polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
لە بەڵگەنامە ھەواڵگرییە بەریتانییەکاندا ھاتووە کە ڕاپۆرتی کەمیان بەدەست دەگات سەبارەت بە ھێرشی فڕۆکەکان دژ بە شێخ سەعید.
کە جێگری سەرۆکی شارەوانیی دێرسم بوو لە ڕێبازی عەلەوی زازا و شێخ شەریف کە پێشتر چاویان پێک کەوتبوو نامەیەکی شێخ سەعیدی بەدەست گەیشت کە ھەمان جۆری نامە بوو.
حکوومەتی تورکیا فڕۆکە پێشکەوتووەکانی بەکار ھێنا و سەرجەم ناوچەکانی پالۆ و بێنگۆلیشیان مووشەکباران کرد؛ لەم چالاکییە سەربازییانەدا،
ڕاستەوخۆ گومان خرایە سەر شێخ سەعید کە سەرکردایەتی ئەم ئەفسەرانەی دەکرد و دەنگۆی دواکەوتوویی و ھەوڵی گەڕاندنەوەی خەلافەتی ئیسلامیان خستە پاڵی.
ھەردوو مووشەکی و ی پاتریۆت -3 ڕێژەیەکی سەرکەوتنی زۆر بەرزیان لە ڕاگرتنی مووشەکە بالیستیکییە بەرنامەڕێژکراوەکانی ئەلسەموود ٢ و ئەبابیل-١٠٠ ھەبوو.
مووشەکێکی دژەتیشکدانەوەی ھارمی بەرەو تۆپخانەیەکی مووشەکیی پاتریۆت تەقاند دوای ئەوەی ڕاداری پاتریۆتەکە فڕۆکەکەی کردە ئامانج و ئامادەی تەقاندن بوو بەرەو ڕووی،
کە ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی فڕۆکەوانەکە سەری لێ بشێوێ و بە سیستمی مووشەکیی ی عێراقیی بزانێت چونکە فڕۆکەکە لە جەنگی ئاسمانیدا بوو،
دانرابوو تا سکادی عێراقیی ھاتوو یان مووشەکە بالیستیکییە کورتمەوداکانی ئەلحوسەین کە لە ئیسرائیل و عەرەبستانی سعوودی تەقێندرابوون بخاتە خوارەوە.
ژمارەی زۆری مووشەکە تەقێندراوەکان ئاماژە بۆ ئەوە دەکات کە متمانەی کەم بە مووشەکی تاک ھەیە و ڕێژەیەکی بەرزتری سەرکەوتنیش بۆ ڕاگرتن لەڕێگەی ھێزی برووتەوە بەدی ھاتبوو.
تۆپخانەیەکی پاتریۆت بەکارھێنرا تا مووشەکێکی سکاد کە لەلایەن یاخیبووە حووسییەکانەوە وەک کاردانەوە بۆ دەستتێوەردانە سەربازییەکەی عەرەبستانی سعوودی لە یەمەن لە عەرەبستانی سعوودی تەقێندرابوو،
لێکۆڵینەوەیەکی حکوومەت ئەوەی ئاشکرا کرد کە ڕێگریکردنە سەرنەکەوتووەکەی زەھران بەھۆی ھەڵەیەکی نەرمامێری بوو لە ھەڵسووڕاندنی مۆری کاتەکانی سیستمەکە.
زیمرمن لە ناوەندی لێکۆڵینەوەی ستراتیژی و نێونەتەوەیی شایەتییان لەسەر ھەژمارکردنی ڕێژەکانی سەرکەوتن و وردی لە ئیسرائیل و عەرەبستانی سعوودی دا و زۆرێک لە قسە و مێتۆدۆلۆجییەکانی ڕاپۆرتەکەی پۆوستڵیان دەرھێنا.
ئێم ئای ئێم-١٠٤ پاتریۆت جۆرێکی سیستمی مووشەکی ڕووبەر بۆ ھەوای سەرەکییە کە لەلایەن ئەمریکا و وڵاتانی ھاوپەیمان بەکار براوە.
ئیدۆریا ئینۆلا بەخێو دەکات بۆ دواکەوتنی ڕێی خۆی لەباتی ئەوەی کە لەلایەن خەڵکییەوە بۆ دانراوە و و گۆڕینی مانای بوون بە ژن لە کۆمەڵگادا.
دواتر دەردەکەوێت کە نەنکی تیوکسبێری لە پشت پلانی کوشتنی تیوکسبێرییەوەیە؛ و باوکی کوشتووە و ئێستا دەیەوێت تیوکسبێری بکوژێت تا جێی باوکی نەگرێتەوە لە کۆشکی پاشاکان و دەنگبدات بۆ لابردنی باج و سەرانە،
بە ئاژاوەگێڕ دەیبینێت؛ و ھەوڵ دەدات بیخاتە قوتابخانەیەکی شەو و ڕۆژییەوە کە لەلایەن کەسێکی توندوتیژ بەڕێوەدەبرێت کە بە خاتوو ھاریسن ناسراوە.
و بەردەوام دەبێت لە گەڕان بەدوای دایکیدا و نامەی ژمارەیی لە ڕێکلامە کەسییەکاندا لە ڕۆژنامەکان بۆ یودۆریا بەجێدێڵت تا بیاندۆزێتەوە.
لینثۆرن ئینۆلا دەدۆزێتەوە و یەک لەسەر یەک سەری دەخاتە نێو ئاوەوە لەکاتێکدا ئینۆلا بێ دەسەڵاتانە پێی دەڵێت کە نازانێت ڤیسکاونت لە کوێیە.
لە شوباتی ٢٠١٩وە دروستکراوەیەکی زنجیرە کتێبەکانی نانسی سپرینگەر لە بەرھەمھێنان دابوو لەلایەن وە لەگەڵ میڵی بۆبی بڕاون کە بەرھەمھێنانی بۆ ئەکرد و ڕۆڵی کارەتەری سەرەکی ئەگێڕا و ھاری برادبیەریش دانراو بۆ دەرھێنان.
ئینۆلا ھۆڵمز فیلمێکی ئەمریکیی ڕازئامێزە کە لە کتێبی یەکەمی زنجیرەکتێبەکانی ئینۆلا ھۆڵمز لە نووسینی نانسی سپرینگەر وەرگیراوە.
ڕوویەکی کارەکتەرەکە کە دەڵێن ناکەوێتە ژێر موڵکی گشتییەوە و کە تەنھا لە چیرۆکەکانی نێوان ١٩٢٣ بۆ ١٩٢٧ ھەستی ھەبووە،
ڤایرۆسی کۆرۆنای کۆئەندامی ھەناسەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست لە چەندین وڵاتی جۆراوجۆر بڵاوبووەتەوە بەتایبەتی لە شوێنی ناوەکەی خۆی .
ئەو ڤایرۆسەی دەبێتە ھۆی نەخۆشییەکە ڤایرۆسێکی تازە پەیدابووە و بۆ یەکەمین جار لە نەخۆشێکی بەڕەگەز سعودی عەرەبی لە مانگی نیسانی ساڵی ٢٠١٢ دا دەستنیشانکرا.
کۆمەڵە تووشبووی بچووک و بڵاوبوونەوەی گەورە تۆمارکراوە کە ژمارەی تووشبووان گەیشتووەتە ١٠٠٠ کەس و ژمارەی گیانلەدەستدانیش ٤٠٠ کەسی تێپەڕاندووە ھەتا ناوەڕاستی ساڵی ٢٠١٥.
وەزارەتی تەندروستی و پەروەردەی پزیشکی وڵاتی ئێران ڕایگەیاند کە پشتڕاستکراوەتەوە دوو ئافرەت خاوەنەی نەخۆشییەکەن و لە ٢٩ی مایس دا یەکێک لە ئافرەتە نەخۆشەکان بەھۆی نەخۆشییەکەوە لە شاری کرمان گیانی لەدەست دا.
بەپێی سەرۆکی نەخۆشەکە خاوەنی بەرزی پەستانی خوێن بووە بۆیە سیستەمی بەرگری لەشی ھێندە بەھێز و بە توانا نەبووە کە بتوانێت ڕووبەڕووی نەخۆشییەکە ببێتەوە.
گیانلەدەستدراوەکە کەسێکی ٥٤ ساڵان بوو کە لە ١٥–٢٨ ئازاری ٢٠١٤ دا گەشتی کردبوو بۆ شاری جەدە لە سعودییەی عەرەبی لەگەڵ کۆمەڵەیەکی ١٨ کەسی کە سەردانیکەری حەج بوون.
کەسە تووشبووەکە کەسێکی ٦٩ ساڵان بووی یۆنانی بوو کە لە ڕێکەوتی ١٧ نیسان دا لە وڵاتی سعودییەی عەرەبی بەرەو یۆنان گەڕابۆوە.
کارمەندێکی پزیشکی فریاکەوتن کە بە ڕەگەز فلپینی بوو لە شانشینی ئیماراتی یەکگرتوو گیانی لەدەست دا و شەش کەسی دیکەش تووشببوون بە ڤایرۆسەکە.
ڕێکخراوی تەندروستی جیھانی ڕایگەیاند کە نەخۆشەکەی عەمان ٦٨ ساڵانە و لە ڕێکەوتی ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ نەخۆش کەوتووە.
گواستنەوەی نەخۆشییەکە بەڕێگەی مرۆڤ بۆ مرۆڤ پشتڕاست کرایەوە لەلایەن وەزارەتی کاروباری کۆمەڵایەتی و تەندروستی فەڕەنساوە کە کەسی تووشبوو لە ھەمان ژووری نەخۆشخانەدا مابۆوە لەگەڵ کەسێکی پێشتر تووشبوودا.
وەزارەتی تەندروستی تووشبوونی ٣ کەسی دیکەی ڕاگەیاند کە لەو سێ کەسە پزیشکێک و سستەرێکی تێدابوو کە بەرکەوتەیان ھەبووە لەگەڵ کەسی تووشبوودا.
لە نێوان ھەردوو ئەستێرە شارۆن گلێس و خۆی بۆ ماوەی شەش ساڵ لە زنجیرە درامادا خەڵاتی «پریمیتای ئێمی» باشترین ئەکتەری سەرەتایی بۆ باشترین ئەکتەری سەربەخۆیی بەدەست ھێناوە.
مۆفەق ڕوبەیعی ڕاوێژکاری ئاسایشی نەتەوەیی عێراق ئاشکرایکرد کە ساجیدە و ڕەغد داواکراون بەتۆمەتی ھاوکاریکردنی ھێزە چەکدارەکان لە عێراق.
سەرۆکوەزیرانی ئەردەن ئەوەی ڕایگەیاند کە ڕەغد و منداڵەکانی لەژێر پارێزبەندی خێزانی شاھانە دەمێنێتەوە و ئەم ھەنگاوەش وەک ھەنگاوێکی مرۆڤایەتی چاوی لێدەکرێت.
لە ١٩٦٠ەکان فراوان کرا لەسەر بڕینی لاسایانەی خەڵوزی ئاوی خێرا بۆ دیاریکردنی شێوەی دەمی نموونەی بۆ پەستانی بەرزی ئاوی خێراو لە کۆتایەکانی ١٩٦٠ەکان ورد بۆوە لەسەر بڕین بەئاوی خێرا بۆ ماددە نەرمرکان،
و ی دامەزراوەی بیرۆکەی بەکارھێنانی کریستاڵی یاقووت بۆ شێوەی ئاوی خێرا بەکاربێنێت لەکاتێکدا ئەم کارەی فراوان کردو دەمی ئاوی خێرای دروست کرد لەگەڵ کونێک کە بچووک بوو بەقەد ٠٫٠٠٢،
تڕۆمپای خەست پەستان دروست دەکات بە بەکارھێنانی ڕۆنی ھایدرۆلیکی بۆ جووڵاندنی پستۆنەکە تاوەکوو ئاوەکە تێپەڕبێت بە ناو ڕێڕەوە بچووکەکە.
یەکەم بڵاوکراوە لەسەر ئاوی خێرای تیژی تازە بڕینەکان لەلایان دکتۆر بڵاو کراوە لە ١٩٨٢ بۆ نیشاندانی کاری ڕاپەڕاندنەکان بۆ یەکەم جار ئاوە خێراکان لەگەڵ ڕێژەیەکی بچووک لە تیژییەکان لە توانیان دایە بۆ بڕینی ماددە ڕەقکان ھەروەکوو پۆڵا و کۆن کرێت.
لە ئازاری ١٩٨٤ دا ھەندێک لە گۆڤاری ئەندازیاری میکانیکی زانیاری زیاتریان نیشان داوە بڕینی ماددەکان بە ھەروەکوو تیتانیۆم، ئەلەمنیۆم، شووشە،
دکتۆر شێوەی نوێی ئاوی خێرای تیژی دۆزییەوە؛ و تیمەکەی بەردەوام بوو بۆ گەشە پێدان و باشتر کردنی تەکنەلۆجیای ود ئامێرەکە بۆ زۆربەی جێبەجێکردنەکان دەکرێ کە ئێستا لە سەروی ٥٠ پیشەسازییە لە جیھاندا.
و ئەمە بەرھەمی بۆرایت بوو گەشەی کرد بۆ ھێڵی بۆ سیرامیکی کاربۆناتی تەنگستن کە پێکەاتەی بۆ ڕییەکانە کە بە شێوەیەکی گەورە زیادی کردوە لە کارەکانی ڕۆژانەی دەمی لەسەر تیژی ئاوی خێرای بچووکە بۆیە بڕین بە تیژی بچووکتر لە ٠٫٠١٥ ئینج لەتیرەدا کە دەتواندرێ بفرۆشترێ.
دروستکردنی سیستەمی کۆنتڕڵ کردنی جووڵە بۆ یەکگرتنی ئەم گۆڕاوانە بوبە داھێنانێکی گەورە بۆ ڕێ نیشاندانی پیشەگەرییەکانی ئاوی خێرا لە سەرەتاکانی ساڵی ١٩٩٠ دکتۆر ی دامەزراوی گەشەی بەم سیستەمانەدا کە بۆ دیاریکردنی وردی و خێرای لە ھەر خاڵێکدا لەگەڵ ڕێگاکەدا،
ڕیخۆشکەربوو بۆ گەشە پێدانی یەکەم ترۆمپای پەستانی بەرزی متمانە پێکراو؛ و داھێنانی لەلایان و ی سەر بەکۆمپانیای و کۆمپانیای پیشە سازی .
دەستیانکرد بە پیشە سازی ئەم ترۆمپایە پەستان بەرزانە لە ١٩٦٠ ەکان بۆ پیشە سازییەکانی پۆلی ئەسیلین؛ و پیشە سازێکی زۆر لە ،
پیشە سازییەکانی لێشاو دواتر تێکەڵ کرا لەگەڵ لێکۆڵینەوەکانی ترۆمپای پەستانی بەرز لەگەڵ لێکۆڵینەوەکانی دەمی ئاوە خێرییەکەیان و بڕینی ئاوی خێرای ھێنا بۆ پیشە سازییەکانی جیھان.
تەکنەلۆجیای ئاوی خێرا گەشەی کرد دوای جەنگی جیھانی و زانایان ھەوڵەکنیان خستەگەڕ بۆ بۆدۆزینە وەی ڕێگایەکی نوێ بۆ بڕین.
وەکوو کاغەز لە ساڵی ١٩٥٨ لەسەنتەری فرۆکەوانی باکووری ئەمریکا پەرەی بەسیستەمێکدا بە بەکارھێنانی پاڵەپستۆیەکی یەکجار زۆری شلە بۆ بڕینی ماددەی ڕەق.
ئەم سیستەمە ترۆمپایرکی ١٠٠٠٠٠ پێویستبوو بۆ گەیاندنی شلە کە توانای پەڕینی ماددەی بەھێزی ھەبوو وەکوو 15- پۆڵای بێ خەوش.
کاتی بەکارھێنانی ئاو بە فشارێکی زۆر بۆ ڕاماڵین ڕێکەوتەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ناوەندی - ١٨٠٠ لەگەڵ کونکردن بە شلە،
زیادکردن لە تیژی وای کرد ئاوی خێار بگۆڕدرێت بۆ ئامێرێکی تازە بۆ ھەمو ماددەکان ئەمە دەستی پێکرد لە ١٩٣٥ لەکاتی بیرۆکەی زیادکردنی تیژی بۆ جۆگەی ئاوەکە لەلایان گەشەی پێدرا بۆ تەقینەوەی شلەی تیژ.
پەستانی بەرزتر لە سیستەمەکانی ھایدرۆلیک لە پیشەسازی نەوتدا ڕێ خۆشکەر بوو بۆ گەشە پێدانی مۆرکردنی پێشکەوتو بە پێچەوانەوە بۆ قەدەغەکردنی لێ دەرچوون.
مایکڵ دیکسۆن یەکەم بەرھەمی لاپەڕەی تیتانیۆمی داھێنا - سیستەمی ئاوی خێرای تیژ ھاوشێوەی ئەمانەی ئێستایە کە بەکاری دێنین.
لە کانوونی دووەمی ١٩٨٩سیستەمەکە ٢٤ کاتژمێر لە کارکردن دابوو بۆ بەرھەمھێنانی پارچەکانی تیتانیۆم بۆ ب-١ب لە دامەزراوەی فڕینی ' لە , .
جێت بەشێوازێکی گشتی بەکاردێت لە کاتی دروسکردنی پارچەکانی ئامێر ئەمە ڕێگایەکی پێشنیار کراوە بۆ بڕینی ئەوپارچانەی کەھەستیارن بە پلەی گەرمی بەرز.
ئاوی خێرا بە نزیکەی دەتواندرێ بەکاربێت بۆ زۆربەی پیشەسازییەکان؛ ئاوی خێرا بە نزیکەی دەتواندرێ زۆرێک لە ماددەی جیاواز ببڕێت ھەندێکیان تایبەتمەندی بێھاوتایان ھەیە کە دەبێت لە کاتی برینیاندا بە شێوەیەکی باش ئاگادار بیت.
لە کۆی سەرجەم کارلێکەرەکان تەنھا دانەیەکیان دەکەوێتە ھەرێمی ئەنتاریۆ کە ٪‏٦١ سەرجەم کارەبای ھەرێمەکە دابین دەکات لە سەھاتێک.
کاتێک قوتابی بوو یانەکەی ئەو لەناو خولی قوتابخانەکانی مەکسیک پلەی یەکەمی بەدەستھێنا هەروەها ڤێلا وەک باشترین یاریزانی قوتابخانەکانی مەکسیک دەستنیشان کرا،
کاتێک تەمەنی ١٢ ساڵ بوو مامۆستاکەی پێی وت پێویستە بچیتە ناو دونیای وەرزشەوە و لە نێوان تۆپی پێ و باسکە یەکێکیان ھەڵبژێرە،
ئەویش لەبەر باوکی تۆپی پێی ھەڵبژارد چونکە باوکی پێشتر یاریزانی تۆپی پێ بووە بەڵام لەبەر پێکان یەکلەدوایەکەکانی زوو وازی لە یاریکردن ھێناوە،
باوکی پەیوەندی لەگەڵ ئەکادیمیاکانی مەکسیک باش بوو بۆیە ئەکادیمیای گوادالاراجا داوای لە ڤێلا کرد بچێتە ئەوێ و ڤێلاش ڕازی بوو،
دوای بەڕێکردنی ٣ ساڵ لەوێ پاشان لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا یانەی ئارسنالی ئینگلیزی بڕیاڕی دا بیگوازێتەوە بۆ ئەکادیمیای خۆی بەھۆی ئەو ئاستە بەڕزەی لەگەڵ ھەڵبژاردەی مەکسیکی خوار تەمەن ١٧ساڵان پێشکەشی کرد بووە گۆڵکار و پاڵەوانی جامی جیھانی و باشترین یاریزانی جامەکەش بوو،
پاشان ھەر لەو ساڵەدا وەک یاریزانی یانەکە بەژداری کرد تا ساڵی ٢٠١٢ ھەر یاریزانی ئارسنال بوو بەڵام لەو نێوانەدا پەیوەندی بە چەندین یانەوە کرد بە خواستن،
ناوبراو خزمەتێکی باشی ھەڵبژاردەکەی خۆی کردووە وەک باسم کرد لە خوار تەمەن ١٧ ساڵاندا بووەتە براوەی مۆندیال و گۆڵکاری کۆنکاکافی ٢٠٠٩ و ٢٠١٥ بووە.
"ئەگەر باوکم و ڕاھێنەر نەبوونایە من تۆپی پێم ھەڵنەدەبژارد چونکە بەھۆی پەستانی ئەوان بوو کە بڕیاڕم دا بچمە ناو تۆپی پێوە ئەگینا ھەر لە مناڵییەوە خولیای من یاری باسکە بووە و تا ئێستاش زیاتر حەزم لە باسکەیە وەک لە تۆپی پێ،
ھۆکاری چوونیشم بۆ خولی ئەمریکی بینینی یارییە گرینگەکانی باسکە بوو لە نزیکەوە" لە مانگی سێی ئەمساڵدا ڕەگەزنامەی ئەمریکی وەرگرت.
ھەروەھا ئەلڤی لە خەیاڵەکانیدا بەردەوام قسە لەگەڵ خۆیدا دەکات و خۆی وەک کارتۆنێک دەبینێت و لەھەمان کاتدا ئانی وەک کارەکتەری شاژنی شەڕەنگێز لە چیڕۆکی دنکە ھەنارە و حەوت کورتەباڵاکە.
لە ڕیزەکە پیاوێک دەبێتە ھۆی بێزارکردنی ئەلڤی کاتێک باس لە کار و فیلمەکانی دەرھێنەری ئیتالی فێدێریکۆ فێلینی و مارشال مەکلوھان دەکات.
کە ناوبراو ھەوڵدەدات ئەو ھۆکارانە بدۆزێتەوە کە شکستی بەچیڕۆکی خۆشەویستییەکەی ھێنا لەگەڵ ئانی ھاڵ کە ئەویش لەلایەن دیان کیتن ڕۆڵی سەرەکی دەگێردرێت.
ڕێکخراوەی تەندروستی جیھانی چاوەڕێی دەکرد چین زانیاری زیاتر بڵاوبکاتەوە دەربارەی «ڤایرۆسە نادیارەکە نوێیەکەی ھەوکردنی سییەکان».
دەزگاکەی نەتەوە یەکگرتووەکان ھەستا بە چالاککردنی لە وڵاتی چین و ناوەندەکانی لەسەر ھەردوو ئاستی جیھانی و ھەرێمی لە ئامادەباشی دا بوون بۆ ئەنجامدانی کردەیەکی بەرفراوانتر لە کاتی پێویستی دا.
نووسینگەی ھەرێمیی ڕێکخراوی لە شاری مەنێلا لە فلیپین لە بڵاوکراوەیەکی تۆری کۆمەڵایەتی دا وتی «چین ڕێکخراوی ئاگادارکردۆتەوە دەربارەی کۆمەڵەیەکی نەخۆشی ھەوکردنی سییەکان لە ووھان. بەھەمان شێوە حکومەتی چین کۆبۆتەوە لەگەڵ نووسینگەی ڕێکخراوەکەمان لە چین و دوایین زانیارییەکانی بارودۆخەکەیان بەردەستخستووە. ڕێکارەکانی حکومەت بۆ دەستبەسەرداگرتنی ڕووداوەکە دانراوە و لێکۆڵینەوەکان دەستیان پێکردووە بۆ دۆزینەوەی ھۆکارەکان.»
وڵاتەکە ھەستا بە ئەنجامدانی چارەسەری گەمارۆدراو بۆ ئافرەتێکی ٣٦ ساڵەی چینی بەھۆی نیگەرانییەکانیان کە ئافرەتەکە نەخۆشییەکی بڵاوبۆوەی ھەوکردنی سییەکانی لەگەڵ خۆی دا ھێناوەتە وڵاتەکەوە و لە ھەفتەکانی پێشوودا بۆتە ھۆی نەخۆشخستنی چەندین کەس لە چین و ھۆنگ کۆنگ.
ئافرەتەکە بۆ کۆمپانیایەکی کۆریای باشوری کاریدەکرد نزیک سیئۆلی پایتەخت و لە گەشتێکی ٥ ڕۆژەدا بۆ چین لە ٣٠ی کانوونی یەکەم دا و دوای گەڕانەوەی دووچاری کۆکە و ھەڵامەت بووە.
لە بڵاوکراوەیەکی ڕۆژنامەوانی دا ناوەندنی کۆریا بۆ ڕێگریکردن و دەستبەسەرداگرتنی نەخۆشییەکان لێدوانیان دا کە ئافرەتەکە کاتی لە شاری ووھان بەسەربردووە بەڵام سەردانی بازاڕی ی نەکردووە.
لە ٢ی کانوونی دووەم دا ٤١ کەسی تۆمارکراوی نەخۆشخانەکانی شاری ووھانی چین پشتڕاستکرانەوە کە ھەڵگری ڤایرۆسی کۆرۆنان و ٢٧ نەخۆشیان بەرکەوتەی ڕاستەوخۆیان ھەبووە لەگەڵ بازاڕی کۆمەڵیی خۆراکە دەریایییەکانی ھوانان.
نووسینگەی ھەرێمی بۆ زەریای ڕۆژاوا و نووسینگەی سەرەکی) پێکەوە کار دەکەن و ھەمانگییان ھەیە بۆ وەڵامدانەوەی بڵابوونەوەی ڤایرۆسەکە.
سەرۆکی ناوەندی دەستبەسەرداگرتنی نەخۆشییەکان لە زانکۆی ھۆنگ کۆنگ ھەستا ھۆشداریدان بە بەرپرسانی شارەکە لەسەر جێبەجێکردنی توندترین ڕێکاری چاودێریکردن بۆ نەخۆشییەکی گواستروەی نھێنی نوێ کە چەندین کەسی تووشکردووە لە خاکی چین و ھەروەھا ڕایگەیاند کە ئەگەرێکی زۆر ھەیە نەخۆشییەکە لە مرۆڤەوە بۆ مرۆڤ بگوازرێتەوە.
وە ئەم زانایە داوای کرد کە بەرپرسان بە زووترین کات زانیاری ورد بخەنە بەردەست لەسەر کەسانی تووشبووی ڤایرۆسە بەمەبەستی ڕێخۆشکردن و یارمەتیدانی شارەزایان بۆ ھەڵسەنگاندنی نەخۆشییەکە و پێشنیارکردنی ڕێکاری ڕێگریکردنی باشتر و کاریگەرتر.
ئەلێکس ئازار ڕایگەیاند کە بەرپرسانی فەرمی وڵات لە زانیارییە سەرەتایییەکانی ڤایرۆسەکە ئاگادارکراونەتەوە بەھۆی گفتووگۆکانی نێوان سەرۆکی ناوەندی ڕۆبرت ڕێدفیڵد و سەرۆکی ناوەندی چینی دکتۆر جۆرج فو گاو.
لە ڕێکەوتی ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ دا بازاڕی خۆراکە دەریایییەکانی ھوانان داخراوە بەمەبەستی کرداری ڕێکخستنەوە و بە یاسایی کردن.
ھەموو گوومانلێکراوان کەرەنتینە کران و لەم کاتەدا ھیچ بارێکی پشتڕاستکەرەوە بوونی نەبوو لەسەر گواستنەوەی نەخۆشییەکە لە مرۆڤەوە بۆ مرۆڤ وە ھیچ کەسێکی تووشبوو بوونی نەبەە لە کارمەندانی تەندروستی دا.
وەزارەتی تەندروستی سەنگاپور ڕاگەیاندراوێکی بڵاوکردەوە کە کەسە گوومانلێکراوەکەی پێشوو پەیوەندیدار نییە بە کۆمەڵە نەخۆشەکەی ووھان و ئەنجامی پشکنینەکانی بۆ ڤایرۆسی نەرێنی بووە.
زانایانی چینی لە (پەیمانگای نەتەوەیی بۆ دەستبەسەرداگرتن و ڕێگریکردن لە نەخۆشییە بەربڵاوەکان - ) توانیان ھەستن بە لابردنی ئەگەرەکانی ٢٦ جۆری نەخۆشی باوی کۆئەندامی ھەناسە.
ناوەندە تەندروستییە بەرپرسەکانی ووھان ٤٤ باری نوێیان تۆمارکرد کە بە بازدانێکی گەورە دادەنرێت لە ٢٧ تووشبووەوە بۆ ٤٤ و ١١ کەس لەو ٤٤ تووشبووانە بە سەختی نەخۆش بوون و باری تەندروستیان ناجێگیر بووە.
ئەم وتارە ھەڵدەستێت بە تۆمارکردنی ڕیزبەندی کاتیی و خێرای بڵاوبوونەوە و لەبارێتی دەستبەسەرداگرتنی نەخۆشی کە دەکاتە ئەو ڤایرۆسەی بەرپرسیاربوو لە پەتای جیھانی کۆڤید-١٩ و بۆ یەکەمین جار لە شاری ووھان لە وڵاتی چین نەخۆشییەکە دەستنیشانکرا.
گراڤیتی فۆڵز زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی ئەنیمەیشنی ڕازئامێزی کۆمیدیی سەرکێشیی ئەمریکییە کە لەلایەن ئەلێکس ھێرش بۆ کەناڵی دیزنی و دیزنی ئێکس دی دروست کراوە.
لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤ ئاژانسی ھەواڵێکی بڵاوکردەوە لەبارەی پێکبەستنی ھێزەکانی بەرگری ئاسمانی بە بنکەی سەربازی و بەستنەوەی فڕۆکەکانی گۆڕانکاری لە ڕاھێنانی سەربازەکانی وە ڕاھێنان بە لەشکری ھێرشبەری ئاسمانی لە بە فڕۆکەکانی -17/24/25، -21،
ھەروەھا چەندین بنکەی ئاسمانی تر کە بەشێوەی یەدەگن و لەکاتی ئێستادا کارناکەن وەک بنکەی سەربازی نەخشەڤان لەناوچەی نەخشەڤان و بنکەی سەربازی سەنقاسال و سیتالکای سەربازی.
ھەریەک لە بنکەکانی گالا و ناسۆسنایای ئاسمانی لەنزیک شاروچکەی حاجی زەین عابدین لەلایەن وڵاتە یەکگرتوەکانی ئەمەریکاوە نۆژەنکرانەوە وەک بەشێک لەپەیوەندیەکانی نێوان ئازەربایجان و ناتۆ.
لە ١١شوباتی ٢٠٠٩ سەرۆکی ھێزی ئاسمانی ئازەربایجان ئەفسەر ژەنەرال ئەلیفتنانت رایل رزاییڤ لەدەرەوەی ماڵەکەی دەستڕێژی لێکرا.
دەنگۆی ئەوە بڵاوبوویەوە کە ژەنەرال رزاییڤ پەیوەندی ھەبووە لەگەڵ وڵاتە یەکگرتوەکانی ئەمریکا لەبارەی نوێکردنەوەی چەکی بەرگری ئاسمانی وڵاتەکەی،
ھەروەھا ئەمریکییەکان ئەوەیان راگەیاند کە بەنیازن وێستگەیەکی رادار دابمەزرێنێت لە لێریک لەنزیک سنوری ئێران و وێستگەیەکی راداری تر لەئەگستاڤای سەرسنوری جۆرجیا.
راداری جۆری لەلایەن ھێزی گەردونی رووسیا دامەزراوە لە ئازەربایجان کە بواری توانستەکەی دەگاتە ٦٠٠٠کم بەجۆرێک دەتوانێت شوێنی موشەک دیاری بکات لەوپەری زەریای ھیندی.
تا ئێستا ڕوون نیە کە ئازەربایجان کاری ھاوبەشی لەگەڵ ڕووسیا ھەیە یاخود نا چونکە لە ٢٠١٢ھەمووکەلوپەلەکان ھەڵوەشایەوە و بۆ ڕووسیا گەرێندرایەوە.
بەڵام دوای ئازادبوونی لەژێردەستی یەکێتی سۆڤیەت لە ١٩٩١لەسەرپاشماوەی ھێزە ئاسمانیەکانی سۆڤیەت نۆژەنیان کردەوە و پەرەیان پێدا.
لە ھەردوو ساڵەکانی کۆتایی قوتابخانە ئارەزووی زانستیی بۆ دروست بوو و دەستی کرد بە خوێندنی کیمیاو ڕووەکناسی و گەردوون ناسی و ھەروەھا بیرکاری.
لە پولی فەلسەفەدا لە لایەن ئابێ نیکۆڵاس لویس دێ لاسایلێ سەرپەرشتی و چاودێری دەکرا کە شارەزایەکی بەناوبانگی بیرکاری و گەردوونناسێکی چاودێر بوو.
ئەو زانایە لاڤوازیێ ی گەنجی فێری ئەوە کرد کە حەزی بۆ کەشناسی بچێ بەجۆرێک کە پەرۆشی و خوشەویستییەکەی وایکرد ھەرگیز وازی لێ نەھێنێ.
پەروەردەبوونی لاڤوازیێ لە لایەن چەندین ڕۆشنفکرە دیارەکانی سەردەمی ڕۆشنگەریی فەڕەنسییەوە بوو و شەیدای فەرھەنگە کیمیایییەکەی پیێر ماکیور بوو.
لێبڕان و خوشەویستیی لاڤوازیێ بۆ کیمیا زیاتر بەھۆی کاریگەری ئێتین کوندیڵاک بوو کە زانایەکی دیاری فەڕەنسی بوو لەسەدەی ھەژدەیەم.
لە ساڵی ١٧٦٤ یەکەم توێژینەوەی خۆی خوێندەوە بۆ ئەکادیمیای زانستەکاننی فەڕەنسی کە ھەڵبژێردراوترین کومەڵگای فەڕەنسی بوو بۆ تایبەتمەندییە کیمیایی و فیزیایییەکانی گەچ .
بەشێوەیەکی گشتیوا لەقەڵەم دەدرێ کە دەسکەوتە گەورەکەی لاڤوازیێ بە بەرفراوانی ھەڵقوڵاوە لە گوڕینی زانست لە جۆرێتییەوە بۆ چەندێتی بۆ شیکردنەوەی زانستی کیمیایی.
فیرمی ژێنێڕال یەکێک بوو لە بەشە سەرەکییەکانی ڕژێمی پێشووی پاشایاتی فەڕەنسا کە زۆر نەخوازراو بوو بە ھۆی ئەو پارەیەی کە بۆ خۆی ھەڵی دەگرت لە خەرجی وڵات و نھێنی بڕگەی گرێبەستەکان و توندوتیژی بریکارە چەکدارەکانی.
گرنگییەکی زۆری دەدا بە خەڵکی وڵاتەکەی بایەخێکی زۆری دەدا بەبواری گوزەرانی دانیشتوانی وڵاتەکەی لەڕووی کشتوکاڵی و پیشەسازی و زانستەکانی تر.
یەکەم نموونەی ئەم پەرۆشییەی لەوەدا بەدەرکەوت کە لە ساڵی ١٧٦٥ وتارێکی لەسەر بەرەوپێش بردنی ڕوناککرنەوەی شەقامەکانی شار نارد بۆ ئەکادیمیای زانستەکانی فەڕەنسی.
ئەمە ئەو پڕۆژەیە بوو کە وای لە لاڤوازیێ کرد بایەخ بدات بە کیمیای ئاوو ئەرکەکانی دابینکردنی تەندروستی گشتی ئاوو ئاوەڕۆ.
لە ساڵی ١٧٧٢ ھەستا بە ئەنجامدانی لێکۆڵینەوەیەک لە سەر چۆنییەتی دووبارە بنیاتنانەوەی نەخۆشخانەی بەجۆرێک کە ڕێگە بە ھەواگوڕکێیەکی گونجاو و ھەوای پاک بدات بچێتە ناوی،
لاڤوازیێ لە ساڵی١٧٨٠ بۆ١٧٩١ بەشداری کرد لە لێکۆڵینەوە لەسەر پاک و خاوێنی و تەندروستی زیندانەکان و ھەروەھا ھەندێ پێشنیاری پێشکەش کرد بۆ بەرەو پێشبردنی باروودۆخی ژیان و گوزەرانی زیندانیان،
ئەنتون لۆرێنت دی لاڤوازیێ ناسراو بە ئەنتۆن لاڤوازیی کەسێکی خانەدان و کیمیاگەر بوو و کەسایەتییەکی گرنگ بوو لە شوڕشی کیمیایی سەدەی ھەژدەیەم.
کوروش تەھامی لە یازدەھەمین خولی فێستڤاڵی ڕەخنەگران و نووسەرانی فیلم خەڵاتی دیپلۆمی شانازیی بۆ باشترین ئەکتەری لە ڕۆڵی سەرەکی وەرگرت.
یەکەم ھەوڵدانی ئەو بۆ دۆزینەوەی ڕێکاری یاسایی بوو بۆ پاراستنی ئەو ژنانەی کە تووشی کێشەبوونەوە لەماوەی ڕاپەڕینی یەکەمی فەلەستینییەکان .
کە پرۆفیسۆری شوێنەوارناسە گەندەڵەکە پرۆفیسۆر «ڕوسێل ڤان پێڵت» خشڵێکی سیحراوی بەناوی لەمەزارگەکە دزی و کۆنترۆڵی ھەموو ئاژەڵەکانی دارستانەکەی بەدەستھێنا.
بەخێر بێیت بۆ دارستان» پلانەکە ئەوەیە چەند ھەرزەکارێک تێوەگلاون لە پاککردنەوەی ژێرزەمینێکی قوتابخانەیەک کە ڤێرژنی یاری ڤیدیۆیی جومانجی دەدۆزنەوە.
بیابانی باکووری بە ڕووبەری ١٬٦٠٠ کم درێژ دەبێتەوە لە باشووری پیڕۆ تاوەکو ڕووباری ئەکۆنکاگوا لە باکووری شاڕی ڤاڵپاڕەیسۆ،
بیابانی ئەتەکاما بە وشکترین شوێن دادەنرێت لەسەر ڕووی زەمین؛ ئەم بیابانە لە باکوورەوە ڕووبەرەکەی کەمترە و تا بەرەوە باشووری بیابانەکە بڕۆین بوارەکەی فراوانتر دەبێت.
بەڵام لە بەشی ھەرە باکووری بیابانەکانی باکووری بەھۆی بای ساردی چیای ئەندێز کە لە پێرووەوە سەرچاوە دەگرێت پلەی گەرما لە شەو دادەبەزێنێت،
ھەروەھا چیلی کۆمەڵێک دوورگەی بچووکی دوورەدەستی ھەیە کە کەوتوونەتە ناوەوەی ھێڵی خولەکی باشوور و شوێنە دوورە دەستەکانی ناو زەریای ھێمن.
ستیڤن دەڵێت ساڵی ٢٠٠٤ کە ھێشتا تازە بەکارھێنەرێکی ویکیپیدیا بوو دەستی بە بەکارھێنانی کرد لەدوای ئەوەی ویکیپیدیا لە ھەر گەڕانێکی گۆگڵدا دەردەکەوت و دوای ماوەیەک زانی ھەموو کەس دەتوانێت دەستکاری وتارەکان بکات یان وتار دروست بکات.
ستیڤن لە چالاکییەکانی ناو ویکیپیدیایدا گرنگی زۆری بە ژنان داوە و وەک دەڵێ ھەر لە سەرەتاوە تێبینی ئەوەی کردووە کە ژنان فەرامۆش کراون لە ویکیپیدیادا ھەربۆیەش بۆ خۆی وتاری لەسەر زیاتر لە ٦٠٠ ژن نووسیووە.
بۆ وەڵامی ئەمە ستیڤن دەڵێت ویکیپیدیا سەرچاوەیەکی باوەڕپێکراوە و ئەو لەکاتی توێژینەوەکانی ھەڵەی لە کتێبەکانیش دۆزیوەتەوە ھەربۆیە ئەگەر مامۆستا بێت ڕێگە لە قوتابییەکانی ناگرێت لە بەکارھێنانی ویکیپیدیا.
ستیڤن دەڵێ دوای ئەوەی داوای لێکراوە ئامادە بووە وتارێک بۆ کەسانێک دروست بکات بەڵام تەنھا لە حاڵەتی ئەوەی کە کەسەکەی بە شایەنی ئەوە زانیبێت کە وتاری خۆیان ھەبێت لە ویکیپیدیادا و ئامادەش نەبووە ئەو زانیارییانە بەکاربێنێت کە کەسەکە پێی داوە،
ستیڤن دەڵێت بۆ نووسینی وتارەکانی سوودی زۆر لە کتێب وەردەگرێت و لە ساڵانی سەرەتاییدا ھەندێک شت لەسەر ئینتەرنێت بەردەست نەبوونە ھەربۆیە ئەو نووسینی ناو کتێبەکانی ھێناوەتە ناو ئینتەرنێت و ئەوەش ھەستێکی خۆشی پێدەبەخشێت.
ستڤین لەکۆی ئەو ٦ ملیۆن وتارەی لە ویکیپیدیای ئینگلیزیدا ھەیە زیاتر لە ٣٥٬٠٠٠ وتاری نووسیوە و ڕێژەی ٣ ملیۆن دەستکاری تێیاندا ئەنجام داوە و لە پلەی یەکەمدایە بە ٩٠٠٬٠٠٠ دەستکاری لەپێش ئەو کەسەی پلەی دووەمە.
ساڵی ٢٠١٧ گۆڤاری تایم ستیڤنی بە یەکێک لەو ٢٥ کەسە دانا کە کاریگەری زۆریان لەسەر ئینتەرنێت ھەبوو ھاوشان لەگەڵ دۆناڵد ترەمپ و جەی کەی ڕۆڵینگ و کیم کارداشیان.
ستیڤن لەژێر نازناوی چالاکییەکانی ئەنجام دەدات و ئەم ئەکاونتەی ساڵی ٢٠٠٦ دروستکردووە بەڵام یەکەم دەستکاری بە ئەکاونتی دیکە و لە ساڵی ٢٠٠٤ ئەنجام داوە.
ئوسترالیا چوار تووشبووی دیکەی پشتڕاستکردەوە و کۆی ژمارەی تووشبووانی گەیشتە ٣٠ کەس و ھەروەھا ڕوودانی یەکەمین گواستنەوەی نێوان مرۆڤ بۆ مرۆڤیش.
کەنەدا لە ئۆنتاریۆ چوار تووشبووی پتری پشتڕاستکردەوە و کۆی گشتی ژمارەی تووشبووانی گەیشتە ٢٤ کەس و ھەر چوار تووشبووەکە پێشینەی گەشتیان بۆ وڵاتانی ئێران یان میسر ھەبوو.
تەھماسب لە ساڵانی ١٥٢٤ تا ١٥٧٦ز حوکمی گرتە دەست و توانی سیاسەتێکی ھاوسەنگ وەربگرێت و چارەسەرێکی ناوەندی بۆ کێشە ئاینییەکان دابنێت،
کە ئاڵوگۆڕی بازرگانی زیاد کرد لەگەڵ دەوڵەتە ئەوروپییەکاندا لە ڕێگەی ئەو کۆمپانیا بازرگانیانەی لە ناوچەکەدا ئیشیان ئەکرد،
کە ھۆکار بوو بۆ شۆڕشی سونە دوای ئەوەی لێخۆشنەبوون لە ھەڵسوکەوتیا دەرکەوت لەگەڵیان و دەمارگیرییەکی توندی ھەبوو بۆ مەزھەبی شیعە،
ھەتا ساڵی ١٧٣٦ گەڵزای حوکمەتێکی دامەزراند لە ژێر سێبەری سەفەوییەکان , ودەسەڵاتی ڕاستەقینە لە وڵاتی فارسدا زەند و ئەقشەرییەکان دابەشیان کردبوو ھەتا دواتر گواسترایەوە بۆ قاچارییەکان.
ھەخامەنشی ناوی زنجیرە پاشایەتیێک بووە وا لە ساڵانی ٥٥٠ ھەتا ٣٣٠ی پێش زایین ھەخامەنشییەکان لە ئیمپراتورییەکی لە دەریای ڕەش تاکوو ھێند حوکمڕانیان کردووە.
کورش ھێرشی کردە سەر مادەکان کە لەو کاتەدا ئیشتوویگو پاشای ماد بوو شکەستی بە ماد و پاشایەتی مادی کۆتایی ھێنا کوروشی دووھەم کە بە کوروشی مەزن دەناسرێ،
دوای ئەوەی ئارییەکان کە لە نەژادی ئاری بوون ڕوودەکەنە خۆرئاوای ئێران لە داوێنی شاخەکانی زاگرۆس نیشتەجێ بوون و دوای نزیک بە ٥٠٠ ساڵ لە ژیانی لە ناوچە چیاکان و شەڕکردن لەگەڵ ئاشوورییەکان ھەوڵی دامەزراندنی حکومەتێک بۆ خۆیان دەکەن.
ناوبراو توانی ھێزی نەتەوەکەی یەکبخات خۆی ئامادە بکات بۆ ھێرشکردنە سەر ئاشوورییەکان و دوای چەندین ساڵ لە شەڕ و جەنگ لەگەڵیان لە ساڵی ٦٢٦ پێش زاین دەسەڵاتی ئاشوورییەکان تێک بشکێنێت.
دوای ئەمە مادەکان دەسەڵاتیان بەرفراوان بوو ساڵی ٥٨٤ کۆچی دوایدەکات و دەسەڵات بۆ کوڕەکەی بەجێ دەھێلێت بەناوی ماوەی فەرمانڕەوایەکەی بەردەوام بوو تا ئەوکاتە لە ھێرشی پارسییەکان بە فەرماندەی کورش زنجیرەی پاشایەتی مادەکان کۆتایی ھات.
بنەماڵەی ساسانی لە ساڵی ٢٢٤ی زایینی بە تێکشاندنی ئەشکانییەکان حکوومەتەکەیان پێک ھێنا و ھەتا ساڵی ٦٥١ واتە بۆ ماوەی زیاتر لە ٤٠٠ ساڵ یەکێک لە زلھێزەکانی سەردەم بوون و بەرامبەرکێێ ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیان کرددوە.
سەردەمی ساسانییەکان وەک سەردەمی زێڕینی چاندی ئێرانیی پێش ئیسلام ناسراوە و کاریگەریی زۆری ھەبووە لەسەر ئەوەی کە دواتر وەک ھونەر و چاندی ئیسلامی ناسرا.
بەشێک لە حۆکمڕانی ماد بوو بەڵام دواتر ئاشوورییەکان ھێرشیان کردە سەر ئەو وڵاتە و مانناکان لە ترسی تێدا چوون بوونە ھاوپەیمانی ئاشوورییەکان دژ بە ماد.
دوای مردنی کەریم خان ئاژاوە و ناکۆکی لە سەر دەسەڵات لە نێو کوڕ و براکانی کەریم خان ڕوویدا ئەمەش دەرفەتی بۆ محمد خانی قاجەر ڕەخساند تا ئەوەی ھێز یەک بخات و ھێرش بکاتە سەر دەسەڵاتی زەندییەکان بەتایبەت لەسەردەمی لوتف علی خان کە دوا پاشای زەندییەکان سەر ئەنجام ھەر لەلایەن ھیزەکانی ئەوەوە دەستگیرکرا و پاشان کوژرا بەم شێوەیە دوای کوژرانی لوتف علی خان دەسەڵاتی زەند لە ساڵی ١٧٩٤ لە ئێران کۆتایی ھات
وەک نووسراوە یۆنانییەکان دەڵێن تیرەی ستروخاتیەکان کە بە ساگارتی ناویان دەبردرێ لە کرماشانی ئێستادا بوون کە ناوی یۆنانی کراوەکەی یانی زاگرۆس بۆ زنجیرە کوێستان ئەو ناوچە داندرا.
قاجاڕەکان بنەماڵەیەکی بەڕەگەز تورک بوون کە لە دەوروبەری ساڵی ١٧٩٤ەوە ھەتا ١٩٢٥ حکومی ئێرانیان کردووە ئەویش دوای ئەوەی کە دەسەڵاتیان بە سەر زەندییەکان زاڵ دەبیت وحکومەتەکەیان دەڕوخێنن.
لە سەردەمی نادردا پانایی ئێران زۆر فراوان بوو و زۆربەی ناوچەکانی کوردستانی ھاوچەرخ کەوتە ژێر دەسەڵاتی بەپێی سەرچاوەکان لە شانشینە جەگە لە نادر شا ،
دوای ئەوەی ئەسکەندەری مەزن توانی دەست بەسەر ئێران و چەندین ناوچەی جیھانی داگیرکرد لە تەمەنی ٣٢ ساڵی بەھۆی نەخۆشی دەمرێت ئەم مردنەی پشێوی بەدوای خۆیدا دەھێنێت و چەندین ئیمپراتۆرییەتی جیاواز پێک دێت یەکێک لەوانە ئیمپراتۆرییەتیی سلووکی کە لەسەر دەستی سلووکس دامەزرا کە ئەوکات لە ئێران پشتیوانانی ئەم ئیمپراتۆرییە بەشێکی ئێرانیان داگیرکردبوو بۆیە بۆ ماوەی حەفتا ساڵ حوکمی ئێرانیان کرد