން ފަތްތޫރަ ހިންގަވަނީ ދެވަނަ އިއްޒަތް ދެއްވާފައިވާ ބޭފުޅުންނެވެ.
މިގޮތުން އަތޮޅުތަކާއި ރަށްރަށަށް އަމުރު ފޮނުއްވަނީ ވާރު ނެގުމަށާއި ބޭރުގެ ނުރައްކަލެއް މެދުވެރިވެގެން އަޅަންވީ ފިޔަވަޅުތައް އެންގެވުމަށާއި ބޮޑު ބަލިމަޑުކަމެއް ޖެހުމުން އެކަމުގެ ޚަބަރު ފޮނުއްވުން ފަދަ ޚާއްޞަ ކަންތައްތަކުގައެވެ.
މިގޮތުން ރަށްރަށަށް ފޮނުއްވާ ބޭފުޅުން މާލެ ވަޑައިގެންފައި އެކަމުގެ މައުލޫމާތު ހަނދޭގިރިން މެދުވެރިކޮށް ރަސްގެފާނަށް އަރުވައެވެ.
ނަމަވެސް 1932 ޑިސެމްބަރު 22 ވަނަ ދުވަހު ރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ގާނޫނުއަސާސީ އިއުލާން ކުރުމުން ދައުލަތުގެ ނާއިބުލް ޢުމޫމީގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ކަނޑައެޅުނެވެ.
ނާއިބުލް ޢުމޫމީ އަކީ ވަޒީރުލް ޙައްޤާނިއްޔާއަށާއި މަޙްކަމަތުއް ޝަރްޢިއްޔާގެ ޝަރީޢަތް ކުރާ ވެރިންނަށް ޝަރީޢަތާއި ގާނޫނީ ގޮތުން ނަސޭހަތްތެރިވެ މަޝްވަރާދޭ މީހާއެވެ.
ދައުލަތުގެ ފަރާތުން ޝަރީޢަތްތަކުގައި ވަކާލާތު ކުރާނޭ މީހަކީ ވެސް ދައުލަތުގެ ނާއިބުލް ޢުމޫމީއެވެ.
ރާއްޖޭގެ ސަރުކާރު ހިންގުމުގެ ނިޒާމުގައި ބޭނުން ކުރެމުން އައި ނަންތަކުގެ ތެރެއިން ބައެއް ނަންތަކަކީ މީގެ އެތައް ގަރުނެއްގެ ކުރިން އުފެދިފައިވާ ނަންތަކެކެވެ.
ނަމަވެސް މިހާރާ ގާތްކުރާ ގޮތަކަށް ވެރިކަން ހިންގުމުގެ ނިޒާމް ތައާރަފު ވާން ފެށީ 19 ވަނަ ސައްތައިގެ ތެރޭގައެވެ.
އިހުގެ މަގާމުތަކަށް ބަލާއިރު ދޮށިމޭނާ ކިލެގެ އަކީ ރަދުންގެ އަމުރުފުޅުގެ ދަށުން ދިވެހި ލަޝްކަރުގެ ވެރިޔާއެވެ.
ކޮންމެއަކަސް ރާއްޖޭގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ދުސްތޫރީ ހުކޫމަތު ގާއިމު ކުރެވުމާ ގުޅިގެން ސަރުކާރު ހިންގުމުގެ ނިޒާމަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އަންނަމުން ދިޔައެވެ.
ސިއްހަތާ ބެހޭ ގާނޫނާއި ހިތިވިލޭރޭގެ ގާނޫނާއި ސަމާ ގާނޫނު ފަދަ ގާނޫނުތަކާއި ފުރަބަންޑާރަ ލަކުޑީގެ ގާނޫނަކީ މިފަދަ ގާނޫނުތަކެވެ.
މީލާދީން 1890 ވަނަ އަހަރާ ހަމައިން ފެށިގެން ސަރުކާރު ހިންގުމުގެ ހުރިހާ ކަމެއް ރާވާ ހިންގަނީ ބަނޑޭރިގެއިންނެވެ.
ރާއްޖޭގެ އަތޮޅުތަކާއި ރާއްޖޭން ބޭރާ ބެހޭ ހުރިހާ ކަމެއް ވެސް ހިންގަނީ ބޮޑު ބަނޑޭރިގެއިންނެވެ.
އުފައްދާ ފާސްވަމުން ދިޔަ ބައެއް ގާނޫނުތަކަކީ ރައްޔިތުންނަށް ބަލައިގަންނަން ފަސޭހަ އެއްޗިއްސަށް ނުވުމުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ރައްޔިތުން ނުކުމެ ގާނޫނު އަސާސީގެ ބާރު ކަނޑުވާލިއެވެ.
މިކަމުގައި އެންމެ އިސް ދައުރެއް އަދާކުރެއްވީ މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން 3ވަނަ ކަމަށް މޮޓަރުބޯޓު ގަޑުބަޑު .
ރާއްޖޭގެ ސަރުކާރު ހިންގުމުގެ ނިޒާމު ބޮޑުބަނޑޭރިގޭ އުސޫލުން އޮތުމަށް ފަހު ނުވަތަ ބޮޑުބަނޑޭރިގެއިން ހުރިހާ ކަމެއް ހިންގުމުގެ އުސޫލު އޮތުމަށް ފަހު،
ފުރަތަމަ ގާނޫނުއަސާސީ އިއުލާން ކުރުމާ ގުޅިގެން ސަރުކާރު ހިންގުމަށް އައި ބަދަލުތަކަށް ފަހު ގާނޫނުއަސާސީ އުވާލުމުން ދުވަސްކޮޅަކު ރަސްގެފާނު ހިންގާ ވެރިކަމެއްގެ ގޮތުގައި އޮތެވެ.
ނަމަވެސް ފަހުން ކުރީގެ ގާނޫނުއަސާސީއަށް ކުދިކުދި ބަދަލު ގެނައުމަށް ފަހު އަލުން ބޭނުން ކުރަން ފެށިއެވެ.
މިއަށް ފަހު ސަރުކާރު ހިންގުމުގެ ނިޒާމަށް އައި އެންމެ ބޮޑު ބަދަލަކީ ރާއްޖެގައި ފުރަތަމަ ހަފަރަށް ޖުމްހޫރީ ވެރިކަމެއް ގާއިމު ކުރެވުމެވެ.
މިގާނޫނުއަސާސީއާ ގުޅިގެން ރާއްޖޭގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ވުޒާރާ ނުވަތަ މިނިސްޓްރީތައް ގާއިމު ކުރެވުނެވެ.
މިވުޒާރާތަކުން ކުރަންޖެހޭ ކަންތައްތަކާއި ވަޒީރުންގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި އެމީހުންގެ އިޚުތިޔާރުތަކާއި މިކަންކަން ގާނޫނުއަސާސީގައި ބަޔާންކޮށްފައި ވެއެވެ.
އަދި 1951 އޮކްޓޯބަރު 20 ވަނަ ދުވަހު ރަސްގެފާނުގެ ގާއިމް މަގާމެއްގެ ގޮތުން ވަލިއްޔުލް އަމްރުގެ ގޮތުގައި ހުރި މުޙައްމަދު އަމީން ރަސްކަން ގަބޫލު ނުކުރުމެވެ.
ނަމަވެސް ރަދުންނަށް ކުރިމަތިވާ ބޮޑެތި ކަންކަމުގައި ލަފާހޯދާ ކޮމެޓީއެއް ރަދުން އުފައްދަވާފައި އޮވެއެވެ.
ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ފަރުވާ ނުކޮށް ދޫކޮށްލައިފިނަމަ ދާއިމީ ބައްޔަކަށް ބަދަލުވެގެން ދެއެވެ.
ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ހެދުނުގެ ތިކި ނުވަތަ ހެދުނު ހޭލާއިރު ކުރިމަތި ފަރާތުން ގިނައަދަދަކަށް ދޮސް އައުން ފަދަ ކަންތައް މެދުވެރި ވެއެވެ.
މިބަލީގެ ޖަރާސީމް ހޯދުމުގެ ކުރިން ގަބޫލު ކުރެވޭ ގޮތުގައި މިބައްޔާއި ގުޅިގެން ކުރިމަތި ފަރާތުން ނިކުންނަ ދޮސް އެކުލެވިގެންވަނީ ދަރިފަނި ނުވަތަ މަނިންނެވެ.
ޢާންމު ފާޚާނާ ބަރިތަކުން ފާޚާނާ ކުރުން ފަދަ ކަމެއްގެ ތެރޭގައި ބަލި ޖައްސާ ޖަރާސީމް ހަށިގަނޑަށް ވާޞިލްވުން
ބަލި ޖެހިފައިވާ މީހަކު ކުޑަކުއްޖަކު ނަހަމަ ގޮތުގައި ބޭނުންކޮށްފިނަމަ އެކުއްޖަކަށް ކިހުނުވުން މެދުވެރި ވެދާނެއެވެ.
ކިހުނުވުން މެދުވެރިކުރުވާ ޖަރާސީމް ހަށިގަނޑަށް ވަންނަނީ ހަށިގަނޑުގައިވާ ތެތް ދުލިފަށްތައް ހުރަސްކޮށެވެ.
މިޖަރާސީމް ނަސްލު އުފެއްދުމާ ބެހޭ ނިޒާމްގެ ތެތް ހޫނު ހިސާބުތަކުގައި ފަސޭހަ ކަމާއެކު ބޮޑުވެ އިތުރުވެއެވެ.
މިޖަރާސީމްގެ ސަބަބުން އިންފެކްޝަން އަށަގަންނަތާ 14-2 ދުވަހާއި ދެމެދުގެ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ބަލީގެ އަލާމާތްތައް ފާޅުވާން ފަށައެވެ.
ބައެއް ފަހަރު އެއްޖިންސުން ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގާ މީހުންގެ ފުރަގަސް ފަރާތަށް ވެސް ކިހުނު ބަލީގެ އަސަރު ފޯރާގޮތް ވެއެވެ.
ކިހުނުވުމަކީ ބެކްޓީރިއާގެ ވައްތަރެއް ކަމުގައިވާ ނައިސީރިއާ ގޮނޮރިއާ އޭ ކިޔޭ ޖަރާސީމެއްގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ.
މި ޤައުމު އޮތް ތަން ކަނޑާ ދުރު ކަމުންނާއި މި ޤައުމުގެ ބިމަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ހަނަފަސްކަމުގެ ސަބަބުން ބައެއް ފަހަރު މި ޤައުމަށް ޑެޑް ހާޓް އޮފް އެފްރިކާއޭ ވެސް ކިޔައެވެ.
މި ޤައުމަށް މި ނަން ކިޔާފައިވަނީ ކޮން ސަބަބަކާ ހުރެ ކަމެެއް މުޅިން ސާފުވެފައި ނުވާ ކަމަށް މި ޤައުމާ ބެހޭ ގޮތުން ހުރި ބައެއް ލިޔުންތަކުން ފެނެއެވެ.
ޙައްޖު ފަރުޟުވީ އަހަރާއި ބެހޭ ގޮތުން ގިނަ ޢިލްމުވެރިން ޞައްޙަކުރައްވަނީ އެ އަޅުކަން ފަރުޟުވެފައިވަނީ ހިޖުރައިން 9 ވަނަ އަހަރުގެ ފަހުކޮޅުގައި ކަމަށެވެ.
އެބޭކަލުންގެ ދަލީލަކީ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ކީރިތި ޤުރުޢާނުގައި ވަޙީކުރައްާފައިވާ މިބަސް ފުޅެވެ.
މީސްތަކުންގެ މައްޗަށް އޮތް ފަރުޟެކެވެ. އެކަމާއި މެދު އިންކާރުކޮށް ދެކޮޅު ހަދައިފި މީހާ ދަންނާށެވެ! ފަހެ،
އެކަމަށް ކުޅަދާނަ ވެގެންވަާ ކޮންމެ މުސްލިމެއްގެ މައްޗަށް އުމުރުން އެއްފަހަރު ކުރުން ފަރުޟުވެގެންވާ އަޅުކަމެކެވެ.
އެހެންކަމުން ޙައްޖަކީ އެހެން ހުރިހާ އަޅުކަމެއްގެ މާނަ ހިމެނޭ އަޅުކަމެއް ކަމުގައި ޢިލްމުވެރިން ދެކެވަޑައިގަންނަވައެވެ.
ޙައްޖަކީ ވަކި ދުވަސްވަރެއްގައި ކައުބަތު ގެފުޅަށް ގޮސް ވަކި ގޮތެއްގެ މަތިން ޚާއްސަ ކަންތައްތަކެއް އަޅުކަމެއްގެ ގޮތުގައި އަދާ ކުރުމެވެ.
ޙައްޖަކީ އަކީ އެކަމަށް ކެރި ކުޅަދާނަވެގެންވާ މުސްލިމެއްގެ މައްޗަށް އުމުރުން އެއްފަހަރު އަދާ ކުރުމަށް ފަރުޟު ކުރެވިގެންވާ އަޅުކަމެކެވެ.
6 ޙައްޖުމަހުގެ 9 ވަނަ ދުވަހު އިރުއެރުމުން މިނާ ދޫކޮށް ޢަރަފާތަށް ގޮސް އެދުވަހުގެ އިރުއޮއްސިއްޖެއުމަށް ދާންދެން ޢަރަފާތުގައި މަޑުކުރުން.
8 ޙައްޖުމަހުގެ 10 ވަނަ ރޭ މުޛްދަލިފާގައި ރޭކުރުމަށްފަހު ދިހަވަނަ ދުވަހު އިރަށް ދޮންކުރުމަށްފަހު އިރުއެރުމުގެ ކުރިން މިނާ އަށް ދިޔުން.
9 ޙައްޖުމަހުގެ 10 ވަނަ ދުވަހު އިރު އެރުމުން ޖަމްރަތުލްޢަޤަބާ އަށް ވިދިވިދިގެން ހަތް ހިލަކޮޅު އެއްލުން.
އޭބީއޯ ލޭގެ ގުރޫޕްގެ ނިޒާމް ނުވަތަ ބިނާވެފައިވަނީ ލޭގެ ރަތް ސެލްގެ ސަތަހައިގައިވާ ޕްރޮޓީންތަކެއްގެ މައްޗަށެވެ.
އަގުލޫޓިނަޖަން އޭ ކިޔަނީ މިފަދަ އެންޓިޖަން އެއް ހުރުމުން ސެލްތައް އެއްވެ އެކަތިގަނޑަކަށް ވުމަށް ވުމަށް ނުވަތަ އަގުލުޓިނޭޓްވުމަށް އެހީތެރިވެދޭތީއެވެ.
މިއިން އެއްވެސް ބަހާއަކީ އަނެއް ބަހާގެ މައްޗަށް ބާރުފޯރުވޭ ނުވަތަ އަނެއް ބަހާއަށްވުރެ ބޮޑަށް ހަރަކާތްތެރިވެވޭ އެއްޗެއް ނޫނެވެ.
އޯއޭ ޖިނަޓައިޕް (މަންމައާއި ބައްޕަ ދެމީހުންކުރެ ކޮންމެ މީހަކުގެ ފަރާތުން ވަކި ޖީންއެއް ލިބިފައި) ނުވަތަ އޭއޭ ޖިނަޓައިޕް ލިބިފައި ހުރިނަމަ އޭ އެންޓިޖަން އުފައްދައެވެ.
މިއެންޓިންޖަންތައް ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ހުރުމަށް ނިސްބަތްކޮށް ލޭ މައިގަނޑު 4ގްރޫޕަކަށް ބެހިފައިވެއެވެ.
ޕްރޮސްޓޭޓް ގްލޭންޑް ގައި ހިމެނޭ މަޑު މަސް ކޮޅު ތަކަކީ މަނިބޭރުވުމުގެ ތެރޭގައި މަނިތައް ބޭރަށް ފޮނުވުމުގައި އެހީތެރިވެދޭ އެއްޗެކެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފުނުވާ ގޮތުގެމަތިން ރައްޔިތުންގެ ޚާއްޞަ މަޖިލީހުން ނިންމާކަމެއްގެ ޞައްޙަކަމާމެދު،
ނުވަތަ ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރެއްގެ ގޮތުން ނުވަތަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރެއްގެ ގޮތުން ރައްޔިތުންގެ ޚާއްޞަ މަޖިލީހުގައި ހިމެނޭ މެންބަރެއްނަމަ،
ނުވަތަ ރައްޔިތުންގެ ޚާއްޞަ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގެ ކިބައިގައި ހުރުން ލާޒިމުވާ ސިފަތަކުގެ ތެރެއިން ސިފައެއް އުނިވުމުން،
ރައްޔިތުންގެ ޚާއްޞަ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާތާ ހަތްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ފޮނުވަން ޖެހެއެވެ.
އަލުން ވިސްނުމަށް ރައްޔިތުންގެ ޚާއްޞަ މަޖިލީހަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ފޮނުވާ ކަމަކާމެދު އަލުން ވިސްނުމަށްފަހު،
ރައްޔިތުންގެ ޚާއްޞަ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގެ ތިންބައިކުޅަދެބައިގެ އަޣްލަބިއްޔަތުން ފާސްވެއްޖެނަމަ،
ރައްޔިތުންގެ ޚާއްޞަ މަޖިލިސް އެއްކުރަން ބޭނުންވާކަމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި،
ރައްޔިތުންގެ ޚާއްޞަ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގައިވެސް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގައި ހުރުން ލާޒިމުވާ ސިފަތައް ހުރުން ލާޒިމުވެއެވެ.
ރައްޔިތުންގެ ޚާއްޞަ މަޖިލީހަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީ ހެދުމާއި ޤާނޫނުއަސާސީއަށް އުނި އިތުރު ގެނައުމުގެ ބާރު ލިބިފައިވާ ދައުލަތުގެ ތިންބާރުގެ ތެރެއިން އެއްބާރެވެ.
ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންނާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންނާއި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ބާއްވާ ޢާންމު އިންތިޚާބަކުން،
ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް އެދާއިރާއަކުން ހޮވާފައިވާ މެންބަރުންގެ އަދަދާ އެއްވަރު އަދަދެކެވެ.) އަދި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޢައްޔަންކުރާ އަށްމެންބަރުންނާ އެކުގައެވެ.
ރައްޔިތުންގެ ޚާއްޞަ މަޖިލީހުން ފާސްވެގެން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ތަޞްދީޤުކުރުމަށް ފޮނުވާކަމެއް ތަޞްދީޤު ނުކޮށް،
މިއީ ކަނޑުގެ އަޑީބައިގައި އުޅޭ މިޔަރެއް ކަމުން ރާއްޖޭގެ މަސްވެރިންނަށް މިމިޔަރު ފެނިފައި ނެތުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.
ވީމާ މިޔަރުގެ އާންމު ސިފަޔަށް ބަލާ އަދި މިޔަރަށް އިގިރޭސިން ދީފައިވާ ނަމަށް ބަލާ ހޮނޑު މިޔަރު މިނަން ކިޔުނީ އެވެ.
އަނދުން މިޔަރަކީ އާއްމު ގޮތެއްގައި މަޑުން ދަތުރުކޮށް އުޅޭ މިޔަރެއް ކަމަށްވިޔަސް ސިހޭފަދަ ކަމެއް ދިމާވުމުން އާދަޔާ ޚިލާފަށް ބާރަށް ދުވާކަމަށް ވެއެވެ.
ސަބަބަކީ އަނދުން މިޔަރު އުޅެން ބޭނުންވާ ފިނިހޫނު މިނަކީ 16-7 ސެންޓިގްރޭޑްއާއި ދެމެދުކަމަށްވާތީ އެވެ.