polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
مێژووی ئەم ھەفتەنامەیە پرە لە وێنە و کاریکاتیری گالتەئامیز بە کەسایەتی و وێنەی سیاسی و کۆمەلایەتی و ئایینیەکان کە بەردەوام لەلایەن ڕەوتە جیاجیاکانی فەرەنسا جیی رەخنەبووە بەتایبەت لەبابەتی ئایینی کە بەپیی یاساکانی ئەم وولاتە ئازادی رەھا دراوەتە تاک بە سوکایەتی و گالتەکردن بە پیرۆزیەکان.
ساڵی ٢٠١١ کاتیک وێنەی کاریکاتۆر دژی پەیامبەری ئیسلام بڵاوکرایەوە لەپەرەی سەرەکی ئەم رۆژنامەیە بووە رەخنەی رێکخراوە ئیسلامییەکانی فەڕەنسا و نارەزایی زۆری لیکەوتەوە ئەوە بوو کابو کە یەکێکە لە کوژراوەکان و خاوەنی ئەم کاریکاتۆرە بوو لەوەلامدا ووتی:
کە لە کاتژمێر ١١ی بەیانی بەکاتی ئەوروپای ناوەڕاستی ٧ی کانوونی دووەم ٢٠١٥ لە پاریس لەلایەن ٣ چەکداری نەناسراو هێرشکرایە سەر ئۆفیسی ئەم ھەفتەنامەیە لە ئەنجامدا بووە ھۆی کوژرانی ١٢ کەس و برینداربوونی ١١ کەس بوو،
شایەنی باسە ٤ لەم کوژراوانە لە وینەکیشە کاریکاتۆرییە بەناوبانگەکانی فەرەنسا بوو بەردەوام جیی مشتومڕ و باسی نێوەندە راگەیاندنەکان بوون کە ئەوانیش شارپ و کابوو ڤولینسکی تینیوو.
ڕەحیمی پەیوەندی بە کۆمپانیایەکی بەرھەمھێنانی پاریسـیکرد و ھەر لەوێشدا حەوت بەرھەمی دیکیۆمێنتاریی بەرھەم ھێنا بۆ تەلەڤیزیۆنێکی فەڕەنسی.
دەروێش زاراوەیەکی بەناوبانگە بۆ سەرەتایەکی ناو ڕێگای سۆفیگەری؛ سوڕانەوە بەشێکی مەراسیمی سەماعە و بەشداربووەکانی بەزۆری بە سەمازەنەکان ناسراون.
لەگەڵ ئەوەشدا قەبوڵکردنی بەرامبەرەکەیان و بیرکردنەوەی پۆزەتیڤانە و چاکە و چاکەکاری و ئیدراککردن بە خۆشەویستی خودا لە سیفەتە بەردەوامەکانیانە.
وەکو باسکرا مەولەویەکان لە ڕێگای سەمای بازنەیییەوە «سەماع»ەوە زیکری خودا دەکەن و بەرەو گەشتێکی ڕۆحی بەرێدەکەون و ھەرچی خۆبەزل زانین و ئەنانییەتە لەخۆیانی ڕادەماڵن.
دەروێشانی مەولەویە عەباێکی ڕەش لەبەردەکەن پێش زیکرکردن و لە کاتی دەستپێکردن بە زیکریان لەبەری دەکەنەوە ئەوەش مانای ئەوە دەگەیەنێ کە ھەموو کیبر و پەیوەندێکیان لەگەڵ ئەم دونیادا بچراندووە.
تۆرۆنتۆی کۆن لە ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا و باکووری چڕترە و پڕووترین بەشی شارەکەیە و گرنگترین ناوچەی دارایی هەموو کەنەدایە کە ئەم شوێنانە لەخۆ دەگرێت :
هەروەها شاری تۆرۆنتۆی کۆن لە چەندین ناوچەی نیشتەجێبوونی دەوڵەمەندی مێژوویی پێک دێت وەک؛ یۆرکڤیل، ڕۆزدەیل، ئانکس،
کاباگێتۆن و ڕیڤەردەیڵ کە شوێنی میللین بۆ بازرگانی و شوێنە کلتورییەکان و هەروەها کۆمەڵگاکانی هونەرمەندان لەگەڵ ستۆدیۆکانی تۆمارکردن،
زۆرێک لە شوێنە پیشەسازییەکانی پێشووی تۆرنتۆ نزیک لە شەقامی یانگ و داون تاون دووبارە گەشەیان سەندەوە کە بریتین لە بەشەکانی پێشەوەی ئاوی تۆرنتۆ و گۆرەپانی شەمەندەفەری ڕۆژئاوای داونتاون و گوندی لیبرتی،
هەندێک شوێنی پیشەسازیش لە ناوچەی خۆیان ماونەتەوە لەوانە پاڵاوگەی شەکری ڕێدپاتێ ئەو ناوچانەی کە وەک خۆیان لە بواری پیشەسازیدا پاڕێزراون،
بەڵام ئێستا بەشێکی زۆریان گۆڕدراون بۆ یەکەی نیشتەجێبوون وەک ناوچەی مۆد وکۆرکتاون و بەشەکانی باشووری ڕیڤەردەیل و لێسلیڤیل.
ناوچەی وێستن/ماونت دێنیس و ناوچەی جۆیندن هێشتا کارگە و شوێنی پێچانەوەی گۆشت و شوێنی شەمەندەفەری نزیک لە شوێنی نیشتەجێبوونی چڕی مامناوەندی تێدایە،
تۆرنتۆ گەورەترین بازاڕی میدیای کەنەدایە و چوار ڕۆژنامەی ئاسایی و دوو هەفتەنامەی هەیە لەگەڵ سێ بڵاوکراوەی کاغەزی بەخۆڕایی لە هەموو شوێنێکی تۆرۆنتۆ بڵاو دەکەنەوە کە نزیکەی ٦ ملیۆن کەس دەبن.
تۆرۆنتۆ ستار و گلۆب و مەیڵ و ناشناڵ پۆست و ڕۆژنامەی برۆدشیت و ستارمیترۆ وەک ڕۆژنامەی ڕێبواری ئازاد دابەش دەکرێن هەروەها چەندین گۆڤار و ڕۆژنامەی ناوخۆیی ڕ لە تۆرۆنتۆڕۆژانە بڵاو دەکرێنەوە،
کە لە ساڵی ١٩٠٣ دا کۆگاکان شوێنیان بۆ خۆیان دەگواستەوە بەڵام بەهۆی ئاگرە گه ورەکە ی ١٩٠٤ بووە هۆی له ناوبردنی به شی زۆری پیشه سازیەکان له ناوجەرگەی شار.
لەبەرئەوەی حکومەتەکانی هەرێمەکان و شارەوانیەکان لەکەنەدا سەربەخۆن بۆیە هەر هەرێم و شارەوانیەک دەتوانێت سەربەخۆیانە گشتپرسی ئەنجام بدات و هیچ کێشەیەکی یاسای و دەستوری نیە.
مێل لێستمان سەرۆکی شارەوانی نۆرس یورک بووە یەکەم سەرۆکی شارەوانی "مێگاسیتی" و ٦٢ هەمین سەرۆکی شارەوانی تۆرۆنتۆ ئەمەش دوای سەرکەوتنی لە هەڵبژاردنەکان بەهۆی ڕاکێشانی سەرنجی هاوڵاتیان لە پاک کردنەوەی شەقامەکان لەکاتی زریانە بەفرینیەکان لەوانە ی کانونی دووەمی ساڵی ١٩٩٩کە بڕی ١١٨ سم بەفر باری،
میل لێستمان داوای لە سوپای کەنەدا کرد یارمەتی لابردنی بەفر بدات بە بەکارهێنانی کەلوپەلەکانیان بۆ کردنەوەی ڕێگا بۆ پۆلیس و خزمەتگوزاری فریاکەوتن.
بەرچاوترینیان ڕووباری هومبەر و ڕووباری دۆن ریڤەرین لەبەری ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی شار و ڕووباری ڕووژ لە سنووری ڕۆژهەڵاتی شارەکەداهەڵکەوتووە.
زۆربەی چەم و دۆڵەکانی شاری تۆرۆنتۆ لەڕۆژگاری ئەمڕۆ کراونەتە پارک و باخچە و شوێنی کات بەسەربردن کە بە درێژایی دۆڵ و چەمەکان پارکی شاری درووستکراون.
پانتایی و قوڵایی چەندین چەم و دۆڵی کەوتە ناوی کە ئێستا چەندین شەقام بەسەر و تەنیشتیان ڕەت دەبن وەک شەقامی فینچ و شەقامی لێسلی و شەقامی لاورێنس و شەقامی سەینت کلیر،
بەپێی بەرنامەی گەشەپێدانی نەتەوە یەکگرتووەکان تۆرۆنتۆ دووەم بەرزترین ڕێژەی دانیشتوانی بەردەوامی بیانی لە نێوان شارەکانی جیهاندا هەیە .
لەگەڵ تیمەکانی خولی هۆکی نەتەوەیی و خولی سەرەکی بەیسبۆڵ و کۆمەڵەی تۆپی سەبەتەی نیشتیمانی و خولی تۆپی پێی کەنەدی و خولی سەرەکی تۆپی پێی کە پێشتر لە خولەکانی شەشەم و حەوتەمدا یاریان دەکرد،
لە پێش وەرزی ٢٠١٦ەوە چاڵاکیەکانی ڕادەست دەکات هەروەها خولی هۆکی ئافرەتانی کەنەدا لە مانگی ئایاری ٢٠١٩ دا چاڵاکیەکانی دەست پێدەکات.
وە هیچ کات بە ڕووژدی گەشەی پێنەکرابوو- ئەمیش لەبەر ئەوەی خاکەکەی گونجاو نییە بۆ گەشەی بەرفراوان- بەهۆی لافاو و ناسەقامگیری خاکەکەیەوە بووە کە هێشتا چەندین پاشماوەی پیشەسازی تێدا ماوە،
چەندین ئاسانکاری پیشەسازی چڕی بۆ داڕێژراوە لەلایەن ئاژانسی واتربۆنت تۆرۆنتۆ کە پلانەکەیان بریتی بوو لەدرووست کردنی بەربەستێکی کۆنکریتی لەبەردەم رووباری دۆن تا هیچی تر نەبێتە هۆی درووستکردنی لافاو و فشەڵی خاکەکە.
تێکڕای جیاوازی پلەی گەرمی شەوانی ناوشار و لادێکانی نزیکەی ٣.٠ سیلیلیزیە کە ناوشار گەرمترە لە ناوچە لادێیەکان لە هەموو مانگەکانی ساڵدا.
لەگەڵ ئەوەشدا دەکرێت لە زۆربەی ئێوارانی بەهار و سەرەتای هاویندا ساردتر بێت ئەمەش لەژێر کاریگەری شنەبای دەریاچەی ئەنتاریۆوە،
هەروەها بەشی ئاوی ناوەندی بە درێژایی شەقامی کوین وێست تازەکراوەتەوە بەم دواییانە بە تەلارسازییەکی نوێی شەقام و گۆڕەپانێکی نوێ لە تەنیشت سەنتەری هاربۆرفرێنت کرایەوە.
زۆربەی کۆمەڵگەکانی نیشتەجێبووی تۆرۆنتۆ خاوەن کۆمەڵگەیەکی بازرگانی تایبەت بەخۆیانن کە هەریەک لە مەڵبەندە بازرگانیەکانیان کۆمەڵێک تەلاری هەوربڕن.
هەر ناوچەیەک خاوەن تایبەتمەندی خۆیەتی بۆ نموونە باڵاخانەکانی نیشتەجێبوونی سەردەمی ڤیکتۆریان و ئێدواردیان لە چەند بینایەکی نیشتەجێبوونی وەک ڕۆزدەیل و کاباگێتن و ئەنکس و یۆرکڤیلدا هەن.
وە ویچوود پارک کە لە مێژوویدا بۆ تەلارسازی ماڵەکانی گرنگی هەیە چونکە یەکێک بوو لە سەرەتاییترین کۆمەڵگا پلان بۆ داڕێژراوەکانی تۆرۆنتۆ،
کاتێک کە شانشینی بەریتانیای مەزن دەستی بەسەر میسیساگادا گرت لە ساڵی ١٧٩٣دا شارۆچکەی یۆرکیان دامەزراند و دواتر بە پایتەختی باڵای کەنەدایان دیاری کرد،
ڕووبەری شارەکە لەو کاتەوە دەستی بە فراوانبوون کردووە ئەمیش لە ڕێگای لکان بە شار و شارۆچکەی ترەوە و تێکەڵبوون بە ناوچەکانی دەورووبەری .
دوای نەهێشتنی بەربەستە ڕەگەزیەکان و گۆڕانکاری لە سیاسەتەکانی کۆچ لە کۆتایی ١٩٦٠ دا تۆرۆنتۆ بوو بە شوێنی مەبەست بۆ زۆرینەی کۆچبەران لە هەموو بەشەکانی جیهان.
دەریاچەی ئەنتاریۆ لە بەری باشووریەوە هەڵکەوتووە و ماری کورتیس و ئیتۆبیکۆک کریک و ئێگلینتۆن ئاڤێن و ڕێگای گشتی ٤٢٧ کەوتوونەتە بەری خۆرئاوای،
شانشینی بەریتانیای مەزنیش وەک هاوسۆزیەک و قەرەبووکردنەوەیەک لەوەی لە ئەمەریکا لەدەستیان دابوو بۆ هەرخێزانێک پارچە زەویەکی پێدان.
باخچەی ئاژەڵانی تۆرۆنتۆ بۆتە ماڵێکی گەورە بۆ زیاتر لە ٥٠٠٠ ئاژەڵ کە نوێنەرایەتی زیاتر لە ٤٦٠ جۆری جیاواز دەکەن.
هەروەها کۆکراوەی مۆزەخانەکە زیاتر لە ٢٩٠٠ کاری سیرامیکی لە ئاسیا و ئەمریکا و ئەوروپا تێدایە هەروەها ئەم شارە میوانداری ناوەندی زانستی ئەنتاریۆ دەکات ،
دووبارە دروستکردنەوەی فرانک گێهری لە گەلەری هونەری ئەنتاریۆ و فراوانبوونی زانکۆی ئۆکەدی دیاری ویڵ ئۆکەد لە نێو نمایشە نوێیەکانی شارەکەدایە ناوچەی دیستیلی ناوەڕاستی ١٨٠٠کان لە قەراغی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی شار دووبارە پەرەی سەندەوە بۆ ناو یەکێک لە ناوچە هەرە هونەری و کلتوری و ڕابواردنەکان.
تۆرۆنتۆ بەشێکی گرنگی ناوچەی ناڵی زێڕینە لە پاڵ دەریاچەی ئەنتاریۆدا (ناڵی زێرین ڕووبەرێکی شارستانییە و ٩ ملیۆن و ٢٤٥ هەزار و ٤٣٨ کەس لەسەری دەژین ) لەکاتێکدا ناوچەی تۆرۆنتۆی مەزن ژمارەی دانیشتوانەکەی ٦,٤١٧,٥١٦ کەسە .
ناوەندی هونەری مێریدیان و شانۆییەکانی ئێلگین و باخچەی زستانە و هۆڵی مێریدین (لە بنەڕەتدا ناوەندی ئۆکیفو و پێشتر ناوەندی هەمینگبێرد و ناوەندی سۆنی بۆ هونەری نواندن).
زیاتر لە سەدا پەنجای دانیشتوانەکەی سەر بە گروپێکی دیاری کراون ئەوانی تر تێکەڵەیەکی ڕەگەزیانەی چڕن کە پتر لە ٢٠٠ ڕەگەز و نەتەوەی جیاوازن.
شاری یۆرک لە کۆتایی ڕۆژهەڵاتی بەندەری ئێستای تۆرۆنتۆ دەستی پێدەکرد لە نزیک یەکتربڕی ئێستای شەقامی پەرلەمان و شەقامی فرۆنتساید (لە ناوچەی "شارۆچکەی کۆن".
دواتر ١٨٣٤ زۆرێک کۆیلەی پەنابەرلە باشووری ئەمریکاوە کۆچیان کرد بۆ تۆرۆنتۆ و شوێنە جیاجیاکانی کەنەدا بۆ بەدەستهێنانی ئازادیان.
تایبەتمەندییە جوگرافییە سەرەکییەکی تری تۆرنتۆ لە تاوێرەکانیدایە کە لە دوایین تەمەنی بەستەڵەکیدا بەشی خوارەوەی تۆرۆنتۆ لە ژێر دەریاچەی گلاسیال ئیرۆکیوی بوو،
نیشان دەدات کە تاوێرەکلسیەکان لە شەقامی ڤیکتۆریا پارکەوە بۆ دەمی هایلاند کریک درێژدەبێتەوە کە لەوێ سکاربۆرۆ بلەف پێک دەهینن.
بەشەکانی تری بریتین لە ناوچەکانی نزیک شەقامی کلێر ئەڤێنو وێست لەنێوان شەقامی باتهێرست و ڕووباری دۆن و باکوری ڕێگای داڤینپۆرت لە کالێدۆنیاوە بۆ ڕێگای سپەداینا؛ زەویەکانی کاسا لۆما لەسەر ئەم خاکە بەردینە شاخیانە درووست کراوە.
لە کاتێکدا کەڵەکەبوونی بەفر دەتوانێت لە هەر کاتێکدا لە مانگی تشرینی دووەمەوە تا ناوەڕاستی مانگی نیسان ببارێت لەگەڵ ئەوەشدا،
بەندەری تۆرۆنتۆ ئاسانکاری کردووە بۆ دەستگەیشتن و هاوردەکردنی دانەوێڵە و شەکر و هەموو ئەو خۆراکانەی کە پێویستبوون بۆ بەرهەمهێنانی شەراب و وێسکیەکان.
فراوانکردنی بەندەر و ئاسانکاریی هێڵی ئاسنین بۆ هەناردەکردن و هێنانی خەڵوزی پەنسلڤانیا پیشەسازی بۆ ١٠٠ ساڵی داهاتوو مسۆگەر کرد.
پێگەی ستراتیژی شارەکە بەدرێژایی شاری کیبێک - ویندسەر داپۆشیوە کە بەهۆی دابینکردنی ڕێچکە و پەیوەندی ڕێگاو هێڵی ئاسنین یارمەتی بەرهەمهێنانی ترومبێل و مۆتۆرەکان و ئاسن و پۆڵا و خۆراک و ئامێر و ماددە کیمیایی و کاغەزیەکان دەدات .
تەواوبوون و کردنەوەی نۆکەندی سەینت لۆرانس لە ساڵی ١٩٥٩ ڕێگای خۆشکرد تاوەکو کەشتییەکان لە ئۆقیانووسی ئەتڵەسییەوە بێنە ناو دەریاچە مەزنەکانەوە .
هەروەها یانەی تۆرۆنتۆ مارلیسی خولی هۆکی ئەمریکی لە تۆرۆنتۆ لە کۆکا کۆلا کۆلێسیۆم یاری دەکات و تۆرنتۆ ماپل لیفز یەکێکە لەو شەش یانانەی کە تیمی ئافرەتانیان هەیە.
بە بەراورد لەگەڵ ١٣١ هەزار و ٧٦٧ کەس لە شاری دالاس فۆرت وۆرس ئارلینگتن لە تەکساس ئەو گەشەکردنە گەورەیەی لە ناوچەی تۆرۆنتۆ پایتەخت دا هەیە،
سەرەرای ئەو هەموو شەپۆڵانەی کۆچ بۆ شارەکە بەڵام هێشتا تۆرۆنتۆ دووەم گەورەترین ئابووری کەنەدا بوو تا ساڵی ١٩٢٠ چونکە شاری مۆنتریالی کیبێک لە ڕێزبەندی یەکەم دابوو.
ژمارەی دانیشتوانی تۆرۆنتۆ و گرنگی ئابووری لە کەنەدا بە دووەم مانەوە بۆ ئەو ماوە زۆرەی کە مۆنتریالی کیبێک دامەزرا لەگەڵ ئەوەشدا تا ساڵی ١٩٣٤ بۆرسەی تۆرۆنتۆ بوو بە گەورەترین لە وڵاتدا.
یەکەم کاریبانا لە ساڵی ١٩٦٧ دا لە کاتێکدا کە کۆمەڵگەی کاریبی شارەکە یادی سەد ساڵەی کەنەدایان کردەوە و زیاتر لە چل ساڵ دوای ئەوە گەشەی زیاتری کردووە کە ساڵانە یەک ملیۆن کەس بۆ لای خۆی رادەکێشێت بۆ بۆلیڤارد لەدەریاچەی شۆری تۆرۆنتۆ.
هەر یەکەیان مێژوو و ناسنامەیەکی تایبەت بەخۆیان لە ماوەی ئەو چەند ساڵە دا پەرە پێدا کە لەیەک جیابوون و ئێستاش ناویان بە شێوەیەکی هاوبەش لە نێو تۆرێنتۆنییەکان دەمێنێتەوە.
وە پەیمانگای کلتوری هاوچەرخ و باخچەی پەیکەرسازی تۆرۆنتۆ و مۆزەخانەی و مۆزەخانەی شەکری ڕێدپاتێ وناوەندی هونەری زانکۆی تۆرۆنتۆ و هارت هاوس و گەلەری تی دی و هونەری ئینویت و مۆزەخانەی ئاغا خان.
هەروەها سەرجەم مۆزەخانەکان لەلایەن کارگێری شسرەکەوە بەڕێوە دەبرێت کە بارەگای سەرەکی لە سپەداینا هاوسە شارەکە مۆزەخانەکانی خۆی بەڕێوەدەبات،
دامەزراوە ڕۆشنبیرییە جۆراوجۆرەکانی کە چەندین مۆزەخانە و گەلەری و فیستیڤاڵ و بۆنە گشتییەکان و شوێنە مێژوویە نەتەوەییەکان و چالاکییە وەرزشییەکان لەخۆ دەگرێت،
پاش نیوەڕۆیەک شەپۆڵێکی باران بارین و هەورە تریشقەیەکی توند ڕووی لەشارەکە کرد لەئەنجامدا لافاوێکی گەورەی لێکەوتەوە و پتر لە ٤٥٠ هەزار کەس لە شوێنی خۆیان گیربوون،
لە سەدەی نۆزدەیەمدا شار سیستەمێکی فراوانی بۆ باشترکردنی پاکوخاوێنی بنیات نا و شەقامەکان وەک خزمەتگوزاریەکی ئاسایی ڕووناک دەبوونەوە بە گاز و هێڵی ئاسنینی دوور مەودا دروست کران،
لەوانە رێچکەیەک کە لە ساڵی ١٨٥٤ دا تەواو بوو کە تۆرۆنتۆی بە دەریاچە مەزنەکانی سەرەوە بەستەوە هەروەها هێڵی ئاسنینی گراند ترونک و هێڵی ئاسنینی باکووری کەنەدا لە بینای یەکەمینی وێستگەی یونیەن لە ناوەندی شار درووست کران و بەیەک بەسترانەوە.
لە ساڵی ٢٠١١ دا لە پلەی سێیەم گەورەترین ناوەندی بەرهەمهێنانی فیلم و تەلەفزیۆندا دەبێت لە دوای لۆس ئەنجلس و نیویۆرک سیتی،
شارەکە تووشی تاریکیەکی گەورە بوو کە کاریگەری لەسەر ملیۆنان تۆرۆنتۆیی هەبوو ( هەروەها کاریگەری لەسەر زۆربەی ئەنتاریۆ و بەشەکانی ئەمریکاش هەبوو )،
بۆرسەی تۆرۆنتۆ حەوتەمین گەورەترین بۆرسەی جیهانە بە سەرمایەی بازاڕی پێنج گەورەترین دامەزراوەی دارایی کەنەدا کە بە کۆمەڵەی ناسراوە.
ئینگلیزی بەریتانی بووینە هەروەها ئینگلیزی کەنەدی بووینە وە خەڵکانی ئەوروپی بووینە بە گشتی وە بە ڕەگەز ئاسیایی و ئەفریقی و لاتین/ناوەڕاست/ئەمریکای باشوور و ئەبلەقی ئەمریکای باکوور .
گریک تاون لە دانفۆرت جێگای فیستیڤاڵی ساڵانەی "تامکردنی دانفۆرت" ە کە لە ٢١/٢ی هەموو ساڵێک ئەنجام دەدرێت زیاتر لە یەک ملیۆن کەس بۆخۆی رادەکێشێت.
هەروەها لە تۆرۆنتۆ قەڵای کاسا لۆما هەیە کە خاوەنی پێشووی خانووەکە هی سێر هێنری پێلەت بووە کە سەرمایەدارێکی دیاری تۆرۆنتۆیە،
شارەکە مەڵبەندێکی گرنگی دەزگاکانی ڕاگەیاندن و بڵاوکردنەوە و پەیوەندی کردن و تەکنەلۆژیای زانیاری و پیشەسازی بەرهەمهێنانی فیلمەسینەماییەکانە،
هەروەها هۆڵی سەهۆڵی گشتی کۆلۆنێل سام سمیس تریل لە ساڵی ٢٠١١ دا کرایەوە کە یەکەمین خلیسکانی تۆرۆنتۆیە لە پارکی مێژوویی کرایەوە،
هەروەها مافی گواستنەوە بە هاوبەشگای هێڵی ئاسنینی تۆرۆنتۆ بەخشرا کە لە ساڵی ١٩٢١ دا وەک کۆمیسیۆنی گواستنەوەی تۆرۆنتۆ دەست بەکاربوو.
ئابوورییەکەی زۆر جۆراوجۆرە لەگەڵ هێزی تەکنەلۆژیا و دیزاین و خزمەتگوزارییە داراییەکان و زانستەکانی ژیان و پەروەردە و هونەر و مۆدە و کەش و هەوا و داهێنانی ژینگەیی و خزمەتگوزاری خۆراک و گەشتوگوزار.
ویلیام لیۆن ماکێنزی سیاسەتمەداری ڕیفۆرخواز بوو بە یەکەم سەرۆکی شارەوانی تۆرۆنتۆ و سەرکردایەتی یاخیبوونی کەنەدای سەرووی دژ بە بەریتانیا کرد لە ١٨٣٧ بەڵام سەرکەوتوو نەبوو.
لە ئەنجامدا پێکهاتنێکی شەش شارەوانی پێک هات کە شاری پێشووی تۆرنتۆ و دەوروبەری شارەوانییەکانی ڕۆژهەڵاتی یۆرک، ئیتۆبیکۆک،
خاکی تۆرۆنتۆ بەرزبوونەوەکەی بە شێوەیەکی جێگیر لە دەریاچەکە زیاتر دەبێت بە مەودای ٧٦.٥ مەترەوە لەسەر ئاستی دەریا بۆ ٢٠٩ لەسەر ئاستی دەریا لە نزیک زەویەکانی زانکۆی یۆرک لە کۆتایی باکووری شارەکە لە یەکتربڕی شەقامی کیل و شەقامی ستیل.
و شەقامی بازاڕی سانت لۆرانسن لەگەڵ ئیتن سەنتەر کە بەناوبانگترین شوێنە گەشتیارییەکانی تۆرۆنتۆیە ساڵانە زیاتر لە ٥٢ ملیۆن کەس سەردانی دەکەن.
دوورگەکانی تۆرۆنتۆ کۆمەڵە نیمچە دوورگەیەکی سروشتی بوون تا ساڵی ١٨٥٨کە پەیوەندی خۆیان بە وشکانییەوە پچڕاند بەهۆی زریانێکەوە،
دوای ئەوەی پلەی ھاڵدەر بەرزکراوەتەوە بۆ کۆڵۆنێڵ وەکو سەرۆکی دەستەی گشتی جەنگ کاریکردووە بەمەبەستی پاراستنی خۆڕھەڵاتی بوروسیا لەھەڕەشەکانی پۆڵەندا،
کوتانێک بە شێوەیەکی ئاسایی نمونەیەک لە جۆری مایکرۆئۆرگانیزمی پەتایەکەی تێدایە بە شێوەیەک کە لاوازکراوە یان نیوە مردارەوەبووی میکرۆبەکەیە،
ئەم پرۆتینە سیستەمی بەرگری لەش بەئاگا دێنێتەوە بۆ خۆ ئامادەکردنی لە هەمبەر هەبوونی دوژمنێکی هاوشێوە کە ئەگەری هەیە بێتە ناوی.
وە توانای جەستە هەڵدەسەنگێنێت بۆ لەناوبردنی هەرکام لە مایکرۆئۆرگانیزمەکانی پەیوەست بەو پرۆتینە کە ڕەنگە لە داهاتوودا ڕووبەڕووی بێتەوە.
کوتاوەکان دەتوانن ببن بە پرۆفیلاکتیک بۆ ڕێگەگرتن یان کەمبوونەوەی کاریگەرییەکانی وەکو هەوکردن لە داهاتوودا کە رەنگە لەلایەن نەخۆشییەکی سروشتیەوە تووشی ببێت یان چارەسەرێک بێت بۆ شەڕکردن لەگەڵ نەخۆشیەک کە پێشوو جەستە تووشی بووە،
زاراوەی کوتان و کوتین لە ڤاریۆلای ڤاکسنێ و ئێدوارد جێنێەردا هێنراوە (کە هەردووکیان چەمکی کوتانیان پێشخست و یەکەم کوتانیان دروست کرد) کە ئەمیش مێکوتەی مانگا بوو.
کوتان کاریگەرترین ڕێگایە بۆ نەهێشتنی پەتای بلاوە بوو؛ پارێزبەندی بەربڵاو بەهۆی کوتانەوە تا ڕادەیەکی زۆر بەرپرسیارە لە بنبڕکردنی نەخۆشیی ئاوەڵ و سنوردارکردنی نەخۆشییەکانی وەک ئیفلیجی و سۆریکە و تیتانوس لە زۆربەی جیهان.
رێکخراوی تەندروستی جیهانی راپۆرتی کرد کە مۆڵەت پێدانی پێکوتی ئێستا لە بەردەستە بۆ بیست و پێنج پەتای بڵاوە بووی جیاواز کە ڕێگری لێ دەکرێت
هەندێک جار کوتان بەپێچەوانەوە زیانی زیاترە ئەمەش لە هەندێک جەستەو نەخۆشی تایبەت دا لەم بارەدا بەهۆی سیستەمی بەرگری خانەخوێ بە سادەیی وەڵامی پێویست ناداتەوە،
هەروەها لەوانەیە شکست بهێنێت لەبەر هۆکاری بۆماوەیی ئەگەر سیستەمی بەرگری خانەخوێیەکە هیچ جۆرە فشارێک لە خانەکانی نەگرێتەوە کە بتوانێت دژەجەستە دروست بکات کە گونجاوە بۆ کاردانەوە بە کاریگەری و بەستنەوەی بە ئەنتیجینەکانی پەیوەست بە نەخۆشی.
بەڵکوو زۆرینەی خوێندەوار و سیاسەتوان و تەنانەت کەسایەتییەکانی حکوومەت بڕوایان وابوو کە «یەنگە‌دنیا» واتە ئەمریکا لە ژێر زەوی دایە و ئەگەر دووسەد گەز هەڵکۆڵن دەگەنە ئەمریکا.
ڕۆژی ٩ی فێبریەی ١٨٠٩ کە «سێر هارفۆرد جۆنز» یەکەم باڵوێزی ئینگلیس لە کاخی گوڵستان بە خزمەت فەتحعەلی‌شای قاجار گەیشت تا بڕوانامەکەی پێشکەش بکا،
شا تەکلیفی لە سەدرولسەلتەنەی کوڕی سەرەک وەزیران ـ کە تازە لە سەفەری حەج گەڕابۆوە و حاجی سەدرولسەلتەنەیان پێ‌دەگوت ـ کرد کە شانازیی ئەم ئەرکە وەربگرێ و بە ناوی یەکەمین باڵوێزی ئێران بچێتە واشینگتۆن.
لە ژوئێنی ساڵی ١٨٨٨ حاجی لە ئیمامزادە حەسەنەوە بە هەشت ئێستر بارگەوبنەی سەفەرەوە بەرەو تەورێز وەڕێکەوت و لە ڕێگەی ئەستەمبوڵەوە ڕۆیشتە ئەوڕووپا.
ناسرەددین شا جبە و دەستارێکی بە خەڵات بۆ نارد و نازناوی«حاجی واشنگتۆن»ی پێ‌بەخشی؛ به‌ڵام پاشان که‌ له‌ خراپیی ئه‌و کاره‌یان گه‌یاند،
لەکاتی قوتابخانەیدا هاوڕێیەکی نزیکی کە وێنەکێشی ئەنیمی ژاپۆنییە کە بە ناسراوە دەناسێت و ئەمیش خولیای ئەو بەهرەیەدەبێت و زۆر بە زووی پەرەی پێدەدات و لەوکاتەوە بڕیار دەدات کەوەک وێنەکێشی ئەنیمەیشن کاربکات.
لەساڵی ١٩٨٤ یەکەمین کاری خۆی بەشێوەی مانگا بەناوی بڵاو دەکاتەوەو لە لایەن لیژنەی سەرپەرشتیارەوە خەڵاتی باشترین وێنەکێشی پێدەدرێت.
لە ساڵی ٢٠١٠ ویستی فیلمی بەرهەمبهێنێت بەڵام بەهۆی توشبوونی بە نەخۆشی شێرپەنجەی پەنکریاس وازی هێناو داوایکرد کە لەماڵەوە پشوو بدات،
لەدوای ناڕەحەتییەکی زۆر لەگەڵ نەخۆشییەکەدا لە ڕێکەوتی ٢٤ی ئابی ٢٠١٠ لە تەمەنی ٤٧ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد،
لە کاتی کۆلێژدا کۆن یەکەم کاری وەک هونەرمەندی مانگا لەگەڵ مانگا تۆریکۆی کورت دەست پێ کرد و لە دەیەمین خەڵاتی ساڵانەی تتسویا چیبا کە لەلایەن گۆڤاری یانگ ەوە بەڕێوەدەچوو پلەی دووەمی بە دەست هێنا
ھەڵۆی دەریایی ستەلێر بە کێشی ٦٬٧ کیلۆگرەم و ھەڵۆی فلیپینی بە درێژی یەک میتر لە پاڵ ھەڵۆی دووسپی و ھەڵۆی ھارپی گەورەترین جۆری ھەڵۆکانن.
بۆب کەین و جێری ڕۆبنسن کە یەکەم دەرکەوتنی لە یەکێک لە زنجیرە کۆمیکەکانی باتماندا بوو لە لایەن کۆمیکەکانی دی سیەوە بڵاو دەکرایەوە ئەوکاتە.
سەرەتا کارەکتەری جۆکەر وا دانرا بوو کە لەیەکم دەرکەوتنیدا بکوژرێت لە کارتۆنەکە بەڵام دواتر نووسەرانی فیلمەکە ھەستیان بەوە کرد کە دەکرێ پەرە بە کارەکتەرەکەی بدرێت بۆ فیلمەکانی تر.
کۆمیکەکانی ساڵی ١٩٩٠ەکان چیرۆکێکی تر زیاد کردە سەر ژیانی جۆکەر ئەویش بۆ یەکەمجار جۆکەر ئاشقی توێژەرێکی کۆمەڵایەتی پێشووی گەنج بوو دەبێت بەناوی ھارلی کوین،
کە دواتر لە ساڵی ٢٠١٦ ھەمان کارەکتەر بە شێوەی فیلم دەرکەوت لە ڕۆڵگێڕانی خانمە ئەکتەری بەناو بانگ مارگۆت ڕۆبی بوو.
کە دەبێتە ھۆی ئەوەی بێن پەیوەندی سۆزداری لەگەڵ یەکێک لە قوتابییەکانی دەبەستێت کە ئەوەش ھەموو خێزانەکەی بەرەو پەرتەوازەیی دەبرد.
ماڵی خێزانی ھارمۆن دەگوازێرێتەوە بۆ کۆشێک دەکڕن کە دواتر پێکدانان لە نێوانیان و نێوان خزمەتکارە کۆنەکەی کۆشەکە دێنیس ئۆھەیر و خێزانی لانگدۆن کە پێک دێت لە کۆنستانس و دوو منداڵەکەی،
گەورەی جادووگەرەکانی وەچەی سەردەم کە مێژوویەکی درێژی ھەیە لە ھەڵگرتنی ئەو نازناوە فیۆنا گوود دەگاتە ئەو قوتابخانەیە بۆ پاراستنی وەچەی نوێ،
دواتر بۆیان دەردەکەوێت کە ئەو خانووەی کە ئەوان تێیدا نیشتەجێن مۆڵگەی تارمایی و خێوی ھەموو ئەو کەسانەیە کە پێشتر لەو خانووەدا مردوون،
بەرسەھاتەکان لەسەردەمی ئەمرۆ ڕوودەدەن بەڵام چەندین دیمەنی پاشڕوانی تێدایە کە بۆ ساڵانی ١٩٧٠ و ١٨٣٠ دەگەرێنەوە.
ئەم فیلمە باس لە بەسەرهاتی تۆماس ئێدوارد لۆرانس دەکات کە لە وڵاتانی شامدا بە لۆرانسی عەرەب ناوی دەرکردبوو وە سیخوڕی بەریتانیاش بوو.
دواتر لەڕێگای کەسێکی ئاژاوەگێڕی شاراوە بەناوی ەوە دەبرێتەوە نێو گروپێکی ھاکەرانەوە بەناوی ""ەوە کە ئامانجیان لەناوبردنی کۆمپانیای " "ە لەڕێگای ھێرشکردنە سەر ھەژمارە بانکیەکان و چەند سەرچاوەی تریان.
ئەڵقەی یەکەمی زنجیرەکە لە ڕێکەوتی ٢٧ی مایۆی ٢٠١٥ پەخشکرا و بەشێوەی ئۆنڵاین بڵاوبوویەوە بەرلەوەی کەناڵی ئەمەریکی لە ڕێکەوتی ٢٤ ی تەمووزی ٢٠١٥ بەڕەسمی پەخشی بکات.
ھەروەھا دەڵێت کە لە شێوەزاری سلێمانیشدا جیاوازیی مانایی دروست ناکات و ناکرێت بە فۆنیمی بزانین بەڵام لە ھەندێ وشەدا کە لە عەرەبییەوە ھاتوونەتە ناو کوردی مانا دەگۆڕن:
سەیرکردنی دروستی ئەو فەرمان و بڕیارە کارگێڕیانەی کە لە فەرمانبەران و دەستەکان لە فەرمانگەکانی ھەرێم دەردەچن لەدوای بەرکاربوونی ئەم یاسایە،
تانووتدان لە بڕیارە کۆتایییەکانی کە لە لایەنە کارگێڕییەکانەوە دەرچوون لەبارەی کێشەکانی باج و ڕەسم بەپێی ئەو یاسایەی کە چۆنیەتی سەیرکردنی ئەو ناکۆکیانە ڕێکدەخات.
تانووتدان لە ڕەتکردنەوە یان کارنەکردنی فەرمانبەر یان دەستەی فەرمانگەکان و دەزگاکانی ھەرێم لەبارەی دەرکردنی بڕیارێک یان فەرمانێک کە پێویست بوو لە سەری لە ڕووی یاسایییەوە بیکات.
ئەو بڕیارانەی کە لەلایەن دادگای کارگێڕی یاخود دەستەی بەرزەفتکردن دەردەچێت و یەکێک لە لایەنەکانی داواکە یاخود ئەندامی داواکاری گشتی بە یاسایی و دادپەروەری نازانێت،
واتا بوونی دادگای کارگێری لەنێو پێکھاتەکانی ئەنجومەنی شوورای ھەرێمی کوردستان کە یەکێکە لە دەزگاکانی وەزارەتی داد سەر بە دەسەڵاتی تەنفیزی وای کردووە کە دەسەلاتی دادوەری لە کوردستان دوولایەنەبێ،
دایک و باوکی زۆر دڵخۆش و ڕوخۆش بونە و شانۆیەکی بچووکیان دامەزراندووە تاکو منداڵەکانیان لەگەڵ منداڵی دراوسێیەکانیان لەسەری یاری بکەن جۆن تراڤۆڵتاش لەو شانۆیەوە ھۆگری شانۆ بووە و ڕۆژانە لەگەڵ براکانی شانۆگەریان لەسەری دەرکردووە.
دوابەدوای ئەو فیلمە بەشداری لە زنجیرە درامایەکدا کردووە کە لە ساڵی ١٩٧٥ تاکو ساڵی ١٩٧٩ بەردەوام بووە و بەیەکجاری ناوبانگی دەرکردووە.
جۆن تراڤۆڵتا لەسەرکەوتنەکانی بەردوام بووە و لە ساڵی ١٩٧٨ فیلمێکی سەرکەوتووی دەرکردووە کە باسی لەژیانی ھەرزەکارێک و ئەو کێشانەی لەقوتابخانە ڕووبەڕوی دەبێتەوە کردووە بەھەمان شێوە لە ساڵی ١٩٨٠ فیلمێکی دیکەی سەرکەوتووی دەرکردووە تاکو بووەتە ئەستێرەیەکی پڕشنگداری سینەمای ھۆلیوود،
لە ساڵاکانی ھەشتاکان و نەوەدەکانیش بەردەوام بووە لە فیلم دەکردن و لە ساڵی ١٩٩٤ یەکێک لەفیلمەکانی قازانجێکی گەورەی لە ڕووی ئەمریکا و جیھانیشەوە بەدەستھێناوە و تاکو ئێستاش چالاکییەکانی بەردەوام و ھەوڵی بەھەرمھێنانی فیلمی باشتر دەدات،
کتوپڕ زیان پێگەیشتنی گورچیلە کە زۆر جار چاک ئەبێتەوە ئەگەر چارەسەری باش بە کاربھێنرێ و نەخۆشی گورچیلەی درێژخایەن کە زۆر جار چاک نابێتەوە.
و لە ھۆکارەکانی تر کە بە کاردێت بۆ جیاکردنەوەی بە سووکی زیان پێگەیشتنی گورچیلە لە نەخۆشی گورچیلەی درێژخایەن بریتیە لە کەمخوێنی یان قەبارەی گورچیلە لە پشکنین.
کەمبوونی ڕێژەی ھۆرمۆنی ھاندەری دروسبوونی پرۆتین کە ھانی مۆخی ئێسک ئەدات بۆ دروستکردنی خڕۆکەی سووری ھەڵگری ئۆکسجین،
لە ئەنجامدا دەبێتە ھۆی کەمبوونەوەی خڕۆکەی سووری خوێنی نوێ کە جێگەی خڕۆکە سوورە تێکشکاو و کۆنەکان دەگرنەوە لە باری ئاساییدا ئەمەش دەبێت ھۆی تووشبوونی کەم خوێنی و لە ئەنجامدا دەبێتە ھۆی:
فیلمەکە لە پاڵەوانێتی ڤین دیزەڵ و پۆڵ واکەر و دوەین جۆنسۆن و میشێل ڕۆدریگیز و جۆردانە بریوستەر و تایریس گیبسن و لوداکریس و کێرت ڕەسڵ و جەیسن ستەیتەمە.
جۆزێف جۆن تۆمسۆن لە تاقی کردنەوەی تیشکە کاتۆدییەکاندا بە مۆدێلێک لە پێکھاتەی ئەتۆم گەیشت کە بە مۆدێلی کەیکی کشمیشی یان مۆدێلی شووتی ناوی دەرکرد.
ئەو کاتەى هەر چوار هاورێ ئاریا مۆنتۆگۆمەرى و هانا مارین و ئیمیلی فیڵدز لەگەڵ سبێنسەر هاستینگز هەواڵى دیار نەمانی هاورێیە نزیک و پێشرەوەکەیان ئاڵیسۆن دیلۆرانتسیان پێدەگات،
بەشێک لە دەرووناسان بڕوایان وایە کە ئەو کەسانەی پەنا دەبەنە بەر خۆکوشتن گرفتی دەروونیان ھەیە ئەم گرفتە دەروونیانە وایان لێدەکات ھەست بە تاوان بکەن لەبەرامبەر ئەو ھەڵانەی ئەنجامی دەدەن،
ئەمەش وایان لێدەکات خۆکوشتن بە تەنیا ڕێگای دەربازبوون بزانن و ھەروەھا فشار خستنە سەر لەلایەن کەسانی دەوروبەر یەکێکی دیکەیە لە ھۆکارەکان کە وادەکات دەروونی کەسەکە خراپ بێت و ھەست بەوە بکات نەبوونی لە ژیان باشترە.
نەمانی ئەو پەیوەندیانە و لێکترازانی خێزان و نەمانی پەیوەندییە ڕۆحییەکان لە نێوانیان ھۆکارێکە بۆ ئەوەی مرۆڤ ھەست بە نامۆبوون بکات و گۆشەگیر بێت،
ھیچ ئایینێک پشتیوانی لە خۆکوشتن ناکات بە کارێکی خراپەکاری دانراوە و حەرامکراوە بۆ نموونە لە ئایینی ئیسلام خۆکوشتن وەک تاوانێکی گەورە باسکراوە.
لەوێوە قەسیدەیەکی درێژ وەکوو نامەیەک بۆ سالمی دەنێرێ و باسی دوورە وڵاتیی خۆی لە شام دەکات و ھەست و تاسەی دووری نیشتمان و شارەزوور و سلێمانی دەردەبڕێت.
جگە لەمە ناوی زۆرێک جێگە لە شاری سلێمانیی تێدایە کە بۆ ناسینی مێژووی ئەو سەردەمەی سلێمانی گرنگە و دوای ئەوە بار و دۆخی مێژوویی و سیاسیی ئەو کاتەی سلێمانی دەردەخا.
ھونەرمەندێکی ئینگلیزییە و بەباشترین ھونەرمەندی سەردەمی خۆی ناودەبرێت و بەباشترین ھونەرمەندی ئینگلیزی دەژمێردرێت لەمێژووی ئینگلیزدا،
ماکیلین خەڵاتی تۆنی و گۆڵدن گلوپی وەرگرتووە و دوو جاریش ھەڵبژێردراوە بۆ خەڵاتی ئۆسکار و چوارجایش بۆ خەڵاتی ئەکادیمیای بەریتانیا بۆ ھونەری فیلم و تەلەڤیزیۆن و پێنج جاریش بۆ خەڵاتی ئیمی.
ساڵی ١٩٧٩ نیشانەی شەرەفی ئیمبڕاتۆڕیەتی بەریتانیای پێبەخشراوە و بەرامبەر بەو خزمەتەی لە ھونەری شانۆگەریدا کردوێتی نازناوی سوارچاکیان لێناوە،
لەیەکێک لەچاوپێکەوتنەکانید کاتێک بێژەرەکە لێی پرسیوە کە بۆچی لەدوای ھێرشەکانی ١١ی ئەیلوول زۆر بەھێمنانە دەرکەوتووە ماکیلینی لەدایک بووی پێش جەنگی جیھانی دووەم لەوەڵامدا وتوێتی «باشە خۆشەویستم… تۆ ئەوەت لەبیرچووە کەمن لەژێر پارچە تەنەکەیەکدا تاکو تەمەنم گەیشتۆتە ١٤ ساڵ گەورەکراوم و پەروەردەکراوم».
ئیان بەھۆی بەشداربوونی لە زنجیرە فیلمەکانی پیاوانی ئێکس و ھەرسێ بەشەکەی فیلمی و ھەرسێ بەشەکەی فیلمی ھۆبیت (گەشتێکی چاوەڕواننەکراو،
لە زارکی ئەشکەوتەکە دا ڕسووباتی بە بەردبوو دەبیندرێ و نیشانی‌دەدا کە جەریانی ئاوەکە توانیویە نێو ئەشکەوتەکە بشواتەوە و بخزێتە نێو ڕسووباتەکە.
دوو ئەشکەفتە لە لای باکووری شاری کرماشانەوەیە و نزیکە ی ١٦٠٠ میتری لە پلەی دەریاوە بەرزە و لە داوێنی باشووری کێوی مەیوەلە یە و نیزیکە ی ٣٠٠ میتری لە دەشتەکە بەرزترە و لە دوورەوە دەبیندرێ.
نۆریس لە ساڵی ١٩٥٨ وەکو پۆلیسێکی فڕۆکەوانی چۆتە نێو ڕیزەکانی ھێزە ئاسمانیەکانی ئەمریکاوە و نێردراوە بۆ بنکەی ئۆسانی ئاسمانی لە کۆریای باشوور ،
نۆریس لەیاری جەنگیدا نازناوی تشاکی لێنراوە و لەبنکەی ڕاھێنانی تانگ سو دوو دەستی پێکردووە و ژمارەیەکی زۆر لەپشتوێنی ڕەشی وەرگرتووە لەم ھونەرە جەنگیەدا،
کاتێک کە گەڕاوەتەوە بۆ ویلایەتەیەکگرتوەکانی ئەمریکا لە بنکەی مارشی ھێزە ئاسمانیەکان لە ویلایەتی کالیفۆرنیا وەکو ئەفسەری فڕۆکەوانی کاری کردووە و لە ساڵی ١٩٦٢ خانەنشین بووە و ژمارەیەک قوتابخانەی ھونەری یاری جەنگی کردۆتەوە.