polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ބައެއް އިލްމުވެރިން ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި އަލްސަރޭޓިވް ކޮލައިޓިސް ފެށިގެން އަންނަނީ ގޮހޮރުގެ ދިފާއީ ނިޒާމަށް ބުރޫއެރުމުންނެވެ.
އެހެނިހެން ނުރައްކާތެރި މާއްދާތަކުގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގައި އިންފެކްޝަން އުފެދުނަ ނުދީ ރައްކާތެރިކޮށްދޭ ނިޒާމެކެވެ.
ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި އަލްސަރޭޓިވް ކޮލައިޓިސް ކުރިމަތިވަނީ ހަށިގަނޑަށް ވަންނަ ވައިރަސް ނުވަތަ ބެކްޓީރިޔާ ފަދަ ތަކެތިން ގޮހޮރުގެ ބަތާނަ ފަށަށް ހަމަލާ ދިނުމަށް ދިފާޢީ ނިޒާމަށް ބާރުއެޅުމުންނެވެ.
އެހެންކަމުން އަލްސަރޭޓިވް ކޮލައިޓިސް ހުންނަ މީހުންގެ ހަށިގަނޑުން ޣައިރު ތަބީޢީ ވިރާސީ ބަހާއެއް ފެނުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެއްކަމަށް ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ގަބޫލު ކުރެއެވެ.
އާންމު ދިރިއުޅުމުގައި ކުރެވޭ ބައެއް ކަހަލަ ކަންކަމުގެ ސަބަބުން އަލްސަރޭޓިވް ކޮލައިޓީސް ކުރިމަތިވުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑުވެދާނެ ކަމަށް ބައެއް ދިރާސާތަކުގައި ލަފާދީފައި ވެއެވެ.
އަދި ބައެއް ކަހަލަ އެންޓިބަޔޮޓިކްގެ ސަބަބުން އަލްސަރޭޓިވް ކޮލައިޓިސް ކުރިމަތިވުމުގެ ފުރުޞަތު ކޮންމެ ވެސް މިންވަރަކަށް އިތުރުވެދާނެ ކަމަށް ބެލެވިފައި ވެއެވެ.
ތެލާއި ސަރުބީ ގިނަ ކާނާ ކެއުމަކީ ވެސް އަލްސަރޭޓިވް ކޮލައިޓިސް ކުރިމަތިވުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑުވެދާނެ ކަމެކެވެ.
ލޭގެ ހުދު ސެލްތައް ބޮޑުކަމު ނަޖިހުގައި ހުރެއްޖެނަމަ އެއީ އަލްސެރޭޓިވް ކޮލައިޓިސް ހުރުން ކަމުގައި ވެދާނެ އެވެ.
އަދި ވައިރަސް ފަދަ ޖަރާސީމުތަކުގެ ސަބަބުން ޖެހޭ އިންފެކްޝަނެއް ހުރިތޯ ވެސް ބޮޑުކަމުނަޖިހުގެ ޓެސްޓުން ހޯދިދާނެ އެވެ.
ވަރަށް ބޮޑަށް އިންފްލެމޭޝަން ހުރިކަމަށް ލަފާކުރެވޭނަމަ ކޮލޮނޮސްކަޕީގެ ބަދަލުގައި ސިގްމޮއިޑޮސްކަޕީ ހަދައިފާނެއެވެ.
އަލްސެރޭޓިވް ކޮލައިޓިސްގެ ސަބަބުން އެއްވެސް ކަހަލަ އިތުރު ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެފައިވާކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭނަމަ،
އަލްސަރޭޓިވް ކޮލައިޓިސް އަކީ ދާއިމީ ސިފައެއްގައި ދިގުދެމިގެންދާ ގޮތަށް ބޮޑުގޮހޮރުގެ ބަތާނަ ދުޅަވެ،
ނުވަތަ ބޮޑު ގޮހޮރ ދުޅަވާ ބަލިތަކުގެ ގޮތުގައި ގުނާލެވޭ "އިންފްލެމޭޓަރީ ބަވަލް ޑިޒީޒް" އެކެވެ.
މިއީ ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމުގައި ޚާއްޞަކޮށް ބޮޑުގޮހޮރާއި ފުރަގަސްފަރާތުގައި ދިގުމުއްދަތަކަށް ދެމިގެންދާ ގޮތަށް ދުޅަވުމާއި،
ކުއްލިއަކަށް ބަލީގެ އަލާމާތްތައް ފެނުމުގެ ބަދަލުގައި މިބަލީގެ އަލާމާތްތައް މަޑުމަޑުން ގިނަ ދުވަހުންނެވެ.
އާދައިގެ މިންވަރަކުން ފެށިގެން ނުރައްކާތެރި ދަރަޖައަކަށް ބަލީގެ އަލާމާތްތައް ފެނުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.
ބައެއް ފަހަރު މިގޮތަށް އުދަނގޫތައް ލުއިވެފައި ހުންނަ މުއްދަތު ދެތިން ހަފްތާއިން ފެށިގެން އަހަރުތަކަށް ދެމިގެންދިއުމަކީ ވެސް ގާތް ކަމެކެވެ.
ބޭހުގެ ގޮތުގައި ދީއުޅޭ ބައެއް ބޭސްތަކުން ބަލިޖެހިފައިވާ ބައެއް މީހުންނަށް އެދެވޭ ނަތީޖާތައް ފެންނައިރު،
އަނެއްބައި މީހުންނަށް އެބޭސްތައް ބޭނުންކޮށްގެން ފަރުވާ ކުރިޔަސް އެންމެ އެދެވޭ ނަތީޖާތައް ނުލިބުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.
އެހެންކަމުން ބައެއް މީހުންނަށް އެމީހަކަށް އެންމެ ރަނގަޅު ބޭހެއް އިޚްތިޔާރުކުރުމަށް ދުވަސްކޮޅެއް ނެގުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.
އާންމު ގޮތެއްގައި އަލްސަރޭޓިވް ކޮލައިޓިސް ބަހާލެވިފައިވަނީ މައްސަލަ ކުރިމަތިވާ ހިސާބަކަށް ރިއާޔަތްކޮށްގެންނެވެ.
މިކަމާ ގުޅިގެން މަވިލިނޯންގަށް ޒިޔާރަތްކުރާ ފަތުރުވެރީންގެ ޢަދަދު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެފައެވެ.
ހިންދުސްތާނުގެ ހަމްލާތުތަކާއި އަވަށްތަކާއި ޤަރްޔާތަކާއި ތީމުތަކާއި ޝަހަރުތަކުގެ ތެރޭގައި ވެސް މަވިލިނޯންގު ފަދަ އެއްވެސް ތަނެއް ނެތް ކަމަށް އެ ޤަރްޔާގެ ޤަރްޔާވެހީން ބުނެއެވެ.
މޭގަލާޔާ ރާއްޖޭގެ ވެރި ޝަހަރުކަމުގައިވާ ޝިލޯންގާ 90 ކިލޯމީޓަރު ދުރުގައި އޮތް މަވިލިނޯންގު އޮންނަނީ ބަންގާޅުގެ ސީމާއާ ވަރަށް ކައިރީގައެވެ.
“ޤަރްޔާގެ ކައުންސިލުން މުސާރަ ދީފައި ތިބޭ މީހުން ތިިބޭނެ ކުނިކަހަން. އެހެން ނަމަވެސް މުސާރަ ދީފައި ތިބޭ މީހުން އެކަންޏެއް ނޫން ޤަރްޔާތެރެ ސައުފުކުރުމުގައި ޙަރަކާތްތެރިވަނީ. މުސާރަ ދީފައި ތިބޭ މީހުން އެކަންޏަކު އެހައި ވަރަށް ސައުފެއް ނުވެސް ކުރެވޭނެ. އެހެން ވެގެން އަޅުގަނޑުމެން ކޮންމެ މީހަކު ވެސް ބަލަން އެކަމުގައި ބައިވެރިވެގެން އުޅެން.” ހެންރީ ޚިއްރަމް ނަމަކަށް ކިޔާ ވޮލަންޓިޔަރަކު ބުންޏެވެ.
ކިތަންމެ ކުޑަ ކުނިކޮޅެއް ނަމަވެސް އަދި ގަހަކުން ވެއްޓޭ ފަތެއް ވިޔަސް މާގިނަ އިރެއް ނުވެ ސައުފުކުރެވެއެެވެ.
މީގެ މާނައަކީ ހަލާކުނުވާ ޒާތުގެ އެއްޗެއް ކުނީގެ ގޮތުގައި ކުނިކޮށިތަކާ ހަމަޔަށް ނުގެންދެވޭ ވާހަކައެވެ.
ކުނީގެ ގޮތުގައި ކުނިކޮށިތަކާ ހަމަޔަށް ގެންދެވޭ ތަކެތި ވެސް ގަސްކާނާއަށް ހެދުމަށް ޓަކައި ވަޅުގަނޑުތަކެއް ކޮނެ ވަޅުލާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
ޤަރްޔާގެ އަހުލުވެރީން ބުނާ ގޮތުގައި ސައުފުތާހިރުކަމުގެ ފިލާވަޅުތައް ކުދީންނަށް ދަސްކޮށްދިނުމުގެ މަސައްކަތް ފެށެނީ އިސްކޫލުތަކުންނެވެ.
މީގެ ބޭނުމަކީ ކުދީންގެ ޅަ ޢުމުރުގައި ސައުފުތާހިރުކަމާއި ތަން ފެހިކުރުމުގެ އާދަތައް އެކުދީން ގައި އަށަގެންނެވުމެވެ.
ހިންދުސްތާނުގެ ގިނަ ހިސާބުތަކުގައި ފެނާއި ނަރުދަމާގެ މައްސަލަ ކުރިމަތިވަމުން ދިޔަ ނަމަވެސް މަވިލިނޮންގުގައި މިފަދަ މައްސަލަތަކެެއް ނެތެވެ.
މި ޤަރްޔާ ސައުފުކޮށް ބޭއްވުމަކީ ޤަރްޔާގެ ކޮންމެ މީހެއްގެމެ ޠަބީޢަތުގައި އަށަގެންފައިވާ ކަމެކެވެ.
ޤަރްޔާގެ ކައުންސިލް ނުވަތަ ދަރުބާރުން ވަރަށް ވަރުގަދަ އަޚްލާޤީ މިންގަނޑުތަކެއް ކަނޑައަޅާފައިވާ ކަމަށް ޤަރްޔާގެ ވެރިޔާ ވިދާޅުވެއެވެ.
“މަގު މައްޗަށް ކުނި އުކާ މީހުންގެ އަތުން އެއް ޑޮލަރުގެ މިންވަރުގެ ޖުރުމާނާއެއް ނެގޭ. މިއީ ދަރުބާރުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތް. އެހެން ނަމަވެސް އަމިއްލަ ނަފްސަށް އިހްތިރާމް ކުރަން ދަންނަ އަޅުގަނޑުމެންގެ ރައްޔިތުން ބޭނުމެއް ނޫން އެމީހުންނަކީ ކުށެއްކޮށްގެން ޖުރުމާނާ ދައްކަން ޖެހޭ ބަޔަކަށް ވާކަށް.” ޤަރްޔާގެ ވެރިޔާ ތޮމްލިން ކޮންތޮހްރެން ވިދާޅުވިއެވެ.
“މީގެ އިތުރުން ދަރުބާރުގެ ފަރާތުން ވަރަށް ވަރުގަދައަށް ބަލަހައްޓަމުން ދާ ގޮތަށް ހަމަޖެހިފައި އޮންނަނީ. އަދި ކޮންމެ ގެއެއްގެ ނަރުދަމާ ވެސް ގަވައިދުން ފާސްކުރެވެމުންދާނެ.” ޤަރްޔާގެ ވެރިޔާ ވިދާޅުވިއެވެ.
“ދުނިޔެ ހޫނުވަމުންދާތީ އެކަމާމެދު ރައްޔިތުން ހޭލުންތެރި ކުރުވުމުގެ ގޮތުން ވަރަށް ގިނަ ޕޮރުގުރާމްތަކެއް އަޅުގަނޑުމެން މިދަނީ ހިންގަމުން. މީގެ ތެރޭގައި މަސައްކަތު ބައްދަލުވުންތައް ވެސް ހިމެނޭ.”ތޮމްލިން ވިދާޅުވިއެވެ.
މުޙައްލިލުން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި މަވިލިނޮންގުގެ ކަންތައް މިހާ ރަނގަޅުވެފައިވުމުގެ ސަބަބަކީ ލޯކަލް ގަވަރންމެންޓު ސިސްޓަމް ވަރަށް ބޮޑަށް ހަރުދަނާވެފައިވާތީއެވެ.
މި ސަމާޖަކީ މައިފުށަށް ވާރުތަ ހިނގާ މުޖްތަމަޢެއް ކަމުން ސަމާޖުގައި އަންހެނުންނަކީ އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ވަރަށް ވަރުގަދަ ބައެކެވެ.
މަވިލިނޮންގުގެ މި ސައުފުތާހިރުކަމާއި ފެހިކަމާއި ތަޢުލީމުގެ ހަރުދަނާ ކަމުން މި ރާއްޖޭގެ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ޗާޓުތަކުގައި މަވިލިނޮންގުގެ ނަން ދަނީ ފާހަގަކުރެވެމުންނެވެ.
ހިންދުސްތާނުގެ ހުރިހާ ތަނަކުން މަވިލިނޮންގަކީ ނަމޫނާއެއް ކަމަށް ބެލުމަށް ޤަރްޔާގެ ވެރިޔާވަނީ ގޮވާލާފައެވެ.
ި ބަލިމީހުންނަށް ފަރުވާދޭ ތަންތަނުގައި ކުނި ނުވަތަ ބަލިމީހާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުވާ ދިޔައަކަށް ނުވަތަ ނަޖިހަކަށް ހުށަހެޅޭފަދަ މަސައްކަތްތައް ކުރާ މީހުންނާއި އުމުރުން ދުވަސްވީމީހުންނާއި އެހެނިހެން އިޖްތިމާއީ ޙާލަތްތަކުގައި ހިމެނޭ މީހުންނަށް ހިދުމަތްދޭ މީހުންނެވެ.
ކެންސަރު ބައްޔަށް ފަރުވާކުރަމުންދާ މީހުންނާއި މި ބައްޔަށް ފަރުވާކޮށް ނިމުނުތާ އަހަރެއް ހަމަނުވާ މީހުނ ް
އަސާސީ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް އިސް ސަފުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ މީހުންނާއި ރާއްޖޭގައި ދިރިއުޅޭ މީހުންގެތެރެއިން ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ދަތުރުކުރާ މީހުން
އެއާރޕޯޓުގެ އިސްސަފުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ މުވައްޒަފުން (މީގެ ތެރޭގައި ސާފުކުރާ މީހުންނާއި ކުިނ މެނޭްޖކުރު ުމ ަގ ިއ ހަަރާކތްތެ ިރވާ މުވައްޒަފުން ހިމެނޭ )
މަތިން ާދބޯޓުެގ ފަ ުޅވެރިން (މީގެ ތެރޭަގިއ ސާުފކުރާ މީހުންނާިއ ކުނި މެނޭޖްކުރު ުމގައި ހަރަކާތްތެރިވާ މުވައްޒަފުން ހިމެނޭ )
މިގޮތުން ވައިރަހަށް އަންނަ ބަދަލަކީ އޭގެ ސަބަބުން ވެކްސިނުން ލިބޭ ފައިދާއަށް އަސަރުކުރާ ކަމަކަށް ނުވެދާނެއެވެ .
ި މިވައިރަސްގެ އަލަށް ފެންނަ ބާވަތްތަކުން ނުވަތަ ވޭރިއަންޓްތަކުން ކޯވިޑް-19ގެ ވެކްސިންދީގެން ހަށިގަނޑު ރައްކާތެރިކުރުވާ މިންވަރު ސައިންސްވެރިންނާއި ރެގިއުލޭޓަރީ އިދާރާތަކުން އަންނަނީ ވަރަށް ގާތުން ބަލަމުންނެވެ .
ނަމަވެސް އިންފުލުއެންޒާ ފަދަ އަރިދަފުސް ރޯގާގެ ބަލިތައް ޖައްސާ ވައިރަސްއާ ދެކޮޅަށް ބޭނުންކުރުމަށް އުފައްދާ ވެކްސިނަކީ ކޮންމެ އަހަރަކު ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭ ވެކްސިނެކެވެ.
ސަބަބަކީ ރޯގާ ޖައްސާ ވައިރަހަކީ އޭގެ އަސްލަށް ވަރަށް އަވަސްއަވަހަށް ބަދަލުއަންނަ އެއްޗަކަށް ވުމެވެ.
ކޯވިޑް-19 ވެކްސިން އަކީ ކޯވިޑް-19 ޖައްސާ ވައިރަސްކަމުގައިވާ ނޮވެލް ކޮރޯނާވައިރަސް އިން ރައްކާތެރިވުމަށް އިންސާނާގެ ދިފާއީ ނިޒާމު ތައްޔާރުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ .
ކުރިން ސިއްހަތު ރަނގަޅަށް ތިބި އެކި އުމުރުފުރައިގެ މީހުންވެސް ދަނީ މިބަލީގެ ސަބަބުން ޞިއްޙީ ބޮޑެތި މައްސަލަތަކާ ކުރިމަތިލަމުންނެވެ .
ި ސިއްޙީ ހިދުމަތްތެރިންނާއި މި ބަލީގެ ނުރައްކާ އެންމެ ބޮޑު މީހުންކަމުގައިވާ އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުން އަދި ދާއިމީ ބަލިތައް ތަޙައްމަލު ކުރާ މީހުން ހިމެނެއެވެ .
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ބޭނުންކުރެވޭނީ މޯލްޑިވްސް ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އޮތޯރިޓީން ބަލައި އޭގެ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކޮށް ހުއްދަ ދީފައިވާ ވެކްސިންތައް.
ކޮންމެ ވެކްސިނެއްވެސް ރައްކާކޮށް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި އެ ވެކްސިނެއް ބަހައްޓަންޖެހޭ ފިނިހޫނުމިން ބެލެހެއްޓޭނެއެވެ.
މީގެ އިތުރުން ވެކްސިން ރައްކާކޮށް ބެލެހެއްޓުމުގެ ނިޒާމު ފުޅާކުރުމުގެ މަސައްކަތް ދުނިޔޭގެ ޞިއްހަތު ޖަމުއިއްޔާއާއި ޔުނިސެފްގެ އެހީގައި ދަނީ ކުރަމުންނެވެ.
ވެކްސިންޖެހުމުގެ ސަބަބުން ނޭދެވޭ އަސަރެއް ހަށިގަނޑަށް ކުރިތޯ ބެލުމަށް ވެކްސިން ޖަހާފައިވާ ފަރާތްތައް ވަކިވަކިން މޮނިޓަރ ކުރަމުންގެންދާނެއެވެ.
އަދި މިގޮތުން ކުރިއަށް ގެންދާ މޮނިޓަރިންގ ކުރިއަށް ގެންދާނީ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މިންގަނޑުތަކާ އެއްގޮތަށެވެ .
ކޯވިޑް-19 އާ ދެކޮޅަށް ‘ހަރޑް އިމުއިނިޓީ’ ހާސިލުކުރުމަށް ވެކްސިން ދޭންޖެހޭ އާބާދީގެ އިންސައްތަ ކަމާބެހޭ މާހިރުންނަށް އަދި ދެނެގަނެފައެއް ނުވެއެވެ.
‘ހަރޑް އިމިއުނިޓީ’ އަކީ ވެކްސިންޖެހުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ބައްޔަށް ކުރިން ހުށަހެޅިފައިވުމުގެ ސަބަބުން އެ ބަލި ޖައްސާ ވައިރަހަށް އާބަދީގެ ބޮޑު އިންސައްތައެއް ހޭނި އެބައްޔަކުން ރައްކާތެރިކަން ލިބިފައިވުމެވެ.
ް މުޖުތަމައެއްގައި ދިރިއުޅޭ ޚާއްޞަ ހާލަތްތަކުގައި ބައެއް މީހުން ބަލިން ރައްކާތެރިވުމަށް ފިޔަވަޅެއް ނޭޅި ކަމުގައި ވިޔަސ،
‘ހަރޑް އިމުއިނީޓީ’ ހާސިލުކުރުމަށް ބަލިން ރައްކާތެރިވެފައިވާ އާބާދީގެ އިންސައްތަ ހުންނަންޖެހޭ މިންވަރު އެކި ބަލި ބަލީގައި ތަފާތެވެ .
ކޯވިޑް-19 ވެކްސިން ހޯދުމަށްޓަކައި ދިވެހިރާއްޖެއިން ވަނީ ހަމަހަމަ ކަމާއެކު ރައްކާތެރި ވެކްސިން ޤައުމުތަކަށް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް އެކުލަވާލާފައިވާ ކޯވެކްސް ފެސިލިޓީގައި ބައިވެރިވެފައެވެ.
ކޯވެކްސް ފެސިލިޓީގެ ތެރެއިން ދިވެހިރާއްޖެއަށް ވެކްސިން ލިބޭނެކަމަށް ލަފާކުރެވެނީ 2021 ގެ ފުރަތަމަ 3 މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައެވެ.
ް ދިވެހި ސަރުކާރުން ދަނީ އެސްޓްރާޒެނެކާ ފަދަ ވެކްސިން އުފައްދާ ކުންފުނިތަކުން ވެކްސިން ގަތުމުގެ އިންތިޒާމުތައް ހަމަޖައްސަމުންނެވެ.
މިގޮތުން އާންމުކޮށް ހަށިގަނޑުން ފެންނަ އަލާމާތްތަކަކީ ވައިރަސްއާ ދެކޮޅަށް ހަށިގަނޑު ރައްކާތެރިކުރުމަށް ދިފާއީ ނިޒާމުން މަސައްކަތް ކުރާކަމުގެ އަލާމާތްތަކެވެ.
މިގޮތުން ހަށިގަނޑަށް ކުރާ އަސަރުތަކަކީ ގިނަ ފަހަރަށް ވައިރަސްއާ ދެކޮޅަށް ހަށިގަނޑު ރައްކާތެރިކުރުމަށް ދިފާއީ ނިޒާމުން މަސައްކަތް ކުރާކަމުގެ އަލާމާތްތަކެވެ.
ވެކްސިން ދިނުމަށް ނިންމާފައިވާ ޚާއްސަ ގުރޫޕްތަކަށް ވެކްސިން ދޭނެ ތަރުތީބު ވަނީ އެކަމަށް އެކުލަވާލާފައިވާ ބައިނަލްއަގްވާމީ އޮނިގަނޑުތަކާ އެއްގޮތަށް ކަނޑައަޅާފަ އި
ވެކްސިން ދޭނެ ގޮތާއި ވެކްސިންގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑަށް ކޮށްފާނެ ނޭދެވޭ އަސަރުތައް ސިއްހީ ޚިދުމަތްތެރިންނަށް އުނގަންނައިދީ ތަމްރީނުކުރުން .
މި ވެކްސިންތައް އުފެއްދުމުގައިވެސް ވެކްސިން ތައްޔާރުކުރުމުގެ ތަޖުރިބާއާއި ޓެކްނޮލޮޖީ ބޭނުންކުރެވެއެވެ .
ވެކްސިންޖެހުމަށް ރަޖިސްޓަރީކުރުމުން މިހާރު ދިރިއުޅޭ ތަނާއި ޞިއްޙީ ހާލަތާއި ބެހޭ އެންމެ ފަހުގެ މަޢުލޫމާތު އެޗް.
ް އެ މަޢުލޫމާތައް އެއްވެސް ބަދަލެއް އައިސްފައިވޭތޯ މި ރެޖިސްޓްރޭޝަންގެ ތެރެއިން ދެނެގަނެވޭނެއެވެ .
ް މި ވެކްސިންޖެހުމުން އޭނާ މި ބަލިން ރައްކާތެރިވުމުގެ އިތުރުން މި ބަލީގެ ނުރައްކާ އެންމެ ބޮޑު މީހުންގެ ތެރެއިން މީހަކަށް އޭނާގެ ފަރާތުން ބަލި ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު ކުޑަކޮށްދެއެވެ .
ކޯވިޑް-19 ގެ ވެކްސިންތަކަށް ފުރަތަމަ ހުއްދަ ދިންއިރު މި ވެކްސިންގެ އަސަރު ހަށިގަނޑުގައި ދެމިހުންނާނެ މުއްދަތަކީ ކިހާ ދުވަހެއްތޯ އެނގިފައެއް ނުވެއެވެ.
ި ޔަޤީން ކުރެވޭނީމިކަން ގިނަ ހޯދުންތައް ހޯދާ މިކަމުގެ މަޢުލޫމާތުތައް އެއްކުރެވިގެން ކަމަށްވާތީއެވެ.
މިހާތަނަށް ހަދާފައިވާ ގިނަ ދިރާސާތައް ދައްކާގޮތުން ވެކްސިންގެ އަސަރު 1 އަހަރު ދުވަހަށް ދެމިހުންނާނެއެވެ .
މި ވެކްސިން މިހާރުވަނީ ކްލިނިކަލް ޓްރަޔަލް ގެ އެންމެ ފަހު މަރުހަލާ ކަޑައްތުކޮށް ދުނިޔޭގެ ޞިއްޙަތު ޖަމްޢިއްޔާގެ ހުއްދަ ހޯދުމުގެ މަގުމަތީގައެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދޭ ހުރިހާ ވެކްސިންތަކަކީ ވެސް މޯލްޑިވްސް ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އޮތޯރިޓީން ހުއްދަ ލިބިގެން ބޭނުންކުރެވޭ ވެކްސިންތަކެވެ.
އޭ އިން ހުއްދަދެވޭއިރު ދުނިޔޭގެ ޞިއްޙަތު ޖަމިއްޔާގެ ރައްކާތެރިކަމުގެ މިންގަނޑުތަކަށް ފެތޭތޯ ބެލޭނެއެވެ.
އެހެނިހެން ވެކްސިންތަކެކޭ ވެސް އެއްފަދައިން މި ވެކްސިންގެ ރައްކާތެރިކަން ވަނީ ވެކްސިން އުފެއްދުމުގެ މަރުޙަލާގައި ކަށަވަރުކޮށްފައެވެ.
އަދި ކޮންމެ މަރުހަލާއެއްގައި މި ވެކްސިން ޖެހި މީހުންގެ އަދަދު އެހެން ވެކްސިންތަކެކޭ އެއްފަދައިން ހަމަހަމައެވެ .
އަދި ވެކްސިން ޓެސްޓްކުރުމުގެ އެންމެ ފަހު މަރުޙަލާގެ ތެރޭގައި 15 ވެކްސިނެއް ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ޓެސްޓްކުރެވެމުން އެބަދެއެވެ .
ކޯވިޑް-19 އަށް ހުށަހެޅުމުގެ ސަބަބުން މި ބައްޔާ ދެކޮޅަށް ދިފާއީ ނިޒާމުގައި ރައްކާތެރިކަން އުފެދި ދެމިހުންނަ މުއްދަތު މި ބައްޔާބެހޭ ގޮތުން އަދި ރަގަޅަށް ހޯދިފައި ނެތުމުން މި ބަލި ޖެހި ރަނގަޅު ވެފައިވާ މީހާއަށްވެސް ކޯވިޑް-19 ގެ ވެކްސިން ޖެހޭނެއެވެ.
ކޯވިޑް-19 އާއި ގުޅިގެން މިހާތަނަށް އުފައްދާފައިވާ ވެކްސިން ތަކަކީ ކަނޑައަޅާފައިވާ ވަކި އުމުރުފުރާއަކަށް ޓެސްޓްކޮށްފައިވާ ވެކްސިންތަކެކެވެ.
މި ވެކްސިން ޓެސްޓުކުރުމުގައި 16 އަހަރުންދަށުގެ ކުދިން ހިމެނިފައި ނުވާތީ މި އުމުރުފުރާގެ ކުދިންނަށް ވެކްސިނެއް ނުޖަހާނެއެވެ .
‘ކޮވިޝީލްޑް’ އަކީ ރައްކާތެރިކަމާއި ނަތީޖާ ރަގަޅުކަމަށް ތަހުލީލުތަކުން ދެނެގަނެފައިވާ ވެކްސިނެކެވެ.
’ކޮވިޑްޝީލްޑް‘ އަކީ އޮކްސްފޯޑް ޔުނިވަރސިޓީ އާއި އެސްޓްރާޒެނެކާ ގުޅިގެން އުފައްދާފައިވާ ވެކްސިންގެ ފޯމިއުލާއާ އެއްގޮތަށް ސީރަމް އިންސްޓިޓިއުޓް އޮފް އިންޑިއާ ޕވޓ ލޓޑ އިން ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ވެކްސިނެކެވެ .
ދިވެހި ރާއްޖެއަށް ގެންނަ ވެކްސިން ދިވެހި ރައްޔިތުން އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގައި މަސައްކަތްކުރާ ބިދޭސީންނަށް ވެކްސިން ދިނުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ އެއްވެސް އަގަކާނުލައެވެ .
އަކްރަމްގެ އުންމީދަކީ ރާއްޖޭގެ އެންމެމޮޅު ކުޅުންތެރިޔަކީ އޭނާކަމަށް ގިބަޔަކު ބުނުމުގެ އިތުރުން އެކަން އަންގައިދޭ އެވޯޑެއްވެސް ހޯދުމެވެ.
އަބަދުވެސް ނަމޫނާ ކުޅުންތެރިޔެއްގެ ގޮތުގައި އަކްރަމް ދެކެނީ ގައުމީޓީމުގެ ކެޕްޓަން އަދި ނިއުރޭޑިއަންޓްގެ ކެޕްޓަނުގެ އިތުރުން އެއްބަނޑު އެއްބަފާ ބޭބެ ކަމުގައިވާ އަސްއަދު އަބްދުލްޣަނީއެވެ.
ނިއުގެ އަރިމަތިން މިހާރުވެސް ހުނަރުވެރި ކުޅުމެއް ދައްކަމުން އަންނަ އަކްރަމްގެ އުންމީދަކީ ފުޓްބޯޅައިން ރަނގަޅު މަންޒިލަކަށް ދިއުމެވެ.
19 އަހަރުން ދަށުގެ ގައުމީޓީމުގައި އުޅެނިކޮށް ހަންގޭރީގެ ކޯޗް ލާސްލޯކިސްއަށް އަކްރަމްގެ ކުޅުން ފެނިގެން ވެލެންސިއާގެ ޕްރެކްޓިހަށް އޭނާ ގެންދިޔައެވެ.
އެހެންކަމުން ފުޓްބޯޅައަކީ ކޮންއެއްޗެއްކަން އަކްރަމަށް އެންމެ ފުރަތަމަ ކިޔައިދިން އެދުރަކީ ކިސް ކަން އޭނާވެސް ފާހަގަ ކުރެއެވެ.
ބަރުދަނުގައި 50 ކިލޯ ހުންނަ އިސްކޮޅުން ދިގު އަކްރަމަކީ 2006 ވަނަ އަހަރު އެފްއޭއެމުން ހޮވާފައިވާ 21 އަހަރުން ދަށުގެ އެންމެމޮޅު ކުޅުންތެރިޔާގެ ޝަރަފްވެސް ލިބިފައިވާ ކުޅުންތެރިޔާއެވެ.
އަކްރަމް އަބްދުލްޣަނީ އަކީ މިހާރު ރާއްޖޭގެ އެންމެމޮޅު ކުޅުންތެރިންގެ ސަފުގައި ހިފަހައްޓަމުން އަންނަ ނުވަތަ އެސަފުން ޖާގަހޯދަމުން އަންނަ ކުޅުންތެރިޔެކެވެ.
ނިއުރޭޑިއަންޓަށް މިހާރު ކުޅެމުން އަންނަ އަކްރަމަކީ ސްކޫލް ދައުރުގައި ފުޓްބޯޅައިގައި މާބޮޑަށް ފާހަގަ ކުރެވިފައިވާ ކުޅުންތެރިޔެއް ނޫނެވެ.
ސްކޫލް ދައުރުގައި މާރަނގަޅު ކުޅުމެއް ނުދެއްކުނު ނަމަވެސް ސްކޫލް ދައުރަށްފަހު ކުލަބު ފެންވަރުގައި ލިބުނު ފުރުޞަތުގެ ބޭނުން އެދަނީ ވަރަށް ރަނގަޅަށް ހިފަމުންނެވެ.
ނަމަވެސް އޭނާ ސިފަކުރާ ގޮތުގައި އޭނާގެ ފުޓްބޯޅައިގެ ބިންގާ އެޅިގެން ދިޔައީ 2005 ވަނަ އަހަރުއެވެ.
ރާއްޖޭގެ އެންމެބޮޑު އެއްކުލަބު ކަމުގައިވާ ކުލަބު ވެލެންސިއާއަށް ކުޅެން ފުރުސަތު ލިބުނު އަހަރަކީ އެއީ ކަމަށްވާތީއެވެ.
ދިވެހި ފުޓްބޯޅައިގައި އެއްޓީމެއްގެ ޖާޒީން ފެންނަ ހަމައެކަނި ތިންބެއިން ކަމުގައިވާ އަސްއަދު އަބްދުލްޣަނީ އާއި އަންވަރު އަބްދުލްޣަނީގެ ކޮއްކޮ ކަމުގައިވާ އަކްރަމްވަނީ ސްކޫލް ދައުރުގައި 3 ސްކޫލަކުން ތައުލީމް ޙާސިލްކޮށްފައެވެ.
އެއްބަނޑު އެއްބަފާ 13 ބެއިން ހިމެނޭ އާއިލާގައި ހިމެނޭ އަކްރަމް ގްރޭޑް 1 ން ފެށިގެން 8 ށް ކިޔެވީ މާފަރު ސްކޫލުންނެވެ.
ތިޔަބައިމީހުންގެ މަގުތައް އަހަންނަށް އެނގިދެއްވާށެވެ.” ކަލާނގެ އޭނާގެ ދުޢާ އަޑުއައްސަވައި އިޖާބަކުރެއްވިއެވެ.
ތައުރާތާއި ޒާބުޙާތަކާއި އިންޖީލުތައް ހިމެނޭ ގޮތަށް އިންސްޕަޔަރޑް ކީރިތި ޤުރުއާންތައް ދުނިޔޭގައި އެންމެ ގިނައިން ތަރުޖަމާކޮށް ބެހިފައިވާ ފޮތް ކަމަށްވާ މާތް ބައިބަލުން ފެނިދާނެއެވެ.
ހަސަންތާޖުއްދީނުގެ ފަނޑިޔާރުކަމުގައި ޢިޝާނަމާދު ވަޤުތު އިރުއޮއްސި އެއްގަޑި ވިހިމިނިޓަށް ފަސްކުރުމަށް އަމުރު ކުރެއްވިއެވެ.
ފިނިމޫސުމާއި ހޫނު މޫސުމުގައި އަތިރިމައްޗަށް ދަރަޖަ ފުޅި ހިއްޕަވައިގެން ނިކުންނަވާ އެކަން މުޖައްރިބު ކުރެއްވުމަށް ފަހުގައެވެ.
އަދި ދަރަޖަ ފުޅިހައްދަވާ ގަނޑުވަރުތެރޭގައި ކިޔެވެނި ބޭކަލުންގެ އަށީ ކުރިމަތީގައި ހުރި ފޯކުއަށީގައި ފުޅިބަހައްޓަވައި އިރުއޮއްސުމުން ފުޅި އަނބުރުއްވާން އަމުރު ކުރެއްވީވެސް ހަސަން ތާޖުއްދީނެވެ.
އަދި ހަމަ ހަސަންތާޖުއްދީން އެންގެވި އެންގެވުމަކަށް ހުކުރު ދުވަހު މެންދުރު މުންނާރުން ޞަލާވާތް ގޮވާން ފެއްޓެވިއެވެ.
އަދި ފަޖުރުއްޞާދިޤުގެ އަލިކަން ފާޅުވުމުގެ ކުރީން ދިހަ ދަރަޖައިގައި ފަތިސް ނަމާދުގެ ފުރަތަމަ ބަންގި ދިނުމަށާއި ފަޖުރުއް ޞާދިޤުގެ އަލިކަން ފާޅުވުމަށް ފަހު ދެވަނަ ބަންގި ދިނުމަށް އަމުރުކުރެއްވި އެވެ.
އަދި ހަސަން ތާޖުއްދީން ދަންނަވައިގެން މާލޫދު ހަރުގޭގެ މެދަށް ކަށިމަލާއި އުނިމަލާއި ފާޑުފާޑުގެ މާމެލާމެއްޔާއި ކޮށާފައި ހުންނަ ކުންނާރާއި އުއްދަނޑިއާއި ދޮންކޭލާއި ތަފާތު މޭވާއާއި ތަތް ބޮނޑިބަތާއި އެއްކޮށް ފުންޏަކަށް ޖަހައިގެން ހޭލާތިބުން މަނާކުރެއްވިއެވެ.
އައްސުލްޠާން މުޡައްފަރު މުޙައްމަދު ޢިމާދުއްދީ ސިރީކުލަ ސުންދުރަ ސިޔާކަ ސާސްތުރަ މަހާރަދުންގެ ރަސްކަމުގައި އެރަސްގެ ފާނުގެ އަމުރުފުޅަށް ހަސަންތާޖުއްދީން ދިވެހިތާރީޚް ލިޔުއްވަން ފެއްޓެވިއެވެ.
އޭގެ ކުރީގެ އެކިއެކި ލިޔުންތަކާއި ދޫދޫމަތިން ދެކެވެމުން އަންނަ ވާހަކަތައް ބައްލަވާ ތަޙްޤީޤު ކުރައްވާ ފަހަށް ބޭނުންކުރެއްވޭ އެއްޗަކަށް ވާނޭގޮތަށް އަޅުގަނޑުމެންނާއި ހަމައަށް ދޫކުރައްވާފައިމިވާ މުޢުތަބަރު ތާރީޚަކީ އަގުނުކުރެވޭ ފަދަ ތަރިކައެކެވެ.
ހަސަންތާޖުއްދީން އޭނަގެ ތާރީޚުގައި އެންމެ ފަހުން ލިޔުއްވި ޖުމުލައަކީ އަށްޑުވަހު މިރަސްގެފާނު އަބި ޢާއިޝާކަބާފާނު ދަރިކަބަލަކާއި ރައްކާވިއެވެ. މި ދަރިކަބަލުންނަށް އާމިނާރަނި ކިލެގެފާނޭ ކިޔައި ނަން ދެއްވިއެވެ. ] މިއެވެ.
އައްސުލްޠާން ސައްޔިދު މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީނު ސިރީ ހިކާޅަ މިލާދީއްތަ މަހާރަދުން ގެ އަރިހުން ޢިލް ހޯއްދެވި ބޭފުޅުންގެ ތެރޭގައި ހަސަން ތާޖުއްދީން ހިމެނި ވަޑައިގެންނެވިއެވެ.
މިރަދުންގެ ރަސްކަމުގައި ރަޖަބު މަހަށް ހަނދުބެލީންސުރެ ރަމަޟާން މަސް ނިމޭންދެން ކޮންމެ ރެއަކު މަޣުރިބް ނަމާދާއި ޢިޝާނަމާދާއި ދެމެދު ހުކުރު މިސްކިތުގައި މީސްތަކުންނަށް ޙަދީޘް ކިޔަވައި ދިނުމަށް ހަސަންތާޖުއްދީން އިސްކުރެއްވިއެވެ.
އަދި ކޮންމެ ހުކުރު ދުވަހަކު ޢަޞުރު ނަމާދަށް ފަހު ދޭވާނީންނާއި މަޖިލީހަށް އަރާ ބޭކަމުން ގޮވައިގެން ޙަސަން ތާޖުއްދީން ނިކުންނަވާ އަމުރު މަޢުރޫފު ކުރައްވާ މުންކަރާތްތައް މަނާ ކުރައްވައެވެ.
އަދި އަމުދުން ފަރުޟުނަމާދު އަޅައިފި މީހަކު ޝަރީޢަތުގެ ކަނޑިން ޤަތުލު ކުރެއްވުމަށް ރަސްގެފާނުގެ އަރިހަށް ގެނައުމަށް އަމުރު ކުރައްވައެވެ.
އަޅުންފަދައިން މިނިވަން އަނހެނުން ލައްވާ އުޖޫރަޔަކާއި ނުލައި މަސައްކަތްކުރުވުމާއި އެކަކުއަނެކަކަށް ވިއްކުން މަނާކުރެއްވިއެވެ.
މި އަމުރުނެރުއްވުމުން އެގޮތަށް ގެންގުޅެމުން ދިޔަ މީހުން ޙަސަންތާޖުއްދީން އަރިހަށް އައުމުން އެމީހުންނަށް މިޘްލިއްޔަ އުޖޫރައެއް އަތުލައި ދެއްވާ މިނިވަން ކުރެއްވެވިއެވެ.
ހިސާބުބައްލަވާ އުޖޫރައިގެ ތެރެއިން ދަރަނި ކަނޑާލައްވާ ހަމަނުވާބައި ބޭތެލްމާލުން ހަމަކޮށްދެއްވިއެވެ.
މިނިވަނުން އަޅުންގެ ގޮތުގައި ގެންގުޅުން ޙަރާމް ވާނޭކަމަށް ރާއްޖޭގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ނިޔާ ކުރެއްވީވެސް ހަސަންތާޖުއްދީނެވެ.
އަދި ތަރިކައިން ޛަވިލްއަރުޙާމުންނަށް ވާރުތަ ވާނޭކަމަށްވެސް ފުރަތަމަ އަމުރުކުރެއްވީ ހަސަން ތާޖުއްދީނެވެ.
އަދި ބޮލުއިސްތަށިގަނޑުކަނޑައި ލިބާސްވީދާ މިގޮތަށް އަންހެނުން އަންހެނުންނާއި ސިލްވާން ކުޅައުންވެސް މަނާކުރެއްވި އެވެ.
މިރަދުން އަވަހާރަވުމުން އެރަދުން އަވަހާރަވީ ތާރީޚް ލައްވައިގެން ޅެންބައެއް ހައްދަވާފައި އެރަދުން ފަސްދާނުލެއްވި ގުއްބުގެ ފާރުގައި ލިޔުއްވެވިއެވެ.
ރަސްގެފާނު އަވަހާރަވީތާ ފަސްވަނަޔަށް ވީދުވަހު ހަސަންތާޖުއްދީން ފަނޑިޔާރުކަން ދޫކުރައްވާ 11 ޝަޢުބާން 1112ގައި ޢާއިލާއާއެކު މައްކާއަށް ވަޑައިގަތެވެ.
ނަމަވެސް މާގިނަދުވަސްތަކެއްނުވެ އައްސުލްޠާން އިބުރާހިމް މުޡުހިރުއްދީންގެ ފަތްކޮޅެއް ލިބިވަޑައިގަތުމުން މާލެވަޑައިގެންނެވިއެވެ.
ރަސްކަމުގައި އިންނެވީ އައްސުލްޠަން މުޡައްފަރު މުޙައްމަދު ޢިމާދުއްދީ ސިރީކުލަ ސުންދުރަ ސިޔާކަ ސާސްތުރަ މަހާރަދުންނެވެ.
ސައްޔިދު ރަސްގެފާނު އަވަހާރަ ވުމަށްފަހު އެދުވަސްވަރު ފަނޑިޔާރުކަމުގައި ހުންނެވި ދެއްވަދޫ ފަނޑިޔާރު ތަކުރުފާނު ރަސްކަމަށް އިސްކުރެވުނެވެ.
އަދިހަސަންތާޖުއްދީން ދުރުވެ ޢަދުލަށް ރަސްކަން ކުރެއްވުމަށް އެތައް އަހްދެއް ހިއްޕަވާ ރަސްކަމަށް ބައެއަތު ހިއްޕެވިއެވެ.
ފަނޑިޔާރުކަން ޤަބޫލު ކުރެއްވުމުގެ ކުރިން ޙަސަންތާޖުއްދީން ކުރައްވާ ޙުކުމަށް ރަސްގެފާނު ޤަބޫލުވެ ވަޑައިގެންނެވުމަށް އަހްދު ހިއްޕެވިއެވެ.
އައްސުލްޠާން ކުޑަމުޙައްމަދު ސިރީ މަނިރަން ލޯކަ މަހާރަދުންގެ ރަސްކަން ނިމި އައްސުލްޠަން މުޙައްމަދު މުޙްޔުއްދީން އާދިލް ސިރީ ނާކަރައި ސުންދުރަ މަހާރަދުންގެ ރަސްކަމުގައި ހަސަންތާޖުއްދީން ހައްދުއްމަތީ ގަމުގައި އަރުވާލައްވާފައި ހުންނަވަނިކޮށް މާލެގެންނަވާ މަހަކު ފަންސާސް ލާރިދެއްވާފައި ރަސްގެފާނުގެ މުޝީރެއްގެ ގޮތުގައި މާލޭގައި ބެހެއްޓެވިއެވެ.
ޢިލްމަށް ލޯބިކުރައްވާ މުޖުތަމަޢު އިޞްލާހުކުރެއް ވުމަށް އެތައްމަސައްކަތްތަކެއް ކުރެއްވި ފަނޑިޔާރެކެވެ.
ދިވެހި ތާރީޚަށް މިހާތަނަށް ދިވެއްސަކު ކުރައްވާފައިވާ ނުވާފަދަ އަގުބޮޑުޚިދުމަތެއް ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅޭކެވެ.
ޢަރަބި ބަސް ދެނެވަޑައިގަންނަވާ އިސްލާމީދީނުގެ ޢިލްމު ލިބި ވަޑައިގެން ހުންނެވި ކުޅަދާނަ ފަނޑިޔާރެކެވެ.
މުސްލިމުން އަޝްބީލިޔާ ފަތަހަކުރީ ހިޖުރައިން 94ވަނަ އަހަރުގެ ޝަޢުބާން މަހުގެ ތެރޭގައި މޫސާ ބިން ނަސީރު ވެރިއަކަށް ހުންނަވައިގެންނެވެ.
ފަތަހަކުރިތާ އެއް މަސް ފަހުން އެރަށުގެ ފުރަތަމަ ވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި ޢީސާ ބިން ޢަބުދު އައްޠަވީލް ކަނޑައެޅުއްވިއެވެ.
އެއަށް ފަހު އަޝްބީލިޔާގެ ވެރިކަމަށް މުރާބިޠީންގެ ކޮމާންޑަރ ސައިރު ބިން އަބީ ބަކުރު އިސްވެވަޑައިގަތެވެ.
ހިޖުރައިން 97ވަނަ އަހަރު އަޝްބީލިޔާ ގައި ޢަބުދުލް އަޒީޒު ބިން މޫސާ ބިން ނަޞީރު ޤަތުލުކުރެއްވުމާއި ގުޅިގެން ސްޕޭންގެ ވެރިކަމަށް އައްޔޫބު ބިން ޙަބީބު ބިން އައްލަޚުމީ އިސްކުރެވުނެވެ.
ހިޖުރައިން 214ވަނަ އަހަރު އަޝްބީލިޔާ ގައި ޢަބުދުއް ރަޙުމާނު އަލްއައުސަތު ފުރަތަމަ ފަހަރަށް މިސްކިތެއް ބިނާކުރެއްވިއެވެ.
ހިޖުރައިން 300ވަނަ އަހަރުގައި ބަނީ ހުއްޖާޖުން އަދި ބަނީ ޚުލްދޫންއިން ގެންނަށް އުޅުނު އިންގިލާބު ޢަބުދުއް ރަޙުމާން ބިން ނާޞިރު ވެރިއަކަށް ހުންނަވައިގެން ނިމުމަކަށް ގެންނެވިއެވެ.
ހިޖުރައިން 95ވަނަ އަހަރު ޢަބުދުލް ޢަޒީޒު ބިން މޫސާ ބިން ނަޞީރު ސްޕޭންގެ ވެރިއަކަށް އިސް ކުރެއްވުމާއި އެކު އަޝްބީލިޔާ ސްޕޭންގެ ވެރިރަށުގެ ގޮތުގައި ހަމަޖެއްސެވިއެވެ.
ހިޖުރައިން 414ވަނަ އަހަރު މުޙައްމަދު ބިން ޢައްބާދު އަޝްބީލިޔާގެ ވެރިކަމަށް އެރުން ވެގެން ދިޔައީ ބަނީ ޢައްބާދުއޭ ކިޔުނު ދައުލަތުގެ ފެށުންކަމުގައެވެ.
1980 ގެ އަހަރުތަކުގައި ޝަކީއްބެ ދިވެހި ޓީވީ އާއި ގުޅުނީ އިގިރޭސިން ހުންނަ ޚަބަރު ދިވެހި ބަހަށް ތަރުޖަމާކުރުމަށެވެ.
ތައުލީމީ ނިޒާމްގައި ހިމެނޭ ކަރިކިޔުލަމްގެ މަސައްކަތުގައި 20 އަހަރަށްވުރެ ގިނަ ދުވަހު މަސައްކަތް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ.
ވަރަށް ގިނަ ދުވަހު ޓިއުޝަން ސެންޓަރެއް ހިންގުމުގެ އިތުރުން ސުކޫލް ދައުރުގައި ތަމްސީލާއި ޑްރާމާތައް ވެސް ކުޅެފައި ވެއެވެ.
ބައްޕާފުޅު އާދަމުގެފާނުގެ އެންގެވުމަށް ދެބޭފުޅުން އެބޭފުޅުންގެ މުދަލުގެ ތެރެއިން ޤުރުބާން ނެރުއްވައިފިއެވެ.
ދެ ބޭފުޅުން ނެރުއްވި ޤުރުބާން ގެންގޮސް ފަރުބަދައެއްގެ މަތީގައި ބެހެއްޓުމަށްފަހު ބާގޮތެއް ބެއްލެވުމަށް ދުރުގައި ބަލަން ތިއްބެވިއެވެ.
ހަބީލު މާތް އަށް ޤުރުބާނެއްގެ ގޮތުގައި ނެރުއްވީ އަތްޕުޅުގައި ހުރި ކަންބަޅިތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ފަލަ އެންމެ ރަނގަޅު ކަންބަޅިއެވެ.
ހާބީލު ޤުރުބާން ޤަބޫލުކުރައްވައި ޤާބީލުގެ ޤުރުބާން ޤަބޫލު ނުކުރެއްވުމުން އެކަމާ އޭނާ ރުޅިއައިސް ހަޅޭއްލަވާ ނުރުހުންފާޅުކުރިއެވެ.
މިގޮތަށް ހާބީލު ވިދާޅުވުމުން އިހުނަށްވުރެ ޤާބީލުގެ ރުޅިވެރިކަން މައްޗަށްގޮސް ނަފުރަތާއި ފިތުނައިގެ އަލިފާންގަނޑު ހުޅުފަޅައިގެން ދިޔައެވެ.
ޤާބީލު އޭނާގެ ކޮއްކޮ މަރާލީ ކުރެވުނު ޒުވާބުގަނޑެއްގެ ތެރޭގައި ދަގަނޑު ރޮޑަކުން ހަމަލާދީގެންކަމަށާއި އަދި ހާބީލު މަރާލީ ނިދިކުރައްވާފައި އޮންނަވަނިކޮށް ބޮލުގައި ގަލަކުން ޖަހާކަމަށްވެސް ބުނެވެއެވެ.
ސީރިއާގެ އުތުރުގެ ސަރަޙައްދެއްގައި "ބުލޫޑްކޭވް" ގެ ނަމުން ނަންދީފައިވާ ފަރުބަދައެއްގެ ހޮހަޅައެއް ހުރެއެވެ.
ޙައްވާގެފާނު އާލާސްވެއިންނަވާ ކޮންމެ ފަހަރަކު ރައްކާވެވަޑައި ގަންނަވަނީ އެއްމާބަނޑު ދެބޭފުޅުންނެވެ.
މިކުދިން ބޮޑެތިވުމުން މާތް ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އާދަމްގެފާނަށް މިބޭފުޅުން ކައިވެނި ކޮށްދެއްވުމަށް އަމުރުކުރެއްވިއެވެ.
ކައިވެނިކޮށްދެއްވުމަށް އަމުރުކުރެއްވީ އެއްމާބަނޑުގައި ރައްކާވެވަޑައިގެންނެވި ދެބޭފުޅުން ކައިވެނި ކޮށްދެއްވުމުގެ ބަދަލުގައި ކޮންމެ ފިރިހެން ދަރިކަލަކު ރައްކާވެވަޑައިގެން އަނެއް ފަހަރުގެ އަންހެން ދަރިކަލުންނާ ކައިވެނި ކުރައްވާށެވެ.
ޤާބީލު ދެކުނުގޮތުގައި އޭނާއާއި އެންމާމަނޑުގައި ބިހޭ އޭނާގެ ކޮއްކޮގެ ކައިވެނި ޙައްޤުވަނީ އޭނާއަށެވެ.
މާތްގެ ޢަމުރުފުޅާ އެއްގޮތަށް އާދަމްގެފާނު އެކަލޭގެފާނުގެ ބޭފުޅުންގެ ކައިވެނިފުޅު ހަމަޖައްސަވަން ނިންމެވިހިނދު،
ޤާބީލު އެކަމަށް އިންކާރުކުރައްވަން ފެއްޓެވުމުން އާދަމްގެފާނު އެކަލޭގެފާނުގެ ދަރިކަލުންނަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ނަސޭހަތްތެރިވެ ވަޑައިގެންނެވިއެވެ.
މާތް ހުއްދަކުރައްވާފައިވާ ގޮތް ބަޔާންކުރައްވާ ދަރިކަލުން ޤާބީލަށް ވިސްނައިދެއްވޭތޯ މަސައްކަތް ކުރެއްވިއެވެ.
އެހެންނަމަވެސް އެވަރުންވެސް ޤާބީލު އެކަން ޤަބޫލުނުކުރެއްވުމުން އާދަމްގެފާނު އެކަލޭގެފާނުގެ ދެފިރިހެން ދަރިކަލުން ގެންނަވާ އެދެބޭކަލުންގެ ތެރެއިން ކޮންމެ ބޭކަލަކުވެސް މާތް އަށް ޤުރުބާނެއް ނެރުމަށް އެންގެވިއެވެ.
އެދެބޭކަލުން ނެރުއްވާ ޤުރުބާނުގެ ތެރެއިން މާތް ޤުރުބާނެއްގެ ވެރިއަކާ ޤުލީމާ ކައިވެނިކޮށްދެއްވާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ.
ހޮނޑުލުމުގެ މަސައްކަތް އަދާކުރުމުގެ ބާރު ކޮންޓްރޯލް ކުރަނީ ސިކުނޑީގައިވާ މެޑައްލާ އޮބްލޮންގާޓާ އޭކިޔޭ ހިސާބުގައިވާ ހޮނޑުލުން ކޮންޓްރޯލްކުރާ މަރުކަޒު އިންނެވެ.
މައިދާ އަދި ކާތަކެތި ހިގާ ހޮޅި ގުޅޭ ހިސާބުގައިވާ ކާޑިއެކް ސްފިންކްޓަރ އެއްކޮށް ހަމައަކަށް އެޅިދެއެވެ.
އަދި ޑައަފްރަމް ތިރިއަށްދާ ދިއުން އެކުވުމުން މައިދާގެ އެތެރޭގެ ޕްރެޝަރު ވަރަށް ބޮޑަށް މަތިވެގެން ދެއެވެ.
މަތިވެގެންދާ މައިދާގެ އެތެރޭގެ ޕްރެޝަރު ގެ ސަބަބުން ހަމައަކަށް އެޅިފައިވާ މައިދާ ފިއްތާލުމުން އަންނަނިވި ދެކަންތައް މެދުވެރިވެއެވެ.
މިސާލަކަށް ފެންނަ އެއްޗެއްގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ދުވާ ވަހެއްގެ ސަބަބުން މޭނުބައިކޮށް ހޮނޑުލެވިދާނެ އެވެ.
ދަތުރުފަތުރު ކުރާއިރު ދޯނި ފަހަރު ފަދަ ތަކެތި މާބޮޑަށް ރާޅާ ތެޅުވުމުން ހޮނޑުލެވޭގޮތްވެއެވެ.
ކުރިން ބަޔާންކުރެވުނު ބޭސްތައް ސީދާގޮތެއްގައި ހޮނޑުލުން ކޮންޓްރޯލްކުރާ މަރުކަޒު ހީވާގީ އެއް ނުކުރެއެވެ.
އޭގެ ބަދަލުގައި އެބޭސްތައް ފުރަތަމަ ހީވާގީކުރަނީ ސިކުނޑީގައިވާ މެޑައްލާ އޮބްލަންގާޓާ އޭ ކިޔާ ހިސާބުގައިވާ ކީމޯރިސެޕްޓަރ ޓްރިގަރ ޒޯން އެވެ.
އަދި ހަކުރު ބަލީގެ ސަބަބުން ހޮނޑުލުން އާންމު ގޮެތެއްގައި ކުރިމަތިވަނީ މިބުނި އޭރިޔާ މުރާލިވެ ހީވާގިވުމުންނެވެ.
އެހެންނަމަވެސް "ތާރީޚު އިސްލާމި ދީބާ މަހަލު"ގައި ހާދިސާއާ ބެހޭ ގޮތުން ލިޔެފައިވާ ލިޔުންތަކުން ދޭހަކޮށްދެނީ އެއީ މީހުންގެ އުޅުމާއި އަޚުލާޤުހުރިގޮތުން މެދުވެރިވި ބަލާ މުސީބާތެއް ކަމެވެ.
އޭގެ އެއް ފޯކުލޯރަކީ ކިޔަވައިގެން އައި ޒުވާނަކު ކޭލަކުނުގެ ނާއިބުކަމަށް އިސްކުރުމުން އޭނާ ހިތާވި އެރަށުގެ ކަމުވޮށިވެގެންވާ ވަރަށް ރީތި ޒުވާން އަންހެން ކުއްޖަކާ އޮތް ގުޅުމެއްގެ ވާހަކައެވެ.