polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Dychanwr oedd Y Mab Cryg yntau, a barnu wrth y tair cerdd o’i eiddo yn y Llyfr Coch: i leidr a feiddiodd ysbeilio cartre’r bardd, i Sais o’r enw Griffri a’i carcharodd ar gam, ac i ddau lwfrgi am ffoi o faes y gad.
Golygiad o destun waith pum bardd o'r 14eg a'r 15g sef Dafydd y Coed, Ieuan Llwyd ab y Gargam, Meurig ab Iorwerth, Y Proll, Y Mab Cryg, Tudur ap Gwyn Hagr a Tudur Ddall, yn cynnwys rhagymadroddion am fywydau a gwaith y beirdd, aralleiriad o'r testunau, nodiadau a geirfa.
Roedd yr aelod Rhyddfrydol a ddisodlwyd Emrys Owain Roberts yn credu bod Gwynfor Evans, a fu'n ymgeisydd Plaid Cymru yn yr etholaeth yn ystod y ddau etholiad blaenorol, wedi tynnu o'r ras yn unswydd er mwyn sicrhau buddugoliaeth i T. W. Jones.
Wedi ymddeol o Dŷ’r Cyffredin cafodd Jones ei ddyrchafu i Dŷ'r Arglwyddi fel Barwn am oes gan ddwyn y teitl Yr Arglwydd Maelor o Rosllannerchrugog, cafodd ei urddo i'r Tŷ ar 29 Mehefin 1966 Bu'n aelod gweithgar o'r tŷ hyd i'w iechyd torri ym 1981.
Dyma restr llenorion Cymreig yn yr iaith Saesneg, sy'n cynnwys awduron o Gymru sydd wedi cyhoeddi gweithiau yn Saesneg (mae'r rhestr yn cynnwys awduron Cymraeg a dwyieithog hefyd ar y sail eu bod wedi cyhoeddi un neu rhagor o lyfrau Saesneg).
Mae'r castell yn symboleiddio hanes Cymru (mae mwy o gestyll i’r filltir sgwâr yng Nghymru nac yn unrhyw wlad arall yn y byd), mae'r ddraig yn symboleiddio ysbryd Cymru , mae'r cwlwm Celtaidd yn cynrychioli treftadaeth Cymru (ac yn symbol o bedwar pwynt y cwmpawd a’r bedair elfen, sef Dŵr, Tân, y Ddaear a’r Awyr), a'r Bont Gludo yn cynrychioli'r ddinas sy'n cynnal yr uwchgynhadledd.
Beirniadwyd y cynllun gan nifer o sefydliadau anlywodraethol am fod yn annigonol, ond enillodd Wolfensohn gefnogaeth gan lywodraethau, gan gynnwys y Deyrnas Unedig, i ychwanegu mwy o wledydd datblygol i'r cynllun ac i leihau'r cyfnod cyn yr oeddent yn gymwys am ryddhad dyled.
Yn Nhachwedd 1999 cafodd Wolfensohn ei ail-benodi'n Llywydd Banc y Byd gan Fwrdd y Cyfarwyddwyr Gweithredol, a daeth yn yr unig Llywydd ers Robert McNamara i wasanaethu ail dymor yn y swydd a'r trydydd yn hanes y Banc.
Roedd Wolfensohn yn gyfaill i Preston ac yn ei edmygu, ac anelodd i barhau â nod Preston o ailddatgan pwrpas y Banc yn ystod ei lywyddiaeth, yn enwedig wrth i'r 1990au wynebu datblygiad cyn-weriniaethau'r Undeb Sofietaidd a thlodi dirfawr yn yr Affrig is-Saharaidd.
Yn wahanol i’r Prif Ysgoloriaethau, mae’r Ysgoloriaethau Cymhelliant ar gael i fyfyrwyr sy’n bwriadu astudio cyrsiau gradd penodol yn un o’r deg maes academaidd canlynol: Daearyddiaeth, Bioleg a Gwyddorau’r Amgylchedd, Busnes a Rheolaeth, Gwaith Cymdeithasol, Gwyddorau ac Astudiaethau Chwaraeon, Y Gyfraith, Gwyddorau Iechyd, Ieithoedd Modern, Mathemateg a Ffiseg, Seicoleg a Cemeg.
Dros y blynyddoedd diwethaf mae modiwlau sy'n cael eu cynnig ar yr un pryd mewn mwy nag un brifysgol wedi dod yn fwy amlwg, gyda nifer o enghreifftiau llwyddiannus ym meysydd y Gwyddorau Amgylcheddol, y Diwydiannau Creadigol, y Gyfraith, Cerddoriaeth, Hanes ac Ieithoedd Modern Ewropeaidd.
Ceisia'r Coleg roi mwy o gyfleoedd astudio i fyfyrwyr cyfrwng Cymraeg, hyfforddi darlithwyr cyfrwng Cymraeg newydd, datblygu modiwlau ac adnoddau o’r radd flaenaf i fyfyrwyr cyfrwng Cymraeg ac ariannu ysgoloriaethau israddedig ac ôl-raddedigion.
Cyrhaeddodd locomotifau a cherbydau yn Rhagfyr 1983, a phrynwyd 30 cilomedr o'r lein o Waipara i'r Afon Hurunui, a dechreuodd gwasanaeth trên ar 2 cilomedr cyntaf y lein o Waipara ym 1984, yn defnyddio'r locomotifau diesel, ac yn hwyrach i Graig Llyffant, ar gopa Bwlch Weka.
Roedd Rostow yn gadeirydd cyngor cynllunio polisi yr Adran Dramor o 1961 hyd 1966, ac o 1966 hyd i'r Arlywydd Johnson adael y Tŷ Gwyn yn Ionawr 1969 roedd Rostow yn Gynorthwy-ydd Arbennig dros Faterion Diogelwch Cenedlaethol.
Bu adrefnu ar seddau seneddol Caerdydd cyn etholiad Chwefror 1974 yn sgil hynny penderfynodd deiliad Ceidwadol sedd Gogledd Caerdydd Michael Roberts sefyll yn sedd newydd Gogledd Orllewin Caerdydd a dewiswyd Grist fel ymgeisydd y blaid yng ngwaddol Gogledd Caerdydd, sedd hynod ymylol yn ôl yr ystadegau, ond fe lwyddodd Grist i'w gadw i'r achos Torïaidd a bu'n cynrychioli'r sedd yn San Steffan hyd ad-drefniad arall ym 1983.
Safodd etholiad am y tro cyntaf yn Aberafan ym 1970, etholaeth gwbl anobeithiol i'r Ceidwadwyr ar y pryd, ond daeth yn ail gan ennill 22% dechau o'r bleidlais; ond yn yhydig o'i gymharu â phleidlais John Morris , y buddugwr a gafodd 67% o'r bleidlais!
Gyda'i dad a'i frodyr sefydlodd busnes masnachu coed ym Mhorthaethwy yn y 1830au, yn ddiweddarach daeth y busnes teuluol yn berchnogion nifer o longau masnach, bu llewyrch ar y busnes a daeth a chyfoeth sylweddol i Richard Davies gan ei godi i safle o ddylanwad ym Môn ac Arfon.
Er i'r anghydffurfiwr Walter Coffin cael ei ethol yn AS Rhyddfrydol dros Gaerdydd ym 1852, ystyrid ethol Davies ym Môn, David Williams ym Meirion a'r Parch Henry Richard ym Merthyr ym 1868 gan lawer fel egin troi'r Blaid Ryddfrydol yng Nghymru yn blaid yr anghydffurfwyr Cymreig a'r gwladgarwyr Cymraeg eu hiaith.
Gwelent wylanod yn "ddartiau gwyn" aflonydd yn anelu am y creigiau", a'r llongau yn sglefrio dros y môr tawel. Ar ddechrau'r pennill olaf mae'r bardd yn cyfleu ei fwynhad o'r Sadyrnau hyn drwy gyfeirio atynt fel "Sadyrnau'r syndod / Y dyddiau glas". Fodd bynnag ceir gwrthgyferbyniad yn y llinellau olaf wrth i'r bardd ddweud mai rhywbeth byr ei barhad oedd yr hapusrwydd. Ar ddiwedd y dydd rhaid oedd ddychwelyd adref i'r "dyffryn du".
Colli oedd hanes Y Bala hefyd, er iddyn nhw guro Levadia Tallinn o Estonia yn y cymal cartref, ond llwyddodd Prestatyn i gamu ymlaen i'r Ail Rownd Rhagbrofol ar ôl trechu Liepājas Metalurgs o Latfia ar giciau o'r smotyn cyn colli yn erbyn Rijeka o Croatia yn yr ail rownd rhagbrofol.
Collodd Llanelli eu lle yn yr Uwch Gynghrair wedi i'r clwb gael ei ddirwyn i ben yn yr Uchel Lys a chan nad oedd clybiau West End na Cambrain a Clydach, a orffennodd yn safleoedd dyrchafiad Cynghrair McWhirter's De Cymru, wedi sicrhau Trwydded Ddomestig, cadwodd Lido Afan eu lle yn yr Uwch Gynghrair er gorffen ar waelod y tabl yn nhymor 2012/13.
Casglodd Declan John, James Wilson, Harry Wilson, Emyr Huws, James Chester, George Williams a Paul Dummett eu capiau llawn cyntaf dros Gymru yn ystod y tymor gyda Harry Wilson yn dod y chwaraewr ieuengaf yn hanes i ennill cap llawn dros Gymru pan yn dod i'r maes yn 16 mlwydd a 207 diwrnod oed yn y gêm yn erbyn Gwlad Belg ym mis Hydref.
Yn dilyn methiant Castell Nedd yn eu hymgais i sicrhau Trwydded Ddomestig, cafodd y clwb ei diarddel o'r Uwch Gynghrair ac o'r herwydd cadwodd Y Drenewydd eu lle yn yr Uwch Gynghrair er gorffen ar waelod y tabl yn nhymor 2011/12.
Cyn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Sir y Fflint a'r Cyffiniau 2007, cafodd Mentrau Iaith y gogledd ddwyrain nawdd gan Fwrdd yr Iaith a CYD i gynnal gweithgareddau cymdeithasol i ddod â Chymry Cymraeg a dysgwyr at ei gilydd.
Teimlwyd y dylai'r cynllun barhau, ac ar ôl trafodaethau rhwng tiwtoriaid Prifysgol Bangor a dysgwyr o ddosbarthiadau Llafar a Llên, penderfynwyd sefydlu cymdeithas barhaol i helpu cyn-ddysgwyr a dysgwyr rhugl ddefnyddio’r iaith yn gymdeithasol efo Cymry Cymraeg ac felly dod yn rhan o’r bywyd cyfrwng Cymraeg yn yr ardal.
Ers ei sefydliad, mae aelodau'r clwb wedi mwynhau teithiau cerdded, dramau yn Theatr Cymru – yn aml yn cynnwys sgwrs efo actorion neu gynhyrchydd – nosweithiau tapas, ymarfer côr, dawns gwerin efo Dawnswyr Delyn, nosweithiau cerddorol, nosweithiau blasu win a thaith i wylio ar dîm Bêl-droed Wrecsam yng Ngwmni Dai Davies, cyn golwr Wrecsam a Chymru ymysg digwyddiadau eraill.
Cafodd un gerdd, 'The Bonfire', ei chyhoeddi yn y Times Literary Supplement yn rhifyn 22 Medi, 1950 ac fe gyhoeddwyd nifer yn y cyfnodolyn llenyddol Saesneg Wales a olygwyd gan Keidrych Rhys—ond ei chlytweithiau ddaeth ag enwogrwydd iddi.
Wedi i Reed rhoi'r gorau i'w ddibyniaeth ar alcohol a chyffuriau, derbynodd clod am gyfres o albymau: New York ; Songs for Drella , cydweithrediad â John Cale er cof am Warhol; a Magic and Loss a ddangosodd medr Reed gyda'r gân roc a rôl dau-gord.
Cyhoeddodd sawl llyfr yn cynnwys cyfrol ar hanes llenyddiaeth Gymraeg o 1300 hyd 1650 a gweithiau hanesyddol ar hanes diweddar ardal Merthyr a de Cymru, yn cynnwys The History of Merthyr Tydfil a llyfr ar y diwydiant glo yn ne Cymru.
Un o orchwylion lleiaf Richard Huws yn y 1930au, ond un a wnaeth fwy o farc nag unrhyw un arall yng Nghymru, oedd dyfeisio arwydd i Blaid Cenedlaethol Cymru : ‘Triban’ y Blaid ar ffurf tri thriongl gwyrdd i gynrychioli cadernid y mynyddodd.
Wrth fynnu pwysigrwydd “diogelu ein treftadaeth” ychwanegodd mewn anerchiad yn Eisteddfod Talwrn 1976: “Lleia’r son am ‘ddiwylliant’, gorau byd; mwya’r son am y peth, pella mae’n cilio. Rhywbeth i ymateb iddo o wirfodd ydyw diwylliant, fel rhan naturiol o fywyd arferol dydd-i-ddydd ac nid rhywbeth dyrchafedig dirgelaidd ma’ nhw’n cadw yn yr Amgueddfa neu’r Archifau neu’r Ganolfan-Gelf-a-Chrefft i ni gael ymgrymu o’i flaen, ambell dro, er mwyn cael ein cyfrif yn barchus.”
Wedi iddo raddio o’r brifysgol yn 1927, a’i lygad erbyn hyn ar orwelion ehangach na swyddfeydd Cammel-Laird, aeth i grwydro ar y cyfandir, gan ennill arian ar y Riviera trwy wneud portreadau sydyn o’r bobl gefnog oedd i’w cael yno.
Enillodd yn ddigon da i fedru cynnal ei hun am bedair blynedd yn y ‘Kunstgewerbeschule yn Fiena, un o’r ysgolion celf fwyaf blaenllaw ac eangfrydig yn Ewrop gyda dylanwad Bauhaus a phwyslais ar fentro. Dychwelodd i Brydain ar ddechrau’r 1930au ac ymsefydlu yn Llundain fel dylunydd a chartwnydd yn gweithio ar ei liwt ei hun.
Tra bu’n ddarlithydd yr oedd yn dal i wneud rhywfaint o waith dylunio diwydiannol yn breifat, a chafodd gyfle i wneud nifer o ‘gerfluniau dwr’ eraill: Un yn Tokyo yn 1962, un yn Goree Piazza Lerpwl yn 1967, un yn Grimsby yn 1973, ac un a gomisiynwyd gan dref newydd Basildon ond na chafodd erioed ei gyflawni oherwydd toriadau ariannol.
Roedd ei rieni, Thomas a Catherine Hughes ill dau yn hanu o Gaergybi; ond yr oedd hen-daid ar ochr ei dad wedi byw yn Llys-gwynt, plwyf Llanfair Mathafarn Eithaf, heb fod ymhell o Dalwrn, lle bu Richard Huws yn byw yn ei gyfnod mwyaf sefydlog, a lle bu farw yn 1980.
Wedi dychwelyd i Fryn Chwilog, ar ôl iddo ymddeol o Lerpwl, ymgymerodd â chwblhau ei waith ar ardd Bryn Chwilog gan blannu coed brodorol y bu’n bleidiol iddynt erioed, yn ddrain, criafol, bedw, a chyll, ac ambell dderwen a chastanwydden.
Mae Rouhani'n gredwr cryf mewn hawliau merched, fel y gwelwyd o araith a wnaeth yn syth wedi iddo gael ei wneud yn Arlywydd y wlad, pan ddywedodd: "Mae'n rhaid cael hawliau cyfartal i ferched. 'Does dim gwahaniaeth rhwng dyn a dynes o ran eu creadigaeth, o ran eu hawch am wybodaeth, o ran eu dyneiddiwch nac o ran eu gwybodaeth, eu gallu na'u gwasanaeth i Dduw a dynoliaeth."
Oherwydd ei gred bod Undeb y Deyrnas Gyfunol yn amddiffyn achos Protestaniaeth torrodd Morgan Lloyd â'r Prif weinidog William Gladstone ar achos hunan lywodraeth i'r Iwerddon Babyddol, ac ym 1892 safodd ei etholiad olaf fel ymgeisydd Rhyddfrydol Unoliaethol ar gyfer sedd Môn, gan golli eto i'r obscure corn factor Thomas Lewis.
Roedd Wynne, yn groes i dueddiadau ei oes yn gredwr brwdfrydig yn y syniad o hybu tyfu bwyd yn yr ardd a'r rhandir ac fe fu yn un o sylfaenwyr y cysyniad o'r Sioe Pentref lle'r oedd y werin yn cael arddangos a rhannu eu gallu i greu eu bwyd eu hunain o dir a chrefft a lle roedd y fath grefft yn cael ei fawrygu.
Argymellir bod Llywodraeth y DU yn rhoi ystyriaeth bellach i addasiadau sy’n gwahaniaethu’n ddaearyddol, fel gwyliau Cyfraniadau Yswiriant Gwladol i gyflogwyr, er mwyn hybu’r farchnad lafur yn unol â’r rheolau ar gymorth gwladwriaethol.
Yn benodol: “Adolygu’r dadleuon o blaid datganoli pwerau cyllidol i Gynulliad Cenedlaethol Cymru ac argymell pecyn o bwerau a fyddai’n gwella atebolrwydd ariannol y Cynulliad, sy’n gyson ag amcanion cyllidol y Deyrnas Unedig ac yn debygol o dderbyn cefnogaeth eang.”
Yr arloesiad olaf i greu'r Atlantic 21 oedd cael gwared â’r trawslath, sef y byrddau ôl sy’n cadw’r dŵr allan mewn cwch cyffredin ond mewn cwch gwynt anhyblyg roedd gwaredu’r trawslath yn caniatáu i’r dŵr lifo allan o gefn y cwch.
Adeiladodd dau fyfyriwr o'r Iseldiroedd cwch â chragen anhyblyg, y Psychedelic Surfer, mewn tair wythnos ar gyfer y Ras Cychod Pŵer o Amgylch Prydain ym 1969, ac a orffennodd yn bedwaredd ar bymtheg allan o dros 60 o gystadleuwyr.
Yn yr ail ran ceir talfyriad y Dr Davies o eiriadur Lladin-Cymraeg yr ysgolhaig Thomas Wiliems o Drefriw sy'n seiliedig ar eiriadur llawysgrif Thomas Wiliems Thesaurus Linguæ Latinæ et Cambrobritannicæ (sydd ar gael yn Adran Llawysgrifau Llyfrgell Genedlaethol Cymru erbyn hyn).
Roedd Gemau'r Gymanwlad wedi eu beirniadu yn dilyn y penderfyniad i wrthod ceisiadau New Dehli i gynnal Gemau 1990 a 1994 gan arwain at lywodraeth Canada'n nodi bod angen i Gemau'r Gymanwlad gael eu cynnal ym mhob rhan o'r Gymanwlad ac nid i'w cyfyngu i'r gwledydd traddodiadol fel Lloegr, Awstralia, Seland Newydd a Chanada.
Ar y trac Athletau llwyddodd Atto Boldon o Trinidad a Tobago i dorri record y Gymanwlad yn y 100m i ddynion wrth ennill y fedal aur mewn 9.88 eiliad gyda Frankie Fredericks o Namibia, gasglodd y fedal arian, hefyd yn torri 10 eiliad wrth orffen mewn amser o 9.96 eiliad.
Casglodd Bradley Wiggins o Loegr medal cyntaf ei yrfa beicio wrth gasglu'r fedal arian fel aelod o dîm ras yn erbyn y cloc Lloegr ac yn y pwll nofio gwnaeth Ian Thorpe o Awstralia ei ymddangosiad cyntaf yn y Gemau wrth gasglu pedair medal aur yn y 200m dull rhydd, 400m dull rhydd, 4x100m dull rhydd a 4x200m dull rhydd.
Cafwyd campau i dimau am y tro cyntaf yn y Gemau gyda Chriced, Hoci, Pêl-rwyd a Rygbi Saith-bob-ochr yn ogystal â Bowlio Deg a Sboncen a chafwyd athletwyr o Ciribati a Twfalw am y tro cyntaf yn ogystal â dwy wlad oedd wedi ymuno â'r Gymanwlad er nad oeddent yn gyn-diriogaethau Prydeinig; Camerŵn a Mosambic.
Gyda champau i dimau yn ymddangos am y tro cyntaf, cafwyd medal aur i dîm criced De Affrica, Crysau Duon Seland Newydd oedd yn fuddugol yn y rygbi saith-pob-ochr tra bo Awstralia'n fuddugol yn y pêl-rwyd yn ogystal â chystadlaethau hoci'r dynion a'r merched.
Pleidleisiodd Cyngor Gemau Gymanwlad Lloegr i enwebu Manceinion ar draul Llundain fel ymgeisydd y wlad ar gyfer cynnal Gemau 2002 ac wedi i ddiddordeb Adelaide, Awstralia a Cape Town, De Affrica bylu, cafodd Manceinion eu dewis fel lleoliad Gemau 2002 yn ystod cyfarfod o ffederasiwn Gemau'r Gymanwlad yn Bermiwda ym 1995.
Casglodd Sant Kitts-Nevis eu hunig medal yn hanes y Gemau hyd yma pan enillodd Kim Collins y 100m i ddynion a llwyddodd Ynysoedd Caiman a Sant Lwsia i gasglu eu medalau cyntaf yn hanes y Gemau wrth i Kareem Streete-Thompson ennill y fedal efydd yn y naid hir ar ran Ynysoedd Caiman gyda Dominic Johnson yn ennill medal efydd yn y naid â pholyn i Sant Lwsia.
Cyflwynwyd Tenis Bwrdd a Triathlon i'r Gemau am y tro cyntaf gyda Bowlio Deg a Chriced yn diflannu, dychwelodd Jiwdo i'r Gemau am y tro cyntaf ers 1990 ac am y tro cyntaf cafwyd cystadlaethau i athletwyr elît gydag anabledd ochr yn ochr ag athletau heb anabledd.
Galwant eu hunain yn galiffad, ac maent yn hawlio awdurdod crefyddol dros pob Mwslim dros hyd a lled y byd a cheisiant reoli'n wleidyddol gwledydd Mwslemaidd y byd, gan gychwyn gydag Irac, Syria a thiriogaethau'r Lefant (yr Iorddonen, Israel, Palesteina, Libanus, Cyprus a rhan o dde Twrci.
Dynodwyd y grŵp yn derfysgol gan nifer o wledydd gan gynnwys: Unol Daleithiau America, y Deyrnas Gyfunol, Awstralia, Canada, Indonesia a Sawdi Arabia, ac fe'i disgrifiwyd gan y Cenhedloedd Unedig a'r wasg yn y Gorllewin fel grŵp "terfysgol".
Roedd y grŵp gwreiddiol yn cynnwys sawl grŵp Iracaidd, yn cynnwys Cyngor Shwra y Mujahideen, Al-Qaeda, Jeish al-Fatiheen, Jund al-Sahaba, Katbiyan Ansar Al-Tawhid wal Sunnah, Jeish al-Taiifa al-Mansoura, a.y.y.b., a mudiadau eraill o ffydd Sunni.
Achos gwreiddiol yr oeri, medd rhai, oedd i Lyn Agassiz wagio'n sydyn i ogledd yr Iwerydd ar ôl i argae iâ yn ardal Bae Hudson dorri - roedd yn lyn o ddŵr croyw tros ardal anferth o ganol gogledd Canada; llyn a gasglodd wrth i'r llen iâ gilio.
Roedd dau ganlyniad uniongyrchol: cododd lefel y môr gan 1.4m; a ataliwyd y cerynt o ddŵr oer hallt sydd fel rheol yn llifo'n ddwfn ar hyd ffin cyfandirol dwyrain gogledd America i'r Caribi, ac sy'n codi ym môr y Sargasso ac yn ei dro yn gyrru Llif y Gwlff yn ôl atom ni.
Mae'r enwau lleodd canlynol o Gymru yn ymddangos arnynt: Bangor, Beddgelert, Bethesda, Blaenau Ffestiniog, Bryncrug, Caernarfon, Clwt y Bont, Coed Mawr, Corris, Ogwen, Dinorwig, Dowlais, Ebenezer, Ffestiniog, Llanllechid, Llanberis, Llanddeiniolen, Llanrug, Pennal, Penrhyndeudraeth, Pentrefoelas, Sir Gaerfyrddin, Tyn y Maes, Waunfawr, Bwlch Uchaf, Nant Uchaf a Nant y Graean.
Nid yw'r enw yn cyfeirio at grŵp ethnig benodol, gan ei bod yn cynnwys yr Ewropeaid a drodd yn Fwslimiaid yn ogystal â'r Arabiaid, Berberiaid ac Affricanwyr cymysg, ond hyd at yr 17g defnyddiwyd "Mŵr" i ddisgrifio dynion croenddu neu felynddu, er enghraifft y prif gymeriad yn y ddrama Othello gan Shakespeare.
Hyd at 12 diwrnod cyn y refferendwm, roedd y poliau'n nodi fod y garfan dros annibyniaeth tua chwe phwynt ar ôl y Na, ond ar y 6ed o Fedi cyhoeddwyd pôl piniwn y Times a oedd yn dangos fod 51% o'r etholwyr yn bwriadu pleidleisio dros annibyniaeth.
Gwrthwynebwyd hyn gan Lywodraeth yr Alban, a ddadleuodd y byddai'n anodd iawn i weinyddu hyn ac y byddai Adran Hawliau Dynol y Cenhedloedd Unedig yn cwestiynu cyfreithlondeb refferendwm sydd heb ei seilio ar ffiniau daearyddol.
Wrth grynhoi'r ymgyrch dros annibyniaeth yn Nhachwedd 2014 dywedodd Dylan Iorwerth Golygydd Gyfarwyddwr Golwg, 'Llwyddiant rhyfeddol oedd pleidlais'Ie' refferendwm yr Alban gan fod Alex Salmond yn gwybod yn iawn mai cam oedd o, nid diwedd y daith.
Gan i'r mwyafrif bleidleisio yn erbyn annibyniaeth yna bydd yr Alban yn parhau o dan y drefn bresennol, yn rhan o'r Deyrnas Unedig, ond addawyd y byddai rhagor o bwerau yn cael eu datganoli i'r Alban o Lundain, fel rhan o Ddeddfwriaeth yr Alban 2012.
Lansiwyd yr ymgyrch yn erbyn annibyniaeth ar 25 Mehefin 2012 dan arweinyddiaeth Alistair Darling, cyn Ganghellor y Trysorlys, ac fe'u cefnogir gan y Blaid Geidwadol, y Blaid Lafur a'r Rhyddfrydwyr Democrataidd.
Mae Cors Bodwrog, a leolir yn ardal Bodwrog ger Gwalchmai ar Ynys Môn, wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru ers 1 Ionawr 1961 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle.
Mae'r llun a dynodd y ffotograffydd Cymreig Geoff Charles o Garneddog a'i wraig ar riniog ei hen ffermdy yn ffarwelio ag Eryri yn cael ei ystyried gan lawer yn llun eiconig sy'n cynrychioli'r newid mawr a ddaeth i'r Gymru Gymraeg yn yr 20g.
Mae Afon Eden - Cors Goch Trawsfynydd yn ardal yn ne Gwynedd sy'n cynnwys rhan o Afon Eden a chors tua milltir i'r de o Lyn Trawsfynydd ac sydd wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru ers 3 Awst 1995 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle.
Roedd rhywfaint o anniddigrwydd bod un o du allan i'r etholaeth nad oedd yn siarad Cymraeg wedi ei ddewis gan Rhyddfrydwyr yr etholaeth a chafodd ei herio nid yn unig gan Geidwadwr ond hefyd gan Ryddfrydwr Annibynnol - Morgan Lloyd bargyfreithiwr ac aelod o deulu hynafol Llwydiaid y Cynfal Trawsfynydd .
Fe lwyddodd Robertson i gadw'r sedd i'r Rhyddfrydwyr "swyddogol" ond ychydig ar ôl yr etholiad fe dorrodd ei gysylltiad â Phlaid Ryddfrydol swyddogol y Brif Weinidog William Gladstone dros achos hunan reolaeth i'r Iwerddon a bu'n eistedd fel Rhyddfrydwr Unoliaethol am weddill eisteddiad y Senedd.
Bu wedi hynny yn gysylltiedig â nifer fawr o brosiectau adeiladu rheilffordd yng Nghymru a'r Gororau gan gynnwys y llinellau o Gaer i Henffordd, y rheilffordd o Riwabon i Ddolgellau a rheilffordd Canol Cymru o'r Amwythig i Lanymddyfri Roedd yn gadeirydd Cwmni Rheilffordd Llangollen a Chorwen, Cwmni Rheilffordd Corwen a'r Bala, Cwmni Rheilffordd Bro Llangollen, Cwmni Calch y Mwynglawdd, Cwmni Pŵer Glo Brychtyn a Phlas ac yn gyfarwyddwr ar nifer o gwmnïau peirianyddol a diwydiannol eraill.
Astudir hyn mewn thermodynameg cemegol, sy'n gosod terfynau ar feintiau megis pa mor bell y gall adwaith fynd rhagddo, neu faint o egni y gellir ei drawsnewid yn waith mewn peiriant tanio mewnol, ac sy'n darparu cysylltiadau rhwng priodweddau megis y cyfernod ehangu thermol a chyfradd y newid o entropi gyda gwasgedd nwy neu hylif.
I raddau cyfyngedig, gall thermodynameg lled-ecwilibriwm a di-ecwilibriwm ddisgrifio newidiadau anghildroadwyi Fodd bynnag, mae thermodynameg clasurol yn ymwneud yn bennaf â systemau mewn cydbwysedd a newidiadau cildroadwy ac nid yr hyn sy'n digwydd mewn gwirionedd, na pha mor gyflym, i ffwrdd o gydbwysedd .
Mae cemeg cwantwm, is-faes o gemeg ffisegol sy'n ymwneud yn arbennig â chymhwyso mecaneg cwantwm i broblemau cemegol, yn darparu offer i benderfynu pa mor gryf a pha siâp yw bondiau, sut mae niwclysau'n symud, a sut y gall golau gael ei amsugno neu ei allyrru gan gemegyn cyfansawdd.
Mae'r ffaith y gellir nodi pa mor gyflym y mae adweithiau'n digwydd yn aml gyda dim ond ychydig o grynodiadau a thymheredd, yn lle bod angen gwybod holl leoliadau a chyflymder pob moleciwl mewn cymysgedd, yn gysyniad allweddol arall mewn cemeg ffisegol: sef y cwestiwn o - i ba raddau y mae angen i beiriannydd wybod?
Syniad allweddol mewn cineteg cemegol yw, er mwyn i adweithyddion adweithio a ffurfio cynhyrchion, rhaid i'r rhan fwyaf o rywogaethau cemegol fynd trwy gyflyrau trawsnewid sy'n uwch mewn egni na'r adweithyddion neu'r cynhyrchion ac yn rhwystr i adwaith.
Mae cwestiynau allweddol mewn cineteg yn cynnwys sut mae cyfradd yr adwaith yn dibynnu ar dymheredd ac ar grynodiadau'r adweithyddion a'r catalyddion yng nghymysgedd yr adwaith, yn ogystal â sut y gellir peiriannu catalyddion ac amodau adwaith i optimeiddio'r gyfradd adwaith.
Bathwyd y term "cemeg gorfforol" gan Mikhail Lomonosov ym 1752, pan gyflwynodd gwrs o ddarlithoedd o'r enw "Cwrs mewn Cemeg Ffisegol Gwir" (Rwseg: « »; cyf Saesneg: "A Course in True Physical Chemistry") i fyfyrwyr Prifysgol Petersburg yn ninas St Petersburg, Rwsia.
Yn y rhagymadrodd i'r darlithoedd hyn mae'n rhoi'r diffiniad: "Cemeg ffisegol yw'r wyddoniaeth y mae'n rhaid iddi esbonio o dan ddarpariaethau arbrofion go-iawn y rheswm dros yr hyn sy'n digwydd mewn cyrff cymhleth trwy weithrediadau cemegol".
Mae cemeg ffisegol, yn wahanol i ffiseg gemegol, yn wyddor facrosgopig neu uwch-folecwlaidd yn bennaf , gan fod y mwyafrif o’r egwyddorion y’i seiliwyd arnynt yn ymwneud â’r swmp yn hytrach na’r strwythur moleciwlaidd/atomig yn unig .
Cemeg ffisegol yw'r astudiaeth o ffenomenau macrosgopig a gronynnol mewn systemau cemegol o ran egwyddorion, arferion, a chysyniadau o fewn ffiseg, megis mudiant, egni, grym, amser, thermodynameg, cemeg cwantwm, mecaneg ystadegol, deinameg ddadansoddol ac ecwilibria cemegol.
Mae Ceunant Twymyn, ar Afon Twymyn ger Dylife yn ardal Maldwyn, Powys, wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru ers 2 Chwefror 1999 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle.
Awgrymodd un archaeolegydd ei fod yn cynrychioli un o longau gwareiddiad Tartessos yn ne Iberia, llongau a oeddynt yn eu tro yn seiliedig ar longau'r Ffeniciaid; gwyddys yr oedd morwyr Tartessa yn masnachu ym Mhrydain a gogledd-orllewin Ewrop ar ddiwedd Oes yr Efydd .
Yn yr Oesoedd Canol roedd yn ardal helaethach o lawer, yn ymestyn o fynyddoedd y Vosges yn y gorllewin i Afon Lech yn y dwyrain: roedd y diriogaeth honno'n cynnwys yr Alsace hanesyddol, ardal Baden ar lannau Afon Rhein, yr ardaloedd Almaeneg eu hiaith yng ngogledd y Swistir, talaith Vorarlberg yn Awstria a Thywsogaeth Liechtenstein.
Tra' n golygu'r Cymro a'r Ford Gron roedd Jones yn gyfrifol am olygu cyfres o lyfrau bach o glasuron barddol a llenyddol Cymru i gwmni Hughes a'i Fab o'r enw Llyfrau'r Ford Gron yn ogystal â golygu'r gyfres fe bu'n awdur rai o'r cyfrolau, er enghraifft y gyfrol am Hanes a Gwaith Syr O M Edwards.
Yn ystod ei gyfnod ym Mhrifysgol Aberystwyth daeth John Eilian yn gyfaill â Prosser Rhys golygydd Y Faner a oedd yn cael ei chyhoeddi yn Aberystwyth ar y pryd a chyhoeddodd y ddau gyfrol o farddoniaeth ar y cyd, Gwaed Ifanc, a oedd yn cael ei hystyried yn llyfr gwefreiddiol a chwyldroadol, ar y pryd.