polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
یَا أَیُّھَا الَّذِینَ آمَنُواْ لاَ تَقْتُلُواْ الصَّیْدَ وَأَنتُمْ حُرُمٌ وَمَن قَتَلَھُ مِنکُم مُّتَعَمِّدًا فَجَزَاء مِّثْلُ مَا قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ یَحْکُمُ بِھِ ذَوَا عَدْلٍ مِّنکُمْ ھَدْیًا بَالِغَ الْکَعْبَةِ أَوْ کَفَّارَةٌ طَعَامُ مَسَاکِینَ أَو عَدْلُ ذَلِکَ صِیَامًا لِّیَذُوقَ وَبَالَ أَمْرِھِ عَفَا اللّھُ عَمَّا سَلَف وَمَنْ عَادَ فَیَنتَقِمُ اللّھُ مِنْھُ وَاللّھُ عَزِیزٌ ذُو انْتِقَامٍ﴾،
ئەوەی بەئارەزوو ڕاو بکات و نێچیر بکوژێت لە تۆڵەیدا دەبێت قوربانیەکی وەک ئەو نێچیرە پێشکەش بکات و ئەو بڕیارەش دەبێت دووکەسی شارەزای دادپەروەر لە خۆتان بیدەن و قوربانیەکەش دەبێت پێشکەش بکرێت لە دەوروبەری کەعبەدا،
وَإِذْ جَعَلْنَا الْبَیْتَ مَثَابَةً لِّلنَّاسِ وَأَمْناً وَاتَّخِذُواْ مِن مَّقَامِ إِبْرَاھِیمَ مُصَلًّی وَعَھِدْنَا إِلَی إِبْرَاھِیمَ وَإِسْمَاعِیلَ أَن طَھِّرَا بَیْتِیَ لِلطَّائِفِینَ وَالْعَاکِفِینَ وَالرُّکَّعِ السُّجُودِ﴾،
ئینجا فەرمانماندا بە ئیبراھیم و ئیسماعیل کە ئەو ماڵەم خاوێن بکەنەوە بۆ ئەوانەی بەدەوریدا دەسوڕێنەوەو دەکەن و تێیدا دەمێننەوەو دەکەن ھەروەھا بۆ کڕنووشبەران و سووژدەبەران.
یَا أَیُّھَا الَّذِینَ آمَنُواْ لاَ تُحِلُّواْ شَعَآئِرَ اللّھِ وَلاَ الشَّھْرَ الْحَرَامَ وَلاَ الْھَدْیَ وَلاَ الْقَلآئِدَ وَلا آمِّینَ الْبَیْتَ الْحَرَامَ یَبْتَغُونَ فَضْلاً مِّن رَّبِّھِمْ وَرِضْوَانًا وَإِذَا حَلَلْتُمْ فَاصْطَادُواْ وَلاَ یَجْرِمَنَّکُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ أَن صَدُّوکُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ أَن تَعْتَدُواْ وَتَعَاوَنُواْ عَلَی الْبرِّ وَالتَّقْوَی وَلاَ تَعَاوَنُواْ عَلَی الإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَاتَّقُواْ اللّھَ إِنَّ اللّھَ شَدِیدُ الْعِقَابِ﴾،
کە نیشانەیە بۆ ئەوەی خاوەنیان بڕیاریداوە بکرێن بەقوربانی) لێی مەکەنەوە و ڕێگە لەوانە مەگرن کە دێن بۆ ی کەعبەو لەکاتێکدا بەئومێدی فەزڵ و ڕەزامەندی خوان،
رَبَّنَا إِنِّی أَسْکَنْتُ مِنْ ذُرِّیَّتِی بِوَادٍ غَیْرِ ذِی زَرْعٍ عِنْدَ بَیْتِکَ الْمُحَرَّمِ رَبَّنَا لِیُقِیمُوا الصَّلَاةَ فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِنَ النَّاسِ تَھْوِی إِلَیْھِمْ وَارْزُقْھُمْ مِنَ الثَّمَرَاتِ لَعَلَّھُمْ یَشْکُرُونَ﴾،
جَعَلَ اللّھُ الْکَعْبَةَ الْبَیْتَ الْحَرَامَ قِیَامًا لِّلنَّاسِ وَالشَّھْرَ الْحَرَامَ وَالْھَدْیَ وَالْقَلاَئِدَ ذَلِکَ لِتَعْلَمُواْ أَنَّ اللّھَ یَعْلَمُ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَمَا فِی الأَرْضِ وَأَنَّ اللّھَ بِکُلِّ شَیْءٍ عَلِیمٌ﴾،
إِنَّ أَوَّلَ بَیْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِی بِبَکَّةَ مُبَارَکًا وَھُدًی لِّلْعَالَمِینَ‹٩٦›فِیھِ آیَاتٌ بَیِّـنَاتٌ مَّقَامُ إِبْرَاھِیمَ وَمَن دَخَلَھُ کَانَ آمِنًا وَلِلّھِ عَلَی النَّاسِ حِجُّ الْبَیْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَیْھِ سَبِیلاً وَمَن کَفَرَ فَإِنَّ اللە غَنِیٌّ عَنِ الْعَالَمِینَ‹٩٧›﴾،
و ئەڵێن ناوەندی گۆی زەوییە یان ئەکەوێتە ناوەڕاستی زەوییەوە و بەرزییەکەی پانزە مەترە و لە لای ڕۆژھەڵاتییەوە دەرگایەک ھەیە دوو مەتر لە زەوییەوە بەرزە،
تا ئەو جێگایەی کە مێژوو نیشانی ئەدات و دیاری کردووە ئاوناسی ئەگەڕیتەوە بۆ سەردەمی سۆمەرییەکان و میسرییەکۆنەکان کەھەنگاوی دروست کردنی بەنداویان دا لە سەر ڕووباری نیل ئەگەڕیتەوە بۆ ٤٠٠٠ ساڵی پێش لەدایک بونی مەسیح ھەر لەو کاتەشدا ھەوڵدانێکی لەو جۆرە لە چین درووست بووە.
ئەرستۆ و پلنی) لە بارەی ھایدرۆلۆجیەوە دەربڕینی جۆراو جۆریان پێشنیار کرد و کەم کەم تێگەیشتنی فەلسەفەو ھایدرۆلۆجیان خستە ناو بۆچوونە زانستیەکانەوە.
لەوە ئەچێت بتوانرێت بووترێت ھایدرۆلۆجی تازە لە سەدەی ١٧وە بەلێکۆڵینەوە جۆراو جۆرەکان دەستی پێکرد لەم سەردەمەدا کە ئەندازەی بارین و بەھەڵم بوونی و لە گۆماوەکان ئەندازە بگرێت و ئەندازەو خێرایی و بەرفراوان بوونی ئاوی لە پاریس ئەندازە گیری کرد.
ئاوناسی یان ھایدرۆلۆجی زانستێکە کە لە بوون و پەیدا بوون و شێوە و دابەش بوونی ئاو ئەکۆڵێتەوە و بەشێوەیەکی کرداریش زانستی ھایدرۆلۆجیا چڵێکە ئەبسترێتەوە بە جوگرافیای فیزیکی کە جووڵەی ئاو لە بووندا شی ئەکاتەوە .
نەزەریەکەی تیس لە حلی مەسەلە تایبەتیەکانی بە ھایدرۆلۆجی چاڵەکانەوە و ڕێگای پێشنیاری گامبل لە ساڵی ١٩٤١ بۆشیکردنەوە و ڕێگای ئەنشتاین بۆ خوێندنەوەکانی تایبەت بەجوڵەی ڕووبارەکان.
لەکۆتاییەکانی سەدەی نۆزدەو بەتایبەت لە ٣٠ ساڵی سەرەتای سەدەی بیستەم پێشنیارو بیروبۆچوونی زۆر لەزۆرێک لەوڵاتان ھاتە ئاراوەو زۆر شتی نوێ لەبواری ئاوناسی دا بەدەست کەوت لەئەنجامی بیرووبۆچوونە جیاوازەکانی تایبەت بە زانستی ھایدرۆلۆجیا.
لەسەدەی ١٨ خوێندنەوەی ھایدرۆلۆجی بەشێوەیەکی تایبەت پەرەی سەندھەر لەسەر ئەم خوێندنەوانە بوو کە زۆرێک لە پایەکانی دیاری کرا.
زۆرێک لە ئامێرەکان پەرەیان پێدرا بۆ خوێندنەوەی ھایدرۆلۆجی و سەرەڕای نەزەرییەکە دیارەکەی و لەو کاتەوە ئاوناسی بەتەواوەتی پەرەی سەند بەھەموو شێوەکانیەوە.
زانستی خوێندنەوە و بەدواداچوونی ئاوی گۆی زەوییە لە بارەی پەیدابوونی سوڕانەوەو دابەش بونی بەتایبەت فیزیایی و کیمیایی ئاو وەشێوەی ئاو لەزەریاو بووندا و پەیوەندی ئەو لەگەڵ بونەوەرەکاندا ئەکۆڵێتەوە بەم شێوەیە تێبینی کراوە کە ھایدرۆلۆجی ووشەیەکی ھەڵبژێراوە دەربارەی تەواوی بوونی ئاو.
ھایدرۆمیتۆرۆلۆجی یان ئاوو ھەواناسی بەکارھێنانی ئاووھەواناسی لە ژێرچلی ھایدرۆلۆجیدایەو بەشێوازێکی تر زانستی ھایدرۆمیتۆرۆلۆجی ئەتوانرێت لەبیرووبۆچوونە ھاوبەشەکانی کەش و ھەوا و ئاوناسیدا بکۆڵێتەوە.
سەدەی نۆزدە ئەتوانرێت بە سەردەمی زێڕینی ئاوناسی ناو بھێنرێت لەم سەردەمەدا زەوی ناسی بە نیشانی زانستێکی تەواو لە ئاوەکانی ژێرزەویشی کۆڵییەوە.
کردارەکانی لە بارەی بەھەڵم بوونەوە زۆر کاریگەری ھەبوو گەرچی بەشی زۆری گەورەی ھایدرۆلۆجی لە سەدەی ١٩ تەواوکرا بەلام تا ئەم ڕۆژەش زانستی ھایدرۆلۆجی لە پێشچووندایە.
ڕێکەوتنەکانی نوێ کردەوە لەگەڵ فەڕەنسا و پۆلەندا و و لەگەڵ فەڕەنسادا ڕێکەوت لە دانانی هێنری دی فالوا برای پاشای فەڕەنسا شارلزی نۆیەم وەک پاشای شانشینی پۆڵەندە،
و ئەو وڵاتە لە ژێر ڕاسپاردەی دەوڵەتی عوسمانیدا بوو تا سەردەمی سولتان موڕادی سێیەم کە داینا لە ژێر ڕاسپاردەی فەڕمی والی بەغداندا،
فەڕەنسا بازرگانی لە دەریای ناوەڕاست دەست پێکرد و نێرراوە مەسیحییە کاسۆلیکییەکانی ئەنارد بۆ لایەنگرانی لە دەوڵەتی عوسمانیدا بە تایبەت لە شام،
کاتێک داوایەکیان پێشکەش بە سوڵتانی عوسمانی کرد کە ڕێگە بدات بە فەرەنسا دەست بگرێت بەسەر جەزائیردا بە بیانووی پاراستنی ئیسلام و موسڵمانان لەبەرامبەر بڕێک پارەدا،
لەلای عوسمانییەکانەوە ئولوج عەلی پاشا توانی دەستبگرێت بەسەر کەشتییەکانی قەشەی ماڵتادا و ژمارەیەکی زۆری ئەو کەشتیانەی لەگەڵی بوون پاراستی،
و سوڵتان سەلیمی دووەم بەشێک لە کۆشکەکەی خۆی پێ بەخشین تا کەشتییەکەی تیا بنیات بنێنەوە و لە پارەی تایبەتی خۆی پێیدان و پارەیان لە خەڵک کۆنەکردەوە بۆی و لە ماوەی کەمتر لە ساڵێکدا ٢٥٠ کەشتییان بنیات نایەوە،
و ئەم هەواڵەش بوندقیەی وا لێکرد کە ڕازی بێت بە دانی باجێکی شەڕ بۆ خەلافەتی عوسمانی کە بڕەکەی ٣٠٠ هەزار دوکا بوو و هەروەها وازی لە دوورگەی قوبرس هێنا بۆی بە هۆی ئەو ناکۆکیانەی لە نیوان سەرکردەکانی هاوپەیمانییکەدا دروستبوو دوای سەرکەوتنیان و بوو بە هۆی جیابوونەوەیان.
کەشتیگەلێکیان لە ٣٢ کەشتی پیکەوەنا و هێرشیان کردە سەر عوسمانییەکان کە ڕووبەڕووی ئەم هاوپەیمانییە بوونەوە بە ٣٠٠ کەشتی،
و ئەم ڕووداوە خاڵی گۆڕان و گەشبینی ئەورووپیەکان بوو لە کاتێکدا کەشتیگەلی عوسمانییەکان بەوە ناوی هەبوو کە هەرگیز تێک ناشکێت.
محەمەد پاشا سەقڵی هەڵمەتێکی سەربازی ئامادە ئەکرد بۆ فەتحی ئەستراخان کە لە ژێر دەستی ڕووسیەکاندا بوو و هەڵئەسان بە گرتنی ڕێگە بازرگانیەکان و حەج لەسەر خەڵکی خواڕزم و سەمەرقەند و بوخاری و ناوچەکانی دەوروپشتیان،
لە هەوڵێکدا بۆ گێڕانەوەی ئەندەلووس چەک وپ ێداویستی شەڕ نێردرا و بە نهێنی پەیوەندییان پێوەکرا لەلایەن ئولوج علی پاشاوە لە جەزائیر بە سوود وەرگرتن لەوەی ئیسپان سەرگەرمی شەڕبوون لە هۆڵەندا،
وەزیری جەنگی سینان پاشا بە سوپاکەیەوە و لەگەڵ ژمارەیەک لە دەریاییە عوسمانییەکان چوو بۆ فریاکەوتنی خەڵکی توونس و گەمارۆی ئیسپانیان دا تا ناچاریان کرد بکشێتەوە بۆ قەڵایەک بە ناوی بستیۆن،
دایکی خەرم سوڵتان یان ڕۆکسەلانی ڕووسی کە ڕووسییەکی موسڵمان بوو کە ھەستا بە چەندین فرت و فێڵ بۆ کۆتایی ھێنان بە کوڕە گەورەترەکانی تری سولەیمان قانوونی تاکو ڕێگە بکاتەوە بۆ کوڕەکەی دەسەڵات وەربگرێت،
لە ئەنجامەکانی شەڕی لیبانۆ واز هێنانی عوسمانییەکان بوو لە گێڕانەوەی ئەندەلوس و هەروەها ژمارەیەک لە شارەزا دەریاییەکانیان لە دستدا کە لەوە دوا جێگرتنەوەیان قورس بوو.
لە باشووریشەوە ٢٦ کیلۆمەتر سنووری ئاوی لە کەنداوی عەقەبە‌دا ھەیە لەگەڵ ئەمانەشدا لە ناو وڵاتانی عەرەبیدا ئوردن کەمترین سنووری ئاوی ھەیە پایتەختی ئەم وڵاتە شاری عەممانە.
شا حسێن لە ساڵی ١٩٥٣ لەتەمەنی ١٨ ساڵیدا توانی دەسەڵات بگرێتە دەست و لە ماوەیەکی کورتدا پشتیوانی سوپا و عەرەبە ڕەسەن و عەرەبە فەلەستینییەکانی ئوردن بۆ خۆی مسۆگەر بکات.
لە ساڵی ١٩٩١ کۆتایی بە ڕەوشی نائاسایی شانشینەکەی ھێنا و لە ساڵی ١٩٩٢ شدا بە پەسەندکردنی یاسایەک ڕێگەی بۆ دامەزراندنی پارتە سیاسییەکان خۆشکرد.
شا عەبدوڵڵای دووەم لە ساڵی ١٩٩٩ جێگەی باوکی گرتەوەو بە شێوەیەکی فەرمی ڕێکەوتننامەی ئاشتی لە گەڵ ئیسرائیل ئیمزاکرد و پەیوەندییەکانی لەگەڵ ئەمریکا پتەوتر کرد و لە یەکەم ساڵی دەسەڵاتداریی خۆیدا چاکسازیی ئابووری خستە ئەولەوییەتی بەرنامەکانییەوە.
گۆڕانکاری لە یاسای ھەڵبژاردندا ھەراوھۆریای زۆری لێکەوتەوە و لایەنە ئیسلامییەکان لە ھەڵبژاردنی ١٩٩٧ دا بەشداریان نەکرد.
ئوردن لەدوای جەنگی یەکەمەوە تا ساڵی ١٩٤٦ لە ژیر چاودێری بریتانیا مایەوە و لەو ساڵەدا بنەماڵەی ھاشمی سەربەخۆیی ئوردنیان ڕاگەیاندو لەوەو بەدواش بە شانشینی ئوردنی ھاشمی ناسرا.
سوییەدییەکانی لاخستبوو و سنوورە سروشتییەکانی وڵاتەکەیان لە یەکی جیا دەکردنەوە و سوید ھیچ خاکێکی بە دەستەوە نەمابوو بێجگە لە ئەسکەندەنافیا،
ئەمەش ئەوەبوو کە سولتان عەبدول حەمیدی یەکەم گیرۆدە بوو پێوەی لە کاتێکدا ئەبووایە سوڵتان و وەزیرەکانی پێشتر مەترسی وەسیەتەکەی بوترسی گەورەیان بزانیایە و سنورێکیان بۆ دابنایە بۆ ئەو فراوانیەی کە دەیانویست لەسەر حسابی سوید و پۆڵەندا و دەوڵەتی عوسمانی بە دەستی بھێنن،
تاکو ڕووسیا بە تەواوی یەکلایی بوویەوە بۆ دەستگرتن بەسەر خاکەکانی عوسمانییدا و ھەوڵی گۆڕینی ئیستەنبوڵ بۆ پایتەختێکی ئۆرسۆدۆکسی وەک سەردەمی ئیمپراتۆریی بیزانس.
عوسمانییەکان تورە بوون بەڵام فەڕەنسا ئامۆژگاری سوڵتان عەبدول حەمیدی کرد کە شەر ڕانەگەیەنن لە بەرامبەر ڕووسیا لەبەر خۆ ئامادەکردنی پێش وەختی ڕووسیا بۆ ئەو شەڕە و ھەروەھا فەرەنسییەکان ئاگاداری ڕێکەوتنێکی نھێنی بوون لە نیوان رووسیا و نەمسادا کە بە یەکجار لە عوسمانییەکان بدەن ئەگەر شەڕی عوسمانی ڕووسی نوی ھەڵگیرسا،
بەڵام شای ڕووسیا کاترینا جارێکی ترھەستی خەلافەتی بریندار کرد لە ساڵی ١٧٨٧دا بە سەردان کردنی بۆ قرم و کە کەوانەی سەرکەوتنی تێدا دانا کە لەسەری نوسرابوو و مەبەست لێی تەماحی ڕووسیا بوو لە موڵکەکانی بیزەنتی و گەڕاندنەوەی کۆنترۆڵی ئۆرسۆدۆکسی بەسەر قوستەنتینیە ،
لەم سەردەمەدا ڕووسیا خۆی ئامادەکرد بۆ ھەڵمەتێکی سەربازی بۆ گەڕاندنەوەی ئەوەی لە دەستی داوە لە سەردەمی موستەفای سێیەمدا،
و دوای ئەوە ڕێکەوتن لەسەر سەربەخۆ بوونی تەتەری قڕم و ھەرێمی بساربیا و ناوچەی قوبان و سەربەستی بدرێت بە کەشتییە ڕووسیەکان لە دەریای ڕەش و ناوەڕاست و دەوڵەتی عوسمانی باج بدات بە رووسیا و ھەروەک ڕووسیا حەقی پاراستنی مەسیحییە ئۆرسۆدۆکسییەکانی ئەبێت لە دەوڵەتی عوسمانییدا و کەنیسە بنیات بنرێت لە ئیستەنبوڵدا،
شای ڕووسی نامەیەکی نووسی بۆ ی سەرکردەی ڕووسی فەرمانی پێ کرد بۆ ئەوەی بەخێرایی بچنە ھەرێمی ئۆزی و داگیری بکەن پێش ئەوەی سوپای عوسمانی بیگەنێ،
کە ئەوەش ھاتە دی و ڕووسیا دەستی کرد بە ھەڵگرساندنی ئاژاوەی ناوخۆیی و ڕێگەی کردەوە تا دەست وەربداتە کاروباری وڵات و لە کۆتاییدا ٧٠ ھەزار سەربازی ڕووسی چوونە ناوەوە،
ھەروەھا مێژوونوسی فەڕەنسی لافالیە ئەڵێت کە ڕووس و فەرەنسییەکان ڕێکەوتن بە نھێنی لەسەر دابەشکردنی دەوڵەتی عوسمانی ئەگەر ڕازی نەبێت بە ناوبژیوانی فەڕەنسا،
دوای جەنگی جیھانی یەکەم پەیوەندی بە کەتیبەیەکی ڕاستڕەوی توندڕەوە وە کردوە یەکێک لە خەمە گەورەکانی ئەو لەوکاتانەدا دۆڕانی ئەڵمانیا بووە لە جەنگی یەکەمی جیھانیدا وە ھیواو ئاواتی ئەوە بووە کە ھێزەکانی شوپای سووری ڕووسی لە نزیک سنورەکانی ئەڵمانیا بوەستێنێت.
ھیملەر عاشقی ھی ھێدویک بۆدعاست بوو و ھاوسەرگیری لەگەڵکرد و منداڵێکی بەناوی ھیڵچ لێ بوو لەساڵی ١٩٤٢ دا وەھەروەھا نانیت دوروسیاشی لێی بوو لە ١٩٤٤ دا.
ھیملەر پەیوەندی بە حیزبی نازیەوە کرد و پەیوەندی بە ئێس ئێس ەوە کرد لە ساڵی ١٩٢٥ ھیتلەر کردی بە سەرکردەی ھیزێکی تایبەتی دیاریکراو بە پاسەوانی تایبەتی ئێس ئێس کە لە ٢٨٠ ئەندام پیکھاتبوو.
وە بەدامەزراندنی وەک سەرکردەی ھێزی تایبەت ھیملەر ھێزی تایبەتی بەشێوەیەکی تایبەت پێشخست و بەھێزی کرد ھەتاوەکو کردی بە باشترین میلیشای ڕاھێنراوی سەربازی.
ھەرکەسێک خۆی پێشکەش بکردایە بۆ ھێزی تایبەت ھیملەر باش لە ڕەگەز داواکەی ئەکۆڵیەوە چونکە ھیتلەر ڕازی نەبوو بەوانەی کە لە ڕەگەزی ئاری نین لە ھێزی تایبەت وەربگیرێن.
لە ١٧ یولیۆی ١٩٣٤ شەریکی لە نێوان ھێرمان گۆرینگ و ھیملەر دا دەستی پێکرد بە شێوەیەک ھێرمان گۆربنگ دەستەڵاتی جۆستابۆ- پۆلیسی نھێنی بروسی دا بە ھیملەر کە دواتر ناونرا سەرکردرەی پۆلیس لە ھەموو ناوچەکانی دەرەوەی بروسیادا .
لە ٢٢ ئەپرێڵی ١٩٣٤ دا ھیملەر دیاریکرا وەک سەرکردەی سەرەکی جۆستابۆ لە ١٧ یۆنیۆی ١٩٣٧ ھەموو تەشکیلاتەکانی پۆلیس ڕێکخران بەم شێوە ھیملەر دەستەڵاتی تەواوی بەسه‌ر پۆلیسدا گرت تاوەکو ئەوکاتە وەکو وەزیری ناوخۆ دیاریکرا لە ساڵی ١٩٤٣ دا.
ھیملەر باوکی ھۆڵۆکۆستە واتە بەرپرسی یەکەمە لە ڕوودان و ئەنجامدانی ھۆلۆکۆست لە ساڵی ١٩٣٣ دەستی بە دروستکردنی بەندینخانەکان کرد و کەوتە گرتنی یەھودیەکان و شیوعیەکان و ھەموو ئەو ڕەگەزانەی کە ئاری نەبوون دوای گرتنی پۆڵەندا دەستی بە دروستکردنی بەندینخانەکانی کوشتنی بە کۆمەڵ کرد ھەموو ئەزمونەکانی لە کیڵەگەکانی کشتوکاڵ و پەلەوەردا بوون بە یارمەتی دەری لەم گرتوخانانەی یەھودی و شیوعیەکاندا.
ھێنریک ھیملەر بە ئەڵمانی لە بەھێزترین پیاوەکانی ھیتلەر بوەو لە ھەمویان توندتر و شەڕانی تر بوە سەرکردایەتی تیمی ھیزی تایبەتی ئەڵمانی و پۆلیسی نھێنی کردوە کە ناسراو بوو بە جێستاپۆ کاری لە ناوبردنی بەکۆمەڵی خەڵکی سڤیلی ئەڵمانیداوە لە سەربازگەکانی مەرگی ئەڵمانیدا.
بەم شێوە ھیملەر سەرپەرشتی و چاودێری ھەموو گرتوخانەکانی ئەکرد لەکاتی شەڕی جیھانیدا بەتایبەت لەوکاتەی کە ژمارەی گرتووخانەکان زیادبوون بە تایبەتیش دوای ئەوەی ڕەخنەکان لەسەر سیستەمی حوکم لە ئەلمانیا زیادبوو دوای شکستەکەی ستالینگراد.
ڕۆڵەکەی بریتیبوو لە کچێکی گەنج کە توانای مێشکی و جەستەیی بەھێزی ھەیە و لەلایەن کۆمپانیایەکەوە لە خانەی دوو مرۆڤی تر دروستکراوە.
کە بریتیبوو لە ڕۆڵی کچێک کە لە ماڵ ھەڵدێت و لەگەڵ کوڕەھاوڕێکەیدا بۆ گەشتێک ئەچێت کە بە ڕێکەوتێکی چاوەڕوان نەکراو گەشتەکەیان لەلایەن چەند بکوژێکەوە تێک دەچێت لە وەستانێک بۆ پشوودان.
دوای ئەوە دوو ڕۆڵی گەوەرتری بینی لە ھەریەک لە فیلمی لاکەی تر کە ڕۆڵی ھانا تۆمسنی کچەھاوڕێی کەسایەتی سەرەکی فیلمەکەی دەبینی و زنجیرە درامای چاودێریم بکە،
و لە ساڵی ٧٥٨ک سولەیمان دەستی گرت بەسەر گەرووی دەردەنیل شەوێک لەگەڵ چل سواری ئیسلام و کاتێک کەناری ڕۆژئاواییان گرت دەستیان گرت بەسەر کەشتییە ڕۆمییەکاندا و بردیان بۆ کەناری ڕۆژهەڵات ئەمەش کاتێک کە عوسمانییەکان هیشتا کەشتی گەلیان نەبوو و لە سەرەتای دامەزراندنی دەوڵەتەکەیاندا بوون،
و لە کەناری ڕۆژهەڵات سولەیمان فەرمانی کرد بە سەربازەکانی کەشتیەکان بجوڵێنن بەرەو کەناری ئەوروپی و قەلای ترنب و گالیبۆلییان فەتح کرد کە قەڵای جەنا قەلعە و ئەبسالا و ڕۆدوستوی لە خۆ دەگرت و دەکەوتە سەر گەرووی دەردەنیل لە باشوورەوە بۆ باکوور،
و هەروەها سوور بوو لەسەر بەدیهێنانی مژدەی پێغەمبەری ئیسلام لە فەتحی قوستەنتینیەدا و پلانێکی ستراتیژی بۆ داڕشت و ئامانجی گەمارۆدانی پایتەختی بیزەنتی بوو لە ڕۆژئاوا و ڕۆژهەڵات لە هەمان کاتدا و بۆ ئەمەش سولەیمانی کوڕی نارد تا بە گەرووی دەردەنیل بپەڕێتەوە و دەست بگرێت بەسەر ناوچەیەکی بەشی رۆژئاوای.
ئۆرهان گرنگی دا بە جێگیرکردنی پایەکانی دەوڵەتەکەی و چاکسازی کردن و بیناسازی و ڕێکخستنی کارووباری دەوڵەت و بەهێزکردنی سووپا و بنیاتنانی مزگەوت و دامەزراندنی پەیمانگا زانستییەکان و زانا و فێرکارە لێهاتووەکان سەرپەرشتیان ئەکرد،
یا وەک دوو پۆل لە باڵندە کە باڵیان ڕەپ کردووە لە ئاسمانا دێن بەرگری لەخاوەنەکانیان دەکەن. سوورەتی البقرە بخوێنن چونکە خوێندنی پیت و بەرەکەتەو،
«جووەکانی مەدینە ھاتنە خزمەتی پێغەمبەری خوا و پێیان وت چەند پرسیارێکمان ھەیە وەڵاممان بدەرەوە و باوەڕت پێدێنین. لەیەکێک لەپرسیارەکاندا وتیان:
یەکەم سوورەتە کە لە مەدینە دابەزیوە بێجگە لە ئایەتی (واتقوا یوما ترجعون فیە إلی الله ثم توفی کل نفس ما کسبت وھم لا یظلمون) دوا ئایەتە کە دابەزیوە لەڕۆژی ١٠ی ذي الحجة لە حەجی ماڵاوایی لەمینا،
«چوار ئایەتی سەرەتای ئەم سوورەتە بەسەر موسڵماناندا دابەزیووە و دوو ئایەتی دواتر بەسەر بێباوەڕان دابەزیووە و سیانزە ئایەتی دواتریش بەسەر دووڕووەکان دابەزیووە».
لە ٢٨٦ ئایەت پێکدێت بەپێی مەسحەفی نووسراوی (چاپکراوی کۆمەڵەی خزمەتکاری شوێنە پیرۆزەکان شا فەھد بۆ چاپکردنی مەسحەفی پیرۆز) (بە عەرەبی مجمع خادم الحرمین الشریفین الملک الفھد لطباعة المصحف الشریف) حەفسی کوڕی سولەیمانی کوفی.
ھۆکاری ناونانی سوورەتەکە بە بەقەرە بۆ ئەوە دەگێڕێتەوە کە تێیدا باس لە ڕووداوی مانگاکەی بەنی ئیسرائیل کراوە کە لەسەردەمی پیێغەمبەر موسا بووە.
ئێستا باوکی جۆبز کە تەمەنی ٨٠ ساڵە و جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی بەڕێوەبەرایەتی ئوتێل و گازینۆی بۆمتاون لە شاری ڕینۆی ھەرێمی نیڤادا.
لە ڕۆژی ٢٤ی مانگی شوباتی ساڵی ١٩٥٥ لە سانفڕانسیسکۆ لەدایک بووە و ھەر لە سەرەتای ژیانییەوە کێشەی تەندروستی ھەبووە و لە ساڵی ٢٠٠٤دا دوچاری جۆرێکی دەگمەنی شێرپەنجەی پەنکریاس ھاتووە و لە ساڵی ٢٠٠٩دا نەشتەرگەری چاندنی جگەری بۆ کراوە،
لە سەرەتای ٢٠١١ەوە پشووی وەرگرتووە و لە ڕۆژی ٢٤ی مانگی ئابی ٢٠١١ دەستلەکارکێشانەوەی خۆی ڕاگەیاند لە پۆستەکەی وەک بەڕێوەبەری گشتیی کۆمپانیای ئەپڵ.
دامەزرێنەری ئەپڵ کە پێشووتر دەستی لەکار کێشابۆوە لە ڕێکەوتی ٥ی تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠١١ و لە ٥٦ ساڵیدا کۆچی دواییی کرد.
له‌یلا به‌درخان له ساڵی ١٩٣٠ تا سه‌ره‌تای ساڵانی ١٩٤٠ه‌كان سه‌ما سه‌رنجڕاكێش و پرِ له جه‌ماوه‌رییه‌كه‌ی خۆی له وڵاتانی نه‌مسا، ئه‌ڵمانیا، سوێسرا، فره‌نسا، به‌لجیكا،
له‌یلا به‌ردخان وه‌ك كچێكی كورد كاریگه‌رییه‌كی زۆری هه‌بووه له‌خۆ نمایشكردنیدا له هونه‌ری بالێ به‌تایبه‌تیش له‌ناو خه‌ڵك به شازاده‌ی كورد ده‌ناسرا.
هه‌روه‌ها بنه‌ماڵه تێكۆشه‌ره‌كه‌ی به‌درخان پاشا كاریگه‌رییه‌كی زۆریان هه‌بووه بۆ وه‌ده‌ركه‌وتنی له‌یلا وه‌ك كچه هونه‌رمه‌ندێكی كورد.
بۆیه له‌یلا كه هێشتا منداڵ بووه به ڕێگای سه‌یركردنی سه‌مای ژنانه‌وه به شێوه‌یه‌كی سروشتی خۆی فێری سه‌ماكردن كردووه و زۆر خولیای سه‌ماكردن بووه. به‌تایبه‌تیش دوای نیشته‌جێبوونی له ئه‌وروپا هه‌موو ئامانج و حه‌ز و خولیا و مه‌به‌ستی ژیانی سه‌ماكردن و خوێندن و لێكۆڵینه‌وه بووه له سه‌ماكردن و ئافراندن بووه له هونه‌ری بالێدا به‌تایبه‌تیش ئه‌و سه‌مایانه‌ی كه له‌یلا به‌درخان نمایشی ده‌كردن هیچ سه‌رچاوه و بنه‌مایه‌كی نه‌بووه،
له‌یلا له ته‌مه‌نێكی زۆر بچووكیدا له‌گه‌ڵ دایكی ناچار بوونه له ناوچه‌كانی ژێرده‌سه‌ڵاتی عوسمانی كۆچ بكه‌ن و ڕووبكه‌نه میسر و ته‌مه‌نی منداڵی له وڵاتی میسر به‌سه‌ربردووه.
له‌یلا له وڵاتی سوێسرا چووه‌ته به‌ر خوێندن و له وڵاتی ئه‌ڵمانیاش په‌یمانگای هونه‌ری بالێی ته‌واوكردووه و پاشان له وڵاتی فره‌نسا نیشته‌جێ بووه.
دوای یه‌كه‌م شه‌ڕی جیهانی له‌یلا به‌درخان له میسر وه‌ده‌ركه‌وتووه و چووه‌ته ئه‌وروپا و له‌وێ قۆناخه‌كانی ژیانی ده‌ستپێكردووه.
بەڵام ئەم بابەتە نەبوو بە ڕێگر لەبەردەم بەردەوام بوونی ئەردۆگان لە ڕێگە سیاسییەکەیدا بەڵکو ئەو کێشەیە ئاگاداری کردەوە کە بەردەوام بوون لەسەر ئەمە کە لەوەئەچێت بێ بەشی بکات لە ڕێگەی سیایی وەک بەسەر مامۆستاکەی دا ھات،
لەبەر ئەوە فرسەتی ڕاگرتنی حزبی فەزیڵەی قۆستەوە تا لەگەڵ کۆمەڵێک لە ئەندامەکانی ئەو پارتە لەوانە عەبدوڵڵا گول جیاببنەوە و پارتی داد و گەشەپێدانیان دامەزراند لە ساڵی ٢٠٠١دا،
لە سەرەتاوە ئەردۆگان ئەیەوێت ئەو لێکچوونە لە خۆیان دوور بخاتەوە کە پەیوەندیان بەردەوام بێت لەگەڵ ئایدۆلۆژیای ئەربەکان و ڕێڕەوە ئیسلامییەکەی کە بوو بووە ھۆی توڕەکردنی دام ودەزگا عیلمانییەکان چەن جارێک،
و وتی؛ سیاسەتێکی ڕوون و چالاک پەیڕەو ئەکەین لە پێناو گەیشتن بەو ئامانجەی ئەتاتورک کێشاویەتی بۆ بنیاتنانی کۆمەڵگەیەکی پێشکەوتوو و شارستانی لە چوارچێوەی بنەما ئیسلامییەکان کە لە %٩٩ دانیشتوانی تورکیا باوەڕیان پێیەتی.
داوای لێبوردنێکی مێژوویی بەناوی دەوڵەتی تورکیاوە کرد لەسەر ئە کارەساتە دڵتەزێنانەی لە نێوان ساڵانی لە ناوچەی دەرسیم ڕوویاندا،
کە حکومەتی تورکی لەو سەردەمەدا ئەنجامیداوە بە سەرکردایەتی پارتی گەلی گۆماری تورکی بە ھەقی کوردییە عەلەوییەکانی ئەو ناوچەیە لە سەدەی ڕابردوودا،
و ئەم لێبوردنە پێشوازییەکی گەرمی لێکرا لەلایەن سەرکردایەتی ھەرێمی کوردستانەوە و ھەروەھا ئەوە ھەڵوێستە ھەنگاوێکی گرنگ بوو لە بەرەو پێشبردنی ئەو کرانەوە دیموکراسییەی کە حکومەتی ئەردۆغان دەستی پێکردوە.
لە ٢٩ی کانونی دووەمی ٢٠٠٩ ئەردۆگان کۆنگرەی دافۆسی بە جێھێشت لەسەر ئەوەی کاتی تەواوی نەدرایە بۆ ئەوەی وەڵامی شەیمۆن پێرێزی سەرۆکی ئیسرائیل باتەوە لەسەر شەڕی غەززە،
ھەزران کەس لەو شەوەدا وەستان بۆ پێشوازی کردنی ئەردۆگان چەند سەعاتێک دوای ئەوەی کۆنگرەی دافۆسی بە جێ ھێشت و ئاڵای تورکیا و فەلەستینیان ھەڵگرتبوو،
ھەڵوێستی ئەردۆگان ھەڵوێستێکی توند بوو لە دژی پێشێل کردنی پەیماننامە نێودەوڵەتییەکان لەلایەن ئیسرائیلەوە و کوشتنی خەڵکی ئاسایی لە کاتی ھێرشی ئیسرائیل بۆ سەر غەززە،
پارتی داد وگەشە پێدانی لە ھەڵبژارنەکانی ساڵی ٢٠٠٢دا زۆرینەی دەنگەکانی بە دەست ھینا و بەمەش ٣٦٣ نوێنەری پەرلەمانی ھەبوو،
ساڵی ١٩٩٨ ئەردۆگان تۆمەتبار کرا بەوەی کە ھانی ڕکەبەری ئاینی ئەدات کە ئەمەش بووە ھۆی بەندکردنی و قەدەغەی ئیشکردنی لە کاروباری حووکمەتدا لەوانەش ڕێگرتن لێی بۆ خۆپاڵاوتن بۆ ھەڵبژاردنی داھاتوو،
زانایان پێیان وایە لەناوبردنی ڤایرۆسی ئەنفلەوەنزای باڵندەی کوشندە چەندەھا ساڵی دەوێت؛ و پێیان وایە زیانی گیانی زۆر زیاتر لە زیانەکانی نەخۆشی ی لێ دەکەوێتەوە.
ھەردوو ڕێکخراوی تەندروستی ئاژەڵ و ڕێکخراوی خواردەمەنی و کشتوکاڵێ سەر بە نەتەوە یەکگرتووەکان ئاگاداریان داوە کە لە داھاتووی نزیک نەخۆشی ئەنفلەوەنزای باڵندە وەک مەترسی بۆ سەر مرۆڤ و ئاژەڵ و باڵندە ھەر دەمێنێتەوە.
لە بەیانێکی بەیەکەوەی ئەو دوو ڕێکخراوە تێییدا ھاتووە کە ئەو ڤایرۆسەی دەبێتە ھۆی ئەو نەخۆشییە بەردەوامە لە بڵاو بوونەوە لە ڕۆژھەڵاتی ئاسیا و ھانی حکوومەتەکان دەدات کە زیاتر بەکاری پێویست ھەڵسن بۆ بەرگریکردن؛ و بەڕێوەبەری بەرھەمھێنان و دروستی ئاژەڵی ڕێکخراوی خواردەمەنی و کشتوکاڵی سەر بە نەتەوە یەکگرتووەکان دەڵێ:
لە بەرژەوەندی دەوڵەتە پێشکەوتووەکان و دەوڵەتە تازە پێگەیشتووەکانە کە وەبەرھێنان لە بواری کۆنتڕۆڵکردنی ئەنفلەوەنزای باڵندەدا بکرێت،
چونکە مەترسییەکی بەردەوام ھەیە بۆ بڵاوبوونەوەی ئەم نەخۆشییە و ھیچ دەوڵەتێکیش کە باڵندە و پەلەوەری ھەبێت ناتوانێت چاوپۆشی و پشتگوێ خستن لەم بابەتە بکات.
لەوانەش تا و کۆخە و ھەوکردنی قورگ و ئازار لە ماسولکەکان و لەگەڵ بەرەوپێشچوونی نەخۆشییەکە گرفتی تەنگە نەفەسی و ھەوکردنی سییەکانیشی لێ دەکەوێتەوە؛ و بەھێزی تووشبوون بەم پەتایە دەگەڕێتەوە بۆ چۆنییەتی کۆئەندامی بەرگری لە یەکێکەوە بۆ یەکێکی تر و تووشبوونی لەو ەوپێش؛ و نیشانەکانی ئەنفلەوەنزای باڵندە لەسەر پەلەوەر دەگەڕێتەوە بۆ تووشبوون لە ڤایرۆس بە ڕێژەیەکی نزم کە تێیدا پەری پەلەوەر بڵاو دەبێت و و بەرھەمھێنانی لە ھێلکە کەم دەبێتەوە بەڵام تووشبوون بە ڤاپیرۆس بەڕێژەیەکی بەرز کە زۆر مەترسی دار دەبێتە ھۆی:
نەگەیشتنی باڵندە بۆ ناو ھۆڵەکان و شوێنی بەخێوکردنی پەلەوەر ئەوەش بە کون بڕ کردن و تەلبەند کردنی پەنجەرەکان و نەکردنەوەی دەرگاکان تەنھا لە کاتی پێویست.
بۆ ئەوەی زاوزێ نەبێت و جۆرە ڤایرۆسێکی تازە نەیەتە کایەوە؛ و ھەروەھا مراوی ماڵی زۆر مەترسی دارە چونکە دەتوانێ ڤایرۆسەکە ھەڵ بگرێ و بڵاوی بکاتەوە بێ ئەوەی نیشانەی نەخۆشی لێ دەرکەوێ.
ڤایرۆسی ئەنفلەوەنزای باڵندە چەندین جۆری ھەیە و پۆلینی جۆرەکانی ئەم ڤایرۆسە دەگەڕێتەوە بۆ ژمارەی پڕۆتینی & و لە جۆرەکانی ئەم ڤایرۆسە کە دەبێتە ھۆی نەخۆشی ئەنفلەوەنزای باڵندە و ئادەمیزادیشی گرتووەتەوە و بووەتە ھۆی مردنی ئەمانەن:
و بەشی زۆری تووشبوان لە ناو ئادەمیزاد بە پەتای ئەنفلەوەنزای باڵندە ئەوانە بوون کە لە لادێ یەکان پەلەوەر لە ماڵەوە یان لە نزیک ماڵەکانیان بەخێو دەکەن واتە بەرکەوتنی ڕاستەوخۆ یان بەرکەوتنی بەو شوێن و مەوادانەی کە پیس بووە بە ڤایرۆسی ئەنفلەوەنزای باڵندە؛ و ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٠٣ پزیشکێکی ڤێتێرنەری لە ھۆڵەندا بە ڤایرۆسی ئەنفلەوەنزای باڵندە جۆری گیانی لەدەست دا بەھۆی بەرکەوتنی ڕاستەخۆ بە ڤایرۆسەکە.
و ڤایرۆسەکە لە پەلەورەوە بەھۆی جیقنە و لیک دێتە دەرەوە و بەھۆی ھەواش دەگوازرێتەوە ھەروەھا لە گۆشتی باڵندەی سەربڕاو و سەربڕاو وبەستراو دا ھەی (چونکە پلە نزمەکانی گەرمی ژینگەیەکی لەبارن بۆ مانەوەی ڤایرۆسەکە لە ژیان؛ و ھێلکەش ناوەندێکی دیکەیە بۆ گواستنەوەی ڤایرۆسی ئەنفلەوەنزای باڵندە کە لەناو ھێلکەی پەلەوەری تووشبوودا ھەیە و ھەروەھا لەسەر ڕوکەشی دەرەوەی ھێلکە.
خواردنی گۆشتی مریشک ھیچ مەترسی دارنییە بە مەرجێک گۆشتەکە جوان بکوڵینرێت یان ببرژێت چونکە ڤایرۆسی ئەنفلەوەنزای باڵندە تەنانەت جۆی کە ھۆکاری سەرەکی پەتای ئەنفلەوەنزای باڵندەیە جۆری ە زۆر ھەستیارە بە گەرما و لە پلەکانی گەرمای ٧٠س و بەسەرەوە ئەم ڤایرۆسە دەمرێت،
و مەترسی ھەرە گەورەی پسپۆان ئەوەیە کە ئەم ڤایرۆسە واتە ڤایرۆسی ئەنفلەوەنزای باڵندە یەک بگرێت لەگەڵ یەکێک لە ڤایرۆسەکانی ئەنفلەوەنزای کە تووشی مرۆڤ دەبێت و پێکەوە جۆرێکی تازە لەو ڤایرۆسە دروست بێت کە لە مرۆڤێکەوە بگوازرێتەوە بۆ مرۆڤێکی دی.
لێرەدا دەبێ ئاماژە بەوە بکەین و ئاگاداری ئەوە بین کە لە کاتی کوڵان یان برژاندنی گۆشتی مریشک ھەموو جێگایەکی گۆشتەکە بگاتە ئەم پلەیە بەتایبەتی لە کاتی برژانی یان سوورکردنەوەی مریشکی ساغ دەبێت ناوەوەی گۆشتەکە باش سووربوبێتەوە.
و ھەروەھا ئەگەری یەکگرتن ھەیە لە کاتی تووشبونی مرۆڤێکی نەخۆش بە ڤایرۆسی ئەنفلەوەنزا بە ڤایرۆسی ئەنفلەوەنزای باڵندە؛ و گۆڕانی ئەنفلەوەنزا بە ڕێگای یان بە ڕێگای دەبێت.
عوسمان لە ساڵی ١٩٧٩ لە دوای شۆڕشی ئیسلامیی لە ئێران و ئاڵۆزیی بارودۆخ ناوچەکە دەگەرێتەوە بۆ بیارە و دوای ساڵێک لە ھەڵگیراسانی شەڕی عێراق و ئێران محەممەد عوسمان دەچێت بۆ بەغدا و لەوێ دەمێنێتەوە تا ساڵی ١٩٩٠ پاشان دەچێ بۆ ئوردن و لەوێ نزیکەی دوو ساڵ دەمێنێتەوە و پاشان دەڕوات بۆ تورکیا بۆ شاری ئەستەمبۆڵ.
لە ٣١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٧ دوای نەخۆشییەکی سەخت لە نەخۆشخانەیەکی ئەستەنبۆڵ کۆچی دوایی کرد و ھەر لە باخچەی ماڵەکەیدا بەخاک سپێردا.
لەوێ ماوەیەکی زۆر دەمێنێتەوە و موڵک و ماڵ و زەوی و زارێکی زۆری دەبێت و باخی محمووئاوا و خانەقا و مەدرەسەی دووڕۆ و محمووئاوا دروست دەکات.
ھزرین یا تێفکرین یەکێک لە کارەکانی زەینە کە ڕێگە ئەدات مرۆڤ شتەکانی ناو ئەم جیھانە بۆ خۆی مانادار بکاتەوە و لێیان تێبگات بە جۆرێک لەیەکیان بداتەوە کە لەگەڵ پێداویستی و داخوازەکان و ئامانجەکانیدا زۆرتر ڕێک بکەون.
مێژووی ئەم شارستانە ھەروەک مێژووی گشت شارستانەکانی کەی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا کە ببوون بە مەیدانی ململانێی نێوان دەسەڵات دارانی ئێرانی و ئیمپراتۆریەتیی عوسمانیی و ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی،
ئەمەش وەھای لە دەسەڵاتدارانی یەک بە دوایەکی ئێران کرد کەوا لەپاڵ داواکاری جوداخوازی کوردان بیر لە ھێنانی تورک زمانەکان بکەن وەک بۆ ئەم ناوچانە تاوەکو وەک ھێزێک لەدژی جوڵانەوەی کورد و بەرگری ھێزە عوسمانی و ڕووسەکان بەکاریان بھێنن و ئەمەش وەھای کرد کەوا دیمۆگرافیای ناوچەکە بگۆڕێت و نەتەوەیەک دروست بێت لە پەنای نەتەوەی کورددا.
دەرکەوتنی پاشماوەی شارێکی مێژووی لە سەرەتای جادەی پۆلدەشت - خۆی و کەدۆزرایەوە لەلایەن بەڕێوبەرایەتی کەشناسی و بەڵام لە ئێستادا فەرامۆش کراوەو ھیچ کنە و پشکنینێکی بۆ نەکراوە.
ھەرچەندە لەم شارستانەدا پێکھاتەی ئاینی و مەزھەبی جیا ھەیە بەڵام شارستانێکی ھێمن و ئاسایشە و ئەم جیاوازیانە نەبووەتە ھۆی جودایی و دووبەرەکی.