polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
لە تەمەنی ٣٣ ساڵیدا یەکەم ڕۆمانی خۆی بە ناوی بڵاوکردەوە و یەکەم ئافرەت بوو خەڵاتی نۆبڵی وەرگرت لە بواری ئەدەبدا لە ساڵی ١٩٠٩ و یەکەم ئافرەتیش بوو کە ئەندامێتی پێدرا لە ئەکادیمیای سوویدی لە ساڵی ١٩٠١.
سەلما لە مارباکا لە ڤارملاند لە ڕۆژئاوای سوید لە دایکبووە و پێنجم منداڵ بووە لە خێزانەکەیان و بە زکماکی نەخۆشی جومگەکانی ھەبووە لە سمتی و بووەتەھۆی ئەوەی کە نەتوانێت جووڵە بکات بەڵام دواتر لە تەمەنی نزیک جوار ساڵی چارەسەر کراوە.
و چەند مووشەکێک بە ئاڕاستەی شاری ھەولێر کران بەڵام مووشەکەکان نەیانتوانی ئامانجەکانیان بپێکن لەو ناوچەیەدا سەرچاوەکان ئاماژەیان بە بیستنی دەنگێکی گەورەدا لە نزیک شاری هەولێر،
پاش سێچارەکێک لە گەیشتنی ئامانجی مووشەکەکان دەزگا راگەیاندنەکانی وڵاتی ئێران ڤیدیۆ و وێنەی ساتی ھێرشەکەیان بڵاوکردەوە و رایانگەیاند کە ئەو ھێرشانە لە دژی ھێزەکانی ئەمریکایە لە عێراق لە تۆڵەی کووشتنی فەرماندەی ھێزی قودسە،
ھەر لەو کاتەشدا کۆشکی سپی رایگەیاند کە سەرۆکی ئەمریکا چاودێری بارودۆخەکە دەکات و ئاگاداری ھێرشەکانە و گفتوگۆ لەگەڵ لایەنی ئەنجومەنی ئاسایش دەکا بۆ وەڵامدانەوەی ھێرشەکان.
ھێرشی مووشەکی ئاسمانی لەسەر بنکەی عەین ئەسەد لە ساڵی ٢٠٢٠ ھێرشەکی سوپای پاسداران بوو بۆ سەر ھێزەکانی ئەمریکا لە عێراق،
ئەو ھێرشەش لە بەرامبەر کوژرانی قاسم سولەیمانی بوو لە ئەنجامی کوشتنی لە پرۆسەیەکی ئاسمانی ئەمریکا ھێرشی ئاسمانی ٢٠٢٠ی فڕۆکەخانەی نێونەتەوەیی بەغدا.
لە سەرەتاوە سەرۆکی ئەمریکا دۆناڵد ترەمپ لە تۆڕی کۆمەڵایەتی تویتەر بڵاویکردەوە کە ھێرشەکان ھیچ زیانێکیان نەبووە و ھیچ سەربازێکی ئەمریکی و عێراقی نەکوژراون و ھەروەھا دواتر رایگەیاند کە سزای ئابووری زیاتر بەسەر ئێراندا دەسەپێنێت.
یەکێتی ئەرووپا رایگەیاند کە ناکرێ وڵاتی عێراق بکرێتە گۆرەپانی ململانێ و ببێتە ئامانجی ھێرشکردنی ئێران بۆ سەر بنکەکانی ئەمریکا لە عێراق،
کەناڵی فەرمی ئێرانی رایگەیاند کە ئەو ھێرشە لە ئەنجامی تۆڵە کردنەوە بوو بەرامبەر بە کوژرانی قاسم سولێمانی کە بە فەرمانی سەرۆکی ئەمریکا دۆناڵد ترەمپەوە کوژرا.
لە رێی وەزارەتی دەرەوەی رووسیا رایگەیاند کە پێشتر ئاماژەیان بە گرژی و ئاڵۆزی ناوچەکەدابوو و ھەموو لایەکمان لێی ئاگادارکردبۆوە.
ھەرچەندە یەکەمین پرۆژە یاسای پاراستنی گالاپاکۆس لە ساڵی ١٩٣٠ دا دارێژرا و دواتر لە ساڵی ١٩٣٦ دا تەواوکاری بۆ ئەنجامدرا بەڵام لە کۆتای ساڵانی ١٩٥٠ کان دا کاری ئەرێنی ھاتەکایەوە بۆ دەستبەسەراگرتن و پاراستنی ڕووەک و ئاژەڵە ڕەسەنەکانی ناوچەکە.
زانست و کلتوور – یونیسکۆ - ) بە ھەماھەنگی لەگەڵ حوکمەتی ئیکوادۆردا ھەستا بە ناردنی شاندێکی لێکۆلەرەوەی دی بۆ لێکۆڵینەوە و ھەڵسەنگاندنی بارودۆخی پاراستنەکە و ھەڵبژاردنی جێگایەکی لەبار بۆ دامەزراندنی وێستگەیەکەی لێکۆڵینەوە.
دوورگەکانی گالاپاگۆس بەشێکە لە کۆماری ئیکوادۆر کە پێکھاتووە لە کۆمەڵە دوورگەیەکی گرکانی کە دابەشبووە بەسەر ھەردوو لای ھێڵی یەکسانی زەوی دا لە زەریای ھێمن و ٩٠٦ کیلۆمەتر لە ڕۆژئاوای ئیکوادۆرەوە دوورە.
دوورگەکانی ناسراون بە ھەبوونی ژمارەیەکەی زۆر لەو جۆرە زیندەوەرانەی تایبەتن بە ناوچەیەک کە لەلایەن چارڵز داروینەوە لێکۆڵینەوەی لەسەر کراوە لە ماوەی گەشتی دووەمی دا و تێروانین و کۆکردنەوەکانی بووە لەم ناوچەیە بووە دەستپێک بۆ ھاتنەکایەی بیردۆزی داروین لەسەر بیرۆکەی پەرەسەندن بەڕێگای ھەڵبژاردنی سروشتی.
یەکەمین گەشتی تۆمارکراو بۆ دوورگەکان بەرێکەوت بوو لە ساڵی ١٥٣٥ دا کاتێک تۆماس دی بێرلانگا لە ماوەی گەشتەکەی بەرەو پیرۆ سەری سوڕما لەو دوورگە نەدۆزراوانە.
دواتر دی بێرلانگا گەڕایەوە بۆ ئیمپراتۆرییەتی ئیسپانی و ھەستا بە باسکردنی ھەلومەرجی دووگەکان و ئەو ئاژەڵانەی تێدا دەژیان و کۆمەڵە دوورگەکان نەخشێنرابوون و ناویان ھێنرابوو لە نھخشھی جیھان دا کە چاپکرابوو لەلایەن ئەبراھەم ئۆرتیلیۆس لە ساڵی ١٥٧٠.
لە ساڵیادی سەد ساڵەی چاپکردنی کتێبەکەی چارڵز داروین بە ناوی حوکمەتی ئیکوادۆر ھەستا بە ناساندنی لە ٩٧٫٥٪ ڕووبەری خاکی گالاپاگۆس بە پارکی نەتەوەیی و ھەر لە ھەمان ساڵی دا دامەزراوەی چارڵز داروین دامەزرا.
ئەرکی بنچینەی ڕێکخراوەکە بریتییە لە لە ئەنجامدانی لێکۆڵینەوە و پێدانی ئەنجامی لێکۆڵینەوەکان بە حوکمەت بۆ ھێنانەدی بەڕێوبردنێکی کاریگەرانە لە گالاپاگۆس.
پارکی نەتەوەیی گالاپاگۆس و پارێزی ئاوی گالاپاگۆس) پێکدەھێنێت و ژمارەی دانیشتوانی ئەم دوورگانە بە نزیکەیی ٢٥ ھەزار کەسە و ئیسپانی بە زمانی فەرمی دوورگەکان دادەنرێت.
ڕۆژی ئانزاک لە ساڵی ٢٠١٨ پێش ئەوەی فیلمی خێزانی «پی جی پیتەر ڕابیت» لە سینەمایەکی شاری ئینالوی ئوسترالیا نمایش بکرێت،
ماریا لە ڕووداوێکی ھاتووچۆ دەبێتە کەم ئەندام لەکاتێک کە تەمەنی حەڤدە ساڵان بوو ھاوکات لە قۆناغی کۆتایی خوێندنی ئامادەیی بوو،
ماریا تێکەڵبوو لەگەڵ ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان کە کاریاندەکرد لەپێناو دابینکردنی مافەکانی کەم ئەندام و جیھانێکی بەردەوام و جێگیر.
ماریا بەشداریکرد لەچەندین دیدار و کۆنفڕانس ھەروەھا وەک یاریدەدەر و وەرگێڕ و دابەشکاری بەڵگەنامەکان بۆ ئیسپانی و ئەمریکای لاتین کاری کردووە.
ماریا یەکێکبوو لەو کەسە کاریگەرانەی کە شوێن دەستی دیارە لە ڕێککەوتننامەی نەتەوەیەکگرتووەکان بۆ مافەکانی ئەوکەسانەی کە خاوەن پێداویستی تایبەتن.
ئەم فیلمە کە لە دەرھێنانی کیرک دیمیکۆیە بڕیارە لە ٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١ لەلایەن «سۆنی پیکچەرز ئەنیمەیشنەوە» بڵاو بکرێتەوە.
ھەروەھا بەرھەمھێنەرێکی جێبەجێکاری فیلمی «ھونەری زیاتر» ئەستێرەیە دێنیس کوەید و کەیت بۆسوۆرت و کاری ئیلۆیز و کریستیان کوک کە لە ماوەی دوو وەرزدا لە تەلەفزیۆنی کراکڵ «سۆنی» پەخشی دەکرد.
ئەم شێوازە لەلایەن کۆمەڵێک قوتابی یان چەند قوتابییەکەوە ئەنجام دەدرێت؛ بابەتی دیاریکراو ئامادە دەکەن و دواتر پێکەشی قوتابییەکانی دیکەی دەکەن.
شیکردنەوەی بابەتەکە لە ڕێگای دروستکردنی پرسیارێکەوە و دواتر لەبەرچاوگرتنی شوێنی گونجا و ڕەچاوکردنی کاتی پێویست لە کۆتاییدا ئەنجامگیری.
ئەوەش دوای ئەوەی کە لە دوای ڕێوشوێنێکی سەرۆکی ئەو کاتەی پۆلیس بەڕێز «تاسۆس پاناییۆتۆ» کە دەتوانێ کۆکراوەیەکی دەوڵەمەندتر لە پێشانگاکانی پەیوەندیدار بە پۆلیس و ھەروەھا بەرفراوانتر بوونی بایەخە مێژوویییەکانی تێدا بکات،
لەو کاتەی کرایەوە تا ساڵی ٢٠٠٣ مۆزەخانەی پۆلیس بە تایبەتی لەلایەن خوێندکارانی قوتابخانەی ڕاھێنانی پۆلیس سەردانی دەکرا،
کاتێک تیم دەیەوێت بە کامێرا ڕیکۆردێک بکات کاتێک خۆی و منداڵەکە گفتوگۆ بکەن وەکارەکە سەری گرت بەڵام منداڵە بەرێوبەرەکە لەگەڵ چەند منداڵێکی تر لەخانووەکە کۆبونەوە ڕاونانێک دروست دەبێت لە نێوانی تیم و منداڵە بەرێوبەرکە و ھاورێکانی منداڵەکە تەنھا بۆ بەدەستھێنانی کاستێتەکە کە ڕیکۆردی منداڵەکەی کردوە قسە دەکات و دەیەوێت بە دایک و باوکی پیشان بدات لەئەنجامدا ئۆتۆمبێلێک بەسەر کاسێتەکە تێدەپەڕێت و دەشکێت،
دواتر منداڵە بەڕێوبەرەکە ھەڕەشە دەکات و فرمێسکی تیم دەسڕێت تیم ئەو پەسەند دەکات چونکە منداڵەکە پێویستی بە خواردنێکە بەناوی لام لام،
لەسەر یەک مەمە دەمژێت چونکە بەرە بەرە وەک منداڵێکی ساوای ڕاستەقینەی لێدێت نەوەک منداڵێکی بەڕێوبەر ھۆکارەکەی تەنھا جۆرێکی شیرە بۆ ئەوەی ئەو شیرە بەدەست بھێنن و منداڵەکە بگەڕێتەوە باری جارانی سەفەرێک دەکەن بۆ شوێنێکی سەیر کە منداڵی زۆری لێیە لەوێ کار دەکەن،
لەوێ دیانەوێت کەسێک بدۆزنەوە کە ھاوڕێی منداڵەکەیە و زۆری حەز بەسەگە ئەو کەسە دەبێتە دوژمنیان و دییەوێت بیانکوژێت ھەڕەشە لەدایک و باوکی دەکات لەئەنجامدا بە سەرکێشییەکی زۆر تەواو دەبێت.
ئەوانەی پەسنی فیلمەکەیان کرد ئەوا لایەنی کۆمێدییەکەیان بەدڵبوو لەبەرامبەردا ڕەخنەگران بۆچوونی نەرێنیان لەسەر چیڕۆکەکەی دەربڕی.
ھەر خێزانە و بە تەنھا لە دارستانێک لەخانووێکی دارینی بچووکدا ژیاون تاوەکو نەکەونە بەرچاوی ڕۆمانییەکان و مڵکەچ بوونیان بە دانانی باج و سەرانە.
کە ئەسکەندەنافییەکان لەسەریان پێویست بوو ئاژەڵ و پەلەوەرەکانیان لە ژوورەوە بپارێزن لە ترسی سەرمای زستان و بەکارھێنانی ڕیخ و پاشماوەی ئاژەڵەکان بۆ سوتان و ھەڵسونیان لە خانووەکانیان تا گەرم بێتەوە،
جگە لە سەختی پەیداکردنی خۆراک لە وەرزی بەفردا؛ و سەرنەکەوتنی سەربازانی ڕۆمان لەکاتی پەڕینەوەیان لە ڕووباری ڕاین بۆ ئەڵپ ھەوڵەکەیان شکستی ھێنا،
زۆرینەی زەویە کشتوکاڵییەکانی سوێد دابەش کران ئەمیش بەھۆی ئەو دیوارە تەپۆڵکیانە بوو کە بە مەبەستی کۆکردنەوەی ئالیک و خۆراکی ئاژەڵەکانیان درووستیان کردبوو،
بەڵام بەگوێرەی سەرچاوە سوێدییەکان کەھەندێ لە شوێنەوار و پاشماوەی کۆنیان لە باشوور دۆزیوەتەوە تێبینی ئەوەیان کردوە کە بە ڕێنووسی "نۆردی"لەسەریان نووسراوە ناوی گەلێک لە ھۆز وخێڵەکانیان دۆزیوەتەوە.
ھەروەھا "یوردانس"دەڵێت ""ەکان لە درێژترین و گەورەترین پیاوانی جیھان بوون کە لەگەڵ دانماڕکییەکان یەک ڕەگەزیان ھەبووە و وەک یەک باڵابەرزن.
لە دوای جەنگی "نارڤا" کە یەکێکە لە سەرەتای "جەنگە گەورەکانی باکوور" ڕەسیا زۆر لاواز ببوو بەجۆرێک سوێدییەکان دەیان توانی دەستی بەسەر دابگرن،
لە ماوەی قۆناغە سەرەتایییەکان لە چاخی ڤیکینگی ئەسکەندەنافی ھەریەک لە "یەستاد" لە "سەکانیا" و "باڤکین" لە "گۆتڵاند" بازاڕگەرێکی گەشاوەیان لە نێوان دا ھەبووە،
کە لە مێژووی سوێددا ھەژارترین چین بوون بەڵام بەھۆی گەشەسەندنی ئایینی کریستیانی دیاردەی بەندایەتی و ژێردەستی برەوی نەما و جوتیارەکان زەویان بەسەر دابەش کرا لەلایەن کڵێساوە لە ڕاستیدا ھەریەکە لە بەندایەتی و ژێردەستی لەلایەن شا «ماگنۆس ئەریکسۆن» لە ١٣٣٥ کۆتایی پێ ھات.
بۆ نموونە جوتیارەکانی ناوچەی «داسڵاند» ھەڵدەستان بە کۆکردنەوەی پەنیر لە شارەکان و ھێنانەوەیان تا بە ئاسن یان ماسی بگۆڕنەوە لە شارە کەناراویەکان کە لەوێوە ھاوردە دەکرا.
«شا کریستانی دووەم» پاشای دانماڕک لە ١٥٢٠ بە ھێزی چەک دەسەڵاتی بەسەر سوێددا کێشا و بڕیاری لەناوبردنی وەچەی شانشینەکانی سوێد لەناو ببات،
کە دواتر بە «خوێنی کۆترەکانی ستۆکھۆڵم» ناسانرا و لە ٦ ی یونیوی ١٥٢٣ شا «گۆستاف ڤاسا» شانشینی مەزنی سوێدی ڕاگەیاند پاشان کڕیستیانی کاسۆلیکی ڕەت کردەوە و ڕێچکەی پڕۆتستانتی گرتەبەر،
مێژووی سوێد یاخود سوید باسکردنە لە مێژووی وڵاتی سوێد و ئەو ڕوودا و و پێشھاتانەی لە سەدەکانی ڕابردوو لەم ناوچەیە ڕویداوە بەمەبەستی ئاشنا کردنی نەوەکانی ئێستا بە ڕابردووی ئەم وڵاتە سوێد وەک وڵاتێکی یەکگرتوو بەدیارکەوت لە سەدەکانی ناوەڕاست؛ و لە سەدەی ھەڤدەھەم،
لە گەشەسەندن بەردەوام بوو تاوەکو بوو بە بەھێزترین ھێزی باکووری ئەوڕوپا لەسەدەکانی ھەڤدەھەم و ھەژدەھەم. تا دواھەمین جەنگ کە تێیدا سەرکەوت جەنگی ساڵی ١٨١٤،
لەسەدەی ھەڤدەھەم سوێد بەشداری چەندین جەنگی گەورەدا کرد وەک جەنگی پۆڵەندی و لیتوانی کە کێبڕکێ بوو لەسەر دەستگرتن بەسەر دەریای بەڵتیک و وڵاتانی ھاوکەناری بەتایبەت جەنگی کێرکۆڵم سێ لەسەر دووی فنلەندییەکان ئاژەڵەکانیان تووشی نەخۆشی بەدخۆراکی بوون لە ١٦٩٦ ئەم نەخۆشییە لەوەڕگەی سوێدییەکانیشی گرتەوە بەمە %١٠ سوێدییەکان نیشتمانیان جێھێشت
بەمە بەشداری "جەنگی لایبزیگ" ی کرد بۆ وەرگرتنەوەی خاکەکانی دانماڕک و نەرویژ بەرامبەر زەویەکانی ئەڵمانیا بۆ فەڕەنسییەکان،
لەو گۆڕانکاریانە دابەشکردنی زەوی کشتوکاڵی بوو بەسەر ھەژاراندا و ھاتنی پەتاتە و چاندنی بوو بۆ سوێد چونکە وەک دەزانرا سوێدییەک وەک ئەوڕوپایییەکانی تر زۆر شارەزا نەبوون لە بەکارھێنانی خاکدا ئەویش بەھۆی نالەباری کەشوھەواوە بوو،
کۆمەڵەیەک لە «گۆتیەکان» کە ڕەگ و ڕیشەیان دەگەڕێتەوە بۆ شاری «گۆتڵاند» لە سەدەی دووەمی زایینەوە لە دەریای بالتیک پەڕیونەتەوە بۆ «ئەسکیتیا» کە کازاخستان و باکووری ڕەسیا و ئوکراینا و ئازەربێجان و کوردستان و بولگاریای ئەمڕۆ دەگرێتەوە،
لەو ماوەیە زۆرینەی خەڵک ناچاربوون ڕووبکەنە شارەکان و شاری گەورە سەر ھەڵبدەن و پەیوەست ببن بە «بزاڤی ھانزی بازرگانی» ئەڵمانەکان بەتایبەت لە «ڤیسبی»،
شوێنەواری سەرکێشییەکانی ڤیکینگەکان لە گەشتەکەیان دا بەرەو باشوور دۆزراوەتەوە لەسەر چەند بەردێک لە یۆنان و فەڕەنسا و لە کەناراوەکانی قەزوین و باکووری کوردستان،
بەھۆی بەرزبوونەوەی ڕێژەی دانیشتوان کار و دەستکەوتنی نان بە کێشە کەوت کە بوور ھۆی کۆچکردنی سەدان سوێدی بۆ وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمێریکا کە لەم ماوەیە نزیکەی %١٠ ی سوێدییەکان خاکیان بەجێ دەھێشت بۆ ھەرساڵێک.
بەڵام زنجیرەی پاشا سوێدییەکان دەگەڕێتەوە بۆ شا ئیریکی سەرکەوتوو کە بە یەکەمی ھەموو پاشاکانی سوێد دادەنرێت کە فەرمانڕەوایی ھەریەکە لە "" و"" یان کردووە لە یەک فەرمانگەدا،
کە لەنێوان ساڵەکانی ١٨٥٠ بۆ ١٩١٠ نزیکەی یەک میلیۆن سوێدی بەرەو ئەمێریکا کۆچیان کرد لە سەرەتای سەدەی بیستەم ژمارەی سوێدییەکانی شیکاگۆ زۆر زیاتر بوو لە ژمارەی سوێدییەکانی گووەتەنبۆڕگ ژمارەی ھەرە زۆری سوێدییەکان لە ھەرێمەکانی ڕۆژئاوای ناوەڕاست بوو لە ھەرێمی «مینیسوتا»،
جگە لە خاکی ڕۆژھەڵاتی ناچاربوو بۆ ڕەسیای جێبھێڵێت کە فنڵەندای ئەمڕۆیە و بوو بە بەشێک لە ئیمپراتۆرییەتی ڕەسیا.
ڕێکخستنی موشەک و دیاریکردنی لەسەر بنەمای گریمانەیەکی سادەکراو ھەریەک لە قۆناغەکان لە سیستەمی موشەک ھەمان بری پاڵنەری دیاریکراوی ھەیە،
لەگەڵ ئەوەشدا یاسای کەمبونەوە دێتەوە دیار لەھەر زۆربونێک لە ژمارەی قۆناغەکان پەرەپێدانی کەمتر لەخێرایی سووتاندن بە دەست دێت وەک لە زۆربوونی پێشوو.
ھۆیەکی سەرەکی کەبۆچی لە جیھانی موشەکی ڕاستەقینە موشەکی زیاتر لە سێ قۆناغی بەدەگمەن بەکارھاتووە بەبەراورد لەگەڵ سێ قۆناغی لەبەر ئەوەی زۆربونی کێش و ئاڵۆزی لەسیستەمەکە بۆ ھەرقۆناغێکی زیادکراو،
قۆناغی سەرەوە دادەگیرسێ لە پێش جیابونەوەکە - پالھێزەکە بەکاردێ بۆ ئەوەی یارمەتی ئامێرەکان بدات بە شێوەیەکی ئەرێنیانە لە یەک جیابنەوە.
ھەروەک ئامێرەکە ھێشتا خێرایەکی دەبێت کە ڕێدەدات تا بەرەو سەرەوە بروات بۆ کاتێکی کورت تاوەکو تاودانی ڕاکێشانی زەوی بەرە بەرە دەگۆرێت بۆ ئاراستەیەکی بەرەو خوارەوە.
ھەروەھا ئەوەگرنگە تاوەکو تێبینی بکەی ئەو ڕێژە سەدییە بچوکەی «بەجێماو» ی بزوێنەرەکە بەجێدەھێلرێت و بەکارناھێنرێت لە ناو تانکەکە،
گۆران لە خێرایی پێویست تابگات بە خولگەی خواروی زەوی و پێویستی بۆ ڕێژەی گۆران لە بارستەی تەر بۆ وشک گەورەترە لە باری ڕاستەقینەی دەتوانرێ بە دەست بھێنرێت لە قۆناغی موشەکی تاک.
ھەریەک لە قۆناغەکانی سەروو کە سەردەکەوێ بارستایی وشکی کەم کردووەتەوە لەلایەن فرێدانی بارستایی وشکی بێسوودەکان کە سەرف کراوە لە قۆناغەکانی خواروو.
دوو ڕێگەی باوی دیاریکردنی ی نایەب بەش بەش کردنە لەنێوان قۆناغەکان کە تەکنیکی شیکارکردنی ھەنگاو بە ھەنگاو کە چارەسەرێکی شیکەرەوە دروست دەکات کە دەتوانرێت جێبەجێبکرێت لەلایەن بەرنامەیەک،
لەکاتێکدا مەکینەی قۆناغی سەروو گونجاو بوو بۆ نزیک حالەتی بۆشایی؛ و قۆناغی خواروتر چاودێری و پێکھاتەی زیاتری پێویستە وەک لە قۆناغەکانی سەرەوە ھەروەک قۆناغەکانی خوارەوە پێویستە بەرگەی کێشی خۆی بگرێ وە کۆی قۆناغەکان کە لە سەرووی ئەون.
قۆناغەکانی دواتر لە موشەکەکە ھەمیشە ڕێژەی پالنەری دیاریکراوی زیاترە لەبەر ئەوەی ئامێرەکە زیاتر لەدەرەوەی کەشەکەیە وە گازی گزەوزی پێویستی نییە بۆ ئەوەی فراوانی بکات لەدژی پەستانی ھەوا.
ئەوا بێسوودە بۆ ئەوەی ڕاستەوخۆ بەراوردی تایبەتمەندی موشەکێکی باوەرپێکراو بکەی لەگەڵ ھەمان تایبەتمەندی لە موشەکێکی تر چونکە سیفەتی تاکیان زۆرجار پشتی پێنابەسترێ.
کە ڕێژەیەکە لەنێوان قۆناغی موشەکی بارستایی پری سەرەتا وە قۆناغی موشەکی بارستایی کۆتایەکە ھەموو جارێک ھەموو سوتەمەنییەکە بەکاردێت،
ئەم قۆناغە ڕێگە دەدات بە پالھێزی ئەو قۆناغانەی کە ماوەتەوە بە ئاسانترین تاودان موشەکەکە بەرز بکاتەوە بۆ کۆتا خێرایی و بەرزی.
ئەو ھۆکارەی کە موشەکی فرە-قۆناغ پێویستی بە کۆنترۆل کردنە بە یاسایە فیزیایەکان کە زۆرترین خێرایی دەھێنرێتە دی لەلایەن موشەکێکی سوتەمەنی دراو بۆ گۆران لە بارستایی وشک بەم پەیوەندییە دەردەبردرێ لەلایەن ھاوکێشەی موشەکی کلاسیکی:
ھاوکێشەکانی موشەک دەتوانرێ بەکاربھێنرێت بۆدەستکەوتنی بڕێک لە بزوێنەری پێویست بۆ بنچینەی موشەکەکە لەسەر بری پاڵنەری دیاریکراوی مەکینە و تەواوی بری پاڵنەری پێویست لە *.
ئەو ڕێژەی کارکردنە ھەروەھا دەتوانرێت بەکاربھێنرێت ھەروەک سەرچاوە بۆ چەند چوستی سیستەمێکی موشەک کاتێک سوودی لێوەردەگیرێ و بەراورد دەکات و ڕێکخستن دەگۆرێ بۆ ئەرک.
لەم حالەتەدا ھایدرحجین پێرۆکساید جیادەبێتەوە لە خاوێنیەکەی بەھۆی کاریگەری بۆندی ھایدرۆجینی لەنێوان ئاو و ھایدرۆجینی پێرۆکساید گەردیلەکانی .
ئەویش ۆکسیدایزێر بە کاردێنێت یان بەرزی تاقیکراوی پێرۆکساید ئەویش ۆکسجینی چالاک کراو بەکاردێت لە کیمیادا لە موشەک بەھۆی ناجێگیری بۆندی پێرۆکساید.
ژیانێکی تا ڕاددەیەکی نائاسایی ژیام تەنانەت کاتێک لە ئۆھایۆ دەژیم لە ناوچە گوندنشینەکان و لە ناوچەکانی قەراغ شار کاتمان بەسەر برد و لە ناوچەکانی شار ھەرگیز ئەنجاممان نەدا ئێمە چوار تایەمان لێدەڕۆیشت. مێزەکان،
مێزێکمان ھەبوو لە حەوشەی دواوە ئەوە وەک بوو من ماوەیەک بوو کە دەست لە کار بووم ئەوە قورسە کە ڕوونی بکەمەوە چونکە من لە یەک کاتدا لەگەڵ دایکم و باوکم گەورە بووم بەڵام بە جیا چونکە پێکەوە نەبوون؛ بۆیە من ژنایەتی دایکم و منداڵیم لە باوکمەوە بۆ ھات حەزی لە ڕاوەماسی بوو، بەلەم،
ھەروەھا لە جەنگی ئەستێرەکانی تۆڕی ڕاستی گەیشتە کۆتایی و لە ساڵی ٢٠٠٦ ئەڵقەیەکی ٣ بەشی ئەستێرەکانی ڕاستی بردەوە.
پێشبڕکێیەکی تەلەفزیۆنییە کە خەڵاتی بۆ براوەی گرێبەستی جیھانی زۆرانبازی ئینتەرتێمینت و ١٠٠٠ ھەزار دۆلاری ئەمریکی داناوە.
کە میزانن گوازراوەتەوە بۆ لە ١٨ی کانونی دووەمی ٢٠٠٦ بەرنامەی تەلەفزیۆنی میزانن یەکەم دەرکەوتنی خۆی وەک میز لەگەڵ پارچە تەلەفزیۆنی میز کرد لەوێ بە قسەکردن لەسەر پشتی شانۆکە نیشان درا.
لە ئەڵقەی ٢٨ی کانوونی دووەمی بەرنامەی تەلەفزیۆنی میز یەکەم تاکە لە تاکەکانی خۆی بەرامبەر بە «ڕێنی دوپری» زۆرانبازی کرد،
دادەنرێت بە پوختەی بیروڕا سیاسی و کۆمەڵایەتییەکانی و بە ناڕەزایییەکی توند دژی حوکمی زۆردارانە دەست پێ دەکات و دەڵێ «مرۆڤ بەسەربەستی لەدایک دەبێت،
لە درێژەی پەیدابوونی دەوڵەت دەڵێ «ھەر کەسێک لە فیترەتا لە ھەموو شتەکان بەشدارە و لە مافدا یەکسانن.» و «لە بنەڕەتا ئەم یەکسانییە سەرچاوەی ناڕەحەتییەکانە» چونکە خەڵک سنوور بۆ ئارەزووەکانی دانانێت.
بەرژەوەندیی تایبەتی تێیدا زاڵە و ڕێسا و یاساکان ھیچ بەھایەکیان نییە؛ بۆیە لێرەدایە کە شەڕی ھەمووان دژی ھەمووان سەر ھەڵدەدات و،
پەیمانی کۆمەڵایەتی بریتییە لە گرنگترین ئەو تیۆرییە فەلسەفییانەی کە لێکدانەوەی بۆ گەشەسەندنی کۆمەڵگە و بنیاتنانی دەوڵەت و ژیانی مرۆڤایەتی کردووە،
بنەمای ئەم تیۆرە لەسەر ئەوەیە کە مرۆڤ پێش دروستکردنی دەوڵەت و ڕێکخراوی سیاسی ژیانی ئاسای ھەبووە و ھیچ سیستمێکی سیاسیی نەبوو و یاسای و دەستوورێک نەبوو کە ژیان ڕێک بخات بەڵکو یاسای سروشتی و کردار و ڕەفتارەکانی مرۆڤ ھەبوو،
ھۆمۆ ئێراکتس بە یەکەمین و کۆنترین بنەچەی مرۆڤ دادەنرێت کە بەشێوەی کۆمەڵەی ڕێکخراو توانای ھەبووبێت لە کردنەوەی ئاگر،
بە پێی یەکێک لە بیردۆزەکانی ھۆکاری ددان گەورەیی ھۆمۆ ئێراکتس دەگەرێتەوە بۆ پێویستیی خواردنی گۆشت بەشێوەیەکی کاڵ و خاو لە جێگەی خواردنی گۆشت بەشێوەیەکی لێنراو وەک ھۆمۆ سەیپیەن.
تێکرای بەرزی باڵای ھۆمۆ ئێراکتس خەملێنراوە بە ١٨٠ سم ھاوشێوەی بەرزی باڵای مرۆڤی نوێ و قەبارەی نێرەکانیان ٢٥٪ گەورەتر بووە لە مێیەکانیان کە ئەم ڕێژەیە لە جیاوازیی قەبارەیان دا کەمێک زیاترە لەوەی لە مرۆڤی نوێ دا دەبینرێت و ھەروەھا باوەڕ وایە کە باریک و قەڵەمی بووبێتن و دەست و قاچێکی درێژیان ھەبووبێت.
ھۆمۆ ئێراکتس جۆرێکە لە مرۆڤی دێرین کە لە چاخی جیۆلۆجی دا ژیاوە و پێشنیارکراون بە بنەچە و باوباپیرانی چەندین جۆری مرۆڤ وەک (ھۆمۆ ھایدڵ بێرگنسس،
لە ساڵی ٢٠٠٩ دا بەھۆی شوێن پێییە دۆزراوەکانی وڵاتی کینیا پشتڕاست کرایەوە کە شێوازی ڕێگە ڕۆیشتن و ھەنگاو ھەڵێنانی جۆری ھۆمۆ ئێراکتس لە پاژنەی پێوە بۆ نووکی پێ بووە بەھەمان شێوەی مرۆڤی نوێ.
فارلی لە پیشەیەکی زۆرانبازی پرۆفیشناڵ بۆ سەیرکردنی ھەردوو زۆرانبازی بەریتانی لە «جیھانی وەرزشی » و زۆرانبازی ئەمریکی لە «فیدراڵی جیھانی زۆرانبازی » لەسەر سکای یەک ھاتە نێو زۆرانبازی.
فارلی لە ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٩ یەکەم دەرکەوتنی ئاشکرانەکراوی خۆی وەک خراپەکار لەژێر ناوی ئەڵقەی کورتکراوەی شیموسدا کرد،
وە ھەروەھا دوو جار پاڵەوانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و پاڵەوانی تیپی «تاگی پێنج جارە » لەگەڵ ″سیارارۆی″ ھاوبەشەکەی.
ئەو لە چینە دەوڵەمەندەکانە ناچارە کار بکات بۆ ئەوەی پارە پاشەکەوت بکات بۆ خەرجییەکانی خوشکەکەی دوای مردنی دایک و باوکی لەلایەن مامییەوە،
پاشان چەند ھاوڕێیەک دەدۆزێتەوە کە یارمەتیدەرێکی باشی دەبن بۆ سەرکەوتن بەسەر ناخۆشییەکانی ژیان بەتایبەتی ئەلفرێدۆ.
پاشان پیاوێک کە بە پیاوە ڕەشەکە ناسراوە لەگەڵ خۆی دەیبات بۆ میلانۆ لە ئیتاڵیا؛ لەوێ دووکەڵکێشی ماڵان پاک دەکاتەوە.
ئەم جەنگە بۆ ماوەی سێ ساڵ بەردەوام بوو ئەمریکا و ژاپۆن و کۆریای باشوور لەبەرەیەکدابوون و چین و یەکێتی سوفییەتی و کۆریایی باشور لەبەرەیەکی تردابوون،
تائێستاش بۆ کۆریای باشوور و کۆریای باکوور کاریگەری ئەم دابەشبوونە تاکوو ئێستاش بەردەوامە بەوەی باشوور بە دیموکراسییەتی سەرمایەداری ماوەتەوە وە بەشی باشووریشی تەنانەت دوای ڕووخانی یەکێتیی سۆڤیەت بە فەرماڕەوایی کۆمۆنیستی ماوەتەوە لە ماوەی شەڕەکەشدا دوو میلیۆن و نیو لەھەردوو لا کوژران ئەمەو زۆرتر لە سێسەد ھەزار کەسیش شوێنبزربوون.
کۆریای باشوور بەشداری کرد لە ڕزگارکردنی کوێت لە دەستی عێراق دوای ئەوەی داگیری کردبوو وە ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٠٣ یەشداری ھەبوو لە ڕووخانی دەسەڵاتی بەعسی عێراق وە بنکەو بارەگاکانیان زیاتر لە ھەرێمی کوردستان بوو بەشداری زۆریان ھەبوو لە ئاوەدان کردنەوەی کوردستان.
ئەمشە بە مەبەستی فروانکردنی دەسەڵاتەکانیان ئەم داگیر کارییە مایەوە تا ڕۆژگاری جەنگی جیھانیی دووەم دوای ئەوەی ژاپۆن پشتیوانی خۆی بۆ نازییەکان دەڕبری بووە یەکێک لە دووژمنە سەرەکییەکانی ئەمریکا ھەرچەند دەسەڵاتی نازییەکانی کۆتایی ھات بەڵام ژاپۆن بەردەوام بوو لە شەڕکردن و ھێرشکردنە سەر ئەمریکا ئەم دۆخە بۆ ئەمریکا جێگای قبوڵ نەبوو بۆیە ھێرشی ئەتۆمی کرایە سەر ئەمەش وای کرد کە ژاپۆن خۆی بدات بە دەستەوە و تەسلیم بێت لە سەرجەم ئەو ناوچانەی لە ژێر دەسەڵاتی بوو بەتایبەت لە ناوچەکانی کۆریا لە ساڵی ١٩٤٥دا،
ئەوەی زانراوە کاتی دامەزراندنی وڵاتی کۆریا لە ساڵی ١٩٤٨ بە سەرەتایی مێژووی کۆریا باشوور دادەنرێت ئەمەش دوای ئەوەی کۆریا بوو بە دووبەشی سەرەکی و دووحکومەتی جیاواز سالی ١٩٤٨ نەتەوەیەکگرتوەکان دانیان نا بە سەربەخۆی کۆریای باشوور لە ساڵانی دوای دامەزراند مێژووی کۆریای باشور زۆر خوێناوی و کارەسات بار بوو ئەمەش دوای ئەوەی جەنگێکی خوێناوی لەگەڵ کۆریای باکوور،
تۆماری زەویناسی یەک ناوچە ھەرگیز چوونیەک و تەواو بەردەست نییە کە دەکرێت ھێزە زەویناسییەکانی سەردەمێک خاوەنی نیشتووەکان بن لە چینێکی نزم دا بەڵام تۆماری ناوچەی تەنیشتی خاوەن نیشتووی چین بەرز بێت و گۆرابێت یان شیبووبێتەوە بەھۆی کارلێکەرەکانی کیمیا، ڕەشەبا،
ھەندێک جار لە ناوچەیەکی دیاریکراو دەکرێت تۆمارە زەویناسییەکە شێوابێت بەھۆی گۆرانی ژینگەی دێرینی تایبەتیی ناوچەکەوە بۆ شێوەخاک و خەسڵەتێکی نوێ لەڕێی ھێزە زەویناسییەکانەوە.
بە بەردبووەکان و زانستە سروشتییەکانی دیکە) دێت کە لە چینەکانی بەرد و زەوی دەکۆڵێتەوە ھەروەھا لەگەڵ ئەو نیشتووانەی لە کرداری گڕکان بوون یان نیشتنی نیشتووەکانەوە دروست بوون لە ئەنجامی شیبوونەوەی (بەرد،
بە پێی یاسای کەڵەکەبوون نیشتووەکان و بەردە گڕکانییەکان لەسەر یەک شیدەبنەوە و کەڵەکەدەبن دواتر بەپێی کات پێکاتەکەیان رەق دەبێت بۆ پێکھێنانی ستوونێکی بەردیی ڕەقبوو کە دەکرێت بەھۆی ڕووداو و دیاردەکانی جوڵانی چینەکانی زەوییەوە بشوێنرێت.
ستوونی بەردیی زانیاری دەبەخشێت دەربارەی مێژووی سروشتی ئەو ناوچە دیاریکراوە لەو ماوە کاتییەی تەمەنی بەردەکە بوونی ھەبووە و ھەندێک جار ئەم زانیارییە ناودەبرێت بە و کارئاسانیی دەکات لە بەخشینی وێنەیەک لەسەر مێژووی سروشتی ناوچەکە کە دەکرێت چەندین مەودای زەویناسی پیشانبدات و لەھەندێک باردا کۆمەڵە مەودایەکی زەویناسی زۆر دووردرێژیش لەخۆبگرێت.
پێکھتە و پاشماوە بە بەردبووەکان بەکاردێت بۆ ناسینەوەی و پێناسەکردنی چینە بەردینەکانی ھەمان سەردەمی زەویناسی یان سەردەمی زەویناسی جیاواز بەم ھۆیەشەوە گەیشتن بە ڕێکخستن و دیاریکردنی قۆناغە زەویناسییە ناوچەییەکان لە کاتە زەویناسییە گشتییەکەدا.
لە سێ جۆری دەستنیشانکەری بە بەردبووی قەوزە دۆزرانەوە لە ناوجەرگەی چینە بەردەکان دا لە کاتێک دا لە ویلایەتی ڤێرجینیا تەنھا دوو دانە لەو سێ جۆرە دۆزرانەوە چینە بەردەکانی سەردەمی زەویناسی دا.
ڕاستکردنەوەی دژبەیەکییەکان دەکرێت بەچند ڕێگەیەک ئەنجامبدرێت لەڕێی بەکارھێنانی کۆمەڵێک تەکنەلۆژیا یان ئەنجامی لێکۆڵینەوەی تاقیگەیی بوارە زانستەییەکانی دی.
شکستھێنان لە ئەنجامدانی «دووبارە بارکردنەوەی چالاک» بەشێوەیەکی دروست دەبێتە ھۆی ئەوەی کە چەکەکە بە شێوەیەکی کاتی ڕاگیر بکات،
مۆدی فرە یاری کردن ڕێگە دەدات بە ھەشت یاریزان بۆ کۆنترۆڵکردنی کارەکتەرەکان لە یەکێک لە دوو دەستەکە لە شێوازی جۆراوجۆری پەخشکردنی سەرھێڵ.
ئەوە بوو کە ھەنگاوی پێویستی بۆ مسۆگەرکردنی مانەوەی شارستانییەتی مرۆڤایەتی و سەپاندنی یاسای جەنگی و لە ئەستۆگرتنی ھەوڵەکانی دژ بە کولەکان گرت.
بەڵام ھەمیشە لە ڕۆژی لەدایکبوونی وێنەی ئەو ڕووناکیانەی دەکێشا کە لە شانشینەکە بەرزیان دەکردوە لە ڕۆژی لەدایک بوونەکەی؛ و ھەمیشە پاشا و شاژنەکە بەدوای منداڵەکەدا دەگەڕان،
بەڵام کچەکە ھەر ساڵێک کە ڕۆژی لەدایکبوونی بێت لە پەنجەرەی بورجەکەوە ئەو ڕووناکیانە دەبینێت کەلە شانشینەکەوە دەردەچن و بۆ ئاسمان دەڕۆن.
جەعفەر توتییەکی ھەیە کە شوێنی ئەشکەوتەکە دەزانێت بەڵام تەنھا کەسێک دەتوانێت گەوھەرەکە بێنێت «گەوھەرەکە لە قورێکدایە» لەناو ئەشکەوتەکە.
دواتر چاوی بەچراکە دەکەوێت دەیەوێت چراکە لە قورەکە دەربھێنێت و بیبات بەڵام نازانێت ھۆکاری ڕووخانی ئەشکەوتەکە دەرھێنانی ئەو چرایەیە لەو قوڕە،
دواتر بە مافوورەکە ویستیان دەربچن و ڕزگار بن لە ئەشکەوتەکە جەعفەر لەسەر شێوەی کەسێکی بەتەمەن دەست درێژ دەکات بۆ یارمەتیدانی عەلائەدین تەنھا بۆ بەدەستھێنانی گەوھەرەکە،
ڕۆنی سووتەمەنی قورس دەرچوو بۆ گشت بەکارھێنان و دەستی پێکرد بەگۆرینی خەڵوزی بەردین سووتەمەنی لەجیاتی دابنێت ھەروەک لە کەشتی ھەڵمی.
ڕەواندن بەھۆی چارۆکە بە شێوەیەکی گشتی بریتییە لە چارۆکەیێک بەرزی کردەوە لەسەر دار ئاڵایێکی قیت و کۆنترۆلی پێدەکرێت بە ھێلێک کە دروستکراوە لە گوریس.
و ھەروەھا پێویستە بڕێکی بچووک لە گازی کوڵاو ڕابکێشین بەبەردەوامی بۆ ئەوەی فشار و پلەی گەرمی بھێڵێتەوە لەناو کەشتییەکان لە نێو سنوور بەکار خستن.
ھەتا جێبەجێکردنی مەکینەی ھەڵمی کە کاردەکات بە خەڵوزی بەردین لە کەشتی کەلە سەرەتایی سەدەی سەوڵ یان با ڕێگایەکی سەرەکی بوو بۆ پالپێوەنانی کەشتی ئاوی.
لە ساڵی ٢٠٠٤–٢٠٠٦ دەن ڕۆڵێکی لاوەکی دووبارەی ھەبوو وەک ڕاھێنەری بەیسبۆڵ و ئاراستەی مارتین بریوەری تایلەر ھۆشڵین،
خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێونەتەوەیی خەڵاتێکی ساڵانەیە لەلایەن وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا ساڵانە دەبەخشرێتە ئەو ژنانەی لەئاستی جیھان کە توانیویانە دەربکەون وەک سەرکردە، بوێر،
پشکنەری گەرمیپێوی داتاشراو یان دی ئێس سی بریتیە لە ئامێرێکی پێشکەوتوو کە بە سودوەرگرتن لە جیاوازی تێپەڕ بوونی گەرمی بە ناوو ماددەیەکدا لە دوو کاتی جیادا،
لە ناو ئەم ئامێرەدا دوو دەفری بچکۆلانە زۆر تایبەت دادەنرێت کە پێویستە ھەردووکیان لە یەکجۆر ماددە دروست کرابن و شێوە و بارستاییان وەک یەک بێت،
ئامێرەکە بەشێوەیەکی ئۆتۆماتیک بڕی تێپەڕبوونی گەرمی بەناو دەفرەکە لە بڕی گشتی تێپەڕ بوونەکە دەردەکات بۆ ئەوەی تەنھا پێوانەکردنەکە بۆ نمونەکە بکرێت.
وە بە پێچەوانەوە گەر ماددەیەک دەیبەستێ گەرمی دەبەخشێت چونکە گەرد و گەردیلەکانی لە ئاستێکی ووزەی بەرزتر دادەبەزنە ئاستی ووزەی نزمتر کە دەبێتە دەردانی وزە بۆ دەوروبەری.
یەکێکیتر لە بەکارھێنانی ئەم ئامێرە بۆ دیاری کردنی داڕشتەی شێوە بیرمەندە کە بەھۆیەوە دەزانرێت ماددە زیرەکەکە دوو فەیزی ئەوستێنایت و مارتێنسایت نیشان دەدات.
فیلمەکە بڕیار بوو لە ساڵانی ھەشتاکاندا دروست بکرێت و بڕیار بوو لە دەرھێنانی سینەماکاران تۆبی ھوپەر و جۆزێف زیتۆ و جەیمس کامیرۆن بێت.
دوای ئەوەی بژاردەی لە کۆمپانیای میترۆگۆڵدوین مایەر بەدەستھێنا لەسەر سیناریۆیەک کە لەلایەن کۆمپانیای کانۆن فیلمز و کارلۆکۆ و نیو کانۆن پەرەی پێدرا.
وێنەگرتنی فیلمەکە لە لۆس ئانجلەس و نیویۆرک لە ٨ تا ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٠١ ئەنجامدرا و کۆمپانیای سۆنی پیکچەرز ئیمەیج ۆرک بەرپرسیار بوو لە کاریگەرییە بینراوەکان.
فیلمەکە لە ٢٩ی نیسانی ٢٠٠٢ لە شانۆی فۆکس لە گوندی وێستوود بۆ یەکەمجار نمایشکرا و دوای چوار ڕۆژ لە ٣ی ئایار لە ئەمریکا نمایشکرا.
بە کۆی گشتی زیاتر لە ٨٢١.٧ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی لە بۆکس ئۆفیسدا لە سەرانسەری جیھاندا و سێیەم فیلمە کە زۆرترین داھاتی ساڵی ٢٠٠٢ بووە،
فیلمی پیاوی جاڵجاڵۆکە شانازیی بە پێناسەکردنەوەی جۆری فیلمی سووپەرکەسایەتی مۆدێرن دەکات و لە ھاویندا جێگەی سەرنجێکی گەورەبوو.