polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
نیکۆلای گۆگۆڵ لە ٢١ ئازاری ١٨٠٩ چاوی بەژیان ھەڵێناوە دانەری چیرۆکی کورت و ڕۆمانی پتەو و شانۆگەرییە و بەشێکی ڕەخنەگران بە باوکی ڕیالیزم لەئەدەبی ڕوسیدا دای دەنێن.
ناوبانگێکی باشی بۆ خۆی پەیدا کرد و شاعیر و نووسەری ناوداری وەکو پەسەندیان کرد و بەنوسەرێکی ڕیالیستی سەرکەوتوویان لەقەڵەمدا و دوای تەواوکردنی بەرگی یەکەمی بەرھەمێکی نایابی بەناوی لە ساڵی ١٨٤٢ کە ڕۆمانێکی ڕیالیستی سەرکەوتووبوو،
ھێرشێکی توند و تیژی بردبووە سەر داب و نەریتی کۆمەڵایەتی و ھەڵس و کەوتی خەڵکەکە و ژیانی جووتیاران بەکارتێکردنی قەشەیەکی کەلەڕەق،
ھزرێکی ڕەش بینانە دەستی بەسەر ھەست و ھۆشی داگرت و خستییە سەر بارێکی نیگەرانی و ھاتە سەر ئەو قەناعەتە کە خۆی بەرامبەر خوا بە تاوانبار بزانێ و ئەمە وایلێکرد بەرگی دووەمی ی بەر لەچاپکردنی سووتاند و لەناوی برد و ئەم ھەڵوێستەی بە خاڵێکی تاریک لەژیانی دادەنرێت.
شانۆگەری لە ساڵی ١٨٣٦ نوسی و دەریچواند و سەرکەوتنێکی باشی بەدەست ھێنا و ھێرشێکی توند و تیژی پێکەنیناوی بردەسەر چینی فەرمانبەرەکانی حکوومەتی ڕووسیای قەیسەری،
لە ساڵی ٢٠١٠ و لەلایەن دەزگای ئاراسەوە چاپی یەکەمی بڵاوکراوەتەوە و پێکهاتووە لە ٢٠٨ لاپەڕە و دواتریش لە ساڵی ٢٠١٧ ماڵی وەفایی چاپی دووەمی بڵاوکردۆتەوە.
ئەم زنجیرەیە سەرکەوتنێکی مەزنی بەدەست ھێنا ھەر زوو بۆ چەندین زمانی جیاواز وەرگێڕدرا و لەچەندین وڵات کەوتە سەر شاشەکان وەک:
ئێران و پورتوگال و بەڕازیل و پێروو و ئیسپانیا و فەنزەوێلا و کۆلۆمبیا و ئەلمانیا و چیلی و تورکیا و مالیزیا و و وڵاتانی عەرەبی و ئیسرائیل .
ھەریەک لە وڵاتەکان ناوێکیان لێنا بۆنموونە لە ١٩٩٠ بە زمانی عیبری ناویان نا کە بەواتای دێت کەھەمان ناوی ڕۆمانەکەیە کە چیرۆکەکەی لێ وەرگیراوە،
ئەم شانۆیە سەکۆیەکی بەناوبانگی شانۆیییە کە ساڵانە ھەموو ئەم زنجیرانەی لێ نمایش دەکرێت کە لەلایەن دەرھێنەرە ژاپۆنییەکانەوە بەرھەم دێن بەتایبەت ئەو بەرھەمانەی پشتیان بە چیرۆکی فۆلکلۆری و ژیاننامە جۆربەجۆرەکانەوە بەستووە.
چیرۆکەکە بەگەشتی دایکی مارکۆ دەست پێدەکات لە شاری جەنەوای ئیتاڵیا بۆ ئەرژەنتین بەمەبەستی دەستکەوتنی پارە تا یارمەتی خێزانەکەی پێ بدات،
کاتێک دەگاتە ئەرژەنتین چەندین ڕووداوی جۆربەجۆر دێتە پێشی بەڵام بە ھاوکاری کۆمەڵە خەڵکانێک دەتوانێت کێشەکان چاڕەسەر بکات
لەدوای جەنگی جیھانی یەکەم بەھۆی دابەزین و کەم بوونەوەی ئاستی ئەڵماس لەکانەکە ئەڵمانەکان و کرێکارەکان ناوچەکەیان جێھێشت و وەک شارێکی بێ بەرھەم جولە مایەوە،
لەساڵی ١٩٥٤ لیژنەیەکی پسپۆر لە زەوی ناسان سەردانی شارەکەیان کرد و ڕایانگەیاند بەھۆی ھەڵکۆلین و لاوازی ژێرخاکی بیابانەکە ناوچەیەکی مەترسیدارە و ئەگەری داڕمانی زەوی لێ بەدی دەکرێت لەھەر ساتێکدا،
پاشان وەک ناوچەیەکی سەرنج ڕاکێش و گەشتیاری ناوزەند کرا کە شارەکە پڕبوو لە گەشتیار و وێنەگری کەناڵەکانی ڕاگەیاندن و لێکۆلینەوە،
لە ڕۆژگاری ئەمڕۆماندا گەشتیاران تەنھا لە ڕۆژانی یەک شەممە بۆیان ھەیە سەردانی ئەم شارە چۆڵ و وێران بوویە بکەن ئەمیش دوای بەدەست ھێنانی ڕەزامەندی کاربەدەستانی ناوچەکە لە کاژێر ٩:٣٠ بەیانی تاوەکو ١١:٠٠ شەو.
ئەم شارە بەکارھاتوە وەک شوێنێک لە زنجیرەیەکی تەلەفزیۆنی لەلایان باشوری ئەفریکا وە بەناوی لەساڵی ١٩٨٥ لەدەرھێنانی ڤان مانیێ ڕێنسبۆڕگ و بەرھەم ھێنانی پۆڵ کێمپ و نووسینی جۆن کاندڵ و ماریۆس و ساندرا پرینسلۆ ڕۆڵیان تێدا بینیوە.
ئەم شوێنە بۆیەکەم جار دۆزرایەوە لە لایان شوفێرێکی ئەڵمانی بەناوی جۆنی کیڵمان ئەمیش بەھۆی گەردەلولی بیابانەوە بارھەڵگرەکەی پەکی دەکەوێت لەم شوێنەو نوقمی لم دەبێت لەکاتی ھەوڵدانی بۆ دەرھێنانی ترومبێلە بارھەڵگرەکەی دەبینێت شوێنێکی دەوڵەمەندە بە ئەڵماس.
پاشان ناوچەکە وەک کانێکی ئەڵماس ناسێندرا و لەلایان ئەڵمانەکانەوە شارۆچکەیەکی نوێ لەشوێنەکە دروست کراو و ژمارەی دانیشتوانی بەرزبویەوە لەلایان خێزانی کرێکارانی کانەکە،
دواتر پەرەی زیاتر بەشارەکە دراو ھەموو ھۆکارەکانی ژیان و خۆش گوزەرانی بۆ دروست کرا وەک نەخۆشخانە و ھۆڵی کۆبونەوە و وێستگەی بەرھەم ھێنانی کارەبا و قوتابخانە و ھۆڵی شانۆ و وەرزش و کارگەی دروست کردنی سەھۆڵ و وێستگەی شەمەندەفەر و تایبەتمەندیەکانی تری شار.
سەرەتا لە شوێنێک نمایشی کردن بەناوی لەستۆکھۆڵم لەژێڕ ناونیشانی دواتر ناوەکەی گۆڕدرا بۆ مۆزەخانەی باکور ئەمیش دوای ئەوەی لەلایەن خودی پاشا وە شوێنێکی تایبەتی بۆ دیاریکرا،
ھەنگاوی دواتر بۆ بەدەست ھێنانی ڕووبەرێکی فڕاوانتر بۆ پاڕاستنی تەلار و بالاخانە کەلتورییەکان دەستنیشان کردنی ئەم پارچە زەویەبوو کە ئێستا پێی دەڵێن سکانسێن،
ھەرچەندە لە ١٨٦٠ فیلیان ھاوردەکردبوو بەڵام لە ١٩٣٠ بەھێنانی فیلی ئەفەریکایی و زەبەڵاح ژمارەی گەشتیارانی بۆ ئاستێکی زۆڕ بەرزکردەوە.
بەشداری پێشبڕکێیەک دەکەن و بەڕێوبەڕانی پێشبڕکێکەش ئەوە ڕادەگەیەنن کە هەموو پێشبڕکێکە تۆمار دەکرێ و بە هاوکاری ناسا دەنێردرێتە ئاسمان بۆ ئەوەی بوونەوەرەکانی تر گەر هەبوون بیبین.
پاش ئەوەی سام تۆمارەکە دەبینێ بە هەمووان دەڵێ کە هێرشەکە لەلایەن چەند کارەکتەرێکی یاریە ڤیدیۆییە کلاسیکەکانەوە بووە بەڵام کەسیان باوەڕی پێ ناکەن بۆیە بێ ئەنجام دەگەڕێتەوە.
دەیباتە ماڵەکەی خۆی و ئەوەی پێ دەڵێ کە بوونەوەرەکانی ئاسمانی لە ڕێگەی ئەو یارییانەوە دەیانەوێت شەڕ لەگەڵ زەوی بکەن،
لە فیلمەکە بۆیان دەردەکەوێ کە هێرشی داهاتوو لە هیندستانە بەڵام زۆر دوادەکەون کاتێ هەواڵیان بۆ دێت تاج مەحەل هێرشی کراوەتە سەر و پیاوێکی سڤیلیش وەکو دەستکەوت ڕفێندراوە.
بۆیە خۆی لەگەڵ لودڵۆو پاش وەرگرتنی ڕێگەپێدانی ویڵ کووپەر دەستدەکەن شەڕکردن لەگەڵ کارەکتەرەکانی یاریەکە و یاریەکەش دەبەنەوە.
پاش یاریەکە ئاهەنگێک ساز دەکەن بەڵام لەناو ئاهەنگەکە بوونەوەرەکان پەیام دەنێرن کە فێڵیان کردووە بۆیە دەستبەسەر زەویدا دەگرن.
پاش ئەوەی دەردەکەوێ کە ئێددی فێڵی کردووە لە یاریەکەی پاکمان سام باوەڕی بەخۆی دەبێت و یاریەکە دەکات و پاش چەند کێشەیەک یاریەکە دەباتەوە و زەوی ڕزگاردەکات.
هەروەها ئیدێتکردنی فیلمەکە و دانانی کاریگەریە تایبەتییەکان لەلایەن کۆمپیانیای دیجیتاڵ دۆمەین و سۆنییەوە دەکرا لەگەڵ پشتگیری ٩ کۆمپانیای تر.
لە ڕاگەیەندرا کە ئادام ساندڵەر بە ڕۆلی سەرەکی بەشداری لە فیلمەکە دەکات لە کاتێکدا کێڤین جەیمس و جۆش گاد زووتر ڕێککەوتنیان کردبوو بۆ ئەوەی بەشداری بکەن،
شەھید مستەفا احمد حمدامین اغا ناپردان بەڵام بەھەموو جەنگاوەرەکانییەوە لە حکوومەت یاخی بوو چوە پاڵ پێشمەرگەکان دژ بەحکومەتی سەدام حوسێن،
پێشمەرگەیەکی ئازاو دلێری کوردستان بوو لەبەرەی یەکێتی نیشتمانی کوردستان لەکاتی شەڕی ناوەخۆ لە ١٧ی ئایاری ١٩٩٤ شەھید کرا.
باڵەکەکان یاخود کوێستانییەکان لەدوو شاری سەرەکی کۆبونەتەوە ڕەواندوز و چۆمان لەگەڵ پێنج ناوچەی لاوەکی وەک سمیلان و ڕوستێ و وەرتێ و قەسرێ و گەڵاڵێ و حاجی ئۆمەڕان،
و وەک دەڤەرێکی سەربەخۆ ھەڵسوکەوت بکەن لەکاری بازرگانی و وەڕگرتنی باج و گومرگ لەو کاروانە بازڕگانیانەی کە بە ناوچەکەیان ڕەت دەبوون،
کەوتووەتە کوردستانی باکوور بەگوێڕەی ڕاپۆڕتێکی عوسمانی کە شەریف پاشا بۆ ئەستانە ی ناردوە دەردەکەوێت کە باڵەکییەکان و ھەرکییەکان لە ناوچەکانی ھەکاری و وان و شەمزینان کۆچ دەکەن بۆ سەر سنووری سەفەوییەکان،
ئەڤلیا چەلەبی لەپەرتوکێکی بەناوی سەیاحەتنامە ئاماژە بە باڵەکییەکان دەکات کە لەناوچەکانی زۆکا و مەشکانە نیشتەجێن بەڵام کۆچ دەکەن بەرەو خواڕتر،
ئەڤلیا چەلەبی لە سەیاحەتنامە ئاماژە بەوە دەکات کە باڵەکەکان بەمەبەستی ھاوکاری ھۆزەکانی تر بۆیاخی بوون دژی دەوڵەت کۆچیان کردوە بۆ باشوور.
لەناو باڵەک ھەر تیرەو تایبەتمەندی خۆی ھەیە کە لەکۆنەوە لەکاتی نیشتەجێبونیان لەناوچەکە ئەم ڕەوشت و ناو و ئەرکانەیان پێ ڕاسپاردوون،
بەڵام تیرەکانی تر کاری تریان پێ سپێڕدراوە وەک مەلازادەکان کە بەدوای ئایین و خواپەرستی کەوتون یان پیرەباوەیییەکان زیاتر سەرقاڵی زانست و ڕۆشەنبیرین.
لەیەک لە یارریە تاقیکردنەوەییەکاندا فێرگسۆن رازیبوو تواناکانی گەنجی وێڵزییەکە ببینێت و لە پەنچەرەی ئۆفیسەکەی خۆیەوە سەیری یارییەکەی کرد و "گیگز" توانی ھاتریک لە یارییەکە تۆمار بکات و سەرنجی فێرگسۆن بۆخۆی ڕابکێشێت.
دوای چەند ڕۆژێک ڕاھێنەرە لەڕۆژی لەدایکبوونی سەردانی ماڵی "گیگز"ی کرد و گرێبەستێکی بۆ یاریکردن لە قوتابخانەی لەگەڵدا واژوو کرد.
بەڵام تاوەکوو ئازاری ١٩٩١ ھیچ یارییەکی نەکرد و لەیەکەم یاری خۆیدا شەتانە سوورەکان لەناو ئۆلترافۆرد ٠ - ٢ بەیانەی دۆڕان.
کە ڕاھێنەرایەتی دەکرد و ھەر ئەویش رێگا خۆشکەربوو بۆ ئەوەی بچێتە قوتابخانەی یانەی مانچستەر سیتی و دووساڵ شاری مانچستەر یاریکرد.
بەئەنجامی ٩٦٣ یاری ماوەی ٢٤ساڵدا خاوەنی ژمارەی پێوانەییە لەیاریکردن بەدرێسی و لە یارییانەدا ١٦٨ گۆڵی تۆمار کردووە و ٣٤ نازناوی بەدەستھێناوە.
لە دوایی دەچێتە وڵاتی رووسیا بۆ پەرەپێدان بە خوێندن لە بواری شێوەکاری بروانامەی ماستەر لە ساڵی ١٩٦٧ وەردەگرێت لە زانکۆی ی مۆسکۆ.
لە ٢٠٠٤ دامەزرێنەر و ڕاگری کۆلێژی هونەرە جوانەکانی زانکۆی سەلاحەدین هەولێر بووە کە خۆی لە چوار بەش دەگرێتەوە موسیک، شێوەکاری، شانۆ، سینەما،
هەرلە بەغدا لە ناو ماڵەکەی ژووری وێنەکێشانی دامەزراند و لە دوای گەرانەوەی بۆ هەولێر هەڵدەستێت بە دامەزراندنی گەلەریێکی تایبەت بە هونەرەکەی وەک ستۆدیۆێک کارە هونەریەکانی ڵی ئەنجام دەدا و نمایشی دەکرد کە نزیک ماڵەکەی بوو لە شاری هەولێر.
محەممەد عارف لە کاتی کارکردنی هونەری بە رادەێکی زۆر خولیای موسیکی کلاسیکی بووە وەک موسیکی چایکۆفسکی و مۆزارت و لودڤیگ ڤان بێتھۆڤن.
بەڵام محەممەد عارف توانی ئەم شێوازە بۆ خزمەت کردنی هونەرەکەی و برسی گەلەکەی دابرێژێت ئەویش بە وێنەکێشانی چەندین تابلۆی لە سەر پرسی کورد و کەسایەتی کوردیەکان وەک سەلاحەدینی ئەییووبی و مەمم و زین و شیرین و فەرهاد و دوانزە سوارەی مەریوان و قەڵای دم دم و لە چاوەروانی شەودا و ئاشتی بۆ کوردستان و چەندینی تر.
هه‌ژمارێكی له‌ دانا بۆ مه‌زات كردنی جل و به‌رگه‌ كۆنه‌كانی تا پاره‌ زیاد بكات بۆ نه‌خۆشخانه‌ی منداڵانی لۆس ئه‌نجلس.
ساڵی 2067 وشکەساڵی و قات و قڕی دەبێتە هۆی ئەوەیکە مرۆڤ دەستبەرداری چالاکییە زانستییەکانی وەک کۆڵینەوە و توێژینەوە ئاسمانییەکان بێت.
کووپەر پاش کۆڵینەوەی ئەو ڕووداوە نائاساییە کۆردیناتێکی دەست دەکەوێت و بە یارمەتی ئەو کۆردیناتە و دەگاتە بنکەیەکی نهێنی ناسا کە بەڕێوەبەرەکەی کەسێکە بە نێوی پڕۆفیسۆر براند.
براند شرۆڤە بە کووپەر دەدات و دەڵێت کە خەریکی ئۆپەراسیۆنێکی نهێنییە بۆ دۆزینەوەی گەڕۆکێک لە دەرەوەی سیستەم و کۆمەڵەی خۆر،
ئەو سێ گەڕۆکە بە دەوری کونەڕەشێکی گەورەدا بەنێوی ئەخولێنەوە و پێشتر هەر یەک لەو گەڕۆکانە زانایەکی ناسایان بۆ نێردراوە و بەشێوەی سەرەتایی تاوتوێ کراون.
کە بە تێپەڕبوونی ساڵەکان پڕۆژەیاساکە بووە جێگای مشتومڕێکی زۆر بەھۆی سزا توندەکانی بەرامبەر تاوان و تەنانەت خودی بایدنیش لە ساڵی ٢٠١٩دا ڕایگەیاند کە پەسەندکردنی ئەو پڕۆژەیاسایە "ھەڵەیەکی گەورە" بوو.
بایدن لەو ساڵەدا زیاتر و زیاتر بەناوبانگ بوو لەڕێگەی وتارە جۆراوجۆرەکانی کە بەشێکیان ڕەخنەئامێز و بەشێکیان ھاندەر بوو بەرامبەر بە ئەندامانی حیزبەکەی.
دەنگی بە پڕۆژەیاسای " - پارێزگاری ھاوسەرگیری" دا کەوا ڕێگری لەوە دەکرد حکومەتی فیدراڵێ دان بە ھاوسەرگیری ھاوڕەگەزخوازاندا بنێت،
دوای ئەوەی کۆنگرێسی ئەمەریکا ڕەزامەندی لەسەر پەیماننامەی "ساڵت ٢ - گفتوگۆ ستراتیجیەکانی سنووردارکردنی چەک" دەرنەبڕی کەوا لەساڵی ١٩٧٩ لەلایەن سەرۆکی یەکێتیی سۆڤیەت لیۆنید برێژنێڤ و سەرۆک جیمی کارتەر ئیمزا کرا،
بایدن لەگەڵ وەزیری دەرەوەی سۆڤیەت ئاندرێی گرۆمیکۆ کۆبوویەوە تاکو نیگەرانیەکانی ئەمەریکای پێ بگەینێت و ڕازیکردن ھەندێک گۆڕانکاری لە پەیماننامەکە بکەن تاکو کۆنگرێس ڕازی بکەن.
بایدن سەرنجێکی زۆری میدیاکانی بۆخۆی ڕاکێشا کاتێک لە دانیشتنێکی ئەنجومەن بە توندی ڕەخنەی لە وەزیری دەرەوە جۆرج شولتز گرت بەھۆی پشتگیری کابینەکەی ڕێیگن بۆ حکومەتی ئەوکاتی ئەفریقای باشوور کە لە وڵاتەکەدا ئەپارتاید و چەوساندنەوەی ڕەشپێستان بەردەوامی ھەبوو.
پەنجە بۆ ھاوسەرەکەی درێژ دەکات و بە ھۆکاری ئەم دەستکەوتەی دەزانێ] ئەی بۆچی گلێنیس یەکەمین ژنە لەنێو ھەزاران نەوەی خێزانەکەی کە بچێتە زانکۆ؟
پەنجە بۆ ھاوسەرەکەی درێژ دەکات و بە ھۆکاری ئەم دەستکەوتەی دەزانێ] بۆچی ھاوسەرەکەم کەوا لەنێو ئامادەبووان دانیشتووە یەکەمین ئەندامی خێزانەکەیەتی کە بچێتە زانکۆ؟
لە سەرەتای ھەمان ساڵیشدا ھەدنێ ڕستەی لە وتارێکی ڕۆبێرت ئێف کێنەدیش بردبوو و ڕستەیەکی کورت لە وتاری دەستبەکاربوونی جۆن ئێف کێنەدی.
دێلەوەیر ژیاوە و لە زانکۆی دێلەوەیر خوێندوویەتی تا دواتر چووە بڕوانامەی بەکالۆرۆیۆسی لە زانکۆی سیراکیوز ھێناوەتەوە لەساڵی ١٩٦٨.
وەک ئەندامی ئەنجومەنی شاری نیوکاسڵ ھەڵبژێرا و بووە شەشەمین لاوترین ئەندامی ئەنجومەنی پیران کاتێک توانی ببێتە نوێنەری ویلایەتی دیلاوێر لەساڵی ١٩٧٢ـدا.
بایدن سەرکردایەتی کۆمەڵێک ھەوڵی کرد بۆ پەسەندکردنی پڕۆژەیاسای تایبەت بە کۆنترۆڵکردنی تاوان و توندوتیژی دژی ژنان و بەشداربووە لە دامەزراندنی شەش دادوەر لە دادگای باڵای ویلایەتە یەکگرتووەکاندا.
پرسیارەکانی بایدن بەزۆری دەربارەی دەستووری ئەمەریکا بوون و بەڕادەیەک قوڕس بوون کە دادوەر تۆماس نەیدەزانی چۆن وەڵام بداتەوە و بە "لێدانێکی کوشندە" وەسفی پرسیارەکانی بایدنی کرد لە بابەتێکی نووسراویدا دوای دانیشتنەکان.
ھەروەھا ڕێگەی بە ژنێک دا بەناوی ئانیتا ھیڵ بۆ ئەوەی بێت گەواھی بدات لەکاتی دانیشتنەکان بە مەبەستی دەرخستنی چەند لایەنێکی دیکەی دادوەر تۆماس.
یەکێکی دیکە لە توانجەکانی بایدن لەدژی ڕودی جولیانی بوو کەوا لەکاتی ١١ی سێپتێمبەر پارێزگاری نیویۆرک بوو و خۆی کاندید کردبوو بۆ سەرۆکایەتی،
بایدن لە نووسینگەی دادوەری ویلیمینگتن دەستبەکار بوو کە لەوکاتەی لەلایەن ویلیەم پریکێتەوە بەڕێوە دەبردرا کەوا لەوێشەوە بایدن خۆی وەک کۆماریەک دەھاتە بەرچاو،
بەڵام لە ناسنامە حیزبیەکەی خۆی وەک سەربەخۆ ناساندبوو بەھۆی ئەوەی ڕقی لە کاندیدی کۆماریەکانی بۆ سەرۆکایەتی ڕیچارد نیکسن دەبوویەوە.
بایدن وەک پارێزەرێکی گشتی ھاوشانی ھەندێک ئەندامی حیزبی دیموکرات کاری کردووە کە لەوێشەوە بیرۆکەکانی زیاتر بەرەو دیموکراتەکان چوو و خۆی وەک دیموکراتێک ناساند.
بەڵکو کەسێکی بلیمەتی شەقامەکانە. ئەو لە خێزانێکی کاسبکاری سکرانتنەوە ھاتووە کە کاریان چاککردنەوە و فرۆشتی ئۆتۆمبێل بووە. بایدن ئەو بەھرەیەی ھەیە کەوا ئێرلەندیەکان پێی ناسراون. ھەروەھا دەیڤد ئێس برۆدەریش نووسیویەتی کە بایدن بە تێپەڕبوونی کات کەسایەتی گۆڕاوە،
بایدن تاکە دیموکرات کە ڕکابەری بۆگسی کرد؛ بانگەشەی ھەڵبژاردنەکەی بە بڕە پارەییەکی کەم بەڕێوە دەچوو و ئەندامانی حیزبی دیموکرات لەو بڕوایەدانەبوون بتوانێت بۆگس ببەزێنێت.
بایدن ئەم ڕووداوە بە خاڵێکی وەچەرخانی ژیانی لە قەڵەم دەدات و پێیوایە کاریگەریەکی زۆری لەسەر ھەبووە لەو تەمەنەدا و خوێندنەوەی بۆ ژیان بە تەواوی گۆڕی.
بایدن رای خۆی گۆڕیبوو لەسەر باسەکە و ھاتە سەر ئەو بڕوایەی پاسەکانی نەھێشتنی جیاکاری لەدەرەوەی دەسەڵاتی دادوەرین تا دەستکاری بکرێن،
وەک ٤٧مین جێگری سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکان خزمەتی کردووە لە کابینەکەی باراک ئۆباما لەنێوان ساڵانی ٢٠٠٩ بۆ ٢٠١٧دا وەک ئەندامێکی حیزبی دیموکرات.
دوای ئەوەی وەک کاندیدی دیموکراتەکان ھەڵبژێردرا وەک ڕکابەری دۆناڵد ترامپ بۆ پۆستی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا،
بایدن لە ٩ی تەمووزی ١٩٨٧ بەشێوەیەکی ڕەسمی خۆکاندیدکردنی بۆ سەرۆکایەتی ئەمەریکا لەسەر حیزبی دیموکرات ڕاگەیاند.
بایدن وەک کاندیدێکی بەھێز دەبینرا بەھۆی توانای قسەکردنی و ھەروەھا ھەبوونی کەسایەتیەکی دیار لەوکاتەی لە کۆمییسیۆنی دادوەری ئەنجومەندا سەرپەرشتی دامەزراندنی دادوەر ڕۆبێرت بۆرکی لە دادگای باڵای ئەمەریکا کرد.
بایدن شەش جار بەدوای یەک لە ئەنجومەنی پیران ھەڵبژێردرایەوە تا دواتر وازی لەم پۆستەی ھێنا تا ببێتە جێگری سەرۆک ئۆباما؛ دواتر لەساڵی ٢٠١٢شدا دووبارە ھەڵبژاردنەکەیان بردەوە.
ھاوسەرگیریەکەیان دوای مشتومڕێکی زۆر ھات لەنێوان بایدن و خێزانی ھاوسەرەکەی بەوپێیەی بایدن کاسۆلیکی ڕۆمانی بوول ئاھەنگی ھاوسەرگیریەکەیان لە کڵێسایەکی سکانیتڵس،
بایدن کۆتایی بە بانگەشەی سەرۆکایەتی ھێنا کە بە گوتەی خۆی بەھۆی "نوێکردنەوەی ھەڵەکانی ڕابردوویەوە لەلایەن میدیاکان" ئەم بڕیارەی دابوو.
بایدن ڕۆژانە بە شەمەندەفەر لە واشینگتنەوە دەگەڕایەوە دێلەوەیر کە ماوەی نێوانیان ٩٠ خولەک بوو و ئەم خووەشی تا ٣٦ ساڵی دیکە جێبەجێ دەکرد کاتێک ئەندامی ئەنجومەن بوو.
ڕووداوی مردنی ھاوسەر و کچەکەی بایدنی کردبووە کەسێکی توڕە و وایکردبوو گومان لە ئاین و باوەڕەکەی بکات بە ڕادەیەک کە لە یەکێک لە یادنامەکانی نووسیبووی "ھەستم دەکرد خودا یاریەکی خراپی لەگەڵمدا کرد و نەیدەتوانی تەرکیز لەسەر کارەکانی بکات.
وایکرد دووبارە ژیانی سیاسی و کەسی ببوژێتەوە؛ ئەوان لەساڵی ١٩٧٥ یەکتریان ناسی و لە ١٧ی تەمووزی ١٩٧٧ لە کڵێسایەکی نیویۆرک ھاوسەرگیریان کردووە.
بایدن ڕایگەیاند کە خۆی کاندید دەکات بۆ ھەڵبژاردنی ٢٠٢٠ی سەرۆکایەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و توانی کورسی پێویست بەدەستبھێنێت تاکو نوێنەرایەتی حیزبی دیموکرات بکات لە حوزەیرانی ٢٠٢٠ـدا.
لە ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠دا بایدن بەشێوەیەکی فەرمی وەک سەرۆکی ھەڵبژێردراو دیاریکرا دوابەدوای بردنەوەی ھەڵبژاردنەکە.
بایدن سەرپەرشتی پڕۆژەیاسای کۆنترۆڵکردنی تاوانی کرد کە ھەندێک خاڵی لەبارەی قەدەغەکردنی چەکە قوڕسەکان و توندوتیژی دژی ژنان لەخۆگرتبوو،
ھەروەھا بایدن کۆمەڵێک یاسای نووسیەوە کە ڕۆڵێکی بەرچاویان ھەبوو لە کەمکردنەوە و ھاوردەکردنی ماددە ھۆشبەرەکان لەنێو خاکی ئەمەریکادا.
بایدن لەساڵی ١٩٩٢ بڕیاریدا خۆی بۆ سەرۆکایەتی کاندید نەکات بەوپێیەی لەوکاتەدا دژی جەنگی کەنداو دەنگی دابوو و پشتگیری بەشێک لە ھاوەڵانی لەدەستدابوو،
بایدن بەوە ناسراوە کە زۆر قسە دەکات؛ لە ھەمان کاتدا کەسێکە کەوا لە مشتومڕەکاندا کاریگەرە و مەبەستەکانی خۆی بەڕوونی بە بەرامبەر دەگەینێت.
بەڵام بەپێی میدیاکان ئەم کێشەیەی ھۆکاری ئاستە خراپەکەی بوو لە دیبەیتەکانی حیزبی دیموکرات بۆ ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ٢٠٢٠.
بایدن کۆلێژی یاسای زانکۆی سیرەکسی تەواوکرد و ٧٦ەمین قوتابی بوو لەسەر ئاستی ٨٥ قوتابی پۆلەکەی و لە نووسینگەی یاسایی دێلەوەیر دەستبەکاربووە وەک پارێزەر لەساڵی ١٩٦٩.
بایدن لە ٥ی کانوونی دووەمی ١٩٧٣ سوێندی یاسایی خوارد بۆ دەستبەکاربوون لە ئەنجومەنی پیران لەوکاتەی لە نەخۆشخانەی ویلمینگتندا بوو،
بۆو بایدنی کوڕی وەک وەک پارێزەرێکی یاسایی لە ڕیزی سوپاکانی ئەمەریکا لەکاتی شەڕێ عێڕاق کاری کردووە و دواتر بۆتە داواکاری گشتی دێلەوەیر؛ بۆو لەساڵی ٢٠١٥ـدا بەھۆی شێرپەنجەی مێشکەوە کۆچی دوایی کردووە.
زۆربەی ئەم نەرمەکاڵانە بریتین لە نەرمەکالای سەرچاوەکراوە و ئازاد کە بە شێوازی باینێری وەرگێڕدراون و لە سەرچاوەی کۆدەکان سوودی لێدەگرن.
نەرمەکالاکان زۆر کات لەگەڵ دابەشکراوەکان ھاوئاھەنگ دەبن ئینجا لە لایەن گەشەپێدەران و پشتیوانانی دابەشکراوە بە شێوازی بوخچەیێکی نەرمەکالا دەبەسرێنەوە.
ھەربۆیە بۆ بەشێکی زۆر لە سیستەمی کارپێکردنەکان دابەشکراوەیەکی لینوکس دادەبەزێ بۆ نمونە کۆمپیوتری کەسیی یان کەڵەکۆمپیوترەکان بەڵام ڕاژەکارەکان کە بۆ بەڕێوەبردنی تۆڕ کەڵکیان لێدەگرن نمونەی دابەشکراوی وەک بەکار ئەھێنن.
اللَّهُمَّ صَلِّ على مُحَمَّدٍ وعلى آلِ مُحَمَّدٍ کمَا صَلَّيتَ على إبراهِيمَ وعلى آلِ إبراهِيمَ إنَّكَ حَميدٌ مَجيد،
اللَّهُمَّ باڕكْ على مُحَمَّدٍ وعلى آلِ مُحَمَّدٍ کمَا بارکْتَ على إبراهِيمَ وعلى آلِ إبراهِيمَ إنَّكَ حَميدٌ مَجيد).
لە ئەیلوولی ١٩٤٨ و لە تەمەنی ٢٢ ساڵیدا لە سەر بە زانکۆی لەندەن خوێندنی زمانی فارسیی دەست پێ کردووە و لە ١٩٥١دا بەکالۆریۆسی وەرگرتووە.
لەگەڵ ژن و دوو منداڵەکەیدا لە ناوچە جۆربەجۆرەکانی کوردستانی عێراقدا بووە و خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری و لێکۆڵینەوە لەسەر زمانی کوردی بووە.
ڕووداوێکی ھاتوچوو و کێشەی دڵ بوون بە ھۆی نەخۆشی و ناساغی و لە کۆتاییدا لە ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠١ لە ی وێڵزدا مردووە.
ساڵی ١٩٥٧ لە دوای چەند ساڵێک توێژینەوە لە کوردستاندا تێزی دکتۆراکەی لەسەر زمانی کوردی و شێوەزارەکانی نووسی و دواتر بە ناوی لە ساڵانی ١٩٦١ و ١٩٦٢ لە دوو بەرگدا بڵاوی کردەوە.
لە مانگی نیسانی ٢٠٠٩ دا خزمەتگووزاری شەمەندەفەری خێرای نێوان شاری بە هۆکاری ئاسایشی هاوڵاتیان راگیرا و دواتر لە مانگی ئایار دا دەستی بە کار کردەوە.
شارەکە بەرە بەرە بوو بە ناوەندی توریزم و کردنەوەی فرۆکەخانەی نێودەوڵەتی کێنز لە ساڵی ١٩٨٤ دا شارەکەی کرد بە یەکێک لە ناوەندەکانی توریزم و گەشتیاری باکووری ئوسترالیا.
خۆی لە باوکی پێ نزیکتر بوو و وەکوو یۆنگ لەوانەیە ھەر بەو ھۆکارە دواتر دژایەتی چەمکی گرێی ئۆدیپی کرد کە لە ئەزموونەکانی سەردەمی منداڵیی ئەودا ڕەنگ دانەوەیێکیان نەبوو.
ئادلێر لە تەمەنی منداڵیدا بەوپەڕی تواناوە ھەوڵی دەدا ھەتا خۆشەویستیی ھاوتەمەنەکانی بۆ خۆی مسۆگەر بکات و وردە وردە کە گەورەتر بوو ھەستی ڕێز و گەورەیی و وەرگرتنی لەلایەن کەسانی ترەوە لە خۆیدا بەدیکرد کە لە ناو ئەندامانی بنەماڵەکەیدا بەدی نەدەکرد.
ھەم لە بواری کۆمەڵایەتی و ھەم لە بواری خوێندنیشەوە ھەوڵی چڕی دا ھەتا بەسەر بەجێماوی و لاوازیەکانیدا زاڵ بێ و بەم شێوازە بۆ بیردۆزی داھاتووی کە دەڵێ تاک دەبێ خاڵە لاوازەکانی قەرەبوو بکاتەوە،
ئادلێر لە چەند ساڵی دواتردا بیردۆزێکی سەبارەت بە کەسایەتیی ھۆنیەوە کە لە زۆر روانگەوە لەگەڵ بیردۆزەکەی فرۆید جیاواز بوو و بە ئاشکرا رەخنەی لە داکۆکی فرۆید لە ھۆکارە جنسیەکان گرت.
ساڵی ١٩١٠ فرۆید سەرۆکایەتی دەستەی دەروونشیکاری ڤیێنای کرد بە ناوی ئادلێرەوە ھەتا ئەو ناکۆکیانەی نێوانیان کە لەزیادبوون بوون بڕەوێتەوە،
ئەو بیردۆزێکی داڕشت کە ھۆگرییەکانی کۆمەڵایەتی لەوێدا ڕۆڵێکی بەرچاوی دەگێڕا و تاکە دەروونناسێکە کە تاقمێکی چوار کەسیی پێک ھێنا کە بە ناوی خۆیەوە ناو نراوە.
کاتێ فتوحاتی ئیسلامی بۆ سەر سنورەکە بە سەرپەرشتی عبدوڵای کوڕی عومەر دەستی پێکردووە قەھقۆن حاکمی بانە لە شەڕی دژی عەرەبەکاندا کوژراوە،
ماوەت لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گوڵێ و لە باشوور لەگەڵ گوندی قەشان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ناور و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی بێوکە.
لەرۆژی ٢٠٠٦/٨/٤ بەشێوەی خواستن پەیوەندی بەیانەی ڕیال زەرەگۆزا کرد یەک ساڵ لەگەڵ ئەو یانەیە بەردەوامبوو ٢٢یاری ئەنجامداو ٢گۆڵی تۆمارکرد.
ھەر لەو ساڵەدا جیرارد پیکێ لە ھەڵبژاردەی ئیسپانیای خوار تەمەن ١٦بەرزکرایەوە بۆ ھەڵبژاردەی ئیسپانیا بۆ خوار تەمەن ١٧ساڵی و تاساڵی ٢٠٠٦بەردەوامبوو لەوماوەیەدا ٨یاری ئەنجامدا و ٣گۆڵی تۆمارکرد،
دواتر لە ساڵی ٢٠٠٦بەرزکرایەوە بۆ ھەڵبژاردەی ئیسپانیای خوار تەمەن ١٩ساڵی و تاساڵی ٢٠٠٧بەردەوامبوو لەوماوەیەدا ٨یاری ئەنجامدا و ٣گۆڵی تۆمارکرد دواتر لە ساڵی ٢٠٠٧بەرزکرایەوە بۆ ھەڵبژاردەی ئیسپانیای خوار تەمەن ٢٠ساڵی و تاساڵی ٢٠٠٨بەردەوامبوو لەوماوەیەدا ٥یاری ئەنجامدا و ١گۆڵی تۆمارکرد،
دواتر لە ساڵی ٢٠٠٩بەرزکرایەوە بۆ ھەڵبژاردەی یەکەمی ئیسپانیا و تائێستاش بەردەوامە و ٨١یاری ئەنجامداوەو پێنچ گۆڵی تۆمارکردووە.
ئالان چەندین ساڵە پارە کۆدەکاتەوە بۆ کڕینی خانوویەک لە گوندەکەی بۆئەوەی خۆی و گۆنا بەیەکەوە ھاوسەرگیری بکەن و لەوێدا بەیەکەوە بژین.
باوکی گۆنا ھاندەری یانەی ڕیاڵ مەدریدە و کلاشێکی کوردی بەلۆگۆی یانەکە درووستکردووە و ھیوای ئەوەی ھەیە ڕۆژێک بێت ئەم کلاشە بداتە یاریزانێکی ئەو یانەیە ئەویش کریستیانۆ ڕۆناڵدۆیە لەشەوی یاری کلاسیکۆدا،
ئالان لەچایەخانەکەی یارییەکە لەڕیگای شاشەی تەلەفزیۆنەوە دەگووازێتەوە و خەڵکی گوندەکە ئامادەدەبن و یەکێکیش لەوانە باوکی گۆنایە کە ئالان ئەو کارەی کرد بۆئەوەی دڵی باوکی گۆنا بەدەستبھێنێت بەڵام بەدۆڕاندنی تیمی دڵخوازەکەی ئەوشەوە باوکی گۆنا تووڕەدەبێت و ھەرھەمان شەو ئالان پەیوەندی خۆی و گۆنا بۆ باوکی خۆشەویستەکەی ئاشکرادەکات،
ئەمکارەی باوکی گۆنا وا لە ئالان دەکات کە بیرۆکەیەکی بۆبێت بۆئەوەی دڵی ئەو بەدەستبھێنێت و بەھاوسەرگیرییەکەی خۆی و گۆنا ڕازیبێت.
بیرۆکەکەی ئالان بریتییە لە بردنی کلاشە کوردییەکەی کەلۆگۆی ڕیال مەدریدی لەسەرە بۆ لای کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ و بۆئەمەش لەگەڵ براکەی دەچنە شاری بەغدا بۆئەوەی لەوێوە بچنە مەدرید بەڵام ڕێکارەکانی چوونە مەدرید بۆئەوان دژواردەبێت بۆیە پەنادەبەن بۆڕێگای نایاسایی بۆگەیشتن بە مەدرید بەڵام لەھەنگاوی یەکەمییان ڕێگرییان لێدەکرێت لەلایەن چەتە و ڕێگرەکان و پارە و ڤیزا ساختەکانییان لێوەردەگرن،
دواتر ئالان و براکەی کۆڵنادەن ئەمجارەیان بۆ چوونە مەدرید ئەوا ئالان گورچیلەکەی خۆی دەفرۆشێت و بەمەش دەگاتە مەدرید و کلاشەکەی دەدات بە ڕۆناڵدۆ و دواتر لەڕێگای تەلەفزیۆنەوە ڕۆناڵدۆ داوا لەباوکی گۆنا دەکات کە ڕازی بێت بەو ھاوسەرگیرییە.
بەڵام لە ئەنجامدا توانی لە لوڕستان سەربەخۆیی بەدەست بھێنێ و پەرە بە دەسەڵاتی خۆی تا نزیکی ئەسفەھان بدا و نازناوی شکۆمەندی ئەتابەگ بۆ خۆی مسۆگەر بکات.
مەلیک ھەزارئەسپ لە ھێرشێکی سەرکەوتووانە دژ بە سەلغوورییەکانی فارس شەڕی کرد و یارمەتی جەلالەدین خارەزمشای لە شەڕی دژ بە مەغۆل دا.
ئەفراسیاوی یەکەم ھەوڵی دەدا دەسەڵاتی خۆی بۆ ڕۆخ و کەنارەکانی کەنداوی عەرەبی درێژ بکاتەوە بەڵام ڕووبەڕووی دژایەتی توندی مەغۆلەکان بووەوە و سپاکەی لە کوھرودی نزیک کاشان تێک شکێنرا.
حاکمی تەیمووری شاھروخ میرزا دوایین حاکمی ھەزارئەسپی غیاسەدین دەبەزێنێت و لە ئەنجامدا کۆتایی بە دەسەڵاتی ئەم ماڵەمیرە کوردە دەھێنێ.
شوێنکەوتووانی ئەم تەریقەتە شوێنکەوتووی ئایینی ئیسلامن و بنەڕەتی تەریقەتەکەی خۆیان دەگەڕێننەوە بۆ محەممەد پێغەمبەری ئیسلام.
ناوی کەسنەزانی لە بنەڕەتدا دەگەڕێتەوە بۆ شێخ عبدالکریمی کەسنەزان کە بەپێی گێڕانەوەیەک ماوەیەک دەچێتە خەڵوەت و خەڵکی ناوچەکە وادەزانن مردووە.
شێخ نەهرۆ کەسنەزانی یە کە کوڕی شێخ محەمەد کەسنەزانی کوڕی شێخ عبدالکریمی کوڕی شێخ عبدالقادری کوڕی شێخ عبدالکریمی شاهی کەسنەزانە ،
لە تەریقەتیشدا تەریقەتەکەیان دەگەڕێتەوە سەر دەستی شێخ ئیسماعیل ولیانی و لەویشەوە دەگەڕێتەوە سەر دەستی شێخ عەبدولقادر گەیلانی و لەویشەوە تا دەگاتە سەر دەستی شێخ حەسەنی بەسڕی و لەویشەوە بۆ سەر دەستی ئیمامی عەلی و لەویشەوە بۆسەر دەستی پێغەمبەر صلی الله علیه وسلم .
کە مەرقەدی هەریەکە لە شێخ عبدالکریمی شاهی کەسنەزان و شێخ عەبدوالقادری کەسنەزان و شێخ حسێنی کەسنەزان و شێخ عبدالکریمی دووهەم ی لەخۆ گرتووە ،
لەکاتێکدا بریکار لە گفتوگۆدایە تاکو دەزگای هەواڵگری بەڕیتانی بەدووربگرێ لە داخستن لەلایەن حکومەتەوە و بۆندیش لە نهێنیەکی دیکە دەکۆڵێتەوە ئەویش ڕێکخراوی سپێکتەرە.
لەوێ بۆ یەکەمین جار ئامێری عودی ناساند بە ئەوڕوپا و سیمی پێنجەمیشی بۆ زیاد کرد و ژانەری تەختەیی گۆڕی بۆ ژانەرێک کە لە پەڕی باڵی ھەڵۆ بوو،
و ھەموو بیردۆزەکانی مۆسیقای دووبارە ڕێکخستەوە و چەند پێوەرێکی ھارمۆنی و کێشی سەربەستی دانا بەمەش ڕێگایەکی نوێی دۆزییەوە بۆ دەربڕینی ئاوازی ئۆرکسترایی،
ئەو توانایەکی زۆر بەرزی ھەبوو لە زانستەکانی مۆسیقادا. "ھەر چەندە ئیسحاق موسڵی لەوە دەترسا کە زەریاب کاریگەری لەسەر ناوبانگی ئەو دروستبکات بەڵام ئەو وای بیر دەکردەوە کە زەریاب تەنھا ئاواز و گۆرانییەکانی ئەو دوبارە ئەکاتەوە،
و ئەگەر من خۆم بە کەمتر لە تۆ ببینمەوە و پلە و پایەم داببەزێت و تۆ لە من زیاتر ناوبانگ دەربکەی لەمە ھەرگیز ھاوڕێیەتیت ناکەم گەرچی کوڕی خۆشم بیت،
زەریاب بە یەکجاری ماڵاوایی لە وڵات و نیشتیمانەکەی لە ھاوڕێ و خوشەوستەکانی کرد و لە یەکێک لە شەوە جوانەکانی بەغدا لەگەڵ خێزانەکەی وڵاتی بە جێھێشت و بەرەو ڕۆژئاوای جیھانی ئیسلامی کۆچی کرد تا لە کۆتاییدا لە ئەندەلوس شاری قورتوبە خۆی بینییەوە،
کە زەریاب کۆشکی بەجێھێشت کەوتە خەیاڵ و بیرکردنەوە بەوەی کە خەریکە جیھان ڕووی تێدەکات ئەستێرەی بەختی وا خەریکە دەگەشتێتەوە،
ھەروەھا چەند ئامێرێکی گەردوونی لەوانە ئیسترلابی یۆنانی کە موسڵمانە گەردوونناسە عەرەبەکان پەرەیان پێدا تا بەکاربھێنری لە ھەر ھێڵێکی جوگرافی،
نموونە ئیسلامییەکان لە کاتژمێرە ئاوییەکان و ئامێرە خۆبزوێنەکان کاریگەریەکی بەھێزی ھەبوو لەسەر ئەو شارەزایە ئەوروپیانەی کە یەکەم کاتژمێرە میکانیەکانیان درووستکرد لە سەدەی ١٣یەم.
وە لەودا بیردۆزێکی دانا لە بینین و ڕووناکی بیردۆزی بەتڵیمۆسی پوچەڵ کردەوە (بیردۆزی بەتڵیمۆس ئەوە بوو کە دەیگوت ڕووناکی لە چاوەوە دەردەپەڕێت،
ئیبن ھەیسەمیش وتی کە ڕووناکی ئەوەیە کە دەچێتە ناو چاو) ئەوەش بە گرنگترین ڕووداوی زانستی دانرا لەو بوارە تا سەردەمی یۆھانس کێپلەر.
ئیبن سینا پێشبینی ئەو نەخۆشیانەی کرد کە دەگوازرێنەوە بۆ ھەندێک نەخۆشی درم کە دەگوازرێنەوە لە ڕێگەی ھەوا لەلایەن کەسێکی نەخۆش،
بەڵام وادیارە کە ڕۆژاواییەکان نەخشەکانی سەدەکانی ١٣ و ١٤یەمیان بە ھەڵە گواستۆتەوە گوایە وایانزانیوە کە ئەوانە ئەو نەخشانەن کە لە سەردەمی یەسووع بڵاو بووە:
وە کتێبی ڕاستکردنەوەی مەجستی نووسراوی جابیر بن ئەفلەح وە کتێبی نووسینی کیندی وە نووسراوی فەڕغانی و نووسینی فارابی وە کارەکانی خیمیا و کیمیا و پزیشکی و دەرمانسازیی ئەبووبەکر ڕازی و کارەکانی سابت بن قوڕڕە و حونەین بن ئیسحاق،