polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
لە زنجیرەی پێش کۆتایی ھاوس بۆی دەردەکەوێت کە ئەو دەرمانە تاقیکارییەی کە دزی و لەسەر خۆی تاقی دەکردەوە بووەتە ھۆی دروست بوونی گرێی شێرپەنجەیی بۆ ھەموو ئەو مشکانەی تاقیگە کە لەسەریان بەکار دەھات.
بۆیە ھەڵدەستێت بە گرتنی وێنەی تۆمۆگرافیای کۆمپیوتەری بۆ خۆی کە سێ گرێی شێرپەنجەیی دەدۆزێتەوە لە نزیک سەر پێستی لە قاچیدا،
تریتەر سەرنجی زیادەڕۆییی خواردنی ھاوس بۆ ڤایکۆدین دەدات لە کاتی کارکردندا لەگەڵ ھەڵسوکەوتەکانی لە کاتی کارکردنیدا لەگەڵ نەخۆشەکاندا.
بەڵام ھەڵەیەک دەکات و ھەڵدەستێت بە دزینی ئۆکسیکۆدۆن لە یەکێک لە نەخۆشە مردووەکانی وێڵسۆن لە پێناو سڕکردنی ئازارەکەی،
دادوەر بڕیار دەدات کە ھاوس مەترسی بۆ سەر کۆمەڵگا نییە و مامەڵەکردنی لەگەڵ ئازاری قاچیدا بەو مەترسییە نییە کە تریتەر باسی کردووە.
دواتر ھاوس سەرسام دەبێت ئەو کاتەی دەزانێت کامیرۆن گەڕاوەتەوە بۆ نەخۆشخانەکە و کار دەکات لە بەشی حاڵەتە بەپەلەکاندا ھەروەھا چەیسش لە بەشی نەشتەرگەریدا کار دەکات.
دواتر فۆرمان دەگەڕێتەوە بۆ نەخۆشخانەکە دوای دەرکردنی لە کارە نوێکەی و کادی ھاوس ناچار دەکات کە بیھێنێتەوە ناو تیمەکە؛ و لە کۆتاییدا ھاوس د.
ھاوڕێکەی ھاوس وێڵسۆن دەڵێت ھەندێ لە پزیشکەکان "گرێی مەسیحیان" ھەیە کە وا دەکات پێویستییەکی زۆریان ھەبێت بۆ "ڕزگارکردنی جیھان" بەڵام ھاوس "گرێی ڕووبیکی" ھەیە کە وا دەکات پێویستییەکی زۆری ھەبێت بۆ "شیکردنەوەی مەتەڵ".
باوکی وەک فڕۆکەوان خزمەتی کردووە لە ھێزی پیادەی دەریایی ویلایەتە یەکگرتووەکان و زۆر جار لە بنکەیەکەوە بۆ یەکێکی تر دەگوازرایەوە لە کاتی منداڵیدا،
و ئەو کاتەی ئەو ڕێزەی بینی کە ھەمووان بەرامبەر دکتۆرێک لە بوراکومین ھەیانە لە کاتی چارەسەرکردنی حاڵەتەکەی ھاوڕێکەی کە ھیچ یەکێک لە دکتۆرەکانی تر نەیانزانی کە چییەتی.
لەوێ ھاوس درک بەوە دەکات ویستی بۆ ڤایکۆدین خاڵی لاوازی ئەوە ئەمەش دوای ئەوەی یەکێک لە زیندانییەکان ھەڕەشەی کوشتنی لێ دەکات و ناچاری دەکات ڤایکۆدینی بۆ بدزێت.
ھاوس ھەڵدەستێت بە ئەنجامدانی ئەمە تا دیسانەوە نەگەڕێتەوە بۆ زیندان ئەمەش دوای ئەوەی بڕیارێک دەرچوو کە دەبێت بگەڕێتەوە زیندان ئەمەش لەبەر تێکدانی ئامێری وێنەگرتنی رێزۆنانسی موگناتیسی لە کاتی ئەنجامدانی گاڵتەیەک کە بە ھەڵە بەڕێوە چوو.
زنجیرەکە تەواو دەبێت بە پیشاندانی دیمەنێکی ھاوس و وێڵسۆن لەسەر ماتۆڕسیکیلەکانیان کە بەڕێ دەکەون بۆ گەشتە درێژەکەیان بۆ لادێ.
جارێکیان ھاوس بۆ یەکێک لە نەخۆشەکانی چیرۆکی داپیرەی گێڕاوە کە بە توندوتیژی مامەڵەی لەگەڵ دەکرد کاتێک کە دایک و باوکی لەلای جێیان دەھێڵا.
لە تەمەنی ١٢ ساڵیدا ھاوس پێی وابوو کە ھاوڕێی بنەماڵەکەی تۆماس بێڵ باوکی ڕاستەقینەیەتی دوای سەرنجدانی ئەوەی ھەردووکیان ھەمان نیشانەیان ھەیە.
لە زنجیرەی " " لە وەرزی ھەشتەم؛ و دوای ئەنجامدانی پشکنینێکی تری ھاوس بەوە دەزانێت کە تۆماس بێڵیش باوکی ڕاستەقینەی ئەو نییە.
دواتر بیری دەکەوێتەوە کە ئامبەری لەگەڵدا بووە لە ناو پاسەکەدا و ئەو ھەستیکرد بە سوێرییەک ھی ئەوەیە ئامبەری بینیوە لە ناو پاسەکە،
دوای ئەوەی ھاوس ھەست بەوە دەکات کە ڤایکۆدین دەستی کردووە بە کۆنتڕۆڵکردنی ژیانی و دەبێتە ھۆی دروستکردنی خەیاڵاتی جیاواز،
لە ساڵی ٢٠٠٦ دا شۆر باسی ئەوەی کرد کە ڤایکۆدین «سوودەکەی کەم دەبێتەوە وەک ئامێرێک بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ ئازاردا،
تۆم شیلز لە ڕۆژنامەی واشینگتن پۆستەوە کەسایەتییەکەی بە «سەرنجڕاکێشترین کەسایەتیی چەندین ساڵی ڕابردووی سەر شاشەی تەلەڤیزیۆن» پێناسە کردووە.
دواتر ڕوون دەبێتەوە کە پیاوەکە توڕە بووە لە ھاوس لەبەر ئەوەی بە ھاوسەرەکەی وتووە بێ ھیچ ھۆکارێکی پێویست کە ھاوسەرەکەی پەیوەندی لەگەڵ ژنێکی تردا ھەبووە،
لۆری کەسایەتییەکەی ھاوسی باسکردووە بە ئەوەی ئەو «ڕەتی دەکاتەوە پەیڕەوی بیر و بۆچوونەکانی ژیانی ئاسایی بکات» وە ھەموو کات چاوەڕێی ئەوە دەکات نەخۆشییەکی ناوازە بدۆزێتەوە.
ھاوس ئێستا ئازارێکی بەردەوام دەکێشێت لە ئەژنۆیدا و گۆچان بەکاردێنێت بۆ یارمەتیدانی لە ڕۆشتندا و ھەموو کاتیش ڤایکۆدین بەکاردێنێت لە پێناو سڕکردنی ئازارەکەی.
وە ھەروەھا ئامادە بوو بەرگەی ئەو ئازارە زەبەلاحەی دوای نەشتەرگەرییەکەی بگرێت لە پێناو وەرگرتنەوەی توانای کۆنتڕۆڵکردنی قاچی.
ئەو کاتەی ھاوس بەوەی زانی کە کادی بووە بە سەرۆک لە نەخۆشخانەی فێرکاریی پرینیستۆن پلەینزبۆرۆدا داوایەکی پێشکەش کرد بۆ کارکردن لەلای،
و پێی دەڵێت کە ئەو لەلایەنی سۆزدارییەوە ئەوی بەلاوە گرنگ نییە و پێی دەڵێت کە تەنھا لەبەر ئەوەی لە ڕووی سۆزدارییەوە نا ئاسودەیە بۆیە ئەوی بەلاوە گرنگە.
کامیرۆن دەگەڕێتەوە بۆ کار بێ ئەوەی باوەڕ بە قسەکەی ھاوس بکات بەڵام ئەو کاتەی ستەیسی دەردەکەوێت لە کۆتایی وەرزەکەدا کامیرۆن ھەستەکانی ھاوس دەبینێت بۆی و خودی بابەتە لە یاد دەکات.
و لە کۆتایی دانیشتنەکەدا ھاوس ھەڵدەچێت و نۆلان تاوانبار دەکات بە درۆ و ھەڵخەڵەتاندن بەھۆی کاریگەر نەبوونی چارەسەرەکەی کە یەک ساڵ بەردەوام بووە،
وە شتەکان ئاڵۆز دەبێت کاتێک سەرۆکی نوێی دەستەی کارگێڕی «میلیاردێر ئێدوارد فولگەر» دێت و ھەڵسوکەوتەکانی ھاوسی بە دڵ نابێت،
لە زنجیرەی کۆتاییدا ئامبەر لە پاڵ وێڵسۆندا دەمرێت ئەمەش دوای بە ئاگا ھێنانی بۆ ماڵئاواییکردن لێی پێش لێکردنەوەی ئامێرەکانی پاڵپشتیکردنی ژیان.
بە دڵتەنگییەوە بۆ ئەوەی ڕووی داوە بۆ ئامبەر وێڵسۆن دەست دەکات بە بیرکردنەوە و گومانکردن لە پەیوەندی و ھاوڕێیەتییەکەی لەگەڵ ھاوسدا.
ھاوس پێشنیاری وێڵسۆنی ھاوڕێی کرد کاتێک زانی کە نەخۆشخانەکە پێویستی بە پزیشکێکی بواری گرێیە بۆ سەرپەرشتیکردنی بەشی گرێی نوێ لە نەخۆشخانەکە.
و ژنانیش بۆ دەربڕینی خۆیان شێوەپۆشاکێکی دیاریکراویان ھەڵدەبژراد؛ ئەمەش بووە ھۆی دیاریکردنی چینی کۆمەڵایەتی کەسایەتییەکان لەو دەمەدا.
بەرھەمھێنانی بەکۆمەڵی ئامێرەکانی دوورین لە ١٨٥٠کاندا لەگەڵ بەرھەم ھاتنی ڕەنگی قژ بوونە ھۆی سەرھەڵدانی گۆڕانکاری مەزن لە فاشندا.
بەم شێوەیەش لەم ماوەیەدا ڕێژەی خێزانە ئاست مامناوەندەکان کە سوودیان لە شۆڕشی پیشەسازی دەبینی زیادی کرد و ھەروەھا گرنگییەکی زیاتر بە مافی کڕیاران دەدرا
فاشنی ڤیکتۆریایی پێکھاتووە لە تێکەڵەیەکی شێوازی پۆشاک و خواستی چاندی ئینگلیزی کە لە ئیمپراتۆریەتیی بریتانی و شانشینی یەکگرتوو سەری ھەڵداوە و پەرەی پێ دراوە لە سەردەمی سەردەمی ڤیکتۆریا،
شوێنی ژنان ماڵەوە بووە؛ بە پێچەوانەی سەدەکانی پێشووەوە کە تێیدا ژنان دەیانتوانی یارمەتی ھاوسەر و براکانیان بدەن لە پیشە خێزانییەکاندا.
شیکاریی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بە پێواژۆی دۆزینەوەی پێکھاتە کۆمەڵایەتییەکان لە ڕێگەی ڕایەڵەکان و بیردۆزەی گرافەوە دەوترێت.
ئەم تۆڕانە زۆربەی کات لە ڕێگەی سۆسیۆگرامەوە وێنا دەکرێن بە شێوەیەک کە گرێکان وەک خاڵ و بەستەرەکان وەک ھێڵ پیشان دەدرێن.
زانا کۆمەڵایەتییەکان لە سەرەتای سەدەی بیستمەوە چەمکی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانیان بۆ سیستمە کۆمەڵایەتییەکان لە پەیوەندیی نێوان کەسی تاوەکوو نێونەتەوەیی بە کار ھێناوە.
ناوەندێتیː ناوەندێتی ئاماژە بە کۆمەڵێک پێوەر دەکات کە گرینگایەتی یان کاریگەریی گرێیەکی تایبەت لەناو تۆڕدا دەکاتە بڕێکی چەندێتی.
چڕیː بە ڕێژەی ئەو پەیوەندییانەی کە لە نێوان گرێکاندا ھەن لەھەمبەر ھەموو ئەو پەیوەندییانەی کە شیانی دروستبوونیان ھەیە چڕی دەوترێت.
حوسێن شێربەگی ھەر لە منداڵییەوە گوێی لەو چیرۆک و حیکایەتانە ڕاگرتووە کە باوکی گێڕاونییەتەوە و لە پۆلەکانی سەرەتاییشەوە دەستی بە خوێندنەوەی کتێب و گۆڤار کردووە.
پاش شۆڕشی ئیسلامیی ئێران دەستی کردووە بە کوردی نووسین و بڵاو کردنەوەی بەرھەم بە زمانی خۆی؛ ھەروەھا پەرەی بە کوردی خوێندنەوکەیشی داوە.
لە ساڵی ٢٠٠٨وە تا ئێستاش بەرپرسی کتێبخانەی گشتیی مامۆستایانە و سەرقاڵی خوێندنەوە و بڵاوکردنەوەی وتار و کتێب و دانانی کارگەی چیرۆک و نووسینە.
ھەر بۆیە بەو شێوە مایەوە و بڵاوبووەوە یەکێک لەو بەڵگانەی کە بۆ عەرەبی نەبوونی وشەکە دەھێنرێتەوە ئەوەیە کە ھیچکامێکی تر لە وشە و دەستەواژەکانی تری شەتڕەنج عەرەبی نین و زۆربەیان لە زمانە ئێرانی و ھیندییەکانەوە وەرگیراون،
شێوەی یەکەم نموونەی گرتن بە پاشا و شاژن پیشان دەدات ئەمەش دەکەوێتە لێواری تەختەکە و پێی دەوترێت «گرتنی پاڵپشتیکەر» کە بریتییە لە گرتن ڕاستەخۆ بەرامبەر پاشا لە کاتێکدا پاشا لەدواوە پاڵپشتی دەکات،
شێوەی دووەم «سێگۆشەکەی ڕاست مرد» پیشان دەدات ئەو کاتەی دوو پاشاکە بەرامبەر یەک دەبن و شاژن ھەڵدەستێت بە گرتن بە درێژایی ڕیزەکە یان ئاسۆییەکە کە پاشای بەرامبەری تێدایە،
«سووچەکە مرد» کاتێک دەکرێت کە پاشای ڕکابەر بۆ لای سووچەکە پاڵ دەنرێت و بە پاشا گەمارۆی دەدرێت کە دەبێت لە خانەکاندا بێت، 3، 6، 3،
ئەگەر جووڵەکە بۆ سپییەکە بوو و لەسەر تەختەکە بێجگە لە پاشا و فیل و ئەسپەکە پارچەی تری لەسەر نەبوو ئەوا سپییەکە دەتوانێت لە ھەر حاڵەتێکی سەرەتاییەوە ھەڵسێت بە کش و مات لە بە لایەنی زۆرەوە تەنھا ٣٣ جووڵەدا،
و ئەم گرتنە پێویستی بە سەرنجێکی زۆر گەورەیە چونکە گەر ھەڵەیەک ھەبێت ئەوا بە ھۆیەوە ھەڵەی زۆر ڕوو دەدات جا یان دووبارە بوونەوەی حاڵەتە سێدانەکە یان گەمارۆدانە،
و بۆی دەرکەوت وشەی «مات» لە وشەی «ماندن» ی فارسییەوە ھاتووە و واتە «با بمێنێتەوە» کە ھاوشێوەی وشەی لاتینی "" و وشەی ئەغریقی ) واتە "ھێڵایەوە")یە کە بە واتای «مایەوە» دێت و بە شێوەیەک واتە «وازیلێھێنرا» لە کاتێکدا پێشتر بە «سەرسامبوو» وەرگێڕدرابوو بەوەش مەبەستیان واتای سەربازیی بۆسەیە «بۆسەی بۆ دانا»،
دواتر فارسەکان یاسایەکیان زیادکرد کە پاشا ناتوانێت بۆ خانەیەک بجووڵێت کە تێیدا کش بکرێت ھەروەھا ناتوانێت لە خانەیەکدا بمێنێتەوە کە دەتوانرێت تێیدا کش بکرێت و وەک ئەنجامێک بۆ ئەمە ئیتر ناتوانرێت پاشا ببرێت،
«سێگۆشەکە مرد» کە بریتییە لە وەستانی دوو پاشاکە بەرامبەر یەک و پاشا گەمارۆدراوەکە بە لێوارەکەوە دەبێت و قەڵاکە لە ڕاست بێت یان چەپ گرتن بە قەڵاکە ئەنجام دەدات ،
جەیمس ھاویڵ گرتن بە دوو فیلەکە لە کتێبەکەیدا باس نەکردووە بەڵام گرتن بە فیل و ئەسپی باسکردووە و وتوویەتی کە تەنیا سێ جار ڕووبەڕووی بۆتەوە و زۆرتر لە گرتن بە دوو فیلەکە ڕوو دەدات،
لە کاتێکدا جێریمی سایلمن گرتن بە دوو فیلەکەی زیاد کردووە و گرتن بە فیل و ئەسپی زیاد نەکردووە ئەمەش چونکە تەنیا یەک جار ڕووبەڕووی بۆتەوە،
ھەروەھا دەکرێت پارچەکان ئاسانکاری بکات لە گرتندا و زۆر شێوە ھەیە کە تێیدا تەنیا بە بەکارھێنانی ئەسپ یان فیل دەتوانرێت گرتن ئەنجام بدرێت،
بەھۆی تایبەتمەندی شاژنەوە کە دەتوانێت پاشا بۆ سووچەکە پاڵبنێت بێ ئەوەی ببرێت ئەوا شاژن دەتوانێت (گەر تەنھا دوو پاشا و شانەکە لەسەر تەختەکە بوون و ڕۆڵەکە بۆ سپییەکان بوو) پاشا ڕەشەکە بە لایەنی زۆرەوە بە دە جووڵە بگرێت لەھەر حاڵەتێکی سەرەتاییەوە ،
کە تێیدا ئەو پاشایەی کە تووشی گیران بووە ناتوانێت بۆ سەرەوە بجووڵێت یان ناتوانێت خۆی لە کش لابدات؛ ئەمەش چونکە خانەکانی پاڵی بە پارچە ھاوڕێکان گیراوە.
و ھەروەھا دەکرێت ئەم گرتنە بۆ زیاتر لە دوو جووڵە درێژ ببێتەوە گەر سپییەکە لە جووڵەی دووەمدا یاری بە 4 نەکات و یاری بە جووڵە یان چەند جووڵەیەکی تر کرد کە کارگەری لەسەر ئەم گرتنە نابێت.
ھەروەھا پێویستە لەسەر پاشا لە ھەموو حاڵەتەکاندا یارمەتی گرتن بدات و ئەگر لایەنی پێشکەوتوو پارچەی زیاتری ھەبێت ئەوا گرتنەکە ئاسانتر دەبێت.
شێوەی دووانی نموونەیە لەسەر حاڵەتی گەمارۆدان؛ سپییەکە ھەر ئێستا ھەڵسا بە جووڵەی +3 و گەر ڕەشەکە 1 کرد پێویستە لەسەر سپییەکە فیلەکەی بۆ پاراستنی بجووڵێت چونکە گەر ببرێت ئەوا یەکسان دەبن لەبەر نەبوونی پارچەی پێویست بۆ ئەنجامدانی گرتن،
و بە تێپەڕبوونی کات یاریزانەکان دەستیان کرد بە بیرکردنەوە کە کشومات بەنرخترە و بردنەوە بە ڕابادۆ بە نیوە بردنەوە سەیرکرا و تا بە تەواوی وازی لێھێنرا.
گرتن بە پارچە گەورەکان بە ئاساترین ڕێگای گرتن دادەنرێت و لە لێواری تەختەکە ڕوودەدات ئەمەش ڕوودەدات کاتێک یارزانەکە پارچەکان لە دوو ڕیزدا یان دوو ئاسۆیی لایەوە دادەنێت و پاشا ناچار دەکات بۆ لاکە بجوڵێت،
کشومات یان کش پاشا بریتییە لە حاڵەتێک لە یاریی شەتڕەنجدا کە پاشا تێیدا لە مەترسیی کشدایە و ھیچ ڕێگایەک بۆ لابردنی کش یان مەترسییەکە نییە.
ئەو کاتە یەکسەر یارییەکە کۆتایی دێت؛ لە یاری شەتڕەنجدا پاشا لە ڕووی کردارییەوە ناگیرێت و یاریی بە کشوماتکردنی پاشا کۆتایی دێت .
لە کاتێکدا پاشا پێویستە لە دژی پاشای بەرامبەر بێت بۆ ئەوەی فیلەکە و چوارگۆشەکانی ڕاکردن بپارێزێت کە فیل و ئەسپەکە نایپارێزن.
لە حاڵەتی یەکەمدا پاشای سووچەکە بە فیلەکە گیراوە کە دەکرێت بە درێژایی ھەر چوارگۆشەیەکی ئەو تیرەیە لە کاتێکدا لەسەر پاشا و ئەسپەکەیە لەو چوارگۆشانەدا بن کە ھێرش دەکاتە سەر چوارگۆشەی 8 و 7 ئەمەش بۆ ئەوەی پاشا ڕا نەکات.
یاریزانەکە یەکێک لە سێ پارچەکەی نەجووڵاند (وەک ھەڵسێت بە کردنەوەیەک فیانشیتۆ بگرێتەوە یان فیلەکە بە جووڵەی 6 أو 3 دەرکات).
بە تێپەڕبوونی کات واز لە دەستەواژەی پاشا مرد ھێنراو و گۆڕدرا بە پاشا کش کە لە مەشرقی عەرەبیدا بەکاردێت و ھەندێک جار لە مەغریبی عەرەبیدا دەستەواژەی فەڕەنسی بەکاردێنن،
یەکێکە لە قورسترین جۆری گرتنە سەرەکییەکان لە ڕووی جێبەجێکردنەوە لەبەر ئەوەی ناتوانێت دیوارێکی ھێڵی بۆ ڕێگریکردنی پاشا لە ڕاکردن یان چوونە پێشەوە بۆ بردنی دوو پارچەکە دروست بکات،
ئەگەر یاریزانەکە تووشی کش نەبێت و ھەروەھا جووڵەی یاسایی نەبێت ئەوا بە پات دادەنرێت و یارییەکە ڕاستەوخۆ بە یەکسانی تەواو دەبێت،
خنکێنەرەکە مرد بریتییە لە کش و ماتێک لەلایەن ئەسپەکەوە ئەنجام دەدرێت و پاشا تێیدا لە مەترسیی گرتندایە و ناتوانێت ھیچ بکات لەبەر ئەوەی بە پارچەکانی دەوور دراوە،
ئایە بەڕاست لەسەر یاریزانە چەندین کاتژمێر لە کاتە بەنرخەکە بە خوێندنی کۆتاییەکی یارییەکەوە بەسەر بەرێت کە بەلایەنی زۆرەوە جارێک یان دوو ڕووبەڕووی دەبێتەوە؟
شێوازەکەی ئەوەیە یاریزانەکە پارچەکانی ئاسۆکانی و بجووڵێنێت کە ڕێگە بە شاژنی ڕکابەرەکە ھەڵسێت بە گرتن بە درێژایی تیرەکەی کە ناتوانرێت بگیرێت.
ئەو پێداچوونەوەی ئەرێنی بۆ وێنەی نەشتەرگەرێک کێشابوو کە لە سێگۆشەی خۆشەویستیدا لەگەڵ قەشەیەک لە نامەی خۆشەویستی میلۆدرامادا گرتی،
کە لەم دواییانەدا پیاوێکی کۆریای تەڵاقدراو لە شەمەندەفەر چاوی بە ژنێکی چینی دەکەوێت لە کاتی گەشتکردن لە چین خراپ خوشک بەرامبەر ئایڤی چێن،
کۆمیدیایەکی ڕۆمانسییە کە باوکی دەیەوێت تیمەکانی هاوسەرگیری کچەکەی ڕانەگرێت لەگەڵ زاواکە دا بە یەکسانی خوشکی گەورەتر و هیلیۆسی گەورە پەسەند دەکات ،
جی جین-هی زانکۆی مییۆنگجی تەواو کرد و بڕوانامەی لە دیزاینی بینراودا هەبوو ئەو کاری وێنەگر بوو لە ئاژانسی ڕیکلام کاتێک بریکارێکی بەهرەدار لە سیدوشق نزیک بۆوە لە نزیک بۆی سەبارەت بە بە دوواکەوتنی پیشەیەک لە کاتی ڕابواردن .
لە ڕۆمانی هوانگ سوک یۆنگ دا خۆی گونجاندووە دەربارەی جووتێک کە لە کاتی شلەژانی ساڵی 1980 دا لە دەوری ڕاپەڕینی گوانگجو یەک دەکەون؛ ئەو ڕۆڵی چالاکێکی دژە حکومەتی دەووت کە دوای 17 ساڵ بەسەر چالاکیە سیاسیەکانیدا لە زیندان ئازاد دەکرێت ئەمەش یەکەم فیلمی کاری جی ،
جی لە ساڵی 2010 دا لە ژیانی هاوتەریبدا ڕۆڵ دەگێرێ و لە تەمەنی گەنجترین سەرۆکی ئەو کۆریادا یاری دەکات کە سەرۆکایەتی دادوەر دەکات،
کە لەسەر کوشتنی هاوسەرەکەی بۆی دەرکەوت کە ڕەنگە ژیانی ئەو بەتەواوی دووبارە ببێتەوە کە 30 ساڵ لەمەوبەر گیانی لە دەست داوە پاشان کاستی وەک ڕەخنەگرێکی مۆسیقا و خانەخوێی بەرنامەی ڕادیۆ بوو کە بە دوای هاوسەرە ونبووەکەیدا دەگەڕێ لە کۆمیدیای گەشتی ڕێگادا بە دوای هاوسەرەکەمدا دەگەڕا .
پاشان جی لەگەڵ دای جانگ گیوم دەرهێنەری تەلەفزیۆنی لی بیونگ هۆون لە درامایەکی ماوە تردا بە دۆنگ یی شادبۆوە کە ئەویش وەک شا سۆکجونگ بە بینەرەوە بەناوبانگ بوو کە دەکەوێتە پاڵ خزمەتکاری کۆشک دەکات و دەیکاتبە کەنیزەکی شاهانەی خۆی ،
جی دواتر ئەستێرەی پان ئاسیایی خۆی بۆ ڕۆڵەکان لە فیلمی موزیکی چینی دا بەرجەستە کرد ڕەنگە خۆشەویستی و درامای تایوانی بووکی 100 هەم لە ساڵی 2005 دا دواتر لە ڕۆژی بەهاردا یاری ئەمنێسییاکی کرد،
کاری ئەم سەنتەرە پێشخستن و ھاندان و پشتگیریی توێژەرەکانی زانکۆی پۆلیتەکنیکی ھەولێرە بۆ ئەوەی داھێنان ئەنجام بدەن لە لێکۆڵینەوەکانیان.
و زیاتر لە ١٨٦٥ کارمەندی تەکنیکی و ئیداری لە ١١ دامەزراوەی جیادا ھەیە کە دابەشبوونە بەسەر تەواوی شار و شارۆچکەکانی پارێزگای ھەولێر.
زانکۆی پۆلیتەکنیکی ھەولێر یەکەمین دامەزراوەی ئەکادیمیی تەکنیکییە لە ھەولێر و لە ساڵی ١٩٩٦ لەژێر ناوی «دەستەی پەیمانگا تەکنیکییەکان» دامەزراوە،
لەیلا ساڵحی لە ساڵی ٢٠١٦وە ڕەوتێکی بۆ خوێندنەوەی کتێب لەناو ژناندا وەگەڕ خستووە و ھەر بە ماوەی جارێک کۆبوونەوە و خوێندنەوەی ڕەخنەگرانەی کتێبێکی بەرچاوی نووسەرانی جیھان لە ھۆڵی کۆبوونەوە گشتییەکانی شاری بۆکان بەڕێوە دەبا.
لەم کۆبوونەوانەدا کە تایبەتە بە ژنان خاتوونە کتێبخوێن و ڕەخنەگرەکانی شارەکانی بۆکان و دەورووبەر بەشداری دەکەن و پێشوازییەکی باشی لێ دەکرێ.
ئەم جۆرە شووشەیە لە ڕووی دەرەوەی پەستاوتنی بۆ دەکرێت و لە ڕووی ناوەوەش ڕاکێشانی بۆ دەکرێت ؛ بەمەش دوو ھێزی ھاوتای دژ بەیەک دروستدەبێت کە وا لە شووشەکە دەکات کە پتەوبێت و لە کاتی بەرکەوتنێکی بەھێز شووشەکە ورد ببێت بۆ پارچەی زۆر وورد کە نەبنێتە ھۆی برینداربوون.
شووشەی پتەو جۆرێکە لە شووشەی سەلامەتی کە لە کاتی دروستکردنی گەرم دەکرێت یا چالاکی کیمیایی لەگەڵ دەکرێت بۆ ئەوەی پتەوییەک بدات بە شووشەکە.
ئەمان اللە خان لەگەڵ محمد حسن خانی کوڕی دەبێتە کێشەیان محمد حسن خان پەنا ئەھێنێت بۆ موئمین بەگ و دێتە ناراو کە پایتەختی قوبادیە موئمین بەگیش پەنایدەدات،
محمد حسن خان کوڕێکی ئازاو توانا دەبێت و لەگەڵ باوکی لە شوێنێک بە ناوی تم تم بەناچاری سوپای کوڕ و باوک ئەدەن بەیەکدا و محمد حسن خان زۆر بە سوپاکەی باوکی ئەھێنێ و خەریکە ئەیشکێنێت،
خزمەتکارێکی ئەمان اللە خان بەناوی میرزا لە بێ ئاگایی محمد حسن کەڵک وەردەگرێت و زەبرێکی قورسی لێدەوەشێنێت و بە برینداری باش کەمێک کۆچی دوایی دەکات دوای مردنی سوپاکەی بڵاوەی لێکەن،
ھەر لەو سەروبەندەدا ئەمان اللە خان کچێکی پاشای قاجار بۆ کوڕێکی بەناوی خوسرەو خان مارەدەکات محمد حسن خان لەبەر ئەم باسە کێشەی لەگەڵ باوکیدا ھەبوو،
موئمین بەگ بێ ئەوەی ناوی خۆی ئاشکرا بکات ئەچێتە گۆڕەپان و لەگەڵ قولی شا ئەدەن بەیەکدا و بە لێدانێکی خێرا موئمین بەگ قولی شا دەکوژێت،
پاشای قاجار داوای ئەو کەسە دەکات کە پاڵەوانەکەی کوشتووە و ئەمان اللە خان و سەرۆک عەشیرەتەکان بانگ دەکات و ئەوانیش ناوی موئمین بەگی پێنادەن،
دوایی تەواو بونی ئاھەنگەکە بۆ ماوەی یەک مانگ شا ئەمان اللە خان و سوپاکەی لای خۆی ئەھێڵێتەوە باش ئەوەی بکوژی قولی شای ئاشکرا نابێت بەناچاری ڕێگە بە ئەمان اللە خان دەدات بگەڕێتەوە،
پاش گەیشتنیان بە کوردستان واتە سنە ئەمان اللە خان دەزانێت موئمین بەگ بکوژی قولی شایە ئەمە وەک دەرفەتێک بەکارئەھێنێ تا وەک تۆڵە سەندنەوەیەک ئەم مەسەلەیە بجوڵێنێ دژی موئمین بەگ چونکە لەکاتی کێشەکەیدا لەگەڵ محمد حسن خانی کوڕی پشگیر نەکردووە لەبەر ئەمە بۆ ماوەی یەک ساڵ لای خۆی ئەیھێڵێتەوە،
ھەر ئەسپێکی بۆدێنن بەدڵی نابێت و داوای ئەسپەکەی خۆی دەکات و بۆی دێنن کە ناوی ئەسپە بۆلاش بووە لەکاتی مەشقەکەدا موئمین بەگ ئەسپەکەی غاردەدات و لەدەستی ئەمان ئەڵڵا خان دەربازی دەبێت و دێتەوە ناراو لەوێشەوە دێتە سلێمان و لە بازیان کۆچی دوایی دەکات،
لە کاتی گەڕانەوەی تەرمی موئمین بەگدا ئەو کۆڕەی لەگەڵیدا بوون بە دوو دێڕ شیعر ناڕەحەتی و دڵتەنگیی خۆیان دەربڕیوە بۆ ئەم کەڵە پیاوە بە توانا و ناودارە و وتوویانە:
ڕۆڵەکانی قوبادی بەگشتی خەڵکانێکی تێگەیشتوو و ئازا و بە ئینساف و ھەقپەروەر و ڕەسەنن و چەند سەرۆکێکی لێھاتوو و ناسراویان تێدا ھەڵکەوتووە.
شاعیری پایەبەرزی کورد خانای قوبادی لەم عەشیرەتەیە و کوڕی قوباد بەگی قوبادییە و دوای باوکی سەرۆکایەتی قوبادی و جافی لە ئەستۆ گرتووە بەھۆی لێھاتووی و شارەزای و خوێندەواریەوە توانویەتی سنوری قەڵەم ڕەوی قوبادی و جاف فراوان بکات تا دەشتی زەھا و لەو سەری شەوە تا پاوە و پایەنگان و سەریاس و تا نزیک سنە،
لە مێژووی کورددا بەتایبەت لەبەشی جاف و ھۆزایەتیدا قوبادی پایەیەکی بەرزی بۆخۆی دروستکردووە بەھۆی ئەوڕۆڵە گرنگەی لەچەندین سەدەی ڕابردوودا لە بوارەکانی ئەدەبی و کلتوری و مێژوویەکی پاک کە پێشکەش بە میلەتی کورد کردووە،
ئەم شاعیرە قەڵەم بە بڕشت و بە توانایە چەندین شیعری لە بوارەکانی نیشتیمان پەروەری و پاراستی زمانی کوردی داناوە و لەوسەردەمە سەخت و دژوارەدا کە میلەتی کورد تێیدا تێپەڕیوە لە سایەیی حوکمی سەفەوی و عوسمانیەکاندا.
ناوی قوبادی لە قوبادی باپیرە گەورە و دامەزرێنەر و یەکەم سەرۆکی عەشیرەتی قوبادی سەرچاوەی گرتووە و قوباد بەگ کۆڕەزای سەید ئەحمد بەگی گەورەی جافە و کوڕی ئەمیر خانە.
بەرھەم ساڵح دوای جیابوونەوەی لە یەکێتیی نیشتمانی کوردستان ئەوا لیستی ھاوپەیمانی بۆ دیموکراسی و دادپەروەری لەڕؤژی ١٧ی ئەیوولی ٢٠١٧ ڕاگەیاند.
بەر لەھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستانی ٢٠١٨ ئەوا بەرھەم ساڵح ڕایگەیاند ئەوان وەک ھاوپەیمانی بەژاردی لەو ھەڵبژاردنە ناکەن.
دواتر لەڕۆژی ١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٨ بەرھەم ساڵح گەڕایەوە ڕیزەکانی یەکێتیی نیشتمانی کوردستان و لەلیستی ھاوپەیمانی کشایەوە.
دواتر کۆمیسیۆن بڕی بارمتەی بۆ قەوارە تۆمارکراوەکان دیاریکرد و بڕیاریدا کە ٢٥٪ی بڕەکە بۆ قەوارە دەرنەچووەکان بگێڕێتەوە.
لەدوای پەسەند کردنی بەیاننامەی نەتەوە یەکگرتووەکان و زۆربەیێکی بەڵێنیی دیکە لەلایەن پێنج ئەندامەمیشەییەکەی ئەنجومەنی ئاسایش (چین، فەرەنسا،
' ' ' توانەوە (دەوڵەتی جێنشینی بەتەما بە کرداری ڕا گرراو لێوە نەتەوە یەکگرتووەکان بوو لەلایەن ئێس سی ئار ٧٧٧ و گا ٤٧-١؛ ئەندامی یوو ئێن ی ھەنووکە کە پێشتر یووگەوسلۆڤیا :
ئامانجی سەرەکی لە پێکھێنانی ئەم یەکە تایبەتیە لەناووبردنی ئەو شانە خەووتوانەبوو کە ڕێکخراوی تیرۆریستی دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام ئامادەیکردبوون لە ڕۆژاوای کوردستان کردەوەی تیرۆریستی ئەنجام بدەن.
ھەرچەندە لەو خاڵەدا یەکەکە بوونی ھەبووە پێشتر تەنھا بە ناو بەڵام لەڕاستیدا تایبەتی نەبووە و چینی ھەڵبژاردەی چەكدارەكانیشی درووست نەكرابوو.
ئەم یەكەیە گۆڕدرا بۆ یەكەیەكی تایبەتی لەژێر سەركردايەتيى عەلى بۆتان ئەوو فەرماندەیەی یەكەكانی دژەتیرۆری بەرەوپێش برد و دەستی بە دانانی ئەندامەكان كرد بۆناو كۆرسی ڕاھێنان كە لەلایەن ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا كۆرسەكە ڕێكخرابوو لەژێر چاودێری هێزى تايبەتيى بەڕیتانی ،
لەدرێژەی ھاوكاریەكانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا یەکەکانی پاراستنی گەل و یەکەکانی پاراستنی ژنان توانای كڕین و دابینكردنی سەرجەم پێداویستیەكانی یەكەكانی دژەتیرۆریان ھەبوو.
یەكەكانی دژە تیرۆر زیاتر مەشقیان پێكراوە لەلایەن ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و هێزى تايبەتيى بەڕیتانی و دەزگای ھەواڵگریی ناوەندی لە پێكھاتەی تایبەتی لە ڕۆژاوای کوردستان و ئوردن،
بەردەنووسی بێستوون وەک یەکێک لە کۆنترین دەقە مێژووییەکانیکوردستان دەناسرێت و لە پاڵ نزیکەی ٣٠ ئاسەواری‌تری مێژوویی‌دا کە لەم دەڤەرە ھەڵکەوتوون،
وەک باس دەکا؛ لە یەکەمین ساڵی دەسەڵاتدارێتی‌دا ١٩ شۆڕشی گەورە و بچووکی سەرکوت کردووە و لەم بەردەنووسەدا ئەم ڕووداوانە دەگێڕێتەوە.
ڕووبەری ھەڵکەوتەی پەیکەرەکانی ئەم بەردەنووسە ٦ میتردرێژ و ٢/٣ میتر پانە و لە شوێنێکی حاسێ لە بەرزایی ١٠٥ میتریی کێوەکە ھەڵکەوتووە و دەستپێ‌ڕاگەیشتنی حەستەمە.
بەپێی ئەم بەردەنووسە ئەو دە کەسە ئەوانەن وا لە دەڤەرە جیاجیاکان دژی دەسەڵاتی ھەخامەنشی شۆڕشیان ھەڵگیرساندووە و لە ماوەی ئەم یەک ساڵەدا داریووش سەرکوتی کردوون.
لەسەرووی دیلەکان و ڕووبەرووی داریووش ھێمای «فەرەوەھەر» دەبینرێ و داریووش دەستی ڕاستی خۆی بە نیشانەی سکاڵا لە ئەھوورامەزدا بەرز کردۆتەوە.
ئەو وەھیەزداتەیەی کوتبووی من بەردیای کوڕی کۆرشم ھێزێکی بۆ ڕۆخەج نارد و سەرلەشکرەکەیانی ڕائەسپاردبوو بۆ شەڕ لەگەڵ یەکێک لە بەندەکانم،
«فرەوەرتیش» کە کوتبووی "من شای مادم و لە تۆرەمەی ھۆوەخشتەرەم" لە شارێک بە ناوی «کودۆرۆش» بۆ شەڕ لە بەرانبەر من‌دا وێستا.
ئەو کاتە ئەو ھێزانەی پارس کە پێشتر لە کۆشکی بابێل بوون و لە ڕێگەی ئەنزان و یەدایا-وە ھاتبوون لە من ھەڵگەڕانەوە و چوونە پاڵ وەھیەزداتە.
نیشتەجێیانی دەریا، سارد، یۆنان، ماد، ھەرمەنستان، کاپادوکیە، پارت، سیستان، ھەرات، خارەزم، بەلخ، سوغەد، قەندھار، سەکا، سەتەگووش، ڕۆخەج،
کاک سەلاح کە پەیوەندییەکی بەھێزی دەگەڵ جەمبوورەی چین و توێژە مامناوەندی و ھەژارەکان و دنیای وەرزێر و ئاژەڵدار و ڕەنجبەراندا ھەیە و خوێندنەوەیەکی بەربڵاویشی لەسەر ئەدەب و فەرھەنگ و بابەتی فۆلکلۆریکی کوردی ڕەچاو کردووە،
ئەم فەرھەنگە سەر بە سوننەتێکی فەرھەنگنووسیی کوردییە کە دەکرێ بە نەریتی فەرھەنگنووسیی زارەکی ناودێر بکرێن و ئەگەر لە حەقیش لا نەدەین شان و قەڵافەتی ھێندە بەرزە کە فەرھەنگەکانی دیکە دەشارێتەوە.
بڵاوبوونەوەی نۆ بەرگی فەرھەنگی زارەکیی موکریان ھەر لە ئێستاوە ناوبانگی داھێنراو و داھێنەرەکەی لای ھۆگرانی زمانی کوردی کردووەتە ڕاستییەکی حاشاھەڵنەگر.
ئەم فەرھەنگە پاش تەواوبوونی دەبێتە ئینسایکڵۆپیدیایەکی بەنرخ لە فەرھەنگی گشتەکیی نەتەوەی کورد و سەرچاوەیەک بۆ ئاوڕدانەوە لە زمانی زارەکیی گەلەکەمان.
بێتوو سەرجەم بەرگەکانی ئەم ئاسەوارە بڵاو بێتەوە ئیتر زمھاڕی تەمەنێکی دوور و درێژی نەتەوەی کورد لەو بەشەی کوردستان دادەخرێ و لە قاتوقڕیی بەرھەمی چڕوپڕ و بەپێزی زمانەوانی کەلتووری کە داگری زۆربەی ھەرە زۆری ڕەھەندەکان و دەڤەرەکانی زمانی ئاخاوتنی جەمبوورەی جەماوەر لەو ناوچەیە بێ،
پایانیانی زیاتر لە بیست و پێنج ساڵە بێوچان شانی وەبەر توێژینەوە و فەرھەنگنووسیی زمانی کوردی داوە و کۆشێک بەرھەمی بەپێزی پێشکەش کتێبخانە و نەتەوەی کورد کردووە.
فەرھەنگی زارەکیی موکریان یەک لەو پڕۆژە بەنرخانەیە کە لە سایەی کاری مەیدانی و کۆکردنەوەی داتا لە ماوەی ئەو بیست وپێنج ساڵەدا سەری گرتووە و ئێستاش نەپساوەتەوە و وەک زنجیرە پیت بە پیت دوابەدوای یەک چاپ دەکرێ.
سەرمەست دەبێ؛ بە لای ئەوەوە ژیانی ئاسایی دەمێکە فەرامۆش کراوە! وەک دەروێشێکی ماڵ بەکۆڵی جارانی موکریانم دێتە بەر چاو کە خرمەی پلپلەی دەفەکەی چەندە لە گوێیان خۆش بوو ئەودەمەی لە بەر ماڵی گونداندا دەنگی دەدایەوە!
بۆکان و سەردەشت کۆڕێک ڕێزگرتن لە شاری پیرانشار بۆ توێژەر و فەرھەنگ‌نووس سەلاح پایانیانی و خاتوو لەیلا نوورانی کە کارێکی ھاوبەشیان بەناوی «فەرھەنگی جل‌وبەرگ و خشڵ‌وخاڵی ژنانی موکریان» کردووە،
بۆ کتێبی «فەرھەنگی جل‌وبەرگ و خشڵ‌وخاڵی ژنانی موکریان» کاری ھاوبەشی دوو نووسەری بە توانای موکریان مامۆستا «سەلاح پایانیانی» و خاتوو «لەیلا نوورانی» بەڕێوە چوو.
کۆدی ژێدەری ھەر بەرنامەیەک بە زمانێکی بەرنامەسازی یان زیاتر دەنووسرێت کە بەرنامەسازەکان توانای لێتێگەیشتنیان ھەیە و خێراتر لە کۆدی مەکینە و ڕاستەوخۆ بەدەستی یەکەی ناوەندی پێواژۆیی ئیجرا دەبێ لێی تێ دەگەن.
ئەو کەمێک گومانی لە ڕێگەکەی باتمان هەیە بەڵام ئەو دانە بە گرنگی بوونی باتماندا دەنێت هەروەها ئەوان ڕێزیان بەرارمبەر بە یەکدی هەیە لەگەڵ هاوڕێیەتییەکی بەهێز.
تیمەکە لەلایەن تیرۆرستەکانەوە ھێرشیان کرایە سەر و ھەڵاتن و شکستیان ھێنا لە گرتنی ستراچن پاشان سەرکردایەتی دەکەن تا ناوچەی نیشتنەوە.
ستراچن دواتر بەدوای خانووبەرەیەک گەڕا و تا دۆزییەوە ئەو شوێنەی ٤ بارمتەی تێدا گرتووە و خۆشی لەگەڵ سووپایەکی پلەبەرزی بەکرێگیراو کە لەلایەن ھانز کڵێربەرەوە سەرکردایەتییان دەکرێت شاردووەتەوە.
و پاشان میسر و بۆ ناو ئۆردوگایەکی تیرۆرست تا گشت سیستمی دژە فڕۆکەکان پەک بخەن و بە دیاریکردنی لەیزەر فەرمان بە سەنگەر بدەن بە ھێرشێکی ئاسمانی،
گەمەکە بە گرتنی تیمی سوور دەست پێ دەکات دوای ئەوەی بە پەڕەشووت دەچنە نێو جەنگەڵی کۆلۆمبیا و دەبرێن بۆ شارۆچکەیەکی نزیکی کۆنتڕۆڵکراو لەلایەن ھێزە چەکدارەکان.
گەمەیەکی ڤیدیۆییی تەقەکەری تەکتیکییە کە لەلایەن پیڤۆتاڵ گەیمز و بە ھاوکاریی ئێس-سی-ئای گەیمز و ٢کەی گەیمزەوە بۆ پلەیستەیشن ٢، ئێکسبۆکس،
تیمی سوور مووشەکەکان پووچەڵ دەکەنەوە و ماندێل دەکوژن ئەوکاتەی می–٢٤ ھیندەکەی لەلایەن تیمی سوور لێی دەدرێت و دەکەوێتە خوارەوە.
گەمەکە بەشێوەیەکی «تێکەڵاو» کۆمەڵە پێداچوونەوەیەکی بۆ گشت سەکۆکان بەپێی سەرجەم پێداچوونەوەکەی وێبگەی مێتاکریتیک وەرگرت.
وە لەم بەشەدا گۆکو بەرامبەر دوژمنانێک شەڕ دەکات کە پێشتر لەگەڵ کەسانی وا بەهێزدا شەڕی نەکردووە بەڵام گۆکوش بەهێز دەبێت بەڵکو تەنانەت هاوڕێکانیشی بەهێزتر دەبن و ئەویش کاتێک شەڕ لەگەڵ بەیبی ڤێجیتا و سووپەر ۱۷دا دەکات بە سووپەر سایاجین ٤ دەگات.
بەڵام بە گشتی ئەو کەسانەی کە ئەم نەخۆشییەیان ھەیە دەلێن لەوەی کە ھەست بە ماندووبونێکی زۆر و لاواز بوون دەکەن و ھەندێک جار ھەست بە کەمی تەرکیز کردن دەکەن،
دەست نیشان کردنی کەمخوێنی لە پیاو دەکەوێتە سەر بڕی ھیمۆگلۆبین واتە ئەگەر بڕەکەی کەمتر بوو لە ١٣٠بۆ١٤٠گم/لتر ئەوا وادادەنڕێت کە تووشبووە؛ و لە ژنان کەمتر لە ١٢٠ بۆ ١٣٠گم/لتر .
ھەژمارکردنی ڕەگەکانی ئەم فانکشنە بە بەکارھێنانی کۆمپیوتەر دەریخستووە ڕەگە سەرەتاییەکانی ئەم فانکشنە ھەتا ١٠ تریلیۆن بەشە ڕاستەقینەکەیان دەکاتەوە .