polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
«دوای ئەم ساڵانە ھەلومەرجێک ڕەخسا کە لە بێ ناوەرۆکی و سەرسەری بوونی کار و ھەوڵەکانی ڕابردووم تێ گەییم و لە ١٣٤٢ بەملاوە بڕیارم دا کە ھێڵی سەوزی سەرەکی ئینقلابی ئیسلامی کە پێغەمبەری گەورە،
ناوی عەزیز نەسینی بەکارھێنا وەک ناوێکی خوازراو وەک جۆرێک لە خۆپاراستن لە ڕاوەدوونانی ئاسایشی سیاسی تورکیا لەگەڵ ئەمەشدا چەندین جار دەستبەسەرکرا،
خاوەنی زۆرترین بەرھەمە لە ئەدەبی تورکیدا لە نووسینی ھەمەجۆری وەک گاڵتەجاڕی و رۆمان وچیرۆک و شانۆنامە و شیعردا بەرھەمێکی زۆری ھەیە،
عەزیز نەسین لە کۆمەڵێک ڕۆژنامەدا کاری کردووە لەوانە ھەروەھا گۆڤارێکی تایبەت بە خۆی دەرکردووە بە ناوی بەڵام لە ھەشت ھەفتە زیاتر بەردەوام نەبوو،
لە کانوونی دووەمی ١٩٤٦دا بە ھاوکاری ئەدیبی تورکی سەباحەددین عەلی توانی ڕۆژنامە بەناوبانگەکەی دەربکات کە ناوی بوو کە ڕێژەی فرۆشتنی گەیشتە ٦٠،
و ساڵی ١٩٤٧ لە بەردەم دادگای سەربازی عورفیدا حوکمدرا بە بەندکردن بۆ ماوەی دە مانگ ونەفی کردن بۆ بۆرسە بۆ ماوەی سێ مانگ ونیو،
ھەر لە ھەمان ساڵدا بە ھاوبەشی لەگەڵ ئەدیبی تورکی کەمال تاھیر سەنتەری بڵاوکردنەوەیان دامەزراند بە ناوی بەڵام لە ساڵی ١٩٦٣دا سووتا لەگەڵ ھەزاران کتێب کە لە ناویدا بوو.
جارێکی تر دەریکردەوە بەناوی و بەم شێوەیە ھەموو جارێک عەزیز نەسین گۆڤارەکەی دەردەکردەوە بە گۆڕینی ناوەکەی دوای ئەوەی کە ھەموو جارێک بەند دەکرا و ڕۆژنامەکەی دەوستێنرا،
بەم شێوەیە لە مارکۆ پاشاوە بۆ مەعلوم پاشا و بۆ مەرحوم پاشا و عەلی بابا و پاشاکەمان و مارکۆ پاشای ئازاد و دواجار ڕۆژنامەی مەدەد.
نووسینەکانی عەزیز نەسین لەسەر دایکی بڕێکی زۆر لە ڕێزلێنان و خۆشەویستیان لەخۆ گرتووە کە دەگاتە پلەیەکی بەرزی پیرۆز ڕاگرتن کە ڕووندەبێتەوە لەوەی خەرمانەیەکی فریشتەیی جوان ئەدات بە دایکی،
لەساڵی ١٧٧٦ پەرتووکێکی بڵاوکردەوە بەناوی "دەوڵەمەندی نەتەوەیی" کە باس لە پێشبڕکێ و پێشکەوتنی ئابووری بەزیرەکانی شیکاری کردووە.
لە ٤ی تەمموزی ٢٠٠٨ پەردە لەسەر پەیکەری ئادەم سمیت لە ئێدینبەرە ی پایتەختی سکۆتلاند وەک ڕێزێک بۆ ئەم کەڵە فەیلەسووفە لابرا ئادەم سمیت بە باوکی ئابووری و ئابووریزانانیش دادەنرێت.
ئەو ویستی بزانێت بۆچى خەڵك بيرى كردەوە كە هەندێك شت باشن و ئەوانى ديكەى خراپ بۆ ئەمەش پەرتووکێکی نووسی بەناوى بيردۆزى سۆزى ڕەوشتى ئەو بيرى كردەوە كە هاوسۆزى زۆر گرنگترە لە رەوشت.
لەم بەرهەمە و بەرهەمەکانی دیکەدا چەمکی دابەشکردنی کارەکانی پەرەپێدا و ڕوونیکردەوە کە چۆن بەرژەوەندیی عەقڵانی و کێبڕکێ دەتوانێت ببێتە هۆی خۆشگوزەرانی ئابووری.
سمیس لە سەردەمی خۆیدا مشتومڕێکی زۆری لەسەر بوو و ڕێبازی گشتی و شێوازی نووسینەکەی زۆرجار لەلایەن نووسەرانی وەک هۆراس والپۆلەوە تەنز دەکرا.
«ئێلیزابێت» وەک شاژنی شانشینی یەکگرتوو فەڕمانڕەوایی ھەریەکە لە دەوڵەتانی (کەنەدا، ئوسترالیا، نیووزلەندا، جامایکا، باربادۆس، گرینادا، پاپوا،
سەردانەکانی بۆ لای پێنچ پاپای ڤاتیکان؛ و کێشەکانی ئیرلەند وکۆلۆنیالیزەکردنی ئەفریقا و پەیوەست بوون و کشانەوەی بەریتانیا لە یەکێتی ئەورووپا.
ئیبراھیم یوونسی یەکێک لە ئەفسەرانی پارتی جەماوەری ئێران لە سالانی پێش کوودتای ١٩٥٢ لە ئێران بووە و لە دوای کوودەتاش بۆ ماوەی چەندین ساڵ لەناو زیندانی کوودەتادا ماوەتەوە.
بەڵام تەنیا لەبەر ئەوەی کە قاچێکی خوی لەناو سووپادا لەدەست دابوو حووکمەکەی بۆ پلەیەک دادەبەزێ و بە زیندان کردنی ھەتاھەتایی حووکم دەکرێ.
کۆمەڵێک خاکی فرەنەتەوەیی بوو کە لە سەرەتای سەدەکانی ناوەڕاستەوە فەرمانڕەوایەتی بەشێک لە ئەورووپای ڕۆژاوا و ناوەڕاستی دەکرد تا لە ساڵی ١٨٠٦ لە کاتی جەنگەکانی ناپلیۆندا لەناوچوون.
ئەم ئیمپراتۆریەتە لە ناوچە جۆراوجۆری وەک شانشینی و میرنشینەکان پێکھاتبوو کە گەورەترینیان شانشینی ئەڵمانیا بوو لە دوای ساڵی ٩٦٢ی زایینی.
لە دوای شارلمانەوە چەند کەسێک خۆیان بە ئیمپراتۆر ناودەبرد تا لە ساڵی ٩٦٢ی زایینی ئۆتۆی یەکەم خۆی بە ئیمپراتۆری دانا و خۆی بە میراتگری شارلمان ناودەبرد.
لەگەڵ ئەوەشدا لە سەرەتای ئیمپراتۆریەتەکەوە فەرمانڕەواکەی خۆی بە جێنشینی ئیمپراتۆرە کۆنەکانی ڕۆمیی ڕۆژاوا دەزانی.
شازادەکانی ئەڵمانیا (ئەو شازادانەی کە فەرمانڕەوایەتی میرنشینەکانیان دەکرد و لە ھەڵبژاردنەکەن لەناو ئیمپراتۆریەتەکەدا و مافی دەنگدانیان ھەبوو بۆ ھەڵبژاردنی ئیمپراتۆرێک) بەزۆری یەکێک لە خۆیان وەک «پاشای ڕۆمەکان» ھەڵدەبژارد،
ئیمپراتۆر فرانزی دووەم ھەڵوەشاندنەوەی ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیی پیرۆزی ڕاگەیاند و لە ئەنجامی دامەزراندنی یەکێتیی ڕاین لەلایەن ناپلیۆنەوە خۆی بە ئیمپراتۆری نەمسا ناوبرد.
و یادەوەرییان لێ سەندراوەتەوە لەلایەن شاژنێکی شەڕانگێزەوە بەناوی ڕێجینا کە یادەوەرییانی گۆڕیوە بۆ یەکێکی تر لە ڕێگەی بەکارھێنانی نەفرینێکی بەھێزەوە کە لە ڕامبڵ ستیڵسکنی جادووگەری وەرگرتووە.
و بەم ھۆیەش ئێما سوان تەنھا کەسە کە دەتوانێ ئەو نەفرینە بەتاڵ بکاتەوە و یادەوەرییە ڕاستیەەکان بۆ دانیشتوانی شارۆچکەکە بگەڕێنێتەوە بە ھاوکاری کوڕەکەی ھێنری مێڵز.
ڕووداوەکانی چیرۆکە خەیاڵییەکان و ڕووداوەکانی جیھانی ڕاستەقینە تێھەڵکێش کراوە و خەیاڵی بینەر کێش دەکات بۆ ناو ڕووداوەکان.
لە لای باشووررەوە زنجیرە چیاکانی بەۆر وپەریشانە هەڵکەوتووە هەندێ لە بەرزترین لووتکەکانێ بریتین لە بەۆر بە بەرزایی ٣٢٥٠ مەتر لە ئاستی زەریاوەوە.
شارستانی قوروە یان قەزای قوروە یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای کوردستانە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان ناوەندەکەی شاری قوروەیە لە نێوان دوو شاری ھەمەدان و سنە دەکەوێتە ٨٧ کیلومتری خۆرھەڵاتی سنە و ٧٦ کیلومتری خۆراوای ھەمەدان.
شارستانی قوروە بە ڕوبەری ۲۹۳۰ کیلۆمەتری چوارگۆشە کەوتووتە باشووری ڕۆژھەلاتی پارێزگای کوردستان و ھاوسنوورە لە گەڵ پارێزگاکانی ھەمەدان لە ڕۆژھەلات و کرماشان لە باشوور؛ و شارستان بیجاڕ لە باکوور و دێولان لە ڕۆژاوا.
پاش ئەوەی کە ناحییەی لەیلاخ یان دێولان بوو بە قەزای جیاو لە قەزای قوروە ژمارە ی دانیشتووانی دابەزی کە بە پێی سەرژمێری لە سالی ٢٠١١ دا ١٣٦٩٦١ کەس دانیشتووی قەزای قوروە ن.
قەڵوەز /خەفارخان /شووانە کەچەڵ /سیناوەن /خرسەرێ /ھەفت سواران / کوڵە وا/پەنجەلی /باش /لووجاڕ /کووچک چەرمێگ /براێم عەتار /کێوەرەش /بێ خەیرە / شانەوەرە /نۊر وەسەر/وێسوو رەش/کوچک کونا/کەمەر زەرد/کێف باش
لە ڕابردوودا بەو ناوچە ودوروو پشتی گوتوویانە «ئەلی شوکور» کە لە سەردەمی لە ساڵی ٦٢٩ کۆچی مانگی بووەتە بەشێک لە ئیمارەتی ئەردەڵان کە بەو ناوچەیە گوتویانە ئەسپەن ئاوا.
لە سالی ١٣٣٦ کۆچی ھەتاوی لەگەڵ ئیلاخ بوو بە فەرمانداری قوروە لە پارێزگای کوردستان کە لەم دواییدا لەیلاخ لە قوروە جیا بووتەوە و خۆی بووە بە قەزای دێولان
لە سەردەمی دەوڵەتانی ئاشوور و ماد بەم مەلبەندە کیشاسوو گوتویانە کە ھێشتا شوێنەواری مێژویەکانی لە گوندی قەسڵان و باقی شوێنەکان ناوچەکە دیارە.
لەلای رۆژ هەڵاتەوە دووایی زەنجیرە چیای ئەڵوەندە کەبەز ترین لوتکەکانی بریتین له دەربەند یان ئالماقوڵاخ ۲۹۹۸متر و کێوەڕەش بەبەرزایی ۲۳۸۰ مترە.
لە سەردەمی ئیمارەتی ئەمانوڵاخانی ئەردەڵان گوندی قەسڵان لە ٨ کیلومتری باکووری قوروە بۆ ماوەیک بوو بە ناوەندی ئیمارەتی ئەردەڵان.
ھەروەھا چوار ئینجیلەکە و چەندین کتێبی مەسیحییەکان و جوولەکەکان و بوودییەکان و ھندۆسەکانی لەبەرکردووە بە چەندین زمانەوە؛ و چەندین کۆڕی ڕێکخستووە لە لە زۆربەی وڵاتانی جیھان،
من سەرۆکم تۆ ناڵێی سەرۆکی ئەمریکا ھاتووەتە لای ئێمە چونکە تۆ دەزانی من سەرۆکی ئەمریکا نیم بۆیە کاتێک ئەو ڕێکخراوانە دەلێن دەولەتی ئیسلام ئایە بیردەکەیتەوە کە ئەوان ئیسلام بن؟
و ھەروەھا لە کاتی پەخشکردنی وتار لە قوتابخانەیەک پرسیاری لێکرا لەسەر داعش وتی ئەگەر من پێت بڵێم من سەرۆکی ئەمریکام ئایە تۆ دەچیت دەلێی سەرۆکی ئەمریکا ھاتووەتە لای ئێمە؟
کار کێشای بەو جێگەی کە ماھیدەوران چەپۆکی وەشان لە خوڕەم و سوڵتان سولەیمان بەم کارەی زانی و ماھیدەورانی لە کۆشکی حکوومەت دەر کرد و ڕەوانە بوو بۆ ناوەندی ویلایەتی «مانیسا»،
لە بەر ئەوە کە خوڕەم بتوانیت کوڕەکەی خۆی بکات بە جێگری سوڵتان لەگەڵ ڕوستەم پاشا ببوو بە ھەڤاڵ و تێدەکۆشان بۆ لەناوبردنی موستەفا.
موستەفایان بە ھەوڵدان بۆ بنیاد دانانی شۆڕش تاوانبار کرد و کاتێک لە ساڵی ١٥٥٣ کە سوڵتان سولەیمان دەیویست ھیرش بکاتە سەر دەوڵەتی سەفەوی،
شوێنی لە دایک بوونی ئەو شارستانی ڕۆھاتین لە ٦٨ کیلۆمەتری باشووریی-ڕۆژھەڵاتی شاری لڤیڤ بووە کە ھەر لەم شارەدا و لە یەکێک لە تاڵانکردنەکانی تاتارەکانی کریمە بۆ سەر ئەم شارستانە بە دیل گیرا و بۆ مامەڵەی دیلەکان سەرەتا بردرا بۆ شارێک لە ناوچەی کریمەی ئوکراینا بە ناوی کەففا و دواتر بەرەو شاری ئیستەنبوڵ،
ئەو دایکی پێنج کەس لە چواردە کەس منداڵی سوڵتان بوو و دواتر لە دیلی ڕزگار کرا و بە شەرعی بوو بە ژنی سوڵتان کە ئەمە لە سەردەمی ئۆرھان غازیەوە بۆ یەکەمین جار بوو کە سوڵتانێکی عوسمانی بە شەرعی ژنی دەھێنا.
ئەم پێشکەوتنەی خوڕەم لە دەربار ئەوەندە بەر دەوام بوو ھەتاکوو یەکێک لە کوڕەکانی خوڕەم بە ناوی سەلیم بوو بە جێگری سوڵتان سولەیمان.
ھەروەھا خوڕەم ببوو بە ڕاوێژکاری سوڵتان سولەیمان و لە زۆر کاروباری دەرەوەی وڵات و سیاسەتەکانی ناوخۆدا ڕاوێژکاری سوڵتانی دەکرد.
دوای ئەمە خوڕەم لەگەڵ سوڵتان ھاوجێیی نەدەکرد و دەیوت کە لە ئایینە تازەکەی دا ھاوجێیی کردن لەگەڵ پیاوی نامەحرەم ڕێگەی پێ نەدراوە،
خوڕەم خاسەگی سوڵتان بە ناوی ڕاستەقینەی ڕۆکسێنێلا یان ئەلێکساندرا لیسۆفسکا ژنی تاقانەی سوڵتان سولەیمان قانونی و دایکی سەلیمی دووەم.
ئەو ڕۆڵێکی گرینگی ھەبوو لە سیاسەت و بەڕێوەبەرایەتی ئیمپراتۆری و ئەم دەسەڵاتەی لە لایەن شووەکەیەوە بە دەست ھێنا بوو.
خوڕەم خاسەگی سوڵتان یان ڕۆکسێنێلا خانمێکی زۆر بەناوبانگە لە تورکیا و ئەورووپا و چیرۆکی ژیانی زۆر جار بووەتە دەسمایە بۆ کاری ھونەری نگارکێشان،
شانۆ و چەندین ڕۆمان کە زۆربەیان لە لایەن نووسرانی ئوکرایناییەوە نووسراون بەڵام ھەندێک کەس لە سەر زمانگەلی ئینگلیزی و ئاڵمانی و فەڕانسەوییش لە سەر ئەو چیرۆک و ڕۆمانیان نووسیوە.
خوڕەم سوڵتان لە ١٥ی نیسانی ساڵی ١٥٥٨ ی زاینی لە مانگی واتە مانگی چوار کۆچی دوایی کرد و لە مزگەوتی سولێمانیە لە شاری ئەستەمبول بە خاک سپێردرا.
دیارە چیرۆکی دۆزینە‌وە‌ی ئە‌و دە‌رمانە بۆ ئە‌وە دە‌گە‌ڕێتە‌وە کە فلیمنگ و دوای ماوە‌یە‌ک دابڕانی لە تاقیگە‌کە‌ی بە ھۆی گە‌شتێکی بۆ ووڵاتی سۆید ساڵی ١٩٢٨،
سە‌رە‌نجی دا کە قارچکێک کاسە‌یە‌کی بچووکی پڕ لە بە‌کتریای شێواندووە و بە قەدە‌ر قھ‌بارە‌ی فەنگە‌زەکە بە‌کتریا لە‌ناوچووە و ئە‌م ڕووداوە بووە ھۆی سە‌رھە‌ڵدانی بیری زانستی پراکتیکی سە‌بارە‌ت بە دروستکردنی دە‌رمان لە تاقیگاکاندا بۆ چارە‌سە‌ری نە‌خۆشی جۆراوجۆر و ھە‌ر لە ھە‌مان ساڵدا یە‌کە‌م دە‌رمانی ئە‌نتیبایۆتیکسی خستە بە‌ردە‌ست بە‌کارھێنە‌ران بۆ چارە‌سە‌رکردنی نە‌خۆشی و ناوی لێنا .
زانای بە‌ناوبانگی ئوسکتلە‌ندی ئە‌لیکسە‌ندە‌ر فلیمنگ بە داھینە‌ری راستە‌قینە‌ی ئەنتیبایۆتێکس دادە‌نرێت ئە‌گەر چی فلیمنگ خودی ئە‌و زاراوە‌ی بۆ ئە‌و دە‌رمانە‌ی دروستی کردبوو بەکارنە‌ھێناوە کە بریتی بووە لە ،
وە چیرۆکی دۆزینە‌وە‌ی ئە‌و دە‌رمانە‌ی کە پێیوە‌یە‌وە بە‌ناوبانگ بوو بە شێوە‌یە‌کی لە‌ناکاو و پێشبینی نە‌کراوبوو،
بە‌ڵام بووە مایە‌ی ئە‌وە‌ی دە‌رمانێک بە‌ردە‌ست بکات بۆ چارەسە‌ری ھە‌ندێک نە‌خۆشی لە ڕۆژگاری خۆییدا و بۆ کاتی خۆی شۆرشێکی زانستی بووە و گرنگیە‌کی زۆری ھە‌بووە و لێکە‌وتە‌ی زۆری بە‌دوای خۆیدا ھێناوە.
بە‌ڵام وە‌کو چەمک کۆنە و زەمەنی بە‌کارھێنانی پەیوەستە بە پەیدابوونی مرۆڤ و بڵاوبوونە‌وە‌ی لە ناوچە و ھەرێمە ئاوە‌دانە‌کانی سە‌ر ڕووی زەوی و بە‌شێوە‌یە‌کی سادە و ساکار بە‌کارھاتووە و پەیتا پەیتا لە ڕووی دروستکردنە‌وە و لە ڕووی کاریگەریووە ئاڵۆزتر بووە.
بۆ نمونە لە ڕؤژگاری ڕابووردوودا سە‌موونی بە‌سە‌رچوو بە‌کارھێنراوە وە‌کو چارەسە‌رێکی ھەنووکە‌یی بۆ لە‌ناوبردنی نە‌خۆشی و ھەندێک دە‌رد و ڕێگری کردن لە بڵاوبونە‌وە‌ی و تەشەنەکردنی لە‌ناو خەڵکدا.
دیارە بەھۆی نە‌بوون یاخود کە‌می و سادە‌یی دە‌رمانە‌کان چارەسە‌ری ھە‌ندێک مەحاڵ بووە و مێژووی مرۆڤایە‌تی گەواھیدە‌ری ئە‌وە‌ن ئە‌و دە‌ردانە ھە‌م لە ڕابووردووی دوری مرۆڤایە‌تی و ھە‌م لە سە‌دە‌کانی ناوە‌ڕاست بووە‌تە ھۆی لە‌ناوبردنی ژمارەیە‌کی زۆری مرۆڤایە‌تی و تانانە‌ت بووە‌تە ھۆی لە‌ناوبردنی زیاتر لە نیوە‌ی خەڵکی ھە‌ندێک لە ووڵاتان ھاوشێوە‌ی ھە‌ندێک ووڵاتانی ئە‌فریقیای ناوە‌ڕاست لە سە‌ردە‌می سە‌دە‌کانی ناوە‌ڕاست و تە‌نانە‌ت لە سە‌ردە‌می ھاوچەرخیشدا.
وە‌چەرخانی ئەنتیبایۆتێکس دەگەڕێتەوە بۆ سە‌رە‌تای سە‌دە‌ی بیستەم و لە‌م کاتەوە تاوە‌کو ئێستا بە‌شێوە‌یە‌کی زانستیانە و سە‌ردە‌میانە پێشکە‌وتنی بە‌رچاوی بە‌خۆیە‌وە بینیووە،
ھەم لە ڕووی ژمارەی ئە‌و تاقیگانە‌ی کە ئەنتیبایۆتێکس بە‌رھەم دە‌ھێنن و ھەم ژمارەی ئەنتیبایۆتێکسە‌کان زۆر زۆر زیادی کردووە و لە‌ھەمان کاتتدا کاریگەریە‌کانی بۆ ڕێگەگرتن لە نە‌خۆشی وە ھەروە‌ھا چارەسە‌ری ھە‌ندێک نە‌خۆشی پێشکە‌وتنی بە‌رچاوی بە‌خۆیە‌وە بینیوە.
ئە‌نجامەکە‌ی بریتی بوو لە ڕزگارکردنی ژیانی زیاتر لە ٢٠٠ میلیۆن کە‌س وە لە جەنگی جیھانی دووە‌م بووە‌تە ھۆکاری رزگار کردنی ڕێژەی ١٢–١٥٪ لە سە‌ربازانی ھاوپە‌یمانان لە جەنگی جیھانی دووە‌مدا.
بە‌کارھێنانی ئەنتیبایۆتێکس لە‌لایەن مرۆڤەوە دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی کۆنی مرۆڤایەتی و بە شێوەیەکی سادە لە سەردەمی ئاشوورییەکان و بابلییەکان و سۆمەرییەکان و میسریە‌کان و یونانی و رۆمانی و فینیقی کۆن بەکارھاتووە و سیمبوڵی خۆی ھەبوە.
بەمەش گەر چارەسەر نەکرێت و ڕێگەی لێ نەگیرێت بەتێپەربوونی چەن کاتژمێرێک بەھۆی سکچوونی بەردەوامەوە نەخۆشەکە لە مردن نزیک دەبێتەوە و لاشەی وشک دەکات.
بەگوێرەی ڕێکخراوی تەندروستی جیھانی ھەموو ساڵێک ملیۆنێک بۆ چوار ملیۆن کەس تووشی کۆلێرا دەبن یەکێک لەو ڤاکسینەی دژی کۆلێرا بەکاردێت پێی ئەوترێت ( :
پۆرتاڵی ڕووداو تایبەتە بە ھەواڵ و چالاکییەکانی کوردستان و ڕۆژھەڵاتی ناوین و جیھان و ئابووری لەپاڵ ئەمەشدا چاوپێکەوتن و وتار و بیروڕا و بابەتە کۆمەڵایەتیی و وەرزشی لەماڵپەڕەکە بڵاو دەبێتەوە،
ئەمەو وێڕای ئەوەی ماڵپەڕەکە بە زاراوەی کورمانجی و سۆرانی بەردەستە و ھاوکاتیش بە زمانی ئینگلیزی و عەرەبی و تورکیش ڕووماڵی ھەواڵەکانی دەکات.
سالانه‌ ئه‌م بالنده‌یه‌ كێوێكانی 30 بۆ 40 هێلكه‌ ئه‌كه‌ن ئه‌وانه‌شی ماڵین 40 بۆ 50 هێلكه‌ ئه‌كه‌ن هه‌ندێك جۆری ره‌سه‌نی هه‌یه‌ نزیكه‌ی 80 بۆ 100 هێلكه‌ ئه‌كه‌نجووچکی ئەم باڵندەیە لە ٤٠ڕۆژدا سەر لە ھێلکە دەردێنێ و لە سێ و چوار ساڵاندا واڕۆکە دەبێت.
کتێبەکانی ئۆیلەر ژمارەیەکی زۆر بابەتی تێدایە دەربارەی زنجیرە بێ کۆتاییەکان ھەروەھا کۆی ھەڵگەڕاوە دووجاکانی دۆزییەوە ئەو بابەتە بوو کە زانا لینتز و جێمس بڕنۆلی نەیانتوانی شیکاری بۆ بدۆزنەوە کە دەکاتە :
ز ئەوەی ڕونکردەوە ئەگەر٢-١))ژمارەیەکی تاک بێت ئەوا ٢-١ ژمارەیەکی تەواوە بەڵام ئۆیلەر ئەوەی سەلماند کە ھەموو ژمارە تەواوە جووتەکان لەسەر شێوەی ٢ دەبن ئەگەر ٢-١ ژمارەیەکی تاک بێت تاکو نازانرێت کە ئایا ژمارە تەواوەکان یاخود بێگومان لە ژمارە تەواوەکان ھەیە یان نا؟
ئایا ژمارەیەکی ناکۆتا ھەیە لە جوتێ لە ژمارەی تاکی دوانە (بە دوو ژمارەی تاک دەوترێت دوانە کاتێک جیاوازی نێوانیان ٢ بێت بۆنمونە (١٣،
ئۆیلەر بابەتێکی سەرسوڕھێنەری شیکارکرد کە دەناسرێت بە ئەندازەی شوێن ئەویش کێشەی حەوت پردەکەی شاری بوو کاتی خۆی لە شاری کۆنیکبەرک حەوت پرد ھەبوو بەھۆی سروشتی ئەو ڕوبارەی کە شارەکەی دەبڕی ،
ئۆیلەر سەلماندی کە ئەمە نابێت و لە ڕاستیدا ئۆیلەر ئەم بابەتەی بەشێوەیەکی گشتی سەلماند و ڕوونی کردەوە بەوەی کە کلیلی شیکارکردنەکە بریتییە ‌لە ژمارەی پارچە وشکانییەکان کە ژمارەیەکی تاک لە پردیان ھەیە ،
بەھەرجۆرێک بێت لە یەکێکیانەوە دەست پێ دەکات و لەویتریانەوە کۆتایی پێ دێت لە شاری کۆنیبەرک ژمارەی پردەکان بۆ ھەر پارچەیەک ژمارەیەکی تاکە لەبەرئەوە پەڕینەوەی ھەموو پردەکان تەنھا یەک جار کارێکی ھەرگیز نابێت ،
ئەوەی ڕاستییە کارەکانی بیرکارییە یۆنانییە کۆنەکان بەتایبەت کارەکانی ئەبۆلۆنیۆس ڕێ خۆشکەربوو بۆ دۆزینەوەی ڕێگای پۆتانەکان وە لە ناوەڕاستی سەدەی حەڤدەیەمدا ڕێگای پۆتانەکان چەندین قۆناغی گرنگی بەردەوام و ڕێک و پیێکی بڕی ھەروەکو لە کارەکانی زانا فێرما و دیکارتی دەردەکەوێت ،
بەڵام ئۆیلەر یەکەم زانا بوو کە ڕێگای پۆتانەکانی بەکارھێنا بۆ دیراسەکردنی ھێڵەکان لە بۆشایی و ڕوتەختەکان ھەروەکو ئاشکرایە کە بابەتی جیاکاری بەھۆی پێویستبوونی ڕێگایەکی گشتی بۆ دیاریکردنی ڕووبەر و قەبارە و چەقی قورساییەکان دەرکەوت ،
ئەم ڕێگایەش بۆیەکەم جار لە لایەن ئەرخەمێدسەوە بەکارھێنراوە بە ڕێک و پێکی لە سەدەی حەڤدەھەمدا پەرەی سەند ھەروەک دەردەکەوێت لە لێکۆڵینەوەکانی زانا بەناوبانگەکانی وەکو :
بۆنافینتۆرا کافالێری ھەروەھا ئیفانجیلستا تۆرشەلی کە دوو زانای ئیتاڵی بوون و خوێندکار بوون لەسەر دەرستی گالیلۆ ھەروەھا فێرماو و باسکاڵ و چەندسن زانای تری ئەو سەردەمە و زانا ئیسحاق بارۆق کە زانایەکی ماتماتیکی بەریتانی بوو مامۆستاس نیوتن بوو لە ساڵی ١٦٥٩ ئەو پەیوەندییەی دۆزییەوە کە بابەتی دیاریکردنی ڕوبەر و بابەتی دیاریکردنی لێکەوت پێکەوە دەبەستێتەوە ،
ھەروەھا زانا نیوتن و لیبنتز لە حەفتاکانی سەدەی حەڤدەھەمدا بابەتێکیان پێشکەش کرد سەبارەت بە جیاکردنەوەی ئەم پەیوەندییە لەگەڵ بابەتە ئەندازەییە تایبەتییکان ،
بەوشێوەیەش پەیوەندی نێوان حیسابکردنی تەواوکاری و حیسابکردنی جیاکاریان دۆزییەوە و ھەریەک لە نیوتن و لینتز و قەتابییەکانیان ئەم پەیوەندییەیان بەکارھێنا بۆ پەرەسەندنی شێوازەکانی جیاکردن ئەو ڕێگایانە کە بۆ جیاکردن ئەنجام دراوە و گەیشتۆتە ئێرە بەھۆی فەزڵی کارەکانی ئۆیلەرەوە بووە و پاشان ھەریەکە لە زانا م.ئوسترو جرادسکی و ب.
ھەروەھا ئۆیلەر زانایەک بوو بەجۆرێک کە ھیچ زانایەکی ماتماتیکی دی بەوێنەی نەبوو لە تێگەیشتن لە ھونەری گۆڕین و لەبریدانانی حیسابکردنی جیاکاری و تەواوکاری ،
ھەروەھا ئۆیلەر ھەوڵێکی زۆری دا بۆ دۆزینەوەی ڕێگایەکی تر بۆ جێبەجێکردنی تەواوکاری جیاکاری دوو ڕادە بەڵام لە ئەنجامدا گەیشتە ئەوەی لەوسێ ڕێگایەی نیوتن ھیچ ڕێگایەکی دی نییە ،
بەوجۆرە زانا تشیبیشیف لە ساڵێ ١٨٥٣ ڕاستس ئەنجامەکەی ئۆیلەری سەلماند و لە ساڵی ١٩٢٦ ھەریەک لە زانا مۆردوخای بۆلتۆفسکی بیردۆزێکیان سەلماند کە لەم ئەنجامە دەچوو،
زانا دانیال بڕنۆلی لە ساڵی ١٧٥٣ بیرۆکەی زنجیرە سێگۆشەییەکانی خستە ناو ماتماتیک کاتێک دەستیکرد بە لێکۆڵینەوە لەسەر لەرینەوەی ژێکان و بەھۆی بابەتی توانای کردنەوەی نەخشەیەک لەسەر شێوەی زنجیرە سێگۆشەییەکان چەندین گفتوگۆی توندوتیژ سەریھەڵدا لەنێوان زانا بەناوبانگەکانی ماتماتیک ،
لەوکاتەدا ھەروەکو ئۆیلەر و دالامبێر و لاکرانج زانا باسکاڵ دەستیکرد بە دیراسەکردنی تەواوی تایبەتمەندییە ئەندازەییەکانی سایکلۆید و ئەنجامەکانی بڵاوکردەوە لە ساڵی ١٦٥٩ .
لە چل ساڵی دواییدا بەھۆی کارەکانی زاننا بەناوبانگەکانی وەکو ھوینگز و نیوتن و لیبنتز و براکانی بڕنۆڵی چەندین کارپێکردنی میکانزمی سایکلۆد دیراسە کرا و بابەتی براخیستۆخرۆنا لەسەر شێوە گشتییەکەی یەکێک بوو لە سەرچاوە بنچینەییەکانی لقێکی تازە لە ماتماتیک کە ئەویش حیسابکردنی گۆڕان بوو کە لەسەدەی ھەژدەھەمدا ئۆیلەر و لاکرانج دایانھێنا .
ھەروەکو ئاشکرایە ھەرە زانا گەورەکانی سەدەی ھەژدەھەم بەشداریان کرد لە پەرەپێدانی بیردۆزی ھاوکێشە جیاکارییە ئاساییەکان و بەشداریکردنی ئۆیلەر بیردۆزی ھاوکێشە جیاکارییەکانی دەوڵەمەند کرد بە زنجیرەیەک لە دۆزینەوە گرنگەکانی بە پلەی یەکەم ،
وە لە ساڵی ١٧٤٠ ئۆیلەر لەکاتی لێکۆڵینەوەکانی لەسەر یەکێک لەم ھاوکێشانە شیکارکردنی تایبەتی بەدەست ھێنا لەسەر دوو شێوەی جیاواز 1+1،
2 و تەکیدی لەسەر ھاوتاییان کردەوە بەھۆی کردنەوەکان لە زنجیرەکان ئەمەش گەیاندییە دۆزینەوەی ئە پەیوەندییە بەناوبانگەی کە دەناسرێت و پێیدەوترێت و ئۆیلەر ھەر لە و یاداشتنامەی دا ئاماژەی بەوە کرد کە شیکارکردنی ھاوکێشەیەک لە پلەی پێکدێت لە پێکھاتەی بەھێڵ لە ‌ لە شیکارکردنە تایبەتەکەی ،
دوای ١٠ ساڵ ئۆیلەر ڕێگای شیکارکردنی ھاوکێشەی بەھێڵی ناچوونیەکی کۆلکە جێگیرەکانی بڵاوکردەوە بەھۆی کەمکردنەوەی پلەکەی بەشێوەیەکی یەک لەدوای یەک ،
کاتێک 1,1 دوو ھاوکۆلکەی دیاری نەکراون بە جیاکاریکردنی ھەردوولای ھاوکێشەی کۆتایی و بە بەراوردکردنی ئەنجامەکە ڕادە بە ڕادە لەگەڵ ھاوکێشەکەی کە دراوە ئۆیلەر توانی 1,2, دیاری بکات .
ھەروەھا ڕێگای جیاوازی جێگیرەکان لە لایەن ئۆیلەر زانرابوو بەکاری ھێنا لە ھاوکێشەی پلە دوو کە لە ساڵی ١٧٤٠ بڵاوی کردەوە لە لێکۆڵینەوەکەی دەربارەی ھەڵکشان و داکشان پاشان بەکاریھێنا لە ھەندێ لێکۆڵینەوەی لەسەر لەرینەوەی خو‌لگە ھەسارەییەکان و بڕنۆلی بەشێوەیەکی ڕاستەوخۆی ئەم ڕێگایەی دۆزییەوە لە ساڵی ١٧٤٠ وە ھەریەکە لە ئۆیلەر و کیلۆر سەرکەوتنێکی بەرچاویان بەدەست ھێنا لە لێکۆڵینەوە مەرجەکانی توانای شێوازەکانی جیاکاری بۆ تەواوکاری ،
بەتایبەتی لە لێکۆڵینەوەکانی ئۆیلەر لە ساڵی ١٧٦٨ بۆ ١٧٦٩ کە تیایدا چەندین جۆر لە ھاوکێشەی جیاکاری پلەیەک کە ھاوکۆلکەکەی لەسەر شێوەی سەرەوە بڵاوکردەوە ،
وە لەساڵی دواییدا ئۆیلەر ڕێگای ھاوکۆلکەکەی تەواوکاری گشتگیر کرد بەسەر ھاوکێشە پلە بەرزەکاندا بەھۆی مەرجی حیسابکردنی گۆڕان کە بە لێکۆڵینەوەی نەخشەی (,،
داتاشراوێکی تەواو دەردەکەوێت بۆ نەخشەیەکی تر کە پێک دێت لە داتاشراوەکان ھەتا پلەی و ئەندامێکی دی لە ئەکادیمیای زانستەکان لە بتروسبورگ لە ساڵی ١٧٧١ ئەم مەرجەی ھەڵێنجا کە ئەویش زانا لیکسل بوو بەبێ پەنابردنە بەر حیسابکردنی گۆڕان و دۆزینەوەی لاکرانج لە ساڵی ١٧٦٦ ھاوکێشەی ئاژەڵ بۆ ھاوکێشەی بەھێڵی چونیەک کە باسکرا ،
ھەروەھا ئۆیلەر لێکۆڵینەوەیەکی تری ئەنجام دا دەربارەی تایبەتمەندی ھاوکێشە گشتییەکەی ریکاتی و سەرکەوتنی بەدەست ھێنا پاشان لەئەنجامی لێکۆڵینەوەی لەسەر لەرینەوەی پەردەیەکی پانی تەندکراو ئۆیلەر گەیشتە دۆزینەوەی ئەم ھاوکێشەیە :
ئۆیلەر ئەم ھاوکێشەیەی شیکار کرد لەسەر شێوەی زنجیرە نا کۆتا تەنھا جیاوازی ھەبوو بە ھاوکۆلکەی نەگۆڕ لە نەخشەی لولەکی ئەمەش لە ئەنجامی لێکۆڵینەوەی لەسەر لەرینەوەی زنجیرە قورسەکان کە بڵاوکرایەوە لە ساڵێ ١٧٣٨ و لە ساڵی ١٧٦٨ ئۆیلەر تەواوکاری جەبری ئەم ھاوکێشەیەی دۆزییەوە :
لیۆنارد لە ماڵی خۆیان و لەسەر دەستی باوکی فێری خوێندن بووە تا ساڵی ١٧٢٣ کاتێک چووە زانکۆی بازڵ کە تیایدا وانەکانی لاھوت و زمانە ڕۆژھەڵاتییەکان و زانستی کاری – ئەندامەکان و فسیۆلۆژی و ماتماتیکی خوێندووە.
لە سەرەتادا لیۆنارد بە قوڵی گرنگ بەشوێن ھەنگاوەکانی باوکی و ئاواتی ئەوەوە بوو بۆئەوەی لە پاشەڕۆژدا ببێت بە وەزیری کاروباری ئاینی،
ئەوە بوو ھەر لە سەرەتاوە بەھرەیەکی زۆرجوانی تیادا بەدی دەکرا کەمێک دوای تەواوبوونی لە زانکۆ کە ئەو ھێشتا تەمەن بیست ساڵ بوو ،
کاترینی شاژنی قەیسەری بانگھێشتی کرد بۆ ئەوەی لە سانت بتروسبۆرگ بمێنێتەوە وەک مامۆستایەکی بیرکاری لە دەوڵەتەکەی کار بکات و یەکەم چاوپێکەوتنی لەوێ لەگەڵ زانا دانیاڵ برنۆڵی ،
برنۆڵی توانی وا لە ئۆلەلر بکات وەکو مامۆستایەکی بیرکاری لە سانت بتروسبۆرگ بمێنێتەوە لە ساڵی ١٧٣٣ و لە ساڵی ١٧٤١ ی گەورەی ئەڵمانی ھەستا بە بانگھێشتکردنی بۆ بەرلین ،
لە ساڵی ١٧٣٥ کاتێک ئۆیلەرلە سانت بتروسبۆرگ دەژیا یەکێک لە چاوەکانی لەدەست دا و دوای ساڵ لە گەڕانەوەی بۆ سانت بتروسبۆرگ جارێکی تر لە ساڵی١٧٦٦ بەتەواوی ئۆیلەر چاوەکانی لەدەست چوو ،
بەڵام ئەمانە ھیچی نەبووە ھۆی ئەوەی کە ئەم زانا بیرکارییە بەتوانایە ساردبکەنەوە و بەڵکو بەردەوەم بوو لەکارەکانیدا ئەویش بەھۆی دوان لە یارمەتیدەرەکانییەوە کە یارمەتیان دەدا لە تەواوکردنی کارەکانی ،
لیۆنارد ئۆیلەر زانای سویسری لە ساڵی ١٧٠٧ لەدایک بووە و لە ساڵی ١٧٨٣ کۆچی دوایی کردووە و زیاترین بەرھەمی ھەبوو لە ھەر زانایەکی تر ،
یەکێک لەو ئەکـادیمیانە لبینتز دایمەزرانـد یەکەمیان ئەکادیمیای بەرلین بوو کە گەورە لە بروسیا پاڵپشتی بوو و ئەوی تر ئەکادیمیای سانت بتروسبۆرگ کە کاترینی گەورە لە ڕوسیا پاڵپشتی بوو ،
کە بەشێوەیەکی جوان ڕێزی لەو بیرکار و پسپۆڕ و زانایانە دەگرت کە ھەڵدەستان بە لێکۆڵینەوەکانیان و پێشانی دەسەڵاتداران دەدرا بەشێوەیەکی پڕ ڕێز و ھەیبەت بۆ خزموتکردنی دەوڵەت.
لەبەر ئەوەی بەشی ماتماتیک لە ئەکادیمیاکەدا ھێشتا نەکرابووە و بەھەر جۆرێک بێت ئۆیلەر توانی خۆی بگوێزێتەوە بۆ بەشی ماتماتیک دوای کردنەوەی بەشەکە ڕاستەوخۆ ئۆیلەر توانایەکی لە ڕادەبەدەری ھەبوو بەڕاستی زانا بوو لە داڕشتنی ھاوکێشەکاندا ھەروەکو دەبینرێت لە زۆربەی کتێبەکانیدا ،
بەتایبەتی بیردۆزی جوڵەی مانگ کە لەوکاتەدا گرنگی زۆری پێ دراوە وەکو پێویستییەک بۆ دەریاوانەکان و زانینی ئاڕاستەکان کارێکی زۆری کردە سەر ئەوەی کە پەرەبدرێت بە ڕێگا نزیککراوەییەکان بۆ تەواوکاریکردنی ھاوکێشە جیاکارییەکان و لە یەکێک لەو ڕێگا جیاوازانە ڕێگای ئۆیلەر بوو لە ساڵی ١٧٦٨ کە گرینگییەکی زۆری ھەبوو لەکاتەدا ،
ھەروەھا ئۆیلەر پێش زانا بڕنۆڵی شیکارکردنی ھاوکێشەی ژێی لە حاڵەتی تایبەتی بەدەستھێنا لەسەر شێوەی زنجیرە سێگۆشەییەکان ،
لەگەڵ ئەمەشدا زانا ماتماتیکییەکانی سەدەی ھەژدەم نەیانتوانی بگەنە داڕشتنی پرسیارە گشتییەکان بۆ بیردۆزی ئەم ھاوکێشانە و لەوکاتەدا بەپێزترین لێکۆڵینەوە لەم بوارەدا لێکۆڵینەوەکانی ئۆیلەر بوو کە لەساڵس ١٧٧٠ بەرھەمی ھێنا دەربارەی گۆڕینی ھاوکێشە بەھێلەکانی پلەدوو بۆ شێوەی یاسایی دیاریکراو بەھۆی لەجیاتیدانانی گۆڕاوەکان ،
شێوەیەکی گشتی ھاوکێشەی جیاکاری پەرەی سەند لەسەر دەستی ئۆیلەر دالمبێز و لاکرانج لەسەر بنچینەی شیکاری و حسابی ھەروەھا بنچینەکانی بیردۆزی ئەندازەیی بۆ ھاوکێشە بەشییەکان دانا و چەندین شێوەی یاسایی بۆ ھاوکێشە بەشییە پلە بەرزەکان دەرھێنا ،
پاشان بەیەکەوە بەستنەوەی بیردۆزی نەخشەکان لە گۆڕاوی ئاوێتە و زنجیرە سێگۆشەییەکان و نەخشە تایبەتییەکان و تەواوکارییە ناتەواوەکان ئەمانە و چەندین بابەتی گرنگ
بەر لەو ڕێکەوتە چوارقوڕنە گوندێکی چوار ماڵ دەبن ھەریەکەیان لە گۆشەیەکی گردۆڵکەدا خانوویان دروست کردبوو واتە ھەریەکەی لە قوڕنەیەک،
لەگەڵ دروستبوونی بەنداوی دووکان لەلایەن ئینگلیزەکان لە ساڵی ١٩٥٧ ھەندێک گوندی دەشتی بیتوێن گوێزرایەوە کە ئاوی بەنداوەکە ژێر خۆیان دەدات،
بە جۆرێک خۆشناوێک یا جافێک لە ناوچەکانی خۆشناوەتی یا جافاتی و بەری مەرگە و ناوچەکانی تر بۆ ترێ فرۆشتن دەھاتنە چوارقوڕنە دوای ئەوەی ترێ یەکەیان دەفرۆشت جێ خانوویەکیان گردەدا و کە دەچۆوەو دەھاتەوە خانووەکەی دروست دەکرد،
ساڵی ١٩٧٧ لە یەکەم پلانی ڕاگواستندا حکوومەت گوندەکانی بناری قەندیلی ڕاگواستە ڕۆژھەڵاتی چوارقوڕنە لە گەڵ گوندەکانی حاجی ئۆمەران،
بەم جۆرە بە پێیی سەر ژمێری ساڵی ١٩٩٠ ڕێژەی دانیشتووانی چوارقوڕنە و ئۆردوگای زۆرەملێیی بناری قەندیل و حاجی ئۆمەران "٣١١٦٨" کەس بووە.
بە ناوی «زیازۆنا» کە باس لە شارێک دەکات لە ڕۆژھەلاتی چوارقورنە و خوارووی ڕۆژاوای کلکەی کۆڵێن بەناوی «کۆڵۆنیۆم» کە ئێستاش لە کارە کشتوکاڵییەکاندا ئاسەواری دەر دەکەوێت.
ھەندێکیش پێیان وایە ئەو «کلکەی کۆڵنیۆم» ی ئەوسا بە پێیی تێپەڕبوونی کات لەسەر زمان سوابێت ببوبێتە ئەو «کلکەی کۆڵێن» ی ئێستا.
بەدرێژای دامێنی ڕۆژاوای زنجیرۆکە چیای حاجیلان ئاوێکی زۆر ھەبووە گوندەکانی ھەموو بەسەرییەکەوە بوون و ماڵەکانیش بەسەر یەکەوە،
ئێوارەی ٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٩ خەڵک ڕژانە سەر شەقام ڕێگای ڕانیە-سلێمانی دژی نەبوونی کارەبا ڕێپێوانیان ئەنجامدا و ھەر سەیارەیەکی میری گوزەری کردبا تێکیان دەشکاند و تا ٩ی شەوخۆپێشاندان و ڕێپێوان بەردەوام بوو،
سەرەنجام حکوومەت چەند داواکارییەکی جێ بەجێ کرد لە وانە گەڕانەوەی کارەبا بۆ چوارقوڕنە و جیاکردنەوەی خەتی معسکر لە کارەبای چوارقوڕنە و نقڵ کردنی بەڕێوەبەری کارەبای ڕانیە بۆ شوێنێکی تر.
لە ١ی ئایاری ١٩٨٢ چوارقوڕنە بۆ پشتیوانی قەڵادزێ لە دوای ئەو شارە دووەم شوێن بوو دژ بە حکوومەت ڕاپەڕی و تا ٧ی ئایاری ١٩٨٢ ٢٤ برینداری دا و شەھیدێکیشی بەناوی شەھید یەو ڕاپەڕینە بەخشی،
باری ئابووریی ئەم شارەدێیە زۆر بەھێزە لەبەر ئەوەی نزیکە لە بەنداوی دووکان بۆ ڕاوەماسی و ھەروەھا بۆ بواری کشتوکاڵیش بەکاردێت.
چوارقورنە لە ڕۆژاوای ڕانیە بە کم دوور کەوتووەتەوە و لە ناوەڕاستیاندا گردێک ھەیە کە پێیی دەڵێن «دەرو بزمار» کە لە سەردەمی میر بداخ و میر عیسا دا ھەردوو لەشکری بابان و سۆران لە و زنجیرە شاخەدا شەڕێکی خوێناویان ئەنجام داوە،
لە دەورووبەری ساڵی ١٤٥٨ لە شاری ەوە چووە شاری تۆرون کە دەکەوێتەوە ڕووباری ڤیستولا کە لەم کاتەدا ئەم شارە تووشی شەڕێکی سێزدە ساڵی بوو بوو تێیدا شانشینی پۆڵەندا و کۆنفیدراسیۆنی پروشیا و ھەوپەیمانێکی شارەکانی پروشیا لە سەر کۆنترۆڵ کردنی ناوچەکە لەگەڵ سوارچاکانی تیۆتۆن کەوتنەنێو شەڕەوە.
شارە ھانزییەکان وەک دانزینگ و تۆرۆن و شارەکەی نیکۆڵاس بریاریان دا پشتگیری پاشای پۆڵەندی کەزیمیاراس یۆگەیڵایتس بکەن کە بەڵێنی ڕێزگرتنی بۆ سەربەخۆیی کلتووریئەو شارانەی دابوو،
لەلایەن دوو قەشەی وارموو بە ئابروو بەرانە بینرا ئەمەش وای کرد نیکۆڵاس بۆ ماوەی چەندەھا ساڵ پەیوەندی لەگەڵ ئافرەت بپچرێنێت.