polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ھاوئاھەنگ لەگەڵ بارودۆخی میللیدا و لە چوارچێوەی تواناکانی خۆیدا کاری گونجاو بکەن بۆ کۆمەکی دایکوباوک یان کەسانی بەرپرس لە زارۆک بۆ پیادە کردنی ئەم مافە و گەر پێویست بێ دەبێ کۆمەکی ماددی و بەرنامەی یارمەتییان بۆ تەرخان بکەن،
دەبێ دەوڵەتانی پەیمانبەست دەرفەت خۆش بکەن ھەم بۆ چوونە ڕیز و سەلماندنی پەیمانی نێودەوڵەتییەوە و ھەم بۆ پێکھێنانی کۆڕ و چالاکی دیکەی لەبار.
پێیان وایە سەلماندنی باوەڕی سەروەریی ڕەسەن لای ھەموو ئەندامانی مرۆڤایەتی و باوەڕی ئەوەی مافی ھەر ھەموو یەکسانە و دەست تێوەردان ھەڵ ناگرێ،
دووپاتی دەکەنەوە کە باوەڕیان ھەیە بە مافە بنگەیییەکانی مرۆڤایەتی و بە سەروەری و ڕێزی تاکەکەس و بڕیارە کارئاسانی بکەن ھەم بۆ گەشانەوەی جڤاکی و ھەم بۆ سەرخستنی ئاستی گوزەران بە ئازادییەکی زیاترەوە،
دەوڵەتانی پەیمانبەست ئەوپەڕی ھەوڵ دەدەن بۆ دەستەبەر کردنی سەلماندنی پرنسیپی ئەوەی ھەم دایک و ھەم باوک ھاوبەش بەرپرسن لە بواری بار ھێنان و گەشەکردنی زارۆکدا.
بە مەبەستی ڕەخساندنی دەرفەت بۆ مافەکانی ئەم مافنامەیە و مسۆگەر کردنیان دەبێ دەوڵەتانی پەیمانبەست ھاریکارییەکی گونجاوی دایکوباوک و سەرپەرشت بکەن لەوەدا کە بەرپرسایەتی خۆیان لە بواری بار ھێنان و گەشەکردنی زارۆکدا جێبەجێ بکەن.
دەوڵەتانی پەیمانبەست ئەوپەڕی ھەوڵ دەدەن بۆ دەستەبەر کردنی مافی سوودمەند بوون لە بنگە و خزمەتگوزاریی چاودێریی زارۆکان – بۆ ئەو زارۆکانەی مافیان لێ ھەبێ و دایکوباوکیان ڕۆژانە لە کاربن.
کەسی سەرپەرشت یان ئەوانەی بەرپرسایەتیی قانوونییان ھەیە بەرامبەر زارۆکەکە و بۆ ئەم مەبەستەش ھەموو ھەنگاوێکی پێویستی قانوونی و ڕێبەری دەنێن.
دەوڵەتانی پەیمانبەست پەیمان دەدەن ھەم ڕێزگیر بن لە ڕێساگەلی ناو قانوونی مرۆڤدۆستانەی نێودەوڵەتی کە دەربارەی ناکۆکیی چەکدارین و زارۆک دەگرنەوە و ھەم دەستەبەری ڕێزگرتن بن لەو ڕێساگەلە.
دەوڵەتانی پەیمانبەست ھەموو ھەنگاوێکی مومکین دەنێن بۆ دەستەبەر کردنی ڕێگرتن لە بەشداریی ڕاستەوخۆی مرۆڤی ژێر پازدە ساڵ لە دوژمنکاریدا.
ھاوئاھەنگ لەگەڵ پەیمانەکانی خۆیان دەربارەی پاراستن و سەرپەرشتی کردنی خەڵکی مەدەنی کە بەشێکە لە قانوونی مرۆڤدۆستانەی نێودەوڵەتی،
ئەوەش بگرێتەوە کە ھەم ڕێبازی کاریگەر ھەبێ بۆ داڕشتنی بەرنامەی جڤاکیی ئەوتۆ یارمەتیی پێویست بدات بە زارۆکەکە و کەسانی سەرپەرشتی زارۆکەکە،
دەوڵەتانی پەیمانبەست ھەموو ھەنگاوێکی لەبار ھەڵ دەنێن بۆ دەربەست کردنی ئەوەی دیسپلینی خوێندنگە بە شێوەیەک ڕابگیرێ ھاوئاھەنگ بێ لەگەڵ سەروەریی مرۆڤایانەی زارۆک و ھاوئاھەنگیش بێ لەتەک ئەم مافنامەیەدا.
بەتایبەتەی بۆ مەبەستی بنەبڕ کردنی نەزانین و بێسەوادی لە ھەموو جیھاندا و ببێتە ھۆی ئاسان بوونی ڕاگەیشتن بە زانیاری تەکنیکی و زانستانە و ڕێبازی ھاوچەرخی فێرکاری.
کە پۆلێکی بنگەیی جڤاتە و ژینگەیەکی سروشتییە بۆ گەشەکردن و خۆش گوزەرانیی ھەموو ئەندامانی و بەتایبەتی زارۆک – دەبێ پاراستن و ھاریکاریی پێویستی بۆ تەرخان بکرێت بۆ ئەوەی بەرپرسایەتیی تەواوی خۆی لە جڤاتدا ببینێت.
بڕوایان وایە کە دەبێ زارۆک تەواو ئامادە بکرێت بۆ ژیانێکی سەربەخۆی ناو کۆمەڵگە و لەبەر ڕۆشنایی ئەو بیرۆکانەی ناو «بەیاننامەی دەوڵەتانی یەکگرتوو» بار بھێنرێن،
پاشان ئەم پێداویستییە سەلمێندرا لە «مافنامەی مرۆڤ» و لە «پەیماننامەی نێودەوڵەتی دەربارەی مافگەلی مەدەنی و سیاسی» و لە «پەیماننامەی نێودەوڵەتی دەربارەی مافگەلی ئابووری،
جڤاکی و فەرھەنگی» و ھەروەھا لە ڕێنامە و ئامرازەکانی کۆمەڵەی پەیوەندیدارەکان و سازمانە نێودەوڵەتییەکانی کار بۆ خۆشگوزەرانیی زارۆک دەکەن.
دەوڵەتانی پەیمانبەست ڕێزی مافەکانی ئەم پەیمانانە دەگرن و دەستەبەریان دەکەن بۆ ھەر زارۆکێکی ناوچەی دەسەڵاتی قانوونی خۆیان بێ ھیچ جۆرە ھەڵاواردنێک،
دەوڵەتانی پەیمانبەست ھەموو ھەنگاوێکی پێویست دەنێن بۆ دەستەبەر کردنی پاراستنی زارۆک بەرامبەر ھەموو جۆرە ھەڵاواردن و سزا دانێک کە پەیوەندی بە پێگە، چالاکی،
دەوڵەتانی پەیمانبەست دەیسەلمێنن کە زارۆک مافی پاراستنی ھەیە لە چەوساندنەوەی ئابووری و لە کارکردنێکی زیانبەخش بێ یان ڕێگری خوێندنی بێ،
ئازادیی پەیڕەوی کردنی دین یان باوەڕی خۆ سەرفرووی تەنھا ئەو جۆرە سنووربەندییە دەبن کە قانوون بیان سەپێنێ و پێویست بن بۆ پاراستنی ئەمان، شیرازە،
دەوڵەتانی پەیمانبەست دەبێ ھەموو کارێکی کاریگەر و گونجاو بکەن بە مەبەستی نەھێشتنی دابونەرێتی کۆنی ئەوتۆ کە زیانی بۆ تەندروستیی زارۆک ھەبێ.
دەوڵەتانی پەیمانبەست پەیمان دەدەن ببنە ھاندەر و دەرفەتسازی ھاریکاریی نێودەوڵەتی بەو مەبەستەی پلەپلە بگەنە پیادە کردنێکی تەواوی مافەکانی ئەم بەندە.
دەسەلمێندرێ بە ڕەچاو گرتنی توانای زارۆک و کەسانی بەرپرس لە سەرپەرشتیی زارۆک و بارودۆخیان بەگشتی و ھەروەھا بە ڕەچاو گرتنی ھەموو پەیوەندییەکی دیکەی بایەخدار لە داواکردنی ئەم زیادەسوودە لەلایەن زارۆکەوە یان بۆ زارۆک.
دەوڵەتانی پەیمانبەست دەیسەلمێنن کە زارۆک مافی ھەیە لە گەیشتن بە باشترین ئاستی مومکینی تەندروستی و مافی ھەیە سوودمەند بێ لە خزمەتگوزاریی نەخۆشی و بووژاندنەوە.
دەوڵەتانی پەیمانبەست دەبێ ھەوڵ بدەن دەستەبەری بکەن کە ھیچ زارۆکێک ئەم مافی ڕاگەیشتنەی بە خزمەتگوزاریی نەخۆشی و تەندروستییەی لێ زەوت نەکرێ.
مافی گەمە و گەشانەوەی ئەوتۆی ھەیە گونجاو بێ لەگەڵ تەمەنیدا و ھەروەھا مافی ھەیە ئازادانە بەشداری دنیای فەرھەنگ و ھونەر بێ.
بەشداربوونی زارۆک لە دنیای فەرھەنگی و ھونەریدا و دەبنە ھاندەری پەیدابوونی دەرفەتی لەبار و یەکسان بۆ چالاکی فەرھەنگی و ھونەری و ھەروەھا بۆ چالاکی گەشانەوە و کاتی پشوو.
دەوڵەتانی پەیمانبەست دەبێ جێبەجێ کردنی ئەم مافانە دەستەبەر بکەن لە دەستووری میللی و ھەر پەیمانێکی نێودەوڵەتیی لەم بوارەدا بەستوویانە،
دەوڵەتانی پەیمانبەست ھەموو ھەنگاوێکی مومکین دەنێن بۆ دەرفەت خۆش کردنی بووژاندنەوەی لەشەکی و دەروونی و ھەروەھا گونجاندنەوەی جڤاکیی زارۆکێک کە دووچاری ھەر شێوە بەدکاری،
کە ھاوئاھەنگ لەگەڵ قانوونی گونجاو و پرۆسەکاریی گونجاو و لەسەر بناخەی زانیاریی لەبار و باوەڕپێکراو بڕیاری سەلماندنی تەبەننییەکە دەدات،
پیادە کردنی ئەو مافانە نابێ سەرفرووی ھیچ سنووربەندییەکی دیکە بێ جگە لەوانەی دەستوور دەیان سەپێنێ و پێویستن لە کۆمەڵگەی دێمۆکراتدا،
گەر زارۆکێک ناڕەوایانە بەشێک یان سەرلەبەری ڕیشاڵەکانی ناسنامەکەی لێ زەوت کرا ئەوا دەوڵەتانی پەیمانبەست ھاریکاری و پاراستنی لەبار پێشکەش دەکەن بۆ ئەوەی زوو ناسنامەکەی زارۆک جێگیر بێتەوە.
لە دوای ٣٠ ڕۆژ لە دەرچوونی بڕیارەکە لە نەتەوە یەکگرتووەکان و لە کۆنگرەی لووتکەی سەرۆکی وڵاتاندا کە لە ڕۆژانی ٢٩-٣٠ی ئەیلولی ١٩٩٠ دا ساز درا،
دەوڵەتانی پەیمانبەست دەیسەلمێنن کە ماسمێدیا ئەرکێکی گرنگی لە ئەستۆیە و دەبنە دەستەبەری ڕاگەیشتنی زارۆک بە زانیاری و کەرەستە لە سەرچاوەی ھەمەجۆری میللی و نێودەوڵەتییەوە،
ڕێبەری و جڤاکی و فێرکارییەوە بۆ پاراستنی زارۆک لە بەکارھێنانی ناقانوونیی نارکۆتیکا و ماددەگەلی ھۆشگۆڕ کە لە بەیاننامە نێودەوڵەتییەکاندا ھاتوونەتە ناساندن و ھەروەھا بۆ پاراستنی زارۆک لەوەی بەکار بھێنرێ لە دروستکردن و لە بازرگانیی ماددەی وەھادا.
ھیچ بەشێکی ئەم بەندە و بەندی ٢٨ نابێ بە شێوەیەک ڕاڤە بکرێ کە ببێتە ھۆی داشکان لە مافی دامەزراندن و بەڕێوە بردنی بنگەی فێرکاری لەلایەن تاکەکەس و سازمانەوە بەو مەرجەی پرنسیپەکانی خاڵی یەکەمی ئەم بەندە ڕەچاو بگیرێن و بەو مەرجەی خوێندن لەو بنگەیانەدا لایەنی ھەرەژێری ستانداردی خوێندن،
زمانەکی یان کەسانی سەربە گرووپی گەلانی بەرایی نابێ مافی زارۆکی ئەو کەمایەتی و گەلە بەراییانە پێشێل بکرێ لەوەدا کە لەتەک ئەندامانی دیکەی گرووپەکەی خۆیدا گوزەرانی فەرھەنگی خۆی ھەبێت،
زیندانی یان ھەر شێوەیەکی دیکەی زەوتکردنی ئازادیی زارۆک دەبێ بە پەیڕەوی کردنی قانوون بێ و تەنھا وەک دوا چارە پەنای بۆ ببرێت و ھەتا بکرێ ماوەی کورت بێ.
بەوەی پەیمان و ھاریکاریی دوولایەنە و فرەلایەنە ببەسترێت بە مەبەستی دەستەبەر کردنی ئەوەی دامەزراندنی زارۆک لە وەڵاتێکی دیکە لەلایەن بنگە و دامودەزگەی پسپۆڕەوە بێ.
بیسەلمێنن کە تەبەنیی نێودەوڵەتی دەشێ ببێتە شێوەیەکی دیکەی سەرپەرشتیی زارۆک ئەگەر نەکرێت زارۆکەکە جێنشین بکرێ لای خێزانێکی سەرپەرشت یان نەکرێت لە ناو وەڵاتەکەدا تەبەنیی بکرێ یان بە شێوەیەکی گونجاو سەرپەرشتی بکرێ.
دەوڵەتانی پەیمانبەست ھەموو ھەنگاوێکی لەباری میللی و دولایەنە و فرەلایەنە دەنێن بۆ ڕێ گرتن لە فڕاندن و فرۆشتنی زارۆک یان بازرگانیکردن بە زارۆکەوە بە ھەر مەبەستێک بێ و بە ھەر شێوەیەک بێ.
ببنە ھاندەری پێشخستنی ڕینوێنی بۆ پاراستنی زارۆک لە زانیاری و کەرەستەی وەھا کە زیان بەخش بێ بۆ خۆشگوزەرانیی ئەو زارۆ‌کە،
ھەموو کارێک بکرێت بۆ ئەوەی لە باری تەبەنیی نێودەوڵەتییدا دەستەبەر بکرێت کە جێنشین کردنی زارۆکەکە نەبێتە مایەی سوودێکی ئابووریی ناڕەوا بۆ کەسانی بەشدار لەم کارەدا.
دەوڵەتانی پەیمانبەست دەیسەلمێنن کە زارۆک مافی خوێندنی ھەیە و بۆ ئەوەی پلەپلە بگەن بە پیادە کردنی ئەم مافە و لەسەر بنەمای دەرفەتی یەکسان،
دەستەبەر کردنی ئەوەی ھەموو زارۆکێک خزمەتگوزاریی نەخۆشی و تەندروستیی پێویستی بەر بکەوێ و سەنگی تایبەت بدرێ بە خزمەتگوزاریی تەندروستی سەرەتایی.
ماسمێدیا ھان بدەن بۆ بڵاوکردنەوەی زانیاری و کەرەستەی وەھا کە سوودی جڤاکی و فەرھەنگییان بۆ زارۆک ھەبێ و بگونجێن لەگەڵ پەیامی بەندی ٢٩.
گەشەکردنی ڕێز نانە لە مافگەلی مرۆڤ و ئازادییە بنەڕەتییەکانی ھەروەھا بۆ ئەو پرنسیپانەی لە «بەیاننامەی دەوڵەتانی یەکگرتوو» دا ھاتوون.
ئەو زانا فیزیاییانەش بریتیبوون لە ویڵییەم لۆرێنس براگی ئوستراڵی و ئێرنێست ڕەزەرفۆردی نیوزلەندی کە ئەویش نموونەی ڕەزەرفۆردی ١٩١١ی ناووکی سەرەکی و بچووکی گەردیلە بوو کە توانی بەرەنگاری نموونەی ١٩٠٤ی پڵەم پوودینگی تۆمسۆن بێتەوە.
بۆر بانگێشتنامەی لەلایەن ڕەزەرفۆردەوە بۆ ھات بۆ ئەوەی کار لەسەر توێژینەوەی پۆست دکتۆراکەی بکات لە زانکۆی ڤیکتۆریا لە مانچستەر.
ھەروەھا دایکیشی لە بنەماڵەیەکی دەوڵەمەند و بەناوبانگی دانیمارکی جوولەکەوە ھاتووە کە بنەماڵەیەکی دیار بوون بە تایبەتی لە نوێنەرایەتی پەرلەمان و کاروباری بانکدا.
جێنی بوو بە مامۆستا و ھاراڵدیش بوو بە شارەزای بواری بیرکاری و ھەروەھا یاریزانی تۆپی پێ کە لە ئۆلۆمپی ھاوینی ساڵی ١٩٠٨ی لەندەن،
ھەروەھا ئەلیکترۆنەکان بە دەوری خولگەیەکی جێگیری دەوری ناووک دەخولێنەوە و دەتوانن بازبدەن لە ئاستێکی وزەوە بۆ یەکێکیتر یاخود لە خولگەیەکەوە بۆ خولگەیەکی تر.
بۆر باوەری بە بنەمای تەواوکاری ھەبوو کە بریتییە لەوەی دەتوانرێ توخمەکان بەشێوەیەکی جیاجیا لە ڕووی تایبەتمەندییە دژ بە یەکەکان شی بکرێتەوە،
بۆر دەچێتە زانکۆی کۆپنھێگن و دەچێتە بەشی فیزیا و لەوێ دەست بە خوێندن دەکات لە ژێر سەرپەرشتی پڕۆفیسۆر کریستیان کریستیانسن کە تاکە پڕۆفیسۆری فیزیای ئەو زانکۆیە بوو لەو سەردەمەدا.
بۆر وانەی ئەستێرەناسی و بیرکاریشی لە ژێر سەرپەرشتی پڕۆفیسۆر ثۆرڤاڵد ثیڵێ و فەلسەفەش لە ژێر سەرپەرشتی پڕۆفیسۆر ھاراڵدھۆفدینگی ھاوڕێی باوکی خوێندووە.
نیلس ھێنریک دەیڤد بۆر (, ؛ لەدایکبووی ٧ی تشرینی یەکەمی ١٨٨٥ – مردووی ١٨ی تشرینی دووەمی ١٩٦٢) پسپۆڕێکی فیزیای دانیمارکی بوو کە بەشدارییەکی بەرچاوی ھەبوو لە بەرەوپێشبرنی ئاستی تێگەیشتن لە پێکھاتەی ئەتۆمی و بیردۆزی بڕ و بەو ھۆیەوە توانی لە ساڵی ١٩٢٢ خەڵاتی نۆبێلی لە فیزیک وەر بگرێت.
بۆر بووە براوەی خەڵاتی نۆبڵ لە بواری فیزیادا لەبەر ئەو خزمەتەی کردی لە پشکنین و لێکۆڵینەوە لەسەر پێکھاتەی گەردیلەکان و ئەو تیشکانەی کە لێیانەوە سەرچاوە دەگرن.
ئه‌میش کاتێک پیاوه‌کان به‌شه‌ر ده‌هاتن دوای شکستی لایه‌ک لایه‌ براوه‌که‌ خێزان و منداڵه‌کانی لایه‌ شکسته‌که‌ی ده‌برد وه‌ ژنه‌که‌ پیاوه‌ براوه‌که‌ی خۆش ده‌ویست و متمانه‌ی پێ ده‌کرد چونکه‌ له‌و بڕوایه‌ دابوو که‌ ده‌توانێت بیپارێزێت،
هه‌موو ئه‌وکه‌سانه‌ هه‌وڵ ده‌ده‌ن یاخود چاوه‌ڕێی قه‌ره‌بووکردنه‌وه‌یه‌کی ئه‌سته‌م ده‌که‌ن ،
که‌سانێک زۆر به‌تووندی ڕێچکه‌ی ئایینێکیان گرتوه‌ یاخود له‌کاتێکی دره‌نگ به‌ ئایین ده‌گه‌ن یانیش له‌ زۆر منداڵی وه‌ری ده‌گرێت بۆیه‌ هه‌وڵ ده‌دات بیروڕایه‌که‌ی به‌سه‌ر که‌سانی تر بچه‌سپێنێت به‌مه‌ به‌ره‌و تاوان ده‌ڕوات.
کاتێک کۆمه‌ڵه‌ چه‌کدارێک له‌ ١٩٩٦ هه‌ڵده‌کوتنه‌ سه‌رکونسولخانه‌ی ژاپۆن و کارمه‌نده‌کان ده‌ست به‌سه‌ر ده‌که‌ن،
له بەندی خانه ڕایکرد و فیلمی "ڕێ"ی له ئورووپا تەواو کرد (ڕێ ئەوەڵین فیلمی ڕۆژهەلاتی نێوەڕاست بوو که توانی خەڵاتی نەخلی زێڕینی ڤیستیواڵی کەن وە دەست بهێنێ) دوایی گونەی ڕایکرده فەڕەنسا و فیلمێکی تری به ناوی دیوار درووست کرد.
یەکەمین گۆڵی والکۆت بۆ ئارسناڵ لەساڵی ٢٠٠٧ بوو بەرامبەر چێڵسی لەیاری کۆتای جامی ئینگلتەرا بەڵام نەیانتوانی نازناوەکە بەرنەوەو درۆگبا لەو یاریەدا دوو گۆڵی کردوو چێڵسی ڕزگار کرد و کردیە خاوەنی نازناوەکە.
جوانترین دیمەنی مێژووی والکۆت بەرامبەر لیڤەرپوول بوو لەچامپیۆنس لیگ لە ٨/٧ کاتێ بەخێرایە ناوازەکەی تەواوی یاریگای بەیاریزانانی لیڤەرپوول پێواو تۆپەکەی گەیاندە ئەدیبایۆر و توانیان گۆڵ تۆمار بکەن.
پاش ڕۆشتنی ئەفسانە لەئارسناڵ لەوەرزی والکۆت ئامادە نەبوو درێسی ژمارە ١٤ بپۆشێت بەھۆی ئەوەی خۆی بەشیاو نەدەزانی کەئەو درێسە بپۆشێت ،
بۆیە لەگەڵ سەمیر نەسڕی لەجەنگدا بوون بۆ ئەوەی درێسی ژمارە ٨ بپۆشن بەڵام فینگەر لەکۆتایدا ژمارە ٨ ی دا بە نەسڕی و ١٤ ی بەخشیە والکۆت.
لەساڵی ٢٠٠٨ ھەریەکە لە چێڵسی و تۆتنھام و لیڤەرپوول ھاتنە سەر ھێڵ بۆ گواستنەوەی فیراری بەڵام فینگەر ڕازی نەبوو تەنانەت گوێیان لێبگرێت و گەوھەرەکەی لەدەستبدات و بڕیاری مانەوەی دا - وەرزی وەرزی والکۆت بوو و بەشێوەیەکی زۆر باش دەکەوت و یەکەمین ھاتریکی خۆی بۆ ئارسناڵ تۆمار کرد لە ٢١ی ئاب بەرامبەر بلاکبول،
والکۆت لەئەکادیمیای یانەی ساوسامپتۆنی ئینگلیزی پێگەشتووە و لەساڵی ٢٠٠٠ ەو پەیوەندی بەم ئەکادیمیایەوە کردوە و تاساڵی ٢٠٠٥ یاریزانی ساوسامپتۆن بووە،
لەمانگی ١١ ی ساڵی ٢٠٠٤ لەو وەرزەدا یانەکەی گەیاندە یاری کۆتای جامی یەکێتی ئینگلتەرا بۆ لاوان بەرامبەر یانەی ئیبسویچ تاون،
وەیەکەمین یاری بۆ یانەکەی لەبەرامبەر یانەی ۆڵڤەر ھامپتۆن بوو لەخولی ئینگلیزی لەوەرزی ٢٠٠٤/٠٥ کەوالکۆت لەو یاریەدا یەدەگ بوو و لەگێمی دووەمدا ھێنرایە ناوەوە،
لە ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥ یەکەمین یاری والکۆت بەە کەسەرەکی بوو بەرامبەر لیدز یونایتد بوو و توانی گۆڵێک تۆمار بکات و پاشان ھەر لەو مانگەدا گۆڵی لە ستۆک ستی تۆمارکرد و ،
ئاستی بەشێوەیەکی بەرچاو ھەڵکشاو والکۆت بەھۆی خێرایە سەرسوڕھێنەرەکەیەوە و ئاستە بەرزەکەی بووە ھۆی ئەوەی لەلایەن ڕاھێنەرەکەیەوە پشتی پێببەسترێت و ببێتە یاریزانی سەرەکی و لەو ساڵەدا ناوی ھەڵبژێردرا بۆ باشترین یاریزانی لاو و لەنێو سێ یاریزاندا نازناوەکە یەکلای بوویەوەو والکۆت براوە بوو و نازناوی خەڵاتی ی پێدرا.
٢١ یاری بۆ یانەی ساوسامپتۆن کردووە لەپلە یەکی یانەکە ٤ گۆڵی کردووە و یارمەتیدەر بووە لەتۆمارکردنی نزیکەی ٣٠ گۆڵ بۆ یانەکە.
بەھۆی ئاستی بەرزیەوە لەو تەمەنە بچووکەیدا والکۆت بووە ھۆی ئەوەی کە ئارسن فینگەر بەتایبەتی بچێت بۆ چاودێریکردنی و ماوەی دوو یاری فینگەر چاودێری کرد و والکۆت لەو دوو یاریەدا وای لەفینگەر کرد بەزووترین کات بۆندی خۆی بۆ ئەم یاریزانە ڕەوانە بکات سەرەنجام /
والکۆت لە ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦ و بەبڕی ٥ملیۆن جنەی ئیستەرلینی پەیوەندیکردووە بە ئارسناڵەوە و پاشان بۆندەکەی زیاد کرا بۆ ١٢ملیۆن جنەی بەھۆی پشت پێبەستنی لەلایەن ئارسناڵ و ئینگلتەراوە مەرجی بۆندەکەیەتی،
لەجامی جیھانیی ٢٠١٠ دا والکۆت بەبڕیارێکی ھەڵەی فابیۆ کاپیلۆی ئیتاڵی بانگھێشت نەکرا کە پاش پاڵەونیەتیەکە ڕایگەیاند گەورەترین ھەڵە کە کردبێتم ئەوە بوو کە والکۆتم بانگھێشت نەکرد.
لیۆنێل میسی لەکاتی بەڕێوە چوونی پاڵەوانیەتیەکە لەلێدوانێکیدا ڕایگەیاند ئەبێت کام ڕاھێنەر ھەبێت ئەو ھەڵەیە بکات و یاریزانێکی وەک والکۆت بانگھێشت نەکات،
و تووڕەبوونی ئارسن فینگەر گەشتە لووتکەو بەتوندترین شێواز لێدوانی لەدژی کاپیلۆ دەدا چونکە باشترین یاریزانی لاوی یانەکەی بانگھێشت نەکرد بوو .
ھەر لەمنداڵیەوە خولیای یاری تۆپی پێ بووە و توانیویەتی وەک یاریزان زیاتر لە ١٠٠ گٶڵ تۆمار بکات لە تیمی ئەو ناوچەیەی خۆی کە پێکیان ھێنابوو و بەباشترین یاریزانی ناوچەکە ناوی دەرکردبوو،
ھەر لەو تەمەنە منداڵیەوە کۆمپانیای نایک ی وەرزشی گرێبەستیان لەگەڵ کردووە بۆ ڕیکلام کردن بۆیان کەتەمەنی تەنھا ١٤ ساڵ بوو.
و بۆ یەکەمین جار والکۆت لەلایەن ڕاھێنەری سویدی ستیڤن گۆران ئیریکسۆنەوە بانگھێشتی ھەڵبژاردەی یەکەم کرا بۆ پاڵەوانیەتی جامی جیھانیی ٢٠٠٦ کە تەمەنێکی ئێجگار بچووکی ھەبوو بەڵام بەشداری نەکرد و ھەلی یاری کردنی پێنەدرا،
ماسلۆ جەختیش دەکات لەسەر ئەوەی دەرفەتی گەیشتن بە دابین کردنی پێویستیی خۆڕاستاندن بۆ زۆرربەی مرۆڤ گەلێک سەختە چونکە ھەلومەرجی فەراھەم نییە مەگەر لە چێوەیەکی بەرتەسکدا.
ماسلۆ بەم تیۆرییەی خۆی ڕێچکەیەکی نوێی لە بواری ڕەفتارناسیدا دامەزراند و بە کتێبی ( (1954 بنەماکانی ئەم ڕێچکەیە ڕوون دەکاتەوە.
ماسلۆ دەڵێ ھەموو مرۆڤێک پێنج جۆر پێویستیی بنەڕەتی ھەیە و ئەم پێویستییانە لە پێنج ئاستی جیاوازدا و بە شێوەیەکی ھەرەمکار شیرازەیان بەستوە.
دەنا بەھرەی ئەندامانی سازمان - لێرەدا دەکاتەوە ھاوزێدان - لە بازنەی ئەم پێویستییەدا پەنگ دەخوات و سەرلەبەری میللەت لە کاروانی مێژوو دادەبڕێت.
چارەسەری کورتخایەن بریتییە لە دەرمانی ئارامکەرەوەی ماسوولکەکان و چارەسەری درێژ خایەن بریتییە لە فێربوونی تەکنیکی پشوودان بە دەروون و ماسوولکەکان،
چونکە برنجی سپی بە تەواوی سروشتی نییە و کاتێک کە ئامادە دەکرێت ھەندێک لە پێکھاتە خۆراکییە گرنگەکانی لە دەست دەدات وەک ئاسن و ڤیتامین بی و ئەو ڕیشالە خۆراکییانەی تێیدایە.
توێژینەوەیەکی نوێی پزیشکی گرنگییەکانی فاسولیای دەرخست پزیشکەکان ئەوەیان روون کردەوە کە فاسۆلیا یەکێکە لەو مادە بەسودانەی کە دەبێتە ھۆی پارێزگاری کردن لە لەشی مرۆڤ دژی نەخۆشیەکان و ھەروەھا ئەبێتە چارەسەر بۆ زۆرێک لە نەخۆشیەکان و سودێکی زۆری ھەیە بۆ تەندروستی مرۆڤ
بەپێی دواین توێژینەوە دەرکەوتووە کە فاسۆلیا ئەبێتە ھۆی چارەسەرکردنی ھەوکردن و نەخۆشیەکانی سنگ و خاوێنکردنەوەی گورجیلەکان و کۆئەندامی میز و ھەروەھا ئەبێتە ھۆی کەم کردنەوەی ڕێژەی شەکر لە خوێن و چارەسەر بۆ نەخۆشی شەکرە
ئەمەش دوای ئەوە ھات کەوا یانە پاریسییەکە ئامادەبوو بڕی شکاندنی بۆندەکەی نەیمار بدات کەوا ٢٢٢ ملیۆن دۆلار کە ئەمەش نەیماری کردە گرانترین یاریزانی جیھان.
یەکێک لە منداڵەکانی ھەر لە ناو لانکەدا گیانی سپارد و ٨ منداڵی بۆ مایەوە کە توانی ھەموویان بنێرێتە قوتابخانە و بەشێکیشیان زانکۆ تەواو بکەن و منداڵەکانی بە بیری کوردایەتی و نەتەوەییەوە گۆش کرد.
ئەم ژنە خۆڕاگرە لە ساڵی ١٩٨٤ لە لایان رێژیمی ئاخوندی ئێرانەوە بۆ ماوەی ١١ مانگ زیندانی کرا و کەوتە ژێر ئەشکەنجە و توندوتیژییەوە.
بەمجۆرە مینا خانم لەو ھەولومەرجەدا و لە کاتێکدا کە داب و نەریتە کۆمەڵایەتییەکان بۆ بەشداری ژن لە چالاکیی سیاسیدا لەمپەڕ بوون،
مینا ئەسکەندەری لە ساڵەکانی ١٩٢٧ - ١٩٢٨ لەگەڵ پێشەوای کورد قازی محەممەد یەکتر دەناسن و پاشان ژیانی ھاوسەری پێک دەھێنن.
مینا ئەسکەندەری ژنێکی لێھاتووی سەردەمی خۆی بووە و توانی لە ماوەیەکی کەمدا بگاتە ئەو ئاستەی کە رۆڵێکی کارا بگێڕێ لە ھاوکاری کردنی ھاوسەرەکەی و بە فەرمی تێکەڵ بە ژیانی سیاسی بێ.
لە ساڵەکانی ١٩٩٥ و ١٩٩٦ بە مەبەستی چارەسەرکردنی نەخۆشییەکەی روو دەکاتەوە ھەندەران و پاش ئەوەی کە لە چاکبوونەوەی نائومێد دەبێ،
«پەیوەندسازی» یان ( ( دەکاتەوە «پەیوەندی لەگەڵ دەوروبەر» و مەبەست لێی خۆش کردنی دەرفەتە لە نێو جڤاتدا بۆ پشتیوانی لە پەیام یان کارێکی تایبەت.
هەر کەسێک بییەوێ نۆرەیەکی چالاکی لە جڤاتدا هەبێت دەبێ لە ڕێی گوتاری گفتوگۆسازی نێو مێدیا وەک شارەزا و پسپۆر خۆی بنوێنێ.
مەهاباد و ورمێ درێژەی به خوێندن داوه و ساڵی ١٣٥٥ی کۆچی هەتاوی بەرامبەر به ١٩٧٥ی زایینی له دەبیرستانی ژماره سێی خارەزمی تاران دیپڵۆمی وەرگرت و پاشان دوکتوڕای پزیشکی له زانستگای تاران وەرگرت.
بەڵام به هۆی دەستەنگی له بۆرسییەی ئەڕتەش کەلکی وەرگرتووه و دوای کۆتایی هێنان به خوێندن وەک پزیشکی ئەڕتەش وەرگیراوه و خەریکی کار بووه.
کۆمەڵ ناسی و فەرهەنگی نەتەوەکانی خۆرهەڵاتی نێوەڕاست دەست پێکردووه و دوای ٣٩ ساڵ کاری بەردەوام نزیک به هەزار وتاری نووسیوە.
لەبەر ئەوەی زۆر له کاری پزیشکی ئەڕتەش دا دەوامی نەهێناوه به هۆگەلێک که به دڵنیایی دەبێ ده ژیاننامەی دا نووسیبێتی واز لەو کاره دێنێ و لەبەر ئەوەی ماوەی تەعەهود و مەرجی خزمەتی له کارەکەی دا بە سەرنەچوو بوو بۆ هاتنه دەر لەو کاره ناچار به دانی غەرامه دەبێ و بۆ یەکجاری دێته نێو مەیدانی فەرهەنگ و ئەدەبەوە.
ماوەیەک له تاران دەبێ؛ شوێنێک وەک مەتەب دادەنێ و به کەلک وەرگرتن گیایەکانی دەرمانی چەند جۆر دەمامکی جوان کاری ساز دەکا و لایەنگری زۆر دەبێ،
دوای نووسینی کتێبی "ئیکسیری زیبایی" بەرەو سنە و پاشان بۆ مەهاباد و دوایه لەبەر تەنگ و چەڵەمەی ژیان ماڵی دێنێته ئاوایی گوێک تەپە و له ماڵی خەزووری نزیک دەبێتەوه.
ساڵی ١٣٧١ بۆ ماوەی ساڵ و نیوێک ماڵی دەباته ورمێ و بۆ یەکەم جار له زانستگای ورمێ ڕێ و ڕەسمی یادمانی ھەڵەبجە بەڕێوه دەبا و ڕاستەوخۆ هاوکاری خۆی دەگەڵ ناوەندی سەلاحەددینی ئەییووبی بۆ بەڕێوه بردنی چاپ و بڵاوکردنەوەی گۆڤاری سروه دەست پێدەکا و دەو دەرفەتەدا جگه له به چاپ گەیاندنی چەند بەرهەمی خۆی،
له سەر داوای ئوستانداری وەخت بانگێشتی سنە دەکرێتەوه و ئیمکانی لێکۆڵینەوەی بۆ چەند بابەتی فەرهەنگی بۆ فەراهەم دەکرێ و تەنانەت گەڵاڵەی پێکهێنانی ئەنیستیتۆی کورد دادەڕێژێ،
له ساڵی ٧٥ تا ٧٧ له وێ دەمێنێتەوه و پاشان ماڵی دەباته بۆکان و چوار ساڵ و نیو له وێ نیشتەجێ دەبێ و دەو ماوەیەدا جگه له کاری گیادەرمانی،
لێکۆڵینەوەیەکی بەربڵاو به ئەنجام دەگەیێنێ و سەرەنجام له ساڵی ١٣٨١ تا کۆتایی ژیانی له مەهاباد دەمێنێتەوه و بەر له هەموو شتێک هەوڵ دەدا به دانانی پێشانگا و پەیوەست بوون به ناوەندەکانی فەرهەنگی به تایبەت ڕادیۆتلەویزیۆنی مەهاباد و ورمێ چەرخی ژیانی بخاته گەڕ و جێ دەستێک ده بەرنامەکانی زانیاری و فەرهەنگی و ئەدەبی دا بکاتەوه.
له زانستی خۆی له سەر گیایەکان کەلک وەردەگرێ؛ بۆ بەڕێچوون و دابین کردنی پێداویستییەکانی ژیانی خۆی و ماڵ و منداڵی پیشەی گیادەرمانی ڕەچاو دەکا و بۆ یەکەم جار مەکۆیەکی گیادەرمانی بۆ ئەو کاره دادەنێ.
سۆران ده دەورانی خوێندن دا له ورمێ دەگەڵ محێدین ئیسماعیل پووری دانیشتووی مەهاباد هاوکلاس و دۆستایەتییان خۆش دەبێ و بەردەوامی ئەو دۆستایەتییه دەبێته هۆی زەماوەند دەگەڵ خاتوو نازەنینی خوشکی.
ئەو خاتوونه بەڕێزه به ڕەفتاری له خۆبوردووانەی ده ماوەی ژیانی هاوبەشی دەگەڵ سۆران دا ئەوپەڕی ڕووسوری له خۆی نواند و بوو به نموونەی ژنێکی بەوەفا.
بەهمەن فەریوەر ناسراو به "سۆران کوردستانی" ساڵی ١٣٣٤ی کۆچی هەتاوی بەرامبەر به ١٩٥٥ی زایینی له شاری هونەرپەروەری سنە پێی ناوەتە دنیا.
له شێعرەکانی دوو شێعری له لایەن دەنگ خۆشانی سنە بەڕێزان "هادی زەندسەلیمی" و "محەممەد ئەحمەدزاده" و "عومەر عەبدی" له نەغەدە کراونەته ئاواز و گۆرانی و بڵاو بوونەوه و شێعرەکانی "شارەکەم سنه" و "دایک" له دوایین بەرهەمەکانی شێعری ئەو خودالێخۆشبوویەن.
لە منداڵاندا لە ٣٣ مۆرە پێک ھاتووەو لە گەورەدا پێنج مۆرەی پێش ئاخر پێکەوە دەلکێن و ئێسکی سێبەندە پێک دەھێنن و چوار مۆرەی ئاخریش پێکەوە دەلکێن و کلێجە دروست دەکەن.
کۆئەندامی دەمار وەک تۆڕی تێلێفۆنەکان لە کۆمەڵێک دەمار پێک ھاتووە کە پەیامەکان لە مێشکەوە بۆ ئەندامەکان و لە ئەندامەکانەوە بۆ مێشک دەگۆزێتەوە.
جێگای خۆی بوو لە شوێنێکی تایبەت و شیاودا ئاسەوار و کەل و پەلی بەجێ ماوی ئەو مەزنانە کۆ بکرێنەوە و ئەویندارانی ئەوان بیانبینن و سوکنایی یان بێتێ و بەرەی داھاتوو بیانناسن،
ھەر بۆیە شارەداری مەھاباد لە ھەوەڵ ڕۆژەکانی بەھاری ساڵی ١٣٩٢ڕا دەستی کرد بە ئامادەکاری و نۆژەن کردنەوەی ماڵی مامۆستا ھێمن؛ بە جۆرێک کە وەک مۆزەخانەیەک بۆ کۆ کردنەوەی ئاسەوار،
وەسایل و کەرەسەی شەخسی و شمەک و ھەروەتر شوێنێک بۆ بە ئەنجام گەیاندنی کار و چالاکیی فەرھەنگی بتوانرێ کەلکی پێویستی لێوەربگیرێ.
ڕێز لە ھاوکاری و یارمەتی بەڕێزان ئامینە خانم ھاوسەری محەممەد ماملێ و ئایشێ خانم شەمسەددینی بووکی مامۆستا ھێمن گیرا کە بە خەم خۆرییەوە دەستی کارگێڕانی مۆزەخانەیان بۆ کۆ کردنەوەی کەل و پەل و ئاسەواری ئەو نەمرانە گرتووە.
سبوغکردن و رووپۆشکردن و بەستانی بە ئانۆد رێگای باشن بۆ پارێزگاری کردنی ماددەکان لە ژەنگ ھێنان لەگەڵ ئەوەشدا کانزاکان زۆر چالاک کاردانەوەیان ھەیە لە دا ئەوانە دەبێت ھەڵبژێردرێن رووپۆش کەین لەگەڵ دوو کانزا خانەی ئەلیکترۆکیمیادا پێک دەھێنێت ئەگەر ماددەکە رووپۆشەکەی کاردانەوەی کەم بوو بێت ئاست کانزا کەی ژێرەوەی ئەوا کانزاکە ژەنگ ھەڵدەھێنێت.
کانزاکان لە پێکھاتەدا جیاوازن لە توخمە پاکەکان و خوێیە سادەکانەوە تا سیلیکاتە زۆر ئاڵۆزەکان کە ھەزاران پێکھاتەی ناسراویان ھەیە.
ئەو زانستەی کە لێکۆڵینەوە لە کانزاکان دەکات پێی دەوترێت کانزازانی و کارۆلۆس لینێوس کانزاکانی وەک شانشینێک لە جیھانی سروشتیدا پۆلێن کردووە لەگەڵ ئاژەڵ و ڕووەک.
لە کیمیادا مادەکان دابەش دەکرێن بۆ سەر کانزا کەوا چەند مەرجێکی خۆی ھەیە کە پێشانمان دەدات بە شێوەی زەرد لە خشتەی خولی ئەو مادانەی کە وا بە شێوەیەکی نەزانراو ھەیە سیفەتەکانیان نزیکە لە کانزا ئەو مادانەی کەوا ماونەتەوە ئەوە دەبێتە نیمچە کانزا کەوا نیمچە کانزان یاخود ناکانزان ئەستینەین دیاری کراوە کەوا ناکانزایە یاخود نیمچە کانزایە وە دیاری کراوە بە کانزا بەڵام لێرەدا پێشاندراوە وەکو نیمچە کانزا.
کەمپی سەرەکی دەکەوێتە ناو شاری سلێمانی گەڕەکی قڕگە و کەمپەکانی تری کۆلێژ و پەیمانگاکان و سەنتەرەکانی (پەیمانگای تەکنیکی زانستی کۆمپیوتەر لە کەمپی سەرۆکایەتی زانکۆدایە،
پەیمانگای تەکنیکی دەربەندیخان) و ھەروەھا زانکۆی پۆلیتەکنیکی سلێمانی ئەم کۆلێژانەشی ھەیە لەناو شاری سلێمانی (کۆلێژی تەکنیکی ئەندازیاری،
لەگەڵ کۆلێژی تەکنیکی زانستە پراکتیکیەکان لە شاری ھەلەبجە) و سەنتەرەکانیش کە ھەر لەکەمپی سەرۆکایەتی زانکۆن لە سلێمانی (سەنتەری ئایتی،
نوێکردنەوەی شوێن و ئامێر و بەنامەکانی خوێندن و سەرچاوە مرۆییەکان لەبەر رۆشنایی پێداویستییەکانی کۆمەڵگە و پێشکەوتنی زانست و تەکنۆلۆجیا
تەیار بە شارەزایی و زانیاری سەردەم ھاوشان لەگەڵە و دوا پێشکەوتنەکانی زانست و تەکنۆلۆجیا و لەبەر رۆشنایی پێویستیەکانی بازاری کار بۆئەوەی بتوانن خزمەتی کۆمەڵگە بکەن و بەشداری بکەن لە پەرەپێدان و پێشکەوتنیدا.
زانکۆی پۆلیتەکنیکی سلێمانی کار دەکات بۆ ئەوەی خوێندنی تەکنیکی و پیشەیی لە رووی چەندایەتی و چۆنایەتییەوە لە ئاستی پێداویستییەکانی بازاری کاری کوردستاندا بێت چ لە کەرتی گشتی و چ لە کەرتی تایبەت.
خوێندنی ناوه‌ندی له‌ ئیسفه‌هان و خوێندنی به‌رزی له‌ تاران ته‌واو کرد؛ پاشان دوکتۆرای مێژووی له‌ ئه‌کادیمیای تاجیکستان وه‌رگرت.
به‌ تایبه‌ت له‌ سه‌ر مێژووی کورده‌ و یه‌که‌میان ساڵی ١٣٨٩ به‌ زمانی کوردی وه‌رگێڕدرا و له‌ هه‌رێمی کوردستانی چاپ کرا.
جووڵەکان لەو سەدان هەزار یارییەوە وەرگیراوە کە لەنێوان مامۆستاکانی شەترەنجدا ئەنجامدراون کە لێکۆڵینەوەیان بۆ کراوە لە بڵاوکراوەی لە ١٩٦٦دا پاشان پێداچوونەوەی بۆ کراوە لەلایەن یاریزانانی شەتڕەنجەوە.
دەوڵەتێکی ئیسلامییە لە دوای ڕووخانی ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی دروست بووبێت کە لە عێراق و سووریا چەند ویلایەتێکیان بەدەستەوەیە و چالاکییان ھەیە بەپێی ئەو نەخشەیەی ماوەیەکی زۆرە بڵاویان کردووەتەوە سووریا و پارێزگا سونییەکانی عێراق دەگرێتەوە و نەخشەکە ھەرێمی کوردستان و پارێزگا شیعییەکانی عێراق و ناوچەیەکی سووریا لە باکووری لوبنان و ناوچەیەکی تر لە باکووری ناوچەی جۆلانی سووریا ناگرێتەوە،
و لە ساڵی ٢٠١٣ دامەزراوە بەڵام بناغەی ئەم دەوڵەتە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ٢٠٠٦ کاتێک ڕێکخراوی «ئەلقاعیدە لە بیلاد ڕافیدەین» لەلایەن ئەبوو موسعەب ئەلزەرقاوی دامەزرا.
لەگەل ئەوەشدا سەرۆکی ویلایەتەیەکگرتوەکانی ئەمریکا ترەمپ باراک ئۆباما و ھیلاری کلینتۆنی بەوە تۆمەت بارکرد بەوەی ئەو دەستی ھەبووە لە دامەزراندنی داعش و ھەروەھا ئەمە تەنھا قسەیەک نییە تەنھا لەلایەن سەرۆکی ئێستای ئەمریکا کرابێت و گومانێک بێت بەڵکو لە ڤیدیۆیەک کلینتۆن خۆی دان بەوە دادەنێت کە خۆیان دامەزرێنەری ڕێکخراوی داعشن تەنانەت ڕێکخراوی ئەلقاعیدەش بۆ ئەوەی بجەنگن لە دژی سۆڤیەت لەناوچوونی گرووپەکە لەلایەن حکوومەتی ئێراقەوە ڕاگەێندراوە،
ھێزەکانی «داعش» دەرفەتەیان بە ھەل زانی و نیوەی شاری فەلووجە و بەشێک لە ڕەمادییان کۆنترۆڵ کرد و لەم دوو شارەدا پاسگەی ھات و چۆ و پشکنینیان دامەرزاند.
دەوڵەتەکە بەرپرسیار ڕاگەیاندووە لە کوشتنی ھەزاران سەربازی عێراقی و ھەزاران کارمەندی ھەواڵگری حکوومەتی عێراقی و کارمەندان و ھاووڵاتییانی حکوومەتەکانی ھاوپەیمانە نێودەوڵەتییەکانی عێراق.