polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
فیلمەکە دەبارەی پیاوێکی ئیتاڵی جووە کە تێ‌ئەکۆشێ چاودێری کوڕە بچکۆلەکەی ببێت لە ماوەی بەندکرانیان لە بەندیخانە‌یەکی نازیەکان ،
باوکی بێنیگنی لە ڕاستیدا بۆ ماوەی ٢ ساڵ بۆ یەکێک لەو بەندیخانانە بڕاوە و دەتوانین بڵەین فیلمی ژیان خۆشە‌ بەشێکی لەسەر ئەزموونەکانی باوکی درووست‌کراوە.
لە ١٩٩٨دا ئەو فیلمە لە ٧بەشی جیاوازدا پاڵێوراو کرا بۆ وەرگرتنی خەڵاتەکانی ئاکادمی ئاوارد و بێنیگنی بۆخۆی بووە بەرندەی خەڵاتی باشترین ئەکتەر.
لە ساڵی ٨٦دا لە فیلمی پەسەند نەکراوی یاسا دەوری بابی بینی کە کابرایەکی بێگۆناە بوو کە لە وڵاتی غۆربەت بە کۆشتنی بنیامێک تاوانبار ئەبێ،
لە شەو لەسەر زەوی‌دا لە ساڵی ١٩٩١دا دەوری شۆفیڕێکی تاکسی لە شاری ڕۆمای بینی کە لە‌بەر مسافیرەکەی کە پیاوێکی ئایینی دەبێ و لای ئەو ددان دەنێ بە ھەڵە سێکسیەکانی و تووشی جڵتەی دڵ ئەبێ.
ئەو ڕووداوە نەختێک دوور لە باوەڕ بوو لەبەر ئەوەی کە تا ئەو کاتە کەسایەتیە سیاسیەکانی ئیتاڵی خۆیان بە وشک و سارد پیشان‌دابوو.
ئەگەرچی لە کاتی بەرھەم‌ھێنانی فیلمەکە گرووپێکی جوو تایبەت تەرخان کرابوون کە لە فیلمەکەدا شتێکی ناشیرین سەبارەت بو جووەکانی تێدا نەبێ کە ببێتە ھۆی ناخۆشی،
بەڵام فیلمەکە لە لایەن ژمارەیەکی کەم ڕەخنەگران تاوانبار کرا کە ھۆلۆکاستی بێ ڕەنج و ئازار نیشان داوە و ‌ھێندێ تر پێیان وابوو "پێکەنین بە ھەموو شت" دەبارەی ھۆلۆکاست زۆر گۆنجاو نیە.
بێنیگنی لە ساڵی ١٩٨٣ یەکەم فیلمی خۆی درووست کرد بەناوی ئازارم دەدەی لەو سەردەمەدا بوو کە دەگەڵ ئەکتەرێکی ژن بە ناوی نیکۆلێتا براشی یەکیان ناسی؛ ئەو ژنە دواتر بووە ھاوسەری و ھەروەھا دەوری سەرەکی فیلمەکان لە دەرھێنانی بێنیگنی بە دەستی ئەو بوو.
کاتی بردنەوەی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین فیلمی زمانی بیانی بە سەر کۆرسیەکاندا تێپەڕی ؛ کاتێ خەڵاتی ئۆسکاری باشترین ئەکتەری وەر دەگرت لە نێو قسەکانیا وتی :
کۆپتەری ئەپاچی سیستەمی ڕێ دۆزینەوھ ‌بەکار دەبات کە ھەمیشە زانیاریی تەواو و وورد دەخاتە بەردەم فرۆکەوان سەبارەت بە بەرزی و نزمی و دووری لە شوێنی مەبەست بگرە ھەموو پۆ و تانەکانی ئاستی فڕین بەشەو و بەڕۆژ دیارە دەکات و جێگە و ڕێگاکانی دوژمن بە پێوانی وورد دەدات بەدەستەوە.
ئەم فرۆکانە کاری پشتگیریی لە ھێزە زەمینییەکانی ڕیزی پێشەوەی جەنگ دەکەن و بۆ تێکشکاندنی زریپۆش و دەبابە و ئامێرە سەربازییەکانی تر زۆر بەکار و گونجاوە،
وەک باس دەکری لە جەنگی دووەمی کەنداو دا ساڵی ١٩٩١ دژی سوپای ڕژێمی عێراقی لەناوبراو بەکاربراوە و نزیکەی ٥٠٠ دەبابەی عێراقی تێکشکاندووە.
یەکێک لە جۆرەنوێیەکانی ئەم کۆپتەرە "لۆنگ بۆو" -٦٤ جۆرە ڕادارێکی تایبەتی پەرەپێدراوی لەسەر دامەزراوە کە تا ٦٠ خاڵی جێ مەبەست دەپشکنێ و بەئەڵقاوئەڵقی ٣٦٠ پلە،
شوێنی دانیشتن یان مەرجەکانی فێرکردن یان باجی دەرامەت) ھەروەھا ڕێورەسمی تۆمارکردنی ناوی ئەو کەسانە بۆ دەنگدان و بەڵگە و ناسنامانەی پێویست لە کاتی دەنگدان پێشکەش بکرێن.
ھەروەھا ڕێورەسمی پێویست کە بە ھۆیانەوە پاڵێوراوەکان لەسەر کارتی دەنگدان ناویان تۆمار دەکرێ ھەروەھا ڕێساکانی ناونوسکردنی پاڵێوراوان دیار دەکات.
دابینکردنی پێداویستییەکانی دیاریکردنی ناوچەکانی ھەڵبژاردن کە نوێنەرەکان لەوێوە ھەڵدەبژێردرێن بۆ ئەنجومەنی یاسادانان (بۆ نموونە وەک ناوچەکانی ھەڵبژاردنی:
دەنگدان لە ھەڵبژاردن بە چ شێوەیەک دەبێ (بۆ نموونە بەکارھێنانی کارتی دەنگدان وەک کاغەز یاخود شێوەی تری دەنگدان وەک ئامێری دەنگدانی میکانیکی یان ئامێری دەنگدانی ئەلکترۆنی،
چۆن دەنگدەران و پاڵێوراوان داوا تۆمار بکەن لە دادگا یاخود فەرمانگەیەکی حکومی بۆ سەپاندنی مافەکانیبان یاخود تانەدان لە ئەنجامەکانی ھەڵبژاردندا.
بەتایبەتیش لە دوای ھەڵبژاردنە بەناوبانگەکەی ٢٠٠٠ ی بوش – ئال گۆر گرنگی ئەم یاسایە پەرەی سەند و ئێستا لە زۆربەی قوتابخانە یاسایییەکان لەسەرتاسەری وڵاتە یەکگرتووەکان،
دەزگا‌و ناوەندی‌ سەربەخۆو بیروڕای‌ ئازادو بیری‌ ھەمە لایەنەو قبوڵکردنی‌ جیاوازییەکان‌و ھەڵسەنگاندنی‌ ژیانی‌ شارستانی‌‌و تاووتوێکردنی‌ پرۆژەکانی‌ داھاتوو مامەڵەکردنێکی‌ جدییانەیە لەگەڵ سەردەم‌و خۆ سازدان بۆ دروستکردنی‌ پەیوەندییەکی‌ ھەمە لایەنە بەدنیای‌ ئەمڕۆوە.
ململانێی‌ شارستانییەکانیش بۆ خۆی‌ ھەڵگری‌ ھەماھەنگی‌ دروستکرد‌نی‌ پەیوەندی‌ ھەمەلایەنەیە لەنێوان کۆمەڵگە جیاوازەکان‌و نەتەوە جۆراو جۆرەکاندا،
بەھەمان شێوە جیھانگیریش دەرەنجامی‌ گەڵاڵە بوونی‌ ئەو پەیوەندیانەیە لەڕووی‌ رۆشنبیری‌‌و فەرھەنگیی‌‌و ئابووری‌‌و سیاسییەوە.
لەجیھاندا سەدان ھەزار گۆڤارو کتێب بەزمانە زیندووەکانی‌ دنیا دەردەچێت‌و دەچێتە خانەی‌ فەرھەنگ‌و بزاڤی‌ رۆشنبیرییەوەو تێکەڵاوی‌ دنیای‌ ئەمڕۆ دەبن‌و کاریگەرییەکی‌ گەورەش لەسەر ئاستی‌ رۆشنبیری‌‌و فەرھەنگ‌و ژیاری‌‌و پێشکەوتن جێدێڵن،
جیھانگیریش بۆخۆی‌ تەنھا دیاردەیەک نییە بەڵکو تەواو ریشەیەکی‌ مێژوویی‌‌و ژیارییە بۆ تێکەڵاوکردنی‌ دنیا‌و کۆکردنەوەی‌ ئاستە جیاجیاکانی‌ ژیاری‌‌و گەردونگەرایی‌ ئەو زەمەنە دەکات کەلەپێشدا لایان وابووە سنوورەکانی‌ دنیاو شورای‌ نێوان دەوڵەتەکان‌و زمانی‌ گفتوگۆی‌ جیاوازو فەرھەنگی‌ جۆراو جۆر دابڕانێکی‌ چۆنایەتی‌ فەرھەنگ‌و ژیاری‌ نەتەوە جیاجیاکانە.
لێرەوە ئەتوانین بڵێین راگەیاندن‌و چاپەمەنییەکان بھ‌گۆڤارو کتێب‌و رۆژنامە‌وە بۆ خۆی‌ بارگاوی‌ دەبن بەو پێشکەوتنە سەرتاسەرییەی‌ تەکنەلۆژیاو زانست‌و رۆشنبیری‌،
دیارە ھاوچەرخ بوونی‌ بەرھەمە فیکری‌‌و ئەدەبی‌‌و رووناکبیرییەکان لەکاری‌ وەرگێڕان‌و ئاگایی‌ سەرتاسەری‌ لەجیھان بەجیھانیکردنی‌ زمانی‌ خۆمانەوە دەبێ‌،
بەڵام ئەگەر زیادەڕۆیی‌ نەبێت ئەکرێ‌ ئێمەی‌ کوردیش جارێکی‌ ترو بەھەنگاوێکی‌ ترەوە تێکەڵ بەدنیای‌ ئەمڕۆو ئاستی‌ رۆشنبیری‌‌و فەرھەنگی‌ جیھان بین دەنا لەوێستگەی‌ یەکەمی‌ ئەم شەمەندەفەرە تیژڕەوەی‌ جیھانگیریدا بەکۆڵێ‌ باری‌ گرانەوە جێدەمێنین‌و بەفریادی‌ تۆمارکردنی‌ مێژووی‌ شارستانی‌ خۆمان ناکەوین.
کەسەرنووسەرەکەی‌ بەڕێز رەووف بێگەردو بەڕێوەبەری‌ نووسین شوان ئەحمەدەو دەستەی‌ نووسین بەڕێزان (رێبین ئەحمەد ھەردی‌،
دەزگای‌ چاپ‌و پەخشی‌ سەردەم وەک ناوەندێکی‌ رۆشنبیری‌ مەدەنی‌ کۆمەڵێ‌ ئەرکی‌ رۆشنبیری‌ گرتۆتە ئەستۆ کەپێکھاتووە لەچاپکردن‌و بڵاوکردنەوەی‌ کۆمەڵێ‌ گۆڤار کەگرنگی‌ دەدەن بەبوارە جیاجیاکانی‌ رۆشنبیری‌‌و وەرگێڕانی‌ کولتوری‌ بیانی‌ لەئەدەبیات‌و فیکری‌ سەردەم‌و فەلسەفە‌ی‌ نوێ‌‌و بواری‌ زانستی‌ جیاجیا سەرەڕای‌ چاپکردن‌و بڵاوکردنەوەی‌ گۆڤاری‌ سەردەم کەتایبەتە بەوەرگێڕان‌و گۆڤاری‌ زانستی‌ سەردەم تایبەتە بەبوارە جیاجیاکانی‌ زانست کەپشتیوانە بەنوێترین ئامرازی‌ بڵاوکردنەوە کەئینتەرنێتە،
رۆڤار کەڕۆژنامە گۆڤارێکە تایبەتە بەو نووسەرو ناودارانەی‌ بواری‌ ئەدەبی‌‌و رۆشنبیری‌ کوردی‌ کەسەردەمانێکی‌ بەر لەئێستا مێژوویەکی‌ ئەدەبیان دروست کردووە.
دامەزراندنی‌ چاپخانە‌‌و دابین کردنی‌ پێویستییەکانی‌‌و بەگەڕخستنی‌ یا بەکرێگرتن‌و بەکرێدانی‌ چاپخانە‌و بەگەڕخستنی‌ لەلایەن خۆیەوە یان بەڕێککەوتن لەگەڵ لایەنی‌ تردا.
دابین کردنی‌ پێویستییەکانی‌ گۆڤارو رۆژنامە‌و بڵاوکراوەو کتێبەکانی‌ لەکاغەزو مەرەکەب‌و فلم‌و پلێت‌و ھەر بابەتێکی‌ تر.
ھاندانی‌ بزووتنەوەی‌ رووناکبیری‌ بەبەستنی‌ ڤیستیڤاڵ‌و سیمینارو دیداری‌ ئەدەبی‌‌و ھونەری‌‌و رووناکبیری‌‌و یاریدەدەرانی‌ رێکخراوە ئەدەبی‌‌و ھونەری‌‌و رووناکبیرییەکان.
بۆ دابین کردن‌و دانان‌و داڕشتنی‌ بودجەی‌ تایبەت بۆ دەزگا‌و دابین کردن‌و دانان‌و داڕشتنی‌ بودجەی‌ تایبەت بۆ دەزگاو دابینکردنی‌ سەرجەم خەرجییەکان‌و پێداویستییەکانی‌ بەشە جیاجیاکان‌و دابینکردنی‌ مووچەو خەلاتی‌ نووسەران‌و کارمەندانی‌ دەزگاو دەرەوەی‌ دەزگاو کارمەندە ئیداری‌‌و ھونەری‌‌و خزمەتگوزارییەکان،
سەرجەم پلان‌و نەخشەسازییەکانی‌ ئێستا‌و ئایندەی‌ دەزگاو کاروباری‌ چاپ‌و بلاوکردنەوەی‌ لەڕێی‌ ئەنجومەنی‌ بەڕێوەبردنی‌ دەزگاوە بڕیاری‌ لەسەر دەدرێت‌و دەست نیشان دەکرێت.
دوا بەدوای‌ ئەوە بەشی‌ ھونەری‌ ئەرکی‌ کاروباری‌ لەچاپدانەکەی‌ دەگرنە ئەستۆ لەڕووی‌ ھونەری‌‌و تەکنیکییەوە بەشی‌ بلاوکردنەوەش ئەرکی‌ دابەشکردن‌و سەرپەرشتی‌ کردنی‌ کتێبەکان دەگرنە ئەستۆ.
چەندین پسپۆڕ‌و شارەزا لەزمانە جیاجیاکانداو بوارە فەلسەفی‌‌و ئەدەبی‌‌و کۆمەلایەتی‌‌و زانستییەکاندا کاروباری‌ ھەڵسەنگاندنی‌ کتێبیان گرتۆتە ئەستۆ سەرپەرشتیاری گشتیی زنجیرەی کتێبەکانی سەردەم بەڕێز یە.
ئەنجومەنی‌ بەڕێوەبردن کەدەسەڵاتی‌ باڵایە لەدەزگادا‌و پێکھاتووە لەسەرۆک‌و جێگری‌ سەرۆک‌و سکرتێر‌و لێپرسراوی‌ بەشی‌ کارگێڕی‌‌و سەرنووسەرانی‌ گۆڤارو رۆژنامەکانی‌‌و بەڕێوەبەرانی‌ بەشەکانی‌‌و ھەر پسپۆڕێک بوونی‌ بەپێویست بزانرێ‌،
دیاریکردنی‌ سەرۆک‌و جێگرو سکرتێر بەھەڵبژاردن دەبێ‌‌و ئەنجومەن لەیەکەم دانیشتندا رۆژی‌ بەڕێزان شێرکۆ بێکەسی‌ شاعیر بەسەرۆک‌و حسێن عارفی‌ رۆماننووس بەجێگر دانا،
دەستەی‌ دامەزراندنی‌ دەزگا بریتیبوون لە (شێرکۆ بێکەس‌و رەووف بێگەرد‌و حسێن عارف‌و محەمەد موکری‌‌و دڵشاد عەبدوڵلا)،
خودی‌ بڕیارەکەش لەبڕگەی‌ یەکدا بڕیار دەدات بە "دامەزراندنی‌ دەزگایەک بەناوی‌ دەزگای‌ چاپ‌و پەخشی‌ سەردەم" بەپێی‌ ئەو پەیڕەوەی‌ لەگەڵ بڕیارەکەدایە پەیڕەوەکەش بریتییە لەدوازدە مادە کەناوی‌ دەزگاو مەڵبەندە گشتییەکەی‌‌و چۆنێتی‌ بواری‌ فراوان بوونی‌ شێوە یاساییەکەی‌ وەک کەسایەتییەکی‌ مەعنەوی‌‌و سەربەخۆ ئامانجەکانی‌ چۆنیەتی‌ بەدیھێنانیان لەڕێگەی‌ پێکھاتەکەیەوە دیاری‌ دەکەن.
ئەم بەشە ئەرک‌و کاروباری‌ لەچاپدانی‌ کتێب‌و گۆڤارەکانی‌ لەئەستۆدایە‌و بەشی‌ ھونەری‌ ھەر گۆڤارو بلاوکراوەیەک تایبەتە‌و،
دەزگای‌ چاپ‌و پەخشی‌ سەردەم بەپێی‌ بڕیاری‌ ژمارە ی‌ رۆژی‌ ٢٥/١٠/١٩٩٨ی‌ سەرۆکایەتی‌ ئەنجومەنی‌ وەزیرانی‌ حکومەتی‌ ھەرێمی‌ کوردستان دامەزراوە.
مووسا لە پێغەمبەرانی نەوەی ئیسرائیل بووە کە یووسف پێشی خستن لە ئیسرائیلەوە و لە زەوی نیشتەجێ ی کردن ی ئەمڕۆ لە میسر لەبەر پێویستیان بە شوێنێکی زۆر بۆ مەڕو ماڵاتیان.
بەپێی پەڕتووکی پەیمانی کۆن و قورئان مووسا لەو ساڵەدا لەدایک بووە کە منداڵی ھۆزی ئیسرائیلییەکان دەکوژران لەکاتێکدا کە فیرعەونی میسر ڕەمسیسی دووەم کە ساڵێک فەرمانی کوشتنیانی دەرکرد و ساڵێک وازی لێھێنان ئەمەش لەترسی زۆربوونی ژمارەیان بوو ھەتا نەبنە یارمەتیدەرێک بۆ دوژمنەکانی،
ھەندێکیش دەڵێن (ئەو ساڵە فیرعەون خەوێکی دیوە و بەپێی ئەوەی کە خەوەکەیان بۆ لێک داوەتەوە پێیان وتووە کە ئەم ساڵ منداڵێک لە دایک دەبێت کە تۆ لەناو دەبات بۆیە فەرمانی بەلەناو بردنی ھەموو منداڵێک کرد کە لەو ساڵەدا لەدایک دەبوون کە مووسا تێیدا لەدایک بووە).
دایکی مووسا منداڵەکەی دەخاتە سندووقێکەوە و دەیخاتە ڕووباری نیل و لەم کاتەدا فیرعەون دۆزییەوە و خێزانەکەی خۆشی ویست و ئینجا مووسا لە کۆشکی فیرعەوندا ژیانی بەسەر برد.
مووسا لەدوای کوشتنی یەکێک لەشوێنکەوتوانی فیرعەون و سەرخستنی ئیسرائیلییەک ڕای کرد بۆ مەدیەن و بۆ ماوەی ھەشت ساڵ لەوێ مایەوە و خێزانی ھێنا.
مووسا کوڕی عەمران کوڕی قەھات کوڕی لاوی کوڕی یەعقووب کوڕی ئیسحاق کوڕی ئیبراھیم کوڕی تارخ کوڕی ناحور کوڕی سروج کوڕی ڕەعو کوڕی فالج کوڕی عابر کوڕی شالح کوڕی ئەرفکشاد کوڕی سام کوڕی نووحە،
یەکێک لە بەناوبانگترین بەرھەمەکانی وەرگێڕانی ڕۆمانی دۆن کیشۆتە کە خەڵاتی باشترین کاری وەرگێڕانی ساڵەکانی ١٣٣٦ و ١٣٣٧ی کۆچی ھەتاوی بۆی بە دیاری ھێنا.
لە نەخۆشخانەی ئێران‌مێھر لە تاران کۆچی دوایی کرد و ھێنرایەوە مەھاباد و لە گۆڕستانی بوداغ سوڵتان لە پاڵ مامۆستا ھێمن و ھەژار و خاڵەمین و ماملێ و ناودارانی تری کوردەوە بە خاکی نیشتمان ئەسپێردرا.
کاتێک سیستەمە دیموکراسییە لیبرالییەکانی وەک سیستەمی ئەمریکا یاخود فلیپین سیستەمەکانیان ھەنگاوێک بەرەو پێش دەبەن بەرچاوڕوونی وەک ئامرازێکی لێپێچینەوە لەگەڵ بەرپرسە حکومییەکان و لەناوبردنی گەندەڵی بەکار دێنن.
ئەوسا ئەو سیستەمانە بە سیستەمی شەفاف دەژمێردرێن و ھەلی کەمتر لەبەردەم حکوومەت بۆ خراپی بەکارھێنانی دەسەڵات بۆ بەرژەوەندی بەرپرسەکانی دەرەخسێ.
سیستەمە مۆدێرنەکانی دیموکراسی لەسەر بناغەی ئەمجۆرە بەشداربوونەی خەڵک و میدیاکان بوونیات دەنرێن؛ و ھەر کەسێکیش حەز بکات ئەوا چەند ڕێگەیەک ھەن بۆ کارلێکردن لە بڕیارەکان لەسەر ھەموو ئاستەکانی دەوڵەتدا.
دیموکراسی بە بێ پچڕان کار دەکات و ھەڵبژاردنەکان لە سیستەمی دیموکراسیدا تەنھا بۆ ھێنانە کایەوەی گۆڕانی مەزن لە ڕەوتی سیاسەتدا بەکاردێن.
کە تێیدا بڕیارەکان لە پشت دەرگا داخراوەکان وەردەگیرێن و بوارێکی زۆر کەم بۆ جەماوەر ھەیە کاریگەریان لەسەر نەخشەکێشانی سیاسەتەکاندا لە ماوەی نێوان ھەڵبژاردنەکاندا ھەبێ،
دیموکراسیی بەشداربووانە کە لەسەر بناغەی بەرچاوڕوونی و بەشداربوونی ڕۆژانە بوونیات نراوە ماوەی چەندین دەیەیە بە شێوەیەکی ڕەسمی لە باکووری ئەورووپا بەکار دەھێنرێت و،
ڕێوشوێنی بەرچاوروون و شەفاف کۆبونەوەی بە ئاشکرا و ڕاگەیاندنەکانی لەبارەی ڕێکارە دارایییەکانی حکوومەت و یاسای ئازادی زانیارییەکان و پێداچونەوە و و وردبینی بودجە و … ھتد دەگرێتەوە.
فەرمانێکی دەرکرد کە بەردەوامیی ڕەوایی یاساکانی ژێرفەرمانی بەریتانیا بوونی ھەبێت بە شێوەیەک کە ناکۆک نەبێت لەگەڵ ئەو گۆڕانکارییەی کە لە ئەنجامی دامەزراندنی دەوڵەت و دەستنیشانکردنی ئەنجومەنی دامەزرێنەری ھەڵبژێردراو وەک دەزگایەک کە دامەزراندنی دەستوور و پەسەندکردنی پێسپێردراوە،
بەڵام فەرمانی پێشوو لەگەڵ ھەمووارکردنە جیاکراوەکانی لە «فەرمانی بنەماکانی حوکمڕانی و یاسا»دا دەمێنێتەوە کە لەلایەن ئەنجومەنی کاتی دەوڵەتەوە لە ١٩ی ئایاری ١٩٤٨ دەرچووە و تا ئێستا ماوەتەوە.
بەڵام نەبوونی دەستوورێکی کامڵ و ڕووننەبوونەوەی ئەولەوییەتەکانی یاسا بنەڕەتییەکان بەسەر یاسا ئاساییەکاندا ھاووڵاتیان و دامەزراوەکان ناچار دەکات ڕووبکەنە دادگای باڵا،
لە باکووری رۆژاواوە لەگەڵ سووریا و لە رۆژھەڵاتەوە لەگەڵ زیفەی ڕۆژاوایی فەلەستین و ئوردن و لە باشوورەوە لەگەڵ کەرتی غەززەی فەلەستینی و میسر دا سنووری ھەیە.
وڵاتی ئیسرائیل ڕاگەیەندرا بەمەبەستی وەرگرتن و پێشوازییکردن لەو جوولەکانە کە دەرکرا بوون و رۆیشتبوون لە رۆژھەڵاتی ئەورووپا لەکاتی شەڕی جیھانیی دووەم و نیشتەجێ و نیشتمانیی کردنییان لە وڵاتێکی جوولەکەیی دا،
ئەبراھام مابۆ بە یەکەم نووسەر دادەنرێت کە سەرکەوتنی گەورەی بەدەستھێناوە بەھۆی ڕۆمانەکەیەوە کە بە زمانی عیبری نووسیوویەتی لە ساڵی ١٨٥٣ بوو،
لە ڕووی مێژووییەوە ناونیشانی وەک خاکی ئیسرائیل و بەنی ئیسرائیل بەکاردەھێنرا بۆ ئاماژەکردن بە شانشینی یەکگرتووی ئیسرائیل و تەواوی خەڵکی جوولەکە بە یەک لەدوای یەک.
کۆنترین شوێنەواری ناسراو کە وشەی «ئیسرائیل» وەک گرووپێک باس دەکات لە لەوحەی مێرنێپتا دا کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی میسری کۆن و مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ کۆتایی سەدەی سێزدەھەمی پێش زایین.
لەنێو ئۆرکێسترا ئیسرائیلییە بەناوبانگەکانی جیھان ئۆرکێسترای ئیسرائیل ھەیە کە زیاتر لە حەفتا ساڵە کۆنسێرت پێشکەش دەکات و ئەمڕۆ ساڵانە زیاتر لە دوو سەد کۆنسێرت پێشکەش دەکات.
ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٧٣ەوە نزیکەی ھەموو ساڵێک بەشداری پێشبڕکێی گۆرانی ئەورووپی دەکات و چوار جار سەرکەوتنی بەدەستھێناوە و دووجاریش میوانداری ئاھەنگەکەی کردووە.
ھەموو ئەو ھاووڵاتیانەی تەمەنیان ١٨ ساڵ یان زیاترە و لە سنووری ساڵی ١٩٤٨ی ئیسرائیل و کەرتی جۆلان و لە شوێنە نیشتەجێبوونەکانی کەرتی ڕۆژاوا نیشتەجێن،
چونکە لەلایەن ڕێکخراوە ناحکوومییەکانەوە ڕادەگەیەندرێت کە ئیسرائیل دەوڵەتێکی ڕەگەزپەرستە بەھۆی ئەنجامدانی تاوانی کۆمەڵکوژی دژی فەلەستینییەکان.
لە ساڵی ٢٠٠٠ ئیسرائیل داوای لە نەتەوە یەکگرتووەکان کرد سنوورەکانی نێوان خۆی و لوبنان دیاری بکات و ھێزەکانی بە پێی فەرمانە نێونەتەوەییەکان لە باشووری لوبنان کشانەوە.
لە ساڵی ١٩٦٦ شموێل یووسف ئاگنۆن خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی لەگەڵ نووسەری ئەڵمانی-جوولەکە نێلی ساکس ھاوبەش کرد.
ڕۆژانی کارکردن و پشووی خوێندنگەکانی جوولەکەکان بەپێی پشووەکانی جوولەکەکان دیاری دەکرێن و ڕۆژی فەرمی پشوودان لە وڵاتەکەدا شەممەیە؛ یان شەممەی جوولەکەکان.
دەرھێنەرانی فەلەستینی-ئیسرائیلی کۆمەڵێک فیلمیان دروست کردووە کە باس لە ململانێی عەرەب و ئیسرائیل و دۆخی فەلەستینییەکانی ناو ئیسرائیل دەکەن،
بەڵام پێویستە ئاماژە بەوە بکرێت کە ھەموو باڵیۆزخانەکانی ئەو وڵاتانەی پەیوەندییان لەگەڵ ئیسرائیلدا ھەیە لە شاری تەلئەبیبن،
بەپێی ئاماری ساڵی ٢٠٢٣ ژمارەی دانیشتوانی وڵاتی ئیسرائیل ٩.٧ ملیۆن کەس دەبێت کە دەکاتە ٠٫١١ لەسەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان.
دوای وازھێنانی ئینگلیز لە خاکی فەلەستین و دەرگا واڵا کرا بەڕووی ئیسرائیل تا ڕاگەیاندنی وڵاتی جوولەکە بە سەرکردایەتی پڕۆفیسۆر تیۆدۆر ھێرتسل کەپێشتر لە پڕۆتۆکۆڵاتی ساڵانی ١٨٩٠ دایان ڕشتبوو بەمەش عەرەبەکان ڕازی نەبوون.
دەرەنجام سەرجەم بنکە و بارەگاکانی بزووتنەوە پاش بەرگرییەکی بەھێز لەلایەن یەکێتییەوە دەگیرێن و ژمارەیەکی زۆریش لە ھەردوولا دەکوژرێن،
سەرەنجام دەچێتە ناوچە سنوورییەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان و ژمارەیەکی باش لە ھێزی پێشمەرگە لە نزیک قاسمەڕەش و زەڵێ کۆدەکاتەوە،
وەک ئەندامێکی مەکتەبی سیاسی و بەرپرسی مەکتەبی ڕێکخستن لە کاروباری حیزبیدا بەردەوام دەبێ ھەتا مانگی ٨ی ساڵی ٢٠٠٠ کە یەکەمین کۆنگرەی بزووتنەوەی یەکبوونی ئیسلامیی،
کە لە ئاکامی ئەو کۆنگرەیەدا وەرچەرخان و گۆڕانکارییەکی ڕیشەیی لە ژیانی ئەودا بەتایبەتی و لە بزووتنەوەدا بەگشتی ڕوویدا.
باپیر نامیلکەیەکی ٢٥ بڕگەیی نووسی بە ناونیشانی «بنەما شەرعییەکان و ھێڵە گشتییەکانی کۆمەڵێکی ئیسلامیی ڕەسەن» کە لەگەڵ ئەندامانی سەرکردایەتیدا دەیخاتە ڕوو و تاووتوێی دەکەن و ئەو بیست و پێنج خاڵە دەکرێتە بناغەی بەرنامەی بیری و سیاسەتی شەرعیی کۆمەڵ.
لە ساڵی ٢٠٠٣ دا بنکە و بارەگاکانی کۆمەڵ لە شارەزوور و ھەورامان لەلایەن ئەمریکاوە مووشەکباران کرا و لە ئاکامدا نزیکی ١٠٠ کەسێکیان لە ئەندام و کادیر و پێشمەرگە لێ شەھید و بریندار دەبێ و سەرەنجام بەپێی ڕێککەوتنێک لەگەڵ یەکێتیدا بنکە و بارەگاکانیان دەگوازنەوە بۆ ناوچەی پشدەر و خۆیشی بە ماڵ و خێزانەوە لە گوندی دارەشمانە نیشتەجێ دەبێ،
لە مانگی ١١ی ٢٠٠٥دا و لە یەکەمین کۆنگرەی کۆمەڵی ئیسلامیی دا بە یەکدەنگیی ئەندامانی کۆنگرە بە ئەمیری کۆمەڵ ھەڵبژێردرایەوە.
لە ساڵی ٢٠٠٧ دا لەگەڵ شاندێکی کۆمەڵی ئیسلامییدا لە تاران بەشداریی کۆنفڕانسی پشتگیریی کردن لە خەڵکی فەڵەستین دەکات و لەگەڵ خالید مشعلی بەرپرسی مەکتەبی سیاسیی بزووتنەوەی حەماس یەکتر دەبینن.
بەڵام پاش شەش مانگ مانەوە ھەوڵەکانی بێھوودە دەبن و دەگەڕێتەوە کوردستانی عێراق و لەڕێی چەند دۆست و برادەرێکەوە کێشەی ڕژێمی بەشێوەیەکی کاتی بۆ چارەسەر دەکرێ و سەرەنجام لە ئەوقافی ھەولێر تاقیکردنەوەیەکی پێشنوێژیی و وتاربێژیی دەدات و دەردەچێ.
لە ھەمان ساڵی ١٩٨٣ دا یەکەمین پەرتووکی دەنووسێ بەناوی «پوختەیەک دەربارەی ئیسلام» و لە ساڵی ١٩٨٤ لە بەغداد چاپ دەکرێ.
لە ساڵی ١٩٩١دا عەلی باپیر لەگەڵ ھەریەک لە مەلا مەحموودی ئازادیی و مەلا ئەبووبەکری صدیقیدا لەڕێگای پاکستانەوە سەفەری حەج دەکات و نزیکەی سێ مانگی پێدەچێ و وەک شاندێکی ڕەسمیی بزووتنەوەش–کە ئەو کاتە ئەندامی مەکتەبی سیاسیی دەبێ–لەگەڵ ژمارەیەک کەسایەتی دیدار و گفتوگۆی دەبێ چ لە سعودییە و چ لە پاکستانیش،
عەلی باپیر یەکێکە لە یەکەم سیاسەتمەدارە کوردەکانی باشووری کوردستان کە لەکاتی سەردانێکی فەرمیدا بۆ تورکیا دژی مامەڵەی تورکیا لەگەڵ هاووڵاتییە کوردەکانی قسە دەکات.
باپیر لە ساڵی ٢٠١٦ بەشداری کۆنفرانسێکی کرد لە تورکیا و ڕایگەیاند کە “دەبێت تورکیا واز لە ستەمکردنی کورد لە باکور بهێنێت” و “مەسەلەی جیهانی موسڵمانان ئەوەیە کە وازیان لە ئیسلام و نەریت هێناوە بۆ ئەوەی بە یاساکانی ڕێککەوتنی سایکس پیکۆ لە ساڵی ١٩١٦ کە گەلانی بە درێژایی سنوورە ناشەرعیەکان دابەش کردووە”.
عەلی باپیر لە تەمەنی گەنجیدا وەک پێشمەرگەیەک لە دژی سەدام شەڕی کردووە و براکەی خۆی کوشتووە بەهۆی ئەوەی یارمەتی سەدام دەدات بۆ کوشتنی ئەندامی بزووتنەوەیەکی ئیسلامی کوردستان.
ماوەی چەند مانگێک ھەردوو ھاوسەری بە خۆحەشاردان دەیگوزەرێنن و پاشان ماڵەکەی دەباتە نەغەدە و دواتریش دەیگوازێتەوە بۆ مەریوان و لە ساڵی ١٩٩٥ و ١٩٩٦ دا ماڵی ھاوسەرێکی لە ئەحمەد ئاوا و ماڵی ئەوی دیشیان لە مەریوان دەبێ.
ساڵی ١٩٦٥ لەشاری سنەدا وەکوو تیپێکی بنەماڵەیی دەرکەوتن و گەلێک بەرنامەی جۆربەجۆریان لە یانەی ئەفسەران و قوتابخانەکان و کۆشک و ھۆڵەکانی شاری سنەدا پێشکەش کرد.
کاتێک گەڕایەوە ئێمە خەریکی شۆردنی تەرمی باوکم بووین لە مزگەوت. دواتر کاروان ھۆنراوەی گەڵاوەرینی پاییزی نووسی بۆ مردنی باوکم و ئاوازی بۆ دانا و بوو بە گۆرانی و بڵاوی کردەوە».
پێش دەستگیرکردنی نامەیەک دەنێرێت بۆ سیروان حەمە ڕەشید کە تێیدا نووسیبووی «لەگەڵ کەمال محەممەد سەرقاڵی بەرھەمێکم کە چەند ھۆنراوەیەکی سیاسیی تێدایە و چاوەڕوانی ئەوە دەکەین دوای بڵاوبوونەوەی،
کاروان عوسمان تۆفیق ناسراو بە کاروان عوسمان گۆرانیبێژ و مۆسیقاژەنێکی کورد بوو کە لە گەڕەکی ئیبراھیم پاشای شاری سلێمانی لەدایکبووە.
موفتی‌ پێنجوێنی‌ زۆر بە پەرۆشی‌ نەتەوەوە بووە و بێ‌ نەتەوە ئەو ھیچ مانایەک لەنێو ژیاندا نابینێتەوە کە ئەم ھەستە بەشێوەیەکی‌ زۆر واقیعی‌ لە شیعرەکانی‌ ئەم شاعیرەدا ھەستی‌ پێدەکرێت.
دەرککردنی‌ موفتی‌ بەو ھەموو شتە لەو سەردەمەدا گرنگییەکی‌ تایبەتی‌ ھەیە و ھەر ئەم گرنگیەشە کە ئەم شاعیرە دەخاتە خانەی‌ نەمرییەوە،
چونکە ھیچ شاعیر و نووسەرێک ناتوانێ‌ نەمری‌ بۆ خۆی‌ و بەرھەمەکانی‌ بەدەست بھێنێت ئەگەر شاھیدی‌ ڕاستگۆی‌ قۆناغێکی‌ ژیانی‌ نەتەوەکەی‌ نەبێت و ئەرکی‌ مێژوونووسێکی‌ ڕاستگۆ نەگێڕێت،
بۆیە دەکرێت لێرەدا و پاش خوێندنەوەی‌ تەواوی‌ دیوانە پڕ بایەخەکەی‌ موفتی‌ پێنجوێنی‌ ناسنامەی‌ مێژوونوسێکی‌ ڕاستگۆش بدەینە پاڵ‌ ئەم شاعیرە،
کە من پێموایە موفتی‌ لەپاڵ‌ چەند شاعیرێکی‌ وەک نالی‌ و سالم و کوردی‌ و بێکەس و ئەحمەد موختار جاف وپیرەمێرد و قانیع و.ھتد شایەنی‌ ئەو نازناوەیە و ئەوەشی‌ ئەم شاعیرەی‌ خۆستۆتە پەراوێزەوە ڕۆژگارە کە نەیھێشتووە ئاوڕی‌ جدی‌ لێبدرێتەوە.
تێدەگات دەردی‌ دواکەوتوویی‌ نەتەوەکەی‌ چییە و ئەو دەیگێڕێتەوە بۆ نەبوونی‌ زانست و خۆ بە شت زانینی‌ سەردارانی‌ ئەو سەردەمە،
کە شاعیر ئاواتی‌ خواستووە کە وڵاتەکەی‌ ئەویش وەکو لوبنان پێشبکەوێت و ئەو ھەموو پێشکەوتنانەی‌ ئەوکات لوبنان ھەیبووە بەخۆیەوە ببینێ‌.
دووەمیش ئەوەیە کە موفتی‌ شاعیرێکی‌ ئاگادار بووە لە دەوروبەری‌ خۆی‌ و کەسێکی‌ بێئاگا نەبووە لە پێشکەوتنەکانی‌ ئەوکاتەی‌ جیھان بۆیە،
بەڵکو لە زۆر شیعری‌ تریشدا ئەم بابەتە ڕەنگدانەوەی‌ بەرچاوی‌ ھەبووە و لە شیعرێکدا بەناوی‌ کە شیعرێکی‌ پێنج خشتەکییە موفتی‌ باس لەوە دەکات کە ئەم کوردە ھەر خەوتووە و بێدا نابێتەوە بۆ ئەوەی‌ بگات بە زانست و وشیاربێتەوە ئەو دەنووسێت:
لە بەراوردکردنی‌ ئەم دوو شیعرەدا ئەوە دەبینین کە ھەردوو شاعیر دەیانەوێت نەتەوەکەیان بەخەبەر بھێنن و بەرەو عیلم زانست ھەنگاو بنێت،
بەڵام جیاوازی‌ ئەم دوو بەیتە لەوەدایە کە موفتی‌ پێنجوێنی‌ بەشێوەیەکی‌ زۆر سەرکۆنەی‌ نەتەوەکەی‌ دەکات و ھیچ زانست و ھوشیارییەکیان تێدا نابینێت،
لەمەی‌ ئەحمەد موختار جاف دەکرێت ئێمە دوو بۆچوون بخەینەڕوو یەکەمیان ئەوەیە کە ئەم شاعیرە ویستبێتی‌ نەتەوەکەی‌ ھەڵبنێت و غیرەتیان بخاتەبەر.
دووەمیشیان ئەوەبوبێت کە ئەحمەد موختار جاف لەشاردا ژیاوە و تاڕادەیەکی‌ زۆر دنیابینی‌ لە موفتی‌ پێنجوێنی‌ فراوانتر بووە،
ئەمەش بەو دەلیلەی‌ کە بێجگە لە شیعرە نەتەوەییەکانی‌ کە بەڕوونی‌ ھەستی‌ پێدەکەین لە شیعرە کۆمەڵایەتی‌ و ئەو شیعرانەی‌ بۆ کوڕوکچانی‌ کوردی‌ نووسیوە،
لە تێکڕای‌ ئەمانەدا ھەستێکی‌ نەتەوەیی‌ پەنھان دەخوێنینەوە و کە ھانی‌ کوڕ و کچانی‌ کورد دەدات بۆ ئەوەی‌ خۆیان بە زانست و زانیارییەوە خەریک بکەن ئەمە لەپێناو نەتەوەکەدایە و ھاوکات کە بابەتە ھەستیارە کۆمەڵایەتییەکانیش دەخاتە بەرباس بۆ ئەوەیە کە نەتەوەکەی‌ سەرفرازبکات و ھەوڵی‌ نوێبوونەوە و گۆڕان بدات تێیدا.
مەلا عەبدوڵڵای‌ توتنچی‌ ناسراو بە موفتی پێنجوێنی ناوی تەواوی عەبدوڵڵا مەلا کەریم ‌(لەدایکبووی ١٨٨١ گوندی بێستانە — مردووی ١٥ی حوزەیرانی ١٩٥٢ سلێمانی) شاعیرێکی کورد بوو،
بە دەستێک پەیداکاری‌ و بەخێوکاری‌ پیشاندەدا و بە دەستێکی‌ تر ھەڵمەتی‌ قەڵەم و ھەڵگرتنی‌ چرای‌ ڕووناککەرەوەی‌ بیری‌ نەتەوایەتی‌ بەرزکردبۆوە.
و یەکەم کەس کە لەبارەی لێکۆلینەوەی پاساوھێناوە بۆ رەفتارەکان لە کۆمەلڕزانیدا رایگەیاند بریتیتبوون لە مارفن سکۆت و ستانفۆرد لایمان لە بابەتە ھاوبەشەکەیاندا بە ناوی " لێپێچینەوەکان " ئەمە سەرەڕای ئەوەی ئەگری گەڕاندنەوەی بنەڕەتی زاراوەکە بۆ جی.
ئۆستن لە بابەتەکەیدا بە ناوی "داوایەک بۆ وەرگرتنی پاساوەکان" کە لەساڵی ١٩٥٦ بڵاویکردەوە و تیایدا پاساوھێنانەوەی وەک کردارەکانی ئازادی قسەکردن بەکارھێناوە.
توێژەرەوەکانی پەیوەندیکردن ئەم کارەیان بەرفراوانکرد لە رێگەی تاقیکردنەوەی بەکارھێنانە ستراتیژیەکانی پاساوھێنانەوە و پاکانەکردن و بە عەقلانیکردنی رەفتارەکان و پۆزش ھێنانەوە و شێوەکانی تری روونکردنەوەی رەفتارەکان لەلایەن تاکەکەس و دامەزراوەکاندا،
فیلپ نینلوک و ھاوەڵانی تەکنیکە تاقیکاریەکانی رێکخستنیان بەکارھێنا بۆ دۆزینەوەی ئەو چۆنیەتیەی کە تاکەکان لە رێگەیە رەفتاردەکەن بە گوێرەی جۆرەھا ئەو سیناریۆ و حاڵەتانەی کە تیایاندا پێویستە روونکردنەوە لەسەر رەفتارەکانیان بدەن.
و لە سیاسەتدا بەتایبەتی لە لە سیتەمەکانی دیموکراسیەتی نوێنەرایەتی لێپێچینەوە بە فاکترێکی گرنگ دادەنرێت بۆ گەرەنتی کردنی سیتەمێکی فەرمانڕەوایە باش.
و لێپیچینەوە جیاوازە لە بەرچاوروونی لەبەرئەوەی لێپێچینەوە تەنھا پەیوەندیارە بەریزبەندکردن و خستنەرووی سەلبیانە پاش ئەنجامدانی کارێک یان وەرگرتنی بڕیارێک،
بەڵام شەفافیەت ئەگەری ئەم خستنە رووەی پێش ئەنجامدانی کارەکە یان وەرگرتنی بریارەکان یان لەکاتی ئەنجامدانی کارەکە یان وەرگرتنی بڕیارەکەدا.
لێپێچینەوە ریژەیە کەمدەکاتەوە کە تیایدا نوێنەرە ھەڵبژێردراوەکان یان ئەو کەسانەی کە پلەوپایە باڵاکان بەڕیوەدەبەن دەکرێت بەئەنقەست لە رێگە لابدەن و لە سنوری بەرپرسیاریەتیە تیۆریەکانیان لابدەن و لە دەرئەنجامیشدا گەندەڵی رووبدات.
دواتریش دەچێتە بەشی یاسا لەزانکۆی زانکۆی ئەستەمبوڵ بەڵام دوای ساڵێک دەگوازرێتەوە بۆ زانکۆی ئەنقەرە بۆ خوێندنی زانستە سیاسییەکان،
گەڕانەوەی ئۆجەلان شتێکی ئاسایی نەبوو لەوکاتە ڕوویدا بەھۆی کەسێتی ناوبراوەوە ئەمەش لەبەرئەوەی ئۆجەلان ئەندامی گەنجانی شۆڕشگێر بوو کە گرووپێکی ماڕکسی-لێنینی بوون،
دواتر سەرۆککۆماری تورکیا سولەیمان دەمیرەل لەو بڕیارەی پەشیمان بوویەوە ئەمەش کاتێک کە پەکەکە دامەزرا وەک ھێزێکی کاریگەرتر لەوان.
ھەموو ئەوانە ناڕەزایی خەڵکی کوردی لێکەوتەوە لەوڵاتە جیھانییەکان بۆئەوەی کۆمەڵگای نێودەوڵەتی ئاگاداری ڕەوشی ئۆجەلان بن.
ئۆجەلان ماوەی دوو ساڵان دیداری خەڵکی لێ قەدەغەکرابوو لە ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ تاکوو ١١ی ئەیلوولی ٢٠١٦ کاتێک براکەی محەممەد ئۆجەلان سەردانیکرد لە جەژنی قوربان.
بڕیاریدا فەرمانی لەسێدارەدانی ئۆجەلان دوابخات تاکوو دادگای مافەکانی مرۆڤ لە یەکێتیی ئەورووپا پێداچوونەوە بۆ بڕیارەکە دەکات.
جەواد ئونیش ئەوەی ڕاگەیاند کە ئۆجەلان لەلایەن ئەمریکییەکانەوە قۆڵبەستکرا و ڕادەستی دەسەڵاتی تورکیا کراوە بۆدادگاییکردن ئەمەش بۆ کار و چالاکییەکانی ناوبراو بووە بۆ دامەزراندنی دەوڵەتێکی سەربەخۆی کوردی.
ئۆجەلان لە ١٥ی شوباتی ١٩٩٩ لە کینیا دەستگیر کرا لە ئۆپەراسیۆنێکی ھاوبەش لە نێوان دەزگای سیخوڕی مەرکەزی ئەمریکی سی ئای ئەی و دەزگای سیخوڕی تورکی ئێم ئای تی و دەزگای سیخوڕی ئیسرائیلی موساد،
دەسەڵاتی تورکیا ئەوەی ڕاگەیاند کە ئۆجەلان دەگوازنەوە بۆ بەشێکی دیکەی ھەمان زیندان و لەوێوە دەتوانێت حەفتانە بۆ دە کاتژمێر چاوی بە زیندانییەکانی دیکەی پەکەکە بکەوێت.
ئەم بەشە زیندانە بەمدواییانە درووستکرا ئەمەش کاتێکبوو کە لیژنەی نەھێشتنی ئەشکەنجەدانی ئەورووپا سەردانی دوورگەی ئیمرالی کرد و ڕەخنەی لە ڕەوشی ئۆجەلان گرت.
٥ و ٦ی ڕێککەوتننامەی مافەکانی مرۆڤی لەیەکێتیی ئەورووپا کردووە بەوەی کە ئۆجەلانی دەستگیرکردووە بەزیندانیکردنی ھەتاھەتایی بەبێ ئەوەی لە دادگایەکی دادپەروەرانە دادگایی بکات.
ئەو لە دامەزراندنی پەکەکە لە ساڵی ١٩٧٨ بەشدارییەکی زۆر گرنگی ھەبوو و ئەو پارتەی لە ناکۆکیی نێوان تورکیا و کورد بەشدار کرد.
لە زۆر گۆڤار و ڕۆژنامە و کۆڕ و پەرتووکاندا نووسەران و چالاکڤانانی ڕامیاری و کولتووری ھەوڵیان داوە تا ئەو بنەماڵەیە بە گشتی و مامۆستا محمد ماملێ بە تایبەتی بناسێنن.
ڕێزدار سمایلی ماملێش لە دواییدا پەرتووکی خۆی لەسەر بنەماڵەی ھونەرمەندی ماملێ و زۆر تایبەتمەندی مامۆستا محمد ماملێ لە ژێرناوی توێشەبەرەی ھونەری ماملێ بڵاو کردەوە.
نووسین و بیرەوەری زۆر بە نرخ لەسەر ئەو بنەماڵەیە و مامۆستا محمد ماملێ تا ئێستا بڵاو کراوەتەوە بەڵام بەھۆی نەبوونی ئازادی لە نێوخۆی وڵاتدا و دەستڕانەگەییشتنی زۆر کەس بە سەرچاوەی جێی متمانە،
دایکە حەبیب ئەڤینێکی وا ڕاستەقینەی بە منداڵەکانی میرزا سعید بەخشیبوو کە ھەموویان وەک دایکی خۆیان سەیریان دەکرد و حوڕمەتێکی تایبەتییان بۆی ھەبوو.
وەک خۆی باسی دەکات کە باوکی نەخوێندەوار بووە و کاتێک سەرژمێری گشتی ھاتووە بۆ نووسینی لێی پرسیوە ناوی خۆت و باوکت چییە ئەویش وتویەتی سەعید مام عەلی،