polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
و باوەریان بە قورئان ھەیە و بە ھەموو پایەکانی باوەڕ؛ بە خوا و فریشتەکانی و کتێبەکانی و پێغەمبەرەکان و زیندووبونەوە و ڕۆژی دوایی و ڕاستی بەھەشت و دۆزەخ،
کۆمەڵەی ئەحمەدی خۆی بە کۆمەڵەیەکی ئایینی نا سیاسی دادەنێت و ئامانجی نوێکردنەوەی ئیسلامە و دەڵێت ھەوڵی بڵاوکردنەوەی ئایین دەدات بە ڕێگەی ئاشتییانە و لە ڕێگەی وەرگێڕانی قورئانەوە بۆ زمانەکانی جیھان.
و سەرچاوەکانی کۆمەڵەی ئەحمەدی دووپاتی دەکەنەوە کە پەیوەندییان بە سیاسەتەوە نییە و ھەروەھا دووپاتی دەکەنەوە کە خۆیان و شوێنکەوتووەکانیان دەرناچن لە دژی ھیچ حکوومەتێک لەو وڵاتانەی تێیدا دەژین.
و سوپای نەمساوی توانیان شەڕێک ببنەوە لە نزیک بەلگراد بەڵام ئەمە نەیتوانی بەرەو پێشچوونی عوسمانییەکان بوەستێنێت و کشان بۆ سەرکەوتنێکی تر بەسەر حاکمی ویلایەتی ساکسۆن کە سەرکردایەتی سوپای نەمساوی ئەکرد لە شەری ئولاش.
ڕێکەوتنێک بەسترا لە نیوان دەوڵەتی عوسمانی و نەمسا و بوندقیە و ڕووسیا و پۆڵەندا بە ھەوڵی پاشای فەڕەنسا لویسی چواردەیەم لە سالی ١١١٠ک،
کە مەجارستان و ھەرێمی ترانسلڤانیای دران بە نەمسا و خەلافەت وازی لە بەندەری ئازوڤ ھێنا بۆ ڕووسیا و دلماسیای دا بە بوندقیە و ھەرێمی بودولیا گێردرایەوە بۆ پۆڵەندا لەگەڵ خاکێکی فراوان لە ئۆوکرانیای ئێستا،
پشتی بە سوپای قەوقاز بەست بۆ بۆ جەنگی پۆڵەندا و سەرکەوت بەسەریدا لە چەندین شەڕدا ھەتا لە پێش بورجی لمبرج وەستا و بەروە پێش چوونی عوسمانییەکان لەو شوێنەدا وەستا،
ئەمیر ئیوجین سافویانی سەرکردایەتی سوپای نەمساوی وەرگرت و کەوتە پلان دانان بۆ ڕێگرتن لە بەرەو پێشچوونی عوسمانییەکان تا توانی لە شەری زینتا بەسەریاندا سەر بکەوێت و سەدڕی ئەعزەم و ژمارەیەکی زۆر لە موسلمانان کوژران،
حەسەن پاشا کوبریللی دانرا بە سەدری ئەعزەم دەستی کرد بە ڕێکخستنەوەی ھیزەکان و ئەمیر ئیوجینی ناچارکرد بۆسنە چۆڵ بکات بۆ عوسمانییەکان ھەروەک ئەوەی دەریایی عوسمانییەکان سەرکەوت بەسەر بوندقیەدا دوو جار.
کۆمپانیای گووگڵ گەورەترین و زۆرترین سێرڤەری ھەیە لە جیھاندا بە بەراورد لەگەڵ کۆمپانیاکانی تر کە ژمارەیان لە ملیۆنان سێرڤەرە لە شوێنی جیا جیا دا.
گووگڵ بە شێوەیەکی ئاسایی چوار سەد و پەنجا ھەزار سێرڤەر بە تەنھا لە دوو درایڤ بە خۆڕایی دەبەخشێ کە دەکاتە نزیکەی پێتابایت بەپێی ڕیزبەندییەکانی (بت و بایت و کیلۆبایت و مێگابایت و گێگابایت و تێرابایت و پێتابایت و ئێگزابایت و زێتابایت و یۆتابایت و ئێکسۆنابایت و وێکابایت) کار دەکات لەب
لە جیھاندا خێراییی سێرڤەر گۆڕانکاری بەسەردادێت ئەمەش پەیوەندی ھەیە بە خواستەکانی کڕیار لەسەر تۆڕەکان و بەستنەوەی ماڵپەڕ بە سێرڤەر.
زۆرجار کاتێک کۆمپانیا سێرڤەری دەرەخات بە شێوەیەکی زۆر گونجاو و بە خێرایییەکی تایبەتە بەڵام درەنگ و زوو کردنەوەی ماڵپەڕەکان بە ڕاددەیەکی زۆریش بەستراوەتەوە بە کۆمپانیاکانی پەخشی ئەنتەرنێتی،
بۆیە ئەگەر لە وڵاتێک ھێڵی خاو ھەبێ خاوەن ماڵپەر لە ھەوڵی ئەوەدا دەبێت سوود لە سێرڤەرێکی باش و نزیک و خێرا وەربگرێت بۆ خێرا کردنەوەی لاپەڕەکانی ئینتەرنێت.
بریتییە لە ئامێرێکی کۆمپیوتەری تایبەت کە بە شێوەیەکی بەردەوام بەستراوەتەوە بە تۆڕی ئەنتەرنێتەوە بۆ ھەموو بەشداربووانی ئەنتەرنیت لە ھەموو جیھاندا و لکێنراوە بە ژمارەیەکی ئێجگار زۆر لە ماڵپەری تایبەتی.
ئەوەی کە حەقەکەی بەسەرەوەیە و قەرزەکەی لایە با بەدەمی خۆی بە کاتبەکە بڵێت و لە خوای پەروەردگاری بترسێت و چاوپۆشی لە ھیچی نەکات و لێی کەم نەکاتەوە،
ھۆکاری گشتی بۆ دابەزاندنی ئەم ئایەتە بریتی بوو لەوەی کە ھەندێک کەس لە ھەندێکی تر قەرزیان وەردەگرتەوە و دواتر و لەکاتی دانەوەی قەرزەکەدا نەدەزانرا قەرزەکە چەندە واتە قەرزارەکە پارەی کەمتر یان زۆرتری دەدا بە خاوەن قەرزەکە ھۆکاری ئەمەش بۆ ئەوە کە لەکاتی قەرزداندا ھیچ بەڵگەنامەیەکی نوسراو یان شایەتحاڵێک نەبوو لەنێوانیان.
بەم شێوەیە عەلی بووە جێنشینی عوسمان لە کاتێکا دەوڵەتی ئیسلامی درێژدەبوویەوە لە بەرزاییەکانی ئێرانەوە لە ڕۆژھەڵاتەوە بەرەو میسر لە ڕۆژئاواوە لەگەڵ ھەموو نیمچەدوورگەی عەرەبی و ھەندێک لە ناوچە سنوریەکان جێگیر نەبوون،
لە سەرەتای گرتنە دەستی خەلافەتدا عەلی ڕایگەیاند کە بنەماکانی ئیسلام جێبەجێ دەکات و دادپەروەری و یەکسانی بڵاو دەکاتەوە بە بێ جیاوازی،
دوای چەند مانگێک لە دوای ئەوەی خەلافەتی گرتە دەست داستانی جەمەل ڕوویدا لە ساڵی ٣٦ی کۆچی (کە بەرامبەرەکانی بریتی بوون لە تەڵحە وزوبێر وعائشەی کچی ئەبوبەکر لەبەر ئەوەی داوای تۆڵە سەندنەوەی عوسمانیان ئەکرد) و ڕۆیشتن لە مەککەوە بەرەو بەسرە و عەلی ڕۆیشت بەرەو لایان،
عەلی کوڕی ئەبوتاڵیب موسڵمان بووە پێش کۆچی پێغەمبەر بۆ مەدینە کاتێک مناڵ بووە و ئەڵین دووەم یان سێیەم کەس بووە کە چۆتە ئیسلامەوە و یەکەم لاو بووە کە موسڵمان بووە،
ھەروەک عەلی کۆچی نەکرد بۆ حەبەشە کاتێک پێغەمبەر ڕێگەی دا کۆمەڵێک لە موسڵمانان کۆچ بکەن بۆ حەبەشە دوای ئەوەی بێباوەڕەکان زۆر ئازاریان ئەدان،
و ھەروەک ئەڵێن ھاوەڵە گەورەکانی وەک سەعدی کوڕی ئەبو وەقاس و عەبدولڵای کوڕی عومەر و زۆری تر موبایەعەیان نەدا بە عەلی بەڵام بەڵێنیان دا کە لێی ھەڵنەگەڕێنەوە.
عەلی کوڕی ئەبوتاڵیبی کوڕی عەبدول موتەڵیب کوڕی ھاشم لە مەککە لە ساڵی ٥٩٩ زایینی یان ٣٠ ساڵ دوای ساڵی فیل لە دایک بووە.
کاتێک تەمەنی سی وچوار ساڵ بوو کاتێک ئەبوبەکری سدیق بانگی کرد بۆ ئیسلام بێ ھیچ سستی و دوودڵییەک وەڵامی داواکەی ئەبووبەکری دایەوە،
و پیغەمبەری ئیسلام متمانەی پێی بووە و خۆشی ویستووە و ڕێزی لێگرتووە بۆ جوانی ڕەوشت و ھەڵس وکەوتی و بۆ خەرجکردنی ماڵەکەی لە سەرخستنی ئیسلامدا،
و مژدەی بەھەشتی پێداو وەک ئەبوبەکر و عومەر و عەلی و ئەوانی تر لە دە کەسە مژدە پێدراوەکە؛ و ھەواڵی پێداوە کە بە شەھیدی دەمرێت،
عەلی کوڕی ئەبوتالیب و عوسمانی کوڕی عەفان و عەبدول ڕەحمانی کوڕی عەوف و سەعدی کوڕی ئەبو وەقاس و زوبێری کوڕی عەوام و تەڵحەی کوڕی عوبەیدولڵا بوون،
و عومەر داوای لێکردن کە خەلیفەیەک ھەڵبژێرن لە نێوانیاندا لە ماوە سێ ڕۆژ تێپەڕ نەکات لە کۆچی دوایی عومەر بۆ پاراستنی یەک ڕیزی موسڵمانان،
کە ھەردوو خەلیفەکە نەیانناردنە سوپاوە بۆ پێویستیان بە ڕاوێژیان لە مەدینە؛ و ڕۆڵی ھەبوو لە ھەڵبژاردنی عومەری کوڕی خەتاب بە جێنشینی ئەبوبەکر،
مالومە٫ چۆخماخ٫ سەرگەڵو٫ یاخسەمر٫ شاخەڕەش، دۆڵەڕووت، قزلەر، قەرەسەرد، ئاسۆس، قەرەچەتان، شەدەڵە، پیرەمەگرون، زێوێ، گەڕەدێ، دابان،
ئەوەی مانەوە لە ژن و منداڵ و کچی گەنج خرانە زیندانەوە بەڵام پیرەژن و پیرەمێردەکان بۆ بەندیخانەی بەناو ی ناردران و زیندانی کران کە دەکەوێتە بیابانی سەماوە،
سەرەتای ئەنفالی چوار بە کیمیابارانی گوندی گۆپتەپە لە ڕۆژی دەستی پێکرد بەھۆی فڕۆکەجەنگیەکان بۆمبی کیمیایی بەسەر خەڵکەکەی ناوچەکە باراند
ھۆی زۆری ژمارەی گیران و شوێن بزرکراوەکانی گەرمیان دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی کە پارێزگای سلێمانی بەھۆی فەرماندارییەتی چەمچەماڵ بە ڕێگای چەند کەسانێکەوە بڵاویان کردبووەوە،
ئەگەر چی سەرانی دەستەی بەرێوەبردنی کۆمەڵکوژییەکەی ئەم ھێرشە ھەر دەھات پانتایی ھێرشەکەیان فراوانتر دەبوو لە پاییزی ساڵی ١٩٨٧ەوە دەستی پێ کرد تا ساڵی ١٩٨٨،
لەساڵی ١٩٨٨ ڕێکخراوەی لێبووردنی نێونەتەوەیی ھەڵسا بە کۆکردنەوە و بڵاوکردنەوەی ناوی ١٧٠٠٠ کەسی بێ شوون کراو.
بەپێی چاودێری مافی مرۆڤی/ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست ئەم کۆمەڵکوژییە تەرخان کرا بوو بۆ لەناوبردنی ڕەگەزی نەتەوەی کورد کە زۆری ڕەگەزی نێری گرتبوووە.
و بەپێی ئاماری سەرانی ئەنجامدانی ئەم تاوانەی میری عێراق و دەسەڵاتدارانی ڕامیاری کورد کۆی گشتی ١٨٢,٠٠٠٠ کورد کۆمەڵکوژ کران.
کە بە درێژایی کم شێنەکە بۆردوومان کرا؛ بەڵام ژمارەی قوربانییەکان لە چاو ئەم بۆردومانە چڕە کەم بوو ئەویش بەھۆی کە پێشمەرگە توانیان پێشتر ئاگاداری خەلکی ناوچەکەی کردبوووە بە ئامۆژگاری و ڕێنمایی خۆپاراستن،
وا لێک دەدرایەوە کەلە جەنگی بەناو بەدر لە ساڵی ٦٢٤ی کۆچی دا ئەنجام دراوە بەوەی کە سەرکەوتن لەسەر ٣١٣ کەس دوای ئەوەی ئەوانەی نوێ ببوون بە موسڵمان و ئەوانەی کە ئایینیان بتپەرستن بوو ژمارەیان ٩٠٠ کەسی بوو.
ئەنفال دەقاودەق واتای تاڵان کردن دەدات لە کاتی جەنگ دا و ئەم ناوە بەکارھات بۆ ھێرشی سەربازی بۆ کاولکردن و لەناوبردنی جەستەیی تاکی گەلی کورد،
سەرەتای ئەنفالی شەش لە بە بۆردوومانکردنی ناوچەکانی دۆڵی بالیسان و دۆڵێ مەلەکان و دۆڵی وەرتێ و دۆڵی ھیران و سماقولی بە چەکی کیمیاوی دەستی پێکرد خەڵکەکەی دەرپەڕاند،
بۆ ئەنجامدانی پرۆسەی کۆمەڵکوژی ئەنفال سوپای عێراقی سوودیان لە ھێرشی پیادەی سەر زەوی و مووشەک و ھێزی وێرانکەر و دەستەی فیشەک ھاوێژ و چەکی کیمیایی کرد.
ھێزی سەربازی ئیراق بە پاڵپشتی ھێزی درووست کراوی لە کوردی و پڕ چەک کراو بوون ئەم ھێزە نازناوی یان وەرگرتبوو لەلایەن سەرانی ڕژێمی بەعس.
ئەمڕۆ لەسەر بنەمای فاکتەری سروشتی میچی ئەم ئەشکەوتە ڕووخاوە و تابلۆکە لەسەر بەردەکان دەردەکەوێت و کەوتووەتە دامێنی چیاکەوە؛ و ھیچ توێژینەوەیەکی زانستی لەسەر مێژووی ئەو تابلۆیانە تا ئێستا ئەنجام نەدراوە،
قەڵاکە دەکەوێتە باشووری ڕۆژاوای سەڵماس و لەسەر ڕێگای سەڵماس-ھەفتوانە و لەڕێگای ئۆلق-مەڵھەمەوە دەتوانیت بچیت بۆی.
ھەروەھا قەڵایەک ھەبوو کە بە «قەڵای قارچک» ناسرا بوو لەلای باشووری ڕۆژاوای ئەم دەریاچەیە کە ڕووخێنرا و لەبەین برا لە کاتی دروستکردنی بەنداو لەسەر «چەمی دێریک».
لە ساڵی ١٩٣٠دا بەھۆی بوومەلەرزەوە وێران بووە لە دوایدا کە نۆژەنکرایەوە و دروستکرایەوە لە ھەمان شوێنی خۆیدا بە شێوازی ڕەسەنی خۆی.
کە لە ڕێگەی سەڵماس بۆ گوندەکانی تەمەر و شورگوڵ دەتوانیت بۆی بچیت و ھەروەھا دەکەوێتە تەنیشت ڕێگای قیرتاوی سەڵماس بۆ گوندی سیدار.
یەکێکە لە ئاوگەرمە کانزایییە بە ناوبانگەکانی «شارستانی سەڵماس» کە لە ڕێنمایییە گەشتیارییەکاندا ئاماژەی پێکراوە و تایبەتمەندی پزیشکی و چارەسەری نەخۆشی پێست دادەنرێت،
ئەو نیشانانەی کە دۆزراونەتەوە لە دەوور و بەری گوندی ئاجواج نیشانەکانی ئەشکەوتن کە ئاماژە بە ژیانی مرۆڤ دەکات لە ھەرێمەکانی ئازەربایجان و کوردستان بۆ ھەزاران ساڵ لەمەوبەر.
شارستانی سەڵماس ھەمیشە بەھۆی ھەڵکەوتەی جوگرافییە تایبەتەکەیەوە وەک شوێنێک بۆ کۆچکردنی گەلانی تر لە ھەرێمەکانی باکووری کۆچیان بۆ کردووە.
ھەندێک لەو کۆچبەرانە لەم ھەرێمەدا ماونەتەوە و ھەندێکی تریان دواتر کۆچیان کرد بۆ ناوچەکانی دوورتر لە باشوور بەتایبەتی مێزۆپۆتامیا.
سۆمەریەکان لە نێو ئەو نەتەوە ئاسیایانەدا بوون کە دوای ژیان لە شارستانی سەڵماس و ھەرێمەکەدا کۆچیان کرد بۆ مێزۆپۆتامیا و شارستانییەتی گەورەی سۆمەریان دامەزراند.
ئەم ھەرێمە لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشیدا ناوی بووە و ھەڵکەندنی گردە مێژوویییەکانی سەردەمی مادەکان لە شارستانی سەڵماس ئەمە ڕووندەکەنەوە.
ئەم شارستانە بەھۆی ھەبوونی دەشتێکی بە پیت کە بەناوی دەشتی سەڵماسەوەیە بۆ بواری کشتوکاڵ و باخداری گونجاوە و ھەروەھا سەرچاوەی ئاوی چاکی ھەیە کە ڕووباری زۆڵایە،
کۆمپانیای و… و هەروەها ساز کردنی تۆڕی کۆمەڵایەتی بە یارمەتی پلاگینی بەهێزی بادی پرێس و هەر وەها سازکردنی مەکۆ بە بی بی پرێس بەکاردەهێنرێت.
نێوی وۆردپرێس کریستیان ئێس لێک هەڤاڵێکی بەڕێوەبەری وۆردپرێس پێشنیاری کرد و لەو ڕۆژەوە وۆردپرێس بە خێرای دەستی بە بەهێز بوون کرد و تا ئێستا یەکەێک لە بەناوبانگترین و باشترین سیستەمی بەڕێوەبری ناوەڕۆکە.
لە ئۆکتۆبری ساڵی ٢٠٠٤ کۆمپانیای مولنوگ بۆ ئەوەی کە لە سەر وۆردپرێس ئیش بکات و بۆ سازکردنی وێبلاگێکی نوێ یارمەتیان بدات دادەمەزرێنن.
لەنۆڤەمبەری ٢٠٠٥ بەشداری کردن لە پڕۆژەکانی وۆردپرێس لە حاڵەتی بانگهێشت کردن هاتەدەرەوە و بۆ هەموو خەڵک ئازاد کرا.
کەسێک کە کاری نووسینی بابەتە و کەسێک کە کارێکی گرینگ لە ماڵپەڕ دا ناکات بەس بەشدارێکە کە دەتوانێت پڕۆفایلێکی تایبەت بەخۆی هەبیت.
هەر کەسێکیش ئەتوانێت سەردانی خانووەکەتان بکات و لێدوانێک لەسەری بنووسێت هر بۆیە بەم تایبەتمەندیە ئێوە ئەتوانن ماڵپەڕەکەتان بکەن بە مەکۆیێک کە هەر کەسێک دەتوانێت لێدوانی خۆی دەربڕێت.
زۆرجار کە سیستەمێکی بەڕێوەبەری ناوەڕۆک بەکار دەهێنن ڕەنگە لە کار کردن پیێ پەشیمان بوێتن هەر بۆیە دەتانەوێت بێ ئەوەی کە بابەتەکانتان لەبەین بچێت لەسیستەمێکەوە بۆ سیستەمێکی دیکە بچن،
وۆردپرێس سیستەمێکی سەرچاوەکراوەیە و دەتوانرێت لەلایەن خەڵکەوە گەشەی پێ بردرێت هەر بۆیە تاکوو ئێستە وۆردپرێس بە 70 زمانی جۆراوجۆر وەرگێڕاوەتۆ.
لە تیمی چاوگ و هەر وەها کاک سیامەند نەریمان بۆ وەرگێڕانی وۆردپرێس بە کوردی زۆر سپاس دەکەم.) ماڵپەڕی . سیستەمێکی بۆ وەرگێڕان دابین کردە کە دەتوانن بە ئاسانی کەڵکی لێ وەربگرن.
وۆردپرێس سیستەمێکی بەرێوەبەری ناوەڕۆکە کە بەپێی ستانداردەکانی 3 درووست کراوە و لەگەڵ زیاتری وێبگەڕەکانی ئەمڕۆ دا ئەخوێنێتەوە و بێ کێشە کار ئەکات،
لە ڕۆمانەکەدا چیرۆکی پیاوێک دەگێرێتەوە کە ھەوڵی بەدەستھێنانی ڕەزامەندیی باوکی خۆشەویستەکەی دەدات لە ڕێگەی ڕزگارکردنی کەشتییەکەیەوە کە بە مەبەست لەلایەن کاپتنەکەیەوە لە دوورگەیەکدا جێدەھێڵرێت بەو ھیوایەی ئەو بەو گەنجینەی پارەیەوە کە کەشتییەکە دەیگوازێتەوە، ھەڵبێت،
ئەوەش لە ڕێگەی شەڕێکی شەکەتکەری زانستی ئەندازیاریی مرۆڤ لە دژی ھێزی دەریا و جەنگ دژی دڕندەیەکی دەریاییی ئەفسانەئاسا کە ئاژەڵێکی زەبەلاحی دەریایییە.
«باوەڕم وایە کە ئەم پەرتووکە یەکێک دەبێت لە لووتکەی کارەکانم—گەر خاڵی وەرچەرخانیان نەبێت.» بڵاوبوونەوی ڕۆمانی بێنەوایان گەیشتە بەرزترین ئاستی مەزاد.
دەزگای چاپی بەلجیکیی لاکرۆیکس و «» دەستیان کرد بە کەمپەینێکی بەبازاڕکردن لە ڕۆژنامەکانەوە سەبارەت بەو بەرھەمە کە بۆ ئەو کاتە شتێکی ناباو بوو.
یەکەم بەرھەمی خەیاڵیی ھۆگۆ سەرەتا لە شوباتی ١٨٢٩دا و لەلایەن چارڵز گۆسەلینەوە بێ ناوی نووسەر بڵاو کرایەوە کە ڕەنگدانەوەی دەروونی کۆمەڵایەتیی نالەباری ئەو کاتە بوو کە بوو بەھۆی دروستبوونی بەرھەمی دواتری.
لە ساڵی ١٨٣٤دا دەرکەوت و لەلایەن ھۆگۆ خۆیەوە بە پێشەکییەک دانرا بۆ بەرھەمە مەزنەکەی لەسەر نادادیی کۆمەڵایەتی بە ناوی .
ھۆگۆ خۆی یەکلایی کردەوە کە یان دەبێت بە شاتۆبریاندێکی دیکە یانیش ھیچ و دەبێت ژیانی لە زۆر ڕووەوە ھاوشانی پێشینانی بوارەکەی بڕوات.
لەسەر یەکێک لە لاپەڕەی تێبینییەکانی لەبارەی زیندانەکەوە بە پیتی گەورە و تۆخ ناوێکی شیاوی بۆ پاڵەوانی پەرتووکەکە نووسیوە کە «جین ترێجیان»ە.
ڕۆمانی «قەمبوورەکەی نۆتردام»ی ھۆگۆ لە ساڵی ١٨٣١ بڵاو کرایەوە و ھەر زوو وەرگێڕدرایە سەر زمانەکانی دیکە لە تەواوی ئەورووپادا.
یەکێک لە کاریگەرییەکانی ڕۆمانەکە ناچارکردنی پاریس بوو بۆ بنیاتنانەوەی کاتیدراڵی نۆتردام کە سەرنجی ھەزاران گەشتیاری بۆ خۆی ڕاکێشا کە ئەو ڕۆمانە بەناوبانگەیان خوێندبووەوە.
ھەروەھا پەرتووکەکە ئیلھامبەخشی پێزانینی زیاتر بوو بۆ باڵەخانەکانی سەردەمی ڕێنیسانس کە دوای ئەوە دەست کرا بە پارێزگاریکردنێکی چالاکانە لێیان.
چیرۆکێکی تەمومژاوی ھەیە کە دەڵێت کورتترین نامەگۆڕینەوەی مێژوو لە نێوان ھۆگۆ و بڵاوکارەکەی ھێرست و بلاکێتدا بووە و ئەوەش لە ساڵی ١٨٦٢دا.
ھۆگۆ ھەر لە سییەکانی سەدەی نۆزدەھەمەوە بەرنامەی بۆ ڕۆمانێکی گەورە لە بارەی خەمخواریی و نادادیی کۆمەڵایەتییەوە داڕشت،
خوای گه‌وره‌ ویستی وابوو له‌ناو خۆیاندا پیاوێكی راستگۆو به‌ڕه‌وشت بكاته‌ نێرراو تا هه‌موویان بیناسن و لێی تێبگه‌ن و باوه‌ڕی پێبكه‌ن.
ئه‌م بتانه‌ به‌ردن. نه‌ئه‌بیستن. نه‌ قسه‌ده‌كه‌ن. خۆشتان و بته‌كانتان نه‌ خێرتان به‌ده‌سته‌و نه‌ شه‌ڕ. من له‌ خواكانی ئێوه‌ ناترسم. من دوورم له‌ هاوه‌ڵ بۆ خوا په‌یداكردن. له‌ ئێوه‌ش ناترسم چیتان له‌ ده‌ست دێت بیكه‌ن. من ته‌نها پشت به‌ خوای گه‌وره‌ ده‌به‌ستم. هه‌رچی له‌ جیهاندا هه‌یه‌ به‌ده‌ست خوای كردگاره‌. ته‌نانه‌ت گه‌ڵایه‌ك به‌بێ ره‌زامه‌ندی ئه‌و له‌ دار ناكه‌وێته‌ خواره‌وه‌.
گه‌لی عاد به‌ درووستكرنی كۆشكی به‌رز به‌ناوبانگ بوون. شانازییان به‌ كردنه‌وه‌ی كۆشك و ته‌لاری زۆر به‌رزو جوان به‌سه‌ر یه‌كدا ده‌كرد. قورئان ده‌فه‌رموێ ئه‌و كۆشكه‌كانه‌ له‌ بوون،
مێژوونووسانیش ده‌ڵێن ئه‌حقاف كه‌وتۆته‌ نێوان و وه‌. گه‌لی عاد زۆر ده‌وڵه‌مه‌ندانه‌ ژیانیانیان به‌سه‌ر بردووه‌. خاكێكی سه‌وزو جوانیان هه‌بووه‌. مناڵی زۆریان هه‌بووه‌. ئه‌سپ و وشترو مه‌ڕوماڵاتیان ده‌شت و ده‌ریان پڕكردووه‌.
به‌ڵام گه‌لی عاد خوای په‌روه‌ردگار ‌یان نه‌ده‌ناسی و سوپاسی خوای گه‌وره‌یان له‌سه‌ر ئه‌و هه‌موو رزق و رۆزییه‌ نه‌ده‌كرد،
ئه‌و خوایه‌ بپه‌رستن كه‌ رزق وسامانی زۆر كردوون و كۆشك و ته‌لاری جوانی داونه‌تێ. ئه‌و خوایه‌ بپه‌رستن كه‌ نه‌وه‌ی زۆر كردوون و خۆشتانی به‌هێز درووست كردووه‌. ئه‌و خوایه‌ بپه‌رستن كه ئێوه‌ی به‌ میراتگری قه‌ومی نوح كردووه‌.
به‌ڵام گه‌لی عاد به‌ قسه‌ی هودیان نه‌كردو سوپاسی خوای گه‌وره‌یان نه‌ده‌كرد بۆ ئه‌م رزق و رۆزییه‌ی كه‌ خوا دابووی پێیان.
گه‌لی عاد له‌بیریان چووبوه‌وه‌ كه‌ خوای گه‌وره‌ له‌سه‌ر بتپه‌رستی لافاوی به‌سه‌ر قه‌ومی نوحدا هێناو هه‌موویانی له‌ناوبرد؛ ته‌نها باوه‌ڕداران نه‌بێ خوای گه‌وره‌ رزگاری كردن.
خەلافەتی عەبباسی لە قاھیرە دامەزرا لە دوای ھەرەس ھێنانی دەوڵەتى عەبباسى لە بەغدا لەسەر دەستی مەغۆل و کوژرانی خەلیفە موستەعسیم بیلای دوایین خەلیفەی عەباسیەکان لە بەغدا, و دوای ئەوەی مەغۆل تێک شکان لە شەڕی عەین جاوت،
سوڵتانی مەملوکی زاھیر بێبرس ویستی بنکەی خەلافەت بگوێزێتەوە بۆ قاھیرە تا دەسەڵاتێکی ئایینی بەدەست بھێنێت بۆ مەمالیکەکان و بڕیارەکانی دەردەچێت ئیمزای خەلیفەی عەباسی لەسەر بێت،
بەڵام ئەم خەلافەتە تەنھا ڕەمزی بوو و بەم شێوەیە مایەوە تا سوڵتان سەلیمی یەکەمی عوسمانی میسری خستە پاڵ دەوڵەتی عوسمانی دوای ئەوەی دەستی گرت بەسەر دوا سوڵتانی مەمالیکەکاندا و خەلیفە متوەکیلی سێیەمی دوایین خەلیفەی عەبباسی لە قاھیرە بردەوە لەگەڵ خۆیدا بۆ پایتەختی دەوڵەتی عوسمانی و بەمەش خەلافەتی عەبباسی کۆتایی پێھات و خەلافەت گواسترایەوە بۆ دەستی عوسمانیەکان.
لە ساڵی ٨٠٠ز وە چەند ناوچەیەک سەربەخۆیی خۆیان ڕاگەیاند لە دەوڵەتى عەبباسى و بوو بە چەند میرنشین و مەمالیکێک کە بنەماڵەی جیاواز حوکمیان ئەکردن, لە دوای کوژرانی متوەکیل لە ساڵی ٨٦١ز ھێزی دەوڵەتەگە گەڕایەوە بۆ دواوە تا لە کۆتاییدا عەباسیەکان کەوتنە ژێر کۆنتڕۆڵی ئەو بنەماڵانەی شێوەیەکی سەربازیان ھەبوو،
و دەسەڵاتی خەلیفەکان تەنھا ڕەمزی بوو لەگەڵ لایەنە ئاینیەکەیدا بە تەنھا, دوایین خەلیفەی عەباسیەکان لە بەغدا موستەعسیم بیلا بووە قوربانی ھێرشەکانی مەغۆل, دوای ئەوە بە شێوەیەکی ڕەمزی خەلافەتی عەبباسی لە قاھیرە دامەزرایەوە لە ساڵان ١٢٦٠ تا ١٥١٧ز لەژێر چاودێری مەمالیکەکان.
خەلافەتی عەباسی لە قاھیرە سوڵتان زاھیر بێبرس دایمەزراندەوە لە میسر وەک جێگرتنەوەیەک بۆ خەلافەتی عەبباسی کە لە بەغدا کۆتایی پێھات دوای ڕوخانی بەغدا لەسەر دەستی مەغۆل, دوای ئەوەی مەمالیکەکان لە شەری عەین جالوتدا ڕووبەڕوی مەغۆل بوونەوە و تێکیان شکاندن،
بێبرس کە سیاسیەکی زیرەک بوو ئامانجی لە مانەوەی خەلافەت لە میسر ئەوەبوو کە دەسەڵاتێکی ئایینی بدات بە حوکمی مەمالیکەکان کە لە ساڵی ١٢٥٠ دامەزرا لەسەر پاشماوەی دەوڵەتی ئەیوبی و لەبەر ئەوەی بارودۆخەکە ناجێگیر بوو و پێویستی بەوە بوو شەرعیەتێک وەربگرێت.
ئەبو عەباس سەفاح بەڕێگەیەکی توند دەستی گرت بەسەر ئەمەوییەکاندا, ھەروەک خۆی و ئەبو جەعفەری برای ڕێگەی زۆر توندیان گرتە بەر بۆ بەھێزکردنی دەسەڵاتی عەباسیەکان،
لە ساڵی ٧٦٢ شاری بەغدایان بنیاتنا و دەوڵەتەکە گەیشتە لوتکەی ھێز و زانستەکان گەشەیان سەند تیایدا لە سەردەمی ھارون ڕەشید پاشان لە سەردەمی مەئمونی کوڕیدا, کە بەغدای کردە ناوەندێک بۆ زانست و زانیاری.
وخەلافەت بەردەوام بوو لە قاھیرە تا سوڵتان سەلیمی یەکەمی عوسمانی دەستی گرت بەسەر مەمالیکەکان لە ساڵی ١٥١٧ز ودوایین خەلیفەی عەبباسی متوەکیلی سێیەمی لەگەڵ خۆی بردەوە بۆ پایتەختی دەوڵەتی عوسمانی و بەمەش خەلافەتی عەباسی لە قاھیرە کۆتایی پێھات.
مارادۆنا یاری بۆ ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئارجەتین و یانەکانی ئەرجەنتینۆس جۆینەر و بۆکا جۆنیوز و بارسێلۆنا و ناپۆلی و سیڤیلا و نیو ئیل ئۆڵد بۆیس کردووە دواساتی یاریکردنیشی لە یانەی بۆکا جۆنیوزی ئارجەنتینی بووە لەگەڵ یانەکان لەساڵانی ١٩٧٦ تاوەکوو ساڵی ١٩٩٧ بەردەوام بووە و لەگەڵ ھەڵبژاردەی نیشتیمانی ئارجەنتین لە ١٩٧٧ تاوەکوو ساڵی ١٩٩٤ بەردەوام بووە،
مارادۆنە بەھۆی خوێنبەر بوونی مێشکەوە ڕاوانەی نەخۆشخانە کرا نەشتەرگەری بۆ ئەنجام درا بۆ ماوەی دووھەفتە لە نەخۆشخانە مایەوەیەوە لەگەڵ ئەوەی دکتۆرەکان بێ ھیوا بوون لە چارەسەری بەڵام لە ١١ی تشرینی دووەم ڕاوانەی ماڵەوە کرا و ڕۆژی چوارشەم ٢٥ تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ لە ماڵەکەی خۆی لە شارۆچکەی تیگرێ نزیک پایتەختی ئەرژەنتین کۆچی دوایی کرد،
ھەواڵی مردنی مارادۆنە کاردانەوەی جیھانی لێکەوتەوە کەسایەتییە وەرزشییەکان و یاریزانان و یانەکان و خەڵکی جیھان بەگشتی بەو بۆنەوە ھاوخەمی خۆیان لە ڕێگای تۆڕەکۆمەڵایەتییەکان دەڕبڕی.
بە بێ ئەو ھیچ ئیشێکی موسڵمان ڕاست نابێت و پاداشتی لەسەر وەرناگرێت و نە نوێژ و نە ڕۆژوو ڕاست نابن بەبێ ھاتنەدی بنچینەی ئەو باوەڕەی لە گەواھیدان دا ھەیە،
"فَاعْلَمْ أَنَّەُ لَا إِلَٰەَ إِلَّا اللَّەُ وَاسْتَغْفِرْ لِذَنْبِکَ وَلِلْمُؤْمِنِینَ وَالْمُؤْمِنَاتِ ۗ وَاللَّەُ یَعْلَمُ مُتَقَلَّبَکُمْ وَمَثْوَاکُمْ" واتە:
داوای لێخۆشبوونی گوناھ بۆ خۆت و باوەڕداران لەپیاوان و ئافرەتان ھەر لەو بکە و دڵنیابە کە خوا دەزانێت لە رۆژدا بەچییەوە خەریکن و لە شەویشدا لەکوێ دەحەوێنەوە و ئارام دەگرن،
مەبەستی ئیسلام لەو ڕستەیە؛ باوەڕھێنانی تەواوە بەوەی کە تەنھا خوا شایەنی ئەوەیە بپەرسترێت و دروستکارە و تەنھا ئەو شایەنی پەرستنی ھەیە،
و لە ماوەی ئیمپڕاتۆریەتی ڕۆماندا دابەش دەبوو بۆ سێ بەش ھەروەک ئیمپڕاتۆڕی ڕۆمانی سود مەند ئەکرد بە بەرھەمەکانی لە خواردن و ڕۆنی زەیتون،
دیارترینی ئەو دەوڵەتە بچوکانە بەنو عیباد بوو لە ئەشبیلیە و بەنی ھود بوو لە سەرقستە و بەنو ئەفتەس بوو لە بەتلیۆس و بەنی زی لنون بزز لە تەڵیتڵە،
ئەمەش وای کرد کە پاشاکانی مورابیتون کە لە باکوری ئەفریقیا دوڵەتێکی بەھێزیان دانابوو بڕۆن بۆ فریاکەوتنی موسڵمانان لە نیمچە دوورگەکە و ئیسپانیای کاسۆلیکیان تێک شکاند لە داستانی زەلاقەدا.
کە ئەم دەوڵەتە دادەنرێت بە درێژبوونەوی دەوڵەتی ئەمەوی دوای ئەوەی عەباسیەکان دەستیان بەسەرا گرت لە ڕۆژھەڵاتەوە ساڵی ١٣٢ک.
دوای ئەمە نیمچە دوورگەکە ئەم شێوەیەی ئێستای وەرگرت کە پێک ھاتووە لە ئسپانیا و پورتوگال و ئەندۆرا و هەرێمی جەبەل تاریق و سەردینیای بەرز.
بەھری شوێنەکە شیەوە ئەبێت بەیەکێک لەم دوو گەڕەستێرەیەی کە دووھەمیان گەڕەستێرەی زاوەیە کە دیاردەی تێپەڕەبوونیان بەسەردا دەچەسپێ , ئەمەش دەکەونە نێوانی رۆژ و زەوی،
لە ساڵی ١٩٩٢ یەکەم سیناریۆی جۆس ویدن کرا بە فیلم و بەناوی بافی بکوژی خوێنمژەکان پیشان درا لە نواندنی کریستی سوانسۆن و لە دەرھێنانی فران روپێل کۆزۆ،
چونکە ئەو پێی وابوو دەرھێنانی فیلمەکە کە زیاتر لە فیلمێکی کۆمێدی بێزارکەر دەچوو لە ئاست دەقی سیناریۆیەکە نیە کە بۆ فیلمێکی ترسناک نوسراوە کە باسی ئازایەتی و ھێزی ئافرەت دەکات.
لەبەر ئەوەی بەھۆی رۆحەکەوە ئازاری دەروونی زۆری پێدەگات لە ئەنجامی ئەو ھەموو کوشتارگەی کە لە ماوەی ژیانی وەکو خوێنمژ ئەنجامی دابوو.
وشەی "زمان" بۆ ئاماژە بەو ئەندامە گۆشتییە بزۆزەی ناو دەمیش بەکار دەبردرێ کە لە زۆربەی بڕبڕەداراندا ئەرکی ناسینەوەی تامگەلی جۆراوجۆری لە ئەستۆیە و دەوری سەرەکیی ھەیە لە قسەکردندا ببینە).
باوەڕبوون بە خوا یەکەم پایەیە لە پایەکانی باوەڕ وەک پێغەمبەری ئیسلام ڕوونی کردۆتەوە لە وەڵامی پرسیارێکی جوبڕەیلدا لەسەر باوەڕ،
و پاشان بەرەو ئەورووپا ڕۆیشت وەک تێکۆشان و دەرسدادانێکی ئەوروپییەکان لەبەر سوودە وەرگرتنیان لە ڕۆژانی ناسۆری سوڵتان بایەزیددا.
ئیمپڕاتۆری قوستەنتینیە هەڕەشەی لێکرد بە ئازادکردنی مامی موستەفای کوڕی بایەزید ئەگەر سوڵتان هەوڵی شەڕ بدات لەگەڵی و براکەی خۆی نەیاتێ وەک بارمتەیەک بۆئەوەی شەڕ ڕوونەدات،
مستەفا کوڕی بایەزیدی بەردا و بە دەیان بەلەم پاڵپشتی کرد بۆئەوەی هێرش بکاتە سەر سوڵتان و بە سوپای سوڵتان گەیشتن و سوپای سوڵتان سەرکەوتن بەسەریاندا و سەربازەکانی موستەفای کوری بایەزید پشتیان بەردا،
و وەفدەکە داوایان لە سوڵتان کرد یارمەتیان بدا لەو ئەزمەیەی ڕووی تێکردوون و کاتێک سوڵتان پێی ووتن ئەو کێشەیە لە نێوان ئەوان و فەرمانڕەواکانیاندایە و پەیوەندی بەوەوە نیە،
لەبەرئەوە داواتان لیدەکەین کە سەرپەرشتیتان ئێمەش بگرێتەوە و حوکمی وڵاتەکەمان بکەن و لە فەرمانڕەوا ستەمکارەکانمان ڕزگارمان بکەن.
موڕاد کوڕی سوڵتان محەمەد چەلەبییە لە ساڵی ٨٠٦ک لە دایکبووە و دەسەڵاتی گرتە دەست دوای وەفاتی باوکی ساڵی ٨٢٤ک کاتێک لە تەمەنی هەژدە ساڵیدا بوو،
ئەیویست میرنشینەکانی ئەنادۆڵ بگێڕێتەوە بۆ دەوڵەتی عوسمانی دوای ئەوەی تەیمووری لەنگ گرتبوونی کاتێک دەستی گرت بەسەر ناوچەکەدا،
سوڵتان وەڵامی داواکەی دانەوە و و یەکێک لەسەرکردەکەنی لەسەری سوپاکەیدا نارد و شارەکەیان فەتح کرد لە هەمان ساڵدا یان لە ساڵی ١٤٣١ز.
ئامۆژگاری موسڵمانان کراوە بەوەی ئەم شەوە ڕابگرن بە یاد و پەرستنی خوا و نەخەون تا بەیانی لەبەر ئەو چاکە و گەورەیەی لەم شەوەدا ھەیە زیاترە لە ھەزار مانگ،
بۆ زانینی ئەم شەوە لە فەرموودەی پێغەمبەر ئیسلامدا ھاتووە کەوا فەرموویەتی بۆ شەوی قەدر بگەڕێن لە دە شەوی کۆتایی ڕەمەزاندا،
لە سەردەمی بەردینی نوێدا لە ساڤانا نیشتەجێ بوو و کولتوری ڕاوچی و شوانەکان گەشەی کرد تا ناوچەکە لە ساڵی ٥٠٠٠ پێش زایین لە ئەنجامی گۆڕانکارییەکانی کەشوھەوا دەستی بە وشکبوونەوە کرد.
ھەڵکۆڵینە شوێنەوارییەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ماڵیکردنی مانگا و کشتوکاڵ و ھەروەھا دروێنەکردن لەم ماوەیەدا دەستیپێکردووە.
دواتر ئەم وڵاتە بە عەرەبی بە مەغریبی ئەقسا ناونرا چونکە خەڵکی جیهانی کۆن پێیان وابوو خۆر لە ژاپۆنەوە هەڵدێت ( بە زمانی چینی نیهۆن:
مێژوونووسانی عەرەب لە سەدەکانی ناوەڕاستدا دەستەواژەی “ وڵاتانی مەغریب ”یان بەکارهێناوە لە کاتێکدا ئەوروپییەکان دەستەواژەی “ کەناری بەربەری ”یان بەکارهێناوە بۆ ئاماژەدان بە سێ ناوچە:
کە پایتەختەکەی تەنجەر بووە, هەروەها “شانشینی مەراکش” و “شانشینی فەز” لە پەیوەندی لەگەڵ پایتەختە ناسراوەکانی ئەو کاتەدا, و پەیماننامە و بەیاننامە نێودەوڵەتییەکان لەلایەن سوڵتانەکانی مەغریبەوە واژۆ دەکران،
ئەم زەوییانەش لە پاشماوەکانی ئیمپڕاتۆڕییەتی بەریتانیان کە لە ساڵی ١٩٢٢دا نزیکەی چارەکێکی ڕووبەری وشکانیی زەویی دەگرتەوە لە جیھاندا،
لەبەرئەوەی ڕاستیی سەربەخۆییی لە دەوڵەتی ئیرلەند دەردەخست کە دروست بوو دوای جیابوونەوەی ئیرلەند لە ساڵی ١٩٢٢ و مانەوەی ئیرلەندی باکوور وەک بە شیکی شانشینی یەکگرتوو.
و دانیشتووانی ئینگلتەرا بە ئینگلیز ناودەبرێن وەک جیاکردنەوەیەکی وردتر؛ ھەروەھا دانیشتووانی سکۆتلەندا بە سکۆتلەندییەکان و دانیشتووانی وێڵز بە وێڵزییەکان ناودەبرێن.
شانشینی یەکگرتوو پێک دێت لە بەریتانیای مەزن و بەشی باکووری دوورگەی ئیرلەندا و ژمارەیەک دوورگەی بچووک؛ ئیرلەندی باکوور بە تاکە بەشی شانشینەکە دادەنرێت کە خاوەنی سنووری وشکانییە و کۆماری ئیرلەند کەرت دەکات،
ئەمەش بەرلەوەی لە ساڵی ٢٠٠١ بەبڕی ٧٧٫٥ میلیۆن یۆڕۆی پەیوەندی بکات بەیانەی ڕیاڵمەدرید کە ڕیکۆردی جیھانی بوو بۆ کڕینی یاریزانێک.
زێدان خوولی ئیسپانی وە جارێکیش خوولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپای بردەوە لە ساڵی ٢٠٠٢ کە لەیاری کۆتایی گۆڵێکی بەقاچی چەپی تۆمارکرد و بەیەکێک لەجوانترین گۆڵەکان دادەنرێت لەم پاڵەوانیەتییە.
لە ساڵی ٢٠٠٩ دوای ئەوە فلۆرەنتینۆ پیرێز ھەڵبژێردرا وەک سەرۆکی یانەی ڕیال مەدریدی ئیسپانی ناوبراو ھەستا بەدانانی زینەدین زێدان وەک ڕاوێژکاری یەکەمی خۆی وە بۆکڕینی یاریزان و بڕیارە چارەنووسازەکانیش بڕیاری زێدان وەردەگی
لەدوای وازھێنانی لەیانە و ھەڵبژاردەکان زێدان کاری خێرخوازی ئەنجام دەدات لەڕێگای یاریکردن کە داھاتەکەی بۆ کاری خێرخوازی خەرچ دەکرێت
محەممەد ئەوراز (١٥ی ئەیلوولی ١٩٦٩ لە نەغەدەی ڕۆژھەڵاتی کوردستان – ٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٣ لە چیای گاشێربروومی پاکستان) یەکێک بوو لە بەناوبانگترین شاخەوانانی کورد کە لە تەمەنی لاوییەوە دەستی بە وەرزشی شاخەوانی کرد.
محەمەدی ئەوراز ژمارەیەک چیای بەرزی جیھانی بێ کەپسوولی ئۆکسجین بەزاندووە و یەکەم شاخەوان بووە لەناو وڵاتانی ئیسلامی کە چووبێتە لوتکەی چیای ئێڤەرێست.
محەممەد ساڵی ١٩٨٨ لە شاری نەغەدە گرووپی شاخەوانیی قەندیلی دامەزراند و پاشان لەناو گرووپی شاخەوانیی سامرەندی نەغەدە درێژەی بە چالاکییە سەرەتایییەکانی خۆی دا.
ھەروەھا محەممەد بە ھاوکاریی ژمارەیەک لە شاخەوانەکانی ئەم شارە وەک دەستپێکی پیشەی فەرمیی خۆی ناوەندی شاخەوانانی نەغەدەی دامەزراند.
ئەو چاوی بەخوا کەوتووە بەجۆرێ کە بەسەر ھەموو مرۆڤێکدا تێپەڕبووە کە تا ئێستا ھەبووبێت… خودا لەگەڵ ھەموو پێغەمبەران دواوە لەڕێگەی نێوەندێکەوە.
هەروەها ئەبووحەنیفە ئەو عادەتانەی وەرئەگرت کە دژی هیچ کام لە دەقە شەرعیەکان نەبوونایە بە تایبەت لە بواری بازرگانیدا کە شارەزاییەکی باشی هەبووە تیایدا.
یان حوکمەکانی داناوە لەسەر تێڕوانینەکانی کە خەڵکی مەدینە لەسەر ڕێکەوتبوون و لە پاشماوەی فەتواکانی خەلیفەکانی ڕاشدین و هاوەڵەکانی وەرئەگرت بە مەرجێک پێچەوانەی مەبەستە شەرعیەکان نەبن.