polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
"باوکم مرد کاتێک من تەنها ١٢ ساڵ بووم و ئەو ٤٥ ساڵ بوو. لەو ڕۆژەوە هەستەکە بە هێزتر بەسەرمدا زیاتر دەبوو کە هەر لەو تەمەنەدا دەمرم و کاتێک کێشەی دڵم جدی بوو کاتێک گەیشتمە ٤٥ ساڵ بیرم کردەوە:
دایکی وەک پاککەرەوە دەستی کرد بە کارکردن لە ئایاکس و بڕیاری ئەوەی دا کە چیتر ناتوانێت بە بێ مێردەکەی لە بەقاڵەکە هەڵبگرێت و لە داهاتوودا ئەمەش کرۆیف لە ئاسایشی دارایی نزیک کردەوە بەڵکو دەستخۆشیشی بۆ هاوکاری یاریزانەکان کرد دایکی بەم زووانە چاوی بە مێردە دووەمەکەی هینک ئەنجل کەوت کە دەستی مەیدانییە لە ئایاکس کە کاریگەری سەرەکی لە ژیانی کرۆیف سەلماند.
ئەو پێشتر ڕاگووراوە بۆ ئەوەی بچێتە نیو یۆرک کۆسموس بەڵام مامەڵەکە تەواو نەبوو ئەو چەند یاریەکی پێشانگای بۆ کۆسمۆس کرد ئەو تەنها بۆ یەک وەرز لە ئەزتێکس مایەوە،
تەنانەت کاتێک تیمەکە تووشی کێشەی دارایی خراپ بوو لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٨١ کرۆیف وەک یاریزانی میوان بۆ میلان لە خولێکدا یاری کرد،
کرۆیف هەموو یارییەکانی خولی ئەو وەرزە ئەنجام دا جگە لە یەک یاری بەهۆی نمایشێک لە مەیدانەکە بۆ پێنجەمین جار وەک باشترین یاریزانی تۆپی پێی هۆڵەندی دەنگی پێدرا لەکۆتایی وەرزەکەدا،
ئەو جەنگاوەرە وازهێنانی خۆی لە یاریکردن ڕاگەیاند ئەو لە ١٣ی ئایاری ١٩٨٤ بە گۆڵێک لە دژی پی ئی سی زڤۆلە کۆتایی بە پیشەی یاریکردنی لە ئێردیڤیسی هێنا.
کرۆیف بۆ ماوەیەکی کورت لە ساڵی ١٩٧٨ وازی لە یاری کردن هێنا بەڵام دوای لەدەستدانی زۆربەی پارەکەی لە زنجیرەیەکی سەرمایەگوزاری هەژاردا،
واز لە یاریکردن بهێنم لە تەمەنی ٣١ ساڵی دا بە بەهرەیەکی بێوێنەی کە لە دەستمدایە" و ئەوەشی وت "لە سفرەوە لە ئەمریکا دەست پێبکەین،
و سەرکەوتنەکانی تۆپی پێی ئیسپانی لە هەردوو ئاستی یانەکە و نێودەوڵەتی لە ماوەی ساڵانی ٢٠٠٨ بۆ ٢٠١٢ بە بەڵگەی کاریگەری کرۆیف لەسەر تۆپی پێی هاوچەرخ باس کراوە.
لە ١٩٩٩ کرۆیف لە ھەڵبژاردنێک کە لەلایەن فیدراسیۆنی نێودەولەتی مێژووی تۆپی پێ & سەرژمێری ڕیکخرابوو دەنگی دا بە یاریزانە ئەوڕووپیەکانی سەدە،
هەزاران کەس لە هەوادارانی بارسێلۆنا کە لە تەلەڤزیۆنەوە سەیری یارییەکەیان دەکرد لە ماڵەکانیان ڕژانە نێو شەقامەکان بۆ ئەوەی بەشداری ئاهەنگی بردنەوەیان بکەن.
ڕۆژنامەنووسێکی نیویۆرک تایمز نوسیویەتی کە کرۆیف لە ماوەی ٩٠ خولەکدا زیاتر لە چەندین سیاسەتمەدار لە خەبات و تێکۆشاندا کاری زیاتر بۆ ڕۆحی گەلی کەتالان کردووە.
کرۆیف گۆڵێکی تۆمارکرد کە تێیدا خۆی بە هەوادا هەڵدا و تۆپەکەی لە پاسی میگێل ڕینا گۆلی ئەتلیتیکۆ بە قاچی ڕاستی خۆی دا (تۆپەکە لە نزیک بەرزایی مل بوو و پێشتر گەشتێکی زۆری لە پۆستێکی دووردا کردبوو).
کرۆیف لە ساڵی ١٩٧٥ لە کاتی خولی پاریسدا دوو یاری لەگەڵ پاریس سان جێرمان ئەنجامدا ئەو تەنها ڕازی بوو چونکە ئەو هەواداری دیزاینەر دانیاڵ هێچتەر بوو،
ئەو گەڕانەوەی لە ٣٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٠ لە دژی ئایندهۆڤن ئەنجامدا و لە جیاتی ئەوەی ژمارە ٩ی ئاسایی خۆی لەبەر بکات،
ئایاکس بە ئەنجامی ١-٠ یاریەکەی بردەوە هەرچەندە زۆر نامۆ بوو لەو ڕۆژانەدا بۆ دەستپێکەرانی یارییەک کە بە ژمارە ١ تا ١١ یاریی نەکەن،
لە پاشخانێکی چینی کارکەر لە ڕۆژهەڵاتی ئەمستردام کرۆیف بە هاندانی باوکی کاریگەر و خۆشەویستی تۆپی پێی و نزیکی لە ئاکرسترات بۆ یاریگای دی میر ،
کرۆیف لە سەرکەوتنێکی بە ئەنجامی ٨-١دا شەش گۆڵی تۆمارکرد دوای بردنەوەی یاری کۆتایی جامی هۆڵەندا بەرامبەر سپارتا ڕۆتردام بە ئەنجامی ٢-١،
بەڕێوەبەری یانەی لێستەر سیتی ئینگلیزی هەوڵی ئیمزاکردنی گرێبەست لەگەڵ کرۆیف دا و سەرەڕای دانوستانەکان سێ هەفتە بەردەوام بوو،
بەڵام نەتوانرا ڕێکەوتن ئەنجام بدرێت کرۆیف لەجیاتی ئەوەی ئیمزای لەگەڵ سێگوندای ئیسپانی دیڤیژن لای لیڤانتی هەڵبژارد.
تۆمەتەکانی تاوانبارکردنی کرۆیف ڕەتنەکرایەوە بەهۆی خووبوونی لەبەرکردنی کراسێک کە تەنیا دوو هێڵی ڕەشی لەسەر پۆشینەکان هەیە،
لە ساڵی ١٩٧٠ەوە جلی ژمارە ١٤ لەبەر کرد و ڕەوتێکی بۆ پۆشینی ژمارەی جلوبەرگ لە دەرەوەی ژمارەی هێڵی ١ تا ١١ی ئاسایی دانا.
لە سێگوندا دیڤیژن جادووەکەی خۆش کرد و ئەو تەنها دە یاری ئەنجامدا و دوو گۆڵی تۆمار کرد کە سەرکەوتوو نەبوو لە پاراستنی بەرزکردنەوە بۆ بەشی یەکەم،
وەلید لەلایەن مێژوونووسان ئیبن هیشام و ئیبن دورەید و ئیبن حەبیب وەک "گاڵتەپێدەری" پێغەمبەری ئیسلامی محەممەد کە لە سورەتەکانی مەککە ئایەتەکانی قورئان.
هیشامی مامی خالید لە لای باوکیەوە بە 'ئاغای مەککە' ناسرابوو و بەرواری مردنی لەلایەن قوڕەیشەکانەوە وەک سەرەتای ساڵنامەکەیان بەکاری دەهێنا.
لە وانەش جەنگی ئوحود دژی موسڵمانان پێش ئیسلام بوونی و پاشان جەنگی یەرموک و جەنگی موتە دژی رۆمەکان و جەنگی فیراز دژی فارسەکان کە تێیدا توانی سەرکەوتن بە دەست بێنێت.
لەو جەنگەدا هێزی مەککە توانیان سەربکەون بە سەر هێزی موسڵماناندا بە یارمەتی خالید کە توانی هێرشیکی هەڵگەڕاوە بکاتە سەر موسڵمانان و پێغەمبەرەکەیان.
لەو جەنگەدا پێغەمبەری خودا زەیدی کوڕی حارسی دەستنیشان کرد وەک سەرکردەی سوپا وە فەرمووی ئەگەر زەید شەهید کرا ئەوا جەعفەر سەرکردەیە وە ئەگەر ئەویش شەهید کرا ئەوا عەبدوڵای کوڕی رەواح سەرکردەی سوپا بگرێتە دەست.
خالید کوڕی وەلید زۆر بە ئاواتەوە بوو کە بە شەهیدی بگەڕێتەوە بۆ لای خودا بەڵام لە ساڵی ٦٤٢ لە سەر جێگا کوچی دوای کردوو دواین وتەی خالید ئەمە بوو:
جێگایەک نەماوە لە لەشمدا کە جێگای ڕم و شمشێر و خەنجەری پیوە نەبێت وە ئێستاش لێرەم خەریکە وەک وشترێکی پیر دەمرم لەسەر جێگا دەبا نەخەوێت چاوی ترسنۆکەکان.
ئەسحابەی پێغەمبەری ئیسلام موحەمەد بووە هەروەها سەرکردەی سوپای خەلافەتی ڕاشدین بووە لە سەردەمی خەلیفە ئەبووبەکر و عومەری کوڕی خەتاب.
پاشان ڕۆیشت بۆ مەدینە و وزانستی وەرگرت لەسەر دەستی شێخ و پێشەواکانی و زانستی پێشەوا مالک کوڕی ئەنەسی وەرگرت و ئیمامی شافعی لەگەڵیدا بوو تا کۆچی دوایی کرد،
هەروەها کتێبێکی تری نوسیووە ئەمیش هەر کتێبێکی زانستی بوو سەرەتا لە عێراق نوسیویەتی پاشان داینایەوە و هەندێک گۆڕانکاری تێدا ئەنجامدا کاتێک لە قاهیرە دادەنیشت و ناوی نا ،
ئیمامی شافعی لە ڕێگەی ئەم لێکۆڵینەوانەوە توانی بنەماکانی مەزهەبەکان بناسێت و توانی بە هۆی ئەو زیرەکیەی خوا پێی بەخشیبوو لەگەڵ عەقڵی تەواو و باشی تێگەیشتن و فراوانی دەرک پێکردن و زانیارییە بەرزەکان و خێرایی لەبەرکردن و ڕوونی بیرەوەری و هەروەها لەگەڵ ئەو سەرکەوتن و یارمەتیەی خوا پێی بەخشیبوو توانی ڕۆبچێت لە ئوسوڵی فیقهدا و یەکەم پەیامی دانا لەسەر داوای شێخەکەی عەبدول ڕەحمان کوڕی مەهدی،
پاشان کە گەیشتە بەغدا و بە دیداری محەمەد کوڕی حەسەن شیبانی گەیشت ئەمیش خوێندکاری ئەبووحەنیفە بوو و مەزهەبەکەی ئەبووحەنیفەی بڵاوئەکردەوە و لقەکانی ڕێکئەخست و کاتێک ئیمامی شافعی چاوی پێی کەوت سوور بوو لەسەر ئەوەی زانستی عێراقی لێوەربگرێت،
میسر و سووریا و ئوردن و ئێندۆنیزیا و مالیزیا و فەلەستین و ڕۆژهەڵاتی ئەفریقا و باشوری هیندستان و یەمەن و عومان و حیجاز و بەشەکانی ڕۆژهەڵاتی عەرەبستانی سەعوودی و لە باشووری عەرەستانی سەعوودی لە ناوچەکانی جازان و عەسیر،
واتە حەج وەستانی عەرەفەیە ـ (حەجی ێەحیح حەجی ئەو کەسەیەکەفریای وەستان کەوتووە لەڕۆژی عەرەفە) ـ ھەرکەس شەوی جەمع گەیشت پێش ئەوەی رۆژ ھەڵبێت ئەوە گەیشتووە بەحەج.
بەڵام لە ڕووی ئاینیەوە ڕۆیشتن و بەڕێکەوتنە بەرەو ماڵی خودا و چەند شوێنێکی دیکە بۆ بەجێھێنانی چەند پەرستنێکی تایبەتی لە کاتێکی سنووردار و‌ بە شێوەیەکی دیاریکراو.
إِنَّ أَوَّلَ بَیْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِی بِبَکَّةَ مُبَارَکًا وَھُدًی لِّلْعَالَمِینَ ﴿٩٦﴾ فِیھِ آیَاتٌ بَیِّنَاتٌ مَّقَامُ إِبْرَاھِیمَ وَمَن دَخَلَھُ کَانَ آمِنًا وَلِلّھِ عَلَی النَّاسِ حِجُّ الْبَیْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَیْھِ سَبِیلاً وَمَن کَفَرَ فَإِنَّ اللە غَنِیٌّ عَنِ الْعَالَمِینَ].
وحەج پێویستە لەسەر ھەر موسڵمانێک لە تواناییدا بێت وەک لە قورئاندا ھاتووە ﴿وَأَذِّن فِی النَّاسِ بِالْحَجِّ یَأْتُوکَ رِجَالا وَعَلَی کُلِّ ضَامِرٍ یَأْتِینَ مِن کُلِّ فَجٍّ عَمِیقٍ ﴾،
یان بە سواری لاوازی کردوون و لە ھەموو ڕێگەیەکی دوورەوە ھەر دێن. وحەج تەنھا یەک جار پیویستە لە تەمەندا بەجێبھێنرت و موسڵمانان لەو باوەڕەدان کە حەج سودێکی ڕۆحی زۆر و فەزڵی گەورەی ھەیە.
حەجکردن فەرزە لەسەر ھەموو پیاو و ژنێک کە تەکلیفی شەرعییان لەسەرە؛ بەومەرجەش کە توانایان ھەبێت و ‌تەنھا جارێک لە ژیانیاندا واجیبە لەسەریان.
کە حەزی بە ئاشتی دەکرد و ڕێکەوتنێکی تری بەست لەگەڵ ڕووسیا بە دەست تیوەردانی بەریتانیا و ھۆڵەندا کە بازرگانییەکەیان زەرەری ھێنابوو بەھۆی شەری ڕووسی عوسمانییەوە،
و ئەو ڕێکەوتنە بە ڕێکەوتنی ئەدەرنە ناسراوە و تێیدا ڕووسیا وازی لە ھەموو خاکەکانی ھێنا لەسەر دەریای ڕەش لە بەرامبەر لابردنی ئەو جزییە ساڵانەی بە بەرپرسەکانی قڕمی دەدا تا ھێرش نەکەنە سەر کاروانە بازرگانییەکانی.
و پەیماننامەی بسارۆفتس بەسترا و زۆر لە ناوچەکانیان دا بە نەمسا وەک شاری بەلەگراد و بەشێکی گەورەی سربیا و پاشماوەی دوورگەی مۆرە بۆ عوسمانییەکان و بووندقیە کەنارەکانی دلماسیایان بە دەستھێنا،
و ھەروەھا دەوڵەتی عوسمانی لەو ڕێکەوتنەدا ڕیکەوت لەگەڵ ڕووسیادا بەوەی کە سنوورێک بۆ دەسەڵاتی پاشای پۆڵەندا دابنێن،
و مەبەستی قەیسەری ڕووس لەم بەندە دۆزینەوەی دوژمنکارییەک بوو لە نێوان پۆڵەندی و عوسمانییەکان لە ھەوڵەکانیدا بۆ فروانخوازی لەسەر حسابی پۆڵەندا و سوید و دەوڵەتی خەلافەتی عوسمانی.
وەزیرەکانی دەرکیان بە چاکسازییەکانی بوتڕسی گەورەی پاشای ڕووسیا و پلانە فراوانخوازییەکەی نەکرد لەسەر حسابی شانشینی سوید و پۆڵەندا و دەوڵەتی عوسمانی.
و ئەم ڕووداوە سەرەتای ئەو گۆڕانە ڕۆژاوایییە بوو کە لە دەوڵەتدا ڕوویدا دواتر و ناکۆکی بانگەوازکارەکانی بە ڕۆژاوایی کردن و پارێزگارەکان دەستی پێکرد.
پاشای سویدی شارلی دوازدەیەم ڕووبەڕووی شکانێکی سەخت بوویەوە لەسەر دەستی سەربازە ڕووسییەکان و ناچاربوو پەنابەریتە بەر شاری بەندەری عوسمانی،
عوسمانییەکان کاتێکی نەگونجاویان ھەڵبژارد بۆ چوونە ناو ئەم شەڕەوە لەبەرئەوەی نەمسا سەرقاڵی ھیچ شەڕێک نەبوو لەگەڵ فەڕەنسا و دەیتوانی ھەموو سوپاکانی بھێنێت بۆ ئەم شەڕە و زانستی سەربازی عوسمانی لاوزابوو بوو بە بەراورد بە نەمسا.
بە ھەوڵی بێوچانی سەرکردایەتیی کاتی لە ماوەیەکی زۆر کەمدا توانیی سەدان ھاوبیری نەتەوەیی و سەربەخۆخوازی ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ناوخۆ و دەرەوەی وڵات لە دەوری بەرنامەی خۆی کۆ کاتەوە،
مۆرینیۆ تاکە ڕاھێنەرە لە ماوەی٩ ساڵدا لەئەرکی ڕاھێنەرایەتی لەیاریگای یانەکەی تووشی شکست نەبووە ناوی چۆتە پەرتووکی گینس بۆ مێژوو و داھێنانەکان ،
باوکی ڕاھێنەری ھەڵبژاردەی تۆپیپێی پرتووگالی کردووە وە دایکیشی مامۆستا بووە لە قوتابخانەی ناوەندی و ئامادەیی وە مامی مۆرینۆ پاڵنەر و ھانی مۆرینیۆی داوە بچێتە یاریگاکان
بۆ ئەوەی سەیری یاری تۆپی پێ بکات چونکە مامی پێشبینی دەکرد لەداھاتوو مۆرینیۆ کەسایەتی جیھانی لێوە دەردەچێت لە جیھانی تۆپی پێدا .
دوای وازھێنانی لەیاریکردن وەک یاریزان لەبەر ئەوەی زمانی کەتەلۆنی دەزانی چووە نێو کاری وەرگێڕی لەم کارەشدا لە تۆپی پێدا دوورنەکەوتەوە کە دوای ئەوەی لەگەڵ خانەوادەکەی چوونە شاری بەرشەلۆنا بووە وەرگێڕی یانەی بەرشەلۆنە کە کاری وەرگێڕی بۆ ڕاھێنەری یانەکە بۆبی ڕۆبسۆن دەکرد ،
مۆرینۆ سوودی زۆری لە بۆبی ڕۆبسۆن وەرگرت تا وای لێھات مۆرینیۆ کاری ڕاھێنەرایەتیشی تاقی کردەووە بەوەی لە سالی ٢٠٠٢ بوو بە ڕاھێنەری یانەی بەنفیکای پرتووگالی .
مۆرینیۆ لە ٢ی جوونی ٢٠٠٤ ڕوویکردە یانەی چێڵسی ئینگلیزی لەگەڵ ئەم یانەیە مۆرینیۆ کۆمەڵە دەستکەوتێکی بۆیانەی چێڵسی دەستەبەر کرد کە سەروەریەکی مەزنیشی
لەگەڵ مێژووی یانەکە تۆمارکرد لەگەڵ یانەی چێڵسی ١٨٥ یاری ڕاھێنەری یانەکە بووە وە تیایدا ١٣١ یاری بردۆتەوە بەڵام لەکۆتایدا بەھۆی کێشەی لەگەڵ سەرۆکی یانەکە ملیاردێری ڕووسی ئەبراهیممۆڤیچ یانەکەی جێهێشت .
مۆرینۆ لەھێڵێ ناوەڕاست یاریکردووە وە لەگەڵ کۆمەڵێ یانەی ووڵاتی پرتووگال یاری کردووە ئەوانیش یانەکانی ڕایۆ ئەڤی و بلێنسیس و سێسیمبرا ،
بەڵام مۆرینیۆ لەماوەی ژیانی یاریزانی زۆر سەرکەوتوو نەبووە بەوەی تەنیا ٩٥ یاری کردووە وە تەنیا ١٥ گۆلی لەگەڵ یانەکانی تۆمارکردووە ماوەی یاری کردنیشی وەك یاریزان ٧ ساڵ بووە لەنێوان ساڵەکان ١٩٨٠ بۆ ١٩٨٧ .
مۆرینیۆ لە ٢ی جوونی ساڵی ٢٠٠٨ ڕوویکردە ووڵاتی ئیتالیا بەمەبەستی مەشقدانەوەی یانەی ئینتەرناسیۆنالێ ئیتاڵی لەیەکەم وەرزیدا سێ نازناوی بردەوە وە لەوەرزی دووەمیش ٥ نازناوی بردەوە لەگەڵ یانەی ئینتەر ناسیۆنالی یاخوود ئینتەر میلان مۆرینیۆ ناوبانگی لە ھەموو جیھانی وەرزشی دەرکرد لەکۆی ١٠٨ یاری لەگەڵ یانەکە توانی ٦٨ یاری بباتەوە .
مۆرینۆ لەساڵی ٢٠٠٢ یەکەم ئەزموونی ڕاھێنەرایەتی لەیانەی بەنفیکای پرتووگالی گرتە ئەستۆ بەڵام مۆرینیۆ تەنیا چوار مانگ لەگەڵ بەنفیکا ڕاھێنەرایەتی کردووە لەکۆی ١١ یاری ڕاھێنەرایەتی لەگەڵ بەنفیکا ٦ یاریان بردەوە وە ٣ یاریش بەرامبەر بوونە وە ٢ یاریش دۆڕان ماوەی ڕاھێنەرایەتی ٢٠ سێپتەمبەری ٢٠٠٠ بۆ ٥ی دێسمبەری ساڵی ٢٠٠٠ .
مۆرینیۆ لەگەڵ تامێ فاریا ژیانی ھاوسەرگیری پێکھێناوە ئەویش لەساڵی ١٩٨٩ بوو مۆرینۆ لەگەڵ خێزانەکەی لەساڵی ١٩٩٦ بوونە خاوەنی یەکەم مناڵ کە کچ بوو ناویان نا
مۆرینۆ لەژیانیدا ھەمیشە زیرەک بووە لە قسەکردن کە تا ئێستا توانیویەتی خۆی فێری کۆمەڵێک زمانی جیاواز بکات لەوانە پرتووگالی و ئیسپانی و فەڕەنسی و ئیتاڵی بەڵام زۆربەی کات بە کەتەلۆنی قسەی کردووە .
ھەرچەندە مادەکان لانیکەم دوو جار لە سەردەمی داریوش ھەوڵیان دا تا لە دەسەڵاتی ئەخمینی ڕزگاریان بێ و سەربەخۆیی خۆیان بەدەست بھێننەوە،
ھەرچەند دانیشتووانی لیدی ھەر ئەوسا ھەوڵیان دا تا لە ژێڕ ڕکێفی دەسەڵاتی ئەخمینی ڕزگاریان بێ و شوڕشەکەیان بە سەرکردایەتی پاکتیاس دامەزرا،
ئەو توانی لە ماوەی دەسەڵاتی خۆی چەند وڵات و ژیاری درەوشاوەی مرۆڤایەتی بۆ ھەمیشە لە نێو ببا بە جۆرێک کە جگە لە ناو شتێکیان لێ بەجێ نەما.
گه‌شتياره‌ ئيتاڵيه‌كان له‌ سه‌ده‌كانى پازده‌هه‌مى زايين له‌ كاتى گه‌شته‌كانيان بۆ خاكى ترانسلڤانيا و ڤالاخياو مولداڤيا ئه‌م ناوه‌يان له‌ دانيشتووانى ئه‌وێده‌ر ناوه
ريشه‌ى نه‌ته‌وه‌ى رۆمانيا دوگه‌ڕيته‌وه‌ بۆ رۆژگارى كه‌ ناوى ئه‌و هه‌رێمه‌ بوو له‌ رۆژگارى رۆميه‌كان و بريتى بوو له‌ تێكه‌ڵبوونى هۆزه‌ رۆمانيه‌كان له‌گه‌ڵ دوو هۆزى دێرينى هاوزار به‌ ناوى تراك و گيت كه‌ هه‌ريه‌ك له‌ سترابۆن و هيرۆدۆتى مێژوونووسى گريك ناويان هێناون له‌ باسى شه‌ڕى شاى فارس داريۆشى گه‌وره‌و تراجانى رۆمى ،
ئه‌مانه‌ به‌ ريشه‌ى زمانه‌وانى هيندۆ-ئه‌وروپى بوون له چاخى برۆنزى دا‌ له‌ رۆمانيادا ژياون به‌ڵام له‌ ژێر هه‌ژموون و كاريگه‌رى ده‌سه‌ڵاتى ئيمپراتۆريه‌تى رۆما زمان و نه‌ريتى ده‌سه‌لاتدارانيان په‌يڕه‌و كردووه‌ .
ڤالاك و مولداڤيا و ترانسلڤانيا كه‌ دواتر ترانسلڤانيا بووه‌ به‌شێك له‌ شانشبنى و له‌ سه‌ده‌ى شازده‌هه‌م كرا به‌ ميرنشيمێكى سه‌ربه‌خۆ به‌ هه‌مان ناو وتا 1711 درێژه‌ى كێشا.
له‌ ڤالاك و مولداڤياش زۆر ميرنشينى په‌يدابوون بۆ رووبه‌روو بوونه‌وه‌ى هه‌ژموونى توركه‌ عوسمانيه‌كان كه‌ دواى سه‌ده‌ى چوارده‌هه‌م په‌لي بۆ ناو ئه‌وروپا ده‌هاوێشت.
له‌ ساڵى 1541 وڵاتى به‌ڵكان به‌ گشتى و به‌شێكى هنگاريا مه‌جه‌ڕ كه‌وته‌ ژێر ده‌سه‌ڵاتى توركه‌كان و تا سه‌ده‌ى نۆزده‌هه‌م هه‌رسێ ده‌ڤه‌رى ڤالاكيا و مولدۆڤياو ترانسلڤانيا وه‌ك ويلايه‌تى سه‌ر به‌ ده‌سه‌ڵاتى عوسمانى مانه‌وه‌.
سه‌ربه‌خۆيي راگه‌ياند و پاش يه‌كگرتنه‌وه‌ى ده‌ڤه‌ره‌كانى و هه‌لبژاردنى بۆخارست وه‌ك پێته‌ختى شانشينى رۆمانيا ساڵى 1881.
له‌ جه‌نگى دووه‌ميش لاينگره‌ ئه‌ڵمانه‌كان بوو له‌ دژى سۆڤيه‌ت كه‌ ساڵى 1944 رۆمانيايان داگيركردو ساڵى 1945 حكومه‌تێكى شيه‌عى دامه‌زرا و ساڵى 1947 رژێمى شانشينى لادراو كۆمارێكى گه‌لى راگه‌يه‌نرا و بووبه‌ به‌شێك له‌ فراكسيۆنى كۆمۆنيستى سه‌ر به‌ سۆڤيه‌ت و له‌ 1974 نيكۆلاى چاوچيسكۆ كرايه‌ سه‌رۆكى رۆمانيا و ده‌سه‌ڵاتى ديكتاتۆريانه‌ى تا ساڵى1989خاياندو به‌ شێوه‌يه‌كى دراماتيكى له‌گه‌ڵ ژنه‌كه‌ى كوژران.
ده‌وڵه‌تى نوێى رۆمانيا پێكهاته‌ى يه‌كگرتنى ده‌وڵه‌تى رۆمانياو مولدۆڤيا به‌ سه‌ركردايه‌تى ئه‌ليكساندروا ئيوان كۆزا.
‌ ئه‌ندامه‌ له يه‌كێتى ئه‌وروپا و‌ ناتۆ و يه‌كێتى لاتينى و رێكخراوه‌ زمانه‌فه‌ره‌نسيه‌كان ناسراو به‌ فرانكۆفۆن.
كه‌مى زايين كێشه‌يه‌كى دياره‌ له‌ رۆمانيا و ژماره‌ى مردووه‌كان زياتره‌ له‌ ژماره‌ى له‌ دايكبووان له‌به‌ر گه‌لێك هۆى كۆمه‌ڵايه‌تى و ئابوورى و مه‌زه‌نده‌ ده‌كرێت تا ساڵى 2050 دابه‌زێته‌ 15.9 مليۆن.
زمانى ئه‌ڵمانى نزيكه‌ى 45000كه‌س ده‌بن و كه‌مينه‌يه‌كى تر به‌ توركى ده‌ئاخڤن و ژماره‌يان 32000 كه‌س ده‌بێت و له‌ شارى كونستانچا ده‌ژين.
دەربڕینێکی بەریتانی بوو کاتێک ڕکەبەری و ناکۆکی ستراتیژی نێوان ئیمپراتۆریەتی بەریتانی و ئیمپراتۆریەتی ڕووسییان بینی لە سەرکردایەتی کردنی ئاسیای ناوەندیدا بەکاریان ھێنا،
ھەروەک زۆر لە ڕاگەیاندنەکان ئاماژە بەوە ئەدەن کە ناکۆکی نێوان ھێزە نێودەوڵەتیەکان و ھێزەکانی تاڵیبان لە ئەفغانستان بریتیە لە یاریە گەورە تازەکە.
لە ئەنجامی ئەوەدا ناوچەکە ڕێگەی یەکتربڕینی خەڵک و بیرۆکەکانی نێوان ئەورووپا و ڕۆژھەڵاتی ناوەندی و باشووری ئاسیا و خۆرهەڵاتی ئاسیایە،
کە دەچیتە ناو چایخانەکەوە چاوت بە کۆمەلێکی زۆر لە وێنەی ھەڵواسراو دەکەوێت کە پێک ھاتوون لە وێنەی شاعیر و ھونەرمەند و رۆژنامەنووس و سەرکردە و پێشمەرگە نەمرەکان.
ئێستا چایخانەکە کۆمەڵیکی زۆر لە گەنجان و ڕۆشنبیران ڕووی تێدەکەن و تێیدا بە یەکتر شاد ئەبنەوە و گفتوگۆ لە بارەی ئەدەبیات و ھونەر و ڕۆژنامەوانییەوە دەکەن.
چایخانەی شەعب وەک فۆڕم ھیچ جیاوازییەکی لەگەڵ چایخانەکانی تردا نییە بەڵام ئەوەی کە جیاوازی پێ دەبەخشێ جۆری ئەو کەسانەن کە ڕووی لێدەکەن وەک ڕۆژنامەنوسان و ھونەرمەندان و شاعیران.
ئەوەی جێی سەرنجە لەم چایخانەیەدا ئەوەیە کە ھەندێ جار ژنانیش ڕوو لە چایخانەکە دەکەن بەڵام بە شێوەیەکی کەم تەنھا ئەوانە نەبێ کە لە ئەوروپاوە دەگەرێنە یان ژنانی بیانی کە سەردانی سلێمانی دەکەن و دێنە چایخانەکە.
لە سەرەتادا وەستا شەریفی باوکم چایچی دەسگێر بووە پاشان بیری لە دانانی چایخانەیەک کردووە و ناوی ناوە چایخانەی سەبارەت بەوەی کە بۆ چایخانەکە ناوی شەعبی لێنراوە وەستا عومەر وتی:
لە سەرەتادا چایخانەی شەعب بەم شێوەیەی ئێستا نەبووە و وەھا گەورە نەبووە شوێنی کتێبخانەکەی ئێستا چایخانە بووە و حەوشەکەشی شوێنی خواردەمەنی بووە کە خاوەنەکی ناوی وەستا نەزەر بووە.
وە لەو کاتەوە تا ئێستا دوو جار چایخانەکە نۆژەن کراوەتەوە جاری یەکەم لەسەر ئەرکی خۆمان و دوا جاریش ساڵی ٢٠٠٦ بووە لەسەر دەستی حکوومەتی ھەرێم کە ئەو کات عومەر فەتاح سەرۆکی حکوومەت بووە.
کۆمەلێک کەسی ناودار سەردانی چایخانەیەکەیان کردووە ھەندێک لەوانە کە پێک ھاتبوون لە شاعیر و ھونەرمەندان و نووسەران سەردانی چایخانەکەیان کردووە وەک شێرکۆ بێکەس و ئەحمەد ھەردی و حەمە ساڵح دیلانی شاعیر و عەبدوڵڵا جەوھەر و مامۆستا ئەخۆل و گەلێکی تر سەردانی چایخانەکەیان کردووە.
لە سەردەمی ڕژێمی بەعس دا چەند جارێک چایخانەی شەعب کەوتووەتە بەر ھێرشی ملازم موحسین و ئیھانەی بە نوسەران و ئەو گەنجانە کردووە کە لە چایخانەکەدا دانیشتوون و کۆبونەتەوە.
بەپێی توێژینەوەیەکی نوێش رۆژانە خواردنی سێ ھەنار ھۆکارێکی باشە کە پارێزگاری لەگەنجێتیت بکەیت و نیشانەکانی پیربوون لەخۆت دووربخەیتەوە.
عوسمان ھەستا ب فراوانکردنی میرنشینەکەی لە ساڵی ٦٨٨ك دا توانی قەڵای قەرە حەسار یان ئەفیونی قەرە حەسار بخاتە پاڵ دەوڵەتەکەی،
دەستی کرد بە فراوان کردن و شاری یەنی شەھری کردە بنکەی خۆی و وناونرا بە پادشای ئال عوسمان وئاڵای خۆی بەرز کردەوە کە ئێستا ئەوە ئاڵای تورکیایە.
پاشان گەڕایەوە وڕووی کردە بۆرسە وتوانی بچێتە ناویەوە ساڵی ٧١٧ك کە بە یەکیک لە قەڵا گرنگەکانی ڕۆم ھەژمار ئەکرا لە ئاسیای بچوکدا.
و زۆر لە سەرکردە بیزەنتییەکان زۆر سەرسام بوون بە کەسایەتی عوسمان وئەو پەیڕەوەی لەسەری دەڕۆیشت بە شێوەیەک کە ڕیزەکانی عوسمانییەکان پڕ بوون لەو بیزەنتیانەی ئیسلام بوون،
و کۆمەڵەی یان ئیخوان کە کۆمەڵێک خەڵکی چاکە بوون یارمەتی موسڵمانیان ئەدا ومیوانداریان ئەکردن وھاوڕێیەتی سوپاکانیان ئەکردن لە غەزودا،
وکۆمەڵەی کە کۆمەڵێک بوون لەسەر فیقھی ئیسلام ئەڕۆیشتن و زانیاری تەواویان ھەبوو لە شەریعەتی ئیسلامیدا وئامانجیان یارمەتی دانی موسڵمانان بوو بە گشتی و تێکۆشەرەکان بەتایبەتی … و زۆر کۆمەڵی تر.
عوسمانی کوڕی ئۆرتۆغڕۆڵ بووە بەھێزترین پیاوەکانی ناوچەکە وشاری ئەسکی شەھری کردە بنکە وناونرا بە پادشای ئال عوسمان وئاڵای خۆی بەرز کردەوە.
کەسایەتی عوسمان ھەڵگری ئارامگری بوو کە دەرئەکەوێت لە فەتحی قەڵا و وڵاتەکاندا لە ساڵی ٧٠٧ک فەتحی قەڵای کتە ولفکە و ئاق حەسار و قەڵای قوج حەساری کرد،
تا ئەم فەتحانەی گەیشتە فەتحی شاری بۆڕسە لە ساڵی ٧١٧ک دوای گەمارۆیەکی بەھێز وتوند بەردەوام بوو چەند ساڵێک کە ئەمەیان قورسترین فەتح بوو لە فەتحەکانی عوسمان.
عوسمان ڕووبەڕوویان بوویەوە و خۆی سەرکردایەتی شەرەکانی کرد وسوپای خاچپەرستەکانی پەرت وبڵاو کرد و ئازایەتییەکی تیا دەرکەوت کە بە نمونە ئەھێنرێتەوە.
جوڵان بۆ یارمەت دان و وەستان لەگەڵیدا بۆ بەھێزکردنی پایەکانی دەوڵەتی ئیسلامی تا بە بەھێزی بوەستێت لە بەرامبەر دەوڵەتە دوژمنکارەکان بەرامبەر ئیسلام وموسڵمانان.
چاندنی سیر لە ماوەی دوو ساڵی ڕابردوودا بە وەرگرتنی نمونە لە ناوەندەکانی بەرھەمھێنانی ئەم بەرھەمە بە کەشوھەوای ھاوشێوە و بەرەوپێشبردنی شێوازی چاندن لە شارەکەدا بە جۆرێک کە لە ساڵی ١٩٩٦ پەنجا ھێکتار زەوی لە ژێر چاندندا بوو و تێکڕای دروێنەی ھەر ھێکتارێک لە ساڵی ١٩٩٥،
لەوانەیە ئەم بڕە دروێنەیە بەڵێنی زیادکردنی بەرھەمی ئەم بەرھەمە بدات لە ساڵانی داھاتوودا و بەھێزکردنی بنکەی ئابووری لە ناوچەکەدا.
سودمەندبوون لە بەنداوی زەمینی بابا ئەحمەد کە دەکەوێتە ٣٥ کم باشوری ڕۆژھەڵاتی شارستانەکە بەمەبەستی سنووردارکردنی لافاوی وەرزی و ھەڵگرتنی ئاو بۆ مەبەستی کشتوکاڵی و خۆراکدانی ژێرزەوی ئاوی خوارەوەی بەنداوەکە و دەستپێکردنی جێبەجێکردنی ئاودێری زەویەکانی خوارەوەی بەنداوەکە لە. ٤ گوند بە بڕی ٦٠٤ ھێکتار.
بەرھەمھێنانی پشکێکی بەرز لە بەرھەمە ئاژەڵییەکانی پارێزگاکە و ھەبوونی بەرھەمی زیادە لە بەرھەمە ئاژەڵییەکانی وەک شیر، پەنیر،
پێست و خووری(وەک چۆن ٣٥٠ ھەزار ئاژەڵی ڕەسەن و زیاتر لە ٣٥٠ ھەزار ئاژەڵی کۆچەری گەڕۆک لەم شارستانەدا بەخێو دەکرێن).
کۆی گشتی ڕێگاکانی نێوان شارەکانی ئەم شارستانە ١٧٥ کم و کۆی گشتی ڕێگاکانی گوندەکان ٤٥٤ کم کە ١٠٠ کم ی قیرە و باقیەکەی تر کۆنکرێت و گڵە کە بە ڕێژەی ٢٥٪ کەمترە لە تێکڕای پارێزگاکان کە ٤٧٪یە.
دابەشکردنی بارانبارینی وەرزی دەریدەخات کە بەھار ٤٢٪؛ ھاوین ٤٣٪؛ پاییز ٢٥٪؛ وە زستان ٣٠٪ی بارانبارینی ساڵ پێکدەھێنێت.
فراوانبوونی لەوەڕگە و زەوییە کشتوکاڵییەکان دەرفەتی بەخێوکردنی ئاژەڵداری ئاوەدان و کشتوکاڵ و کشتوکاڵی چۆڵەوانی بە بەرزترین ڕێژەی ڕەخساندنی ھەلی کار لە ناوچەکەدا بەم ھەرێمە بەخشیووە.
بازاڕی چوارشەممەی چۆڵدەران ناوبانگێکی تایبەتی ھەیە بەھۆی جۆرە جیاوازەکانی ئاژەڵ و کشتوکاڵ و بەرھەمی کشتوکاڵی و کاری دەستی ناوخۆییەوە.
چۆڵدەران شوێنی شەڕی مێژوویی چاڵدیرانە کە لە ساڵی ١٥١٤ لە نێوان سوپاکانی شا ئیسماعیلی یەکەمی سەفەوی و سوڵتان سەلیمی یەکەمی عوسمانی لەسەر دەشتی تەسکی دەرەوەی شارۆچکەکە روویدا.
ناونانی ئەم شارستانە بە شارستانی چاڵدێران بۆ جەنگی بەناوبانگی چاڵدیرانە کە لە ساڵی ١٥١٤ لە نێوان سوپاکانی شا ئیسماعیلی یەکەمی سەفەوی و سوڵتان سەلیمی یەکەمی عوسمانی ڕوویدا لە دەربەندێکی تەسکدا کە ناوی چاڵدێران بوو.
ئەم شارستانە زیاتر بە شەڕی چاڵدێران ناوبانگی ھەیە کە لە نێوان ھێزەکانی شا ئیسماعیلی یەکەمی سەفەوی و سوڵتان سەلیمی یەکەمی عوسمانی ڕوویدا.
باوکی ڕۆبێرت لایەنگری دەسەڵاتی پاشایی بوو و بۆیە یەکێک بوو لەو کۆمەڵە خەڵکەی کە وەک ڕێزێک چوون بۆ لای چارلیس کاتێک ھەڵات بۆ دورگەی وایت،
بەڵام دواتر باری دارایی و ناوبانگی باشتری دەرکرد لە دوای کاردانەوەی کارەکانی وەک ڕێ پێوک پاش ئاگرە گەورەکەی شاری لەندەن لە ساڵی ١٦٦٦ کە ئەو بە تەنھا نیوەی ھەڵسانگاندنی بۆ ڕوپێوییەکە کرد.
ھەرچەندە تەنھا ژمارەیەکی کەم لە باڵاخانەکانی تا ئێستا ماونەتەوە و ھەندێکیشیان بە ھەڵە نەخشەکێشانیان بەناوی کەسانی دیکەوە کراون.
ھۆک لە کۆلێژی وادھەم ئۆکسفۆرد خوێندویەتی لە سەردەمی پرۆکتارییەتی بەریتانیا و دواتر بۆتە یەکێک لە ئەندامانی نزیک لە خێزانی شاھانە بە سەرپەرشتی جۆن ویڵکینز.
ھەروەھا ھۆک نزیک بوو لەوەی بەڵگەی زانستیی پێشکەش بکات لەسەر ئەوەی کە دەیسەلمەنێت کە ھێزی کێشکردنی زەوی پەیوەستە بە یاسای چوارلای پێچەوانە (ئەو یاسایە دەیسەلمێنیت کە ھێز یان ڕێژە یەکسانە بە پێچەوانەی ئەو مەودایەی کە ھێزەکەی لێوە دەردێ)،
ھەروەھا گریمانەکانی دەربارەی لەناوچوونی زیندەوەر ڕاگەیاندو چەند لێکۆلینەوەیەکی بڵاوکردەوە دەربارەی ئەوەی کە پاشماوە بەبەردبووەکانی چەندین سەر چیا و گردەکان دەگەڕێنێتەوە بۆ دیاردەی بومەلەرزە.
زۆربەی کارەکانی ھۆک لەو کاتە ئەنجام دراوە کە وەک چاودێرێک بۆ تاقیکردنەوەکانی کۆمەڵەی شاھانە کاریکردووە لە ساڵی ١٦٦٢ەوەوە وەک بەشێک لە خێزانی ڕۆبێرت بۆیڵ.
ھەرچەندە ھەوڵ و پلانەکانی ھۆک بۆ دووبارە داڕشتنەوەو چاکردنەوەی باڵاخانەکانی لەندەن لەسەر سیستەمێکی نوێ ڕەتکرایەوە و بڕیار درا لەسەر ھەمان ڕێگاکانی پێشوو بنیات بنرێن،
هەروەها پەیوەندی ڕاستی دۆزیوەتەوە لە نێوان ئەو خێراییەی کە تەنێک هەیەتی کاتێک دەکەوێتە سەر زەوی لەگەڵ ئەو ماوەیەی کە لەو کاتەدا دەیبڕێت ،
ئاسانکردنی ئەم سیستمی ژمارنە بۆ کردارە بیرکارییەکان لە بەراورد کردنی ئەمدا لەگەڵ سیستمی ژماردنی ڕۆمانیدا زۆری جیاوازی هەیە کردارە بیرکارییەکان دەتوانرێن زۆر بە ئاسانی شیکار بکرێن ،
چونکە لەم سیستمە نوێیەی ژمارەکاندا کە ئەوروپا لە موسوڵمانانەوە فێری بوون دەتوانرێت نرخی هەر ژمارەیەک تێیدا بگۆڕدرێت ئەگەر بێت و خانەکەی بگۆڕدرێت (لە خانەی یەکانەوە بۆ خانەی دەیان یان سەدان یان هەزاران یان ملیۆنان) ،
لە زانا ناسراوەکانی تر بووە و یەکێک بووە لە ناسراوترین زانایانی ئەم بوارە و لەناو هاوشانانی خۆیدا بە زانای بیرکاری و فەیلەسوف و گەردوونزان و ناسراوە و نازناوی دانا ی پێدراوە ،
کتێبێکی هەندەسی هەیە بە ناوی کە تا ئێستا ماوە و هەموو ئەو مەسەلانەی کە ئیقلیدس هێنابوونی بەبێ شیکار ئەم دانە بە دانە هێناونی و هەموویانی شیکار کردووە و سەلماندوونی بە شێوەیەکی هەندەسییانە ،
لە پێشدەستییەکانی لە زانستی جەبردا ئەوەیە کە لە یەکەمین ئەو کەسانە بووە هاوکێشەکانی پلە یەک و پلە دوو پلە سێی یان بە سادە یان بە ئاڵۆز داناوە ،
و ئەمە بووە هۆی لێکۆڵینەوەیان لەسەر مۆسیقا و ئامێرە مۆسیقاییەکان و چۆنێتی ژەنینیان و ئەوەندە بە ووردی باسی دەنگ و چۆنێتی جووڵانەوەی و بەرکەوتنی لەگەڵ تەنەکان و گەڕانەوەی قسەیان کردووە کە زۆر نزیکە لە لێکدانەوەی ئەمڕۆ ،
لە بەناوبانگترین زانایانی موسوڵمان لەم بوارەدا بووە و لە کتێبەکەیدا لێکۆڵینەوەیەکی گرنگی تێدایە لەسەر پەستانی هەوا کە تێیدا ئەو بنەمایەی ڕوونکردووەتەوە کە هەوا هەروەک ئاو پەستان لەسەر تەنەکان دروست دەکات کە تێیدا نوقم کراون لە ژێرەوە بۆ سەرەوە ،
لەوانە بۆمان دەگێڕێتەوە کە زانا کە ساڵی مردووە هەستاوە بە ئەنجامدانی چەندین تێڕوانین و تێبینی کردنی ووردی ئەستێرەکان بەڵام بەداخەوە کارەکانی نەگەشتوونەتە دەستمان ،
پزیشکی و ڤێرتێرنەری و دەرمانسازی و توێکاری و سرووشتزانی و ئەندازیاری و بیرکاری و گەردوونزانی و کشتوکاڵ و زەویناسی و ئابووری و ڕامیاری.و هتد.
لە مێژووی ئیسلامدا چەندین زانای بەناوبانگ لە بواری فەلەکدا پەیدابوون کە ئەگەر بگەڕێینەوە بۆ سەرچاوە مێژووییەکانی ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا ئەوا ناوی نزیکەی زانای گەردوونزانی موسوڵمانمان دەست دەکەوێت ،
خەواریزمی و سابتی کوڕی قوڕە و بەتتانی و خازینی بەسری و عومەری کوڕی ئیبراهیم خەیام) و هەروەها لە ئەندەلوسیش پەیدا بوو لە قوتابیەکانیشی (ئیبن سەمح و عامر سەففار قورتبی و کەرامانی و ئومەییەی کوڕی ئەبی سەڵت) و غەیری ئەمانیش هەبوون هەروەها خاوەنی کتێبی و کە خەڵکی ئەندەلوسە و لە دیمەشق ژیاوە و لە سەدەی چواردەیەمی زایینیدا و خاوەنی کتێبی ە و خاوەنی کتێبی .
تا ئەمڕۆش ئەم زانستە پارێزگاری لە ناوە عەرەبییەکەی کردووە لە هەموو زمانە ئەوروپییەکاندا وەک پاش ئەوەی ڕۆژئاوا لە موسوڵمانانەوە وەریانگرت ،
هەروەها زۆر بە خوڕ بووە و لە دانان لە بواری بیرکاریدا و زیاتر لە کتێب و نامەی نووسیوە لە بوارەکانی جەبر و هەندەسە و حیساب و فەلەک و غەیری ئەمانەشدا ،
و ئاوی بیرەکان بەوەی کە لەملاولاوە دەپاڵێورێتە ناوی لەو ئاوانەی کە نزیکین و ئەوەی ڕوون کردەوە کە ئاستی ئاوەکانی دەورووبەریدایە ،
"زانا و هونەرمەند و میر و کرێکارە موسوڵمانەکان هەموو بەیەکەوە کلتوورێکی بێ هاوتایان درووستکرد و بە شێوازێکی ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ کاریگەری گەورەیان لەسەر هەموو کیشوەرەکانی جیهان درووستکرد."
دروستبوونی ئەم ناوچەیە نەزانراوە بەھۆی دێرینی ناوچەکەوە جوانی سروشتەکەی زۆری باخ و باخات و کانیاوی شێوەیەکی جوانی دڵڕفێنی بەخشیوەتە ناوچەکە.