polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
بە گشتی چیرۆکەکە بەم شێوە بەردەوام دەبێت و کەسایەتی نوێ لە ئێنتێ ئیسلا دێتە ناوەوە و ڕووداوی نوێ ڕوو دەدات و کێشەی جیھانە نوێکەش لەو لاوە بووەستێت.
پاشا شەیتانییەکەی کە کار دەکات! یان ئەو پاشا شەیتانییەی کار دەکات!) زنجیرە ڕۆمانێکی سووکی ژاپۆنییە لە لایەن ساتۆشی واگاھارا نووسراوە و لە لایەن ئۆنیکو کێشراوە.
زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی ئەنیمێی ۱۳ ئەڵقەیی لە لایەن وایت فۆکس بەرھەمھێنرا و لە لایەن ناۆتۆ ھۆسۆدا کاری دەرھێنانی بۆ کرا و لە نێوان نیسان بۆ حوزەیرانی ۲۰۱۳دا پەخش کرا.
لە دانیشتی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لە ڕۆژی ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٢ بۆ بڕیاردانەوە سەبارەت بە ھەڵمەتھێنانی تورکیا بۆ سەر عێراق کە بە ئامادەبوونی ٢٤٢ نوێنەر،
ڕاپۆرتێک لەلایەن وەزارەتی بەرگریی عێراق خوێندرا کە نیشان دەدا تورکیا ١٠٥ پێگەی بچۆک و مەزنی لە ھەرێمی کوردستان ساز کردووە و ٤ ھەزار سەرباز ھێناوەتە نێوی خاکی عێراق و ھەرێمی کوردستان و لەم پێگەیانە جێگر کردووە.
لە ٢ی ئابی ٢٠٢٢ ڕاگەیاندرا ک ئەرتەشی تورکیا پێگەیەکی دیکە لە گوندی سێگرێی لە سنووری قەزای ئامێدی ساز کردووە و خەریکی گواستنەوەی کەرەستە و چەکی قورسی سەربازی بەو پێگەیەیە.
بەدر ئەلزیادی پەرلەمانتاری ھاوپەیمانی سائیرون لە پەرلەمانی عێراق لە ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢١ ڕاگەیاند کە ئەرتەشی تورکیا تا ساڵی ٢٠١٩ نزیکەی ١٠ پێگەی سەربازی و ٢٥٠٠ سەربازی لە باشووری کوردستان بووە،
بەڵام لە ساڵی ٢٠٢١ ژماری پێگە سەربازییەکانی خۆی گەیاندووە بە ٧٠ پێگە و ھێزە چەکدارەکانیشی گەیشتووە بە ١٠ ھەزار کەس.
پێگە سەربازییەکانی وڵاتە بێگانەکان لە باشووری کوردستان بریتین لە پێگە سەربازییەکانی کە لە لایەن ھێزە سەربازییەکانی وڵاتانێک جگە لە حکوومەتی ھەرێمی کوردستان،
لە ١٢ی ئایاری ٢٠٠٣ نوێنەرانی پەرلەمانی باشووری کوردستان یاسایان پەسەن کرد و حۆکمێکیان تۆمار کرد کە ھێزە سەربازییەکانی تورکیا لە باشووری کوردستان بڕۆن بۆ دەرەوە و پێگە سەربازییەکانیانیش ببەسترێتەوە کە ئەمە تا بە ئێستاکە ڕوو نەداوە.
لەم کاتەدا جەین و تێرێزا ئاشکرای دەکەن کە لە نێو سی بی ئای ناپاکێک ھەیە کە کار بۆ ڕێد جۆن دەکات و سەرۆکە پێشووەکەیان مادڵین ھایتاوەر لە کوشتن بێتاوانە.
ئەمەش وا لە جەین دەکات لێکدانەوەی ئەوەی کە بکوژەکە دەیویست گوریسەکە بۆ دابەزین لە ٦٠٥ەوە بۆ ژووری ٥٠٥ -ژوورەکەی ئۆلافلەن- بەکاربھێنێت.
لەو کاتەی بریکارەکان لە ماڵی جەیمس دەگەڕێن بۆیان دەرکەوت کە ئەو تا مەرگ لە لایەن گوبتاوە ئەشکەنجە دراوە ئەمەش پێش کوشتنی دینکلەر ڕوویداوە،
دواتر بۆیان دەردەکەوێت کە ئەو پیاوە پەیوەندی خزمایەتی لەگەڵ مادڵین ھایتاوەردا ھەیە یەکسەر جەین بۆی دەردەکەوێت کە ھەموو ئەمانە لە پیلانی ڕێد جۆن بووە،
جەین وا لێکدەداتەوە کە دزینی پارەکە بۆ شاردنەوەی دزییە ڕاستەقینەکەیە و ئەوان لە ڕاستیدا ئەو سیدییانەی کە ناوی بریکارەکان تێدایە،
دواتر دەرکەوت کە جەین ئاشکرای کردووە کە کۆدەکە ساختەیە و ھێرشکەرەکە دەیتوانی لە لایەن مۆبایلەوە ڕێنوێنی بە بۆمب بەستراوەکە بکات.
بەشی یەکەم بەرھەمھێنەری جێبەجێکار ئاشڵی گەیبڵ نووسیویەتی و بەشی دووەمیش لە لایەن دروستکەری زنجیرەکە و بەرھەمھێنەری جێبەجێکار برونۆ ھێڵەر نووسراوە.
ژمارەی کورد لە تەواوی ناوچەکەدا بە شارۆچکەی ماکۆوە کە ناوەندی ناوچەکەیە دەکاتە کەس بەڕێژەی ٦١٪ی دانیشتوانی ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ.
ژمارەی ئازەری لە تەواوی ناوچەکەدا بە شارۆچکەی ماکۆوە کە ناوەندی ناوچەکەیە دەکاتە کەس بەڕێژەی ٣٩٪ی دانیشتوانی ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ.
ئەمەش وا دەکات کەمی لە پاککردنەوەی تێکەڵە سوتاوەکە ھەبێت ئەمەش بۆیە لە بزوێنەرە دوو ھەنگاویەکاندا دەمەوانەکان دوکەڵ و پیسی زۆر دەکەنە دەرەوە
سەرەرای ئەمانە ئەو توانایەی کە لە دوو کرانکشەفتە پێچەوانەکانەوە دەردەچێت بەیەکەوە بە یەک ئاراستە دەجوڵێن ئەمەش ئاڵۆزی و کێش زیاد دەکات.
بزوێنەری فرۆکەی جەنکیرس جومۆ ٢٠٥ یەکێک بوو لە ناسراوترین بزوێنەری دیزڵی فرۆکە کە یەکەمین و زیاتر لە نیو سەدە تاکە فرۆکەی سەربازی سەرکەوتوو بوو کە بزوێنەرەکەی بە دیزڵ کاری دەکرد.
لە جۆمۆ ئەو کێشانە بەدوردەگیرێن بە ھەندێک پلە بە وەرگرتنی توانای سەرەتایی لەشەفتی سەرەوە ھەرچۆنێک بێت پارسەنگی بەرەو سەرەوە دەچێت بۆ کۆتای پێشەوەی بزوێنەر.
شاماران ماێیەخوای زانایی و ژیرییە و بە تایبەت لە ناوچەکانی کرماشانی ڕۆژھەڵات و دێرسم لە باکووری کوردستان زۆر لە چاندی خەڵکی کورد دەبینرێتەوە.
بریتیه‌ له‌ نه‌خۆشییه‌کی بۆماوه‌ی که‌ تووشی هیمۆگلۆبینی خڕۆکه‌ سوره‌کانی خۆێن ئه‌بێ که‌ فرمانیان گواستنه‌وه‌ی ئوکسیجنه‌ بۆ ناو خانه‌کان.
ئه‌م نه‌خوشیه‌ له‌ ڕێگه‌ی هه‌ردوو باوان بۆ منداڵه‌کانیان ده‌گوێزرێته‌وه‌ که‌ له‌ ئه‌نجامدا خڕۆکه‌ سوره‌کانی خوێن تێکده‌شیکێ ده‌بێته‌ هۆی که‌م خوێنی له‌ نه‌خوشه‌که‌.
ئه‌م نه‌خوشیه‌ له‌ دوای 6 مانگ به‌ره‌و سه‌ره‌وه‌ ده‌رده‌که‌وێت له‌و که‌سانه‌ی که‌ ته‌لاسیمیایان هه‌یه‌.
ڕه‌نگه‌ هه‌موو نیشانه‌کانی ده‌رنه‌که‌وێت له‌ منداڵه‌که‌ بۆیه‌ به‌شێوه‌یه‌کی گشتی نیشانه‌کانی نه‌خوشیه‌که‌ ئه‌مانه‌ن ( که‌م خوێنییه‌کی زۆر ،
ئەمەش ڕێگە چارەیەکی زۆر دروست نیە و دەبێتە ھۆی ھەڵئاوسانی ئەو دوو ئەندامە لەلایەکی ترەوە ڕیخۆڵە ناچار دەبێت بۆ ڕاگرتنی ھاوسەنگی ڕێژەیەکی زۆر لەمادەی ئاسن لەخۆڕاکی ھەرس کراو گل بداتەوە،
کاتێک بەھۆی ئەو ھەوڵە جینیەوە لەکرۆمۆسۆمەکانی ١١ و ١٦ دا لەمۆخی ئێسکدا خڕۆکەی سوری ناتەندروست دروستدەکرێت‌و زوو شیدە کرێنەوەو لەناودەچن،
قورس) توشبوانی ته‌لاسیمیای سوک و مام ناوه‌ند پێویستیان به‌ چاره‌سه‌ر نیه‌ و که‌سێکی ته‌ندروستن له‌ چاو ته‌لاسیمیای قورس.
به‌داخه‌وه‌ زۆربه‌ی توشبووانی نه‌خوشی ته‌لاسیمیای قورس له‌ دوه‌روبه‌ری 30 ساڵی ده‌مرن به‌ هۆی زۆربوونی ڕێژه‌ی ئاسن له‌ ناوخوێن له‌ ئه‌نجامی تێکشکاندنی خرۆکه‌ سوره‌کانی خوێن.
دیارە ھۆی ئەو ناوزەندکردنە دەگەڕێتەوە بۆ ڕێژەی بەرزی بەربڵاوی ئەو نەخۆشیە لەوڵاتانی دەوروبەری دەریای ناوەڕاستدا بەتایبەتی لەوڵاتانی ئیتاڵیا، تورکیا،
5-چاندنی مۆخی ئێسک تاکه‌ چاره‌سه‌ره‌ بۆ ئه‌وه‌ی نه‌خۆشه‌که‌ ڕزگاری بێت له‌ نه‌خۆشیه‌که‌ ئه‌م کرداره‌ش له‌ ده‌ره‌وه‌ی کوردستان و عێراق ئه‌کرێت.
لە ١٨٩٨, پیشەگەری پایسکیل لە وڵاتە یەکگرتوەکان پایسکلی سێ تایەیی سەرەتایی بنیات نا وزەیپێدا لەلایەن بزوێنەرێک تاک سلندەر.
ئەم بزوێنەرە پوشرۆد و رۆکەرئامەکان بەکاریھێنا ,مار گەڕایەوە بۆ لە ١٩٠٤ لە ھەمان ساڵدا داھێنامەیەکی وەرگرت بۆ دیزاینی بزوێنەرێکی دەمەوانەی ژوور سەر لە ١٩٠٤, یەکەم بەرھەمێنانی بزوێنەری دەستەبەرکرابوو لە دیزاینی بزوێنەرەکە دیزاینەکی دووانەی - تەخت بوو لەگەڵ دوو دەمەوانە بۆ ھەر سلیندەرێک .
یەکەم بزوێنەری سوتانی ناوەکی بەپێی بزوێنەری ھەڵم بوو و بۆیە دەمەوانە سلایدیان بەکارھێنا ئەمە حاڵاتەکە بوو بۆ یەکەم بزوێنەری ئۆتۆ،
وەکو بزوێنەری سووتانی ناوەکی دەستیپێکرد بۆ گەشەکردنی بەجیا بۆ بزوێنەرەکانی ھەڵم دەمەوانەکانی پۆپێنت بەشێوەیەکی زیاد باو بوون, لەگەڵ زۆربەی بزوێنەرەکان تا پەنجاکانی سەدەی نۆزدەھەم بەکارھێنانی دیزایێکی دەمەوانە - سلاید.
یەکەم بزوێنەری کامشەفتی ژوور سەر دەگرێتەوە بۆ ساڵی ١٩٠٢, لەگەڵ ئەوەشدا بەکارھێنانی ئەم دیزاینە سنوردار بوو ئۆتۆمبێلەکان بۆ دەیان ساڵ .
ئاسایی , بزوێنەرێکی کامشەفتی ژوورسەر ھەروەھا دەمەوانە ژوورسەرکەنیان ھەیە ,ھەرچۆنێک بێت بۆخۆبەدوورگرتن سەرلێشێوان ,بزوێنەرەکانی ئاسایی باسنەکراون وەک بزوینەرەکانی دەمەوانی ژوورسەر .
بزوێنەریکی دەستەوانەی ژوورسەری- ھەندێجار پێدەگوترێ بزوێنەرێکی - بزوێنەرێکی پستنە کە دەمەوانەکان دیاری کراون لەسەری سلیندەر لەسەر ژووری سوتان.
لەنزیک لەسەداکانی ٢١ , چەندین بزوێنەری 8 , و و یان بەکارھێنا بۆ کەمکردنەوەی بەکارھێنانی سوتەمەنی و دەرچووەکان, لە ٢٠٠٨ یەکەم بەرھەمێنانی بزوێنەری تا بەکارھێنانی کات دانانی دەمەوانەی لادراو پێشکەشکرا بوو لە
١٨٩٤ بزوێنەری سەرەتایی دیزڵ دەمەوانە پۆپێت ژوورسەرەکان بەکارھێنا ھاندرا لەلایەن کامشفتێک پوشود و ڕۆکەر ئامە کان لە ١٨٩٦ وڵاتەیەگرتوەکان داھێنان نامە ٥٦٣,١٤٠ دەرھێندرا لەلایەن ولیام -- دەیفز بۆ بزوێنەرێکی لەگەڵ شلەی ساردکەرەوە کەبەکاردەھات بۆ ساردکردنەوەی سەری سیلندەر
لەگەل دەسپێکی سالی ١٨٨٥ ,ھەندێک ئۆتۆمبێل و مۆتۆرسکیل دەمەوانەکانی جونەناو یان بەکارھێنا کەدیاریکرابوون لەسەری سیلندەرەکە, دەمەوانەکانی جونەدەر لێخوراو بوون لەلایەن کامشەفتێک ,بەلام دیاریکرابوون لە بلۆکی بزوێنەر وەک ھەر بزوینەریکی دەمەوانە-سلاید
دواتر تارەنتینۆ ھەڵسا بە دەرھێنانی فیلمی دژەمەرگ بوو بە ھاوبەشی لەگەڵ دەرھێنەری مەکسیکی ڕۆبێرت ڕۆدریگز کاریان لەسەرکردبوو.
لە ٢٦ی تەممووزی ٢٠١٩ کەوتە سینەماکانەوە و بووە پڕداھاترین فیلمی دەرھێنەرەکە لەڕووی داھاتی ھەفتەی یەکەمەوە کە توانی بە ھەفتەی یەکەم ٤٠ ملیۆن دۆلار لەسەر ئاستی جیھان کۆبکاتەوە.
ئاماژەدان بە فیلمی بەناوبانگ و کەسایەتیی بەناوبانگ لەنێو فیلمەکانی و بوونی ساوندتراکی پڕ لە گۆرانیی ساڵانی شەشتەکان تا ھەشتەکان لەنێو فیلمەکانیدا.
کاتێ گەردیلەکانی دەورو بەری ھەوڵی پڕ کردنەوەی ئەم بۆشاییە دەدەن دەبێتە جوڵە پێکردنی بۆشاییەکە بە ئاڕاستە پێچەوانە جەڵەی گەردیلەکان.
خۆڕاگری جیرانەکانی ئەم بۆشاییە دەبێتە ھۆی خۆڕاگری ماددەکە بۆ ئەوەی بە ئاسانی ھەوڵی پڕ کردنەوەی بۆشاییەکە نەدەن و جوڵە بە بۆشاییەکە نەکەن.
ھەندێ جار ئەم سنورە دەنکۆڵەییە بە ھۆی جیاوازی ئاڕاستەی دەنکۆڵەکەن دروست نابێ بەڵکوو بە ھۆی نایەکسانی لە تەرتیبی گەردیلەکانی بلوور بەرھەم دێت.
ئه‌و ڕاستییه نادیاره که هۆکاری ئه‌م زیادبوونه ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ زیادبوونی نه‌خۆشیه‌که یان ته‌نها باشتربوون له ده‌ستنیشانکردنی.
چه‌نده‌ها چاره‌سه‌ری ده‌روونی سوودمه‌ند هه‌یه وه‌ک چاره‌سه‌ری کۆگنه‌تیڤ بیهه‌یڤیۆڕه‌ڵ یاخود چاودێری کردنی خواردن له لایه‌ن باوان .
هه‌ندێک که‌س بۆ ماوه‌یه‌ک یاخود ئه‌ڵقه‌یه‌ک تووشی ده‌بن به‌ڵام که‌سانی دیکه له‌وانه‌یه چه‌نده‌ها جار تووش ببن.
ئه‌و که‌سانه‌ی ئه‌نۆڕه‌کسیایان هه‌یه وا ده‌زانن و خۆیان وا ده‌بینن که کێشیان زیاد بێت و حاشا له‌وه ده‌که‌ن که کێشه‌یان هه‌بێ له‌گه‌ڵ لاوازبوون.
هۆکاری له‌م کاته‌دا نه‌زانراوه. وا ده‌رکه‌وتووه که چه‌ند هۆکاری بۆ کاتی هه‌یه له‌گه‌ل زیاتر تووشبوونی دوانه‌ی ده‌قاو ده‌ق له چاو دوانه‌ی ئاسایی.
کێشێکی زۆر که‌م پێویسته بۆ ده‌ستنیشان کردنی ئه‌م نه‌خۆشیه. توندی نه‌خۆیشه‌که به بۆدی ماس ئیندێکس ده‌ستنیشان ده‌کرێت،
نەخۆشیی خوێنبەری کۆرۆنەری واتە کەمی جوڵە یان تەوژمی خوێن بەرەو ماسوولکەکانی دڵ بەھۆی کەڵەکەبوونی چەورییە مادەکان لە ناو خوێنبەرەکانی دڵ.
بەردەوامی ئازاری سینگ کە بەھۆی چالاکی و دوای خواردن و لە ھەندێک کاتی تر بە جۆری جێگیری نەخۆشییەکە دادەنرێت کە پەیوەندی ھەیە بە تەسکبوونی خوێنبەرەکانی دڵ.
دیاردەی کوشتنی شەرەفمەندانە کە پیاوەکە ھەڵدەستێت بە کوشتنی ھاوسەرەکەی چونکە ژنەکە بۆتە ھۆی شەرمەزاری بۆ خێزانەکەی و ئەم دیاردەیە پەسەندکراو و باوە لە کۆمەڵگە پیاوسالارییەکان دا.
لە جیھان دا نزیەکەی ٤٢٪ ی قوربانییە ژنەکانی کوشتنی شەرەفمەندانە دووچاری کوشتن بوونەتەوە چونکە کۆمەڵگەکە بەشێوەیەکی گشتی دیدگە و باوەڕیان وابووە کە ژنەکان «سەرپێچییەکی سێکسی» یان ئەنجامداوە.
یەکێکی تر لە دابونەریتە یارمەتیدەرەکان بریتییە لە یاسا خێزانییە جیاکارییکەرەکان و نەرم نواندێک لە بەندی یاساکانی کوشتن دەربارەی کوشتنە شەرەفمەندانەکان.
شەرمەزارییەکی کۆمەڵایەتی زۆر کەم ھەیە لەسەر کوشتنی شەرەفمەندانە و ڕێژەی ٣٧٪ ی دانیشتوانی ناوچە کۆنەخوازەکان بڕوایان وایە کە ئافرەتی ناپاک دەبێت بکوژرێت.
ئەو بیروڕایانەی کە کوشتنی شەرەفمەندانەی پێ پەسەندە بەھەمان شێوە لە نێوان منداڵان و پێگەیشتووانی وڵاتی ئوردون و ھیندستانیش دا بوونی ھەیە.
پێشنیار کراوە کە ئەم ڕێژە بەرزەی کوشتن دەرئەئجامی بەربڵاوی توندوتیژییە لە کۆمەڵگەی باشوری ئەفریقا و پەسەندێتی دیاردەکەیە لەڕووی کۆمەڵایەتییەوە و ھەروەھا بیروڕا کۆنەخوازەکان لەسەر ئافرەتان یارمەتیدەر و ڕێخۆشکەر بوون بۆ تەشەنەکردنی کردەکە.
لێکۆڵینەوە ئەنجامدراوەکان لە ئیتاڵیا دەرخەری ھەمان ئەنجامن کە بەھا کلتوورییەکانی پیاوان ھەیانە دەربارەی پێگەی ئافرەتان لە کۆمەڵگەدا پەیوەستە بە ئەگەر و ڕێژەی کوشتنی ژنانەوە.
پیاوان بە چاوێکی گرنگرتر تەماشای ئەو ھاوسەرانە دەکەن کە ئەگەری منداڵخستنەوەیان زیاترە و ئەگەرێکی زیاتر ھەیە کە پەناببنە بەر ڕێگاکانی کوشتنی ھاوسەرە گەنجەکانیان لە کاتی ناپاکییەکان دا.
تێکڕای ڕێژەی توندوتیژی ھاوسەریی و کوشتن لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ساڵی ١٩٧٠ڕوو لە کەمبوونە بەڵام ڕێژەی کوشتنی ھاوسەری ژن زۆر زیاترە وەک ڕێژەی کوشتنی ھاوسەری پیاو کە لە ئەمریکا لە ساڵی ٢٠٠٧ دا لە کۆی ٢٣٤٠ کوژرانی ھاوبەشی سۆزداریی ئافرەتان لە ٧٠٪ ی قوربانییەکانیان پێکھێناوە.
ڕێژە و ئاماری کوشتنەکان لە کلتوورە ڕۆژئاواییەکان دا لە گۆڕاندایە و ھەر مانگێک بە نزیکی ٧ ئافرەت کوژراون لە ئینگلتەرا و وەیلز،
جێی تێبینییە کە ئەم زانیارییانە لە کاتی جیاوازدا کۆ کراونەتەوە و ویلایەتە یەکگرتووەکان خاوەنی دانیشتوانێکی زۆر زیاترە وەک لە ئوستڕالیا و شانشینی یەکگرتوو.
لەگەڵ ئەوەی ھەڵسوکەوتەکانی منداڵە و پێکەناویانەیە بەڵام ئەو ئاستێکی بەرزی لە دەستگیرکردن و شیکارکردنی دۆسییەکاندا ھەیە.
و نۆڕم سکاڵی بە گەمژە و کەمترخەم و بێکەڵک دەردەکەن بەڵام ئەوانی بەدرێژایی ساڵان چەندین دۆسییەیان شیکارکردووە کە ئەوەش تەنھا لەبەر ئەوەیە کە لە ھەمووان زیاتر کارەکەیان کردووە.
کە زەبەلاحێکی نەرمونیان و پیاوی خێزانە لەسەرەتادا لە گەڕانەوە بۆ گۆڕەپان و کوژرانی لە کاتی ئەرکدا و لە بێباوک کردنی کچەکانی دەترسا.
بنکەکە ھەروەھاش سکرتێر جینا ڵینێتی دەگرێتەوە کە ڕقی لە کارەکەیەتی و گرنگی زۆر بە بووارەکانی ڕاگەیاندن دەدات و پێی وایە ھۆکاری ژیانی سەماکردنە.
سەرۆکی تۆڕی ئێن بی سی بۆ کات بەسەربردن ڕۆبێرت گرینبلات دەربارەی پەشیمانی لە دانی زججیرەکە بە فۆکس ڕاگەیاند و ئەو لە زیادکردنی بۆ ئێن بی سی لە «خۆشییەکی تەواو» دا بوو.
زنجیرەکە خەڵاتەکانی خەڵاتی ئێمی ھونەری داھێنەرانە و خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب بۆ باشترین زنجیرەی - مۆسیقی یان کۆمیدی بردەوە.
لە کاتێکدا بڕاوەر بۆ سێ خەڵاتی ئێمی پڕایم تایم بۆ باشترین ئەکتەری دیاری پاڵپشتیکەر پاڵێورا و ھەروەھاش دوو خەڵاتی ھەڵبژاردنی ڕەخنەگران بۆ تەلەڤیزیۆن وەک باشترین ئەکتەری یاردەدەر لە زنجیرەیەکی کۆمیدی بردەوە.
کەسایەتییە سەرنجڕاکێشەکان و پارووە گەورەکان وای لێدەکات خۆراکێکی باش بێت.» مێتاکریتیک بە وەرزی یەکەم ٧٠/١٠٠ بەپێی ٣٣ پیاچوونەوە دەدات،
پاڵاوتکارە بەڕیتانیەکان لەبنەڕەتدا “ڕوحی مۆتۆڕ” یان بەکارهێنا وەک ناوێکی ڕەگەزی بۆ ئۆتۆمبێلی سووتەمەنی وە “ڕوحی فڕین” بۆ گازوایلی فڕین.
یەکەم بەکارهێنانی گازۆلین لە ئامێری سوتاندنی ناوکیدا پێشخرا لە چارەکی یەکەەمی سەدەی ١٩ ئەو مەکینەیەش پێی دەوترا ئۆتۆ وە ئەو فیوڵەشی کە تیایدا بەکارهێنرا هایدرۆکاربۆنی تیا بوو کە لە خەڵوز دەستمان دەکەوێت و پلەی کوڵانەکەی دەیکردە ٨٥ پلەی سەدی وە بەکارهێنانی گازۆلین بۆ زۆر بەسود بوو
گازۆلین دروست دەکرێت لە پاڵاوتگەی ڕۆندا بەم ڕێزەیە ١٩ گاڵۆن نزیکەی ٧٢ لیتری لێ بەرهەم دێنرێت وە ٤٢ گاڵۆن نزیکەی ١٦٠ لیتری لێ بەرهەمدەهێنرێت وە ئەو مادانەشی پەیادەبن لە کاتی دروستکردنی گازۆلیندا پێیان دەوترێ گازۆلینی ڕاستەوخۆ کە بۆ مەکینە زۆر تایبەتەکان بەکاردێت
گازۆلین وشەیەکی ئینگلیزیە بەمانای سوتەمەنی ئۆتۆمبێل دێت یە فەرهەنگی ئۆکسفۆرددا بۆیەکەمجار لە ساڵی ١٨٦٣ بەکارهێنرا بەڵام وشەیەکە بە کرداری لە ساڵی ١٨٦٤ لە باکوری ئەمریکا بەکارهێنرا بەزۆری پێکدێت مادەیەکی ئەندامی و تێکەڵکراوی چەند مادەیەکی دیکە
تایبەتمەندیەکی گازوایلێکی تایبەتی تێکەل بەرهەڵسی دەکات بۆ داگیرسانی زوو تێکڕای ئۆکتان ئەژمێردرێت کە لە چەندین پلەوە بەرهەم هاتووە.
سەرەتای فرۆشتنی گازۆلین لە ئەوروپا دەستی پێکرد وە نرخەکەشی بە پێی چڕیەکەی دیاریکراو بوو چونکە گازۆلین لە چری کەمدا سەر ئاو دکەوێت
ئەم بەشە ڕێگە خۆش ئەکا بۆ ئاگادارییەکان و زانیارییەکانی دنیای دەرەوە کە بە شێوەی بزوێنەر و وریاکەرەوەی فیزیکی و کیمیایی بێنە ناوەوە و ھەستیان پێ بکرێت.
بیر پێواژۆیەکی بێنوقسان و بێکەمایەسی نییە و زۆر فاکتۆر ھەیە کە ئەتوانێ شوێنەواری خراپی لەسەر دابنێ و بە چەشنێ کارکردی تێک بدات.
ئەو ڕێگایانەی بە ھۆیانەوە ئاگادارییەکان ئەکرێن بە کۆد و کۆگا ئەکرێن و ئەھێنرێنەوە ھەموو لەوانەیە کەندوکۆسپ یا بەربەستیان تێ کەوێت.
ئەو ڕادە سەرنجەی بە بزوێنەرەکان و وریاکەرەوەکانی دەرەوەی مێشک ئەدرێ ئەتوانێ ڕادەی ئەو ئاگادارییەی کە وەرئەگیرێت و پاشان کۆگا ئەبێت دابەزێنێ.
پرۆسەی کۆگاکردن بۆ خۆی ئەتوانێ بە ھۆی گەیشتنی ئاسیو و گەزەنی فیزیکی بە بەشە پێوەندیدارەکانی مێشک بەڕێکوپێکی نەچێتە پێشەوە.
ئەوەی کە مێشک لەگەڵ تێپەڕ بوونی کاتدا لێی ئاگادار ئەبێتەوە لە خۆیدا ھەڵی ئەگرێت بۆ ئەوەی لە داھاتوودا دەریان بخاتەوە و بەکاریان بێنێت.
ئەم «بەر»ە لە ئەوێستاییدا و لە پاڵەویدا بووە و لەگەڵ بەر بە مانای سینگ ھەر یەکن و بەگشتی یانی ئەوەی لە سینگدا پارێزراوە و ڕاگیراوە.
بەرھەمھێنەری شێرلۆک سو ڤێرتو بە ڕۆژنامەی سەربەخۆی وت «ئێمە تێدەگەین کە سی بی ئێس لەبەرگیراوەی تایبەت بەخۆیان بۆ پێشخستنی شێرلۆک ھۆڵم دەکەن. ئەوە سەرنجڕاکێشە،
چونکە ئەوە زۆر نیگەرانکەر دەبێت.» لە مانگی دواتردا ڤێرتو وتی «ئێمە لەگەڵ سی بی ئێسدا لە پەیوەندیدا بووین و پێمان ڕاگەیاندن کە ئێمە زۆر لە نزیکەوە بۆ ھەر پێشێلکارییەک لە مافەکانماندا سەیری فڕۆکەوانە کۆتایی ھاتووەکەیان دەکەین.»
بێجگە لەمانەش جۆن مایکڵ ھێڵ وەک لێکۆڵەر مارکۆس و ریس ئایفانس وەک برای شێرلۆک مایکرۆفت ھۆڵمز و جۆن نۆبڵ وەک باوکی شێرلۆک مۆرلاند ھۆڵمزی وەک ھەڵگری ڕۆڵی پاڵپشتیکەری تێدایە.
زنجیرەکە لە دروستکردنی ڕووبەرت دۆھێرتییە و لە پاڵەوانێتی جۆنی لی میڵەر بە ڕۆڵی شێرلۆک ھۆڵمز و لوسی ڵو بە ڕۆڵی دکتۆر دکتۆر واتسۆنە.
لەگەڵ کۆتایی وەرزی دووەمدا جۆنی لی میڵەر زۆرترین ئەکتەر بوو لە دوڵی گێڕانی شێرلۆک ھۆڵمز لەسەر تەلەڤیزیۆن و فیلمەکاندا کە تا ئێستا بەرھەم ھاتبێت.
ئاماژەی بەوە داوە کە لاسیکردنەوەی چیرۆکە سەردەمییانەی شێرلۆک ھۆڵمز بۆ فیلمەکەی بەیزڵ ڕاسبۆن لە ١٩٤٠ەکان دەگەڕێتەوە،
لوسی لو دڵنیایی کردەوە کە بەرھەمھێنەرەکانی شێرلۆکی شانیشینە یەکگرتووەکان فڕۆکەوانەکەیان پیشاندراوە «بینیویانە چەندێک لەوەی ئەوان جیاوازە» و «تا ئێستا لەگەڵیا باشن.»
کە بە ڕۆڵگێڕان و نووسین و نمایشی نوێ بۆ سەرچاوە ڕۆمانەکان و سەردەمی نوێ کە بە وردەکاری تەواوەوە لەگەڵ بەردی قاوەیی نیویۆرک ئامادە کراوە،
ئەمە ئەو ئاڕاتە نییە کە ئێمە بۆی دەچین. لە شەش ئەڵقەدا لێم بپرسە و گەر ئەو کاتە قاچم لە سەتڵدا ھەبوو ئەوا ئەو کاتە قسە دەکەین.»
سی بی ئێس لێدوانێکیان دەربارەی ئەم دۆسیە بڵاوکردەوە «پڕۆژەکەی ئێمە شێرلۆک ھۆڵمزی سەردەمیانە پشت بە ھۆڵمز و واتسن و کەسایەتی تر لە بووارە گشتییەکاندا و ھەروەھاش کسایەتییە ڕەسەنەکان دەبەستێت. ئێمە بەدڵنیایییەوە ڕێزی ھەموو یاساکانی مافەکانی چاپ و بڵاوکردنەوە دەگرین و پێشێلکاری ھیچ چیرۆکێک یان کارێک کە لەوانەیە ھێشتا بەرھەمبھێنرێت ناکەین.»
دۆھرتی ھەڵیدا کە کاڕڵ بێڤەرڵی «ئەو کەسە بوو لە سەرەتا ئەگەری پێشخستنی شێرلۆکی پێشکەش کرد.» بێڤەرڵی دەربارەی پەیوەندی ھۆڵمز و واتسن لە تەممووزی ٢٠١٢دا وتی:
زۆر پێویستە ئاماژە بکرێت کە ئەم زمانی دەری نابێ لەگەڵ زمانی فارسیی دەری ھەڵە بکرێت کە زمانی فارسزمانانی ئەفغانستان و ھەروەھا زمانی وێژەیی کۆنی فارسی زمانانی خوەراسان و ئێران بە ئەژمار دێت.
ئەم جۆرە بزوێنەرە لە دوو ڕیز لە پستۆن پێکھاتووە کە ھەموو پستۆنەکان بە ھەمان کرانک شەفت بەستراون و گۆشەی نێوان سلندەرەکان کەمترە لە ١٨٠ پلە ئەوانیش سلندەرەکانیان بەرەو سەرەوە وەکو دانراون یانیش بەرەو خوارەوە وەکو دانراون.
جۆرە بزوێنەرێکە کە لە یەک ڕیز لە سلندەر پێکھاتووە کە سلندەرەکان دەتوانرێت ڕێک بخرێت بە ھەر گۆشەیەک بەڵام بەزۆری بەرەو سەرەوە یان بە پێچەوانە دادەنرێت نموونەی سلندەری بەرەو سەرەوە و نموونەی سلندەری بەرەو خوارەوە .
جۆرە بزوێنەرێکە کە لە دوو ڕیز لە سلندەر پێکھاتووە کە ھەریەکێکیان کرانک شەفتی تایبەتی خۆی ھەیە کە ھەردوک کرانک شەفتەکە بە گێڕێک پێکەوە بەستراونەتەوە کراون بە یەک شەفت نموونە مەکینەی جۆری .
جۆرە بزوێنەرێکە کە پێکھاتووە لە سێ یان زیاتر ڕیز لە سلندەر کە گۆشەی نێوان یەکەم ڕیز و کۆتا ڕیز کەمتر یان یەکسانە بە ١٨٠ پلە،
مامۆستا عوسمانە سوور شەوی نەورۆزی ساڵی ١٣١٩ ی کۆچی ھەتاوی لە ئاوایی «ھەباساوا» ی نێوان بۆکان و میاندواو لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە دایک بووە.
عوسمانەسوور دەڵێ ھەر کە بەھار داھات لە خۆشیی شمشاڵ بوومە شوان و ھەتا لە پاییزێکی سارددا شەرتم پەڕی ھەر فووم بە شمشاڵ‌دا کرد و فێری زۆر شت بووم. ساڵی دواتریش دیسان بوومەوە شوان و ئیدی تەواوێک فێری شمشاڵ لێدان بووم. ساڵەودوا بەڕێکەوت لە قاوەخانەی قەرەکەند قالەبەلەنجەی دووزەلەژەن دەبینێ و شەیدای دووزەلە و نایە دەبێ.
واتسن خۆی گوتی کەسایەتیەکەی ڕەنگدانەوەی ھەوڵی تەواوی ئەو کۆمەڵە زانایانە بوو کە دوای کارەستاکە خۆیان خستە مەترسیەوە بۆ چارەسەرکردنی کێشەکە.
ڕەخنەگرانی سایتەکانی , و ھاوتەریبی زنجیرەکەیان بە کۆمەڵگای سەردەمەوە تێبینی کردبوو کەوا چۆن بەرپرسە ناپاکەکان ھەڵەی لە ڕادەبەدەر گەورە دەکەن و زیان بە جیھان دەگەینن.
میرا سیال لەبارەی چێرنۆبڵەوە دەڵێت کەوا زنجیرەکە دەریدەخات کە چۆن گیانی مرۆڤ بەرامبەر دەستکەوتە سیاسیەکان بێنرخە لەلایەن بەرپرسانەوە.
ئاڕۆن جیۆڤانی ڕەخنەی لە زنجیرەکە گرتبوو و نووسیویەتی " سەرەڕای ئەوەی ئێمە ئێستا نیگەرانین لەبارەی ئەو زیانە گەورەی کاپیتالیزم بە ژینگەی گەیاندووە،
ناوچەی فابیۆنیسکسی شاری ڤیلینسی لیتوانیا وەک شاری پریپات بەکارھێنرابوو کەوا ھەر لەدوای نەمانی یەکێتی سۆڤیەتیشەوە کاریگەری سۆڤیەتی بەسەرەوە مابوو.
دەرھێنەری زنجیرەکە یۆھان ڕێنک بێزاری خۆی لە بوونی پەنجەرەی مۆدێرن دەربڕی لەسەر باڵەخانەکان و پێیوابوو لە بەھای زنجیرەکە کەم دەکاتەوە.
بەدەر لەوە مازین لەگەڵ زانایانی ئەتۆمی دانیشتبوو و ھەروەھا قسەی لەگەڵ بەشێک لە ھاوڵاتیانی سۆڤیەت کردبوو تاکو بزانێ کلتووری وڵاتەکە چۆن بوو لە ١٩٨٦.
مازین توانیبووی بگات بەو دۆکیومێنتانەشی کەوا قسەی دانیشتووانی شارۆچکەی پریپاتی تیادا تۆمارکرابوو بۆ ئەوەی چیرۆکەکە زیاتر لە ڕاستیەوە نزیک بکاتەوە.
مازین گوتی «کاتێ چیڕۆکە کەسیەکان دەخوێنیتەوە کەوا لەوێ ئامادەببوون- ئەوانەی لەنزیک وێستگە ئەتۆمیەکە ژیابوون- ئەوانەی بۆ پاککردنەوەی زیانەکان چوبوونە چێڕنۆبڵ- لە ڕوانگەی ئەمانەوە دەچیە نێو حەقیقەتی چیڕۆکەکە».
کورتەی گوتەی ڕەخنەگران بەپێی وێبسایتەکە نووسراوە «چێرنۆبڵ نیشانمان دەدات ئەم ڕووداوە نەتەوەییە چەندە سامناک بووە و ھەروەھا بە زیرەکی خراپی حکومەت و دەزگاکان نیشاندەدات بۆ ئەوەی ببێتە وانەیەک».
لە بنکەدراوی ئینتەرنێتیی فیلمەکان کورتە زنجیرەکە بەکۆی دەنگی ٣٠٠ ھەزار بەکارھێنەر نمرەی ٩٫٥ لە ١٠ی پێدراوە و بۆتە دووەمین باشترین زنجیرەی تەلەڤزیۆنی لەدوای .
مازین گوتی " بەکارھێنانی شێوەزاری ڕووسی زنجیرەکەی بەرەو کۆمێدیا دەبرد بەو پێیەی زۆربەی ئەکتەران ناتوانن تەواو بچنە ناو زمانەکە و بۆتە دیاردەیەکی کڵێشەیی.
چێڕنۆبڵ ھەڵدەستێ بە گێڕانەوەی چیڕۆکی کارەساتە ئەتۆمیەکەی چێرنۆبڵی ١٩٨٦ کەوا لە بەشی ئوکراینای یەکێتی سۆڤیەت و بەدیاریکراوی لە پریپیات ڕوویدا،
مازین پاڵنەری سەرەکی بەرھەمھێنانی زنجیرەکە بۆ ئەوە دەگەڕێنێتەوە کە «جیھان بەدەست دۆزینەوەی ڕاستیەکانەوە دەناڵێنێ لە ئێستادا».
چیڕۆکەکە باسی کارەساتی ئەتۆمی چێڕنۆبڵ دەکات لە نیسانی ١٩٨٦ و ھەوڵەکانی لایەنەکان بۆ دامرکاندنەوەی ڕووداوەکە.
پۆدکاستەکە گفتوگۆی مازین و پیتەر ساگاڵی لەخۆکردبوو کەوا دەربارەی ڕاستیەتی زنجیرەکە دەدوان و باسی گۆڕانکاریەکانی زنجیرەکەیان دەکرد.
زۆربەی مۆسیقاکانی زنجیرەکە تێکەڵ بە دەنگە تۆمارکراوەکانی کاتی ڕوودانی کارەساتەکە کراوە تاکو بینەر زیاتر ڕابکێشێتە نێو ڕووداوەکان.
زنجیرەکە بەزۆری لەڕێگای قسە و گوتەکانی دانیشتووانی پریپاتەوە گێڕدراوەتەوە و ھەروەھا ڕۆمانێکی بێلاروسی بەناوی «دەنگەکان لە چێرنۆبڵەوە» لە نووسینی سڤێتلانا ئەلێکسیڤیچ.
یەکێک لە سەرەکانی بەرز و نزم دەبێتەوە بەھۆی خولانەوە لە کامشەفتەوە جا بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ یان بەھۆی چوکلەی بەرزکەر و پوش لە کاتێک دا کە سەرەکەی تر کار لە دەمەوانەی ھەوا دەکات.
ئەو ڕێژە لە دووری چەقی بازووی جوڵەکەرەوە لە تەوەرەی خولانەوە بۆ لوتکەی دابەشکردن بەھۆی دووری چەقی تەوەرەی خولانەوە بۆ ئەو خاڵەی کاردەکاتە سەری بەھۆی کامشەفت یان پوشرۆد.
بەشێک لە بزوێنەری کامشەفتی ژوورسەر (مەبسەت لەو بزوینەرانەیە کە کامشەفت دەکەوێتە سەری سلندەر بۆیە پێیان دەوتری کامشەفتی ژوورسەر) بازووی جوڵەکەری کورت بەکار دەھێنن کە تێیدا خولی کام پاڵ بە لاکەی تری دەنێ بۆ خوارەوە بۆ کردنەوەی دەمەوانەکە.
وەک لە ڕۆمانی نووسەر جۆرج ئۆرێل بە ناوی کە ڕێ خۆشکەر بوو بۆ باسکردن و وروژاندنی بابەتەکان دەربارەی رژێمەکانی ئەو سەردەمە.
بە واتە بنچینەییەکەی پروپاگەندە ھەڵدەستێت بە پشتگیری کردنی باوەڕێک کە دەرئەنجامەکەی ھەستانە بە کردارێک و پروپاگەندە بە مەترسیدار دادەنرێت لە کاتی ھەڵە بەکارھێنانی دا.
لە مێژوودا بە چەندەھا شێواز و دووبارەبوونەوەی جۆراوجۆر بەردەوام بەکارھێنانی ڕاگەیاندن وەک کەرستەیەک بۆ بڵاوکردنەوە و تەشەنە پێ کردنی وێنەی نەرێنی دەربارەی کۆمڵە نەژادییەکان بوونی ھەبووە.
زۆربەی ئەو گوفتارە کینەییانەی کە لەلایەن ڕاگەیاندنەکانەوە ئەنجام دەدرا و سەرنجی زۆربەی جیھانی لەسەر بوو لە ڕواندە و یگۆسلاڤیا بوو،
تۆرە کۆمەڵایەتییەکان رۆلێکی کاریگەریان ھەیە لە ململانێیە نەژادییەکانی وڵاتی کینیادا و نەژادیی کاریگەرییەکی گەورەی ھەیە لە دیاریکردنی ھێلکارییەکانی دەنگدان لەو وڵاتەدا.
لەھەندێک کۆمەڵگەدا ڕەگی ئەم کینە و ململانێیە دەگەرێتەوە بۆ ھۆزایەتی و لە ھەندێک کۆمەڵگەی دیکەدا ھۆکارەکەی مێژوویەکە لە ناتەبابوون،
زۆرجار بیرۆکەی نەتەوایەتی و ھەستی باڵادەستی نەتەوەیی بۆتە پاڵنەر و ڕێ خۆشکەر بۆ ھەڵگیرسانی ململانێ نەژادییەکان و بەکارھێنانی ئەم چەمکەش لەگەڵ وشەی ڕەگەزپەرستی دا بە جۆرێک تێکەڵ بووە.
ڕاگەیاندن ھەڵدەستێت بە بڵاوکردنەوەی پەیامی دیارکراو کە وێنەیەکی نەرێنی دەربارەی کۆمەڵە نەژادییە دیاریکراوەکان پیشانی ڕای گشتی دەدات.
زانیارییە کۆکراوەکانی وڵاتە موسوڵمانەکان پیشاندەری ئەوەن کە تەماشاکردن و ئاگاداربوون لە وێستگەی ئەل جزیرە ھاوتایە لەگەل ئاستێکی زیاتری "دژە ئەمریکی بوون" و بەڵام تەماشاکردن و ئاگاداربوون لە وێستگەی ھاوتایە لەگەل ئاستێکی کەمتری "دژە ئەمریکی بوون" و ئەمەش بەڵگەیە بۆ کاریگەری ڕاگەیاندن لەسەر بیروڕا و بۆچوونی کەسەکان.
کینەی نەژادی زۆرجار لەلایەن سەرکردە سیاسیەکانەوە بەکارھاتووە و سودی لێ بینراوە بەمەبەستی بەکارھێنان و خزمەتکردنی کارنامەکەی خۆیان کە ئامانجی سەرەکیان بەھێزکردنی بیرۆکەی نەتەوایەتی یان بەدەستھێنانی دەنگی دەنگدەران بووە لەرێی بانگەشەوە بۆ بەرەنگاربوونەوەی بەکۆمەڵ دژی دوژمنە ھاوبەشەکەیان .
قایل کردنی ڕاستەوخۆ لە بابەتی ڕاگەیاندن دا بە شێوەیەکی جێگیر کینە زیاد دەکات و دەرئەنجامەکەی لێکەوتنەوەی توندوتیژییە بەرامبەر بە کۆمەڵە نەژادی و نەتەوەییەکان.
کینەی نەتەوەیی یان گرژیی نەتەوەیی بریتییە لە ھەبوونی ھەست و ھەڵسەکەوتی شەڕانی و نەیارانە بەرامبەر بە کۆمەڵەیەکی نەژادیی و نەتەوەیی دیاریکراو لە چەند ئاست و شێوازێکی جیاوازدا.
له‌گه‌ڵ گه‌وره‌بوندا مناڵه‌کانی توشبوو به سیستیک فابرۆسس وه‌رزش ده‌که‌ن بۆ ده‌ردانی ئه‌و لینجه مادانه‌ی که له بۆریچکه‌کانی سیه‌کانیاندا هه‌یه،
ئو گه‌شه نارێکه زۆر هۆکاری هه‌یه وه‌ک ژه‌هراوی بونی سیه‌کان که وا ده‌کا بڕی ئۆکسجینی پێویست نه‌چێ بۆ به‌شه‌کانی له‌ش،
سیستیک فایبرۆسس یان بەڕیشاڵبوونی کیسەیی نه‌خۆشیه‌کی بۆماوه‌یییه که به‌زۆری كاریگه‌ری ده‌کاته سه‌ر سییه‌کان به‌ڵام هه‌روه‌ها کار ده‌کاته سه‌ر په‌نکریاس،
نیشانه‌کانی تر وه‌ک هه‌وكردنی که‌لێنه‌کان و گه‌شه‌ی نابه‌جێ و کوته‌ک لێهاتنی په‌نجه‌کانی ده‌س و قاچ و پیسایی چه‌ور هه‌روه‌ها نه‌زۆکی له پیاواندا،
ھیلکەدانی فرە تورەکە چارەی نییە بەلام ضارە دەکرێت بە گۆرین شێوازی گیان وەکو دابەزینی کێش و مەشق کردن’ دەرمانی وەچە رێکخستن کە لەوانەیە یارمةتی دەربێ بۆ رێککردنی سوری مانگانە،
ھێلکەدانی فرە تورەکە دەبیتە ھۆی کەم کردنی ژمارەیی سوری مانگانە لە سالێکدا یان نەبوونی سوری مانگانە بۆ ماوەیی سێ مانگ یان زیاتر لەدوای یەک.
ھەندێ بەلگە ھەیە کە پەیوەندی ھەیە بە نەخۆشی بۆ ماوەیی ھەروەھا کەوتنە بەر ئاستێکی بەرز لە ئەندرۆجین دەبێتە ھۆی زۆربوونی مەترسی لە توشبوونی ھێلکەدانی فرە تورەکە.
سوتەمەنییە ڕەقەکان٫ وەک دار و خەڵووز٫ سەرەتا بە کارلێکی شیبونەوە بە گەرمیدا تێەپەردەبێ بۆ بەرھەمھێنانی سووتەمەنی گازی سووتان دواتر گەرمییە داواکراوەکە دەبەخشێت بۆ بەرھەمھێنانی بڕێکی زۆرتر.
نموونەیەکی سادە دەتوانرێ ببینرێ لە ناو سووتانی ھایدرۆجین و ئۆکسجین بۆ ھەڵمی ئاو٫ کارلێکێک بە گشتی بە کاردێ بۆ تێکردنی بزوێنەری مووشەک.