polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Yn ei farwnad i Goronwy ap Tudur cofnododd Iolo Goch yr amgylchiadau a achosodd ei farwolaeth yn Swydd Caint hyd ei angladd ym Mhenmynydd, Môn, gan gynnwys cyfres o ddigwyddiadau sydd wedi eu lleoli a'u dyddio yn fanwl ond sydd eto yn herio hygrededd er gwaethaf y cadarnhad i rai digwyddiafau a geir o ffynonellau hanesyddol annibynnol.
Dyma ei ach yn ôl llawysgrif Peniarth 127 : Iolo Goch ab Ithel Goch ap Cynwrig ab Iorwerth ap Cynwrig Ddewis Herod ap Cowryd ap Perfarch ab Iarddur ap Llywelyn ap Meuter Fawr ap Hedd ap Alunog o Uwch Aled.
Yn y cynllun pum teyrnas poblogaidd a gynigiwyd gan Robert Whittaker ym 1969, diffiniwyd Protista fel "organebau ewcaryotig sy'n ungellog neu'n ungellog-trefedigaethol ac nad ydynt yn ffurfio unrhyw feinweoedd", a sefydlwyd y bumed deyrnas o Ffyngau.
Mae rhai yn defnyddio'r term protist yn gyfnewidiol â phrotoctydd Margulis, i gwmpasu ewcaryotau ungellog ac amlgellog, gan gynnwys y rhai sy'n ffurfio meinweoedd arbenigol ond nad ydynt yn ffitio i mewn i unrhyw un o'r teyrnasoedd traddodiadol eraill.
Pan gaiff ei ddefnyddio, ystyrir bellach bod y term "protistiaid" yn golygu casgliad paraffyletig o dacsa tebyg ond amrywiol; nid oes gan y tacsa hyn hynafiad cyffredin unigryw ar wahan i'r ffaith fod ganddyn nhw ewcaryotau, ac mae ganddynt gylchredau bywyd gwahanol, lefelau troffig, dulliau symud, a strwythurau cellog gwahanol.
Dywed Duw wrth Job am Lefiathan, "Os ceisir ei drywanu â’r cleddyf, ni lwyddir, nac ychwaith â’r waywffon, na’r dagr, na’r bicell. Y mae’n trafod haearn fel gwellt, a phres fel pren wedi pydru. Ni all saeth wneud iddo ffoi, ac y mae’n trafod cerrig-tafl fel us. Fel sofl yr ystyria’r pastwn, ac mae’n chwerthin pan chwibana’r bicell" .
Serch hyn, cysylltir Ffasgwyr â grwpiau paramilitaraidd, oedd yn hanesyddol elfennol i'w hesgyniad i bŵer a defnyddir fel arf i frawychu a meddiannu'r poblogaeth, megis Crysau Duon gwreiddiol Mussolini neu Sturmabteilung y Natsïaid.
Adlewyrcha hyn gwahaniaeth bwysig rhwng ideolegau'r dau system - i'r Ffasgwyr Eidalaidd roedd y pwyslais ar undod o gwmpas y wladwriaeth Eidaleg, lle i'r Natsïaid roedd yr undod yn undod o gwmpas y genedl Almaeneg Ariaidd.
Sylweddolodd Syr Robert Oeel, bod gwir angen am heddlu proffesiynol, cyflogedig oherwydd diffygion y system bresennol o’r cwnstabliaid a’r gwylwyr, twf yn nifer y troseddau yn y trefi diwydiannol a’r terfysgoedd diweddar fel Caeau Spa a Peterloo wedi amlygu gwendidau’r system blismona.
Byddai’r ynadon yn cyfarfod mewn is-sesiynau a sesiynau chwarter lle byddent yn medru dedfrydu am mân droseddau ac yn nes ymlaen rhoddwyd y pŵer iddynt ddedfrydu ar droseddau mwy difrifol fel llofruddiaeth a gwrachyddiaeth yn y Sesiynau Chwarter.
Roedd y ffaith fod y Llywodraeth wedi rhoi i ariannu Patrol Ceffyl Bow Street ac i’r papur wythnosol yn arwydd bod y Llywodraeth yn cymryd mwy o gyfrifoldeb am blismona a bu’r egwyddor yma yn ganolog i’r cam nesaf yn natblygiad plismona, sef sefydlu Heddlu Metropolitan yn 1829 dan arweinyddiaeth Syr Robert Peel, yr Ysgrifennydd Cartref ar y pryd.
eisoes yn Rhagfyr 2012, roedd gwyddonwyr wedi cyhoeddi fod dadansoddiad o bridd y blaned a analeiddiwyd gan Curiosity" wedi awgrymu'r posibilrwydd y bu yno ddŵr ar un cyfnod, gan y canfuwyd yno foleciwlau dŵr, swlffwr, clorin a chyfansoddion organig.
Yn ei dro, daw'r gair Lladin Alpes o'r ansoddair albws ac albos o bosibl, neu efallai o enw'r dduwies Roegaidd Alphito, y mae ei henw'n gysylltiedig ag alffita, y "blawd gwyn"; alffos, gwahanglwyf gwyn diflas; ac yn olaf y gair Proto-Indo-Ewropeaidd * albʰós.
Yn yr Epoc Mïosen bu erydiad difrifol i'r mynyddoedd oherwydd rhewlifiant, a gofnodwyd yng nghanol y 19g gan y naturiaethwr Louis Agassiz a gyflwynodd bapur yn cyhoeddi bod yr Alpau wedi'u gorchuddio â rhew ar wahanol gyfnodau - theori a ffurfiodd wrth astudio creigiau ger ei gartref yn Neuchâtel.
Mae'r Rhône yn ail i'r Nile fel ffynhonnell dŵr croyw sy'n gwagio i Fôr y Canoldir; mae'r afon yn cychwyn fel dŵr tawdd rhewlifol, yn llifo i Lyn Genefa, ac oddi yno i Ffrainc lle defnyddir y dŵr i oeri gorsafoedd pŵer niwclear.
Mae'r diwylliant traddodiadol o ffermio, gwneud caws a chrefftau pren yn dal i fodoli mewn pentrefi Alpaidd, er i'r diwydiant twristiaeth ddechrau tyfu'n gynnar yn yr 20g ac ehangu'n fawr ar ôl yr Ail Ryfel Byd i ddod yn brif ddiwydiant erbyn diwedd y ganrif.
Mae afonydd mawr Ewrop yn llifo o'r Alpau, e.e. y Rhein, y Rhône, yr Inn, a'r Po, y mae gan bob un ohonynt flaenddyfroedd a nentydd yn yr Alpau ac yn llifo i wledydd cyfagos, gan wagio o'r diwedd i Fôr y Gogledd, Môr y Canoldir, yr Môr Adria, a'r Môr Du .
Y bylchau pwysicaf yw'r Col de l'Iseran , y Col Agnel, Bwlch Brenner, y Mont-Cenis, Bwlch Mawr St. Bernard, y Col de Tende, Bwlch Gotthard, y Bwlch Semmering, Bwlch Simplon, a Bwlch Stelvio.
Roedd yn aderyn digon prin yn y rhan fwayf o siroedd Cymru yn ôl pob tystiolaeth tan ddiwedd y 18g; mae'r dystiolaeth o hyn yn cynnwys cofnodion ystadau megis Gogerddan sy'n dangos bod y ffesant yn cynrycholi y ganran fwyaf o holl helfilod a saethwyd erbyn y 1840au.
O'u dehongli'n ofalus, mae enwau Llydaweg yn gallu bod yn ddadlennol o dras enwau cyffelyb yn y Cymraeg yn sgîl y ffaith fod y ddwy iaith yn rhannu'r un gwraidd yn dilyn tonnau o symudiadau o Gernyw a Chymru i Armorica yn y 6 hyd yr 8g.
Yn Atlas Adar Gogledd Cymru nodwyd bod y ffesant (ynghyd â’r adar cyffredin eraill hyn: Llinos, Gwennol, Siglen Fraith, Pioden, Cudyll Coch,Ydfran, Jac-y-do, Bran Dyddyn a Llwydfron) yn nodweddiadol o “Dir amaethyddol â nodweddion ffiniol - gwrychoedd, waliau, ffosydd a thraciau”
Erbyn heddiw ceir pleidiau sosialaidd cymdeithasol - diwygwyr megis y Blaid Lafur sydd yn cefnogi gwladwriaethau les a rheoli cyfalafiaeth; comiwnyddion chwyldroadol megis y Bolsiefigiaid sydd yn cefnogi "Unbennaeth y Proletariat"; ac anarchwyr gwrth-wladwriaethol.
Ar 2 Gorffennaf 2016, yn 81 oed, penodwyd Flynn yn Ysgrifennydd Gwladol Cysgodol Cymru, yn dilyn ymddiswyddiad deiliad y swydd Nia Griffith ac yna pleidlais o ddiffyg hyder yn arweinydd Llafur Jeremy Corbyn am nad oedd unrhyw wleidydd cymwys arall yn fodlon cymryd y swydd.
Yn ôl Saunders Lewis a ysgrifennodd amdano yn y Bywgraffiadur Cymreig: Byddai'n defnyddio geiriau llafar ei dafodiaith ef ei hun yn helaeth, ac yn cyfosod geiriau, a'r rheini'n fynych wedi eu cyflythrennu, nes creu'r argraff o afiaith a bwrlwm, a'r cyfan o ran y pleser o ysgrifennu neu er mwyn cyfleu ei neges, boed honno'n ddisgrifiad o ddarn o wlad neu'n fynegiant o ryw egwyddor bwysig y mynnai ef ei gosod yn ddiogel ym meddyliau ei ddarllenwyr.
Tra roedd yn darlithio ym Mharis cyhoeddodd erthyglau gwleidyddol yn Y Llenor, Y Geninen, Y Faner, Tyst a'r cylchgrawn Cymru yn trafod dyfodol y Gymraeg a Chymru, ac mor gynnar ag 1923 dangosodd fod ymreolaeth yn angenrheidiol.
Cyfrannodd lawer o erthyglau i'r cylchgrawn cenedlaetholgar Breiz Atao a ffrwyth y llafur hwn o'i hadnabod mor drylwyr oedd tri llyfr: Llydaw , Pererindodau a Dydd-lyfr pythefnos , sef hanes ei daith trwy Lydaw yn ystod y pythefnos olaf cyn dechrau'r Ail Ryfel Byd.
Bu iddo briodi Sarah Roberts, merch i siopwr llwyddiannus a oedd yn ddiacon gyda’r Bedyddwyr ym 1832 a ganed iddynt bump o blant Bernard, Elizabeth, John Calfin, Luther a Frederic (boddodd y ddau olaf mewn damwain drychinebus pan oeddynt yn eu harddegau cynnar).
Sefydlwyd y Diwygiwr gan David Rees ar gais Annibynwyr de orllewin Cymru ym 1835 fel ymateb i’r gogwydd cynyddol geidwadol y tueddai’r Efangylydd (a olygwyd gan Brutus, gwrthwynebydd pennaf Rees mewn blynyddoedd i ddod) tuag ato.
Ym 1818 fe’i derbyniwyd yn aelod yng Nghapel Annibynnol Tre-lech gan y gweinidog Calfinaidd Morgan Jones ac ym 1822, a’i fryd ar fynd i’r weinidogaeth, aeth i ysgol yn Hwlffordd ac yna’n ddiweddarach ymlaen i ysgol arall yng Nghaerfyrddin.
Yn ogystal ag arwain nifer o ymgyrchoedd i adnewyddu ac ehangu Capel Als, bu Rees hefyd yn flaenllaw wrth sefydlu nifer o gapeli Annibynnol eraill yn ardal Llanelli, sef Siloa, Capel Saesneg Y Parc, Capel y Bryn a’r Doc.
Roedd yna dri cae arall ar derfyn a Beudy Sion Dywyll; Bryndu Bach, a Mawr, a Bryndu Twll, a thu ôl i'r beudai roedd Cae lloia, lle byddai'r lloia bach yn cael eu troi allan yn y gwanwyn ar ôl bod ym mwllwch y beudy drwy'r gaea.
Roedd fy ewythr Ellis - a aeth yn gaucho i'r Ariannin, ac yn ddiweddarach i ffarmio defaid i New South Wales, ac a laddwyd hefo'r Awstraliaid ar y Somme yn 'Hangard Woods' - roedd o yn dod heibio i'r Cyfar Main ar y Gors Ucha ar ryw orchwyl a chryman yn ei law, pan ddaeth y tarw o rywle a throi arno.
Mae yna un arall yn mynd ar draws i lôn y Rhydau heibio i'r Gamfa Bum Munud lle byddai aml un yn eistedd ar noson falmaidd o haf yn dal pen rheswm, neu naddu ffyn yr un fath a Thomos Owen, Ty Newydd, a'i fwstas wedi ei wacsio yn ddau bigyn fel RSM.
Saif bryngaer sylweddol Pen y Corddin , a godwyd yn Oes yr Haearn, yng ngogledd-orllewin tiriogaeth y Deceangli; cafwyd hyd i ddrylliau o grochenwaith Rhufeinig yno ac ymddengys hefyd iddi gael ei hatgyweirio yn y cyfnod Rhufeinig.
Er nad yw'r un o'r rhain yn ddiffiniadau cwbl foddhaol, ac er efallai nad yw'r cysyniad o rywogaethau yn fodel perffaith o fywyd, mae'n dal i fod yn offeryn hynod ddefnyddiol i wyddonwyr a chadwraethwyr ar gyfer astudio bywyd ar y Ddaear.
Mae rhywogaeth gylch yn gyfres o boblogaethau cyfagos, y gall pob un ohonynt ryngfridio'n rhywiol â phoblogaethau cysylltiedig cyfagos, ond y mae o leiaf ddwy boblogaeth "pen a chynffon" yn y gyfres, sy'n perthyn yn rhy bell i ryngfridiau, er bod yna un llif genynnau posibl rhwng pob poblogaeth "gysylltiedig".
Rhywogaeth cydlyniant yw'r boblogaeth fwyaf cynhwysol o unigolion; ni waeth a all poblogaethau groesi'n llwyddiannus, maent yn dal i fod yn rhywogaethau cydlyniant gwahanol os nad yw maint y croesrywio yn ddigon i gymysgu eu cronfeydd genynnau'n llwyr.
Fel rheol gyffredinol, mae microbiolegwyr wedi rhagdybio bod angen i aelodau o Bacteria neu Archaea sydd â dilyniannau genynnau RNA ribosomaidd 16S sy'n debycach na 97% i'w gilydd gael eu gwirio gan hybrideiddio DNA-DNA i benderfynu a ydynt yn perthyn i'r un rhywogaeth neu beidio.
Yn ôl y cysyniad hwn, mae poblogaethau'n ffurfio'r clystyrau ffenetig arwahanol yr ydym yn eu hadnabod fel rhywogaethau oherwydd bod y prosesau ecolegol ac esblygiadol sy'n rheoli sut mae adnoddau'n cael eu rhannu yn tueddu i gynhyrchu'r clystyrau hynny.
Rhywogaeth esblygiadol, a awgrymwyd gan George Gaylord Simpson ym 1951, yw ‘endid sy'n cynnwys organebau sy'n cynnal ei hunaniaeth o endidau eraill o'r fath dros amser a thros ofod, ac sydd â'i dynged esblygiadol annibynnol a thueddiadau hanesyddol ei hun’.
Sefydlodd y llywodraeth bwyllgor i astudio statws cyfreithiol yr iaith Gymraeg; yn 1965, cafwyd argymhelliad yn ei adroddiad y dylai 'unrhyw beth a wneir yn y Gymraeg yng Nghymru fod â’r un grym cyfreithiol â phe bai yn Saesneg'; Roedd Deddf yr Iaith Gymraeg 1967 yn nodi y gallai pobl ddewis defnyddio’r Gymraeg neu Saesneg yn y llys, ac y byddai adroddiadau swyddogol yn cael eu cyhoeddi yn y ddwy iaith
O 1970, penderfynodd y Swyddfa Gymreig mai dim ond enwau llefydd yn y Gymraeg fyddai’n cael eu harddangos ar arwyddion gan eu bod yn poeni y byddai arwyddion dwyieithog yn rhy ddryslyd; Caerdydd oedd y cyntaf i arbrofi ag arwyddion enwau strydoedd dwyieithog; aeth y cynghorau lleol ati i wneud arwyddion yn fwy Cymraeg mewn ardaloedd lle'r oedd y mwyafrif yn siarad Cymraeg e.e. aeth Dolgelley yn Dolgellau, Llanelly yn Llanelli, Conway yn Conwy
Erbyn 1971-2, roedd rhaglenni teledu Cymraeg ymlaen am 12 awr yr wythnos, gyda rhaglenni o ansawdd gwell e.e. rhaglen gomedi Fo a Fe o 1970 a oedd yn chwarae ar y gwahaniaethau rhwng gogledd a de Cymru, a darlledwyd yr opera sebon boblogaidd Pobol y Cwm am y tro cyntaf yn 1974.
Yn ystod y 1960au a’r 1970au canolbwyntiodd ar gael dogfennaeth fel trwyddedau, tystysgrifau a biliau wedi eu darparu yn y Gymraeg, bod y Gymraeg yn cael ei rhoi ar arwyddion ffyrdd a bod gwasanaeth radio a theledu yn cael ei ddarparu yn y Gymraeg.
Wedi i Gwynfor Evans fygwth y byddai’n ymprydio oni byddai’r Llywodraeth Geidwadol yn cadw at ei haddewid i sefydlu sianel deledu ar gyfer rhaglenni Cymraeg, gorfodwyd y Llywodraeth i gadw at ei gair a sefydlwyd S4C yn 1982.
Ers dechrau’r 21ain ganrif mae ei hymgyrchoedd wedi pwysleisio pwysigrwydd polisïau ym maes tai a chynllunio ar gyfer dyfodol y Gymraeg mewn cymunedau lleol ar draws Cymru, dyfodol darlledu a'r cyfryngau newydd yn Gymraeg fel y we a’r chwyldro digidol, a sut gellir sicrhau lle blaenllaw i'r Gymraeg yn y datblygiadau hynny.
Ers ei sefydlu, mae enghreifftiau yn hanes y Gymdeithas lle mae wedi defnyddio cyfrifiadau fel un o ffyn mesur cyflwr y Gymraeg, fel y gwnaeth yn 1962 wrth sefydlu’r Gymdeithas ar ôl canlyniadau Cyfrifiad 1961 am gyflwr y Gymraeg.
Er mwyn gwireddu’r amcan hwn, dechreuodd protestwyr yn ddiweddarach yn y 1970au wrthod talu eu trwyddedau teledu, ac yn hytrach brotestio drwy ddringo mastiau radio a theledu, torri i mewn i stiwdios teledu i darfu ar ddarllediadau, ac aeth rhai ar streic newyn.
Gwelwyd ffyrdd eraill o brotestio hefyd, wedi’u creu er mwyn denu cymaint o gyhoeddusrwydd â phosib - meddiannu eiddo, torri i mewn, streiciau newyn, tarfu ar weithrediadau yn y llys, taflu awyrennau papur i mewn i Dŷ’r Cyffredin o’r oriel gyhoeddus.
Ym mis Ionawr 2011, cyhoeddwyd fod yr academydd Dr Simon Brooks, llywydd Plaid Cymru - Jill Evans, yn ogystal â'r cerddorion Gai Toms, Bryn Fôn a Dafydd Iwan, ymhlith cant o bobl a wrthododd dalu eu trwydded teledu, fel rhan o brotest Cymdeithas yr Iaith Gymraeg yn erbyn y cynlluniau arfaethedig i dorri cyllideb sianel deledu Gymraeg S4C, a'r bwriad i drosglwyddo cyfrifoldeb ariannu'r sianel i ddwylo'r BBC.
Ar ddechrau 2007, cyhoeddodd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg ei Mesur yr Iaith Gymraeg, mesur a lwyddodd i arwain at basio Mesur y Gymraeg 2011 a sefydlodd statws swyddogol i'r Gymraeg, bron i 50 mlynedd wedi i aelodau'r mudiad eistedd ar bont Trefechan yn galw am y polisi.
Mae gweithgareddau ac ymgyrchoedd y Gymdeithas wedi gwneud cyfraniad pwysig at basio deddfau iaith - er enghraifft, yn 1967 a 1993, ac ar ddiwedd yr 20g bu’n hollbwysig wrth sicrhau bod y Gymraeg yn cael ei chynnig gan wasanaethau cyhoeddus Cymru.
Ar ddechrau'r 21g, galwodd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg am Ddeddf Iaith Newydd i Gymru, a fyddai'n ateb anghenion y Gymraeg yn yr oes fodern ac yn sicrhau bod gan bawb yr hawl i ddefnyddio'r iaith ym mhob agwedd ar fywyd, gan gynnwys:
Er mai rhan o stoc y cyfarwydd yw'r Pedair Cainc, a'u gwreiddiau felly'n gorwedd yn y cyfnod Celtaidd, mae'n iawn hefyd sôn am 'awdur' y Pedair Cainc gan fod iddynt ffurf lenyddol gaboledig sy'n amlwg yn waith un person.
Mae daearyddiaeth y Drydedd Gainc, Manawydan fab Llŷr, yn fwy cyfyng eto; Dyfed hud a lledrith o gwmpas Arberth a "gwibdaith" i Henffordd (yn Lloegr heddiw ond yn rhan o deyrnas Powys yn yr Oesoedd Canol cynnar).
Dim ond yn y Bedwaredd Gainc, Math fab Mathonwy, y gwelir lleoli manwl gyda'r digwyddiadau'n Arfon, Arllechwedd, Llŷn, Eifionydd ac Ardudwy (cnewyllyn teyrnas Gwynedd, sy'n cyfateb yn fras i'r hen Sir Gaernarfon.
Ceir sôn am Afon Alaw yn Brawnwen ferch Llŷr, ail gainc y Mabinogi, lle'r adroddir yr hanes am Branwen yn marw o dorcalon am fod cymaint o ryfelwyr dewr o Ynys y Cedyrn ac Iwerddon wedi marw o'i hachos hi, a'i chladdu wedyn mewn bedd ar lan Afon Alaw:
Bu llawer o gemau cofiadwy yn ystod y tymor, megis curo Arsenal 2-1 yn rownd cyn-derfynol Cwpan yr FA gyda gôl anghofiadwy Ryan Giggs, a churo Bayern Munich yn rownd derfynol Cwpan Ewrop 2-1 gyda Manchester United yn sgorio ei dwy gôl yn ystod tair munud amser ychwanegol.
Mae'n cynorthwyo aelod-gwladwriaethau, yn enwedig gwledydd datblygol, trwy ddarparu cyfleusterau ar gyfer gwyddoniaeth a thechnoleg niwclear, yn cynnwys adweithyddion niwclear, arian i gyllido ymchwil, a chymorth a gwybodaeth gyffredinol ynglŷn â defnyddiau heddychlon ynni atomig.
Wedi cyrraedd gartref yn Lloegr roedd y ddau aelod gwreiddiol, Roger Daltrey a Pete Townshend yn amheus am ddyfodol y band ond yn 2003 fe benderfynodd nhw wneud rhagor o recordiau gyda Rabbit ar yr allweddell a derbyn tri aelod newydd, sef Simon Townshend yn chwarae gitâr, Greg Lake ar y gitâr fas a Zak Starkey ar y drymau.
Tra ei bod hi'n hawdd ddigon i basio trwy Tudweiliog heb feddwl ddwywaith am ddim o bwys a allai fod wedi digwydd yno erioed nac am neb o bwys a allai wedi cael eu magu yno, os ewch i fynwent Sant Cwyfan yng nghanol y pentref fe ddowch o hyd i garreg fedd marmor nodweddiadol ac arni enw gwr a gwraig o'r enw Thomas ac Ellen Owen.
Os nad yw hyn yn ddigon o syndod fel y roedd yn barod, y peth sy' gwneud yr hanes hyn yn fwy arbennig yw fel y bu i Ellen ymuno a'i gwr ar fordaith hir o gwmpas y byd mewn llong o'r enw'r Cambrian Monarch gan adael o Gasnewydd ar y deuddegfed o Fai 1881 gan gyrraedd Sydney, Awstralia erbyn Awst y deuddegfed.
Yr hyn sy'n wyrthiol am eu siwrnai yn ôl o San Francisco i Luimneach yn yr Iwerddon erbyn 13fed o Fehefin 1883 wedyn ydy'r ffaith i Ellen gadw dyddiadur o'i hantur, - rhywbeth prin iawn i'w gael yn y Gymraeg, a gan wraig capten o'r cyfnod.
Mae yma hefyd eglwys, - y ffurf bresennol a'i hadeiladwyd yn 1850 gan y pensaer enwog George Gilbert Scott, sydd wedi ei chysegru i Sant Cwyfan, disgybl i Beuno Sant , ar ôl Saint Kevin o'r 6g o Glean Dá Loch, yn Sir Mhantáin, Iwerddon, capel Methodistaidd a'r ysgol gynradd a ddathlodd ei chanmlwyddiant yn 2007.
Mae Tudweiliog yn gyngor cymuned o fewn sir Gwynedd, ac o fewn dalgylch y gymuned mae atyniadau megis Coetan Arthur/Cromlech Cefnamwlch ar lethr Mynydd Cefnamwlch, - dyma ychydig o wybodaeth am darddiad y gromlech a'i hanes; ".Yn ôl hanes, cludwyd y cerrig wyth milltir i ffwrdd o Fynyddoedd yr Eifl, ac mae traddodiad bod un o 'r brenhinoedd Cymreig wedi ei gladdu oddi tanynt."
Heblaw am hynny does fawr o ddim i'w weld yn arbennig yma heblaw am yr olygfa odidog o Fôr Iwerddon a thiroedd amaethyddol gwastad Penllech i'r gorllewin a chychwyniad coed Cefnamwlch ychydig ymhellach ymlaen i fyny Lôn Trigwm i gyfeiriad Cromlech Cefnamwlch.
Arferai'r ardal amaethyddol sydd i'r gogledd-orllewin o'r pentref, lle safai ffermydd Hirderf Fawr, Hirdref Ganol, Hirdref Isaf a bwthyn Penybryn Hirdre heddiw fod yn drefgordd ganol oesol i faerdref frenhinol Nefyn.
Mae'r hanes hyn yn awgrymu fod y rhan ogleddol o'r Dudweiliog gyfoes o leiaf wedi arfer bod o fewn awdurdodaeth cwmwd Dinllaen yn ystod yr Oesoedd Canol tra bod rhannau eraill, mwy deheuol o'r pentref o bosib, o fewn cwmwd Cymydmaen.
" Hefyd mae olion cymuned o Oes yr Haearn ar gopa fynydd Carn Fadryn, traethau tywodlyd Tywyn a Phenllech a phorthladdoedd hanesyddol Porth Ysgaden, a Porth Colmon yn Llangwnnadl , a Phorth Gwylan ym Mhenllech sydd dan ofalaeth yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol.
Diwan rhan o rwydwaith Eskolim gydag ysgolion trwytho mewn gwledydd eraill sy'n rhan o wladwriaeth Ffrainc, sef Seaska yng Ngwlad y Basg, Calandreta yn Ocsitania, ABCM-Zweisprachigkeit yn Alsace, La Bressola yn Ngwledydd Catalwnia a Scola Corsa yn Nghorsica.
Tra yn Düsseldorf, cydweithiodd Brahms gyda Schumann a'i ddisgybl Albert Dietrich i ysgrifennu symudiad yr un o sonata ffidil ar gyfer Joachim, y "Sonata F-E-A", y llythrennau yn cynrychioli llythrennau cyntaf arwyddair personol Joachim Frei aber einsam .
Fodd bynnag, bu gan Brahms ar yr adeg hon ac yn ddiweddarach ddiddordeb brwd yng ngherddoriaeth Wagner, gan gynorthwyo gyda pharatoadau ar gyfer cyngherddau Wagner yn Fienna ym 1862/63, a chael ei wobrwyo gan Tausig gyda llawysgrif o ran o Tannhäuser Wagner .
" Yn ystod y blynyddoedd canlynol gwelwyd première ei Drydedd Symffoni Op. 90 a'i Bedwaredd Symffoni Op. 98 . Roedd Richard Strauss, cynorthwyydd von Bülow ym Meiningen, wedi bod yn ansicr am gerddoriaeth Brahms, tröedigaeth gan Drydedd Symffoni ac roedd yn frwd dros y Bedwaredd: "gwaith enfawr, yn wych o ran cysyniad a dyfais.
Arweiniodd repertoire a oedd ag ystod o Bach i gyfansoddwyr y bedwaredd ganrif ar bymtheg nad oeddent o'r 'Ysgol Almaeneg Newydd'; gan gynnwys Beethoven, Franz Schubert, Mendelssohn, Schumann, Joachim, Ferdinand Hiller, Max Bruch ac ef ei hun (yn arbennig ei weithiau corawl ar raddfa fawr, yr Offeren Almaenaidd, yr Alto Rhapsodi, a’r Triumphlied, Op. 55 gwladgarol, oedd yn dathlu buddugoliaeth Prwsia yn Rhyfel Ffrainc a Phrwsia 1870/71).
Roedd wedi bod ar y rheithgor a ddyfarnodd Wobr Talaith Fienna i’r cyfansoddwr Antonín Dvořák dair gwaith, yn gyntaf ym mis Chwefror 1875, ac yn ddiweddarach ym 1876 a 1877 ac roedd wedi argymell gwaith Dvořák yn llwyddiannus i’w gyhoeddwr, Simrock.
Dechreuodd Brahms hefyd dderbyn amrywiaeth o anrhydeddau; Dyfarnodd Ludwig II o Bafaria y Gorchymyn Maximilian ar gyfer Gwyddoniaeth a Chelf iddo ym 1874, a dyfarnodd y Dug George o Meiningen, oedd yn hoff o gerddoriaeth, Groes Cadlywydd Urdd Tŷ Meiningen iddo ym 1881.
Ar ôl i Schumann geisio lladd ei hun a chael ei gaethiwo wedi hynny mewn ysbyty meddwl ger Bonn ym mis Chwefror 1854 , sefydlodd Brahms ei hun yn Düsseldorf, lle fu'n cefnogi aelwyd ac yn ymdrin â materion busnes Clara.
Cyhoeddodd nifer o weithiau cerddorfaol a chafodd derbyniad da; yr Ail Symffoni Op. 73 , y Concerto i Ffidil Op. 77 , wedi'i gysegru i Joachim yr ymgynghorwyd ag ef yn agos yn ystod ei chyfansoddi, ac Agorawd yr Ŵyl Academaidd (a ysgrifennwyd yn dilyn dyfarnu gradd anrhydeddus gan Brifysgol Breslau) a'r Agorawd Drasig 1880.
Buan iawn y daeth dyweddïad i ben, ond hyd yn oed ar ôl hyn ysgrifennodd Brahms ati: "Rwy'n dy garu di! Rhaid imi eich gweld eto, ond ni allaf wisgo llyffethair. Ysgrifennwch ataf . p'un ai. . . Efallai y deuaf eto i'ch cydio yn fy mreichiau, i'ch cusanu, a dweud wrthych fy mod yn eich caru chi. " Ni welsant ei gilydd byth eto, a chadarnhaodd Brahms yn ddiweddarach i ffrind mai Agathe oedd ei "gariad olaf".
Mae traddodiadau gweu pobl yr ynys wedi deillio o amseroedd gwareiddiad yr Inca , a chan fod yr ynys wedi aros gan mwyaf yn arwahanol ers yr 1950au, mae nifer fawr o bobl yr ynys yn siarad Quechua, iaith frodorol Periw, yn ogystal â Sbaeneg.
Mae testunau a bywgraffiadau cynnar yn nodi bod Gautama wedi astudio gyntaf o dan ddau athro myfyrdod, sef Alara Kalama ac Uddaka Ramaputta , gan ddysgu myfyrdod ac athroniaeth, yn enwedig cyrhaeddiad myfyriol "cylch dim byd" gan y cyntaf, a "sffêr heb ganfyddiad na di-ganfyddiad" gan yr ail.
Yn ôl amryw destunau cynnar fel y Mahāsaccaka-sutta, a’r Samaññaphala Sutta, wedi deffro, cafodd y Bwdha fewnwelediad i waith karma a’i fywydau blaenorol, ynghyd â chyflawni diwedd yr halogi meddyliol , diwedd dioddefaint, a diwedd aileni yn saṃsāra.
Mae ysgolheigion fel Richard Gombrich yn ystyried hyn yn amheus oherwydd bod cyfuniad o dystiolaeth yn awgrymu iddo gael ei eni yng nghymuned Shakya, a lywodraethwyd gan gyngor-gweriniaeth bychan lle nad oedd rhengoedd cymdeithasol, ond lle'r oedd hynafedd yn bwysig.
Dioddefaint: Dioddefaint yw genedigaeth, dioddefaint yw heneiddio, dioddefaint yw afiechyd, dioddefaint yw marwolaeth; dioddefaint yw uno â'r hyn sy'n annymunol; dioddefaint yw gwahanu o'r hyn sy'n ddymunol; dioddefaint yw peidio â chael yr hyn a ddymunir; yn gryno, dioddefaint yw'r pump cyfansawdd sy'n wrthrych ymafael.
Lluosogwyd dysgeidiaeth Bwdha gan ei ddilynwyr, a drodd yn ystod canrifoedd olaf y mileniwm 1af CC yn sawl ysgol o feddwl Bwdhaidd, pob un â'i fasged ei hun o destunau yn cynnwys gwahanol ddehongliadau a dysgeidiaeth ddilys o'r Bwdha; esblygodd y rhain dros amser i lawer o draddodiadau.
Mae athrawon Bwdhaidd Mahayana fel Yin Shun hefyd yn nodi bod clywed y Dharma ac astudio traethodau Bwdhaidd yn angenrheidiol "os yw rhywun eisiau dysgu ac ymarfer y Bwdha Dharma." Yn yr un modd, ym Mwdhaeth Indo-Tibet, mae'r testunau "Camau'r Llwybr" yn gosod y gweithgaredd o wrando ar ddysgeidiaeth Bwdhaidd fel arfer cynnar pwysig.
Mae'r term "Bwdhaeth" yn air gwneud gorllewinol, yn gyffredin a ddefnyddir fel cyfieithiad o Dharma'r Bwdha, fójiào mewn Tsieinëeg, bukkyō mewn Japaneg, nang pa sangs rgyas pa'i chos mewn Tibeteg, buddhadharma mewn Sansgrit, a buddhaśāsana mewn Pali.
Mae tystiolaeth y testunau cynnar yn awgrymu bod Siddhartha Gautama wedi ei eni yn Lumbini, heddiw) a’i fagu yn Kapilavastu, tref yng Ngwastadedd Afon Ganga, ger ffin fodern Nepal-India, a’i fod wedi treulio ei oes yn yr hyn sydd bellach yn Bihar ac Uttar Pradesh.