polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ئێستا شاری بەغدا دەکەوێتە سەرووی شاری بابل بە ٩٠ کیلۆمەتر و چەند کیلۆمەترێکیش لە سەروی شاری قتیسون واتە ئەلمەدائینی جارانەوەیە کە بە سەنتەری ناوەندی وڵات دادەنرا تا ئەو کاتەی لە سەردەمی عەباسێکاندا شاری بەغدای ئێستا جێگای گرتەوە.
شاری بەغدا لە دەیەی یەکەمی سەدەی ھەژدەیەمی زاییندا ئەبووجەعفەری مەنسوور بە شێوەیەکی بازنەیی بە دەوری ڕووباری دیجلەدا نەخشەسازی بۆ کێشاوە و دروستی کردووە.
بەڵام دوای دامەزراندنی دەوڵەتی جولەکە ژمارەیان بەرەبەرە ڕووی لە کەم بوونەوە کرد تا ساڵانی پەنجاکان وای لێھات ژمارەیان بەرەو نەمان چوو.
لە پێکھێنەرەکانی کۆمەڵەی خۆر جگە لە ھەسارەکان مانگ و ئەستێرە و نەیزەک و پارچەی بچوکی جیابوەوە لە خۆر و ھەسارەکانی تر و خۆڵ و گاز پێک دێت.
بەھۆی گەورەیی قەبارەکەیەوەو رێژەی زۆری گەرد و گەردیلەوە ھێزێکی ھێندە گەورەی کێشکردنی ھەیە کە ھەموو ھەسارەکانی کۆمەڵکە بەدەوری خۆیدا دەسورێنێتەوە.
لەکاتێکدا ھەسارەکانی کۆمەڵەی خۆر ھەوڵدەدەن لە رێرەوی سورانەوەکە دەربچن و بەرەو گەردونێکی نادیار و لەلایەکی کەشەوە خۆر لە رێی ھێزکێشکدرنەکەیەوە ھەوڵ دەدات ھەریەک لەو ھەسارانە بەرەو ناوکی خۆی بەرێت بەرەنجامی ئەو دوو ھێز پێچەوانەیە ھاوسەنگیەک دروستدەکات و ھاوسەنگیەکەش بریتیە لەو تەوەرەی خولانەوەیەی کە ھەر ھەسارەیەک بەدەوری خۆردا ھەیەتی،
بەڵکوو خۆریش بەدەوری گەلەئەستێرەی کاکێشانـدا ئەسووڕێتەوە لەگەڵ ئەستێڕەکانی تر زەهۆی پەو هێزە کێشکردنەی کە لەناو کونەڕەشەکەی ناوەڕاستی گەلە ئەستێرەکە هەیە
بیردۆزی گەشەسەند بۆ دروستبونی زیندەوەران و مرۆڤ و گیانداران لەسەر زەوی راستەوخۆ پەیوەندی بە بیردۆزی دروستبونی ھەسارەکانی کۆمەڵەی خۆر ھەیە.
بیردۆزی چڕبونەوە یەکێکە لەو بیردۆزانەی کە زۆرێک زاناکان لە ئێستادا لەسەری رێکەوتون و بە کورتی و ئاسانی بیردۆزەکە باسی ئەوەدەکات کە لە ئەنجامی تەقینەوە بەردەوامەکانی سەر خۆر و جیابونەوەی پارچە لێ و چڕبونەوەی ئەو خۆڵ و گازە پێکھاتوانەی لە نێوان ھەسارەکان ھەیە بەبەردەوامی ھەسارەکانی لێ پێکھاتووە و یەکگرتن و چۆنێتی گەردیلەکانیش شێوەی گۆیی و ھێلکەیی داوەتە ھەسارەکان.
زاناکان دەڵێن کۆبونەوەی گاز و ماددە لێکجیابوو و دەرپەریوەکان لە خۆرەوە بەبەردەوام و یەکگرتنیان پێکەوە بۆ پێکھێنانی ھەسارە و مانگ و ئەستێرە] پێکھێنەرەکانی کۆمەڵەکە بەڵگەیوکی تریشیان ھەیە ئەویش قەبارەی ھەسارەکانە بە پێی دورو نزیکیان لە خۆرەوە.
چوار ھەسارە گەورەکە قەبارەی گەورەیان بەھۆی نزیکیان بوە لە خۆرەوە و تا دورکەویتەوە لە خۆر قەبارەی ھەسارەکان بچوکتر دەبنەوە بە ھۆی زۆر و کەمی ئەو مادانەی کە لە خۆرەوە دەرچوون.
لەکاتی خۆ ئامادەکردنی بۆ ھەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق لە دیسەمبەری ٢٠٠٥ دا بارەگای یەکگرتوو بووە ئامانجی نزیکەی ٣٠٠٠ – ٥٠٠٠ خۆپیشاندەر کە زۆربەیان سەر بە پارتی دیموکراتی کوردستان بوون،
زاخۆ‌ و چەند ناوچەیەکی تر کرانە ئامانجی تەقەکردنی پۆلیس‌ و ئاسایش کە ھاوکاری خۆپیشاندەرانیان دەکرد لەجیاتی ئەوەی بنکەو بارەگاکانی یەکگرتوو بپارێزن.
لە ڕێکەوتی ٢ی ئایار ساڵی ٢٠١٢ ھەڵبژاردن بۆ ئەمینداریەتی حیزب کرا و مەحەمەد فەرەج بە ئەمینداریەتی ھەڵبژێردرا لەلایەن ئەندامانی کۆنگرەی شەشەم.
لە ھەڵبژاردنەکانی ٢٠١٤ی عێراق توانی ٤ کورسی بەدەستبھێنێت لەکۆی ٣٢٨ کورسی و لە ھەڵبژاردنەکانی ٢٠١٣ی کوردستان لەکۆی ١١١ کورسی ١٠ کورسی بردەوە کە لەم ھەڵبژاردنەی کوردستان یەکگرتوو بەلیستی سەربەخۆ بەشداریکردن لەچاو ھەڵبژاردنەکانی پێشوو دەنگی کەمتری ھێنا بەڵام بەھۆی دابەزینی بەلیستی سەربەخۆی کورسییەکانی زیادیکرد.
یەکگرتوو لەناو چینی خوێندکاراندا زۆر چالاکە (٤٠%ی دەنگەکانی بەدەستھێناوە لە ھەڵبژاردنی خوێندکارانی زانکۆی دھۆک) بەڵام لەناو کەسانی پێگەیشتووشدا بنکەی جەماوەریی ھەیە لە ھەولێرو پەیوەندی باشی ھەیە لەگەڵ یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان‌ و پارتی دیموکراتی کوردستان.
پۆپەر ساڵی لە مارکسیزم ھەڵگەرایەوە و تەنانەت لە یەکەمین نووسینەکانی خۆیدا ڕەخنەشی ئاراستە کردووە و لە تەمەنی لاوێتیدا و لەسالی ھاتووەتە زانکۆی ڤییەننا،
دواتر لەتەمەنی لاوی و قۆناغی خوێندندا وازی لە قوتابخانەی ئامادەیی ھێنا و بڕیاریدا بە بێ مامۆستا و بەپشت بەستن بە خۆی زانست بخوێنێت،
بەڵام پاش جەنگ وەک گەلێک لە خەڵکی نەمسا توشی ھەژاری بووە و لە قۆناغی خوێندکاریدا ڕووی کردە ھزری چەپ و سەردەمێک خۆی بە مارکسی لەقەڵەمداوە و ماوەیەکیش ھاوکاری حیزبی کۆمۆنیستی نەمسای کردووە.
لە ساڵی ١٩٣٠ خێزانی پێکھێناوە و دەستی کرد بە نووسینی یەکەم پەرتووکی و پەرتووکێکی دیکە لە ساڵی ١٩٧٩ بە ناوی «دوو کێشەی سەرەکی سەیرکردنی مەعرفییەت» لە ساڵی ١٩٦٥ نازناوی ی وەرگرت.
لەمبارەیەوە حەمە تۆفیق پێی وایە ھۆکاری دەستبردنی نەوشیروان مستەفا بۆ نووسینەوەی مێژوو و یادەوەرییەکانی زیاتر پەیوەندی بە حەزی خۆیەوە ھەبووە نەک شتێکی تر،
عەلی کەریمی کە یەکێکی ترە لە ھاوڕێکانی کە لە سەردەمی شاخ ناسیویەتی دەڵێت "جاری وا ھەیە بە ھەموو شتێک توڕە دەبێ و جاری واش ھەیە بە ھیچ شتێک توڕە نابێ".
ئیدی لەو سەردەمەدا نەوشیروان مستەفا بەرەو نەمسا بە مەبەستی خوێندن و دوورکەوتنەوە لە ھەڕەشەکانی ئەو سەردەمەی حکوومەتی عێراقی بە ڕێدەکەوێت کە لەو سەردەمەدا لەلایەن حکوومەتی عێراقییەوە سزای لە سێدارەدانی بۆ دەرچووە.
لێرە بەدواوە ئیدی نەوشیروان مستەفا وەک سەرکردەیەکی دیار بە تەواوی دەردەکەوێت کە ھەم سکرتێری کۆمەڵە و ھەم جێگری سکرتێری گشتیی یەکێتیی نیشتمانی کوردستان دەبێت.
نەوشیروان مستەفا لەگەڵ کۆمەڵەی ڕەنجدەران کە لە ساڵی ١٩٧٢ بە تەواوی ئیعلانی دامەزراندنی دەکرێ بە وتەی ھاوڕێکانی لەو ماوەیەی لە نەمساش بووە دانەبڕاوە و پەیوەندی ھەبووە.
بە وتەی ڕەفعەتی مەلا دروست بوونی کۆمەڵەی ڕەنجدەران پاش ئەوە دێت کە باڵی مەکتەبی سیاسی دەگەڕێتەوە نێو پارتی ئیتر ئەو برادەرانە بڕیاریاندا تەنزیمێکی مارکسی-لینینی دروست بکەن ئەوە بوو کۆمەڵەیان دروست کرد.
ڕەگوڕیشەکانی دەگەڕێنەوە بۆ ناو گۆڤاری ڕزگاری کە لە ساڵی ١٩٦٩ دا دەرچووە و نەوشیروان مستەفا خاوەنی ئیمتیازی ئەو گۆڤارە مانگانەیە بووە.
کە زۆرجار لە بارەگای گۆڤاری ڕزگاری کۆدەبووینەوە. کە لەلایەن ئەو گەنجە شۆڕشگێڕانەی ئەو سەردەمەوە ئەم حەلەقانە دروستکرابوون و کاک نەوشیروان دەوری سەرەکی ھەبووە تێیدا،
من و حەمە چاوشین و کۆمەڵێک گەنجی تر بووین کە مام جەلال دەھات محازەراتی دەداینێ. لەو موحازەتانەدا زیاتر وەک باو بوو کتێبەکانی ماومان دیراسە دەکرد".
ڕەفعەتی مەلا لە درێژەی قسەکانیدا دەڵێت" ئەم حەلەقە ڕۆشنبیریانە لە کۆتایدا بووە بنەمایەک بۆ دروستبوونی کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان".
ھاوکات چالاکی حزبەکە قەدەغەکرا و زۆرینەی ئەندامەکانیان لەلایەن ئاسایشەوە دەستگیرکران کە ھەندێکیان بۆ ماوەی چوار مانگ لە زیندان ھێڵدرانەوە.
بەپێی قسەی ڕەفعەتی مەلا کە ھاوڕێیەکی نزیکی نەوشیروان مستەفایە و ماوەی زیاتر لە ٤٠ ساڵە دەیناسێت «بنەماڵەی نەوشیروان مستەفا بنەماڵەیەکی ناسراوی شاری سلێمانی بوون و باوکی پیاوێکی ڕۆشنبیر بووە،
بە بڕوای ئەو ھاوڕێ دێرین و نزیکەی نەوشیروان مستەفا ھەر ئەمەش کاریگەری لەسەر ژیانی نەوشیروان مستەفا داناوە بەتایبەت لە ڕووی ڕۆشنبیری و سیاسییەوە،
نەوشیروان مستەفا ئەمین سیاسەتوانی کورد بوو کە وەک ڕێکخەری گشتیی بزووتنەوەی گۆڕان و سەرکردەی بزووتنەوەکە خزمەتیکردووە لە ھەرێمی کوردستان لە ڕێکەوتی ١ی نیسانی ٢٠٠٩ تا مردنی لە ١٩ی ئایاری ٢٠١٧.
کەیارمەتی مرۆڤ دەدات بە ھەست کردن بەوەی لە ژینگەی دەوروپشتیدایە تاوەکو وەڵامدانەوەی گونجاوی بۆی ھەبێت وەکو ھەستکردن بە سەرما و گەرما،
ئەو چێوە دەمارانەی کە ھەستەکان بۆ مێشک دەگوازنەوە بە دەمارەکانی ھەست ناسراون بۆ جیاکردنەوەیان لەو چێوە دەمارانەی کە فەرمانەکانی مێشک بۆ ماسولکە و جومگەکانی جووڵە دەگوازنەوە و بە دەمارەکانی جووڵە ناسراون.
ھەریەکەلە دەرونناسی کەنەدی ڕۆناڵد میلزاک و زانای فیسیۆلۆژی ئینگلیزی پاترێک دۆڵ بیردۆزێکیان بۆ ڕاڤەکردنی دیاردەی ئازار داناوە ناویان ناوە بیردۆزی دەروازە،
بەپێی ئەم تێواریانە دڕکە پەتک شتێکی وەک دەروازەی تێدایە کە بەھۆی ھەستەکانی گوازراوە بەھۆی ھەستە دەمارەکان و فەرمان ھاتووەکانی مێشک دەبێتەوە،
مانای وایە مێشک دەمارە راگەیاندنە پێگەیشتووەکەی وەردەگێرێتەوە سەر ھەست کردن بەئازار لەو شوێنەی جەستەی کەوتوەتە بەر کاریگەری کارتێکەرە بە ئازارەکە بە گوێرەی ھەمان بیردۆز،
دەیان ساڵ ڕاھێنەری ھونەریی بووە لە مەڵبەندی چالاکیی قوتابخانەکانی سلێمانی و ھەزاران ساتی بەرخی تەمە‌نی بەفێرکردنی قوتابیان بەسەربردووە،
لە دوای ڕاپەڕینی ١٩٨٠ ناوەکی گۆرا بۆ قەزای سۆران کە ناوەکەی لە میرنشینی گەورەی باشووری کوردستان ھاتووە ئەویش میرنشینی سۆران بووە کە لە سەردەمی خۆی دا دەسەڵاتداری ناوچەکە بوە،
و پێویستە بڵێین کە سۆران یاخود کارگێڕی سەربەخۆی سۆران پێگەیەکی گرینگە بە گشتی بۆ عێراق و بەتایبەتی بۆ ھەرێمی کوردستان چونکە ھاوسنوورە لەگەڵ ئێران و تورکیا و گرینگترینیشیان خاڵی گومرگ و دەروازەی حاجی ئۆمەرانە ،
وە لەم ناوچەیە ئەوەی بەدی دەکرێت تەبایی و ڕێزلێنانی خەڵکە لەگەڵ یەکتر و گەشتیار و سەردانیکەری دەرەوەی سنووری کارگێڕی و بە گشتی بۆ گەشتیارانی ناوخۆ و دەرەوەش ئەمەش دەگەرێتەوە بۆ ئاستی ڕۆشنبیری خەڵکەکەی.
و لە سنووری کارگێڕی سۆران چەندان شوێنی گرینگی گەشتیاری و مێژووی ھەن وەک (بێخاڵ و گەلی علی بەگ و جوندیان و وەرتێ و سەکران و دەڤەری باڵەکایەتی و دەڤەری برادۆست بە گشتی).
و ئەوەی وای کردووە کە ئەم شارە گەشە بکات و بەرەو پێش بچێ لە ڕووی ڕووبەر و ژمارەی دانیشتوان ئەوەیە کە ھەلی کار بۆ گەنجان دەست دەکەوێت و چەندین کۆمپانیا و کەرتی تایبەت و کەرتی حووکمی ھەلی ئەوە دەدات بە دانیشتوان کەوا بێ کار نابن و لە ڕووی ڕێگا و بان بەرەو باشترین ھەنگاو دەنێت و ئەمانە و چەندین ھۆکاری تر وای کردووە کە ھاوڵاتیان لە گووندەکان و قەزاکانی دەورووبەر ڕوو بکەنە ناوەندی شار و لەوێ بژین.
لە ساڵەکانی ١٨٣٠ میر محەممەد یان پاشا کۆرە حکومڕانی میرنشینەکە تۆپخانە و سکەی پارەی لێداوە بەھیوای دروستکردنی دەوڵەتی سەربەخۆ،
لە سۆران چەندین نەتەوە و عەشیرەتی جیا و کوردانی هەر چوار پارچەکەی کوردستان بەیەکەوە بە ئاشتی ئەژین ئەمەش سیمایەکی پێکەوە ژیان و جوانی بە شارەکە بەخشیوە
دەکەوێتە سەر ڕێگای ھاملتۆن لە ھەولێرەوە بۆ حاجی ئۆمەران دەڕوات و لە ساڵانی ١٩٢٠ تا ١٩٣٠ لەلایەن ئەندازیار ھاملتۆنەوە دروستکراوە.
بەڵام حاڵەتی نێوان‌وشەی ئەم یونیکۆدە بەو جۆرە کە لە ستانداردی ٥.٢ی یونیکۆد پێناسەکراوە لەگەڵ «ھ»ی کوردیدا جیاوازیی ھەیە.
لە فۆنتێک کە بە تایبەتی بۆ کوردی دروست کراوە ئەکرێ ئەم کێشەیە چارەسەر بکەین بەڵام لەو فۆنتانە وەک تەھۆما کە بۆ ھەموو زمانێک بەکاردەبرێن،
بەڵام بەو جۆرە کە لە فۆنتە ئوردووەکانەوە دەردەکەوێت حاڵەتی نێوان‌وشە بە شێوازی فۆنتەکان کەوتووە و لە بڕێک لە فۆنتەکاندا بە پێچەوانەی پێناسەکەی ستانداردی یونیکۆدە.
لە لێکۆڵینەوەیەک کە لە ماڵپەڕی زانکۆی ئایندھۆڤەندا ھاتووە باس لەوەدەکات کە لە ئەلفوبێی ئوردوودا حاڵەتەکانی ئەم پیتە لە ھەر جۆرەپیت و فۆنتێکدا دەتوانێت جیاواز بێت.
کە ئەمە نیشان دەدات ئەو پێناسەیە کە لە ستانداردی یونیکۆدی ٥.٢ دا ھاتووە ئەوەندە گرینگ نییە و دەکرێ ئەم یونیکۆدە بۆ کوردی بەکار ببەین.
حاڵەتی جودا و سەرەتایی لە «ه»ی عەرەبیدا لەگەڵ «ھ»ی کوردیدا یەکێکن بەڵام ئەو دوو حاڵەتەی کە لە کۆتایی وشەکاندا دێت،
ھ لە پیتەکانی ئەلفوبێی کوردییە کە نیشاندەری پیتی یە لە ئەلفوبێی لاتینیی زمانی کوردیدا لە سۆرانیدا «ھ» لە کۆتایی بڕگەکاندا زۆر کەمە و زۆرجار ئەگۆڕدرێت بۆ پیتێکی تر بۆ نموونە:
تەھران بووەتە تاران یان گوناھ دەکرێ بە گوناح بۆیە زۆر کەم لە کۆتایی وشەکاندا دەبینرێت بەڵام لە کوردیی باکووریدا بە فراوان دەبینرێت وەک خوێندنگەھ یان مەھ.
لە ساڵی ١٩٩٨ یەکەم ئەلبوومی خۆی بە ناوی تۆ ھاتی بڵاوکردەوە و بوو بە سەکۆیەکی پەڕینەوە بۆ ناو جیھانی مووزیک و توانی ناوی خۆی لەوێدا دیاری بکات.
ئەم ئەلبومە کە ١٤ ستران لە خۆی دەگرێ و ھەروەھا کلیپ و ڤیدیۆی زۆری بۆ سترانەکانی کراوە و لە ھەموو کەناڵە کوردییەکان وەکوو:
ھەر لەوە بە دواوە گەشەسەندن و پێشکەوتنی بەردەوامی ھەبووە تا ئەو ڕادەیە کە ھەموو کات بە ئاسانی دەیتوانی لایەنگرانی زۆر لە دەوری خۆی کۆ بکاتەوە.
زەکەریاش ئەلبوومی گەنجی پیری لەگەڵ دەستپێکردنی ساڵی نوێی ٢٠٠٧ بڵاوکردەوە و تێیدا ھەوڵی داوە لە ھەموو ڕوویەکەوە چ وەک مووزیک،
لە سەردەمی خۆپیشاندانە جەماوەرییەکانی خەڵکی سلێمانی لە گەڕەکی مەجیدبەگ پەیوەندیی بە رێکخستنە نھێنییەکانی کۆمەڵەی رەجدەرانی کوردستان ـەوە کردووە.
"ئەوان مرۆڤن بەرلەوەی بەساڵچووبن" ساڵی ٢٠٠٣ لەلایەن رێکخراوی ی بریتانییەوە لە سلێمانی چاپ‌و بڵاوکرایەوە کە نامیلکەیەکە دەربارەی رەوشی ژیان‌و گوزەرانی توێژی بەساڵاچووان لە ھەرێمی کوردستان.
یەکەم چیرۆکی رۆژی ھەینی ٣١ ١ ١٩٨٦ بە ناوی لە کۆڕێکی ھاوبەشی چیرۆک خوێندنەوە لەگەڵ دڵسۆز حەمە و رێزان حسێن دا خوێندەوە کە لە ھۆڵی یەکێتی نەقابەکانی کرێکاران سازکرا.
کاتێ لێوناردوو بووە شاگردی کارفێرگەی وێرۆچۆ ھاوکات بوو دەگەڵ تەواو بوونی سەردەمی ھوونەرمەندانی گەورەی وەک دۆناتیلۆ مامۆستای ویرۆچۆ،
وەک ماساچۆ ھونەرمەندی ھاوسەردەمی دۆناتێلۆ و ئەو کەسەی کێشانی ڕۆخسارەکانی لە سەر دیوار بە‌کار گرت و بە ڕیالیزم و ھەستۆکی ڕازانییەوە،
پیێرۆ دێلا فرانچێسکا ئەو کەسەی وا بە وردی کاری لەسەر پێرسپێکتیڤ کرد و یەکەمین وێنەکێش بوو کە خوێندنی زانستی لەسەر بەکارھێنانی ڕووناکی کرد.
لێوناردۆ سەری لە باوش پاشادا بوو؛ ئەگەر چی ئەمە لە لایەن ھونەرمەندان بە تایبەت فەڕنسییەکان بۆ کارە ھونەرییەکان زۆر پێشوازی لێ‌کراوە،
ھەر وازاری دەڵێ کە لێوناردۆ لە ڕۆژانی کۆتایی تەمەنی دەنێرێ بە شوێن پیاوی ئایینی‌دا تاکوو ددان بنێتە سەر ھەڵە‌کانی ژیانی تاکوو پاکی پیرۆز وەربگرێت.
بۆ سالای شاگرد وا کاتێکی زۆریان پێکەوە بە سەر برد و وەک ھاوڕێی بوو ھەروا پێش‌خزمەتەکەی باتیستا ھەریەک نیوەی باخی مێوێکیان میراتی دانا.
لە ساڵی ١٥٠٢دا لێوناردۆ دەبێتە فەرمانبەری قەیسەر بۆرجا کوڕی پاپ ئەلەکساندری شەشەم و وەک ئەندازیار و پسپۆڕ و ئەرچیتەکتی نیزامی کاری بۆ دەکات و بۆ ئەوەش تەواوی ئیتاڵی بە سەفەر بە سەر دەکات.
لە ئۆکتەبری ١٥٠٣دا دەگەڕێتەوە فلۆڕەنس و دیسان ئەبێتە ئەندامی یەکێتیی لووکای پیرۆز و دوو ساڵ کات تەرخان دەکات بۆ کێشانی وێنەیەک لە سەر دیوار بە ناوی بۆ و دەگەڵ مایکەل ئانجێلۆ پێکەوە دادە‌ڕێژن.
ھەروەھا ئەمانە بە ئایینی‌ترین تابلۆکانی تەواوی زەمەنەکان دەزانن و تەنھا تابلۆی خوڵقاندنی ئادەم میکێلانجێلۆ دەتوانێ بە ناوبانگیان بگاتەوە.
وێنەکێشاوەکەی لێوناردۆ بە ناوی پیاوی ڤیتروڤی وەک شاندەری فەرھەنگ چاو لێ‌دەکرێ و لە سەر ھەموو شتێک لە یۆرۆ تاکوو کتێبی دەرس و ت‌یشێرت،
لێوناردۆ بۆ درووست‌کردنی شێرێکی مەکانیکی بە کار گیرا کە بتوانێ بۆ پێشەوە ھەنگاو ھەڵگرێت و سینگی بکرێتەوە و باخەیەک گوڵی سوێسنی لێ بێتە دەر بۆ فرانسیسی پاشا.
لە ١٥١٦دا لێوناردۆ ئەبێتە ئەندامی ھێزەکانی فرانسیسی یەکەم و ھەر بۆیە بەرچاوی پاشا دەکەوێت و ماڵێکی وەک کۆشکی پێ دەدرێ لە و ھەروا ٣ ساڵی دوایینی تەمەنی لەوێدا بەسەر کرد.
لەوێدا لێوناردۆ دەگەڵ لێگەیشتوویانی زۆر ئاشنا بوو و گەلێ شارەزایی تەکنیکی کەوتنە بەرچاوی و وادەی کەڵک وەرگرتن لەوانەی دۆزییەوە؛ لەوانە:
کاتێ بەرزە‌حەوایلکەیەک بە ئاسمانەوە بە سەر لانکەکەیدا تێ‌دەپەڕێ دەکەوێتە خوار و پەلی بە ڕوخساری لێوناردۆ دەخشێ و برینداری دەکا.
داڕشتنی پیلانێک بۆ درووست‌کردنی گۆمبەز بۆ کەنیسەی گشتی شاری میلان و مۆدێلی ئەسب‌سوارێک بۆ بینای یادبوودی فرانچێسکۆ سفۆرزا ،
تەواویان دەکرد و ستایش دەکران بۆ ئەوانە؛ گیرلاندۆ بۆ توانای نیگارکردنی دەوڵەمەندی ھاووڵاتییە فلۆڕەنسییەکان لە دیوارکێشراوەیەکی گەورەی ئایینی و پێروجینۆ بۆ توانای نیگارکردنی فریشتەکان و پیرۆزەکان،
ئەو بەردانەی لە بن ئاوەکەدا دیارن و ھەروەھا شێوەی ڕاوەستانی عیسا ھەموو بەڵگەن بۆ بەدی کردن دەست و پەنجەی لێوناردۆ لە کێشانی ئەو تابلۆدا.
بەڵگە‌نامە نووسێکی خەڵکی فلۆڕەنس و بانە خیام کچە دێھاتییەک کە گۆمان دەکرێ کۆیلە و بەکرێ‌گیراوێک لە رۆژھەڵاتی ناوەڕاستەوە بووە.
ھەڵبەت ژمارەیەکی کەم لە ئایدیا سەرەکییەکانی کاتی ژیانی خۆی ھاتنە درووستکردن بەڵام ھێندێ لە خۆڵقێنراوە بچووکەکانی وەک قڕقڕییەکی خۆکار و پێکھاتەیەک بۆ تاقی کردنەوەی ئەندازەیی درێژبوونەوەی تەل ھەر ئەو سەردەمە درووست‌کران.
بۆمان دەڵی کە چۆن پیاوێکی لادێیی داوا لە باوکی لیۆناردۆ دەکات تا کوڕە بەھرە‌دارەکەی لە سەر لەوحێک وێنەیەکی بۆ بکێشێتەوە و لێوناردۆ لە جوابی ئەو داخوازییەدا چەن مار دەکێشێت وا ئاگر لە دەمیان فڕ دەدەنە دەرەوە.
باوکی ترس دای‌دەگرێ و بە خێرایی ئەو وێنە دەفرۆشێت بە بازرگانێکی فلۆڕەنسی کەل‌وپەلی ھونەری و ئەویش دواتر دەیفرۆشێ بە دووکی میلان.
لەو کاتەوە چی تر پێشینەیەک سەبارەت بە کارەکانی تەنانەت شوێنی بەسەر بردنی ژیانی لەبەر دەست نییە؛ ئەگەرچی وادیارە کە لێوناردۆ لە نێوان ساڵانی ١٤٧٦ تا ١٤٨١ لە شاری فلۆڕەنس خاوەن کارفێرگەی تایبەت بە خۆی بووە.
ئەم تابلۆیانەش ناسراون و بەناوبانگن بەھۆی کوالێتییەکانیانەوە کە لە لایەن چەندین زانا و ڕەخنەگری جیھانی گفتوگۆی لەسەر کراوە و چەندین قوتابیش دووبارە وێنەیان کێشاوەتەوە.
لەبەر ئەوەی باوکی لە ١٥٠٤دا کۆچی دوایی کردبوو و لە ١٥٠٧ گەڕایەوە فلۆڕەنس تا تێبکۆشێ گرفتەکانی دەگەڵ براکانی لەسەر پاشماوەکانی باوکیان چارە‌سەر بکات.
لێوناردۆ وەک وێنەکێش بە کار دەگیرێ بۆ کێشانی وێنەی بۆ ڕێخراوی سگپڕی پاک و ھەروەھا تابلۆی دوایین شێو بۆ کەنیسەی سانتا ماریا .
ناوی ژنێک وەک کاترینا ھاتووە کە بە مردنی ئەو ژنە و لێکۆڵینەوەی بەڵگەی خەرجی ناشتنی دەر دەکەوێ کە ئەوە دایکی لێوناردۆ بووە.
لێوناردۆ نامەیەک دەنێرێ بۆ لۆدۆڤیکۆ و باسی ئەو ھەموو شتە جیاوازە دەکات کە دەتوانێ فێریان بێت لە بواری ئەندازیاری‌دا و ھەروەھا وەبیری دەھێنێتەوە کە دەتوانێ وێنەش بکێشێت.
بۆڵۆنیا و ڤێنیز کاری کرد و ساڵانی دوایی تەمەنی لە فەڕنسا و لە ماڵێک‌دا ڕابرد کە فڕانسیسی یەکەم وەک خەڵات پێی بەخشی.
لە دەستپێکی شەڕی دووھەمی ئیتاڵی لە ١٤٩٩دا ھێزە داگیرکەرەکانی فەڕنسا مۆدێلە قەبارە تەواوە قوڕینەکەی ئەسب‌سوارەکە وەک نیشانە بۆ مەشقی تۆپ ھاویشتن بەکار دێنن.
دیمەنێکی خستە بەرچاو لێوناردۆوە تا لە ڕووناکی و سێبەر کەڵک وەربگرێ بۆ نیگارکردنی قەبارەی جیاوازی بنیامەکان بە شێوازێک کە بە کەڵکی چەرخی فێرکردنی وێنەکێشانەی بێت.
لە ساڵی ١٤٧٢دا و لە تەمەنی ٢٠ساڵیدا لە لایەن یەکێتیی لووکای پیرۆزەوە بووە خاوەن پلەی وەستایی؛ یەکێتیی لووکای پیرۆز یەکێتیی ھونەرمەندان و پیزیشکان بوو.
لێوناردۆ دەستی بە وردەکارییەکان کرد لە سەر پلانی داڕشتنی پەیکەرەکە؛ ئەگەرچی مایکەل ئانجێلۆ بڕوای وا بوو ڵێۆناردۆ ناتوانێ ئەو کارە تەواو بکات.
لە نۆوەمبری ١٤٩٤دا لۆدۆڤیکۆ ھەموو بڕۆنزەکەی دا تاکوو بۆ درووست‌کردنی تۆپ بەکاری بھێنن بۆ پاراستنی شار لە ھێرشەکانی چارڵزی ھەشتەم .
کوردانی ھۆزی ھەزەبانی لە ھاویندا لەو ناوچەیە نیشتەجێ دەبوون و ئاژەڵەکانیان لەوەڕاند و بەرھەمەکانیان بۆ بەرھەمھێنان و قوماش لە شارەکە دەفرۆشت.
ئیبن ئەسیری جزری لە ساڵی ١٢٠٥/٦ نووسیویەتی کە نوسرەت الدین ئەبوبەکری ئەلدیگوزیدەکان شارەکەی ڕادەستی فەرمانڕەوای مەراغە کردووە.
لەسەردەمی ئیبن حقولدا کورد لەوێ نشینگەی ھەبووە و لە سەدەی چوارەمدا ئاژەڵ و ماڵات لەو شارەوە و شوێنەوارەکانی دەوروبەری ھەناردەی مووسڵ و بەلەد لە مێزۆپۆتامیا دەکرا،
کە جەنگی جیھانی یەکەم کۆتایی ھات سمکۆ وەک سەرکردەیەکی سیاسی ناوی دەرکرد و لەپێناو دامەزراندنی ئیدارەیەکی کوردیدا ساڵی ١٩١٩ شۆڕشی بەرپاکرد و گەلێ ناوچەی گرنگی خستە ژێر دەسەڵاتی خۆیەوە،
شەڕی نێوان ئاشوورییەکان و عوسمانییەکان بەدوایدا برسێتییەکی توند بەدوای خۆیدا ھێنا لە ئەنجامدا خەڵک لە ترس و برسێتی ڕوویان لە مووسڵ و کەرکووک کرد.
ھەروەھا مێژوونووسان پێیان وایە شنۆ پێشتر "ئاشنە" بووە کە بە مانای ڕووەکێکی بۆنخۆش دەگەیەنێت و لەسەر دارەکانی دار توو و گوێز دەڕوێت،
شاری شنۆ دەكەوێتە باشووری رۆژئاوای پارێزگای ئازەربایجانی رۆژئاوا و لە باشووری رۆژئاوای ئەو پارێزگایە بە شارێكی گرنگی پەیوەندی دادەنرێت،
بۆیە تاکو ئێستا ئەم پیاوە بە دامەزرێنەری یاری کاراتێ- دۆ دادەنرێت لەجیھاندا کە بە خۆیی و کوڕەکەی زۆر لە ھەوڵ و خەمی ئەم ھونەرەبوون.
لە سەردەمی یەکەم پەھلەوی و لە ٩ی کانوونی دووەمی ١٩٣٨ یاسای کارگێڕی وڵات ھەموار کرایەوە و ناوچەی کرماشان شارستانەکانی باوەندپوور ، کرماشان، پوشتکوو ، کوردستان ،
وە دەگوترێ بە فراوانبوونی فەرمانگە ئیداریەکان لە سەردەمی قاجاڕەکانەوە و ھەروەھا لە ژێر کاریگەری کۆچبەرانی پارێزگاکانی تر و زیارەتکاران کە لە کرماشانەوە دەچوونە ئێتبات دروست بووە.
استان کرمانشاە) پارێزگایەکە لە ڕۆژئاوای ئێران و ڕۆژھەڵاتی کوردستانە و ڕووبەرەکەی ٢٤ ھەزار و ٦٤٠ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە و ١٧ھەمین پارێزگای گەورەی ئێرانە.
ھەروەھا لە بەر گرنگی و کاریگەری شاری کرماشان بۆ سەر ناوچەکانی دەوروبەری دەتوانین بڵێن شێوەزاری سەردەست لە کۆی پارێزگای کرماشان شێوەزاری کوردیی کرماشانییە.
لە میانی توێژینەوەیەکدا کە کۆمپانیای پارس پسپۆڕی توێژینەوە لەسەر داوای ئەنجومەنی ڕۆشنبیری گشتی لە ساڵی ٢٠٠٩ و بە پشتبەستن بە ڕاپرسییەکی مەیدانی و ژمارەی دانیشتوانی ئاماری لە نێوان دانیشتوانی ٢٨٨ شار و نزیکەی ١٤٠٠ گوند لە سەرانسەری وڵات ئەنجامدراوە،
هه‌ستی ئازادیخوازیی رۆژ له‌دوای رۆژ زیاتر ده‌بوو به‌تایبه‌ت كه‌ له‌لایه‌ن هه‌ر دوو داگیركه‌ره‌وه‌ به‌بێ ره‌حمانه‌ ده‌چه‌وساوه‌ و سه‌ركوت ده‌كرا.
عوسمانیه‌كان به‌ره‌و ئه‌رزه‌رۆم و ئه‌ناتۆڵی و سه‌فه‌وییه‌كان به‌ره‌ و خوراسان كه‌ زۆربه‌یان دوای چه‌ند سه‌ده‌،
سته‌م و درِنده‌یی ده‌سه‌لاتداره‌ خۆبه‌ زل زان و ملهورِه‌كان له‌دژی كورد و تێكرِای دانیشتوانی ئه‌و وه‌ڵاتانه‌ی كوردیان به‌سه‌ردا دابه‌ش كراوه‌،
وه‌ك سه‌ركوتی شۆرشه‌كانی شێخ سه‌عیدی پیران و شێخ ره‌زای ده‌رسیم و به‌ند و ته‌بعید كرانی شێخ عه‌بدولا نه‌هری و راگواستن و كوژرانی هه‌زاران كه‌س له‌ نه‌ته‌وه‌ی كورد له‌ توركیه‌.
هه‌روه‌ها وێرانكردنی ٤٠٠٠ دێی كوردستانی عێراق و كاره‌ساتی دڵته‌زێنی ئه‌نفال كه‌ له‌لایه‌ن رژیمی عێراق به‌رِێوه‌چوو،
و تیایدا نزیكه‌ی ١٨٢ هه‌زار كورد بێ سه‌ر و شوێن كرا و شاری هه‌ڵه‌بجه‌و چه‌ند گوند له‌لایه‌ن رژیمی پێشووی عێراقه‌وه‌ كیمیاباران كرا و پێنج هه‌زار كه‌س تیایدا له‌ناو چوون.
له‌ئێرانیشدا وێران كردن و كاولكردنی شارو دێ كان و قه‌تل و عامی هاونیشتمانانی كورد له‌ نه‌غه‌ده‌و قارنه‌ و قه‌لاتان و سۆفیان و ووسوكه‌ند و ساروقامیش و ئێعدامی به‌كۆمه‌ڵ و بێ به‌زه‌ییانه‌ی پیرو لاوی كورد به‌ فه‌رمانی جیهادی خومه‌ینی و قازیه‌ به‌ناو شه‌رعیه‌كانی و ئێعدامی سه‌دان مرۆڤی شورِشگێری كورد له‌ماوه‌ی نزیك به‌ مانگێك له‌ساڵی ١٣٦٧ی كۆچی خۆری،
نه‌ته‌وه‌ی كوردیان به‌ خراپترین شێوه‌ سه‌ركوت كردوه‌ و حاشا له‌ بوونی كراوه‌ به‌ تایبه‌ت له‌ دوای هاتنه‌ سه‌ركاری حافیز ئه‌سه‌د هیچ جۆره‌ مافێك به‌ كورد به‌ ره‌وا نه‌بیندراوه‌ و تا ئێستاش به‌شێكی زۆری ئه‌و نه‌ته‌وه‌یه‌ له‌ مافی ناسنامه‌ بێ به‌شه‌ و به‌شێكی به‌رچاو له‌ نیشتمانه‌كه‌ی وه‌ك عه‌فرین و كوبانی و زه‌هریه‌ و ئه‌حمه‌دیه‌ له‌لایه‌ن داگیركه‌رانه‌وه‌ راگواستنی زۆره‌ ملی كوردیات تێدا كراوه‌.
ئه‌وانه‌ و ده‌یان نموونه‌ و به‌ڵگه‌ی حاشاهه‌ڵنه‌گری دیكه‌ له‌سه‌ر سته‌مگه‌ری و ملهورِیی داگیركه‌ران و ده‌سه‌لاته‌ نامه‌شروعه‌كان هه‌ن كه‌ ئه‌و سته‌مگه‌رییانه‌ به‌ڵگه‌ن بۆ سه‌لماندنی ئه‌و راستیه‌ی كه‌ خه‌باتی جه‌ماوه‌ری كورد بۆ وه‌ده‌ست هێنانی مافه‌ بنچینه‌ییه‌كانی،
راوه‌ستان له‌ به‌رانبه‌ر زاڵم و ته‌عه‌داكار ئه‌ركێكی پێویسته‌ و نه‌ته‌وه‌ و مرۆڤه‌كان هاندراون بۆ رزگار بوونیان له‌ ده‌ست سته‌م،
مافی ره‌وای خۆیه‌تی بۆ ده‌سته‌به‌ر كرانی ماف و ئازادیه‌كانی تێبكۆشێ و له‌و پێناوه‌شدا هه‌موو تواناو رێگه‌ درووست و ره‌واكان بۆ خه‌بات كردن تا هاتنه‌ دیی ئامانجه‌كانی،
سه‌رنجی رای گشتیی جیهانی و ده‌وڵه‌ت و ده‌سه‌ڵاته‌ خاوه‌ن هێزه‌كان و ناوه‌نده‌كانی پارێزه‌ری مافی مرۆڤـ و رێكخراوی نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان راكێشێ بۆ پشتیوانی له‌ خه‌باتی ره‌وای خۆی.
ده‌وری له‌ به‌رِێوه‌بردن و ئیداره‌كردنی له‌ ئێراندا هه‌بێ و ده‌سه‌ڵاتی به‌سه‌ر نیشتمانی خۆیدا به‌خۆی بێ و ده‌بێ ده‌سه‌ڵاتداری ناوه‌ندی ،
تێكرِای خاوه‌ن باوه‌رِان به‌ ئازادی له‌و شۆرِشه‌دا به‌شدار بوون و گه‌لی كوردیش ده‌ورێكی كاریگه‌ر و سه‌ره‌كیی هه‌بوو له‌ سه‌ركه‌وتنی ئه‌و شۆرِشه‌دا و له‌ راماڵینی پێگه‌ی ده‌سه‌ڵاتی په‌هله‌وی له‌كوردستاندا.
ئه‌و خه‌بات و راپه‌رِینه‌ یه‌كگرتووه‌ی خه‌ڵكی ئێران به‌ كورد و فارس و تورك و عه‌ره‌ب و بلوچ و باقی قه‌وم و دین و مه‌زهه‌ب و بیروبۆچوونه‌كان به‌و ئامانجه‌ بوو كه‌ ئیتر به‌ یه‌كجاری كۆتایی به‌ سته‌م و بێ عه‌داڵه‌تی دێ و هه‌موو نه‌ته‌وه‌كان له‌ ئێراندا به‌ مافه‌ ره‌واكانیان ده‌گه‌ن.
ه ـ به‌رهه‌می راپه‌رِینی ١٣٥٧ی گه‌لانی ئێران له‌لایه‌ن خومه‌ینی و په‌یره‌وانیه‌وه‌ و به‌ هێنانه‌ مه‌یدانی ده‌سه‌ڵاتێكی تاكرِه‌وانه‌ و غه‌یره‌ دیموكراتیك و ناره‌وا،
خه‌ڵكی ئێران به‌ تێكرِا و خه‌ڵكی كوردستان به‌تایبه‌ت بۆئه‌وه‌ی به‌ری ره‌نج و خوێنی شه‌هیدان له‌ فه‌وتان و له‌ ناوچوون رزگار بكه‌ن كه‌وتنه‌ خۆ،
بێ به‌زه‌ییانه‌ كه‌وتنه‌ گیان خه‌ڵك و میتینگ و نارِه‌زایه‌تی و كۆبوونه‌وه‌ی جه‌ماوه‌رییان دایه‌ به‌ر په‌لامار و هه‌زاران كه‌سیان راپێچی زیندان و چاڵه‌رِه‌شه‌كان كرد و ده‌یان رۆڵه‌ی تێكۆشه‌ریان له‌ژێر شكه‌نجه‌دا شه‌هید كرد و سه‌رله‌نوێ زیندانه‌ چۆڵ كراوه‌كانیان به‌ رۆڵه‌ تێكۆشه‌ر و ئازادیخوازه‌كان،
هه‌ر به‌و مه‌به‌سته‌ش چه‌ندین ده‌سته‌ی نوێنه‌رایه‌تی بۆ ووت ووێژ له‌گه‌ڵ ده‌سه‌ڵاتدارانی رژیم دیاری كرد.
هه‌یئه‌ته‌كانی نوێنه‌رایه‌تی كورد زۆربه‌ جیددی هه‌وڵیان دا كه‌ ده‌سه‌ڵاتدارانی ئێران رازی بكه‌ن مافه‌ ره‌واكانی كورد بسه‌لمێنن.
به‌ڵام ئاخونده‌كان له‌ وه‌ڵامی داوا ره‌واكانی خه‌ڵكی كوردستان دا ده‌ستیان دایه‌ هه‌رِه‌شه‌ و چاو سوور كردنه‌وه‌ و هه‌ڵوێستی غه‌یره‌ دیموكراتی و هێرشی نیزامی بوونه‌ هۆی سه‌رهه‌ڵدانی جه‌نگێكی خوێناوی و ناچار كردنی گه‌لی كوردستان به‌ دیفاع له‌ خۆی و نیشتمانی.
به‌ فه‌رمانی جیهاد جه‌نگی نارِه‌وای خومه‌ینی له‌ دژی خه‌ڵكی كورد ده‌ستی پێ كرد و پاسدار و باقی هێزه‌ سه‌ركوتگه‌ره‌كان و خه‌ڵخاڵی ی جه‌للاد و به‌ناو قازی شه‌رع ره‌وانه‌ی كوردستان كرا،
ده‌یان لاو و پیری كوردی شه‌هید و به‌و جینایه‌ته‌ی لاپه‌رِه‌یێكی ره‌ش و قێزه‌ونی بۆ ده‌سه‌ڵاتداریی ئاخونده‌كان تۆمار كرد،
هێرشی پاسداره‌ به‌كرێگیراوه‌كان بۆ سه‌ر كوردستان و سوتاندن و وێران كردنی چه‌ندین شارو دێی كوردستان و هه‌رِه‌شه‌ و كوشتن و زیندانی كردنی لاوه‌كان و كه‌سایه‌تیه‌ ئازادیخوازه‌كان،
ده‌ست بده‌نه‌ خه‌بات و به‌ربه‌ره‌كانێ له‌به‌رانبه‌ر رژیمی ده‌سه‌ڵاتداری دژ به‌ ماف و ئازادی و دواكه‌وتووی ویلایه‌تی فه‌قیه‌.
دیفاع كردنی جه‌ماوه‌ری كوردستان و هێزه‌ تێكۆشه‌ر و ئازادیخوازه‌كان درێژه‌ی هه‌یه‌ و خه‌باتی جه‌ماوه‌ری كوردستان له‌م ساڵانه‌ی دواییدا گه‌لێك به‌رچاوتر و په‌ره‌گرتووتر بووه‌ له‌ ساڵانی رابردوو.
و ـ له‌دوای هێرشی پاسدار و ئه‌رته‌شی به‌كرێگیراو بۆسه‌ر كوردستان و كوشت و برِی خه‌ڵكی كورد به‌ تاوانی دژی ئینقلاب و دژی ئیسلام،
ژماره‌یێك له‌ مامۆستایانی ئایینی و كه‌سایه‌تیه‌ تێكۆشه‌ره‌كانی كوردستان به‌ رێبه‌رایه‌تی مامۆستا سه‌یید جه‌لال الدین حوسێنی،
بیریان له‌ پێك هێنانی سازمانێكی سیاسیی نه‌ته‌وه‌یی و ئیسلامی كرده‌وه‌ كه‌ به‌ بۆچوونێكی جیاواز له‌ رێبازی هێزو لایه‌نه‌كانی دیكه‌ی گۆرِه‌پانی خه‌بات بێته‌ مه‌یدان و په‌رچه‌مدار و پێشرِه‌وی ئه‌و جه‌ماوه‌ره‌ بێ كه‌ خاوه‌نی بیرێكی نه‌ته‌وه‌یی و ئیسلامین،
له‌ چه‌ندین شار و ناوچه‌ له‌ باكوور تا باشووری كوردستانی ئێران بنكه‌ و رێكخراوه‌كانی سازمان داندران و كادر و پێشمه‌رگه‌كانی سه‌ره‌رِای كه‌ند و كۆسپی زۆر هه‌ڵسوورِانی سیاسی نیزامیان له‌ به‌رانبه‌ر هێزه‌ به‌كرێگیراوه‌كانی رژیمی ئاخوندیدا ده‌ست پێ كرد.
هه‌ر بۆیه‌ ناچار بوو بۆ په‌ره‌ پێ دانی سیاسه‌ت و هه‌ڵوێستی سه‌ربه‌خۆ و بێ لایه‌نانه‌ی خۆی له‌ هێندێك ناوچه‌ی كوردستان به‌ نهێنی هه‌ڵسوورِێ.
ح ـ سه‌ره‌رِای بوونی ئه‌و گشته‌ كۆسپ و ته‌گه‌رانه‌ به‌خۆشیه‌وه‌ سازمانی خه‌بات توانی به‌ره‌و پێش بچێ و سه‌ربه‌خۆیی سیاسی و ته‌شكیلاتیی خۆی بپارێزی و له‌ماوه‌ی زیاتر له‌ ٣٣ ساڵ مه‌وجوودیه‌تی له‌ مه‌یدانی خه‌باتدا،
سازمانی خه‌بات واقعییه‌ت و ماهییه‌تی رژیمی ناسیوه‌ و هه‌ربۆیه‌ درووشمی رووخانی رژیم یه‌كێك له‌ درووشمه‌ سه‌ره‌كی و نه‌گۆرِه‌كانیه‌تی.
الف ـ سازمانی خه‌بات ی كوردستانی ئێران تێ ده‌كۆشێ بۆ دامه‌زراندنی حكوومه‌تێكی هه‌ڵبژێردراو و دیموكراتیك و پارلمانی له‌ كوردستاندا،
بۆ ئێستا ده‌سته‌به‌ركرانی خودموختاری له‌چوارچێوه‌ی ئێرانێكی دیموكراتیك و پارڵمانی به‌ ره‌وا ده‌زانێ و هه‌وڵی بۆ ده‌دا.
د ـ سازمانی خه‌بات ی كوردستانی ئێران هاوكاری و ته‌بایی له‌نێوان هێزه‌ كوردستانیه‌كان وه‌ك ئه‌ركێكی سه‌ره‌كیی خه‌بات كردن ده‌زانێ،