polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
بەربڵاوە و ئەمەش ھەر لە ڤۆڵتپێوێکی سەرەتایییەوە بیگرە ھەتا شیکاریگەرێکی پێشکەوتوو بۆ داڕشتنی ئاڵۆز و نەرمامێری دروستکەر دەگرێتەوە.
تێچووەکانی تا ئەو ئاستە ھێنایە خوار کە ئەو دەرفەتە بڕەخسێنێ کە لەم ئەمرازانە تا ڕادەیەکی زۆر لە ھەموو شتومەکی ماڵ کەڵک وەربگیردرێ.
بواری ئەندازیاریی ئلێکترۆنیک زۆرجار وەک ژێرلقێکی خودی ئلێکتڕۆنیک ئەبیندرێ بەڵام لەگەڵ گشت ژێرلقەکانی تر وەکوو ئلێکترۆنیکی ھێزی و ئەندازیاریی ھێز ھاوپۆشانی ھەیە.
باپیرم عەبدوڵڵایە؛ ناوبانگم «ئەخۆل»ە و لە ساڵی ١٩١١ز لە شاری سلێمانی لە گەڕەکی دەرگەزێن لە ناوچەی سەرگوڵ ھاتوومەتە دنیاوە.
لەسەردەمی شۆڕشەکەی خوارووی کوردستاندا بەھۆی بۆمبارانەوە خوێندنگەکە نامێنێ و تا دوای گەڕانەوەی شۆڕشگێڕان بۆ شاری سلێمانی و کرانەوەی ھەردوو قوتابخانەی مەحموودیە و قادری ئەخۆل دەچێتە قوتابخانەی قادری تا پۆلی سێیەم دەخوێنێت دیسان شاری سلێمانی دەکەوێتە ژێر تۆپبارانی ھێزەکانی ئینگلیزەوە و شار چۆڵ دەکرێ قوتابخانەکەش دادەخرێت.
بەھرەی شیعر نووسینی ئەخۆل لەتەمەنی ٢٠ ساڵییەوە دەستی پێکردووە ئەویش بەھۆی باری ناھەمواری ژیانییەوە بووە کە ھەر لە منداڵییەوە بێ باوک بووە و باوکی لە شەڕی سەفەر بەرلکدا شەھید کراوە و لەلای مامەکانی پەروەردە بووە.
ئەو شیعرانەی لە ساڵانی ١٩٣٠ تا ١٩٣٠دا نووسیویەتی شێوەی ئەو سەردەمەی پێوە دیارە ئەخۆل بەڕاستی کەسێکی ناسیۆنالیزم و نەتەوەدۆست بووە برای گەورەی شۆڕشگێڕیی نەتەوەیی نوری ئەحمەد تەھا و شاعیری گەورە و کوردپەروەر کامەران موکری بووە ئەم کوڕانەی لەسەر دەستی خۆی لە جێگەی باوک پەروەردە کردووە بەرۆحێکی زۆر کوردانە و نیشتمان پەروەرانەوە ھەمیشە لەگەڵ ئازاری نیشتمانەکەیدا بووە و ڕەنگدانەوەی زوڵم و زۆر لە نەتەوەکەی بەشیعرەکانیەوە دیارە.
ئەخۆلی شاعیر ھەمیشە براکانی بەو گیانە گۆش کردووە کە تۆوی نەتەوەیی لە گیانیاندا بچێنن قەت رێگر نەبووە لەبەردەم کاری نھێنی و رێکخراوەیی کە لە پێناوی نیشتماندا بەئەنجامی بگەیەنن.
ئەخۆلی شاعیر دۆستایەتی لەگەڵ شێخانی بیارە ھەبووە ھەروەھا پەیوەندیی زۆری نزیکی لەگەڵ شاعیرانی سەردەمی خۆی ھەبووە لەوانە مەدھۆش کە زۆر ھاوەڵی بووە ھەروەھا فایەق بێکەس و شێخ نوری شێخ ساڵح و شێخ سەلامی شاعیر و ئیبراھیم ئەحمەد و رەمزی قەزاز و عەلی عارف ئاغا و چەندانی تر بەمەش توانیویەتی زیاتر بچێتە ناو وێژە و فەرھەنگی کوردییەوە،
ھەر ئەمەش وایکرد کە دواتر بابەت بۆ رۆژنامەی ژین و ژیان و گۆڤاری گەلاوێژ و ڕۆژی نوێ بنووسێ و تا ئەوە بوو لەساڵی ١٩٧٠ یەکەم بەرھەمی ئەخۆلی شاعیر بەناوی پەیمان و شیوەن کە دیوانە شیعرێک بوو لە دایک بوو.
مەیدانی ھەست و سۆزی نیشتمانی و گیانی خوێن گەرمی تیژکردن و کۆڵنەدان دەربڕین و مەیدانی شیعری رۆمانتیکی و سۆزی عەشق و ئەڤینێکی راستەقینە و ھەست دەربڕینێکی شاعیرانە،
کە لە دایکبووم باوکم و دایکم و خێزانەکەمان لە جیاتی ئەحمەد پێیان وتووم «ئەحۆل» و ھەر لەو کاتەدا ئامۆزایەکم بووە زمانی گرتووە بەڵام زمانی باش نەپژاوە نەیتوانیوە بڵێ «ئەحۆل»،
بەڵکو شاعیر دێت و بیرێکی خۆی لە یەک چوارینەدا خەست ئەکاتەوە و دەری ئەبڕێت و بیرەکەی خۆی تەنیا لە سنووری ئەو چوارینەیەدا جێگە ئەکاتەوە و ھەر چوارینە لە ڕووی بیر و ناوەڕۆک و ڕووخسارەوە بەشێکی تەواو سەربەخۆیە ھەروەک دەڵێ:
شیعری شیوەنیشی بۆ شاعیران و گەورەپیاوانی کورد نووسیوە و زۆر بەئاواتەوە بووە کە ئاڵای کوردستان ھەڵکرێ و ھەمیشە شەکاوە بێ ئەوەتا لە چوارینەیەکدا ڕازی دڵی دەرخستووە کە دەڵێ:
ڕووداوەکانی بەشی سێ ئەدوێت لەسەر جیهانی ئیش و کار و پیاوەکانی و دەستگرتنیان بەسەر دەوڵەتەکانی جیهاندا لەڕێگەی کۆمپانیای فرەڕەگەزەوە،
تا پیلانگێڕییە گەورەکە دەربکەوێت لەگەڵ کۆڕی ئەو چوار خێزانەی کە دەستیان گرتووە بەسەر ڕێکخراوەکانی بازرگانی کردن بە مرۆڤ و فرۆشتنی ئەندامەکانیان و مادە بێ هۆشکەرەکان کە دابەش دەکرێن بە سەر خوێندنگەکان و ناوەندەکانی فرۆشتن و بە کرێدانی فیلم و یانە شەوانەییەکان .هتد،
ئەو ڕووداوە ڕاستیانە لە خۆدەگرێت کە لە زۆربەی دەوڵەتەکاندا ڕوو دەدەن لە چوارچێوەی درامایەکدا کە نزیکە بە تۆمار کردنێکی ڕاستییەکان،
و زنجیرەکە جیادەکرێتەوە بە بوێرانە وئازایەتییەکی زۆر و ڕوونی لە ئاشکرا کردنی گەندەڵی حکومەتەکان و ڕژێمە سیاسییەکان و پەیوەندییان بە مافیاوە،
و ئەم درامایە تەنگەژە و دەمەتەقێیەکی فراوانی لە ئیسرائیلدا نایەوە بە هۆی نیشاندانی ڕێگا و شێواز و پەیوەندی زانیاریدانی ئیسرائیل بە ئەنجامدانی تاوان و پاڵپشتکردنی تیرۆر و مافیاوە.
و پلان دادەنێت بە دەستگرتن بەسەر سەرچاوەکانی وزە و بیرە نەوتەکان لە ڕێگەی تۆڕێک پیاویانەوە لە عێراق و دەوڵەتەکانی تردا و ئارۆن وەک یەکەم کەسی گلادیۆ ئیش دەکات لە تورکیا،
و هەڵدەسێت بە نزیکبوونەوەی لە سەرکردەکانی مافیاکان و چوونە ناو ژووری کاروبارەکانیانەوە تا بە پلانەکانیان بزانێت و بۆ ئەمەش پێویستە خۆی وەک یەکێک لە مافیا نیشان بدات لەسەرەوە،
هەروەها کەسایەتییەک دەردەکەوێت ناودەبرێت بە کە لە ڕاستییدا یەکێک بووە لە پیاوەکانی زانیاریدانی پێشوو بووە و لە دەوڵەتی تورکیا هەڵگەڕاوەتەوە،
بەرهەمهێنەرەکانی بەشی یەکەمی دۆڵی گورگەکان کە لە ساڵانی ٢٠٠٣ تا ٢٠٠٥ی خایاند هەردوو ناوداری تورکیا عوسمان سیناو و ڕاجی شاشماز بوون،
و لەڕێگە سەرۆکە ڕاستەوخۆکەیەوە داوای لێدەکرێت کە بچێتە پڕۆسەیەکی نهێنییەوە لەناو جەرگەی مافیاکاندا کە ناسراون بە کۆڕی دۆڵی گورگەکان.
ئەو کۆمپانیایە ھەر لەسەراتی دامەزراندنیەوە ھەتاکو ئێستا بە یەکێک لە باشترین و سەرکەوتوترین کۆمپانیا دادەنرێت کە لە داھێنان و پێشخستنی ئۆتۆمبێلدا بۆ نمونە یەکەمین کۆمپانیا بوو سیستەمی دەمەزراند دەستێکی باڵای ھەبووە.
بەڵام لەکاتێکدا ڕووبەڕووی ھێرشی گیانەوەران بیتەوە لەدواوە و لەتەنیشتەوە ھێرش دەکاتە سەر ئەو ئاژەڵانە بە تیرەکانی لەشی،
لەزۆر جێگاکاندا ئەبینرین و دەژین بەتایبەت شوینە گشتییەکانی دارستان و کیوەکان و دەشت و بیابانەکان ھەندێک جاریش لە نزیک گوندەکان و زەوییە کشتوکاڵییەکان ئەبینریت.
«بەپێی گۆڤاری کە بە مەودای مانگێک پاش مەرگی مەلا مارف دەرچووە؛ مەلا مارف لە ٢٣ی کانوونی یەکەمی ١٨٧٥ لە دێی حاجی خۆشی ناوچەی شاروێرانی موکریان کە دەکەوێتە ٣٠ کیلۆمیتریی باکووری مەھاباد لە دایک بووە.» ناوی دایکی زبێد و لە بنەماڵەیەکی ئایینی ناوچەی بانە بووە.
ھەر لەم تەمەنی مێرمنداڵییەوە ڕۆژێک بێھەواڵ و لەناکاو ماڵی باوکی کە ئەودەم لە گوندی شاگێلدی بووە جێ دێڵێ و بۆ خوێندن ڕوو دەکاتە باشووری کوردستان.
مەلا مارف لە تەمەنی بیست و شەش ساڵیدا ئامینە خانمی کچی مەلا ڕەزای بانەیی خەڵکی گوندی سووت و بەردەڕەش لای شاری بانەی مارە کردووە و گوازتوویەتەوە بۆ گوندی قوڵغە تەپەی ھەرێمی ئیل تەیمووری لای مەھاباد کە لەوێ مەلای مودەریس بووە.
ئامینە خانم بەفرانباری ساڵی ١٣١٧ لە شاری مەھاباد کۆچی دوایی کردووە و ئیدی مەلا مارفیش ژنی نەھێناوەتەوە و خۆیشی لە تەمەنی حەفتا و سێ ساڵیدا لە ٦ی خەرمانانی ساڵی ١٣٢٤ ماڵاوایی لە ژیان کردووە.
کوڕە گەورەی مەلا مارف لە ھەڕەتی مێرمنداڵیدا کە تەمەنی شازدە ساڵان بووە بەھۆی ڕووداوێکی نەویستە تووشی چارەنووسێکی تاڵ دەبێ و پاشی سێ _ چوار ساڵ ژیانی نھێنی و پڕ کارەسات؛ دەکوژرێ.
یەکەم ئەلبوومی گۆرانی سامی یوسف دەگەڕێتەوە ئەوکاتەی کە سامی تەمەنی ٢٣ ساڵ بوو ناوی دەستپێکی ئەلبوومەکانی بەناوی مامۆستا ""-'"" بوو. سێ ئەڵبومی تریش ئەمەنە:
وە لە ساڵی ٢٠١٤ ئەلبومی ناوەڕاست ی بڵاو کردەوە کە یەکێک بوو لە ئەلبومە ھەرە بەھێزەکان وە لە سەرەتای٢٠١٥ ئەلبومی گۆرانی ڕێگاکە بڵاو کردەوە کە دوانزە تراکە و شەشیان سامی یوسف ئەیوت و شەشەکەی تریش سەید حوسەین نەسر ئەیخوێندەوە،
وە ھەروەھا لە مانگی شوباتی ساڵی ٢٠١٦ ئەلبوومی ی بڵاوکردەوە کە لە چەند سروودێکی مێژوویی وڵاتانی ڕۆژھەڵات پێکھاتبوو وە بۆ یەکەم جار سروودێکی کوردی بڵاوکردەوە بەناوی یا ڕسول اللە،
و لەمانگی حوزەیرانی ھەمان ساڵ کە ھاوکات یەکەم ڕۆژی مانگی ڕەمەزان بوو ئەلبوومی بەرەکە بە ڤێرژنی بڵاوکردەوە کە تێیدا چەند گۆڕانکارییەکی لە گۆرانییەکاندا کردبوو و ھەندێکی کردبوو بە زمانی ئینگلیزی.
سەندیکای ئەندازیارانی کیمیا داوای کرد کە کۆرسی پاراستن ببێتەو وانەیەک لە زانکۆکان و کۆلێژەکانی پەیوەست بە ئەندازیاری کیمیا لە ساڵی ١٩٨٢.
ئەندازیارانی کیمیا لە چەندەھا بەشی پلانت دیزاین و ئیشپێکردن کە پەیوەستن بە سەلامەتی و رەچاوی ژینگەیی و دیزاینی پرۆسەو و شیکارکردنیان و کۆنترۆل کردن و کارلێکەکان تێوەدەگلێن.
پاش جیابونەوەی لە ھاوسەری یەکەمی لە ساڵی ١٩٩٥ موعین بۆ جاری دووەم ژیانی ھاوسەری لەگەڵ خانمێک بە ناوی «ستارە» پێکدێنێت بەڵام لە ھاوسەرگیری دووەمیشدا سەرکەوتوو نابێت و سەرئەنجام لە ساڵی ٢٠٠٣ دا جیابوونەوە.
لە تەمەنی ٢٠ ساڵییدا بەھۆی دەنگە خۆشەکەیەوە لەگەڵ مامۆستایانی وەک تاجی ئەسفەھانی و حەسەنی لەسائی ئاشنا دەبێت و لە وانەکانیان ئامادە دەبێت.
لە دوای شۆڕشی ئیسلامی ئێران لە ساڵی ١٩٧٦–١٩٧٩ ھەموو شەوێک لە ئوتێلی «حەسابی» و «ھەزار و یەک شەو» بەرنامەی پێشکەش کردووە.
لە ساڵی ١٩ی کانوونی دووەمی ١٩٥١ لە شارۆچکەی نەجەف ئاباد لە دەوروبەری ئەسفەھان لە خێزانێکی ئایینی و تا ڕادەیەک قەرەباڵغ لە دایکبووە،
مێژووی ویلایەتە یەکگرتوەکان بە شێوەکی فەرمی ساڵی ١٤٩٢ و کۆلۆمبوس دەست پێدەکات ئەمە لەگەڵ بوونی زانیاری پێشمێژووی خەڵکە رەسەنەکەی.
ئەوروپیەکۆلۆنیستەکانگەیشتنە کەنداو و کەنارەکانی ئەتلەنتی بەڵام زۆرینەی نیشتەجێ بونەکان لە لایەن ئینگلیزەکانەوە بوو لە ساڵی ١٦٠٧،
ھەڕەشەکانیحکومەتی بەریتانی بۆ خۆبەڕێوەبردنی کۆلۆنیەکان بوە ھۆی ھەڵگیرسانی جەنگ لە ١٧٧٥ و ڕاگەیاندنی سەربەخۆی لە ١٧٧٦.
لە ساڵی ١٧٨٩ دەستور بوە بنچینەی دامەزرانی حکومەتی فیدڕاڵی ویلایەتە یەکگرتوەکان لەگەڵ پاڵەوانی شۆڕش جۆرج واشێنگتن وەک یەکەم سەرۆک.
ڕێکخراوەی منداڵپارێزی کوردستان بۆ پشتگیریکردنی پرۆژە کۆمەڵایەتی و پەروەردەییەکان لە ‌گشت عێراقدا کاردەکات بەمەبەستی کەمکردنەوەی کولەمەرگی و بێبەشبوون و پشتگوێخستن لە ‌ھەرشوێنێک سەرھەڵبدات،
ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ بۆ داھاتوویەکی چاکتر بۆ گشت منداڵان کاردەکەین و بەڕێبازێکی ئەوتۆ کە ‌گشت لایەنەکانی ژیانی خێزانی، پەروەردەیی، کۆمەڵایەتی، دەروونی، تەندروستی،
ڕێکخراوەی منداڵپارێزی کوردستان کار بۆ چاککردنی چۆنییەتی ژیانی منداڵان دەکات لەڕێگەی ھاوکاریکردنی کۆمەڵە ناوخۆییەکانەوە بۆ دانانی بەرنامەیەک کە ‌لەلایەن خەلکانی ئەم وڵاتەوە بەڕێوە ببرێت و پارێزگاریی لێبکرێت.
لەبەر نەبوونی ئەم بزوێنە لە ناو کوردیی ناوەندیدا زۆر جاران ئەم پیتە بە دوو پیتی «وی» نیشان دەدەن بۆ وێنە وشەی «دوور» لە کوردیی باشووریدا «دویر» دەنووسن ئەگەر نەنووسن «دۊر».
بۆ ناوی ھەندێکی تریشی لەو پیتانەی کە تایبەت بە زمانی کوردین و لە ئەلفوبێی عەرەبیدا نین تا ئێستا کۆدەنگییەک نییە و ناوەکانیان بە جوانی ڕوون نەبۆتەوە.
ڕیزبەندی پیتەکان و شوێنی تایبەتیان لە ئەلفوبێی کوردیدا تا ئێستا بە جوانی ڕوون نەبۆتەوە و ھەر کەس بە جۆریکی پیتەکانی ڕیزکردووە.
ء، ا، ب، پ، ت، ج، چ، ح، خ، د، ر، ڒ، ز، ژ، س، ، ش، ع، غ، ف، ڤ، ق، ک، گ، ل، ڵ، م، ن، و، ۆ، و͞، ھ، ە، ی، ێ،
بۆ بزوێنەکانیش پیتی تایبەت دابین کراون و ئەمە گەورەترین ھەڤیازی ئەلفوبێی کوردییە بەسەر ئەم ئەلفوبێیانەی کە لە ئەلفوبێی عەرەبی کەوتوونەتەوە.
ئەلفوبێی عەرەبیی زمانی کوردی کە زۆرتر بە ناوی ئەلفوبێی سۆرانی ناسراوە سیستمێکی نووسینە کە بۆ نووسینی زمانی کوردی کەڵکی لێ‌وەردەگیرێ و لە ئەلفوبێی عەرەبی کەوتۆتەوە.
لە دوای وەفاتی عوسمان ساڵی ٣٥ک دەرچوو لە فەرمانی خەلیفە عەلی کوڕی ئەبوتالیب وداوای حەقسەندنەوەی لە بکوژانی عوسمانی کوڕی عەفان ئەکرد،
ولە پێش ئەوەشدا ڕووداوی جەمەل ڕوویدا کە عائشەی کچی ئەبوبەکر خێزانی پێغەمبەر محەمەد ڕووبەرووی خەلیفە عەلی بوونەوە وسەرکردەی سوپاکە تەڵخەی کوڕی عوبەیدوڵڵا وزوبێری کوڕی عەوام بوون کە ھەموویان دەرچوون بۆ ئەوەی حەقی کوژرانی عوسمان بسێنن،
موبایەعە درا بە حەسەنی کوڕی عەلی لە عێراق وحیجاز بەڵام معاویە ڕووبەرووی بۆیەوە وحەسەن بۆ ئەوەی ڕێ لە خوێن ڕشتنی موسڵمانان بگرێت وازی لە خەلافەت ھێنا بۆ معاویە بە مەرجێک دوای خۆی معاویە خەلافەت بگەڕێنێتەوە بۆ حەسەن وحسەینی برای،
ئەوانەبوون کە عەلی کوڕی ئەبوتاڵیبیان خۆشئەویست و خۆی نەوەکانیان بە شایانتر ئەزانی بۆ وەرگرتنی خەلافەت کە زۆرینەیان لە عێراق بوون و کەمێکیان لە میسر بوون،
ئەوەی گرنگ بوو بۆ معاویە وقەلەقی کردبوو خەواریجیەکان بوون کە باشی سیاسەت سوودی نەبوو لەگەڵیان وڕۆچوونێکی توند ڕۆچوون لە ئایندا،
کە دوورگەی ئەڕواد لەسەر کەنارەکانی شام لە سوریا گرنگیەکی زۆری ھەبوو لەبەر نزیکبوونی لە قوستەنتینیە, معاویە گەمارۆی ئەو شارەی دا ھەرچەن ئەم گەمارۆدانانە زیانێکی گەورەی لە ڕۆم خست بەڵام نەیانتوانی فەتحی قوستەنتینیە بکەن ومعاویە ناوەندی بۆ دروستکردنی کەشتی دەریای دروستکرد لە شارەکانی کەناری شامدا و لە دوورگەی ڕەوزە, ھەروەک ئەو پلانەی جێبەجێکرد بۆ گواستنەوەی عەرەبە موسڵمانەکان بۆ دوورگەکانی دەریای ناوەڕاست بۆ پارێزگاری کردنی وبڵاوکردنەوی ئیسلام تیایدا،
معاویەی کوڕی سەخڕ کوڕی حەرب کوڕی ئومەیە کوڕی عەبد شەمس کوڕی عەبد مەناف ناسراو بە معاویەی کوڕی ئەبوسوفیان, نازناوەکەی باوکی عەبدول ڕەحمان بووە ویەکێک لە کوڕەکانی ئەبو سوفیانی کوڕی حەرب بووە ویەکەم خەلیفەی دەوڵەتی ئەمەویە, والی شام بوو لە سەردەمی خەلافەتی عوسمانی کوڕی عەفان و لە دووای ڕووداوی کوژرانی عوسمان،
ولە سەردەمی معاویەدا ڕووبەری دەوڵەتی ئیسلامی فراوان بوو و لە ئاڕاستەی وڵاتی ڕۆم و سەند و کابول و ئەھواز و وڵاتی ئەودیو ڕووبار و باکوری ئەفەریقادا،
ومعاویەی یەکەم کەشتیگەلی جەنگی دروستکرد لە مێژووی ئیسلامدا و دوورگەی قوبرس وسەقڵیە و ناوچە و دوورگەکانی دەریای ناوەڕاستی پێ فەتح کرد.
پاشان خەلیفە ئەبوبەکر لەگەڵ یەزیدی برایدا ناردی بۆ فەتحی شام ولەگەڵیا بوو ڕۆژی فەتحی سەیدا و عەرقە و جەبەل و بەیروت لە کەنارەکانی شام.
کوڕی ئەبو سوفیان ی کوڕی حەرب کوڕی ئومەیە کوڕی عەبد شەمس کوڕی عەبد مەناف کوڕی قوسەی کوڕی کیلاب بووە, کە باوکی لە پێشەواکانی قوڕەیش بووە ویەکێک بوو لە داناو خاوەن ڕاکانی مەککەو دایکی معاویە ھندی کچی عەتبەی كوڕی ڕەبیعەی کوڕی عەبد شەمس کوڕی عەبد مناف بووە.
دۆزەرەوەی ئیسپانی ڤینستی یانێز پینزۆن بەڕازیل ی دۆزیەوە بەڵام نەیتوانی وەک مولکی ئیسپانیا بیناسێنێ بە ھۆی رێکەوتنی تۆردەسیلاس
ئیبن مەسعوود و موعازی کوڕی جەبەل و ئوبەی و سالمی مەولای ئەبو حوزەیفە) ھەروەھا ھێندە شارەزای شەریعەتی ئیسلام بوو بوو پێغەمبەر دەیفەرموو
کاتێ پێغەمبەر ھات بۆ مەدینە موعاز زۆر دڵخۆش بوو و بەردەوام لەگەڵ پێغەمبەر بوو و زانستی لێ وەردەگرت تا ئەوەی بوو بە زانایەکی ناوداری ناو ھاوەڵان.
بۆ سبەی شەو ھەمان شت ڕوویدایەوە و بەیانی سەیری کرد لەناو پیساییدایەو ھەمتر شۆردی و بۆنی خۆشی پیاداکرد و پێی وت من نازانم کێ وات لێدەکات دەی ئەگەر ڕاستە تۆ خوایت و سوودت ھەیە خۆت بپاریزە.
موعازی کوڕی جەبەل لەگەڵ موعازی ھاوڕێی و چەند گەنجێکی تری موسڵماندا شەو چوون و بتەکەیان برد و فڕێیاندایە ناو شەخەڵەوە تا عەمر بزانێ ئەو بتە ھیچی بەدەست نییە و ئیتر ئەو بتە نەپەرستێ.
عەمر لە ماڵەکەی خۆیدا بتێکی دانا بوو و دەیپەرست و زۆر خزمەتی ئەو بتەی دەکرد و ڕۆژانە دەیشۆرد و بۆنی خۆشی لێدەدا و دەیپەرست،
'پێنجشەممەی ڕەش کوێت 2ی ئاب 1990 - هەروەها ناوی لێنرا چونکە ئەو ڕۆژە بوو کە لەشکرکێشی عێراق بۆ سەر دەوڵەتی کوێت و بیرەکان ڕوویدا (بیرەکانی نویسیب و ئەلئەحمەدی و کۆگاکانی بیر لە کەنارەکانی باکور سووتاون)ی ویلایەتی کوێت)،
زێدگه‌ى مه‌رداويژ شارى ده‌يله‌مان يان ديلمان بووه‌ كه‌ ده‌كه‌وێته‌ هه‌رێمى مازه‌نده‌ران كه‌ ئه‌وسا به‌ ته‌به‌رستان ده‌ناسرا.
ده‌گوترێ كه‌ مه‌رداويژ له‌ هۆزى ئارغيچ بووه‌ كه‌ له‌ بنه‌ڕه‌تدا له‌ هه‌رێمى گه‌يلان داده‌نيشتن , باوكى ناوى زيار بووه‌ و نه‌وه‌ى وه‌ردانشاى گيلى بووه‌ ئه‌م هۆزه‌ به‌ جه‌نگاوه‌ر و شه‌ڕوان ده‌ناسران و ناوى مه‌رداويژ خۆى به‌و كه‌سه‌ ده‌گوترا كه‌ .
مه‌رداويژيش له‌ ناو لايه‌نگرانى به‌وه‌ ده‌ناسرا كه‌ هه‌ڵگرى درووشمى بيرو باوه‌ڕى ئێرانيه‌ و هه‌وڵده‌دات عه‌ره‌به‌كان له‌ ئێران وه‌ده‌رنێت.
له‌ ساڵى 913ز مه‌رداويژ چووه‌ ناو له‌شكرى كه له‌ په‌يڕه‌وانى‌ زه‌رده‌شت بوو و خۆى‌ده‌گه‌يانده‌وه‌ كاوه‌ كه‌ يه‌كێك له‌ پاڵه‌وانه‌كانى ئێران بووه‌و له‌ شاهنامه‌دا‌ ناوى هاتووه‌‌.
عه‌له‌ويه‌كان كه‌ عه‌ره‌بى نه‌وه‌ى ئيمام عه‌لى بوون وله‌ به‌ر ركابه‌رى كردنى عه‌بباسىه‌كان له‌ چياكانى ته‌به‌رستان خۆيان حه‌شاردابوو ئه‌وسا له‌ هه‌رێمه‌كانى دوور له‌ ده‌سه‌ڵاتى خه‌ليفه‌ جه‌ماوه‌رێكى زۆريان هه‌بوو و مازه‌نده‌رانيش ئه‌وسا‌ مه‌كۆى ركابه‌رانى خه‌ليفه‌ى به‌غدا بوو.
ئه‌سپار توانى ده‌سه‌ڵاتى خۆى بسه‌پێنێ به‌سه‌ر شاره‌ گه‌وره‌كانى ته‌به‌رستان وه‌ك گورگان و ئامول و قه‌زوين و زنجان و ره‌ى.
به‌ڵام زۆرى نه‌برد مه‌رداويژ و زۆر له‌ لايه‌نگران له‌ ئه‌سپارى لاريجانى هه‌ڵگه‌ڕانه‌وه‌و ئه‌سپار لادرا و مه‌رداويژ جێى گرته‌وه‌و ده‌سه‌ڵاتى خانه‌دانى زيارى راگه‌ياندو هه‌مه‌دان و كاشان و دواتريش ئەسفەھانى خسته‌ ژێر حوكمڕانى خۆى و بانگه‌شه‌ى گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ رۆژگارى ساسانيه‌كانى راگه‌ياند .
چوار ساڵ دواتر له‌ 935ز مه‌رداويژ به‌بێبه‌ختى كوژراو بكوژانى كه‌ دوو كۆيله‌ى تورك بوون به‌ ناوى توسون و به‌جكه‌م به‌ره‌و به‌غدا رايانكرد.
بنه‌ماڵه‌ى بوێهى ده‌يله‌مى كه‌ پاسه‌وانى تايبه‌تى مه‌رداويژ بوون جێى زياريه‌كانيان گرته‌وه له‌ باشوورو ناوه‌ڕاستى ئێراندا‌.
ئێستا له‌ نزيك ئه‌مين ئابادى شارى ره‌ى له‌ خوار تاران ئاسه‌وارێك به‌ ناوى ماوه‌ واده‌ناسرێت كه‌ گۆڕى مه‌رداوێژ له‌وێيه‌.
مه‌رداويژ به‌ فارسى دامه‌زرێنه‌رى فه‌رمانره‌وايى سه‌ر به‌ خانه‌دانى زيارى يه‌ كه‌ له‌ سه‌ده‌ى ده‌يه‌مى زايين به‌شێكى به‌رفراوانى باكوورى ئێرانى خستووه‌ ژێر ده‌سه‌ڵاتى خۆى.
پاش ئه‌وه‌ى له‌شكرى خه‌ليفه‌ى عه‌باسى له‌ هه‌مه‌دان تێكشكاند و ساڵى 931ز له‌ ئه‌سفه‌هان خۆى وه‌ك ميرى ئێران ناساند .
بۆ یەکەم جار خەڵک لە دەرەوەی قەڵات جێگر دەبن و سوڵتان بەم مەبەستەش دوو قوتابخانە و مزگەوتێک و بازاڕی قەیسەری لە خوارووی قەڵات دروستکردووە،
بەڵام دوای کۆچی دوایی سوڵتان و ھێرشەکانی مەغول و جەلائیری و ئیلخانی و تورکمانی و سەفەوی بۆ سەر ھەولێر ئەم بەشەی شار لە دەرەوەی قەڵات تووشی ڕووخان و کاوڵبون ھاتووە.
شوێنی منارە تا سەرەتای سەدەی ڕابردوو چۆڵەوانی بووە و کەسی لێ نەژیاوە بۆیە ناونراوە «مناری چۆلی» و ھەر لەبەر ئەم ھۆیەش دەستکاری و فەرامۆشی کردووە تاوەکوو لە ساڵی ١٩٣٥ حکومەتی عێراق بە فەرمی بە شوێنەواری داناوە و دواتر لە ساڵی ١٩٦٠ بەڕێوەبەرایەتی گشتیی شوێنەواری عێراقی شورای بۆ دروستکرد و کاری نۆژەنکردنەوەی بۆ ئەنجامدا.
بریتیە لە بەشی خوارەوەی منارە کە بە شێوازی ئەندازیاری دیار ناکەویت چونکە شێوەی ٧ پاڵووە لەوانەشە لەسەرتای خۆی ٨ پاڵوو بووبێت بەڵام بە ھۆکاری دروستکردنی لەپال دیواری مزگەوت بەم شێوازە دروستکراوە چونکە دوای ٧ مەتر دیوارەکە دووبارە دەبێتەوەشێوەیەکی ھەشت پاڵوی رێک.
ئەم بەشە کە درێژیەکەی بریتی یە لە ١٥ مەتر دوو دەرگای ھەیە یەکیان ڕۆژاوا و ئەوەی تر رووە و رۆژھەڵات کە ھەر یەکیان پلیکانەیەکی ھەیە بۆ سەرکەوتن بۆ سەرەوەی منارەکە بەشێوازی پێچاو پێچ کە یەکتری نابڕن و ئەوەی لە دەرگایەک سەرکەوتبێت تا کۆتایی منارەکە ئەوی تر نابینێت.
لە کاتی فەرمانڕەوایی سوڵتان موزەفەرەدین کۆکبری لە دەورانی دەوڵەتی بەکتکینی دروستکراوە و مەزندە دەکرێ ئەم منارەیە پاشکۆی مزگەوتێکی گەورە بێت کە لەو سەردەمەدا دروستکراوە.
و یەکەم کەس بوو دەستی بە ڕێکخستنی سەربازە دەریاییەکان کرد و کەشتی دروستکرد لە ئزمید و گالیبۆلی و هەندێک کەنارەکان وەکو ڕژێمی ئەوروپی.
ئەمیر مستەفا کوڕی بایەزید دەرکەوت کە برای محەمەد چەلەبی بوو و دیارنەمابوو لە دوای شەڕی ئەنقەرە کە بایەزیدی باوکی تیایدا بە دیل گیرا،
سوڵتان محەمەد داوای کرد بیدەن بە دەستییەوە و ئیمپڕاتۆری قوستەنتینیە ڕازی نەبوو بیدات بە دەستەوە و بەڵام بەڵێنی دا بیهێڵیتەوە لەژێر چاودێرییدا و سوڵتان ڕازی بوو و مووچەیەکی مانگانەی بۆ براکەی بڕیەوە.
لە کۆتای چلەکاندا توانی چەند دەورەیەک بەدەست بێنێت مەشقی سەرەتای بۆ پێھێنانی دەزگای کاری ئەندازیاری کارەبایی و کاروباری ھۆنەری تر لە و بوارەدا،
لە ساڵی ١٩٥٩ی زاینی دەستی لە کار کردن کێشایەوە بۆ بانگەواز بۆ ئاینی ئیسلام ئەوە بوو لەو ماوەیە دا بانگەشەی گفتوگۆی دەکرد و داوای ڕوو بەڕوو بوونەوەی دەرکرد دەرھێنای ڕاستی یەکان و پوچەڵکردنەوەی گۆمان و گومڕابوونەکان کە خاوەن کتێبە ئاسمانی یەکان دوای کەوتوون و بونەتە چەواشە کردنی خەڵک و وونکردنی ڕاستیەکان.
لەو ماوەیە چەندەھا کۆڕی تایبەت و گشتی گێڕاو لەگەڵ گەورە پیاونی گاوڕ کە پێیان دەوترێت لەنموونەیان کلارک و جیمی سواجارت و ئەنیس شروش.
توانیویەتی زیاتر لە پەڕتوک بنوسێتەوە و لەچاپیان بدات کە ئەمڕۆ بە ملیۆنەھا خەڵک لێکۆڵینەوەی لەسەر پەرتوکەکانی ئەکەن ،
لەساڵانی پەنجادا یەکەم نووسینی بڵاوکردەوە بەناوی "ئایە پەرتوکی پیرۆز ووتەکانی خودان" پاشان چەندەھا نوسراوی تریشی بەسەرتاسەری دنیادا بڵاوکردەوە ئەمە بێجگە لە وتووێژ و وتار کە لە چەندەھا وڵاتی دنیادا داوێتی.
لەساڵی ١٩٨٦دا خەڵاتیمەلیک فەیسەڵی جیھانی بۆ خزمەتی ئیسلامی وەرگرت لە بەر ئەو ڕۆڵە گرنگەی کە لە جیھاندا بینی بۆ خزمەتی ئیسلام،
بە ھۆی لێھاتن و جوامێری خۆیەوە پلەی لە کارگەکە دا بەرز بوویەوە ھەتا گەیشتە لێپرسراوی گشتی کارگەکە واتا پلەی بەڕێوبەر وەرگرت.
لە کۆندا بەشێکی خەڵکی وەرتێ سەرقاڵی کشتوکاڵ بوون بەتایبەت کە توانیویانە بەھۆیەوە بژێوی ژیانی خۆیانی پێدابین بکەن وە بەژەکەی تریشیان سەرقاڵی ئاژەڵداری بوون بەتایبەت بەڵام لە ئێستادا لایەنی ئاژەڵداری بەڕێژەیەکی زۆر پاشەکشەی کردووە.
ناحیەی وەرتێ شوێنێکی تا بڵێی دڵگیرە چیاو دۆڵ و ئاوەکانی وەرتێ ناوچەکەیان بەتەواوی کردۆتە ناوچەیەکی دڵڕفێن بۆیەش خەڵکی لەھەموو شوێنێکەوە بەمەبەستی گەشت و سەیران ڕووی تێدەکەن.
بەشێکی زۆری خەڵکی وەرتێ لەڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەدان کە بە زیاتر لە 700 پێشمەرگە دەخەمڵێنرێ وە زیاتر لە 200 شەهیدی بەخشیوەتە کوردستان.
شابی ئالۆنسۆ ناوی تەواوی شابی ئەڵۆنسۆ ئۆلانۆ یە لەدایک بووی ٢٥ی تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٨١ ئەو یاریکەری ھێڵی ناوەڕاستی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیایە و یاری بۆ یانەی یانەی تۆپی پێی بایەرن میونشنی ئەڵمانی کردووە ،
بڕبڕەکان بە شێوەیەک لەسەر یەک ھەڵچنراون کە جەستەیان لەسەر یەکە و کونەکانیشیان لەسەر یەک کاناڵێکی درێژی پێک ھێناوە کە پەتەمازەی لە ناودا جێ گرتووە.
ئێسکبەندی مرۆڤ کۆڵەکەی لەشی مرۆڤە کە لە ئێسک پێک ھاتووە و ڕاوەستاوی و خۆڕاگری لەش دەپارێزێ و باوی جووڵەکانی لەش خۆشتر و خێراتر دەکا.
بەڵام بەھۆی ھاوڕێ کۆمۆنیستەکانیەوە ئامادەی زۆرێک لەدانیشتن‌و گفتوگۆیان بووەو تاڕادەیەکی باشیش لە فەلسەفەی مارکسیەت تێگەیشتبوو.
چونکە ئەو منداڵە رەشە لەخەستەخانەیەک لەدایکدەبێت کەتایبەتە بەڕەشپێست‌و لەقوتابخانەیەکیش دەخوێنێت کە تەنھا ھەر بۆ رەش پێستەکانە،
ساڵی ١٩٤٦ دەبرێت بۆ دورگەی رۆبیبین لە ئەنجامی ھەوڵی ماندبوونی ئاشتیانەی ماندێلا و ھاورێکانی بۆ سەربەخۆی ئازادی بیرکردنەوە وتن و رەخساندنی کەشێکی لەبار بۆخەڵکی ئەفەریقای باشوور،
بۆیە ساڵی ١٩٩٠ دی کلێرک سەرۆک کۆماری ئەوکاتی ئەفەریقای باشوور لە راگەیاندنێکی چاوەرواننەکراودا وتی دەبێت رێگا بە پارتی کۆمۆنیست بدرێت و ٣١ رێکخراوی دیکەی سیاسی ھەموو ئەو بەندیانەی کە تاوانی توندوتیژیان نەکردووە ڕیگەیان پێ بدرێن کاری خۆیان بکەن و ھەموو لە سێدارە دانێک ھەڵبووە شێتەوە.
ماندێلا لەنێوان ساڵانی ١٩٩٤ تا ١٩٩٩ سەرۆکی ئەفریقیای باشوور بوولە ئێستادا ماندێلا وەک سیموبووڵی ئاشتی و مافی مرۆڤ لە ووڵاتان دەناسرێت،
بەڵام ماندێلای بەویژدان باس لە ھەستی مرۆڤانەی ئەو سپی پێستانە دەکات کە گیانی ڕەگەزپەرستیان تیادا نییە و لەگەڵ ڕەش پێستەکاندا بە خۆشەویستی دەژین،
کە کاتێک دایکی لە گوندەکەیەوە بەناوی گوندی بۆ خوێندن دەیبات بۆ گوندێکی پێشکەوتوتر بەناوی گوندی و لەوێ لە ماڵی سەرۆک خێڵێکدا،
ساڵی ١٩٥٠ ماندێلا پەیوەندی بەھێزی دروستکرد لەگەڵ ھەموو سەرۆک ھۆزەکانی وڵاتەکەیدا و توانی پاڵپشتێکی بەھێز پەیدا بکات،
لەگەڵ ئەوەش گرنگن لە تووشکردنی زیندەوەران بە نەخۆشی و یارمەتیدەرن لە بواری لێکۆڵینەوە بۆماوەییەکان کە دەبنە ھۆی گۆڕان لە فەرمانەکاندا.
دواتر سکۆتلەندا لە یەکەمی ئایاری ١٧٠٧دا لەگەڵ شانشینی ئینگلتەرا چووە ناو یەکێتییەکی سیاسییەوە بۆ دروستکردنی شانشینی نوێی بەریتانیا.
لە ساڵی ١٨٠١ شانشینی بەریتانیا لەگەڵ شانشینی ئێرلەندا چووە ناو یەکێتییەکی سیاسییەوە بۆ دروستکردنی شانشینی یەکگرتووی بەریتانیا و ئێرلەندا (لە ساڵی ١٩٢٢،
ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی کە بە فەرمی ناوی ئەمی دووەمیان بگۆڕدرێت بۆ. شانشینی یەکگرتووی بەریتانیا و ئێرلەندای باکوور لە ساڵی ١٩٢٧)لە سکۆتلەندا،
پاشایەتی شانشینی یەکگرتوو بەردەوام بووە لە بەکارھێنانی چەندین شێواز و نازناو و ھێمای شاھانەی دیکەی دەوڵەتداری تایبەت بە شانشینی پێش یەکێتی سکۆتلەندا.
ھەروەھا سیستەمی یاسایی لە ناو سکۆتلەندا جیا بووەتەوە لە سیستەمی ئینگلتەرا و وێڵز و ئێرلەندای باکوور؛ سکۆتلەندا دەسەڵاتێکی جیاوازی لە ھەردوو یاسای گشتی و تایبەتدا پێکدەھێنێت.
ھەموویان بەشدارییان کردووە لە بەردەوامبوونی کولتوور و ناسنامەی نەتەوەیی سکۆتلەندا لە دوای یەکخستنی یەکێتی لەگەڵ ئینگلتەرا لە ساڵی ١٧٠٧ەوە.
ڕوبەڕوی خاکی سکۆتلەندا ٩٦ میل لە باشووری ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ ئینگلتەرا و بە پێچەوانەوە لە باکوورەوە بە زەریای ئەتڵەسی دەورە دراوە و… لە ڕۆژاوا،
عائشە ناڕەزایی دەربڕی بە شەھید بوون وشێوازی شەھیدبوونی عوسمان چونکە ھیچ بیانویەک بۆ بۆ ئەو کارە دوژمنکارانە لەو وڵاتە پیرۆزەدا نەبوو دوای ئەوەی عوسمان بەڵێنی چاکسازی پێدابوون،
عەلی دوایان کەوت وشەڕێک ڕوویدا لە نێوانیاندا کە بە کوژرانی تەڵحە وزوبێر کۆتایی ھات وعائشە لەگەڵ محەمەدی کوڕی ئەبوبەکری برایدا گەڕانەوە بۆ مەدینە،
چونکە ڕێگەی لەناوبردنی کیسراکانی کردەوە لەبەردەمیاندا وبەدوایدا چەند شارێکی فارسەکان لە چەند لایەکی یەک لە دوای یەکدا ڕوخان وەک ئەسفەھان وڕەی وئازربایجان و باب وخۆراسان.
کاتیک یەزدگورد بەم سەرکەوتنەی موسلمانانی زانی وەک پەنابەر لە سەمەرقەند دابەزی وبەمەش دەوڵەتی کیسرای ساسانیەکان بە تەواوی کۆتایی پێھات.
وموسڵمانان پێشڕەوی فەتحکردنی ناوچەکانیان کرد تا گەیشتنە فەتحی بەیتولمقەدیس خودی خەلیفە عومەر شارەکەی لە دەستی بەتریک سفونیوس وەرگرت.
پیغەمبەر لە پێش مردنیدا ھەڵمەتێکی سەربازی بە سەرکردایەتی ئوسامەی کوڕی زەید ئامادەکرد بە ئامانجی تۆڵە سەندنەوەی کوژراوانی جەنگی موتتە وتەمێ کردنی غەساسینە بینێرێت بۆدەوروبەری شام،
بەم جۆرەمردنی پیغەمبەر دەرفەتی لەبەردەم ئیمان لاوازان ودوو ڕووان ودوژمنانی عەربەکانی دژ بە قوڕەیش ڕەخساند تا نیازو دیدی جیاوازی نیشان بدەن،
ئەبوبەکر بە دلێری و نەبەردییەوە بەرەنگاری ھەڵوێستی ھەڵگەڕاوەکان وبانگەشەکەرانی پێغەمبەرایەتی وزەکات نەدەران بوویەوە وبەسەریان سەرکەوت وتوانی لەناویان ببات.
لە دوای جەنگی پرد خەلیفە عومەر یارمەتی نارد بۆ موسڵمانان ولە جەنگێکدا لە بوەیب ڕووبەڕووی فارسەکان بوونەوە وسەرکەوتنێکی ڕوونیان بە دەستھێنا.
دوای ڕوخانی پایتەختەکەی یەزدگورد سوپایەکی نارد بۆ جەلەولا ولەگەڵ موسڵمانان بە یەکیاندا وموسلمانان دەریان کرد وکە ھەواڵی شکستەکە گەیشت بە یەزدگورد کە لە حەلوان بوو پاشەکشەی کرد بۆ ڕەی بۆ باکوری فارس وسەعد فەتحی ناوچەکانی تری عێراقی کرد وەک .
یەکەم شەڕی دەریایی موسڵمانان بوو دژی بیزەنتییەکان وموسڵمانان سەرکەوتن وئەو جەنگە بەو ناوە ناونرا چونکە بەلەمی بچوک زۆر لەو جەنگەدا بەکار ھاتبوون.
لە ماوەی دەسەڵاتیا ئاژاوە و شەڕ ڕوویان دا کە گاریگەرییەکی گەورەیان لە سەر داھاتووی مێژووی جیھانی ئیسلامی ھەبوو وەک شەڕی جەمەل لە دژی تەڵحە و زوبێر و عائشەی کچی ئەبوبەکر کە داوای تۆڵە سەندنەوەی عوسمانیان ئەکرد و کۆتایی ھات بە کوژرانی تەڵحە وزوبێروسەرکەوتنی عەلی،
سەردەمی عومەر ناسراوە بە فراوانبوونی دەوڵەتی ئیسلامی کە فەتحی شام ومیسر وئەرمینیا وفارس وقودسی کرد و مزگەوتی ئەقسا بۆیەکەم جار کەوتە دەستی موسڵمانان،
لە سەردەمی عوسماندا موسڵمانان قوبرسیان فەتح کرد و یەکەم کەشتیی دەریایی ئیسلامی دروستکرا بۆ ئەوەی سنورێک دابنێت بۆ پەلاماردانی بیزەنتییەکان لە کەنارەکانی دەریای ناوەڕاست،
کە سەیری دەکەین بە ھەموو لایەنێکی ژیان شۆڕ بوونەتەوە و لە ھەموو بارێکدا پەندگێڕەوە مەبەستی وشیارکردنەوەو فێرکردنی بەرامبەرەکەیەتی بۆ ئەوەی بەرامبەرەکەی جارێکی تر ھەمان ھەڵەی پێشوو دووبارە نەکاتەوە،
یەکەمین فیلمی دێ‌نیرۆ لە ساڵی ١٩٦٣ لە تەمەنی ٢٠ساڵیدا بە ھاوکاری دەگەڵ برایان دی پاڵما بە ناوی جەژنی زەماوەند درووست کرا ئەگەرچی فیلمەکە ھەتا ساڵی ١٩٦٩ نەڕۆشتە سەر پەردە.
لە ١٩٧٨ لە فیلمی ڕاوچی ئاسک دەوری بینی وەک قارەمانێکی شەڕی ڤیەتنام کە بۆ ئەوە بوو پاڵێوراوی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین ئەکتەر.
جاری یەکەم ساڵی ١٩٧٤ وەک ئەکتەری یاریدەدەر لە شاکارەکەی فرانسیس فۆرد کۆپۆڵا باوکی ڕۆحی ٢ و جاری دووەم وەک ئەکتەری سەرەکی لە ڕۆڵیجەیک لامۆتالە فیلمی لەگەڵ مارتن سکۆرسێزی.