polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Roedd pedair prif ŵyl yn y flwyddyn Geltaidd: "Imbolc" ar 1 Chwefror, yn gysylltiedig â'r dduwies Brigit ; "Beltain" ar 1 Mai, yn gysylltiedig â ffrwythlondeb ac efallai â duw'r haul, Belenos; "Lughnasa" ar 1 Awst yn gysylltiedig â'r cynhaeaf a'r duw Lugh neu Lleu Llaw Gyffes, a "Samhain" , yr ŵyl bwysicaf y pedair, ar 31 Hydref.
Erbyn i awduron clasurol ddechrau crybwyll y Celtiaid yn y 6g CC, roedd pobloedd yn siarad ieithoedd Celtaidd yn ymestyn dros ran helaeth o orllewin a chanolbarth Ewrop, yn cynnwys Gâl, Prydain, rhan helaeth o Benrhyn Iberia a'r rhan o ganolbarth Ewrop i'r gogledd o'r Alpau.
Credir fod y Celtiaid ar Benrhyn Iberia yn ffurfio dau ddiwylliant gwahanol, un grŵp yn y gogledd-orllewin yn cynnwys y llwythau Lwsitanaidd yn yr hyn sy'n awr yn wladwriaeth Portiwgal a llwythau yng ngogledd a gorllewin Sbaen megis yn Galicia, Asturias a Cantabria.
Ymddengys fod gan y pen dynol arwyddocâd neilltuol i'r Celtiaid, ac efallai fod adlewyrchiad o hyn yn chwedl Branwen ferch Llŷr ym Mhedair Cainc y Mabinogi, lle mae Bendigeidfran, wedi ei glwyfo hyd angau, yn gorchymyn torri ei ben a'i gladdu yn Llundain i amddiffyn y deyrnas.
Ymledodd diwylliant La Tène cyn belled â Phrydain a rhan o Iwerddon; er enghraifft ystyrir y casgliad o eitemau a ddarganfuwyd yn Llyn Cerrig Bach ar Ynys Môn yn un o'r casgliadau pwysicaf o gelfi La Tène yn Ynysoedd Prydain.
Yn 2009, cyflwynodd yr Athro John Koch, o'r Bwrdd Gwybodau Celtaidd yn Aberystwyth, ddamcaniaeth newydd a chwyldroadol iawn fod bron i gant o gerrig beddau yn ardal Tartessos, de Sbaen wedi'u hysgrifennu yn yr iaith Geltaidd, ac yn dyddio i gychwyn Oes yr Haearn.
Mae'r haneswyr Diodorus Siculus a Strabo yn awgrymu mai yn ne Ffrainc yr oedd mamwlad y Celtiaid, tra awgrymodd Plinius yr Hynaf fod Celtica, gwlad wreiddiol y Celtiaid, ger aber Afon Guadalquivir yn ne Spaen a Portiwgal.
Mae ymchwil ddiweddar wedi nodi tebygrwydd genidol rhwng y Cymry a'r Gwyddelod a'r Basgiaid, sy'n awgrymu lledaeniad tua'r gogledd o Sbaen ar hyd yr arfordir, symudiad a ddechreuodd tua 15,000 o flynyddoedd yn ôl.
Ceir llawr o gyfeiriadau gan awduron o'r hen-fyd yn ysgrifennu mewn Groeg a Lladin at y Celti neu'r Celtae am lwythau yng ngogledd yr Eidal ac i'r gogledd o'r Alpau, ac yn ddiweddarach am lwythau yn siarad ieithoedd cyffelyb yn Anatolia.
Mae'r afon Ister yn dechrau gyda'r Keltoi a dinas Pyrene, ac yn llifo fel ei bod yn gwahanu Ewrop trwy'r canol (mae'r Keltoi tu draw i Bileri Ercwlff ac yn ffinio ar y Kynesiaid, sy'n byw pellaf tuag at y machlud o holl drigolion Ewrop).
Ceir yr unig gyfeiriad gan awdur clasurol at bobl oedd yn eu galw eu hunain yn "Geltiaid" gan Iŵl Cesar ym mrawddeg gyntaf enwog ei lyfr De Bello Gallico oedd yn adrodd hanes ei ymgyrchoedd milwrol yng Ngâl a'i ymweliadau a Phrydain:
Y pwysicaf o'r seintiau cynnar hyn oedd Dewi Sant, ond dim ond yn ddiweddarach y daeth yn nawddsant Cymru ac mae'n bwysig cofio fod nifer o "seintiau" eraill yn weithgar hefyd, fel Padarn, Illtud, Seiriol, Teilo a Dyfrig, er enghraifft.
Dad-droseddodd yr Ymerawdwr Cystennin Fawr Gristnogaeth yn yr Ymerodraeth Rufeinig gan yr Edict o Milan , gan alw'n ddiweddarach Gyngor Nicaea lle cafodd Cristnogaeth Gynnar ei chyfuno i'r hyn a fyddai'n dod yn eglwys Wladol yr Ymerodraeth Rufeinig .
Holltodd Eglwys y Dwyrain ar ôl Cyngor Effesus a rhaniad Uniongred Dwyreiniol ar ôl Cyngor Chalcedon dros wahaniaethau mewn Cristoleg, tra bod yr Eglwys Uniongred Ddwyreiniol a'r Eglwys Gatholig yn gwahanu yn yr hyn a elwir y Sgism Fawr , yn enwedig dros awdurdod esgob Rhufain.
Fe'i defnyddir gan nifer o enwadau Cristnogol at ddibenion litwrgaidd a catechetical, yn fwyaf amlwg gan eglwysi litwrgaidd y traddodiad Cristnogol Gorllewinol, gan gynnwys Eglwys Ladin yr Eglwys Gatholig, Lutheriaeth, Anglicaniaeth, ac Uniongrededd Defod Gorllewinol.
Yn ôl y Testament Newydd, fe gyfododd oddi wrth y meirw, esgynnodd i'r nefoedd, gan eistedd ar ddeheulaw'r Tad , a bydd yn y pen draw yn dychwelyd i gyflawni gweddill y broffwydoliaeth Meseianaidd, gan gynnwys atgyfodiad y meirw, y Farn Olaf, a sefydliad terfynol Teyrnas Dduw.
Mae credoau y gwahanol enwadau Cristionogol yn gyffredin yn dal fod lesu'n Fab Duw — y Logos a ymgnawdolodd — a weinidogaethodd, a ddioddefodd, ac a fu farw ar groesbren, ond a gyfododd oddi wrth y meirw er iachawdwriaeth dynolryw.
Mae rhai, megis yr eglwysi Catholig a Uniongred Dwyreiniol, yn ogystal â Lutheriaid ac Anglicaniaid, yn glynu at yr athrawiaeth o adfywiad bedydd, sy'n cadarnhau bod bedydd yn creu neu'n cryfhau ffydd person, ac wedi'i gysylltu'n agos ag iachawdwriaeth.
Er enghraifft, nid yw'r rhan fwyaf o Fedyddwyr yn defnyddio credoau "yn yr ystyr nad ydynt wedi ceisio sefydlu cyffesion ffydd awdurdodol sy'n rhwymo ei gilydd." Hefyd yn gwrthod credoau mae grwpiau sydd â gwreiddiau yn y Restoration Movement, megis yr Eglwys Gristnogol , yr Eglwys Gristnogol Efengylaidd yng Nghanada, ac Eglwysi Crist.
Mae ei hymlynwyr, a elwir yn Gristnogion, yn ffurfio mwyafrif y boblogaeth a hynny mewn 157 o wledydd a thiriogaethau, ac yn credu mai Iesu yw Mab Duw, y proffwydwyd ei ddyfodiad fel y meseia yn y Beibl Hebraeg ac a groniclir yn y Testament Newydd.
Mae marwolaeth ac atgyfodiad Iesu fel arfer yn cael eu hystyried fel y digwyddiadau pwysicaf mewn diwinyddiaeth Gristnogol, yn rhannol oherwydd eu bod yn dangos bod gan Iesu bŵer dros fywyd a marwolaeth ac felly bod ganddo'r awdurdod a'r pŵer i roi bywyd tragwyddol i bobl heddiw.
Fe yw Gweinidog yr Wrthblaid ar Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol yn y Cynulliad Cenedlaethol ac yn Ddirprwy Arweinydd Grwp Plaid Cymru yn y Cynulliad ac yn aelod o'r Pwyllgor Iechyd a'r Pwyllgor Materion Ewropeaidd.
Dros y milenia newidiwyd siap y tirffurfiau hyn, yn bennaf gan rym blatiau tectonig ynghyd â chyfuniad o brosesau megis effaith dŵr, gwynt, iâ, tân, organebau byw, a newidiadau drwy adweithiau cemegol sy'n gyfrifol am ffurfio pridd a deunyddiau eraill.
O ran geoleg, yr effaith fwyaf ar y Ddaear yw'r grymoedd a ffurfiodd y mynyddoedd, ffurfio llosgfynyddoedd, newidiadau isostatig i'r tirffurfiau a chreu basnau gwaddodol tyfn ble mae wyneb y Ddaear yn gostwng ac yn cael ei lenwi gan ddeunydd o rannau eraill.
Ffurfiodd rhan o glymblaid yng nghyfnod yr Ail Ryfel Byd rhwng 1940 a 1945 ac ar ddiwedd y Rhyfel, ffurfiodd lywodraeth eto - y tro hwn o dan arweinyddiaeth Clement Attlee - a daliodd ei gafael fel y brif blaid rhwng 1964 a 1970 gyda Harold Wilson wrth y llyw, ac yna'i olynydd James Callaghan.
Mae'n perthyn yn agos i ieithoedd Celtaidd Iwerddon a'r Alban - Gwyddeleg a Gaeleg yr Alban - fel rhan o'r is-deulu ieithyddol Celteg Q neu Goedeleg (sydd gyda'r Frythoneg yn rhan o deulu mwy, sef Celteg Ynysig.
Ar 13 Rhagfyr 1918, wedi diwedd y Rhyfel Byd Cyntaf ac annibyniaeth gwladwriaeth newydd Tsiecoslofacia, dim ond pennill cyntaf geiriau Janko Matúška a ddaeth yn hanner anthem ddwyieithog Tsiecoslofacia, a gyfansoddwyd y pennill cyntaf o alaw operetta Tsiec, Kde domov můj?
Pan ysgrifennodd un o'r myfyrwyr, y newyddiadurwr a'r awdur 18 oed Viliam Pauliny-Tóth, y cofnod hynaf y gwyddys amdano o'r gerdd yn ei lyfr nodiadau ysgol ym 1844, rhoddodd y teitl Prešporskí Slováci, budúci Levočania iddi.
Roedd yn un o anthemau cenedlaethol deuol Tsiecoslofacia a chafodd ei chwarae mewn llawer o drefi Slofacia am hanner dydd; daeth y traddodiad hwn i ben ar ôl i Tsiecoslofacia rannu'n ddwy wladwriaeth wahanol yn y 1990au cynnar pan ddiddymwyd Tsiecoslofacia.
Ym 1991, dim ond 2.2% o'r bobl oedd yn gallu siarad Cymraeg, ond erbyn 2001, roedd 9.5% yn siarad Cymraeg ac mae nifer y bobl ifanc sy'n siarad yr iaith yn codi bob blwyddyn, gan fod ysgol gynradd Gymraeg newydd yno o'r enw Ysgol Gynradd Bro Helyg a leolir yn y Blaenau cyn hynny); Ysgol Gymraeg Bro Helyg.
Tyfodd y pentref o amgylch Chwarel Dinorwig a chwaraeodd y diwydiant llechi ond bellach y cyflogwr mwyaf yn yr ardal ydy twristiaeth, Pwerdy Dinorwig a gwaith dŵr y Mynydd Trydan; mae yma hefyd ffatrioedd gan gwmniau Siemens Diagnostics a DMM.
Y gwledydd cyfagos yw Maleisia (ceir ffin rhyngddynt ar ynys Borneo, Kalimantan yw enw'r rhan sy'n perthyn i Indonesia), Papua Gini Newydd (ceir ffin rhyngddynt ar ynys Gini Newydd, sef ynys Irian yn Bahasa Indonesia) a Dwyrain Timor .
Mae'r wlad yn aelod o sawl sefydliad amlochrog, gan gynnwys y Cenhedloedd Unedig, Sefydliad Masnach y Byd, G20, ac aelod-sefydlydd o'r Mudiad Heb Aliniad, Cymdeithas Cenhedloedd De-ddwyrain Asia , Uwchgynhadledd Dwyrain Asia, a'r Sefydliad Cydweithrediad Islamaidd.
Yn y lledredau uwch, mae Drifft Gogledd yr Iwerydd, yn cynhesu'r awyrgylch dros y cefnforoedd, gan gadw Ynysoedd Prydain a gogledd-orllewin Ewrop yn ysgafn ac yn gymylog, ac nid yn oer iawn yn y gaeaf fel lleoliadau eraill ar yr un lledred uchel.
Er enghraifft, er gwaethaf basalt 7 km o drwch, Cae Gunnbjorn yn Nwyrain yr Ynys Las yw'r pwynt uchaf ar yr ynys, wedi'i ddyrchafu'n cymaint fel bod y creigiau gwaddodol Mesosöig hŷn yn ei waelod i'w gweld, yn debyg i hen gaeau lafa uwchben creigiau gwaddodol yn Ynysoedd Heledd gorllewin yr Alban.
Fel un gydran o'r Cefnfor Byd, mae wedi'i gysylltu yn y gogledd â Chefnfor yr Arctig, â'r Cefnfor Tawel yn y de-orllewin, Cefnfor India yn y de-ddwyrain, a'r Cefnfor Deheuol yn y de (mae diffiniadau eraill yn disgrifio'r Iwerydd fel un sy'n ymestyn tua'r de i Antarctica).
Dilynwyd agoriad Gogledd yr Iwerydd ymylon ei ragflaenydd yn agos iawn, sef Cefnfor Iapetus, gan ledaenu o Ganol yr Iwerydd mewn chwe cham: Iberia–Newfoundland, Porcupine–Gogledd America, Ewrasia–Yr Ynys Las, Ewrasia–Gogledd America.
Mae'r MAR yn cyrraedd dros 2,000m ar hyd y rhan fwyaf o'i hyd, ond mae namau trawsnewid mwy mewn dau le yn tarfu arno: Ffos Romanche ger y Cyhydedd a Pharth Torri Gibbs ar 53 N. Mae'r MAR yn rhwystr i ddŵr gwaelod, ond ar y ddau ddiffyg hyn gall ceryntau dŵr dwfn basio o un ochr i'r llall.
Ymhlith y rhain mae Môr y Baltig, y Môr Du, Môr y Caribî, Culfor Davis , Culfor Denmarc, rhan o Dramwyfa Drake, Gwlff Mecsico, Môr Labrador, Môr y Canoldir , Môr y Gogledd, Môr Norwy, bron pob un o Fôr Scotia, a llednentydd eraill.
Arweiniodd ffurfio'r isthmws at fudo a difodiant llawer o anifeiliaid a oedd yn byw ar y tir, a elwir yn "Gyfnewidfa Fawr America", ond arweiniodd cau'r môr at "Sgism Fawr America" wrth iddo effeithio ar geryntau cefnfor, halltedd a thymheredd Môr yr Iwerydd a'r Môr Tawel.
Diffiniodd y Sefydliad Hydrograffig Rhyngwladol derfynau'r cefnforoedd a'r moroedd ym 1953, ond mae rhai o'r diffiniadau hyn wedi'u diwygio ers hynny ac nid yw rhai yn cael eu defnyddio gan amrywiol awdurdodau, sefydliadau a gwledydd, gweler er enghraifft Llyfr Ffeithiau'r Byd y CIA.
Mae daearegwyr yn gwahaniaethu dau gam magmatig: mae'r naill o 62 i 58 miliwn o flynyddoedd yn ôl yn rhagflaenu gwahanu'r Ynys Las o ogledd Ewrop a'r llall rhwng 56 i 52 miliwn o flynyddoedd CP wrth i'r gwahanu ddigwydd.
Roedd agor Cefnfor yr Iwerydd yn cyd-daro â chwalfa gychwynnol y Pangea gor-gyfandirol, a gychwynnwyd gan ffrwydrad Talaith Magmatig Canol yr Iwerydd , un o'r ardaloedd igneaidd mwyaf helaeth a swmpus a welwyd erioed yn hanes y Ddaear sy'n gysylltiedig gyda'r digwyddiad difodiant Triasig-Jwrasig, un o ddigwyddiadau difodiant mawr y Ddaear.
Mae Pacistan yn aelod o'r Cenhedloedd Unedig, Sefydliad Cydweithrediad Shanghai, y Sefydliad Cydweithrediad Islamaidd, Cymanwlad y Cenhedloedd, Cymdeithas Cydweithrediad Rhanbarthol De Asia, y Glymblaid Gwrthderfysgaeth Filwrol Islamaidd, ac fe'i dynodir yn brif gynghrair nad yw'n aelod o NATO gan yr Unol Daleithiau.
Wedi'i sbarduno gan 'Fudiad Pacistan', a geisiodd famwlad i Fwslimiaid India Prydain, a buddugoliaethau etholiadol ym 1946 gan yr 'All-India Muslim League', enillodd Pacistan annibyniaeth o Loegr ym 1947 ar ôl Rhaniad Ymerodraeth Indiaidd Prydain.
Rheolodd ymerodraethau a theyrnasoedd hynafol olynol y rhanbarth: Ymerodraeth Achaemenid Persia , ymerodraeth Alecsander Fawr yn 326 CC ac Ymerodraeth Maurya, a sefydlwyd gan Chandragupta Maurya ac a estynnwyd gan Ashoka Fawr, tan 185 CC.
Ar ôl trechu llinach y Turk a Hindwaidd Shahi a oedd yn llywodraethu Cwm Kabul, Gandhara , a gorllewin Punjab yn y 7g i'r 11g OC, rheolodd sawl ymerodraeth Fwslimaidd olynol y rhanbarth, gan gynnwys Ymerodraeth Ghaznavid , Teyrnas Ghorid, a Sultanate Delhi .
Cytunodd cenedlaetholwyr yr India-Prydeinig - gan gynnwys Jawaharlal Nehru ac Abul Kalam Azad o'r Gyngres, Jinnah o Gynghrair Fwslimaidd All-India, a'r Meistr Tara Singh a oedd yn cynrychioli'r Sikhiaid - i'r telerau a throsglwyddo pŵer ac annibyniaeth ym Mehefin 1947 gyda Ficeroy India, Arglwydd Mountbatten o Burma.
Roedd y rhanbarth sy'n cynnwys talaith fodern Pacistan yn deyrnas i sawl ymerodraeth a brenhiniaeth, gan gynnwys yr Achaemenid; am gyfnod byr roedd yn nwylo Alecsander Fawr; y Seleucid, y Maurya, y Kushan, y Gupta; Califf yr Umayyad yn ei ranbarthau deheuol, yr Hindw Shahi, y Ghaznavids, y Delhi Sultanate, y Mughals, y Durranis, yr Ymerodraeth Sikhaidd, rheolaeth Cwmni Dwyrain India Prydain, ac yn fwyaf diweddar, Ymerodraeth Indiaidd Prydain o 1858 i 1947.
Yn ei anerchiad arlywyddol ar 29 Rhagfyr 1930, galwodd Allama Iqbal am "gyfuno taleithiau Indiaidd mwyafrif Mwslimaidd y Gogledd-orllewin " sy'n cynnwys Punjab, Talaith Gogledd Orllewin y Gogledd-orllewin, Sind a Baluchistan.
Arweiniodd Muhammad Ali Jinnah, sylfaenydd Pacistan i arddel y theori dwy genedl ac arwain y Gynghrair Fwslimaidd i fabwysiadu Penderfyniad Lahore 1940 a gyflwynwyd gan Sher -e-Bangla AK Fazlul Haque, a elwir yn boblogaidd fel "Penderfyniad Pacistan".
Mewn cyferbyniad ag ymdrechion gwrth-Brydeinig Cyngres Genedlaethol India, roedd y Gynghrair Fwslimaidd yn fudiad o blaid Prydain ac yn derbyn rhai o werthoedd Prydain a fyddai’n siapio cymdeithas sifil Pacistan yn y dyfodol.
Yn y 18g, chwalwyd yr Ymerodraeth Mughal wrth i bwerau cystadleuol Cydffederasiwn Maratha ddod i'r amlwg ac yn ddiweddarach yr Ymerodraeth Sikhaidd, ynghyd â goresgyniadau gan Nader Shah o Iran ym 1739 ac Ymerodraeth Durrani yn Afghanistan ym 1759.
Y pwysicaf ohonynt heddiw yw hen fryngaer Dinas, ond roedd amddiffynfa fawr Braich-y-Dinas, ar gopa'r Penmaen-mawr, ymhlith y fwyaf yng ngwledydd Prydain ac Iwerddon tan iddi gael ei dinistrio o'r diwedd trwy'r gwaith chwarel ar ddechrau'r 20g.
Mae’r Urdd yn fudiad unigryw gyda’r nod I ‘sicrhau cyfle, trwy gyfrwng yr Iaith Gymraeg I holl ieuenctid Cymru ddatblygu’n unigolion cyflawn; a’u galluogi I chwarae rhan adeiladol yn y gymdeithas, gan feithrin sgiliau personol a chymdeithasol’.
Yn rhifyn mis Ionawr 1922 o ‘Cymru’r Plant’ meddai Syr Ifan ab Owen Edwards, „Yn awr mewn llawer pentref, a bron ym mhob tref yng Nghymru, mae’r plant yn chwarae yn Saesneg, yn darllen llyfrau Saesneg, ac yn anghofio mai Cymry ydynt”.
Mae'r Comisiwn Rhyngwladol ar gyfer Diogelu Afon Danube yn sefydliad sy'n cynnwys 14 aelod-wladwriaeth (yr Almaen, Awstria, y Weriniaeth Tsiec, Slofacia, Slofenia, Hwngari, Croatia, Bosnia a Herzegovina, Serbia, Bwlgaria, Romania, Moldofa, Montenegro a'r Wcráin) a'r Undeb Ewropeaidd.
Ei nod yw gweithredu Confensiwn Diogelu Afon Danube trwy hyrwyddo a chydlynu rheoli dŵr yn gynaliadwy ac yn deg, gan gynnwys cadwraeth, gwella a'r defnydd rhesymol o'r dyfroedd, a gweithredu Cyfarwyddeb Fframwaith Dŵr yr UE.
Yr afon ail hiraf yn Ewrop yw Afon Donaw neu Afon Donwy (Almaeneg: Donau; Slofaceg: Dunaj; Hwngareg: Duna; Croateg: Dunav; Serbeg a Bwlgareg: ; Romaneg: Dunărea), gan mai Afon Volga yw'r un hiraf; ond Afon Donwy yw'r unig un sy'n llifo o'r gorllewin i'r dwyrain.
Mae gan hyn ychydig o gymhlethdodau daearegol diddorol: gan mai'r Rhein yw'r unig afon sy'n tarddu ym mynyddoedd yr Alpau ac sy'n llifo i'r gogledd tuag at Fôr y Gogledd, ceir llinell anweledig sy'n dechrau yn Piz Lunghin yn rhannu rhannau helaeth o dde'r Almaen, y cyfeirir ati weithiau fel Trothwy Ewropeaidd .
Yn Jwda yn y 160au CC, arweiniodd y Gwrthryfel Maccabean llwyddiannus at deyrnas Hasmonaidd annibynnol rhwng 140 CC a 37 CC, ac a ddaeth yn 63CC yn rhan o'r Weriniaeth Rufeinig ac yn 6 ÔC fe'i gwnaed yn dalaith Rufeinig Jwdea.
Ar ddiwedd y rhyfel, mabwysiadodd y Cenhedloedd Unedig , a oedd yn awyddus i apelio at garfanau Arabaidd ac Iddewig, Gynllun Rhaniad ar gyfer Palestina ym 1947 yn argymell creu gwladwriaethau Arabaidd ac Iddewig annibynnol, a gweinyddu Jeriwsalem yn rhyngwladol.
Y flwyddyn ganlynol, datganodd yr Iddewon annibyniaeth Israel, ac wedi Rhyfel Arabiaid–Israeliaid 1948, sefydlwyd Israel fwy neu lai lle bu'r tiroedd dan Fandad, tra bod y Lan Orllewinol a Gaza yn cael eu dal gan wladwriaethau Arabaidd cyfagos.
Ers hynny, mae Israel wedi ymladd sawl rhyfel â gwledydd Arabaidd, er mwyn ceisio cynnal y titoedd hyn a orchfygwyd ganddynt, ac ers y Rhyfel Chwe Diwrnod ym Mehefin 1967 nhw hefyd oedd yn rheoli'r hyn a elwir yn "diriogaethau dan feddiant" sy'n cynnwys y Lan Orllewinol, Ucheldiroedd Golan a Llain Gaza.
Ar ôl annibyniaeth yn 1948, mae'r wlad wedi mabwysiadu'n ffurfiol yr enw 'Gwladwriaeth Israel' ar ôl i enwau hanesyddol a chrefyddol arfaethedig eraill gan gynnwys 'Gwlad Israel ' , Seion, a Jwda, gael eu hystyried ond eu gwrthod, tra pasiwyd yr enw 'Israel' trwy bleidlais o 6–3 gan ei llywodraeth.
Mae ymhlith gwledydd sydd a'r canran uchaf o: dinasyddion sydd â hyfforddiant milwrol, dinasyddion sydd â gradd addysg drydyddol, gwariant ymchwil a datblygu yn erbyn canran CMC, diogelwch menywod, disgwyliad oes, dyfeisgarwch, a hapusrwydd.
Ymddiswyddodd Aelod Cynulliad yr Etholaeth, Peter Law o'r Blaid Lafur fel protest yn erbyn y polisi menywod yn unig a safodd yn enw Llais Pobl Blaenau Gwent yn etholiad Cyffredinol 2005 gan gipio'r sedd a gwrthdroi mwyafrif o 60% i Lafur i 25% i Lais y Bobl.
Fodd bynnag, creuwyd yr etholaeth ym 1983, dair blynedd ar hugain wedi marwolaeth Bevan allan o'r rhan uchaf o hen etholaeth Abertyleri, tref Brynmawr o etholaeth Brycheiniog a Maeshyfed, a sedd Glyn Ebwy cyn sedd Bevan ac eithrio pentref Abertyswg.
Dwy dref drwy Gymru gyfan a dderbyniodd siarter gan y tywysogion Cymreig: Y Trallwng a Llanfyllin, a dderbyniodd ei statws yn 1293 gan Llywelyn ap Gruffudd ap Gwenwynwyn, Arglwydd Mechain Uwch y Coed a Mochnant Uwch Rhaeadr, yn nheyrnasiad Edward I. Cadarnhawyd y siartr gan Edward de Charlton, dan Harry V, a ddiffiniodd Llanfyllin yn dref farchnad.
Mae'r glust fewnol yn eistedd yn y labyrinth esgyrnog, ac mae'n cynnwys strwythurau sy'n allweddol i sawl synnwyr: y camlesi cylchredeg, sy'n galluogi cydbwysedd ac olrhain llygaid wrth symud; y wtrigl a'r codennyn, sy'n galluogi cydbwysedd wrth sefyll; a'r cochlea, sy'n galluogi clyw.
Yn 1257 cipiodd Maredudd ap Rhys Gryg, oedd yn gynghreiriad pwysig i'r Tywysog Llywelyn ap Gruffudd yn y de, y castell oddi ar Rhys yn ei dro ac am gyfnod roedd yn safle pwysig ym mrwydrau'r Cymry am annibyniaeth dan y tywysog hwnnw.
Mae rhestr faith o fandiau chwyldroadol Cymraeg sy'n dod o Flaenau Ffestiniog, yn eu plith: Anweledig, Llwybr Llaethog, Mim Twm Llai, Frizbee, dau boi o Blaena, Llan Clan a Gwibdaith Hen Fran er enghraifft.
Roedd yr Eglwys Gatholig eisiau calendr a fyddai'n caniatáu iddynt ddathlu'r Pasg ar yr amser a benodwyd gan Gyngor Cyntaf Nicaea yn y flwyddyn 325, sef y dydd Sul wedi 14eg dydd y Lleuad sydd ar Cyhydnos Wanwynol, tua 21 Mawrth yn amser y cyngor.
Roedd y flwyddyn yng nghalendr Iŵl, a wnaed yn nheyrnasiad Iŵl Cesar, yn cynnwys 365.25 o ddyddiau yn union, ond mae'r flwyddyn drofannol yn union 365.2422 diwrnod, felly pob 4 canrif roedd calendr Iŵl yn cynnwys tridiau yn ormod!
Enwebwyd ef gan y Cynulliad i olynu Rhodri Morgan fel Prif Weinidog Cymru ar y 9 o Rhagfyr a chymerodd y llw drenydd, sef ddydd Iau, 10 Rhagfyr mewn seremoni ffurfiol dan arweiniad y barnwr Mr Ustus Nigel Davis yn swyddfa Carwyn Jones ym Mharc Cathays, Caerdydd.
Cystadlodd Carwyn yn anllwyddiannus am enwebiad Llafur yn sedd Brycheiniog a Sir Faesyfed yn 1997; a dywedodd yn ddiweddarach mewn cyfweliad gyda'r BBC ei fod wedi ystyried ceisio dod yn Aelod Seneddol, ond yn 1999, "cafodd gyfle" i sefyll dros etholaeth Pen-y-bont ar Ogwr yn etholiadau cyntaf Cynulliad Cenedlaethol Cymru; ac mae wedi dal y sedd ers hynny.
Gwasanaethodd Jones fel Gweinidog yn barhaol o 23 Chwefror 2000 hyd ei ymddeoliad fel Prif Weinidog ar 11 Rhagfyr 2018 - cyfanswm o 6,867 diwrnod, gan ei wneud y Gweinidog Llafur a wasanaethodd hiraf yn hanes y Deyrnas Gyfunol.
Ar ôl dechrau Rhyfel Cartref Lloegr yn 1642, cipiwyd y castell gan luoedd a oedd yn deyrngar i Siarl I. Nid oedd y castell wedi cael ei drwsio yn dilyn gwarchae 1468 ac roedd wedi mynd â’i ben iddo, ac eithrio’r porthdy, a oedd yn cael ei ddefnyddio fel y llys lleol.
Ym Mhedair Cainc y Mabinogi Castell Harlech yw castell Bendigeidfran a'i chwaer Branwen ferch Llŷr, y dduwies y ceir ei hanes yn Ail Gainc y Mabinogi, ond nid oes tystiolaeth archeolegol bod amddiffynfa Gymreig wedi ei hadeiladu ar y safle cyn y castell presennol.
Mae cynllunio pensaernïol yn broses o ddatblygu'r amgylchedd naturiol a'r amgylchedd wedi eu adeiladu gan ddyn - trefedigaethau, prosiect adeiladu neu adeiladau unigol - ac sy'n cael ei wneud fel arfer gan bensaer; mae hefyd yn cynnwys y dogfennau perthnasol: brasluniau, cynlluniau a'r manylion angenrheidiol.
Iaith swyddogol Rwmania yw'r Rwmaneg, iaith Romáwns ddwyreiniol sy'n debyg i'r Aromaneg, y Megleno-Romaneg, a'r Istro-Romaneg, ond sy'n rhannu nifer o nodweddion â'r ieithoedd gorllewinol megis Eidaleg, Ffrangeg, Sbaeneg, a Phortiwgaleg.
Yn ôl y cyfansoddiad, mae rhaid i gynghorau lleol sicrháu hawliau iaith i holl leiafrifoedd y wlad, ac os yw'r lleiafrif ethnig yn cyfri am ddros 20% o'r boblogaeth yna ceir defnyddio'r iaith leiafrifol yn y llywodraeth, y llysoedd, a'r ysgolion.
Megis gwledydd eraill yn ei chylch, mae disgwyl i'r boblogaeth leiháu'n raddol yn y blynyddoedd i ddod o ganlyniad i gyfradd ffrwythlondeb sy'n rhy isel i gynnal nifer cenedlaethau'r dyfodol a chyfradd allfudo sy'n uwch na'r gyfradd mewnfudo.
Otherwydd diffiniwyd nifer o ffiniau Romany gan afonydd naturiol, weithiau'n shifftio, ac oherwydd bu'r Delta Donaw wastad yn ehangu tuag at y môr, tua 2-5 metr llinellog y flwyddyn, mae arwynebedd Romania wedi newid dros yr ychydig o degawdau diwethaf, yn cyffredinol yn cynyddu.
Er bod cathod yn tueddu i fod â dannedd gwell na'r rhan fwyaf o bobl, gyda phydredd yn gyffredinol yn llai tebygol oherwydd haen amddiffynnol fwy trwchus o enamel, poer llai niweidiol, llai o gadw gronynnau bwyd rhwng dannedd, a diet heb siwgr yn bennaf, maent yn colli dannedd ac yn cael dannodd yn achlysurol.
Mae gan gathod saith fertebra serfigol ; 13 fertebra thorasig ; saith fertebra meingefnol ; tri fertebra sacrol (fel y mae'r rhan fwyaf o famaliaid, ond mae gan fodau dynol bump); a nifer amrywiol o fertebra cynffonnol (dim ond tri i bum fertebra cynffonnol sydd gan fodau dynol, wedi'u hasio o fewn cwtyn y cynffon, sef y coccyx mewnol.
Mae gan gathod hefyd ddewis tymheredd amlwg ar gyfer eu bwyd, gan ffafrio bwyd â thymheredd tua sy'n debyg i dymheredd cig newydd ei ladd, ac yn gwrthod bwyd a gyflwynir yn oer neu wedi'i oeri fel mater o drefn (a fyddai'n arwydd i'r gath bod yr eitem "ysglyfaeth" wedi marw ers amser maith ac felly o bosibl yn wenwynig neu'n pydru).
Mae bod â chath wedi'i hysbaddu yn rhoi manteision iechyd, oherwydd ni all gwrywod sydd wedi'u hysbaddu ddatblygu canser y gaill, ni all benywod sydd wedi ysbaddu ddatblygu canser y groth neu'r ofari, ac mae'r ddau yn llai tebygol o gael canser y fron.
Mae'r rhain yn darparu gwybodaeth am led bylchau ee bwlch drwy wrych, ac am leoliad gwrthrychau yn y tywyllwch, trwy gyffwrdd â gwrthrychau'n uniongyrchol a thrwy synhwyro cerrynt aer; maent hefyd yn sbarduno atgyrchau amrantiad amddiffynnol i amddiffyn y llygaid rhag niwed.
Ger pen deuheuol y bont, sydd bron i filltir o hyd, roedd Cyffordd Abermaw a ailenwyd yn Morfa Mawddach lle ymunai cangen Rheilffyrdd y Cambrian o dref Dolgellau, ac felly yr holl lein o orsaf Rhiwabon, a oedd yn rhedeg trwy'r Bala a Dolgellau.
Mae adeiladau hanesyddol y dref yn cynnwys y Tŷ Gwyn, sy'n dyddio o'r Oesoedd Canol ac sy'n gysylltiedig â Siasbar Tudur, ewythr Harri Tudur, a'r carchardy Tŷ Crwn, sy'n dyddio o'r 18g.
Mae'r bardd gwyddeleg Seamus Heaney yn dod i'r casgliad bod Jones yn "awdur rhyfeddol" sydd wedi "dychwelyd i'r ffynhonnell ac wedi dod â rhywbeth yn ôl, rhywbeth sy'n cyfoethogi, nid yn unig yr iaith ond ymwybyddiaeth y bobl o bwy oeddynt ac, oherwydd hyn, pwy ydynt heddiw"