polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
އޭގެ ދުވަސްކޮޅެއް ފަހުން ދެން އައްޝައިޚް އިބްރާހީމް ރުޝްދީ ފެނިވަޑައިގަތީ މަހުކަމަތުލް އައުޤާފުގެ ވެރިއެއްގެ ގޮތުންނެވެ.
އައްޝައިޚް އިބްރާހީމް ރުޝްދީ ލިޔުއްވި ސުއްލަމުލް އަރީބު މިފޮތަކީ ދިވެހިބަހަށް އެމަނިކުފާނު ކުރެއްވި ވަރަށް ވެސް ބޮޑު ޚިދުމަތެކެވެ.
ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ކޮންމެ ކުޑަކުއްޖެއްވެސް އުމުރުން ފުރަތަމަ ފަސް އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ހަތްފަހަރާއި ފަނަރަ ފަހަރާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ބޭރަށް ހިންގާ ބަލިޖެހެއެވެ.
އަދި ބައެއް ފަހަރު ސައިޓޮމެގަލަވައިރަސް ނުވަތަ ހެޕަޓައިޓިސް ޖައްސުވައިދޭ ވައިރަސް ގެސަބަބުން ވެސް ބޭރަށް ހިންގުންޖެހިދާނެއެވެ.
އާއްމު ގޮތެއްގައި ޑައަރިއާ ޖެހެނީ އެންޓަމީބާ ހިސްޓޮލީޓިކާ ފަދަ ޕެރަޒައިޓެއްގެ ސަބަބުންނެވެ.
ކްރޯނިކް ޑައަރރިއާ ހުންނަން މެދުވެރިވާ ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި އިރިޓެބަލް ބަވަލް ސިންޑްރޯމް ނުވަތަ އިންފްލެމޭޓްރީ ބަވަލް ޑިސީޒް ފަދަ ނަފްސާނީ މައްސަލަތައް ހިމެނެއެވެ.
ޑައަރިއާ ޖެހެންމެދުވެރިވާ އިތުރު ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި ކާބޯތަކެތީގައި ހިމެނޭ ވަކި ބާވަތެއްގެ މާއްދާއެއް ހަށިގަނޑުގެތެރެއަށް ދިއުން އަދި ވަކިވައްތަރެއްގެ ބޭހެއް ބޭނުންކުރުން ހިމެނެއެވެ.
ޑައަރިއާ ޖެހެން މެދުވެރިވާ އެހެނިހެން ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި ބަނޑުގެ އޮޕަރޭޝަނަކަށްފަހު ބޭރަށް ހިންގުން ނުވަތަ އޮޕަރޭޝަން ކޮށްގެން ފިތް ނެގުމުން ބޮޑުކަމު އަވަސް އަވަހަށް ދާން ޖެހުން ފަދަ ސަބަބުތައް ހިމެނެއެވެ.
ބޭރަށް ހިންގުން ޖެހި އަވަސް ފަރުވާއެއް ނުލިބިއްޖެނަމަ ހަށިގަނޑުން ފެން މަދުވުމަކީ ނުވަތަ ޑީހައިޑްރޭޓް ވުމަކީ ވަރަށް ގާތް ކަމެކެވެ.
އުނދަގޫތަކެއްވާތީ އުޅުމުގެ އިތުރުން ހަންގަނޑު ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ދޫކޮށް ހުރުން ފަދަ އަލާމާތްތައް ހިމެނެއެވެ.
ކުއްލިގޮތަކަށް ބަނޑުދިޔާވާގޮތްވެ ޑައަރިއާ ޖެހުމުން އެއްދުވަސް ނުވަތަ ދެދުވަހެގެތެރޭގައި އެއްވެސްފަރުވާއަކާއިނުލާ ރަގަޅު ވާނެއެވެ.
އަހެންނަމަވެސް ދެ ދުވަހަށްވުރެ ގިނަދުވަސްވާނަމަ ވަރަށް ސީރިއަސް މައްސަލައެއްގެ ގޮތުގައި ބަލާ ބަލިމީހާގެ ހަށިގަނޑުން ގިނައަދަދަކަށް ފެންމަދުވުމުގެ ކުރިން ހޮސްޕިޓަލަކަށް ނުވަތަ ފަރުވާލިބޭނޭފަދަ ތަނަކަށް ގެންދިއުމަށް އަވަސްވާށެވެ.
އެއީ މި ގޮތަށް ބަނޑުދިޔާވާ މައްސަލަ ހުރުމަކީ ދިގުމުއްދަތަކަށް ބޭސް ކުރަންޖެހޭފަދަ ބައްޔެއްގެ އަލާމާތަކަށްވެދާނެތީއެވެ.
މަދު ފަހަރެއްގައި ނަމަވެސް ޕާރޓި ތަކަށް ގޮސް ކެވޭ އެއްޗެއްގެ ސަބަބުންވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް ބޭރަށް ހިންގަފާނެއެވެ.
ގިނަފަހަރު އެއީ ބޯން ހުންނަ ފެނެއްގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ރޯ ބިސް އަޅައިގެން ތައްޔާރުކުރެވިފައިވާ ކާނާއެއް ކެއުމުގެ ސަބަބުންނެވެ.
ބޭރަށް ހިންގުން "ރޯގާ" އެއްގެ ގޮތުގައި ވަރަށް ކުޑަދުވަސް ކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި މުޅި ރަށުތެރެއަށް ފެތުރިގެންދިއުމަކީ އޭޝިޔާ އަދި އެފްރިކާގެ ގައުމު ތަކުގައި ދިމާވާ ވަރަށް ބޮޑު މައްސަލައެކެވެ.
އެހެން ނަމަވެސް ބޭރަށް ހިންގުން 3 ދުވަހަށް ވުރެ ގިނަދުވަސްވާނަމަ ނުވަތަ ވަރަށް ބޮޑަށް ބަނޑުގައާއި ފުރަގަސްފަރާތު ގޮހޮރުގައި ރިއްސާނަމަ އަދި 102 ޑިގްރީއަށް ވުރެ މަތީގައި ހުން ހުންނަނަމަ ޙާއްސަ ސަމާލުކަމެއް ދޭންވާނެއެވެ.
ބޮޑުކަމުދާއިރު ލޭފައިބާނަމަ ނުވަތަ ޑީހައިޑްރޭޓް ވެފައިވާކަމުގެ އެއްވެސް އަލާމާތެއް ފެނިއްޖެހިނދެއްގައި ޑޮކްޓަރެއްގެ ނުވަތަ ސިއްހީއެހީތެރިއެއްގެ އިރުޝާދު ވަރަށް އަވަހަށް ހޯދަންވާނެއެވެ.
ބައެއްފަހަރު ފެންމަދުވުމުގެ ސަބަބުން އެތެރެހަށީގައިވާ އެހެންނިޒާމުތަކުގެ މަސައްކަތައްބުރޫއަރާ ބަލިމީހާގެ ފުރާނައަށް ގެންލުންލިބޭހިސާބަށްދެއެވެ.
މި ގޮތުން ނުރައްކާތެރިހާލަތެއް މެދުވެރިވުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑީ ކުޑަކުދިންނަށާއި އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނަށް ބޭރަން ހިންގުން ޖެހުމުންނެވެ.
ޑައަރިއާ ޖެހުމުން އަވަސް އަވަހަށް ދިޔާކޮށް ބޮޑުކަމުފާހާނާ ކުރަން ޖެހުމުގެ އިތުރުން ފެންނާނެ އަލާމާތް ތަކުގެ ތެރޭގައި ބަނޑުގައި ރިހުމެއްހުރުން،
ބޭރަށް ހިންގުމުގެ އުދަގޫތައް ބޮޑުވަމުން ގޮސް ބައެއް ފަހަރު ބޮޑުކަމުދާނަޖިހުގައި ލޭހުރުމާއި ހުން އައުން ފަދަ އަލާމާތްތައް ފެންނާނެއެވެ.
ބޭރަށް ހިންގަންމެދުވެރިވި ސަބަބު ހޯދުމަށްޓަކައި ނުވަތަ ފަރުވާދިނުމަށް ފަސޭހައަކަށްޓަކައި ބަލިމީހާއި ބެހޭ މައުލޫމާތު އޮޅުންފިލުވުމަށްފަހު ލޭގެ ބައެއްޓެސްޓްތަކާއި ބޮޑުކަމުނަޖިހުގެ ޓެސްޓަކާއި ކުޑަކަމުނަޖިހުގެ ޓެސްޓް ހަދާނެއެވެ.
އަދި ބައެއް ފަހަރު ބަނޑުގެ އެކްސްރޭ ނެގުމާއި ސްކޭން ކުރުމުގެ އިތުރުން ސިގްމޮއިޑަސްކޮޕީ ނުވަތަ ކޮލޮނޮސްކޮޕީ ފަދަ ޓެސްޓްތައް ހަދާފާނެއެވެ.
ބައެއް މެޑިކަލް ރިފަރެންސް ތަކުގައި ބަނޑުދިޔާވުން ސިފަކޮށްފައިވަނީ 24 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި 300މލ އަށްވުރެ ގިނައިން ދިޔާ ނަޖިސް ބޭރުވުން މިހެންނެވެ.
އެމްއެންޑީއެފްގައި ތަފާތު ގިނަ ދާއިރާތަކުގައި ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް ޢަބްދުއްރަޙީމް ޚިދުމަތް ކުރައްވާފައިވެއެވެ.
ސިފައިންގޭގެ ބޭރުން ފަންނީ މީހުން ގެނެސްގެން ކުރަމުންގެންދިޔަ މަރާމާތުކުރުމުގެ އެކިއެކި މަސައްކަތްތައް ސިފައިންގެއިން ކުރައްވަން ފެށްޓެވުމާއި،
ރާއްޖޭގެ އަތޮޅުތަކަށް ކުރައްވާ ދަތުރުފުޅުތަކުގެ ކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ކަންތައް ބެލެހެއްޓެވުމުގައި،
އެންމެ އިސްދައުރެއް އަދާކުރެއްވި އެއްބޭފުޅަކީވެސް ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް ޢަބްދުއްރަޙީމް ޢަބްދުއްލަޠީފެވެ.
ރޭޑިއޯ ޓެލެފޯނުން މާލެއާ ގުޅޭނެގޮތް ހަމަޖެއްސުމަށްޓަކައި ރާއްޖޭގެ މީހުން ދިރިއުޅޭ ހުރިހާ ރަށަކަށް ދަތުރުކުރައްވައިފައި ވެއެވެ.
މިއީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ދިފާޢީ ބާރުގައި ވައިސް ޗީފް އޮފް ޑިފެންސް ފޯސްގެ މަޤާމު ފުރުއްވާ 5 ވަނަ ބޭފުޅާއެވެ.
މި މަގާމަކީ 2016 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް ޢަބްދުއްރަޙީމް އަދާކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ޑައިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް ޑިފެންސް އިންޓެލިޖަންސް ސަރވިސްގެ އިތުރުން ޙަވާލުކުރެވުނު މަގާމެކެވެ.
ޤައުމީ ދިފާޢީ ބާރުގެ މާލީ ޒިންމާދާރު ވެރިޔާގެ މަގާމު އަދާކުރައްވަމުން ގެންދަވަނީވެސް ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް ޢަބްދުއްރަޙީމް ޢަބްދުއްލަޠީފެވެ.
ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް ޢަބްދުއްރަޙީމް އިސްނަންގަވައިގެން ކުރައްވައިފައިވާ މަސައްކަތްޕުޅުތައް ފާހަގަ ވެއެވެ.
ފުރަތަމަ މަސައްކަތް ކުރެއްވީ ސިފައިންގެ ކޮމިޔުނިކޭޝަން ސެކްޝަންގައި ރޭޑިއޯ އޮޕަރޭޓަރެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް ޢަބްދުއްރަޙީމަކީ އެންލިސްޓެޑް ރޭންކުތަކުން ވަޑައިގެން ކޮމިޝަން އޮފިސަރަކަށް ވެވަޑައިގެންނެވި ބޭފުލެކެވެ.
އެމެރިކާއިން ރޭޑިއޯ ރިޕެއަރ ކޯހެއް ފުރިހަމަކުރައްވައި އެ ކޯހުން 1 ވަނަ ހޯއްދަވައިގެން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޚާއްޞަ އިނާމު،
އެންޓިބަޔޮޓިކްސްގެ ތެރޭގައި 100 އަށްވުރެ ގިނަ ވައްތަރު ހިމެނުނު ކަމުގައި ވިޔަސް އާންމު ގޮތެއްގައި އެންޓި ބަޔޮޓިކް އުފެދިފައި ހުންނަނީ ތަފާތު 7 އާއިލާއަކުންނެވެ.
ޖެނެރިކް ނޭމް އަކީ ބޭހުގައި އެކުލެވޭ ކެމިކަލް ގުރުޕަށް ނުވަތަ ކެމިކަލް މާއްދާއަށް ނިސްބަތްކޮށް ދީފައިވާ ނަމެވެ.
އޭނާގެ ތަހުލީލެއްގެ ތެރެއިން އިއްތިފާގުން ހޯދުނު ޕެނިސިލިން އަކީ އެންމެ ފުރަތަމަ އުފެއްދުނު އެންޓިބަޔޮޓިކް އެވެ.
އެންޓިބަޔޮޓިކްސްގެ ބޭނުމަކީ ބަލި ޖައްސާ ޖަރާސީމް ތަކުގެ ތެރެއިން ބެކްޓީރިޔާ އަށް ޙަމަލާދީ ނައްތާލުމެވެ.
ކުދިކުދި އުދަގޫތަކުން ފެށިގެން ފުރާނައަށް ނުރައްކާވާފަދަ ބޮޑެތި ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ކުރުމުގައި ވެސް އެންޓިބަޔޮޓިކް ބޭނުން ކުރެވެއެވެ.
ޒާލްގެ ކިބައިގައި އެ ބަލި ހުރުމުގެ ސަބަބުން އޭނާއަށް އަހަރެއް ވެސް ނުވަނީސް އޭނާގެ ބައްޕަ އޭނާ ދަމާވަންދު ފަރުބަދަ މައްޗަށް ދޫކޮށްލީއެވެ.
އޭގެ ދުވަސްތަކެއް ފަހުން ކޮންމެވެސް އިއްޒަތްތެރިއަކު އަސްގާޑިޔަލެއްގައި ދަތުރުކުރަމުން ދަނިކޮށް ވަރުގަދަ ޒުވާނަކު ދޫނީގެ ހާލީގައި ހުއްޓާ ފެނިއްޖެ އެވެ.
އަދި މި ހަބަރު ޝަހަރުގައި ފެތުރި ސާމާ ހިސާބަށް ފޯރުމުން އެކަމާ ބޮޑެތި މީހުންނާ މަޝްވަރާ ކުރުމަށް ފަހު އެތަނަށް ދިޔައެވެ.
"އަހަރެންގެ އެހީއަކަށް ބޭނުންވެއްޖެ ނަމަ މި ފަތް އަންދާލާ. އަދި އަހަރެން ދިން ލޯތްބާއި އެހީތެރިކަން ހަނދާން ނައްތާނުލާތި."
ޒާލް ގޮވައިގެން އެނބުރި ގެއަށް އައުމަށް ފަހު އޭނާގެ ބައްޕަ ސާމް ކުރީގައި ޒާލްއާ ދޭތެރޭ ކަން ކުރެވުނު ދެރަ ގޮތްތަކުގެ މައްޗަށް ހިތާމަކޮށް ދެން އެފަދަ ދެރަ ގޮތެއް މެދުވެރިވިޔަ ނުދިނުމަށްޓަކައި ވަރަށް ފުރިހަމަ އެހީތެރިކަމާ އެކު އޭނާ ބެލެހެއްޓިއެވެ.
ޒާލް ރުދަބާ އާ ގުޅުމަށް ޒާލް ގެ ބައްޕަ އާއި މަނޫޝަހަރް ހިތްނުރިދާނެ ކަމުގައި އޭނާ ދުއްޓެވެ.
އަދި ޒާލްގެ ބައްޕަ ޒާލްގެ އެދުންތައް ފުރިހަމަ ކޮށްދިނުމަށް ވެފައިވާ ވައުދުގެ މަތިން ހަނދާންކޮށްދިނެވެ.
އެއް ފަހަރެއްގައި ޒާލް ރުދަބާގެ ގަނޑުވަރު ކައިރިއަށް ދިއުމުން ރުދަބާ އޭނާގެ ދިގު އިސްތަށިގަނޑު ޒާލް މައްޗަށް އަރަން ވަލެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރިއެވެ.
އަދި ކާބުލްގެ ކުރީގެ ޖައްބާރު ރަސްގެފާނު ޒަހާގު ގެ ދަރިކޮޅުން ރަސްކަލެއް ކަމުގައިވާ މިހްރާބަށް ހެޔޮކޮށް ހިއްތަވައި ގިނަ އަދަދަކަށް އަހާއި އަޅުން ހަދިޔާ ކުރެއްވިއެވެ.
ޒާލް އަށް އިހްސާންތެރިވި އެ ބިޔަ ދޫނި އޭނާއަށް ނުރައްކާތެރި ކަމެއް މެދުވެރި ވެއްޖެ ނަމަ އަންދާލުމަށް މީގެ ތިން ފަތް ދިނެވެ.
ޒާލް އަކީ ފާރިސްކަރައިގެ "ރާދަވަޅި" ނުވަތަ ޝާހްނާމާ ގައި ތަސްވީރުކޮށްދީފައިވާ މަޝްހޫރު ހަނގުރާމަވެރިއެވެ.
ބޮޑުގަލު މޫސާދީދީގެ ފުތް ދަރަވަންދޫގޭ ޙުސައިންދީދީގެ އެދުރުބެއިކަލަކީ އައްޑޫމީދޫ އައިސާބީގެދަރު ޙުސައިން ތަކުރުފާނުގެ ފުތް އަލްފަޤީހް އިބްރާހީމް ތަކުރުފާނު އަޚުލް ޤާޟީ މޫސާ ބަދްރުއްދީނެވެ.
މި ތަކުރުފާނުން ދުނިޔޭގައި ހުންނެވިހައި ދުވަހު އައްޑޫ ގަމުގެ ގޮއި އޮތީ މި ތަކުރުފާނުންގެ މޭޒުމައްޗަށް ވަރުވާޔަކާއި ނުލައި ދެއްވައިފައެވެ.
މިފަދަ ތަނަވަސްކަމާއި އެކުގައި މިތަކުރުފާނަކީ ދުނިޔޭގެ މުދައުތަކެއް އެއްކުރައްވާކަށް ގެދޮރު ބިނާކުރައްވާކަށް،
ގޭގެ ތެރެއަށް ބޭރުން އަންނަ ކާބޯތަކެތި އައިސް ވަނުމުން އެތަކެއްޗަކާއި އެތަކުރުފާނަކާ ވާކަމެއްނޫނެވެ.
އެތަކެއްޗަށް ގޮތްގޮތް ހެއްދެވުމާއި ގޭތެރޭގެ ހުރިހައިކަމެއް ހިންގެވުންވަނީ އެތަކުރުފާނުންގެ އަނބިކަނބަލުންގެ އިޚްތިޔާރުގައެވެ.
ކިލެގެފާނުންގެ ޢާއިޝަތު ދޮށީދީދީއަށް ފަހުގައި އިން ހުޅުދުމައިގެ ރަނާއެއްގެ ބަނޑުން މި މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނަށް ލިބުނު ދަރީންކުރެ އަންހެން ދަރިޔަކާއެވެ.
މީނާގެ ބައްޕާ ޢީސާ ނާއިބު ތަކުރުފާނަކީ އަލްޤާޟީ އިބްރާހީމް ސިރާޖުއްދީނު ފަނޑިޔާރު މަނިކުފާނުގެ ޒަމާނުގައި މާލޭގެ ބޮޑު ނާއިބު ކަމުގައި ހުންނެވި ބެއިކަލެކެވެ.
ޢީސާ ނާއިބު ތަކުރުފާނުން މާލޭގެ ނާއިބުކަމުގައި ހުންނަވައި މާލޭ ފުއްލާގޭ މަރިޔަންފުޅެވެ ކިޔޭ މީހަކާ ކާވަނި ބައްލަވައިގެން ނާއިބުތުއްތޫވާއި،
ދެން މި މަރިޔަންފުޅާ ކާވަނި ބައްލަވައިގަތީ އައްނާއިބު އަޙްމަދު އިބްނު އަލްޤާޟީ އިބްރާހީމް ސިރާޖުއްދީން ބަންޑާރަ ނާއިބު މަނިކުފާނެވެ.
ދާދި ޅަފުރާގައި އަލްޤާޟީ މުޙައްމަދު މުޙިއްބުއްދީންގެ އަރިހުން އަރަބި ކިޔެވުމާގެން މަޝްޣޫލުވެއްޖެއެވެ.
އައްޑޫގެ އެންމެ ރަނގަޅު މީހުންގެ ކިބައިގައި ވެސް މީހުން ވެވުގައި ނުވަތަ ވެޔޮދޮށުގައި ތިއްބާ އެ ވެވަށް އެރި އިސްތިންޖާ ކުޅައުމާއި،
މި ތަކުރުފާނާއި ބަހާއުއްދީން ފަނޑިޔާރު ތަކުރުފާނުންގެ ދޮންމަނިކާ ދެކަލުން ނޫނީ އެ ކަމާ މެދުގައި ފަރުވާލެއް ބަހައްޓައިގެން ޝަރީޢަތުގައި އޮތް މަގަށް އުޅޭ ބަޔަކު އެ ދުވަސްވަރަކު އުޅޭކަމެއް ނޭނގެއެވެ.
ނިޔައުވީ ރޭގައި އިޝާނަމާދު ވެސް މީހުން ކުޑަކޮށް ހިފަހައްޓައިގެން އެނދުމަތީގައި ކޮޅަށް ހުންނަވައިގެން ކުރެއްވޫއެވެ.
މި ގޮތްމަތީން އުޅެ ލަފްޒުތަކެއް ދަސްވީފަހުން ނަޙްވު ޢިލްމުގެ އާޖުއްރޫމިއްޔާ އެވެ ކިޔޭ ކުރު ފޮތެއް ވަރަށް ރަނގަޅަށް އޮޅުން ފިލަވައި ކިޔަވައިދެއްވިއެވެ.
1303 މި ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ޙައްޖުވުމުގެ ގަސްތުގައި ޙިޖާޒު ކަރަޔަށް ދުރުވެ މައްކާގައި އެއިރު ހުންނެވި އިމާމް އަލްމުތައައްޚިރީނަ މުފްތިލް ޙަރަމައިނި އަލްޢާލިމުލްޢައްލާމާ އަލްޢާރިފް ބި އައްސައްޔިދު އަޙްމަދު ޒައިނީ ދަޙްލާން ރަޙިމަހު މިކަލޭގެފާނަށް ދަރިވަރުވުމުގެ މާތްކަން ޙާޞިލުކުރެއްްވިއެވެ.
މިދަތުރުގައި އަލްޚަޠީބު ޙުސައިން އިބްނު އަލްޤާޟީ މުޙައްމަދު މުޙިއްބުއްދީން މި މަނިކުފާނާއި އައްނާއިބު އަޙްމަދު އިބްނު އަލްޤާޟީ އިބްރާހީމް ސިރާޖުއްދީން މި މަނިކުފާނުންގެ ދަރިކަނބަލުން ދަނބުގޭ ދޮންދީދީއާ ވަޑައިގަތެވެ.
އަދި ޢިމާދުއްދީން ރަދުންގެ ގަލޮޅު ގަނޑުވަރު ގޮމައާއި މި ގޮމާގެ ފިރިކަލުން ކަކައިގޭ ޢަބްދު ފާށަނާ ކިލެގެފާނާ ދެކަނބަލުން ވެސް ވަޑައިގަތެވެ.
ހުކުރަށް ދުރުވާން ނުވަތަ ހުޅުދުވަށް ދުރުވާންވެއްޖިއްޔާ ބަނިޔާދަން ބުގިސް ފަށުއި މުންޑު އަންނަވައެވެ.
ޢިމާދުއްދީން ރަދުން ފަސްދާނަށް ވަޑައިގަތުމަށް ފަހަކު މާލޭގެ ފަތްކޮޅަކަށް ނޫނީ މި ތަކުރުފާނުން މާލެޔަކަށް ނުދުރުވެއެވެ.
މީގެ ތެރެއިން ޙާޖީ އިމާދުއްދީން ރަދުންގެ ރަސްކަމުގެ ކުރީކޮޅުގައި މާލެ ދުރުވި ދަތުރު ރަށަށް ދުރުވިއިރު މި ތަކުރުފާނާ އެކުގައި މާލޭ ބޮޑުގަލު މޫސާދީދީގެ ފުތް ދަރަވަންދޫގޭ ޙުސައިންދީދީ ޢިލްމު ކިޔެވުމުގެ އެދުމުގައި އައްޑުއަށް ދިޔައެވެ.
ދެން މި ޙުސައިންދީދީ މާލެ އައިސް ނާއިބު ތުއްތޫ އެ ދުވަސްވަރުގައި މާލޭގައި ވަޒަންވެރިވެގެން ނުހުންނަވައި ގިނަގިނައިން އުތުރު ރަށްރަށުގައި އުޅުއްވާކަމަށްޓަކައި ކިޔެވޭނެ މަގެއް ނުފެނި މާލޭގެ ކުޅިވަރުތަކާއި މަޝްޣޫލުވެގެން ހުއްޓައި 1315 ހ.
ދެން ޙުސައިންދީދީ ވެސް އަނެއްކާ އައްޑުއަށް ދިޔުމަށް ގަސްތުކޮށްގެން އަޙްމަދުދީދީ ވަޑައިގަތް އޮޑީން ދަނިކޮށް ހުވަދޫކަނޑުން ބެހި،
ނާއިބު ތުއްތޫއަކީ އޭނާގެ ޢުމުރުން ފަސްދޮޅަސް ދެ އަހަރުވެގެން ތިން އަހަރަށް ދަނިކޮށް ނިޔައުވީ ބެއިކަލެކެވެ.
1287 މިވަނަ އަހަރުގެ ޞަފަރުމަހު 6 މި ދުވަހު ޤާޟީ އިބްރާހީމް މަޖްދުއްދީން ފަނޑިޔާރު ތަކުރުފާނުން ނިޔައުވީއިރު،
ޢިމާދުއްދީނު މި ދަތުރުފުޅުން މާލެ ވަޑައިގަތްއިރު މި ރަދުންގެ އަރިހުގައި ّ ُ ّ މި ކަލޭގެފާނުން މާލެޔަށް ދުރުވިއެވެ.
މި ކަލޭގެފާނުން މި ދަތުރު މާލޭގައި ހުންނެވި ދުވަސްވަރުގައި ނާއިބުތުއްތޫ ބުނުއްވައިގެން ޙުސައިންްދީދީ އާއި އަޙްމަދުދީދީއާ ދެމީހުން މި ކަލޭގެފާނުންގެ އަރިހުން ޞަރްފް ޢިލްމުގެ "ޒަންޖާނީ"އެވެ ކިޔޭ ފޮތަކާއި،
މި ދުވަސްވަރުގައިމެ މަޖްދުއްދީނު ފަނޑިޔާރުތަކުރުފާނުގެ އަޙްމަދު މަނިކު ވެސް ތުއްތޫގެ އަރިހުން ފިޤްހު ކިޔަވާން ހުންނެވިއެވެ.
ޢިމާދުއްދީނު ޙައްޖަށް ވަޑައިގަންނަވާން ފުރައިވަޑައިގަތް ދުވަހު ޙުސައިންދީދީއާ ބަންޑާރަ ނާއިބުކަމާ މަތިކުރެއްވިއެވެ.
އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީނު އިބްނު އައްސުލްޠާން އިބްރާހީމް ނޫރައްދީން އިސްކަންދަރު މި ރަދުން އިސްވެވަޑައިގެން ނާއިބުތުއްތޫ މާއެނބޫދޫއަށް އަރުވައިލެވި،
އަލްޚަޠީބު ޙުސައިން އިބްނު އަލްޤާޟީ މުޙައްމަދު މުޙިއްބުއްދީނު މި މަނިކުފާނާ ތިންވަނަ ފަހަރަށް ފަނޑިޔާރުކަމާ ޙަވާލުވެ މިކަންކަން ހިނގުމަށް ފަހު،
މި މޫސާ ފަނޑިޔާރު ތަކުރުފާނުން ދެ އަހަރު ފަނޑިޔާރު ކަންތައް ކުރައްވައިފައި ރަށަށް ދުރުވެ ރަށުގައި ނިޔައުވެއްޖެއެވެ.
މިޔަށް ފަހު ދުވަސްކޮޅަކުން ތުއްތޫ އޮޅުދޫ ކަރަޔަށް ދުރުވެ ބޭރުވެލީގައި ހުންނެވި މަޝްހޫރު އަލްޢާލިމުލްޢައްލާމާ ޢަލްޢާރިފް ބި އައްޝައިޚް މުޞްޠަފާ ބިން ބާވާ އާދަމް ރަޙިމަހު މި ކަލޭގެފާނުންގެ އަރިހުގައި ހުންނަވައިގެން ޢިލްމު އުނގެނުމާއި މަޝްޣޫލުވެއްޖެ އެވެ.
ޢަލީދީދީގެ އަނބިކަނބަލުން ބަދްރުއްދީން ފަނޑިޔާރުތަކުރުފާނުންގެ ފާޠިމާމަނިކެޔާއި ދޮންމަނިކުގެ އަނބިކަނބަލުން،
މިޔަށް ފަހުން ދެއަހަރަކުން ނާއިބުތުއްތޫ މާލޭގައި ވަޒަންވެރިވެ ހުންނަވާން ފެށުމުން ޙުސައިންދީދީ ކިޔަވާން ފަށައިފައި އައްޑުއަށް ސިޓީ ފޮނުވުމުން އެދުރުގޭ އަޙްމަދުދީދީ މާލެ ވަޑައިގެން،
މީހުންނާ ވާހަކަ ދެއްކެވުމުގައި ބާވަތްބާވަތުގެ މިސާލުޖެއްސެވުމާއި ޤުރުއާނުގެ އާޔަތްތައް މާނަޔާ އެކުގައި ކިޔުއްވުން ގިނަ ބޭކަލެކެވެ.
ކޮންމެ ރެޔަކުމެ ކޮންމެވެސް ވާހަކަ ފޮތަކުން ދެތިން ހަތަރު ގަނޑުހައިތަން ކިޔައިދެއްވުމާއި ލަފްޒު ފޮތްފޮތުން ލަފްޒު ބަލާނޭ މަގު ދަސްކޮށްދެއްވުމާއި،
1285 މިވަނަ އަހަރުގެ ޖުމާދަލްއާޚިރާ މަހު 7 މިދުވަހު ޤާޟީ މުޙައްމަދު މުޙިއްބުއްދީން ފަނޑިޔާރު މަނިކުފާނުން އަވަހާރަވެގެން ޤާޟީ އިބްރާހީމް މަޖްދުއްދީން،
މި ދަތުރުކުރައްވައިފައި ތުއްތޫ މާލެޔަށް ދުރުވިއިރު މާލެއޮތީ ތުއްތޫގެ ރައިވަރުގައި އެކިޔުއްވާހެން ބަތާނަ ފުށުން ޖެހިފައެވެ.
އަރަބިބަހުން ތުއްތޫ ކިޔުއްވައިފައި ހުރި ޅެންތަކީ ވެސް ބަލާޣަތްތެރިކަމުގެ ކުރީ ދަރަޖައިގައިވާ ޅެންތަކެކެވެ.
އަރަބިބަހުން ޅެން ހެއްދެވުމާ މެދުގައި ތުއްތޫގެ އެދުރު ބެއިކަލަކީ އައްސައްޔިދު ޢުމަރު ޔައުމައިނި އަލްޔަމަނީ މިކަލޭގެފާނެވެ.
އައްނާއިބު އަޙްމަދު ބަންޑާރަ ނާއިބު މަނިކުފާނުން އަވަހާރަވީ ބޭސްވެރިކަމަކު މާއެނބޫދޫއަށް ވަޑައިގެން ހުންނަވަނިކޮށް އެރަށުގައި ހުންނަވައި 1281 މިވަނަ އަހަރުގެ ރަބީޢުލްއައްޥަލު 29 މިދުވަހުގައެވެ.
ބަނޑޭރި ޙަސަން މަނިކުފާނަށް ނޫނީ އެހެން މީހަކަށް ތުއްތޫ ހެއްދެވި ވަރަކަށް ދިވެހިބަހުން ރައިވަރު ކިއިފައި ހުއްޓައެއް ނުފެނެއެވެ.
1306 މިވަނަ އަހަރު އައްސުލްޠާން އިބްރާހީމް ނޫރައްދީން ރަދުން ދެވަނަ ފަހަރު ތަޚްތަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތްތަނާ ތުއްތޫ ފެހެންދުއަށް އަރުވައިލެވުނެވެ.
ތުއްތޫގެ ފިޤްހުވެރިކަަމާއި ޢަރަބި ޢިލްމަށް ކުޅަދާނަކަމާއި ބޭސްވެރިކަމާއި މި ކަންކަމަށް ހުރި ކުޅަދާނަކަމީ ތުއްތޫ ހައްދަވައިފައި ހުރި ތަކެއްޗަށް ބަލައި ވިސްނައިލުމުން އެނގިދާންހުރި ކަމެކެވެ.
ސީޒަނުގައި މެޗު ފިކްސިންގެ ގިނަ މައްސަލަތަކެއް ފެންމަތިވެގެން ދިޔަ ކަމުގެ ވާހަކަތައް ދެކެވެމުން ދިޔަ އެވެ.
އޭގެ ކުރިން ޖައްފާގެ ގޯލްކީޕަރު ޒިއޮން ޑިގްމީ އަށް ރިޝްވަތު ދީ ޕެޓާ ޓިކްވާ އަށް ސްކޯ ކުރަން އުޅުމުގެ ކުރިން ނެވެ.
މެކާބީ ޓެލް އަވީވް އާއި މަކާބީ ޕެޓާ ހްޓިކާއާ ދެކޮޅަށް އެ ޓީމު ކުޅުނު މެޗުތަކުގައި މަކާބީ ހައިފާގެ ފަރާތުން ދެއްކި ދަށް ކުޅުމުގެ އިތުރުން،
ހަމަ އެ މެޗުގައި މަކާބީ ޕެޓާ ހްޓިކާ އާއި ހަޕޯއެލް ހައިފާ ބައްދަލުކުރި މެޗުގެ ރެފްރީކަން ކުރަން އޭނާ މަސައްކަތް ކުރި ކަމަށް ބުނެ،
ހަޕޯއެލް ހައިފާގެ ކުޅުންތެރިޔާ ޒިގްޖީ ބިލޫމް އާ ދެކޮޅަށް ރިޝްވަތުގެ ތުހުމަތުތަކެއް ވެސް ކުރި އެވެ.
މީގެ އިތުރުން ކޮމިޓީން ވަނީ ރިޝްވަތު ދޭން އުޅުނު ކަމުގެ ކުށުގައި މަކާބީ ޕެޓާ ހް ޓިކްވާ ފުޓްބޯޅަ ކުޅުންތެރިޔާ ޔަޝާޔާހޫ އަލޮން އުމުރު ދުވަހަށް މަނާކޮށް،
އެ ކޮމިޓީ އުފެއްދުމުގައި ސާރިގް އޭނާގެ އިހްތިސޯސްގެ ތެރެއިން މަސައްކަތް ކުރަމުން އަންނަ ކަމަށް ބުނެ އެވެ.
14 ޖުލައި 1963 ގައި ފަނޑިޔާރު ޔޫސެފް-މައިކަލް ލާމް ނިންމެވީ ސާރިގް ކޮމިޓީ އަކީ އިހްތިސޯސް ނެތް ކޮމިޓީއެއް ކަމަށާއި އެ ކޮމިޓީގެ ހުކުމަކީ ބާތިލު ހުކުމެއް ކަމަށެވެ.
އެންމެ ފަހުން އެއްވެސް ޓީމެއް ރެލިގޭޓް ނުކުރުމަށާއި 15 ކްލަބާއެކު ކުރިއަށް އޮތް ސީޒަން ކުޅުމަށް އިހްތިޔާރުކޮށްފައެވެ.
1964 ވަނަ އަހަރުގެ ފެބުރުއަރީ މަހުގެ ތެރޭގައި ޔަޝާޔާހޫ އަލޮންއަށް ދީފައިވާ އުމުރު ދުވަހުގެ މަނާކުރުން ވަނީ އުވާލާފައެވެ.
1962-63 ވަނަ އަހަރުގެ ލީގާ ލިއުމިޓް ސީޒަނުގައި ހަޕޯއެލް ޕެތާހް ޓިކްވާ ވަނީ ޖެހިޖެހިގެން ފަސް ވަނަ ސީޒަނުގެ ޗެމްޕިއަނުންގެ ގޮތުގައި ޗެމްޕިއަންކަން ހޯދާފައެވެ.
ހަޕޯއެލްގެ ޒެޗާރިއާ ރަޓްޒާބީ އަކީ 12 ލަނޑާއެކު ލީގުގެ އެންމެ ގިނަ ލަނޑު ޖެހި ކުޅުންތެރިޔާއެވެ.
އެންމެ ފުރަތަމަ ޤާނޫނު އަސާސީ އަށް އަމަލުކުރެވެން ފެށީ ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން ގެ ވެރިކަމުގައި 1932 ވަނަ އަހަރުއެވެ.
ހަމަ އެއަހަރު ޤާނޫނު އަސާސީއާ ޚިލާފުވުމުން ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން ވެރިކަމުން ދުރުކުރެވުނެވެ.
ސުލްޠާން ޙަސަން ނޫރައްދީން ގެ ވެރިކަމުގައި 1940 ވަނަ އަހަރު ތިންވަނަ ޤާނޫނު އަސާސީއެއް ލިޔެވި އެއަށް އަމަލުކުރެވެން ފެށުނެވެ.
ދިވެހިރައްޔިތުންގެ ޙައްޤުތަކާއި މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސަރުކާރުގެ ނިޒާމް ހިނގާނެ ގޮތް ހިމެނޭ ޤާނޫނުއަސާސީ އެވެ.
މިހާރު އަމަލުކުރެވެމުންދާ ޤާނޫނު އަސާސީ އަކީ އޭރުގެ ރައީސް މައުމޫން ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް 7 އޯގަސްޓް 2008 ގައި ސޮއި ކުރެއްވި ޤާނޫނު އަސާސީއެވެ.
ކާނަލް ޙަސަން ނަޞީރު ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެންނެވި ބޮޑެތި މަސައްކަތް ތަކުގެ ތެރޭގައި ރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދީ ސަރަޙައްދު ބެލެހެއްޓުމާއި،
އޭގެ އިތުރުން އެކިއެކި ކުޅިވަރުތައް ފަދަ އިޖުތިމާޢީ ކަންކަމުގައި ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެން ސިފައިންގެ ތެރޭގައި އިޖުތިމާޢީ ރޫޙު ދިރުވުމުގެ ގޮތުން ޙަރަކާތްތެރިވެ ވަޑައިގެންފައި ވާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.
ސިފައިންގެ ތެރޭގައި އޭރު ތިއްބެވި އިސްބޭފުޅުންނާ އެކު ސިފައިންގެ މައިމަރުކަޒު ދިފާޢު ކުރުމުގެ ގޮތުން ފާހަގަ ކޮއްލެވޭ ގިނަ ޚިދުމަތްތަކެއް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ.
ކޯސްޓްގާޑާއި ފަޔަރ އެންރެސްކިއުގެ ފަރާތުން ރާއްޖެ ތެރޭގައި ހިންގި އެކިއެކި ތަމްރީނު ޕްރޮގްރާމްތަކުގައި،
މީގެ އިތުރުން ސިފައިންގޭގައި ޕެރޭޑުގެ ހަރަކާތްތައް ފުޅާވެ ކުރިއަރަމުންދިޔަ ދުވަސްވަރު ޕެރޭޑް އިންސްޓްރެކްޓަރެއްގެ ގޮތުން ދިގު މުއްދަތަކަށް ކޮއްދެއްވާފައިވާ ބުރަ މަސައްކަތާއި،
ޕެރޭޑް ކޯޑިނޭޓިން ކޮމެޓީގެ ވައިސް ޗެއަރމަންގެ ހައިސިއްޔަތުން ކޮށްދެއްވާފައިވާ ޚިދުމަތްތަކާއި،
1970 ގެ ތެރޭގައި ރަޝިޔާ ބަަޑި ހަދިޔާ ކުރުމުން އެ ބަޑިތައް ރާއްޖޭގެ ބޯޓުފަހަރުގައި ބެހެއްޓުމުގެ މަސައްކަތުގައި އަމަލީގޮތުން ޙަރަކާތްތެރިވެ ލެއްވިކަންވެސް މިފުރުސަތުގައި ފާހަގަ ކުރަމެވެ.
ކާނަލް ޙަސަން ނަޞީރު ސިފައިންގޭގައި އިޚްލާސްތެރިކަމާއި ވަފާތެރިކަމާއެކު އަދާކުރެއްވި ޚިދުމަތްތަކުގެ ސަބަބުން ޝަރަފުގެނިޝާނުގެ ގޮތުގައި 9 ކުލައާ 8 މެޑަލް ލިބިވަޑައިގެންފައި ވެއެވެ.
މީގެއިތުރުން ތަފާއެކިއެކި ކަންކަމާގުޅިގެން ޚިދުމަތުގެ އަގުވަޒަންކުރުމުގެ ގޮތުން ދެއްވާ ލިޔުއްތައް ޙާސިލްކުރައްވާފައިވާކަން ފާހަގަ ކުރަމެވެ.
ކާނަލް ޙަސަން ނަޞީރުގެ ޚާއްޞަ ޚިދުމަތް ތަކުގެ ތެރޭގައި ހުޅުލޭ އެއަރޕޯޓް ފަޔަރބްރިގޭޑް ގައި ޚިދުމަތް ކުރެއްވުމާއި،
ކާނަލް ޙަސަން ނަޞީރު ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުން ރިޓަޔަރ ކުރެއްވިރު ހުންނެވީ ފަޔަރ ސަރވިސްގެ ޑެޕިއުޓީ ކޮމާންޑިންގ އޮފިސަރ ގެމަޤާމުގެ އިތުން ރިޓަޔަމަންޓް ސަރވިސް އޮފީހުގެ އެންމެ އިސްވެރިއެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
1995ގައި ޕާކިސްތާނުގައި ފުރިހަމަ ކުރެއްވި ސީނިއަރ އޮފިސަސް މެނެޖްމަންޓް ކޯސް ފާހަގަ ކޮއްލެވެއެވެ.
މީގެ އިތުރަށް ސިފައިންގެއިން ހޮވާލެވުނު ބައަކަށް ޕައިލެޓްކަން ދަސްކޮށް ދެއްވުމަށް ހިންގި ތަމްރީނުގައި ބައްވެރިވެލައްވައިގެން ވަރަށް އެކަށޭނަ ކާމިޔާބީއެއް ހަސިލްކުރެއްވެވެ.
ޔޫއްޕެ، ނިޢުމާ، ޝީލާ، މަނިކު، ނިމާލް، ރަވީ، ޒީނަތު، އައްޔަ، ސިޔާދާ، ފައުޒިއްޔާ، އައިންތު، ސިތޫ، އާމިލާ،
ދިވެހި ފިލްމް ޔޫސުފް އަކީ ފާތިމަތު ނަޙުލާގެ އަމިއްލަ ވާހަކައަކަށް ޑައިރެކްޓްކުރާ އަސަރުގަދަ ލޯބީގެ ވަރަށް ތަފާތު ފިލްމެކެވެ.
ގާތްގަނޑަކަށް 4 ލައްކަ ރުފިޔާގެ ބަޖެޓަކުން ތައްޔާރުކުރާ މިފިލްމުގައި ރާއްޖޭގެ ފުންނާބު އުސް ވަރަށް ގިނަ ތަރިންތަކެއް ހަރަކާތްތެރި ވެއެވެ
މިފިލްމަކީ ފާތިމަތު ނަހުލާގެ ކާމިޔާބު އެތައް ފިލްމްތަކެއްގެ ތަޖުރިބާ އަށް ފަހު ހަދާ ފިލްމަކަށް ވުމުން މިއީ ހުރިހާ ގޮތަކުން ވެސް ފުރިހަމަ ރަގަޅު ފިލްމަކަށް ވާނޭކަމަށް ފާތިމަތު ނަހުލާ ބުނެފައި ވެއެވެ.
މިއަދު ތައިލޭންޑުގެ ގޮތުގައި އޮތް ސަރަޙައްދަކީ މީގެ 10000 ވަރަކަށް އަހަރުއްސުރެ އިންސާނުން އާބާދުވެފައިވާ ޤައުމެއް ކަމަށް ދިރާސާތަކުން ދައްކައެވެ.
ޔޫރަޕުގެ ޤައުމުތަކުގެ ފިއްތުމާއިި ނުފޫޒު ކިތަންމެ ވަރަކަށް ފޯރާފައި އޮތަކަސް ތައިލޭންޑު ޔޫރަޕުގެ އެއްވެސް ޤައުމެއްގެ އިސްތިޢުމާރުގެ ދަށަކަށް ނުދެއެވެ.
މި ގޮތުން ބަލާއިރު ދެކުނު އިރުމަތީ އޭޝިޔާގެ ޤައުމުތަކުގެ ތެރެއިން ޔޫރަޕުގެ އިސްތިޢުމާރުން ސަލާމަތްވި ހަމައެކަނި ޤައުމަކީ ވެސް ތައިލޭންޑެވެ.
މިއީ ޢާއްމުކޮށް މުޅި ދުނިޔޭގައި ވެސް ބޭނުންކުރަމުންދާ ޢީސާއީ މީލާދި ކަލަންޑަރަށް ވުރެ 543 އަހަރު ދޮށި ކަލަންޑަރެކެވެ.
ތައިލޭންޑުގެ މިހާރުގެ ރަސްގެފާނު ބުމިބޯލް އަދުލްޔަދޭޖް އަކީ ޗަކްރީ ދަރިކޮޅުގެ ނުވަވަނަ ރަސްގެފާނެވެ.
ޔަމަނަށް ވުރެ ކުޑަ ތަންކޮޅެއް ކުޑަ އަދި ސްޕޭޭނަށް ވުރެ ކުޑަ ތަންކޮޅެއް ބޮޑު ޤައުމެވެ.
ނައިބުތުއްތު ލިޔުއްވި ތަޤްވީމުއްލިސާން ( ރަގަޅު ބަހުރުވައާއި ހެޔޮދުލެއްގެ މަތިވެރިކަމާއި މެދު ވިސްނަވައި 05 ރަމަޟާން 1308 ހ ގައި ލިޔެ ނިންމެވި ފޮތް) އަދި ތާނަ ލިޔުމުގެ ޤަވާއިދު މިދެފޮތް އެއީ ދިވެހި ބަހުން އެންމެ ފުަރަތަމަ ބަހުގެ ގަވައިދުތަކެއް ލިޔެވި ވުޖޫދަށް ގެނެވުނު އިރު ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.
މީގެއިތުރުން އަލްވަޒީރު އެދުރު އުމަރު މާފަތް ކިލެގެފާނު 1150.ހ ވަނަ އަހަރު ލިޔުއްވި ބޮޑުތާހީދޭ ކިޔާ ރައިވަރު ފޮތް ،
ދިވެހިބަހުގެ ގަވައިދު މިއީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަހުލުވެރިން މިޒަމާނުގައި އެވެރިންގެ ބަހުންވާހަކަ ދައްކާ މުއާމަލާތުކޮށް ލިޔެއުޅޭ ގަވައިދުގެ މައްޗަށް ބުރަވާ ކަންކަމަށް ބުނެވޭ ގަވައިދެވެ.
ދިވެހިބަހުގެ ގަވައިދު ހިމެނޭ ގޮތަށް މިފަހަކަށް އައިސްފޮތެއްގެ ސިފައިގައި ދިވެހި ބަހުގެ އެކަޑަމީގެ ވެބްސައިޓުން ޑައުންލޯޑް ކުރެވޭގޮތަށް ހިމެނިފައި ވެއެވެ.
ދިވެހިބަހުގެ ގަވާއިދު 12 ޖުލައި 1977.ހ ވަނަ އަހަރު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުން ލެޓިން އަކުރުން ލިޔެޗާޕް ކޮށް ނެރެ އަދި މީގެ ތާނަ އަކުރުގެ ފޮތެއްވެސްނެރެފައިވެ އެވެ.
މިލިޔުމުގައި މިވަނީ ދިވެހި ބަހުގެ ގަވާއިދު ހިމެނޭހެން އެކި ލިޔުންތަކަށް އަލިއަޅުވާލެވި އެގަވާއިދުތައް އައިސް ފައިވާ ގޮތުގެ މުހިއްމު ބައިތަކެވެ.
ދިވެހި ބަހުގެ ގަވައިދަށް މަސައްކަތް ކުރައްވާފައިވާ އަދީބުންގެ ވާހަކަ ބަޔާންކުރާއިރު ތަފާތެއްނެތި ގިނަ އެދުރުން ބުރަވާ ނަންތަކުގެ ތެރޭގައި އަލްވަޒީރު އެދުރު އުމަރު މާފަތް ކިލެގެފާން،
ފަޞީލަތުއްޝައިހު ހުސެއިން ސަލާހުއްދީން ޞާހިބުލް ފަޚާމާ ސުމުއްވުލް އަމީރު މުޙައްމަދު އަމީން ދޮށިމޭނާ ކިލެގެފާން ހިމެނެއެވެ.
މީގެ އިތުރުން ދިވެހިބަހަށް ޚާއްސަ ކަންކަން ފާހަގަ ކުރައްވައި ބަހާބެހޭގޮތުން ދިރާސާ ކުރެއްވި ބައެއް ބޭރުގެ އަދީބުންވެސް ދިވެހިބަހަށް އަގުހުރި ޙިދްމަތް ތަކެއް ކޮށްދެއްވާފައިވެއެވެ.
ލިޔުމުގެ ގަވާއިދާ ކިޔުމުގެ ގަވާއިދު އަދި ބަސްމަގާއި ބަސް ބުނާ ގޮތް މިއީ ދިވެހި ބަހުގެ ގަވާއިދުގެ ތެރޭ ހިމެނޭ ކަންކަން ކަމުގައި މިފޮތްޗާޕަށް ނެރުނުއިރު އޭރު މަރުކަޒުގެ ރައީސްއަކަށް ހުންނެވި މުޙައްމަދު ޖަމީލް ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ.
ދެ ތިޔަރީގެ މައްޗައް މިސަރަހައްދުގެ ރައްތަކުގައި ކުރަމުންއައި ދީބު ޔޫނާނީ ނުވަތަ ދިވެހި ބޭސްވެރިކަމެވެ.
ރާއްޖެއިން ލިބެންހުންނަ ފަތްޕިލާވެލި ބޭނުން ކުރުމަކީ މި ބޭސްވެރިކަން ދިވެހިބޭސްވެރިކަމަކަށް ވުމުގެ ސަބަބުކަމަށް ވެދާނެއެވެ.
ބުގަތާތުގެ ޚުލްތު ނަޒަރިއްޔާ ތަރައްގީވެގެން އުފެދުނު ތަބީޔަތުގެ ކަންތަކުގައި ކޮންމެ ޚުލްތަކަށް މިޒާޖެއް ވެއެވެ.
ޚުލްތު ނަޒަރިއްޔާ އާއި ތަބީއަތުގެ ކަންތަކާއި އެކުވުމުން ކޮންމެ ޚުލްތެއްގައި ތަބީއީ މިޒާޖެއްވެއެވެ.
އިބްރާހީމް ނާޞިރު ސޮއިކުރައްވަން ޖެހޭ ބައެއް ލިޔުންތަކުގައި ސޮއިކުރެއްވުމުގެ އިޚްތިޔާރު އިލްޔާސް އިބްރާހީމް އަށް ދެއްވާފައި ވެއެވެ.
އިބްރާހީމް ނާޞިރުގެ ވެރިކަމުގައި ފުރަތަމަ ވަޒީފާ ލިބިވަޑައިގަތުމަށްފަހު މެދު ނުކެނޑި އިބްރާހީމް ނާޞިރުގެ އަރިހުގައި މަސައްކަތް ކުރެއްވި ޚިދުމަތްތެރި އެކެވެ.
ހަނިމާދޫ އެއާޕޯޓް ހެދިއިރު ކުރެއްވި މަސައްކަތް މިހާރު ވެސް އެދެއަތޮޅުގެ މީހުން ފާހަގަ ކުރައްވައެވެ.
އިލްޔާސް އިބްރާހީމް އަކީ ރާއްޖޭގައި ރައްޔިތުން މަޖުލީހުގެ މެންބަރުކަން އެންމެ ގިނަ ދުވަހު ކުރެއްވި އެއް ބޭފުޅެކެވެ.
އުނަގަނޑު އުފެދިފައިވާ ގޮތަށް ބަލާއިރު އުނަގަނޑުގައި ހިމެނޭ އެންމެ މުހިއްމު ކަށިތަކަކީ ބުރަކަށީގެ ބަދަތައް އެވެ.
ސްޕައިނަލް ކޯޑް އަކީ ބަދަތަކުގެ ތެރޭގައި އުފެދިފައިވާ މަގަކުން ދަތުރުކުރާ ނާރުތަކުގެ ބޮޑިއެކެވެ.
ކޮންމެ ދެބަދައެއްގެ ދޭތެރެއިން ސްޕައިނަލް ކޯޑް އާއި ގުޅިފައިވާ ނާރުތަކުގެ ޖޯޑެއް ދެފަރާތުން ނިކުމެއެވެ.
ނޭނގި ނަމަވެސް ކުރެވޭ ކަމަކީ ބުރަކަށީގެ އެކުލެވުންތަކުގެ ތެރެއިން ކޮންމެވެސް އެއްޗަކަށް ކޮންމެވެސް އަނިޔާއެއް ލިބޭ ކަމެކެވެ.
ހައްވަ ދައިތަގެ ދޮން އައިސަދައިތަ އާއި މޫސާ މަނިކުބޭގެ މަރިޔަދައިތައާ ދެ އަނތްބަށް ދުވަސްކޮޅަކު ކައިވެނި ބައްލަވައިގެން އުޅުއްވިއެވެ.
މަނަދޫ ކާސިންހާޖީއަށް ދަރިން ލިބި ޢާއިލާ ދެމިގެން އައިސްފައިވަނީ މޫސާ މަނިކުބޭގެ މަރިޔަދައިތަގެ ބަނޑުންނާއި ބޮޑިބަތް މޫސަބޭގެ މަރީނާ ދައިތައިގެ ބަނޑުން ލިބުނު ދަރިންގެ ފުށުންނެވެ.
އެ ދެ ބޭފުޅުންގެ ފަރާތުން ދެ މިގެންގޮސް ފުޅާވެފައިވާ ބޮޑު ޢާއިލީ ދަރިފަސްކޮޅެއް މަނަދޫގައި އެބައޮތެވެ.
އެއީ މަނަދޫގެ ވެރިކަމާއި ޒިންމާދާރު އެތައް މަޤާމެއް ފުރާފައިވާ ބޭފުޅުންތަކެއް އުފަންވެފައިވާ ތަޢުލީމީ، މަސައްކަތްތެރި،
ހާރޫން ޙާޖީ ކަލޭފާނަށް އިޙްތިރާމު ކުރުމުގެ ގޮތުން ރަށު މީހުން މުޚާޠަބުކުރަނީ "ހާޖީބެ" ގެ ނަމުންނެވެ.
މަނަދޫ ހާރޫނު ޙާޖީއަށް ކަލޭފާނުކަން ދެއްވީ ސުމުއްވުލް އަމީރު މުޙައްމަދު އަމީން ދޮށިމޭނާ ކިލެގެފާނެވެ.
ދަރިކޮޅު ލިޔުމުގައި އެކަކަށް އެއް ކައިވެންޏަށްވުރެ ގިނަ ކައިވެންޏަށް ދަރިން ލިބިފައިވާނަމަ އެ ކައިވެނި ކުރެވުނު މީހެއްގެ ނަމަށްފަހު ދަރިންގެ އަދަދު ތަރުތީބު ކުރެވުފައި ވާނެއެވެ.
އެކަމަކު ވަޒީފާއަކަށް ވަޑައިނުގެން ނުހުރެވޭނެތީ ބަނޑޮސް އައިލެންޑް ރިޒޯޓުގައި ވެސް މަސައްކަތްކުރެއްވި އެވެ.
ޑރ ޢަބުދުލް ޣަފޫރު ޢަބުދުލް މަޖީދަކީ އިސްލާމީ ތައުލީމް ގެ ދާއިރާއިން ޕީއެޗްޑީ ނަގައިހުންނެވި އިލްމުވެރިއެކެވެ.
އެގޮތުން 1981 ވަނަ އަހަރު ސައުދީ އަރަބިއްޔާ އަށް ވަޑައިގެން އަރަބި ބަހާއި އަދަބިއްޔާތާއި ދީނީ ތައުލީމްގެ ދާއިރާއިން ފުރަތަމަ ޑިގްރީ ހާސިލް ކުރެއްވި އެވެ.
ނަމަވެސް ބައެއް ފަހަރު ދިފާޢީ ނިޒާމުން އޭގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ނުކުރުމަކީ މިބަލި ކުރިމަތިވެދާނެ ސަބަބެއްކަމަށް ބެލެވިފައި ވެއެވެ.
މިސާލަކަށް ހަށިގަނޑަށް ޖަރާސީމެއް ވަނުމުން އެޖަރާސީމެއް ބޭރުކޮށްލުމަށް ދިފާޢީ ނިޒާމުން މަސައްކަތްކުރާއިރު،
ދިފާޢީ ނިޒާމުން ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމުގެ ސެލްތަކަށް ހަމާލާދީ ދުޅަ އުފެއްދުމަކީ މިބަލި ޖެހުމަށް މެދުވެރިވެދާނެ ސަބަބެއްކަމުގައި ބެލެވިފައި ވެއެވެ.
މީގެ އިތުރުން ބައެއް ފަހަރު އާއިލާގެ ތެރެއިން ވާރުތަވުމަކީ ވެސް ބަލިޖެހުމުގައި ދައުރެއް އަދާކޮށްފާނެ ކަމެއްކަމަށް ބެލެވިފައި ވެއެވެ.