polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
لەو کاتەی کە "سەعیدی کۆن" گۆڕا بە "سەعیدی نوێ" کتێبی ی شێخ عبدالقادری گەیلانی کاریگەرییەکی گەورەی دروست کرد لەسەر سەعید نوورسی.
ئەویش دەڕواتە سەر پردی صرات و ڕادەوەستێت تا دانە دانە ھەموو پێغەمبەران دەبینێت وە لە کۆتایدا پێغەمەرمان "موحەممەد " دەبینێت و لە خەوەکەی ڕادەچڵەکێت.
لە دوای ١٥ی شوباتی ١٩١٩ چووە کۆمەڵەی «ھەڵاتنی ئیسلام» و لەگەڵ کۆمەڵەی «المدرسیین» دا مایەوە کە پێک ھاتبوون لە «مستەفا سابری،
سەعید نوورسی یان سەعیدی کوردی ناسراو بە بەدیعوززەمان ١٨٧٨ – مردووی ٢٣ی ئازاری ١٩٦٠) زانا و فەیلەسووفێکی کوردی ئایینیی ئیسلام و نووسەری سەرجەمی پەیامەکانی نوور و مامۆستای کۆمەڵەی نوور بوو.
بەھۆی ئەوەی سەعید نوورسی لە بابەتە ھەرە ئاڵۆزەکان تێدەگەیشت و بە ماوەیەکی کەم کتێبی لەبەر دەکرد و بابەتە زانستیەکانی بە قوڵی دەزانی،
بەڵام لە ١٢ی تەممووزی ١٩٦٠ دا لەلایەن حکومەتی تورکیاوە گۆڕەکەی ھەڵدرایەوە و بۆ شوێنێکی نادیار کە تا ئێستا نەزانراوە دوورخرایەوە.
لە ساڵی ١٩٤٧ پارێزگای کەرکووک بە ڕووبەری ٢٠٣٥٥ کیلۆمەتر دووجا لە ڕووی ئیدارییەوە بەسەر قەزای چەمچەماڵ و قەزای داقووق و قەزای کەرکووک و قەزای کفری دابەشکرا.
لە ساڵی ١٩٦٢ دا دابەشکردنی خاکی پارێزگاکە گۆڕدرا و ئێستا لە قەزاکانی چەمچەماڵ و حەویجە و کەرکووک و کفری و توزخورماتوو پێکھاتبوو.
لە ساڵی ١٩٧٥ قەزای چەمچەماڵ و قەزای کەلار لە پارێزگای کەرکووک جیاکرانەوە و بە پارێزگای سلێمانی بەسترانەوە و قەزای کفری بە پارێزگای دیالە و قەزای دووزخورماتوو بە پارێزگای سەلاحەددین یەکتریان گرتەوە.
تورکمانەکان کاریگەری جدییان لەسەر بوو بەھۆی گۆڕینی سنوورەکانی کەرکووک لەلایەن بەعسەوە ڕێژەکەیان لە ٢١٪ بۆ ٧٪ دابەزی.
سنوورەکانی پارێزگای کەرکووک لە ساڵی ١٩٧٦ دەستکاری کران؛ کاتێک ٤ قەزا زیادکرا بۆ پارێزگای سلێمانی و پارێزگای دیالە و پارێزگای سەلاحەددین.
کەنەدا) و نانسی ماتیوز ئێللیۆت (تۆماس ئالڤا ئێدیسن داھێنەر و شارەزا و بازرگانی ئەمریکی بوو کە کۆمەڵێک ئامێری بەسوودی داھێنا کە کاریگەریی زۆریان ھەبوو لەسەر ژیانی سەرزەوی،
ھەروا کۆمەڵێکی تۆماس ئالڤا ئێدیسن داھێنەر و شارەزا و بازرگانی ئەمریکی بوو کە کۆمەڵێک ئامێری بەسوودی داھێنا کە کاریگەریی زۆریان ھەبوو لەسەر ژیانی سەرزەوی،
ژیانی منداڵیتریش تۆماس ئالڤا ئێدیسن داھێنەر و شارەزا و بازرگانی ئەمریکی بوو کە کۆمەڵێک ئامێری بەسوودی داھێنا کە کاریگەریی زۆریان ھەبوو لەسەر ژیانی سەرزەوی،
ژیانی منداڵیلە بەڕتۆتۆماس ئالڤا ئێدیسن داھێنەر و شارەزا و بازرگانی ئەمریکی بوو کە کۆمەڵێک ئامێری بەسوودی داھێنا کە کاریگەریی زۆریان ھەبوو لەسەر ژیانی سەرزەوی،
ئێدیسن وەک داھێنەرێکی پڕکاتۆماس ئالڤا ئێدیسن داھێنەر و شارەزا و بازرگانی ئەمریکی بوو کە کۆمەڵێک ئامێری بەسوودی داھێنا کە کاریگەریی زۆریان ھەبوو لەسەر ژیتۆماس ئالڤا ئێدیسن داھێنەر و شارەزا و بازرگانی ئەمریکی بوو کە کۆمەڵێک ئامێری بەسوودی داھێنا کە کاریگەریی زۆریان ھەبوو لەسەر ژیانی سەرزەوی،
لە ساڵی ١٨٧٦ کۆمپانیای وێسترن یوونیەن ھانی ئەدیسۆنی دا کە ئامێری پەیوەندیکردن گەشە پێبدات بۆ بەربەرەکانێ لەگەڵ ئامێری تەلەفۆن کە گراھام بێڵ دای ھێنابوو.
لە ساڵی ١٨٨٧دا ئەدیسۆن لە شاری وێست ئۆرەنجی ویلایەتی نیوجێرسی تاقیگەیەکی توێژینەوەی پیشەسازی دامەزراند و زۆربەی کاتەکانی لەوێ بەسەر دەبرد و سەرپەرشتیاریی گەشەی تەکنەلۆجیای گڵۆپ و ڕووناکی و سیستمی وزە دەکرد.
باوکی ئەدیسۆن کوڕی پیاوێک بوو کە لایەنگری پەنابەرانی دەکرد و لەبەر ئەوەش خۆی و بنەماڵەکەی نۆڤاسکۆتیان بەجێھێشت و لە گوندێکی باشووری ڕۆژاوای ئۆنتاریۆ کە دواتر ناونرا نیشتەجێبوون و دواتر لە ساڵی ١٨١١ ئەو ناوچەیە بوو بە ڤییەننا.
زۆربەی ئەو بەھرە و توانا و زیرەکییەی کە ئەدیسۆن ھەیبووە دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی کە خوێنەری کتێبی و چووەتە خولەکانی تایبەت بە کیمیا لە .
ئەدیسۆن ھەر لەسەرەتای تەمەنییەوە کێشەی بیستنی ھەبووە و ھۆکاری کەڕبوونیشی دەگەڕێتەوە بۆ تووشبوون بە پەتای سوور کە نەدەتواندرا چارەسەری ژەھری گوێی ناوەندی پێ بکرێت.
لە دوای ئەوەی خاوەنەکانی کەنداوەکە بە سەرکەوتوویی ھەستان بە پاراستنی ڕێگای شەمەندەفەرەکە لە دەرەوەی میلان-ئۆھایۆ و کارە بازرگانییەکان لە ناوچەکە بەرەو کەمبوونەوە دەڕۆیشت،
خێزانی ئەدیسۆن گواستیانەوە بۆ پۆرت ھورۆن-میشیگن و ئەدیسۆن لەوێ لە وێستگەی شەمەندەفەری نێوان پۆرت ھورۆن و دێترۆین سەوزە و شیرینی دەفرۆشت.
ھەرچەندە ئەدیسۆن لەلایەن مامۆستاکانییەوە بێ ھیوا کرابوو لە خوێندن و چەندین جار دەڕۆیشتە قوتابخانەکانی میشیگن و ئۆھایۆ و دواتر دەردەکرا،
ئەدیسۆن لە تەمەنی ١٣ ساڵیدا ھەفتانە ٥٠ دۆلار قازانجی دەکرد و زۆربەی پارەکەشی لە کڕینی کەرەستە و کەلوپەلی کارەبایی و کیمیایدا خەرج دەکرد.
پاشان ئەدیسۆن بوو بە وەستای بروسکەبەر ئەوەش لە پاش ڕزگارکردنی جیمی ماکێنزی سێ ساڵان کە لەسەر ڕێڕەوی شەمەندەفەرەکان وەستا بوو.
ھەروەھا لەلایەکیترەوە لە ڕێگەی ئاسنینی گراند ترەنک بەرپرسیارییەتی ھەر ڕووداوێکی لە ناکاوی لە ئەستۆ گرتبوو؛ و ئەدسیۆن دەستی کرد بە خوێندنی چۆنیەتی شیکارکردن و بەڕێوەبردنی تاقیکردنەوەی کیمیاییتا کاتی بەجێھێشتنی کارەکەی.
یەکێک لە داھێنانە گەورەکانی ئەدیسۆن بریتیبوو لە دامەزراندنی تاقیگەیەکی لێکۆڵینەوەی پیشەسازی کە لە ساڵی ١٨٧٦ دایمەزراند.
ئەدیسۆن سەرسام بوو بە بیستنی ئەوەی کە داوای لێ کراوە بە مەزەندەی ١٠٬٠٠٠ دۆلار بیفرۆشێت و ئەویش خۆشبەختانە بەم بڕە پارەیە ڕازیبوو.
بە شێوەیەکی گشتی بە ستافەکەی گووترا کە ڕێڕەوی ئەو بگرنە بەر لە ئەنجامدانی توێژینەوە و بە بەھێزی ھانی دەدان بۆ ئەوەی بگەن بە دەرئەنجام.
بۆ نموونە خستنەڕووی وایەری پرشنگداری ئەلێساندرۆ ڤۆڵتا کە لە ساڵی ١٨٠٠ لەلایەن ھێنری ودوارد و ماثیو ئیڤانسەوە داھێنراوە.
ھەندێک لەو گڵۆپانەی کە لە پێشوودا دروست کرابوون تەمەنیان کورت بوو و ھەرچەندە پارەیەکی زۆری تێدەچوو بۆ دروستکردنی و تەزووی کارەبایی بەرزیشی تێدا بەکاردەھات کە ئەمەش وای کردبوو ئاسان نەبێت بۆ ئەوەیلە ڕووی بازرگانییەوە لە ئاستێکی بەرفراواندا دروست بکرێت.
ئەدیسۆن بیری لەوە دەکردەوە کە لە بری پاراستن و ھێشتنەوەی وایەرە بێھێزەکان پێویستە ڕووناککەرەوە کارەبایییەکان پێکەوە ببەسترێت بۆ بەرھەمھێنانی گڵۆپ بە بەکارھێنانی بڕێکی کەم لە تەزوو،
ژیانی منداڵیماس ئالڤا ئێدیسن داھێنەر و شارەزا و بازرگانی ئەمریکی بوو کە کۆمەڵێک ئامێری بەسوودی داھێنا کە کاریگەریی زۆریان ھەبوو لەسەر ژیانی سەرزەوی،
تۆماس ئەدیسۆن کۆمپانیای ڕووناککەرەوەی ئەدیسۆنی دامەزراند و لەو ماوەیەدا سیستەمی بڵاوکردنەوەی ھێزی کارەبایی ئاشکرا کرد.
ئەدیسۆن ھەستا بە گۆڕینی سیستەمی خستنەڕووی ھێزی کارەبای دروستکراو لە وێستگەی ستریت پێرڵ کە ١١٠ ڤۆڵت لە تەزووی ڕاستەوخۆ دەستەبەر دەکرد بۆ ٥٩ نیشتەجێبووی مانھاتنی خواروو.
تۆماس ئەدیسۆن بەھۆی نەخۆشیی شەکرەوە لە ١٨ی تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٣١دا کۆچی دوایی کرد لە ماڵەکەی خۆی لە گلێنمۆنت،
ئەدیسۆن کاری لەسەر چاککردنی بڵندگۆی تەلەفۆن دەکرد و ئەمەش لە ڕێگەی کارکردن لەسەر بڵندگۆی کاربۆن کە لە دوو پەڕەی کانزای جیاواز پێکھاتبوو کە دەنکۆڵەکانی کاربۆن ئاستەنگی دەگۆڕن بەھۆی پەستانی شەپۆلی دەنگ.
دواتر تەزووی ڕاستەوخۆی جێگیر تێدەپەڕێت لە نێوان پەڕەکاندا و بە ناو دەنکۆڵەکاندا دەڕوات و ئەنجامی بەرگری جیاواز لە پلە بەندی تەزوودا و دروستکردنی تەزووی کارەبایی جیاواز کە پەستانی شەپۆلی دەنگی جیاواز دروستدەکاتەوە،
نیوجێرسی دەستی بە کارکردن کرد و کاری لەسەر ئامێری تەلەگرافی و کارەبای ئۆتۆماتیک کرد بەڵام ئەو داھێنانەی کە وای کرد ئەدیسۆن زیاتر بناسرێت،
بە گشتی ئەم سەرکەوتنەی ئەدیسۆن زۆر چاوەڕواننەکراو بوو خەڵکی وەکو جادوویەک سەیریان دەکرد و بۆیە ئەدیسۆنیش بە «جادووکەری مێنلۆپارک،
وڵاتەکە لەلایەن سەرۆک فرانسیسکۆ ماسیاس بۆ ھەمیشە سەرۆکایییەتی دەکرا تا لە ١٩٧٩ بە کوودەتایییەک لەلایەن برازاکەی لە سەرۆکایییەتی دووخرایەوە،
کە لەوکاتەوە وەک سەرۆکی وڵاتەکە خزمەت دەکات لەوەتەی ناوەندەکانی دەیەی ١٩٩٠ گینێی ئیستوانی وەک یەکێک لە گەورەترین بەرھەمھێنەرانی نەوت مامەڵە دەکەت و بەم دواییانە بوەتە یەکێک لە دەوڵەمەندترین وڵاتەکانی ئەفریقا ھەرچۆنێک بێت ڕێژەی دابەشکردنی سامان و ڕێژەی قازانج بۆ خەڵک بە شێوەیەکی بەرچاو باڵانسی نییە و ڕێژەیەکی کەم لە خەڵکی سوود لە نەوتی بەرھەمھێنراوی وڵاتەکە دەبینن،
بەمەشەوە وڵاتەکە دەچێتە ١٤٤مین لەڕووی پێشکەوتن و گەشەسەندنی مرۆڤ بۆ ساڵی ٢٠١٩ بەمەشەوە کەمتر لە نیوەی دانیشتووان دەتوانن دەستیان بگات بە ئاوی خاوێنی لە وڵاتەکە ئەمەش بەشێوەیییەکی ڕێژەیی دەبێتە ھۆی گیانلەدەستدانی یەک لە دوازدە مناڵ لە وڵاتەکە پێش ئەوەی بگەنە تەمەنی پێنج ساڵی.
بەڵام زمانی ئیسپانی بەیەکەوە لەگەڵ زمانی فەڕەنسی وەک زمانێکی فەرمی لە وڵاتەکە بەکاردێت و بەم دواییانەش زمانی پورتوگالی و لە ئێستاشدا تاکە وڵاتە لە ئەفریقا کە زمانی ئیسپانی تێیدا زمانێکی فەرمییەھەورەھا باوترین زمانە لەڕووی قسەکردنەوە بەپێی لێکۆلینەوەی پەیمانگای کێرڤانتێس %٨٧٬٧ ی دانیشتووانی وڵاتەکە دەتوانن بە شێوەیەکی چاک بە زمانی ئیسپانی بدوێن.
٢٪ لە ئایندەدا؛ و پێشبینی دەکرێت ژمارەی دانیشتووانی کۆلۆمبیا بگاتە ٥٢ ملیۆن لە ساڵی ٢٠٢٥ لە کۆلۆمبیا.
نزیکەی ١٪ لە کۆلۆمبییەکان بڕوایان بە ئاینە ڕەسەنەکانی خۆیان ھەیە و کەمتر لە ١٪ بڕوایان بە یەھودی ئیسلام و ھیندۆسی،
وەکو وڵاتەکانی ئەمیرکای لاتین کۆلۆمبیا زیادبوێکی بەرچاوی بەخۆیەوە بینیوە و ژمارەی شوێنکەوتووانی پرۆتستانت بەرەو هەڵچوونە،
ئێستا برۆتستانت لە نێوان ١٠ بۆ ١٣٪ خەڵکی کۆلۆمبیا ھەتا ئێستا کۆڵۆمبییەکان وڵاتێکی کاسۆلیکی ڕۆمانییە لە ڕێگای ژمارە تاقیکراوەکان،
ئەم ناوە دانیپێدانرا لەلایەن کۆماری کۆلۆمبیا ساڵی ١٨١٩ ئەوکات پێکھاتبوو لە زەویییەکانی گرانادای نوێ کە لەژێر دەسەڵاتی تاجی ئیسپانی بوو ئێستا ناودەنرێت بە :
لێکۆڵەرە ئیسپانیییەکان بە سەرکردایەتی ڕۆدیگو دی باستیداس یەکەم گەشتی بۆ لێکۆڵینەوە لە کەنارەکانی دەریایی کاریبی ساڵی ١٥٠٠.
لە ساڵی ١٥٠٨ فاسکۆ نونیز دی بالبیۆ دەستیکرد دەستبەسەرداگرتنی ڕێگای ناوچەی ئەورابا؛ و لە ساڵی ١٥١٣ یەکەم ئەورووپی بوو دەریایی ھێمن ببینێت و ناوی نا و سەرنجی ئیسپانییەکان ڕادەکێشێت بۆ پیرۆ و چیلی.
توشی کەمی ژمارەی دانیشتووان بوونەتەوە بەھۆی ھێرشی ئیسپانیییەکان و ئەو نەخۆشیانەی کە ئەورووپیییەکان ھەڵیانگرتبوو لە کۆلۆمبیا بڵاوبووەتەوە.
ئەم ژورە شوێنی ئەشکەنجەدان و زۆر لێکردن لە کوردان بووە بۆ دانپیانان بە کارەکانیان و دیاریکردنی ئەو دەستەیەی کاری لەگەلدا دەکات دەکات ھاورێکانی و گەلێک شتی تر کە ئەمەش لەسەر ناھەق بووەو کوردی بێ تاوانی تیابووە.
کە زیندانییە بێ تاوانەکەیان بە قولاپێکدا ھەڵدەواسی لە پشتەوە جەلادێکی خوێن ڕێژ بەقامچی لێی دەداو یەکێکی تر بەھۆی ئامێرێکەوە کە بە گوێچکەی زیندانییەکەوە کارەبایان لێدەدا کە ٣٥٠ وات بوو تەزووی کارەبایی بە لەشیدا بڵاودەبوەوە و لەم ژوورەدا مێزێکی کۆنی تێدایە کە ھی ئەو کاتەیە.
کەزیندانییەکە قاچی بەدارەوە دەبەسترایەوەو دەستی بەپەت دەبەسترایەوە {٢}جەلاد کە ئەو کەسانەن ڕەحم و بەزەییان نییە بە قامچی لەقاچی دەدا کەئەمیش ھەر تاوانێکی گەورەی دەرھەق بە گەلی کورد بووە بۆ دانپیانان.
لەم ژورەدا زیندانییەکە دادەنرا و کەسوکاری لە ژوری تەنیشتی دادەنران ئازاری کەسوکاری گرتووەکەیان دەداو ئەمیش گوێی لەھاواری ئەوان بووە بۆیە لە ڕووی دەرونییەوە ئازاری پێدەگەشت.
لەم گۆرەپانەدا ئەفسەرەکانی ئەمن کوردی بێ تاوانیان ڕەمیکردوەو لە سێدارەیان داون کەنمونەی ئەمە لە ساڵی ١٩٨٨ ژمارەیەکی زۆر لە
قوتابیانی زانکۆی تێدا ڕەمیکردوە بەڵام لە ئێستادا باخچەو فوارەی تێدایە کە ئاماژەی خۆشگوزەرانی کوردانە وەھەروەھا چەند دەبابەیەکی تێدایە کە ژمارەیان ١٠ دانەیە کە٨ دانەیان لە ساڵی ٢٠٠٠داھێنراون.
لە کۆ تایدا دەلێین ئەم شوێنەی کە ئێستا ئێمە سەردانی دەکەین بە مۆزەخانەی نیشتمانی دەزانین لە کۆندا جێگەی ئازاردانی نیشتمان پەروەران بوو؛ و چەندین ڕۆڵەی نەمر لەوێدا ئازاریان چەشتووە.
شایەنی باسە کە بەڕێوبەری ئەمنی کۆن{عەقید خەڵەف}بووە بەڵام ئێستا بەڕێز ئاکۆ غەریب بەڕێوبەرییەتی و{ھێرۆخان}سەرپەرشتی دەکات وپێداویستییەکانی دابین دەکات.
شایەنی باسە ئەم ئەمنە ساڵی١٩٩٦کرا بە مۆزەخانە ئەمیش لەدوای ڕاپەرینی کوردان بوو ڕێکەوتی٧ی ئازاری ١٩٩١کەئاسەواری ئەم ڕاپەڕینەلەئەمنەسورەکە دیارەو جێگەی فیشەکی پێشمەرگە بەدیوارەکانەوەیە کە ھێمای ھێرشی کوردانە.
لەم ئەمنەدا کەس نەیتوانیوەڕابکات ودەربازبێت لەبەرئەوەی کەتەلی دڕکاوی لەسە دیوارە بەھێزەکان بووەو ئەم تەلانە کارەبای لەسەر بووە.
ھەروەھا یەکێک لە ئاسەواری زوڵمەکانی لەسێدارەدانی ئەبو غرێب کە ھەزاران کەسی بێتاوانی حوکم داوە لە ساڵی ٢٠٠٣ لەدوای گرتنی {صەدام حسێن}ئەو پەتەیان لە بەغداوە ھێناوە بۆ ئەم مۆزەخانەیە.
کۆمەڵەی یەکەمی ددان پێیان دەوترێت کە لە ٦ مانگییەوە دەست بە دەرکەوتن دەکەن لە نێو دەمی مناڵدا تاوه‌كو ته‌مه‌نى ٣٠ مانگى ژماره‌يان ده‌گاته‌ ٢٠ ددان.
کۆمەڵەی دووەمیش ددانە ھەمیشەییەکان کە لە ٦ ساڵییەوە دەست دەکەن بە دەرکەوتن و تا ته‌مه‌نى ٢٢-٢٣ ساڵى و ژماره‌يان ده‌گاته‌ ٣٢ ددان.
دەرسیم یەکێک بوو لەو ھەرێمانەی کە دەسەڵاتکردن بەسەریدا دژوارببوو لە کۆتایییەکانی دەسەڵاتی دەوڵەتی عوسمانی نێوان ساڵانی ١٨٧٦ بۆ ١٩٢٣،
ھەروەھا ڕەتیانکردەوە باج بدەنە دەسەڵاتی تورکیا و دژی گواستنەوەی نوێنەرایەتی شارەکە بوون لە ھەرێمەکەیان بۆ ئەنقەرەی پایتەخت،
ھەروەھا ڕاپەرینی دەرسیم لە ١٩٣٧–١٩٣٩ کە سەرجەم ئەم شۆڕش و جووڵانەوانە لەلایەن دەسەڵاتی سەربازی تورکەوە سەرکوتکران.
ھەرێمی دەرسیم ناوەکەی گۆڕدرا بۆ پارێزگای تونجەلی ئەمەش بەپێی «یاسای بەڕێوەبردنی پارێزگای تونجەلی» ژمارە ٢٨٨٤ ی ڕۆژی ٢٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٣٥،
کۆمەڵکوژیی دەرسیم یان ڕەشەکوژیی دەرسیم بریتییە لە کوشتاری کوردە عەلەوییەکان لە ناوچەی دەرسیم کە ئێستا پێی دەوترێت پارێزگای تونجەلی لە باکووری کوردستان،
٢٠٠٦- شریتێکی دەنگی وتارێکی تایبەتی فرێنچ گیورکسانی سەرۆک وەزیرانی هەنگاریا بۆ ڕای گشتی دزە دەکرێت و تێیدا دانی بەوەدا ناوە کە پارتی سۆسیالیستی هەنگاریا درۆی کردووە بۆ بردنەوەی هەڵبژاردنی ساڵی ٢٠٠٦ و ناڕەزایی بەرفراوانی لێکەوتەوە لە سەرانسەری وڵات .
جۆرج بی مککلیلان شۆفێری باکووری سوپای کۆنفیدڕاڵی ڕۆبێرت ئی لی لە شەڕی تاکە ڕۆژەی ئەنتیتام کە خوێناویترین ڕۆژی مێژووی سەربازی ئەمریکایە ڕادەگرێت.
١٩٦١- فڕینی 706ی هێڵی ئاسمانی باکوری ڕۆژئاوا لە کاتی هەڵوەشانەوە لە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئۆهری لە شیکاگۆی ئیلینۆی روودەدات و هەموو 37 کەس لە سەر کەشتیەکە کوژراون.
١٩٢٤- سوپای پاراستنی سنوور لە کۆماری دووەمی پۆڵەندی دامەزراوە بۆ بەرگری لە سنووری ڕۆژهەڵات لە دژی هێرشی چەکداری سۆڤیەت و چەتەکانی ناوخۆ.
١١١١- بەرزترین نەوەسی گالیسی بە پێشەنگایەتی پێدرۆ فرویراز دی ترابا و قەشە دیگۆ گێلمیرێز تاجی ئەلفۆنسۆ ٨ وەک "پاشای گالیسیا.
١٨٠٩- ئاشتی نێوان سوید و ڕوسیا لەشەڕی فینلانددا ئەو ناوچەیەی کە دەبێتە فینلاند بە پەیماننامەی فرێدریکشامن بۆ ڕوسیا گیراوە.
١٧٧٨- پەیمانی فۆرت پیت ئیمزا کراوە ئەمە یەکەم پەیماننامەی فەرمییە لە نێوان ویلایەتە یەکگرتووەکان و هۆزێکی ڕەسەنی ئەمریکی.
سیسقەوقاز زۆربەی شاخە گەورەکانی قەوقاز دەگرێتەوە لەگەڵ باشووری ڕۆژاوای ئاسیا و ناوچە باکوورییەکانی جۆرجیا و ئازربایجان؛ و ترانسقەوقاز لە باکوورییەوە ڕووسیا،
ھەروەھا شاخەکانی قەوقاز و ناوچە نزمەکانی ئەرمینیا و ئازربایجان دەگرێتەوە بێجگە لە ناوچەکانی باکوڕی و جۆرجیا دەگرێتەوە بێجگە لە ناوچەکانی باکوڕی.
دوای ئەم شەڕە خوێناوییە حوکمڕانیی ئەم شارە و دەوروبەری درا بە ھۆزی ئەفشار و دواتر بۆ بەرپەرچدانەوەی ھێرشی کوردی بڵباس ھۆزی قەرەپەپاخیش ھێنرانە دەشتی سندوس و نەغەدە.
شۆرشەکانی شێخ عوبەیدوڵڵای نەھری و سمکۆی شکاک دوو بەرسەرھاتی گرنگ بوون کە کوشتاری خوێناوی و ماڵوێرانیی بەدووای خۆی ھێنا.
لە شەڕی جیھانیی یەکەمدا بە پلانێکی نھێنی ماڕشەممونی ئاشووری بە دەستی سمکۆوە کوژرا و ئاشووپی نێوان کورد و ئاشووری زیانێکی گەورەتری بە ھەرێمەکە گەیاند.
کوردیی ناوەندی لە موکریاندا لە شنۆ ھەتا تیکاب و کوردیی باشووری لە شارەکانی تیکاب و ساینقەڵا و ھەروەھا ھەندێکیش لە بۆکان ژیان بەسەر دەبەن.
لە دوای شەڕی جیھانیی دووەم کاتێک لەشکری سۆڤیەت باکووری ئێرانی داگیرکرد کورد و تورکی ئازەری بە پشتگیری سۆڤیەت ئیعلانی دوو کۆماری ئازادیان کرد لە مەھاباد و تەورێز.
بوونی سروشتی دەستکەوتن و چالاکیی لینوکس وای کردووە کە ئەمڕۆ لە تەواوی جیھاندا ئاشنا بێت و زۆربەی پێشکەوتووخوازانی پرۆگرام سەرچاوەی یاساکەی بەکار دەھێنن بەپێی پێویستی خۆیان.
سووتانی گازۆلین ئەنجام دەدرێت بە ھۆی چەندان پیلی کارەبایی و چەندان مەلەف بۆ دروستکردنی پرژەیەکی بە ھێز لەسەر تێکەڵە سووتەمەنیەکەو ئۆکسجینەکە ،
وە دەتوانرێت ئەم پیلانە دووبارە پڕ بکرێنەوە ئەویش بە بەکارھێنانی گێنێرەیتەرێک لەگەڵ بزووێنەرەکە کە کارەبا دروست دەکات بە سوود وەرگرتن لە جولەی مەکینەکە بۆ پڕ کردنەوەی پاتریەکە ،
لە ژووری سووتان دوای ئەوەی کارلێکی سووتان روو دەدات ئەو گازە سووتاوە کە گەرمی دەرێکی زۆرە دەتوانێت بکشێت ئەویش بەھۆی کارکردنە سەر پیستۆنەکان و خزاندنیان بەرەو خوارەوە.
ئەم بزوێنەرانە بە زۆری بۆ پاڵنانی ئامرازەکانی ھاتوو بەکار ھاتوون وەکوو بەزۆری لە ئۆتۆمبیلە کان و ھەروەھا لە جۆرەھا مانتۆر و جۆرەھا تەیارە و ئامرازەکانی تر بەکار دێت ،
دەرچەی یەکەم دەکرێتەوە (شایەنی باسە ئەم دەرچانە بە شێوەیەکی رێک و پێک دەکرێنەوەو دادەخرێن کە بۆ جوولەیان ئەوانیش سوود وەردەگرن لە بزوێنەرەکە خۆی ) کە دەبێتە ھۆ ھاتنە ژوورەوەی تێکەڵەکەی ھەواو گازۆلین ،
شایەنی باسە کە زۆربەی ئەو بزوێنەرانەی بۆ بە کارھێنانی دیزڵ دیزاین کراون دەتوانن بە گازی سروشتیش کار بکەن بەبێ دەستکاری ناوەرۆکی دیزاینی مەکینەکە.
کاتێک لە فڕۆکەکەی لە شەڕی دووەمی جیھانی کەوتە خوارەوە خەڵکی شارەکەی ھوموو گیانیان چەور کرد و لەناو پارچە لبادێک پێچایانەوە تا بەرەو چاک بوونەوە چوو ،
لەم کاتە زۆر گرینگی داوە بە فەلسەفەی ڕۆدۆلف شتاینر" دانایی مرۆڤ " کە بۆ دواکاتەکانی ژیانی زۆر کاریگەری بەسەرکارەھونەری یەکانی ‌ھەبووە ،
ھەر بەو ھزر ئازادی یە وە‌ بۆیس ڕووی کردە بەکارھاێنانی زۆر جۆر کەرەستەی جیاواز بۆ ئەنجام دانی کارە ھونەری یەکانی بۆ نمونە بەکار ھێنانی چەوری و خوێن و رەنگی دەرو دیوارەکان و کەرەستەی سوف و خوری ئەمانە ھەمووی بوونە دەرچوونێک لەو چوارچێوە کلاسیکیە باوەی پێش خۆی بۆ ئەنجامدانی کاری ھونەری ،
بۆیس باوەڕی بە داڕشتنی ھزرەکان ھەبووە نەوەک شێوە دەڕبڕین بەبێ خۆ بەستنەوە بە‌ بەکار ھێنانی کەرەستەی بە ئەنجام گەیاندن دەرچوون لە باوی ئەو کاتە .
ھەروەھا ڕێکخراوی ھەڵنەبژێردراوەکانی دامەزراند وەک کاردانەوەیەک بەرامبەر ڕەوشی سیاسی ئەو کاتەی ئەڵمانیا کەوا ساڵانی شەستەکان و حەفتاکانی ئەوروپا و بەتایبەت بۆ ئەڵمانیا چالاک ترین سەردەمی گۆڕانکاری و داھێنانی ھزری لاوانی ئەوروپایە و زاڵ بوون بەسەر ڕەوشی سیاسی ئەو کاتەو و ڕەت کردنەوەی خۆ پڕ چەکی ئەتۆمی کردن بوو .
جۆزێف بۆیس لەساڵی ١٩٧٩ خۆی پاڵاوت بۆ پەرلەمانی ئەوروپا و ساڵی ١٩٨٠ بۆپەرلەمانی ھەرێمی نۆرد ڕاین ڤێست فالن
ئەمریکا منی خۆش دەوێ ) و یەکێک لەکارە گرنگە‌کانی دانانی ٧٠٠٠ چڵی دار لە پێش مۆزەخانەی شاری کاسل بەمانای سەوز کردنی شار لە جیاتی بەڕیوەبردنی ،
نەیتوانی ئەم پڕۆژەیەی بەچاوانی خۆی بە تەواو کراوی ببینی لە تەمەنی ٦٥ ساڵی کۆچی دوایی کرد ساڵێک لە ‌دوای مردنی کوڕەکەی پڕۆژەی چاندنی ٧٠٠٠ نەمام چاندنی بە ئەنجام گەیاند .
ڕێگابدە بە بووتەکانی گەڕان بخشێن بەپێگەکەت بەبێ کۆبوونەوەی یەکان یان گفتوگۆکان کە شوێنپێی ڕێچکەکانیان دەکەون بۆ ناو پێگەکە،
ئەم جیاکەرەوەیە ڕێگا بە ڕاژەکاری وێبەکەت دەدات کە بە گووگڵ بڵێت ھەرکاتێک ناوەڕۆکەکەت گۆڕا لەوکاتەوەی دواترین خشاندنی بۆ پێگەکەت کراوە،
یاسایەکی باشە بۆ پەنجەخستنە سەری ھەرکاتێ خواستت ھەست بە ئاسودەیی بکەیت ڕوونی بکەرەوە چیت کردووە بۆ وێبگەیەک کە ڕکابەریت دەکات،
پێدانی ناوەڕۆکی نایاب لەجۆر و پەیوەندییەکی گرنگی بەبابەتەکەوە ھەیە کەوا لە بەکارھێنەران دەکات سەرەتا سەردانی پێگەی تۆ بکەن.
بەکاربردنی ستانداردەکانی وێب پەڕەکانمان زۆر توانراوتر دەکات بۆ بەکارھێنەر لەگەڵ بێتوانایییەکان و بۆ ئەو نیشاندەرانەی کە مۆبایل بەکاردەھێنن و ئەیەکان بۆ گەیشتن بە وێبەکە.
سەردانکەران خوێنەری پەردە بەکاردەھێنن پێویست ناکات بچەقن لەناو خانەی زۆر و بێشوماری خشتەکان و بەینەکان بۆ ھێنانی ناوەڕۆکی ڕاستی پەڕەکە،
وادەکات پەڕە خشتە-بنچینەکراوەکان کەمترین توانایان ھەبێت بۆ بەکارھێنەران لە بینین و دەستگەیشتن بە پێگەکە بەبەکارھێنانی ئامێری مۆبایل و .
بەکارھێنانی کلیلەووشەکان لە تاگەکانی سەرپەڕە و لەجێدانانی سەڕپەڕەکانی لەگەڵ دەقی ڕاستی یارمەتی پێگەکەت دەدات بە وەرگرتنی پلەیەکی باشتر لە ئەنجامی بزوێنەرەکانی گەڕان.
و پێناسەی گۆڕاو بۆ وێبداڕێژ بریتییە لە کەسیبازرگان کە ڕاگەیاندنە سەرھێڵییەکان بەکاردەبات بۆ فرۆشتنی بەرھەمەکان یان/و خزمەتگوزارییەکان ئەمە پێناسەی ڕووکاری وێبداڕێژ فراوان دەکات نەک تەنھا لایەکانی تەکنەلۆژی و سەرپەرشتیاری بنیادنانی وێب و مامەڵەکردن،
بە بەکارھێنانی پێکھاتەی ھێمادانان لە بەڵگەنامە ئێچ تی ئێم ئێڵ و پەڕەی شێوازە بەدواھاتووەکانمان بۆ گەڵاڵەکردنی پەڕەکانمان،
چالاکییەکانی ئەم ڕێکخراوە بە کشانەوەی بۆ ھەولێر پایتەختی ھەرێمی کوردستان کەمتربووەوە بەڵام ساڵی یاخود چەند ساڵ جارێک مەفەرزە یاخود تیمی دەناردەوە بۆ کوردستانی ڕۆژھەڵات بەمەبەستی کار و چالاکی تەشکیلاتی بەڵام کاریگەری زۆری نەبوو لەسەر گۆرینی دۆخی ڕۆژھەڵات و تەنھا لە چوارچێوەی بانگەشەکردن بۆ ئەم ڕێکخراوەیە دەسووڕایەوە چەند جارێک ئەم چالاکیانەیان شەھید و بریندار بوونی لێدەکەتەوە دوایینیشیان ساڵی ٢٠١٦ بوو کە بەشێوەیەکی فەرمی شەھید بوونی یەکیک لە ئەندامانیان لە چالاکییەکی تەشکیلاتی دا لە شاری بۆکان ڕاگەیاند.
دوای ئەو گۆڕانکاریانەی لە کۆنگەرەی سێیەمی ئەم ڕێکخراوە ھاتە ئاراوە دەستکرا بە ڕێکخستن و نوێکردنەوەی کاروبارەکانی سازمان ودانانی بنکە لە شارەکانی ھەرێمی کوردستان.
بەڵام نەتوانرا خەڵک لە دوایین گۆرانکارییەکانی ئەم حیزبە بە شێوەیەکی بەرفراوان ئاگاداربکرێنەوە بەھۆی نەبوونی ئامرازەکانی گەیاندن و ھەروەھا دووری بنکە و بارەگاکانی لە ڕۆژھەلاتی کوردستان.
جگە لەوەی لە ٢٠٠٤ ئیسلام بوونی ڕێکخراوەکە کۆتایی ھات بەڵام یەکێک لە خاڵە پەسەندکراوەکانی وای کرد کە تا ماوەیەکی زۆریش نەتەوەیی بوون و ئیسلام بوونی جێی پرسیار بێت ئەویش پەسەندکردنی ئایینی ئیسلام وەک سەرچاوەیەک بۆ قانوون دانان بوو کە زۆرجار ئەندامان و سەرکردایەتی ئەم حیزبە دەبوو ڕوونکردنەوە بدەن لە ھۆکاری دانانی ئەو خاڵە،
لە وڵامی ئەوانەدا ڕایان گەیاندبوو کە ئەوان باوەریان بە مافی سەرجەم ئایین و ئایینزاکان ھەیە و جیاوازی لە نێوانیان ناکەن ئەو دەقەش وەک ڕێزێک و مافێک بۆ پەیڕەوانی ئەم ئایینە کە ئایینی زۆرینە خەڵکی ڕۆژھەڵاتە پەسەند کردووە باوەڕیشیان وایە کە سەختە دین و دەوڵەت لەیەکتر داببڕێن.
ساڵی ٢٠٠٥ سکرتێری گشتی ئەم ڕێکخراوە لە ھەوڵیکی دیکەی تیرۆکردن کە لەلایەن ئێرانەوە ئامادەکرابوو دەربازی بوو کە ئەمەش لە چوار چێوەی ئەو زنجیرە ھەوڵانەی کە دەزگای ئیتلاعاتی ئێران بەمەبەستی تیرۆکردنی دژی نەیارانیان ئەنجامیان دەدا.
کە دوایین ھەوڵ نەبوو بەڵکو لە سالانی دواتریشی بەردەوام بوون لە ھەول بۆ تیرۆرکردنی ئەندامانی سەرکردایەتی و پێشمەرگەکانیان بەلام بە ڕێگای جۆراو جۆر پوچەڵ دەکرانەوە.
ساڵی ٢٠٠٩ پشتیوانی خۆی بۆ سەرجەم ئەو خۆپیشاندانە دەڕبڕی کە لە ئێران بەھۆی ڕازی نەبوون بە ئەنجامەکانی ھەڵبژاردن و ئەو ساختەکارییەی بۆ ھەڵبژاردنەوەی ئەحمەدی نەژاد کرابوو ئەنجامدرا کە ژمارەیەکی زۆر بریندار و کوژراوی لێکەوتەوە و بەشێکی دیکەشیان دەستگیرکران.
ساڵی ٢٠١٠ کۆنگرەی چوارەمی خۆی لە ناحیەی ڕزگاری سەر بە شاری ھەولێر بەڕێوەچوو سەرەتای ئەم کۆنگرەیە بە وتەی شێخ جەلال ڕێبەری پێشوویان کرایەوە کە وێرای پشتیوانی بۆ بە ئەندامانی کۆنگرە کورتە باسێکی لە بارەی سازمان و مێژوو جوولانەوەی کورد و چۆنییەتی تەحەموولکردن لەگەڵ پێکھاتە و دانیشتووانانی سنووری جوگرافیای کوردستان کرد.
بابەشێخ بە زۆرینەی دەنگی ئەندامان بە سکرتێری گشتی ھەڵبژێردرایەوە دواتر پێداچوونەوەی گشتی بە بەرنامە و پەیڕەو و پڕۆگرامەکەی کرایەوە.
ساڵی ٢٠١٠ چەند مانگێگ دوای کۆنگرە شێخ جەلال حسێنی دامەزرێنەری سازمانی خەبات لە تەمەنی ٨٠ ساڵی لە یەکێک لە نەخۆشخانەکانی شاری ھەولێر کۆچی دوایدەکات.
لە سالێ ٢٠١١ سکرتێری گشتی سازمانی خەبات گەڵاڵەیەکی دەخاڵی پێشکەش بە ھێزەکانی ڕۆژھەڵات دەکات بە مەبەستی پێکھێنانی بەرەیەکی ھاوبەش بەڵام ھەوڵەکانی بێ ئاکام دەبێت.
لە ماوەی ساڵانی ٢٠١١–٢٠١٣ کاروچالاکییەکانی لە چوارچێوەیەکی چالاکی سیاسی و دیپلۆماسی بوو بە دور لە چالاکی سەربازی دژی کۆماری ئیسلامی ئێران.
ساڵی ٢٠١٣ لە ھەرێمی کوردستان کۆبوونەوەیەکی فراوان بەڕێوەچوو بە مەبەستی ئامادەکاری پۆ پێک پێنانی کۆنگرەی نەتەوەی کورد لەسەر پێشنیاری مەسعوود بارزانی سەرۆکی ھەرێمی کوردستان بە بەشداری ٣٩ حیزب و ڕێکخراو لە ھەرچوار پارچەی کوردستان لەم کۆبوونەوەیەدا لێژنەیەکی ٢١ کەس ھەڵبژێردران ٥کەس لە ڕۆژھەڵات،
سازمانی خەبات نەی توانی ببێت بە ئەندام لە لێژنەی ئامادەکاری ئەمەش ناڕزایەتی ئەم حیزبەی لێکەوتەوە پێی وابوو ڕێکەوتنی پێش وەختە کرابوو بۆ ھەڵبژاردنی نوێنەرانی ڕۆژھەڵات.
بەڵام لە دواتردا بووە ئەندامی ئەو لێژنە تایبەتیانەی کە دروست دەکران بۆ ئامادەکردنی ڕاپۆرت لەسەر بارودۆخی ھەریەک لە پارچەکانی کوردستان لە ڕووی سیاسی و کۆمەڵایەتی و ئابووری و سەربازییەوە.
ساڵی ٢٠١٤ چوارەم کۆنگرەی سازمانی خەبات بە ناوی کۆنگەی وەفادای بۆ ڕێبازی مامۆستا سید جەلالەدین حسێنی بەڕێوەچوو وەک کۆنگرەکانی پێشوو پێداچوونەوە بە بەرنامە و پەیڕە و پڕۆگرامەکەیدا کرایەوە ھیچ ئاڵوگۆڕێکی بنەرەتی بە سەر سیاسەت و بەرنامەی ئەم ڕێکخراوەدا نەھات دژ بە ئێران.
ھەر لەو ساڵەدا وڵاتی عێراق و ھەرێمی کوردستان لەلایەن ڕێکخراوی داعش ھێرش دەکرێتە سەریان و لە ماوەیەکی کەمدا توانیان پێشەڕەوییەکی زۆر بکەن و چەندین شار و ناوچە داگیر بکەن.
داعش نزیک بوون لە گرتنی شاری ھەولێر بەڵام لە دەروازەی خازر ڕێگریان لێکرا توانرا پێشەڕەوییەکانیان بوەستێنن ئەمەش دوای ئەوەی کە ھاوپەیمانی نێودەوڵەتی لە دژی ئەم ڕێکخراوە بە سەرکردایەتی ئەمریکا دروستت بوو.
ھێزەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان ئامادەی خۆیان بۆ بەشداری لە شەڕ دژی داعش ڕاگەیاند یەکێک لەوانە سازمانی خەبات بەھۆی نزیکی بنکە و بارەگاکانی لە شاری مووسڵ بە پێویستی زانی خۆی ئامادەبکات و بەشداربێت لە جەنگ بۆیە ھێزێکی تایبەتی پێک ھێنا بە چەک سووک و مام ناوەند و پێداویستی سەربازی بەری کران بۆ بەرەی پێشەوە جەنگ.
بەڵام لەلایەن حکوومەتی ھەرێمی کوردستانەوە پێیان ڕاگەیەندرا کە ئەوان لە ئێستادا پێویستیان بە یارەمەتی ھێزەکانی ئەوان نییە بۆیە دوای ماوەیەک ھێزەکەیان لە بەرەی جەنگ کشاندەوە.
ساڵی ٢٠١٧ کۆنگرەی شەشەمی ئەم حیزبە لە ناحیەی ڕزگاری سەربەشاری ھەولێر بەڕێوەچوو لەژێر ناوی کۆنگرەی شەھیدان لەم کۆنگرەیە دەفتەری سیاسی سازمانی خەبات پێک ھێنراو ٣ ژن وەک ئەندامی ڕێبەری ئەم حیزبە ھەڵبژێدران ھەرچەند بەرنامەیەک ھەبوو بۆ گۆرینی شێوەی بەڕێوەبەری سازمانی خەبات بەڵام بێ ئاکام بوو دواجار بابەشێخ بە سکرتێری ئەم حیزبە بۆ جارێکی دیکە ھەڵبژێردرایەوە.
ساڵی ٢٠١٨ لە یەکێک لە بنکەکانی کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان لە شاری سلێمانی دوای کۆبوونەوەیەکی چەند کاتژمێری کۆمیتەیەکی ھاوکارییان بە ناوی ناوەندی ھاوکاری حیزبەکانی کوردستانی ئێران لەلایەن حدک، حدکا،
سازمانی خەبات دامەزرێنەرا لەسەر چەند خاڵیک وەک ڕێگا خۆشکەر بۆ دروستکردنی بەرەیکی ھاوبەش لەگەڵ سەرجەم ھێزە کوردییە ئۆپۆزیسیۆنەکانی ئێران.
کاروچالاکی و کۆبوونەوەکانی ئەم پێنج لایەنە پێکەوە بەردەوام بوو ھەروەھا لە سەرجەم ئەو ڕووداوانەی پەیوەندی دار بوون بە ئێران و کوردستانی ڕۆژھەڵات پەیام و ھەڵوێستیان بڵاودەکردەوە بە ھەرسێ زمانی کوردی، فارسی،
بەھۆی ئەوەی ئەندامانی دیکەی ناوەند بە بێ ئاگادارکردنەوەی ئەوان کاریان بۆ دانیشتن و گفتوگۆکردن لەگەڵ کاربەدەستانی کۆماری ئیسلامیان کرد بە ناوبژیوانی ڕێکخراوێکی نەروێژی کە ئەمەش بە تەواوی پێچەوانە بوو لە سیاسەت و ستراتیژی سازمانی خەبات کە ھەر جۆرە دانوستان و وتووێژێکیان لەگەل کۆماری ئیسلامی ئێران ڕەتکردووەتەوە،
ئەم ھەڵوێستەی سازمانی خەبات کاردانەوەی جۆراو جۆری لێکەوتەو و بەشێکیان بۆ بوونی پەیوەندی موجاھدین و سازمان گەڕاندەوە و بەشێکی دیکەیان پشتیوانیان بۆ دەڕبرین،
ساڵی ٢٠١٩ گرژی لە نێوان حدک و حدکا و سازمانی خەبات دروست دەبێت کاتێک پێشمەرگەکانی ئەم لایەنانە گەمارۆی پێشمەرگەکانی سازمانی خەبات دەدەن لە چیای ھەڵگورد .