polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
މިމީހުންގެ ކިބައިން މައްކާ ސަލާމަތްވި ކަމަށް ބުނެވެނީ އަބާބީލު ދޫނިތަކެއް އައިސް ހިލައިގެ ވާރޭ އޮއްސުމާއި އެފަހުން އެމީހުންގެ ތެރޭގައި ޠާޢޫން ފެތުރުމުގެ ސަބަބުންނެވެ.
ޙައްޖު ގެ އަޅުކަމުގައި ބައިވެރިވާ އެތައް ސަތޭކަ ޙައްޖުވެރިން ކޮންމެ އަހަރަކު ޖެޓު ތަކުގައި މައްކާއަށް ޒިޔާރަތް ކުރެއެވެ.
އެތައް ހާސް ސުޢޫދީންނަށް ޙައްޖާޖީންނަށް ޚިދުމަތް ކުރުމުގެ ދާއިރާގައި މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބެއެވެ.
މައްކާ އަކީ ތާރީޚީ ޙިޖާޒުގެ ސަރަޙައްދުގައިވާ ސައޫދީ އަރަބިއްޔާގެ މަންޠިޤާ މައްކާ ގެ ވެރި ރަށެވެ.
ހަމަ އެފަދައިން އެކަލޭގެފާނުގެ އެހެން ކައުބަފައިންނަކީ ވެސް މައްކާގެ ބޮޑުންގެ ތެރެއިން ހިމެނިގެންވާ ބޭފުޅުންނެވެ.
މި ޝަހަރުގައި މުސްލިމުންގެ އެއްމެ މުޤައްދަސް ޙަރަމްފުޅު ހުރުމުގެ ސަބަބުން އަދި ކުޅަދާނަކަން ލިބިގެންވާ ކޮންމެ މުސްލިމަކު ޢުމުރުން އެއްފަހަރު މި ޙަރަމްފުޅަށް،
ޝަހަރުގެ މުނިސިޕަލިޓީ ހިންގެވުމަކީ އިންތިޚާބު ކުރެވިފައިވާ ސާދަ މެންބަރުންގެ މުނިސިޕަލް ކައުންސިލުގެ ޒިއްމާއެކެވެ.
މީހެއްގެ ވަރުގަދަކަމާއި ކުޅަދާނަކަން ތިމާ އީމާންވެގެން ހުރި ހައްޤުގޮތް ކުރިއެރުވުމުގައި ހޭދަކުރުމެވެ.
އަދި ޢިލްމުވެރިޔާ އޭނާއަށް ޙައްޤު އެނގި އެއާއި އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކޮށް އެ އުނގަންނައިދިނުމުން މެނުވީ އޭނާއަށް ރައްބާނީ އެކޭ ނަންދިނުން ޙައްޤުވެގެން ނުވާކަމަށް ސަލަފުންވަނީ އިޖްމާޢުވެވަޑައިގެންފައެވެ.
އޭނާ ވާހުށީ ބަޔާންވެގެންވާ ތެދުމަގާއި ހިދާޔަތު ބާވައިލެއްވުމަށްފަހުގައި އެ ވަންހަނާ ކުރާ މީހުންގެ ތެރެއިންނެވެ.
މީސްތަކުންގެ ފަރާތުން ކުރިމަތިވެދާނޭ ގެއްލުމަކަށް ކެތްތެރިވެ އަށްޓަކައި އެ ހުރިހައި ކަމެއް އުފުލުމުގައި ގަދައަޅާ މަސައްކަތް ކުރުމެވެ
މިލަފްޒުގެ މާނައަށް ބަލާއިރު ބަހުގެ މާނައަކީ ކަމަކާއި މެދު އެމީހަކަށް ކުރެވެން އޮތް އެންމެ މަތީ މިންވަރަށް މަސައްކަތް ކުރުމެވެ.
⑤ ތިމާގެ އީންމާތެރިކަން ނައްތާލުމަށްޓަކައި އަންނަ ޝުބުހާތުތަކާއި ޝައްކުތަކުން ދިފާޢުވެ އެކަންކަން ދުރަށް ޖައްސާލުމެވެ.
ނިއު ސްޕެއިނަށް ސްޕެއިނުގެ ކިބައިން މިނިވަންކަން ލިބުމުން އެ ޤައުމުގެ ނަން ނިސްބަތްކުރާނީ އެ ޤައުމުގެ ވެރިރަށް ކަމުގައިވާ މެކްސިކޯ ސިޓީއަށް ކަމުގައި ކަނޑައެޅުނެވެ.
ޔުނައިޓެޑް މެކްސިކަން ސްޓޭޓްސް ނުވަތަ ޢާއްމުކޮށް ކިޔާ ގޮތުން ނަމަ މެކްސިކޯއަކީ އުތުރު އެމެރިކާ ބައްރަށް ނިސްބަތްވާ ޤައުމެކެވެ.
މީގެ ތެރޭގައި ކިޔުބާގެ ވެރިރަށް ކަމުގައިވާ ހަވާނާ ނުވަތަ އޭރުގެ ނަމުން ނަމަ ސެން ކްރިސްޓޯބަލް ދެ ލަ ހަބާނާ ހިމެނުނެވެ.
އަނެއްް ބަޔަކު ބުނާ ގޮތުގައި އެ ރަށަށް ނަން ދެވިފައިވަނީ ޕޯޗުގަލްގައި އޮންނަ ކިޔުބާ ނަމަކަށް ކިޔާ ރަށަށް ނިސްބަތްކޮށެވެ.
މި ޖަޒީރާގައި ހިމެނެނީ ކިޔުބާ ދީބުގެ އިތުރުން އިސްލާ ދެ ލާ ހުވެންތޫދުގެ އިތުރުން އެހެނިހެން ބައެއް ރަށްރަށެވެ.
އޭނާ ކައިވެނި ބައްލަވައިގަތީ އޭނާގެ ކުރިން ރަސްކަމުގައި ތިއްބެވި ދެރަސްކަލުން ކައިވެނި ބައްލަވައި ގެންނެވި މަރިޔަމް ކަނބާފާނު އާއެވެ.
މިރަދުން ރަސްކަމަށް އިސްކުރެއްވުމާއެކު އޭނާ ކުރިން ހުންނެވި ފަނޑިޔާރު ކަމުގެ މަގާމަށް ޙަސަން ތާޖުއްދީނު އިސްކުރައްވައިފި އެވެ.
ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ސިރީ ކުލަ ރަންމަނި މަހާ ރަދުންނަކީ އައްޑޫ މުޙައްމަދު ބޮޑު ފަނޑިޔާރު ތަކުރުފާނުގެ އައްޙާއްޖު ޢަލީ ތުއްތުކަލާގެ ދަރިކަލެކެވެ.
އޭނާ ކައިވެނި ކުރައްވައިގެން އުޅުއްވަނީ އިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނު އަށް ބޮޑުބޭބެ ވިދާޅުވާ އާމިނާ ކަނބާދި ކިލެގެ އާއެވެ.
ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ރަސްކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތީ ފަނޑިޔާރުކަމުގައި 14 އަހަރު ހޭދަކުރެއްވުމަށް ފަހުގައެވެ.
އޭނާއާއި ޙަސަން ތާޖުއްދީނު އާއި ދެކަލުންނަކީ ވެސް އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީނުގެ ދަރިވަރުންނެވެ.
މޫސާ ޢަލީގެ އުފަން ދަރިންގެ ތެރެއިން އެންމެ ހަނގު ފިރިހެން ދަރިފުޅު ޢަބުދު ނަޞީރު ހުރީ ގައުމަށް ޚިދުމަތް ކުރުމުގައި ފައިތިލަ ސާބިތުކޮށްގެންނެވެ.
ކުރިން ޢަބުދު ނަޞީރު ވަނީ މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލްގައި އިސްލާމް މުދައްރިސެއްގެ ގޮތުން މަސައްކަތްކޮށްފައެވެ.
ޢަބުދު ނަޞީރު ފަދައިން މޫސާ ޢަލީގެ އެހެން ދަރިންވެސް އެކި ސިފަސިފައިގައި އިޖްތިމާޢީ ކަންކަމުގައި ބައިވެރިވާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.
މިފަދަ ކޮންމެ ކަމެއްގައި ކޮންމެ ވެސް ސިފައެއްގައި އިސްމާޢީލް ނަޞީރުގެ ބައިވެރިވުން ފެނިގެންދާނެ އެވެ.
ދުވަހަކު ވެސް މީހެއްގެ އަތުން ކޯޓަށް ހުށަހެޅިފައި އޮންނަ މައްސަލަ ވަކިގޮތަކަށް ނިންމުމަށް ރިޝްވަތު ހިފާފައެއް ނުވެއެވެ.
މި 3 ފަރާތަކީ ވެސް ސްކޫލުން ރާވައި ހިންގާ ތަފާތު ހަރަކާތްތަކުގައި ޓީޗަރުންގެ ގޮތުން އިސް ދައުރެއް އަބަދު ވެސް އަދާކުރާ ބައެކެވެ.
މަރްޔަމްގެފާނާއި އެކަމަނާގެ މުޅި ޢާއިލާއަކީވެސް ޢިލްމުވެރި ތަޤްވާވެރި މީސްތަކުންގެ މެދުގައި ޤަދަރުވެރި ޢާއިލާއެކެވެ.
އަޅުވެރިކަމާއި ޚުލްޤުރަނގަޅުކަމުގައިވެސް އެފަދަ ޢާއިލާއެއް ބަނީއިސްރާއީލުން އެޒަމާނުގައި ދެކެފައެއްނުވެއެވެ.
ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ވާ ގޮތުން އީސާގެފާނަކީ އެއްމެ މަތިވެރި ރަސޫލު ބޭކަލުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނި ވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅެކެވެ.
ގެ މަގަށް ނަޞްރުދިނުމުގައި ޢީސާގެފާނާއި ބައިވެރިވުމަށް އެކަލޭގެފާނުގެ އަތްޕުޅުމައްޗަށް ބައިޢަތު ހިފި ބަޔަކީ ޙަވާރިއްޔަބޭކަލުންނެވެ.
އުޑުން މީރު ކާބޯތަކެތީގެ ސުފުރާއެއް ބާވައިލެއްވުންއެދި ގެ ޙަޟްރަތުގައި ދެންނެވުމަށް އީމާންވެތިބި މީސްތަކުން އެދުނެވެ.
މާތް މިފަދަ ކިތަންމެ މުޢުޖިޒާތެއް ޢީސާ ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ ފަރާތްޕުޅުން މީސްތަކުންނަށް ފާޅުކޮށްދެއްވިއެވެ.
ގޭގޭގެ ތެރޭގައި މީހުން ރައްކާކޮށް ސިއްރުކޮށްފައިހުންނަ ތަކެތީގެ ޚަބަރު ވިދާޅުވެދެއްވުމާއި، ކަނުމީހުންނާއި،
ޖުޒާމްބައްޔާއި ބަރަޞްބަލިފަދަ ބަލިތައް ޖެހިފައިވާ މީހުން ގައިގައި އަތްޕުޅު ބީއްސެވުމުން އެމީހުންގެ ބަލި ފަސޭހަކޮށްދެއްވުމާއި،
އާބާދީއަށް ބަލާއިރު މުޅި ދުނިޔޭގައި ވެސް ހަތް ވަނަ އެންމެ ބޮޑު އާބާދީއެއް އޮތް ޤައުމަކީ ބަންގާޅެވެ.
މިގޮތުގައި ޤައުމުގެ މީހުންނަށް ވަންހަނާވެވަޑައިގެން 20 ދުވަހާއި 40 ދުވަހާއި ދެމެދުގެ މުއްދަތެއް ނުވަތަ އެއަށްވުރެވެސް ގިނަދުވަސް އެކަލޭގެފާނު ހޭދަކުރެއްވިކަމަށް ބުނެވެއެވެ.
ސަލާމްލެއްވި ހާރޫންގެފާނުގެ ދަރިފަސްކޮޅުން ވަޑައިގެންނެވި ބޭކަލެއްކަމުގައި ތާރީޚްޢިލްމުވެރީން ބުރަވެވަޑައިގަންނަވައެވެ.
ގެ ޙަޟްރަތުން ފޮނުއްވުނު ޙައްޤުވެގެންވާ ނަބީބޭކަލެއްކަމުގައި ކީރިތިޤުރުއާނުގެ ޞާއްފާތު ސޫރަތުގެ 123 ވަނަ އާޔަތުން 132 ވަނަ އާޔަތަށް ބަޔާންވެގެން ވެއެވެ.
އަދި މި އާޔަތްތަކުގައި އިލްޔާސް ޢަލައިހިއްސަލާމް އެކަލޭގެފާނުގެ ޤައުމުގެ މީހުންނަށްދެއްވި ދަޢުވަތާއި ކަން ހިނގައިދިޔަގޮތުގެ ބައެއް ޚަބަރު ބަޔާންވެގެންވެއެވެ.
އެއުރެންގެ ބޮޑުކަލާނގެކަމުގައި ބަލައިއުޅުނީ އަންހެނެއްގެސޫރައަށް ހަދައި ބަޢުލު ގެ ނަން ދީފައިވާ ބޮޑު ސިންގާ ބުދެކެވެ.
މީހަކު އަމިއްލައަށް އެމީހެއްގެ އަނގައިގެ ތެރެއަށް އަތްބާނައިގެން މަޑު ތަލީގައި ނުވަތަ ކުޑަ ދޫގައި އަތްލަން އުޅެފިނަމަ އެމީހަކަށް ހޮނޑުލެވޭހެން ހީވާފަދަ އިހްސާސެއް ކުރެވޭނެއެވެ.
ގުގުރިދަމާއިރު އިވޭ އަޑަކީ ނޭވާލުމުގެ ތެރޭގައި މަޑު ތަލިން ނިކުމެފައިވާ ކުޑަ ދޫ ތެޅޭތީ އުފެދޭ އަޑެކެވެ.
ބަނޑުގައި އަށަގަންނަ ކުޑަ ދަރިފުޅުގެ ހިތުގެ ވިންދު ޖަހަން ބަލިވެ އިންނަތާ 5 ވަނަ ހަފްތާގެ ތެރޭގައި ފަށައެވެ.
ފެށިގެން އަންނައިރު ކުޑަ ދަރިފުޅުގެ ހިތުގެ ވިންދު ޖެހުން ހުންނަނީ ގާތްގަނޑަކަށް މައިމީހާގެ ހިތުގެ ވިންދު ޖެހުމާއި އެއްވަރެއްގައެވެ.
އެއަށްފަހު ވިންދު ޖަހަން ފަށާ ފުރަތަމަ މަހުގެ ތެރޭގައި ކުޑަދަރިފުޅުގެ ހިތުގެ ވިންދު ޖެހުން މިނިޓަކު 185-165 އަށް މަތިވެގެން ދެއެވެ.
ވާތު އެޓްރީއަމް އަށް ފުއްޕާމޭ އިން ފޮނުވާލި އޮކްސިޖަން އިން މުއްސަދި ލޭ މައިޓްރަލް ވޭލް ހުރަސްކޮށް ވާތު ވެންޓްރިކަލް އަށް ވާޞިލްވެއެވެ.
ކުރިން ކަނާތު ވެންޓްރިކަލް އިން ފުއްޕާމޭއަށް ފޮނުވާލި އޮކްސިޖަން އެކުނުލެވޭ ލޭ ފުއްޕާމޭގެ ތެރޭގައި އޮކްސިޖަންއާ އެއްވެއެވެ.
އެއަށްފަހު އޮކްސިޖަން އިން މުއްސަދިކުރެވުނު ލޭ ފުއްޕާމޭ އިން ހިތަށް ލޭފޮނުވާ ލޭނާރު ގެ ތެރެއިން ގޮސް ވާތު އެޓްރީއަމް އަށް ވާޞިލްވެއެވެ.
ހަށިގަނޑު އެކި ހިސާބުތަކަށް ބޭނުންވާ ލޭ ފޮނުވައިދެނީ ހިތުން ކުރިފަޅައި ނިކުމެފައިވާ ބޮޑު ލޭނާރަކުންނެވެ.
ކަނާތު ވެންޓްރިކަލް ނުވަތަ އަކީ ހިތް ބެހިފައިވާ 4 ބައިގެ ތެރެއިން ކަނާތް ފަރާތުން ތިރީގައި އިންނަ ބައެވެ.
އޮކްސިޖަން އެކުނުލެވޭ ލޭ ޓްރައިކަސްޕިޑް ވޭލް ހުރަސްކޮށް ކަނާތު އެޓްރީއަމް އިން ކަނާތު ވެންޓްރިކަލް އަށް އާދެއެވެ.
މިގޮތުން ކަނާތު ވެންޓްރިކަލް އަށް ވާޞިލްވި ލޭ ދެން ފޮނުވާލަނީ ޕުލްމަނަރީ ވޭލް ހުރަސްކޮށް ފުއްޕާމެޔަށް ލޭފޮނުވާ ލޭނާރު ގެ ޒަރީޢާއިން ފުއްޕާމޭ އަށެވެ.
ކަނާތު އެޓްރީއަމް ނުވަތަ އަކީ ހިތް ބެހިފައިވާ 4 ބައިގެ ތެރެއިން ކަނާތް ފަރާތުން މަތީގައި އިންނަ ބައެވެ.
ކަނާތު އެޓްރީއަމް އަށް އިންފިރިއާ ވީނާ ކޭވާ އަދި ސްޕީރިއާ ވީނާ ކޭވާ އިން އޮކްސިޖަން އެކުނުލެވޭ ހަށިގަނޑުގެ އެކި ހިސާބުތަކުން ގެނެސްދެއެވެ.
ރޯމަނުންގެ ވެރިކަމުގެ ބާރު ކެނޑުމަށް ފަހުގައި ބަވާރީންނާއި ސްލާވުންނާއި އަވާރުން މި ސަރަޙައްދުގެ މައްޗަށް އެމީހުންގެ ބާރު ފޯރުވުމަށް މަސައްކަތްކޮށްފައިވެއެވެ.
އޮސްޓްރިޔާގެ ތާރީޚަށް ބަލާއިރު މީލާދީން 1156 އިން ފެށިގެން އޮސްޓްރިޔާ އޮތީ ޑަޗީއެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
މައުމޫނު އަބްދުލް ޤައްޔޫމް ރައީސް ކަމާއި ހަވާލުވެވަޑައިގަތުމަށް ފަހު ކުރެއްވި ފުރަތަމަ ދަތުރަކީ ލީބިޔާ އަށް ކުރެއްވި ދަތުރުފުޅެވެ.
މިދަތުރު ފުޅު ކުރެއވީ އެޤައުމުގައި ބޭއްވުނު 10 ވަނަ ސެޕްޓެމްބަރ ރިވޮލިއުޝަން ފާހަނގަ ކުރުމުގެ ޙަފްލާގައި ބައިވެރިވެ ވަޑައިގަތުމެވެ.
1981 ގައި އެމަނިކުފާނު ސައޫދީ އަރަބިއްޔާ ގައި ބޭއްވުނު 3 ވަނަ އިސްލާމިކް ސަމިޓް ކޮންފެރެންސް އޮފް އޯރަގަނައިޒޭޝަން އޮފް ދަ އިސްލާމިކް ކޮންފެރެންސް ގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގަތެވެ.
1981 ގައި މިމަނިކުފާނު އޭޝިޔާ އެހެނިހެން ދިވެހިރާއްޖެއާއި އަވަށްޓެރި ޤައުމުތަކަށް ސަރުކާރުގެ ދަތުރުފުޅެއް ކުރެއްވިއެވެ.
އޮކްޓޯބަރ 1982 ގައި ފިޖީ ގައި ބޭއްވުނު ކޮމަންވެލްތުގެ އިސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމުގައި ބައިވެރިވެވަޑައި ގެންނެވިއެވެ.
1978 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރ މަހުގެ 11 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަން ކުރައްވަނީ އެމަނިކުފާނެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވެރިކަމާއި އެމަނިކުފާނު ހަވާލުވެވަޑައިގެންނެވީ 11 ނޮވެމްބަރ 1978 ގައި ރައީސް އިބްރާހިމް ނާސިރު އަށް ފަހު ގައެވެ.
މިގޮތުން ރައއްޔިތުންގެ މެދުގައި ވޯޓު ނެގެނީ ކޮންމެ މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށެއްގައި އެމަނިކުފާނު ރައީސްކަމުގައި ދެމިހުރުމަށް ފެންނަ ނުވަތަ ނުފެންނަ ވޯޓަކުންނެވެ.
ޅަފަތުގެ ދުވަސްވަރާއި ތުއްޕުޅުއިރުގެ ޙަޔާތްޕުޅު ހޭދަކުރެއްވީ މަންމާފުޅާއި ބައްޕާފުޅުގެ އޯގާތެރި ބެއްލެވުމުގެ ދަށުގައި މއ.
ކައިވެންޏަށް މާގިނަ ދުވަސްތަކެއް ނުވެ ނައިޖީރިޔާ ގެ ކާނޯ ގައި ހުންނަ އަހުމަދު ބެލޯ ޔުނިވާރސިޓީ އާއި ގުޅި އެތާނގައި އިސްލާމިކް ސްޓަޑީސް ލެކްޗަރަރ އެއްގެ މަޤާމް ފުރުއްވިއެވެ.
މައުމޫންގެ ވެރިކަމުގައި ފުރަތަމަ އެޅުއްވި ފިޔަވަޅަކީ ރާއްޖޭގެ ކޮންމެ އަތޮޅެއްގައި ވަރަށް ކުއްލި ގޮތެއްގައި އުފައްދަވައި ހިންގަވާން ފެއްޓެވުމެވެ.
ކޮންމެ ސްކޫލަކަށް އަތޮޅުން ހޯދާ 2 މުދައްރިސަކާއި ސަރުކާރުން ފޮނުވާ ޓީޗަރަކާއި ނާޒިރެއް ހަމަޖައްސަވައިގެންނެވެ.
މިނިސްޓްރީ އޮފް ޕްރޮވިންޝަލް އެފެއަރޒްގެ ދަށުން ހިންގަވަން ފެއްޓެވި މި ސްކޫލްތައް ވަގުތީ ގޮތުން ހިންގަވަންފެއްޓެވީ ވަގުތީ ޢިމާރާތްތަކުގައެވެ.
ފަހުން ޖަޕާނު ސަރުކާރުގެ އެހީގައި ޢިމާރާތްކުރެވުނު ގެ އާޢިމާރާތްތަކަށް މިތަންތަން ބަދަލުކުރެވުނެވެ.) ދެން އެޅުއްވި މުހިއްމު އަނެއް ފިޔަވަޅަކީ 10 އަހަރަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތުގައި މެދު ނުކެނޑި ހިނގަމުން އައި އަމިއްލަ މަދްރަސާ މަކްތަބުފަދަ ތަންތަނަށް ސަރުކާރުން ދާއިމީ އެހީ ދެއްވަން ފެއްޓެވުމާއެކު،
އަދި 2000 ވަނަ އަހަރުގެ ނިޔަލަށް މުޅިރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ރަށަކަށް ފަށާތަޢުލީމާއި މެދުމަދުރަސީ ތަޢުލީމު ޢާއްމު ކުރެއްވިއެވެ.
ރައީސް މައުމޫންގެ ތަޢުލީމުގެ ބިންގާ އަޅުއްވައި ޅަފަތުގެ ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރެއްވީ އެ މަނިކުފާނުގެ ޢިލްމުވެރި ބައްޕާފުޅުގެ އަރިހުންނެވެ.
އެޔަށްފަހު މަދްރަސަތުމް މަޖީދިއްޔާއިން ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރައްވަން އުޅުއްވުމަށްފަހު ސިލޯނަށް ވަޑައިގެން ކުޑަ ދުވަސްކޮޅަކު ކިޔަވައި ވިދާޅުވިއެވެ.
އެ ޔުނިވަރސިޓީގެ ގައި އިސްލާމީ ޝަރީޢާ އާއި ޤާނޫންގެ ރޮނގުން ފުރަތަމަ ޑިގްރީއާއި މާސްޓަރސް ޑިގްރީ ފުރިހަމަ ކުރެއްވި އެވެ.
އަދި އެ ދާއިރާއިން ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލުކުރެއްވުމަށްޓަކައި ތީސިސް ލިޔުއްވާނެ ދާއިރާ ކަނޑައަޅުއްވައި ޕްލޭން ހައްދަވައި އެޕްލޭން ޔުނިވަރސިޓީއަށް ހުށަހެޅުއްވިއެވެ.
މިހާތަނުން ކޮންމެވެސް ސިޔާސީ ނުވަތަ ޑިޕްލޮމެޓިކް މައްސަލައަކާހުރެ އެކަން ކުރިޔަށް ގެންދެވޭ ގޮތެއް ނުވިއެވެ.
މައުމޫންގެ ސަރުކާރުގެ ވަރަށް ކުރީކޮޅު ރާއްޖޭގެ މީހުންގެ ލިޔަންކިޔަން ދަތުމުގެ ނިސްބަސް ހޯއްދެވުމަށް ދިރާސާއެއް ކުރެއްވިއެވެ.
އެހެންކަމުން ދިވެހި ޤައުމުން ލިޔަންކިޔަން ނުދަތުން މުޅިން ފޮހެލެއްވުމުގެ މަޤްޞަދުގައި 1 ޖެނުއަރީ 1980 ގައި ސަރުކާރުން އިޢުލާންކުރެއްވިއެވެ.
މި މަޝްރޫޢުގެ ދަށުން ޢަމަލީ މަސައްކަތް ފަށައިގަނެވުނީ 24 ފެބްރުއަރީ 1980 ގައި ޚުދު މައުމޫން އަސާސީ ތަޢުލީމުގެ ކްލާސްތަކަށް ކިޔަވައިދެއްވަން ފެއްޓެވުމުންނެވެ.
ތަޢުލީމީ ދައުރު ނިންމަވައިލެއްވުމަށްފަހު މާލެވަޑައިގެންވެސް އަދަބީ ޙަރަކާތްތަކުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގަތީ ވަރަށް މުރާލިފުޅުކަމާއެކީގައެވެ.
70 ގެ އަހަރުތަކުގައި މަޝްހޫރުވި އަމާޒު މަޖައްލާއަށާއި ހަފުތާ ނޫހަށް ވަރަށް "ދީލަތި"ގޮތެއްގައި ލިޔުއްވަމުން ގެންދެވިއެވެ.
އެ މަނިކުފާނުގެ ގިނަ ލިޔުއްވުންތައް ހުރީ ބަހާއި ބަހުގެ އަދަބިއްޔާތާއި އިޖްތިމާޢީ ދާއިރާގެ ތެރޭގައެވެ.
މައުމޫން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމަކީ ވާހަކަދެއްކުންތެރިކަމުގެ އުސްލޫބަށް ބޮޑު އިންޤިލާބެއް ގެންނެވި މުޤައްރިރެކެވެ.
މިހާރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް މި ފާހަގަކުރެވޭ ގޮތަށް ސަލާމާއި ޙަމްދު ޞަލަވާތާއި މުޚާޠަބުކުރެއްވުމުގެ ފޯމެޓް ވާހަކަދެއްކުންތެރިކަމުގެތެރޭގައި ވައިގައި ހިއްޕުވައިލެއްވީ އެމަނިކުފާނެވެ.
އެ މަނިކުފާނަށް 11 ނޮވެމްބަރ 1978 ގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަން ލިބިވަޑައިގަތުމާއެކު ގެ ނަމުގައި ވަކި މުއައްސަސާއެއް އުފައްދަވައި އެއީ ދައުލަތުން ކުރައްވާ ޚާއްޞަ މަސައްކަތްޕުޅެއް ކަމުގައި ހަމަޖެއްސެވިއެވެ.
މިދެންނެވި މަރުކަޒުން ނެރުއްވަން ފައްޓަވައިގެން ކުރިޔަށް ގެންދަވާ މަޖައްލާއަށް ގެ ނަމުގައި ލިޔުއްވި އަދަބީ ލިޔުންތަކަކީ މިއަދުގެ ދަރިވަރުން އަދަބީ މުތްތަކެއްކަމުގައި ބަލަމުން ގެންދާ މަޒުމޫނުތަކެކެވެ.
އެހެންކަމުން މައުމޫންގެ ސަރުކާރުން ބޭރު ޤައުމުތަކުގެ އެހީ ހޯއްދަވައިގެންނާއި ދިވެހި ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުން ޚަރަދުކުރައްވައިގެން ރާއްޖެއިން ބޭރުން މަތީ ތައުލީމް ޙާޞިލުކުރެއްވުމުގެ ފުރުޞަތު ހުޅުވައިލެއްވިއެވެ.
މީގެ އިތުރުން ރާއްޖޭގައި ތިބެގެން މަތީ ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރެވޭނެ މަގު ފަހިކުރުމަށްޓަކައި 1998 ވަނަ އަހަރު މޯލްޑިވްސް ކޮލެޖް އޮފް ހަޔަރއެޑިޔުކޭޝަން ސަރުކާރުން އުފެއްދެވިއެވެ.
މިސްރު ގެ ކެއިރޯ ގައި ތަޢުލީމު ހާސިލް ކުރައްވަން އުޅުއްވި ދުވަސްވަރު މައުމޫނުގެ މަންމާ ފުޅު ދެމިއޮތުމުގެ ޢާލަމަށް ދަތުރު ކުރެއްވިއެވެ.
އޭރު ބައެއް އަތޮޅުތަކުގައި ހެލްތު ސެންޓަރ ޤާއިމުކުރެވިފައި ވިޔަސް އެއިން ކޮންމެ ތަނެއްގައި މަސައްކަތް ކުރައްވަނީ އެންމެ ހެލްތު އެސިސްޓެންޓެކެވެ.
ކޮންމެ ރަށެއްގައި ޞިއްޙީ ޚިދުމަތްދޭނެ ހޮސްޕޓަލެއް ނުވަތަ ޞިއްޙީ މަރުކަޒެއް ނުވަތަ ހެލްތު ޕޯސްޓެއް އެބަހުއްޓެވެ.
ރާއްޖޭގައި ދީނި ތަޢުލީމު ފުޅާކުރެއްވުމުގެ މަޤްޞަދުގައި ގެ ނަމުގައި 9 ފެބްރުއަރީ 1980 ގައި ޢިލްމީ މަރުކަޒެއް ބިނާކުރައްވައި ޤުރްއާނުގެ ޢިލްމާއި ދީނީ ޢިލްމު ފަތުރުއްވަން ފެއްޓެވިއެވެ.
އަދި މައުހަދަށް ބޭނުވާ ކުދީން ހޯއްދެވުމަށްޓަކައި ފީޑަރ ސްކޫލެއްގެ ގޮތުން 8 ފެބްރުއަރީ 1987 ގައި ގެ ނަމުގައި ޢަރަބި ބަހުން ކިޔަވައިދޭ ފަށާތަޢުލީމުގެ މަދްރަސާއެއް ޤާއިމުކުރެއްވިއެވެ.
ރާއްޖޭގެ ދެވަނަ ޖުމުހޫރިއްޔާގެ ރައީސްކަން ދޫކޮށްލުމާއި ގުޅިގެން މައުމޫނު ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް އަށް ސިޔާސީ ދާއިރާއިން ޖާގަ ލިބިވަޑައިގަތީ 1978 ވަނަ އަހަރު ރައްޔިތުންމަޖުލީހުގެ 92.9 އިންސައްތަ އިންނެވެ.
ޢަބްދު މައުމޫން ޚައިރީ ގެ ނަންފުޅު މައުމޫން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމަށް ބަދަލުވި ކަމަށް މަޢުލޫމާތު ލިބިފައިވަނީ އެ މަނިކުފާނު ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރެއްވުމަށް ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ވަޑައިގަތުމަށް ޕާސްޕޯޓް ހެއްދެވުމުގައި އިސްވެ އުޅުއްވި ބޭފުޅަކަށް އެރި އޮޅުމެއްގެ ސަބަބުންނެވެ.
ޢާއްމުކޮށް ކިޔައި އުޅުނީ ކަމަށް ވުމުން ފުރިހަމަ ނަންފުޅު ފޯމުގައި ލިޔުނު މީހަކު މި ނަންފުޅާ ގުޅުވައިގެން ބައްޕާފުޅުގެ ނަންފުޅު އިތުރުކުރައްވައި ގެ ގޮތުގައި ޕާސްޕޯޓް ހެއްދެވީއެވެ.
މަތީތަޢުލީމަށް މަގުފަހިކުރެއްވުމަށްޓަކައި 3 ޖުލައި 1979 ގައި ސައެންސް އެޑިޔުކޭޝަން ސެންޓަރ އުފެއްދެވިއެވެ.
ކުޅުދުއްފުށީގައި ގެ ނަމުގައި ފެންވަރު ރަނގަޅު ދެ ސާނަވީ ސްކޫލް ބިނާކުރައްވައި މި ދެ ސްކޫލްގައިވެސް ސާނަވީއާއި މަތީ ސާނަވީ ތަޢުލީމު ދޭން ފެއްޓެވިއެވެ.
ސިލޯނުގައި ކިޔަވައިވިދާޅުވަމުން ގެންދެވިއިރުވެސް ތަފާތު އެކިއެކި އަދަބީ ޙަރަކާތްތަކުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގަތެވެ.
މިޞްރުގައި ކިޔަވައިވިދާޅުވަން ހުންނެވިއިރު ދަރިވަރުން ނެރުއްވި މަޖައްލާއަށް ލިޔުއްވި އަދަބީ އިޖްތިމާޢީ ލިޔުއްވުންތަކަކީ ފާހަގަކޮށްލެވޭފަދަ މުހިއްމު ލިޔުއްވުންތަކެކެވެ.
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަމުގެ މަޤާމާ މައުމޫން ޙަވާލުވެވަޑައިގަތްއިރުވެސް ރާއްޖޭގައި ނިޒާމީ ތަޢުލީމުވަނީ ތަޢާރުފުކުރެވިފައެވެ.
އަދި ފެކަލްޓީ އޮފް ޝަރިޔާ އެންޑް ލޯ ހެއްދެވުމަށް އަރަބި ބަސް ދަސްކުރެއްވުމުގައި 6 މަސް ދުވަސް ހޭދަ ކުރެއްވިއެވެ.
މައުމޫން ރައީސްކަމާ ޙަވާލުވެވަޑައިގެންނެވިއިރު ސާނަވީއަށް ކިޔަވައިދެނީ ހަމައެކަނި އަމީނިއްޔާ އާއި މަޖީދިއްޔާގައި ކަމަށް ވިޔަސް އެ މަނިކުފާނު ވެރިކަމުން ވަޑައިގެންނެވިއިރު،
މިޞްރުގައި ހުންނެވި ދުވަސްވަރު ގައި އިނގިރޭސިބަސް ކިޔަވައި ވިދާޅުވުމުގެ ސަބަބުން އެހެނިހެން ދީނީ ޢިލްމުވެރިންނާ ޚިލާފަށް،
މައުމޫނަކީ އިނގިރޭސިބަހުންވެސް ފަސޭހަފުޅުކަމާއެކު މުޢާމަލާތުކުރައްވަން ދެނެވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅެކެވެ.
ރައީސް މައުމޫން ޞިއްޙީ ދާއިރާއިން ކޮށްދެއްވި ޚިދުމަތުގެ ތަފްޞީލަށް ބަލައިލުމަކީ މިފަދަ ކުރު މަޒުމޫނެއްގައި ކުރެވޭނެ ކަމެއް ކަމަށް ނުވާތީ،
މައުމޫނު ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް ވަނީ އަޒްހަރު ޔުނިވަސިޓީގައި ޝަރީޢަތާއި ގާނޫނުން ޑިގްރީ ނަންގަވާފައެވެ.
މުޙައްމަދުގެފާނުގެ ޙަޔާތާ މެދު މަޢުލޫމާތު ލިބޭ ދެވަނަ އަޞްލަކީ ސީރާ ނުވަތަ ސީރަތުއްނަބަވިއްޔާގެ ނަމުގައި މުސްލިމް ތާރީޚް ޢިލްމުވެރިން ލިޔުއްވާފައި ހުރި މުޙައްމަދުގެފާނުގެ ޙަޔާތުނާމާ ތަކެވެ.
މި ޒަމާނުގެ ތާރީޚީ ފޮތްތަކުގެ ތެރެއިން މުޙައްމަދުގެފާނުގެ ޙަޔާތާ ބެހޭ އެއްމެ ޞައްޙަ މަޢުލޫމާތު ލިބޭ ފޮތަކީ އައްރަޙީޤުލްމަޚްތޫމް މިނަން ކިޔޭ ފޮތެވެ.
މި ފޮތަކީ ހިންދުސްތާނުގެ އިސްލާމީ ޢިލްމުވެރިއެއް ކަމުގައިވާ ޞަފިއްޔުއްރަޙްމާން މުބާރަކްޕޫރީ ލިޔުއްވާފައިވާ ސިޔަރަތެކެވެ.
އިނގިރޭސި ބަހުން ހުރި ސިޔަރަތު ތަކުގެ ތެރޭގައި އެއްމެ މަޝްހޫރު ފޮތަކީ މިޞްރުގެ ހައިކަލް ލިޔުއްވާފައިވާ ލައިފް އޮފް މުޙައްމަދު މި ފޮތެވެ.
ސިޔަރަތު ފޮތް ތަކުގެ ތެރެއިން ފެންނަން އޮތް އެއްމެ ކުރީގެ ފޮތަކީ އިބްނު އިސްޙާޤުގެ ސީރަތު ރަސޫލި މި ފޮތެވެ.
މި ފޮތުގެ އަޞްލު ފެންނަން ނެތް ކަމުގައި ވިޔަސް މި ފޮތުން ނަކަލު ކުރެވިފައި ހުރި ބައިތައް އިބްނި ހިޝާމުގެ ސީރަތުއްނަބަވިއްޔާ އާއި ޠަބަރީގެ ފޮތުގައި ވެއެވެ.
ވަރަށް ގިނަ ޢިލްމުވެރިން ޤަބޫލުކުރައްވާ ގޮތުގައި މި ޙަޔާތުނާމާ ތަކަކީ ޞައްޙަ މަޢުލޫމާތު އޭގައި ހިމެނޭ ފޮތްތަކެވެ.
އަދި ހަމަ އެހެންމެ މުޙައްމަދުގެފާނުގެ ބަސްފުޅުތަކާއި ޢަމަލުފުޅުތައް ލިޔެވިފައިވާ ޙަދީޘް ފޮތްތަކަކީ ހުޅަނގުގެ ޢިލްމުވެރިންގެ ގާތުގައި ވެސް ތާރީޚީ ގޮތުން ބަރޯސާ ކުރެވޭފަދަ ޢިލްމީ މަޤާލާތަކެވެ.
ޒުވާން ޢުމުރުފުޅުގައި އެއްމެ ފުރަތަމަ އެކަލޭގެފާނު ކުރެއްވި މަސައްކަތްޕުޅަކީ ބަކަރި ހުއި ހެއްޕެވުމެވެ.
އެކަލޭގެފާނުގެ ތެދުވެރިކަމާއި އަމާނާތްތެރިކަމާ ހުރެ ޒުވާން ޢުމުރުފުޅުގައި އެކަލޭގެފާނަށް 'އަލް-އަމީން ގެ ނަމުން މުޚާޠަބު ކުރެވެއެވެ.
ކޮންމެ ރަމަޟާން މަހެއްގައި އެކަލޭގެފާނު ޙިރާ ފަރުބަދައިގެ ހޮހޮޅައަށް ވަޑައިގެން ރޯދަ ހިއްޕަވައި ދުޢާ ކުރައްވަތެވެ.
އިސްލާމީ ޢަޤީދާގައިވާ ގޮތުގައި މުޙައްމަދުގެފާނުގެ ޢުމުރުފުޅުން 40 އަހަރު ގައި އެ ކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް ޖިބްރީލުގެފާނު ވަޑައިގެން ގެ ވަޙީގެ އާޔަތްތައް ކިޔަވާ ވިދާޅުވުމަށް އެންގެވިއެވެ.
ހިޖްރަ ކުރެއްވުމަށްފަހު މަދީގައި އޮތް ގަބާއިލީ ދެކޮޅުވެރިކަން ނައްތަވާ ލެއްވުމަށް ގިނަ މަސައްކަތްޕުޅުތަކެއް ކުރައްވައި އެކަން ކާމިޔާބު ކުރެއްވިއެވެ.
އެއީ މަޝްހޫރު ޙައްޖަތުލްވަދާޢު ނިންމެވުމަށްފަހު މަދީނާއަށް ވަޑައިގަތްތާ މާގިނަ ދުވަހެއް ނުވަނީހެވެ.
ގިނަ ތާރީޚީ ލިޔުން ތަކުން ހެކި ލިބޭ ގޮތުގައި މުޙައްމަދުގެފާނު އުފަންވެ ވަޑައިގަތީ މީލާދީން 571 ވަނަ އަހަރުގެ އެޕްރީލް މަހުގެ 20 ވަނަ އަށް ވީ ހޯމަ ދުވަހުއެވެ.
އެހެންކަމުން ރަބީޢުލްއައްވަލް މަހުގެ 12 ވަނަ ދުވަހޭ ބައެއް މީހުން ބުނާ ބުނުމާ ދިމާކުރާނަމަ ތާރީޚުގައި އޮޅުމެއް އެބައާދެއެވެ.
މައްކާގެ އަހުލުވެރިންނާއި މުސްލިމުންނާ ދެމެދު އަަށް އަހަރަށް ދެމިގެން ދިޔަ ހަނގުރާމައިގެ ސިލްސިލާ ނިމިގެން ދިޔައީ މުސްލިމުންނަށް ނަޞްރު ލިބި މައްކާ ފަތަޙަ ވެގެންނެވެ.
މީލާދީން 632 ވަނަ އަހަރު މުޙައްމަދުގެފާނު އެކަލޭގެފާނުންގެ މަޝްހޫރު ޙައްޖަތުލްވަދާޢު ފުރިހަމަ ކުރެއްވުމަށް މައްކާ އަށް ވަޑައިގަތެވެ.
މި ދަތުރުފުޅުން ނިމިވަޑައިގެން މަދީނާއަށް ވަޑައިގަތްތާ މާގިނަ ދުވަހެއް ނުވެ އެކަލޭގެފާނު ފުރައުއްތަ ވެވަޑައިގެންފިއެވެ.
ޢިލްމީ ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު މުޙައްމަދުގެފާނުގެ ޙަޔާތާ މެދު މަޢުލޫމާތެއް ފޯރުވައިދޭނެ އެއްމެ ޞައްޙަ ފޮތަކީ ޤުރުއާނެވެ.
މުޙައްމަދުގެފާނު ދުނިޔޭގައި ހުންނަވަނިކޮށް އެކަލޭގެފާނުގެ ޞަޙާބީން ވަނީ ޤުރުއާން އެއްކޮށް ލިޔެ ރައްކާކޮށްފައެވެ.
މުޙައްމަދުގެފާނުގެ އަނބިކަނބަލުން ޚަދީޖަތުގެފާނާއި ބޮޑުބޭބޭފުޅު އަބޫޠާލިބު އަވަހާރަވުމުން މި ދުއްތުރާ ކުރުންތައް އައު ދަރަޖައަކަށް އުފުލިގެން ދިޔައެވެ.
އަބޫޠާލިބު އިސްލާމް ވެވަޑައިގަތުމުން ދުރުގައި ހުންނެވި ނަމަވެސް މުޙައްމަދުގެފާނުންނަށް މައްކާގެ ބޮޑުން ފޯރުވައިފާނެ ކޮންމެ ތުރައަކުން އެކަލޭގެފާނު މިންޖުކޮށް ދެއްވައެވެ.
އެކަލޭގެފާނުގެ ދުވަސްވަރު މުޖުތަމަޢުގައި ހިނގަމުން ދިޔަ ފާޙިޝް ކަންތައް ހުއްޓުވުމަށް މުޙައްމަދުގެފާނު މަސައްކަތްޕުޅު ކުރެއްވިއެވެ.
ކޮންމެ މީހަކުވެސް އެދުވަހު އެމީހެއްގެ ޢަމަލުތަކަށް ޒިއްމާވާންޖެހޭނެކަން ބަޔާން ކުރައްވަމުން ގެންދެވިއެވެ.
މުސްލިމުންގެ ތެރޭގައި އެކަލޭގެފާނަށް ނަބީ ކަލޭގެފާނު ނުވަތަ ރަސޫލާ ނުވަތަ އިތުރު އެކަލޭގެފާނު ފަދަ ނަންފުޅު ތަކުން މުޚާޠަބުކޮށް އުޅެއެވެ.
މުޙައްމަދުގެފާނަށް ފަހު އިސްލާމީ އުއްމަތުގެ ޒަޢާމަތު ބެލެހެއްޓެވީ ޚުލަފާއުއްރާޝިދޫންގެ ހަތަރު ޚަލީފާއިންނެވެ.
މީގެ ތިން އަހަރު ފަހުން އެކަލޭގެފާނު ފައުޅުގައި މީސްތަކުންނަށް ވަޙީ ވިދާޅުވެދެއްވައި ދީނަށް ގޮވައިލައްވަން ފެއްޓެވިއެވެ.
އެތައް އަހަރެއް ކުރިން ދިރިއުޅުނު ކަމަށް ބުނެވޭ ތާރީޚީ ޝަޚްޞިއްޔަތު ތަކާމެދު ޔަޤީން ކަމެއް ނެތް ނަމަވެސް މުޙައްމަދުގެފާނަކީ ދުނިޔޭގައި އުޅުއްވި ބޭކަލެއް ކަމާމެދަކު އެއްވެސް ޝައްކެއްނެތެވެ.
ތަފްސީރު ޢިލްމުވެރީން ބުރަވެވަޑައިގަންނަވާގޮތުގައި މި މުހިންމު ދެ ކަންތަކާއިގެން ފޮނުއްވެވި މަލާއިކަތް ބޭކަލުންނީ، ޖިބްރީލް، މީކާއީލް،
އެބޭކަލަކު ދުނިޔެއަށް އުފަންކުރައްވާނޭކަމުގެ އުފާވެރިކަމުގެ ޚަބަރު ގެ ޙަޟްރަތުން ދެއްވިކަމުގެ ވާހަކަ އެންމެ ގިނައިން،
އިސްޙާޤްގެފާނު ލިބިވަޑައިގަންނަވާނެކަމުގެ އުފާވެރިކަމުގެ ޚަބަރު ގެ ޙަޟްރަތުން ލިބިވަޑައިގަތް އިރު،
އެކަލޭގެފާނާއިމެދު މަދަޙައާއި ތަޢްރީފުގެ ބަސްފުޅުތައް މާތްވަނީ ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ވަޙީކުރައްވާފައެވެ.
ސުވިޑަންގެ ކުރީގެ ތާރީޚު ފެށެނީ ޢީސާއީ މީލާދުގެ 12 ސާސްކަފު ކުރީން ކަމަށް ތާރީޚު ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވެއެވެ.
ދަނޑުވެރިކަމާއި ގެރިބަކަރި ގެންގުޅުން ފަދަ ކަންތައް މި ހިސާބުގައި ފެށިފައިވަނީ ޢީސާއީ މީލާދުގެ 4000 އަހަރު ކުރީންނެވެ.
އަދި ސްކެންޑިނޭވިޔާގައި ޓީނުގެ ޑިޕޮޒިޓެއް ނެތުމާއެކު ހުރިހާ ވައްތަރެއްގެ މަޢުދަން ޖެހެނީ އިމްޕޯޓްކުރާށެވެ.
މީލާދީން 6 ވަނަ ޤަރުނުގައި ޖޯޑާނީސް ލިޔުއްވި ލިޔުއްވުމެއްގައި ސުއެހަންސް ކިޔާ ބަޔަކާއި ސުއެތިދީ ކިޔާ ބައެއްގެ ވާހަކަ ގެންނަވާފައިވެއެވެ.
ހަމަ އެހެންމެ އެހެން ލިޔުންތެރީން ވެސް ސުވިޑަންގެ ރަސްރަސްކަލުންގެ އަތްޕުޅުގައި ހުންނަ އަސްތަކުގެ ރީތި ވާހަކަ ގެންނަވާފައިވެއެވެ.
ސުވިޑަންގެ މީހުންނަކީ ހަނގުރާމައިގެ ހުނަރުތައް ވަރަށް ބޮޑަށް ލިބިފައިވާ ބައެއް ކަމަށް ބެލެވިފައިވެއެވެ.
ސުވިޑަންގެ ވައިކިން މީހުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ “ރޫސް” މީހުންނަކީ “ކިޔެވަން ރޫސް” މީހުންގެ ކާބަފައިން ކަމަށް ބެލެވިފައިވެއެވެ.
މީލާދީން 14 ވަނަ ޤަރުނުގައި ސުވިޑަންގެ މީހުންނަށް “ކަޅުމަރު” ނުވަތަ ޠާޢޫނާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުނެވެ.
ސުވެޑިޝް ބަހުން ކިޔާ ނަން ކަމުގައިވާ “ސުވެރިޖް” މި ބަހުގެ އަޞްލު މާނައަކީ ސުވިޑަންގެ ރަސްކަމެވެ.
ބައެއް ޢިލްމުވެރިން ޤަބޫލުކުރައްވާ ގޮތުގައި ސުވިޑަން އަދި ސުވަޑޭސް މި ނަންތައް ނެގިފައިވަނީ ސެންސިކިރުތު ބަހުގެ ސްވަދޭޝް މި ބަހުންނެވެ.
ޖުޣުރާފީ ގޮތުން އިސްޕެއިނު އޮތް ތަނުގެ ސަބަބުން ބޭރުގެ ވަރަށް ގިނަ ނުފޫޒުތަކުން ބާރު ފޯރުވަން މަސައްކަތްކުރި ތަނަކަށް އިސްޕެއިނުވަނީ ވެފައެވެ.
މީލާދީން 8 ވަނަ ޤަރުނުގައި އުތުރު އެފްރިކާއިން އައި މުސްލިމުންވަނީ އިބޭރިއަން ޕެނިންސޫލާ ފަތަޙަކޮށްފައެވެ.
މުސްލިމުންގެ ވެރިކަމުގެ ދަށުގައި އިސްޕޭނު ނުވަތަ “އަންދަލުސް” އޮތް އިރުގައި ޔަހޫދީންނާއި ނަޞާރާއިންނަށް އެމީހުންގެ ދީން މަތީގައި ތިބުމުގެ ހުއްދަ ދިނެވެ.
އިސްލާމުންގެ ވެރިކަމުގައި ވެރިރަށެއްގެ ގޮތުގައި އޮތް ޤުރުޠުބާއަކީ މުޅި ޔޫރަޕުގައި ވެސް އޮތް އެންމެ ފުރިހަމަ ޝަހަރެވެ.
އިހުޒަމާނުގެ ޔޫނާނީންގެ ޢިލްމު ޔޫރަޕުގައި ފެތުރުމުގައި އެންމެ ބޮޑު ދައުރެއް އަދާކުރީ އިސްޕެއިނުގައި އޮތް މުސްލިމު ވެރިކަމުގެ ފަރާތުންނެވެ.
މީލާދީން 16 ވަނަ ޤަރުނާއި 17 ވަނަ ޤަރުނުގައި އިސްޕެއިނުން ވަނީ އެ ޤައުމަށްވުރެ ބޮޑު އެތައް ޤައުމެއް،
މި ގޮތުން ދެކުނު އެމެރިކާ ބައްރުގެ ވަރަށް ގިނަ ޤައުމުތަކަކީ ސްޕެއިނުގެ ދަށުގައި އޮތް ޤައުމުތަކެވެ.
އެހެންކަމުން އެމެރިކާ ބައްރުގައި ކެނެޑާ އާއި އެމެރިކާ އާއި ބްރެޒީލް ފިޔަވައި ދެން ހުރި ހުރިހާ ޤައުމެއްގައިހެން މިއަދުވެސް އެންމެ ގިނަ މީހުން ވާހަކަދައްކަނީ އިސްޕެއިނު ބަހުންނެވެ.
އިސްޕެއިނުގެ ނަން “ސްޕެއިން” ނުވަތަ “އެސްޕާޏާ” ގެ ނަން އައިސްފައިވާ ގޮތާ މެދު ވަނީ ޚިޔާލު ތަފާތުވެފައެވެ.
ޤަދީމީ ރޫމާނީން އިބޭރިއާއަށް ކިޔާފައިވާ ނަން ކަމުގައިވާ ހިސްޕޭނިޔާއަކީ ހިސްޕޭރިޔާ މި ބަހުން ނެގިފައިވާ ނަމެއްކަމަށް ބެލެވިފައިވެއެވެ.
ދެކުނު ފަރާތުން ޖިބްރޯލްޓަރާ ވެސް ގުޅިފައިވާ ސްޕެއިނުގެ ދެ ޝަހަރު އުތުރު އެފްރިކާގައި ވެސް އޮވެއެވެ.
މެދުތެރޭ ކަނޑުގައި އޮންނަ ބަލެއަރިކް ޖަޒީރާ އާއި އެޓްލާންޓިކް ކަނޑުގައި އެފްރިކާގެ އައްސޭރިޔާ ދިމާއަށް އޮންނަ ކެނަރީ ޖަޒީރާއަކީ ސްޕެއިނުގެ ދަށުން ހިނގާ ސްޕެއިނުގެ ރަށްރަށެވެ.
ކިންގްޑަމް އޮފް ސްޕެއިން ނުވަތަ އިސްޕެއިންއަކީ ހުޅަނގު ދެކުނު ޔޫރަޕަށް ނިސްބަތްވާ ޤައުމެކެވެ.
ފަޟީލަތުއްޝައިޚު ޙުސައިން ޞަލާޙުއްދީނަކީ އެއްވެސް އޮޅުމެއް ނެތް ގޮތުގައި ދިވެހިން މިހައިތަނަށް ދުށް އެންމެ ބޮޑު،
ޞަލާހުއްދީންގެ އެންމެ ބޮޑު އުސްތާޛަކީ އަލްޢައްލާމާ އައްޝައިޚް އަލްޙާފިޡް އިބްރާހިމް ތަކުރުފާނު މިކަލޭގެ ފާނެވެ.
ބައްޕާފުޅަކީ ރަނަހަމާދި ތަކުރުފާނުގެ ފުތް އައްޝައިޚް އަލްފަޤީހް އަލްޤާޟީ މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން ބޮޑުފަނޑިޔާރު ތަކުރުފާނުގެ ދަރިކަނބަލުން އަލްޙާފިޡާ ބޮޑު ފާޠިމާފާނުގެ ދަރިކަނބަލުން ޒުލައިޚާބީގެ ދަރިކަނބަލުން އަތިރީ ޙައްވާބީގެ ދަރިކަނބަލުން އަތިރީ ކަމަނާއާ،
އައްސައްޔިދު މުޙައްމަދު ނަހާ އަލްމަލާބާރީ ގެ ފުތް ފަސްމަންދޫ އަލްވަޒީރު ޙަސަން ބޮޑު ހަކުރާ ތަކު ރުފާނު ކައިވެނި ބައްލަވައިގެން،
އައްސުލްޠާން މުޡައްފަރު މުޙައްމަދު ޢިމާދުއްދީނުގެ ދަރިކަލުން އައްސުލްޠާން އިބްރާހީމް އިސްކަންދަރު ކައިވެނިފުޅު ބައްލަވައިގެން،
މި ދެކަނބަލުންނަށް ފުރަސޫތާވި ދަރިކަނބަލުން ޢާއިޝާ ރަންދިކަނބާފާނުގެ ދަރިކަނބަލުން މާވާ މަރްޔަމްދީދީގެ މާވާ ޙުސައިންދީދީގެ އާމިނާ މެދު ދީދީގެ ބޮޑުގަލު މޫސާ ދީދީއެވެ.
އައްސުލްޠާން ހަސަން ނޫރައްދީން ރަދުންނަށް ރަސްކަމަށް ކޮލިލުމަށްފަހު ރަދުންގެ ފަރާތުން މާލޭގެ ހަތަރު އަވަށާއި ރާއްޖެތެރެއަށް ނެރުނު އަމުރުފުޅުތައް
ޞަލާހުއްދީންގެ މަންމާފުޅަކީ ދަރަވަންދޫ ޙުސައިން އެދުރުކަލޭފާނުގެ ޒަކަރިއްޔާކަލޭފާނުގެ މުސާކަލޭފާނުގެ،
އެންމެ ފުރަތަމަ އެފެއްދި ބުޅަލަކާއި މީދަލެއްގެ ކާރޓޫނަކީ މަޝްހޫރު "ޕުސް ގެޓްސް ދަ ބޫޓް" މިކާރޓޫނެވެ.
ޕުސް ގެޓްސް ދަ ބޫޓް ބިނާވެފައިވަނީ ޖެސްޕާރ ނަމަކަށްކިޔާ އަޅި ކުޑަ ބުޅަލެއް އެއްވެސް އެއްޗަކަށް ގެއްލުމެއްނުދީ،
ޖެސްޕާރގެ ވެރިމީހާ މެމީ ވަނީ ޖެސްޕަރ އެއްވެސް އެއްޗަކަށް ގެއްލުންދީފިނަމަ ޖެސްޕާރ ގެއިންބޭރުކޮށް އެއްލާލާނެ ކަމަށް އަންގައި އިންޒާރު ކޮށްފައެވެ.
ބުޅަލާއި މީދަލުގެ އެއްކަހަލަ ކާރޓޫނުތަކާއި މެދު ގިނަބަޔަކު ދެކެމުންއައިގޮތް ބަދަލުވެގެންދިޔައީ މިކާރޓޫނު ތިޔޭޓަރުގެ ވެރިންނާއި އެކެޑަމީ އޮފް މޯޝަން ޕިކްޗާރ އެންޑް ސައިންސެސް ގެ މެދުގައި މަޤްބޫލުވެ 1941 ގައި އެކެޑެމީ އެވޯރޑް ފޯރ ބެސްޓް ޝޯރޓް ސަބްޖެކްޓް :
އެހެންނަމަވެސް އެއަހަރު އެމަގާމް ކާމިޔާބު ކޮށްފައިވަނީ ރަޑޮލްފް އައިސިންގ ގެ މިލްކީ ވޭ މިކާރޓޫނެވެ.
ޓޮމްގެ އަހްލާގުދަށް ވެއްޖެނަމަ ނުވަތަ ބުނާގޮތައް ނަހަދައިފިނަމަ ކުނިފޮހޭ ބުރުހަކުން ޓޮމް ތަޅާލުމަކީ އޭނާ ކުރާ ހިތްވާ ކަމެކެވެ.
1940 ގެ ފަހުގެ އަހަރުތަކުގައި ނިބްލްސް ނަމަކަށް ކިޔާ އަޅި ކުލައިގެ ކުޑަ މީދަލެއް މިކާރޓުނަށް ތަޢާރަފް ވިއެވެ.