polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
سەرباری ئەوانەش ھەندێک ئاستەنگ و سنوور بۆسەر زمانی کوردی لە پەخشی بەرنامەکان ھەرمانەوە وەکو بەرنامەکانی ڕادیۆ تەنیا بۆیان ھەبوو لە ڕۆژێکدا یەک کاتژمێر پەخشی کوردییان ھەبێت و لە حەفتەیەکیشدا لە پێنج کاتژمێر تێپەڕنەکات،
دوای ئەم زنجیرە ڕووداوە بوو کە شێخ عوبەیدوڵڵا لە ساڵی ١٨٨٠ ویستی شۆڕشێک بەرپا بکات و ناوچەکانی دەورووبەری وان و ئورمییە بخاتەوە ژێر دەسەڵاتی خۆی،
برازاکەی بەدرخان کۆمەڵێک ھێزی کوردیی کۆکردەوە و ھێرشی کردە سەر ھێزەکانی مامی و توانی لە شەڕدا بەسەر بەدرخاندا سەربکەوێت؛ بەڵام تورکەکان بەپێچەوانەی پەیمانەکەی خۆیانەوە،
تاکوو لە ساڵی ١٨٩٤–١٨٩٦ عوسمانییەکان و ئەو ھێزە کوردەی دروستیان کردبوو لە شاری قابلجەواز ھێرشیان کردە سەر ئەرمەنەکان و ھەزاران کەسیان لێ کوشتن و دەستدرێژیان کردە سەر سەدان کەس و سەدانی تریشیان تاڵان کرد.
لەدوای جەنگی جیھانیی یەکەم و دابەشبوونی ئیمپڕاتۆرییەتیی عوسمانی زەوییە زۆرەکانی کورد - زۆرینەی لەنێوان دەوڵەتە تازە پێکھێنراوەکان،
کوردەکان لە عێراق و سووریا لە ھەرێمی خۆبەڕێوەبەر دا دەژین؛ بزووتنەوە کوردەکان بەردەوام بە دوای مافی کەلتووری و ئۆتۆنۆمی و سەربەخۆییی زیاتر بۆ ھەموو کوردستانن.
ھەندێک لەو کاتەوە دایدەنێن کە سەلاحەدین وەزارەتی گرتە دەست لە خەلافەتی فاتیمیدا ساڵی ١١٦٩ز و ھەندێک دەیگەڕێننەوە بۆ گەڕاندنەوەی وتاری ھەینی بۆ خەلیفەی عەبباسی لە قاھیرەدا کە مردنی خەلیفە عازید لیدینیللا و کۆتاییی دەوڵەتی فاتیمی بە دوادا ھات لە ساڵی ١١٧١ز.
لەگەڵ ئەوەی دەسەڵاتی سەڵاحەدین لەو کاتەوە دەست پێ دەکات کە وەزارەتی گرتە دەست کە ھەناوێک بوو بۆ دەستگرتن بەسەر فاتیمییەکاندا،
مێژووی کورد لە سەدەی ٢٠ بەدواوە بە ناسیۆنالیزمی کوردەکان بۆ دامەزراندنی کوردستانێکی سەربەخۆ لەژێر سایەی پەیماننامەی سیڤەری ١٩٢٠ ناسراوە.
بەگوێرەی پەیمانی سێڤر دەبوو دەوڵەتێکی کوردی دابمەزرێندرێت بەڵام دواتر پەیمانی لۆزان جێگەی گرتەوە کە ھیچ مافێک و خوددەسەڵاتی بۆ کورد دابین نەکرد.
ھاوکات ئێران ھەمان کاری دەکرد لە دەیەی ١٩٢٠ لەبەرامبەر سمکۆی شکاک کە کۆنتڕۆڵی ناوچەکانی نێوان مەریوان بۆ ھەڵەبجەی لەژێر دەستدابوو.
کەرەسیڤا خەڵاتی مێدالیای پاڵەوانی سۆڤیەت و مێدالیای پارتیزانی وەرگرتووە بۆ جەنگی فازەرلاند لەبەرامبەر ھەوڵەکانی بۆ ڕێکخستنی پاریتیزانەکان لە دژی ئەڵمانییەکان لە ڤۆلھینیا ئۆبلاست لە ئوکراینا.
لەیلا زانا کە بووە یەکەم ژنە نوێنەری کورد لە پەرلەمانی تورکیا بەڵام بەھۆی وتاردانێکی جوداخوازییەوە سزای ١٥ ساڵ زیندانی بۆ دەرچوو.
لەیلا بە زمانی تورکی سوێندی خواردووە وەک ئەوەی لێی داواکراوە بەڵام لەپاڵ قسەکانیشی بە کوردی وتوویەتی «دەبێت من زەحمەتی بکێشم بۆ ئەوەی کورد و تورک بەیەکەوە بژین لە ژێرچەتری دێموکراسی»،
کوردایەتی یان ناسیۆنالیزمی کوردی لە کۆتایییەکانی سەدەی ١٩ەم دروست بوو کە ھاوکات لەو ماوەیەدا تورک و عەرەب ھەوڵی ڕازیکردنی ئەو گرووپ و میلەتانەیان دەدا لەڕێگای بیرۆکەی بوون بە ھاوڵاتی عوسمانی یان بوون بە ئەندام لە گرووپ و کۆمەڵگای ئاییینی.
سوڵتان سەلیم ناوچە داگیرکراوەکانی کردەوە سەنجەق و بڕیاری دا دژی میرنشینەکانی ناوچەکە نەوەستێتەوە و شای میرنشینەکان خۆیان وەک پارێزگار دیاریی بکات،
گۆدفرێی نووسیبووی کە وشەی کورد بە شێوەیەکی جیاواز لەلایەن نەتەوە جیاوازەکانەوە بەکار نەھاتووە و بە شێوەیەکی یەکگرتوو و ھاوواتا بەکار ھاتووە.
دوابەدوای ئەم شۆڕشانە ناوچە کوردییەکان کەوتە بەر جێبەجێکردنی یاسای سەربازیی تورکیا و کوردێکی بێشوومار لە ماڵ و حاڵی خۆیان ئاوارەکران.
حکوومەتی تورکیا ھەڵسا بە نیشتەجێکردنی ئاشووری و ئەلبانییەکانی کۆسۆڤۆ کە ئەمەش وایکرد نەخشەی دانیشتووانی کورد بگۆڕدرێت.
بزووتنەوەی ناسیۆنالیزمی کوردی لەدوای جەنگی جیھانیی یەکەم بە زەقی دەرکەوت و بەتیابەتیش دوای کۆتایی ھاتنی دەوڵەتی عوسمانی و شوێنگرتنەوەی تورکیای نوێ،
بەناوەندیکردنی بڕیارەکانی دەسەڵات کە ئەمەش دەبووە ھۆی ھەڕەشە لەسەر کەم بوونەوەی دەسەڵاتی سەرۆک ھۆزەکانی ناوچەکە و خۆبەڕێوەبردنی کوردەکان ھەروەھا پەرەسەندن و ھاندانی ناسیۆنالیزمی تورکی بە چڕی بە ئاشکرا دەبوو بە ھەڕەشە لەناوچەکەدا.
کورد پشتگیری ئینگلیزیان کرد لەکاتی ھەوڵی کودەتای ئەو ساڵە بەسەرکردایەتی ڕەشید عالی گەیلانی کە دەیویست بەھاوکاری نازییەکان دەسەڵاتی بەریتانیا لە عێراق دەربکات.
لە حەفتاکان بزووتنەوەیەکی نوێ لە کوردایەتی سەری ھەڵدا کە تێکەڵەیەک بوو لەگەڵ بزاڤی چەپ و مارکسییەکان و دژ بە دەرەبەگایەتیی بوون.
شا عەباس تەختی پاشایەتیی وڵاتێکی ژێر ھەڕەشەی عوسمانییەکان لە ڕۆژاوا و ئۆزبەکییەکان لە ڕۆژھەڵاتەوە بە پشتاوپشت وەرگرت.
دواتر بە پلان چیاکانی زاگرۆس و قەوقازی لە دانیشتووانەکەی داگیرکرد و کورد و ئەرمەنی و جۆرجی و ھەموو ئەوانەی کە دەکرێت بەکاربھێنرێن لەلایەن عوسمانییەکانەوە لە ناوچەکە.
ناوی کوردەکان لە کتێبی مێژوونووسی عەرەب ئیبن ھەوکل لە ساڵی ٩٧٧ی زایینی لەسەر نەخشەیەک کە ناوچەی شاخاوی لە باکووری عێراق پیشان دەدات،
ھەروەھا بوونە ھۆی کرانەوەی ڕێگایەک بۆ سۆڤیەت بۆ ناوچەکە و ئەمەش وایکرد کۆماری کوردستان لە مەھاباد بۆ ماوەیەک بمێنێتەوە و پشتگیری بکرێت.
کاتێک نزیکەی ٢٥ گەشەپێدەر کۆبوونەوە بۆ کارکردن لەسەر کۆد و گفتوگۆکردن لەسەر لایەنە تەکنیکییەکانی میدیاویکی و بەڕێوەبردنی پڕۆژەکانی ویکیمیدیا.
ویکیمانیا کۆنفرانسی ساڵانەی بزووتنەوەی ویکیمیدیایە کە لەلایەن کەسانی خۆبەخشەوە ڕێکدەخرێت و لەلایەن دامەزراوەی ویکیمیدیا میوانداری دەکرێت.
لە ٦ تا ٨ی ئابی ٢٠٠٦ لە سەنتەری بێرکمان بۆ ئینتەرنێت و کۆمەڵگەی قوتابخانەی یاسای هارڤارد لە کامبریج لە ماساشوستس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوەچوو،
نموونەیەک لەسەر بەھەڵە ڕەگەزلێنان ئەوەیە کە شێواز یان ھەڵسوکەوت لەگەڵ کەسی بەرامبەر بکەیت یان ناوێک و ناونیشانێک بدەیتە بەرامبەر کە ھەڵەیە بۆ کەسی دیاریکراو کە ھەڵەیە.
"بەڕێز" بۆ کەسی بەرامبەر یان بەکارھێنانی ناو و ناونیشانەکانی پێشووتر بۆ کەسی دیاریکراو کە بەکارھێنانی "ناوی مردووی" پێدەوترێت ئەو ناوەی کە لەگەڵ کەسەکە ناگونجێت و چیتر کەسەکە خاوەندارییەتی ناکات بەشێوەی یاسایی.
خەڵکی ترانسجێندەر پێش وەرگرتنی چارەسەرە پزیشکییەکان تووشی بەھەڵە ڕەگەزلێنان دەبنەوەکەسانی ترانسجێندەر لەوانەیە لەلایەن دکتۆرەکان پۆلیس، میدیا،
لێکۆلینەوەیەکی ٢٠١٨ لەسەر ١٢٩ کەسی ترانسجێندەر ئەنجامدراوەکە لە ڕۆژنامەی تەندروستی گەنجان بڵاوکراوەتەوە باس لەوە دەکات "لەکاتی ھەر بارودۆخێکی کۆمەڵایەتی،
بێزارکردن بکەن و ڕووبەرووی توند و تیژی ببنەوە لە قوتابخانە کەسانی پێگەیشتووش ڕووبەرووی توندوتیژی و ھەراسان کردن و بێرێزی دەبنەوە لەناویشیاندا و ھەڕەشە لێکردنیان لەوانەیە کەسانی ترانسجێندەر لەشوێنە گشتییەکان ھەست بە ناسەلامەتی بکەن،
زۆرێک لە کەسانی ترانسجێندەر ھەراسان دەکرێن و بەھەڵە مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت و ڕاپۆرتی نێگەتیڤ لەبارەیانەوە دەردەچێت ترانسجێندەرانی گەنج بەشێوەیەکی دووبارە ڕاپۆرت لەسەر ترس و دڵەڕاوکێ دەدەن لەسەر بەکارھێنانی توالێت و شوێنە تایبەتەکان،
زیاترلەوەش ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە بە جیھاندا بڵاو بوونەتەوە بۆ ئەوەی زیاتر یەکسانی ڕەگەزی بچەسپێنن و پەسەندکردنی ڕەگەزی لە نەتەوەکاندا بڵاو بکەنەوە
و دەتوانێت ھەستی نەرێنی بۆ کەسەکە دروست بکات و کەسەکە بەرەو خۆ ئازاردان و ڕاکردن لە ماڵەوە و زیاترکردنی ڕێژەی ھەولدان بۆ خۆکوشتن بکاتەوە
ھەموو خوێندکارەکانی زانکۆ پێویستە پرۆگرامێکی بنچینەیی تەواو بکەن کە بواری ھەمەجۆر دەگرێتەوە لە زانستە مرۆڤایتیەکان و زانستەکان پێش تیشک خستنە سەر بوارە تایبەتیەکەی کە ھەڵیدەبژێرن.
خوێندکارەکان زۆر بە زوویی زمانیان پاراو دەبێت تیایدا و دەرگا واڵا دەکات لەبەردەم دەرفەتی بێشوماری پیشەیی و ئەکادیمی لە ناو عێراق و دەروەی عێراقیشدا.
سلێمانی کە دەکەوێتە شاری سلێمانیەوە و لە ساڵی ٢٠٠٦ لەلایەن ئەنجومەنی ئەمیندارانەکەیەوە دەستی پێکرد و لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ دا دەرگاکانی واڵا کرد.
سلێمانی چوار بواری پسپۆڕی زانکۆیی و یەک پرۆگرامی ماستەری بەڕێوەبردنی کار و کۆرسە ئیبگلیزیەکان و پیشەییەکان لە ڕێی پەیمانگای گەشەپێدانی پیشەییەوە پێشکەش دەکات.
ھەروەھا زانکۆکە پرۆگرامێکی زمانی ئینگلیزی بەردەوامی ھەیە بۆ خوێندکارە وەرگیراوەکان کە پێویستیان بە ڕاھێنانی زیاتر ھەیە لە ئینگلیزی دا پێش دەستپێکردنی کۆرسە ئەکادیمیەکان.
خوێندکاران دەتوانن فێر بن و ڕای خۆیان دەرببڕن لەڕێی چالاکیە ھەمەجۆرەکانی دەرەوەی پۆل بە تیمە وەرزشیەکانەوە و یانەی دراما و پێشبڕکێ و ڕۆژنامەیەکی سەربەخۆی خوێندکاران وە چەندەھا ڕێکخراوەی تر.
تاقمەکانی بینا دروستکردن ناوەوەی نوێترین بینای سەرۆکایەتی پڕ لە ئامێر و تەکنیک و تەکنۆلۆژیای نوێ تەواو دەکەن کە دەبێتە گرنکترین بینای نوێی زانکۆی ئەمریکی عێراق،
ئەم بینا پێنج ئاستە پێشکەوتووە نایابە ئیدارەی زانکۆکە و زنجیرەیەک تاقیگەی کۆمپیوتەر و شوێنی نانخواردنی نایاب و ھۆڵێکی بەکارھێنانی ھەمەلایەنە دەگرێتە خۆ.
کورت دەکرێتەوە بۆ "") زانکۆیەکی ئەھلیی قازانج نەویستە کە خوێندنێکی فراوانی ھونەرە لیبراڵیەکان لەسەر شێوازی ئەمریکی پێشکەش دەکات بۆ ھەموو خوێندکارە شایستەکان بێ گوێدانە ئینتیما و بنەچەیان.
سلێمانی زانکۆکەیان وا دادەنا کە بینایەکی خاوەن باشترین و نوێترین تەکنیکە کە لەگەڵ خواستەکانی دامەزراوەکەدا دەگونجا کە ببێت بو دامەزراوێکی پلە یەک کە خوێندکاران لە سەرتاسەری عێراقدا ڕابکێشێت.
لە سەرەتاکانی مانگی ڕەزبەر داکۆبوونەوەکی تایبەت لە گوندی بێتاسی سەر بە ساوجبلاغی موکری ڕیکخرا و کۆک بوون لەسەر وەی سەرەتا هێرش بکەنە سەر مەهاباد یان هەمان ساوجبلاغی موکری.
کە لەو نێوانە دا سیخوڕەکان ناوەڕۆکی کۆبوونەوەی ناوبراویان بە گوێی سەرتیپ حەسەن موقەدەم کە دواتر ناس ناوی زەفەرودەوله وەر گرت گەیاند،
و ئەوە بوو بە هۆی بۆردومان و هێرشی زووی هێزەکانی حکومەتی بۆ گوندەکانی شوێنی کۆبوونەوەی مەلا خەلیل و یارەکانی بە تایبەتی قەرە چەلان،
ه هۆزەکانی مەنگووڕ و پشدەری بە یێکەوە هێرش بکەنە سەر سەردەشت و سوڵتان عەلی ئەسخەر خان کە دواتر بە سەرهەنگ پزشکیان ناسرا لە سەردەشت دەر کرا،
بەرزنجی و عەلی خان حەیدەری جێدار یان نەمایەندەی کاتی پەرلەمانی نەتەوایەتی خەڵکی ساوجبلاغی موکری لە تاران و چەند کەس لە بەڕێزانی ئەو کاتی شاری ساوجبلاغی موکری مەلا خەلیل گەرایەوە ئێران و لە میراوە نیشتە جێ بوو و جلکی مەلایەتی دەبەر کرد،
زێی بچووک یان زێی کەڵوێکە ڕووبارێکی کوردستانه و لە ڕۆژھەڵاتی کوردستانەوە سەرچاوە دەگرێت و باشووری کوردستان تێپەڕدەکات و دەڕێژێتە سەر ڕووباری دیجلە.
بەنداوی دووکانی لەسەردا دروستکراوە و دواتر سنووری پارێزگای هەولێر و کەرکووک دیاری دەکات و دەڕژێته دیجلە و لە کۆتای دا تێکەڵی کەنداوی فارس دەبێت.
زێی بچووک لە سەرەتا و دەستپێکی بە ٢١٤٠ مەتر بەرزی لە ئاستی دەریاوە و لە ڕۆژهەڵاتەوە دەست پی دەکات و بەرەو باشور خۆی خوار دەکاتەوە و لە دۆڵێکی پان و بەرین لە دەڤەری پیرانشار بەرەو سەردەشت درێژەی هەیە،
لێکۆڵینەوەکان و شتە دۆزراوەکانی میراوە و ناوچەکانی دەورووبەری نیشاندەدەن کە ناوچەی میراوە لە ھەزار ساڵ پێش لەدایکبوونی مەسیحەوە شوێنی ژیان بووە و هۆزەکانی ماد، ئاشووری،
لە ساڵی ١٠٦٠ی کۆچیدا بوداق سوڵتان کووڕی شێر خان کە لە میراوەی نەڵێنی سەردەشت لە دایک بوە لە مەھاباد بە پێک هاتن لەگەڵ شا سوڵتان حوسێن توانی شاری مەھاباد کە بە ھۆی شەڕ و گێرەوکێشەوە کاوڵ ببوو،
ئەم شارە شوێنی سەرەکی زۆرێک لە پارتە سیاسیەکانی رۆژهەڵات و تەنانەت باشووری کوردستانیش بوە و لەدوای شۆڕشی ئیسلامیی ئێران بۆ ماوەیەک لە ژێر دەستەڵاتی کورداندا بوو.
ئەمڕۆکە میراوە شوێنێکی ئیستراتێژیکی گرینگە بۆ کۆماری ئیران بەو ڕادەیە کە زۆر جار بە هۆی هاڵۆز بوونی پەیوەندی نێوان ئێران و پارتی کرێکارانی کوردستان ئەم شارە حاڵ و هەوای حکوومەت نیزامی بە خۆوە دەگرێ
و هەندێ لەوانیش لە ٢٠٠٥ و ٢٠٠٦ ی زایینی و پاش ڕووخانی سەدام حووسێن و دامەزرانی حوکمی نوێی عێراق و هەرێمی کوردستان گەڕاونەتەوە بۆ باشووری کوردستان.
شاری میراوە لە نێوان شارەکانی پارێزگای ورمێ دا وەکوو شارێکی توریستی ناسراوە ئەوەش بە هۆی میوانداریەتی خەڵکی دەڤەرەکەو شوێنە گەشتیاریەکانو دارستانە سەوز پڕ دارەکانیەتی کە لە هێندێ شوێن تەنانەت بستێ خاک لەبەر گەڵاکانیان بەر چاو ناکەوێ،
لە سەرژمێری سالی ١٩٩٠ دا دانیشتوانی ئەم شارە جگە لە ئەو گوندانەی کە دەکەونە ژێر هەرێمی کارگێری میراوە ١٠١٤٧ کەس هەژمار کراوە
میراوە هەڵکەوتوە لە داوێنی پاکی بناری قەندیل و سنورێکی نزیکی لە گەڵ هەرێمی باشوری کوردستان دا هەیە و ناوچەیەکی شاخاویە کە بە دارستانێکی گەورەی داری بەڕوو لە چوار دەورەوە داپۆشراوە کە دارستانەکە یەکێ لە شوێنە پارێزراوەکانی کۆماری ئیران هەژمار دەکریت و بە نێوی دەبردرێ،
ڕێژەی زۆری ئەو گۆڕستانانەی لە میراوەن و بە قەبری جووەکان ناو دەبردرێن دەریدەخا کە لە سەردەمانی پێش ئێستا خەڵکی ئەو ناوچەیە زۆرتری جوو و ئەرمەنی بوونە،
مامناوەندی ساڵانەی زۆرینەی پلەی تین ١٧٫٢٨ دەرەجەی سێلسیوسە و مامناوەندی ساڵانەی کەمینەی پلەی تین ٤٫١١ دەرەجەی سێلسیوسە.
بە هوێ شاخاوی بوون و حاسێ بوونی ناوچەکە و بە هۆی زووڵم و زۆری حاکمەکان و ئاغاکانی ئەو ناوچەیە گەشەیەکی ئەوتۆی بە خۆیەوە نەبینیوه.
ھاوینەکانی گەرمە و زستانانەکانی سارد و بەفری تا ڕادەیێ کە جار هەیە لە بەفرانبار دا تا ١.٥٠ بەفر باریوە و بۆتە هۆی پچڕانی کارەبا و بڕق و گیرانی ڕیگاکان.
ئەو چۆم و زێیە و دۆڵە قووڵەکەی پیایدا دەروا یێکێ لە دیمەنە هەرە جوان و سەرنج راکێشەکانی پارێزگای ورمێیە که دەڤەری میراوەی وەکوو بەهەشتێ ڕازاندۆتەوە.
مامناوەندی بارینی میراوە ٤٠٠ میلیمەترە و لە بەرزاییدا دەگاتە٩٠٠ میلیمەتر و لە نزماییدا ھەتا ئاستی ٣٠٠ میلیمەتر کەم دەبێتەوە.
ژمارەی ڕۆژانی بەستەڵەک لە ساڵدا ١٠٤ ڕۆژە و لە نێوەڕاستی مانگی خەزەڵوەرەوە دەست پێ‌دەکات و ھەتا سەرەتای خاکەلێوەوە درێژەی ھەیە.
دیاردەی چاودێری «نیزارەت» بە دیاردەیەکی کاتی و تاکتیکی دادەنێن کە ڕێبەری مەکتەب قورئان بە ھۆی پەروەردە نەبوونی ئەندامان و ترس لە لاڕێ بوونی مەکتەب قورئان لە دوای مەرگی خۆی،
لە سەرەتادا لە ساڵی١٣٥٦ لە شاری سنە و مەریوان بە شێوەی قوتابخانەی قورئان دەستی بە کار کرد و خەڵکێکی زۆری ڕاکێشا؛ دوایی ناوی خۆی گۆڕی بۆ مەکتەبی قورئان و ئێستاکە وەکوو بزاڤێکی دینی لە ڕۆژھەڵاتی کوردستاندا درێژە بە چالاکی دەدات.
ناوبراو شوانێکە خولیای گەشتکردنی هەیە هەربۆیە پیشەی شوانکردنی هەڵبژاردووە بەوەی دەتوانێ بۆ چەند شوێنێک بڕوات لەوەی لەیەک شوێنی کارکردن قەتیس بخوات.
دواتر کە سانتیاگۆ دێتە گۆ لەگەڵ سرووشت و بیابان لەبوونی بە زریانی بیابان سەرکەوتوو دەبێت و چەکدارەکانیش ڕێگای پێدەدەن کە درێژە بەگەشتەکەی بدات.
لەوێوە جارێکی دیکە لەلایەن دزەکانەوە دەورە دەدرێت بەڵام هەربەهۆی ئەم ڕووداوەوە بۆی دەردەکەوێت کە گەنجینەکان ڕێک لەو شوێنەوە هەڵگیراون کە خەونەکەی لێوەدەدیت بۆیە دواتر دەگەڕێتەوە هەمان شوێن و گەنجینەکەی دەدۆزێتەوە و لەپاشانیش بڕیار دەدات کە بچێتەوە بۆ لای فاتیمە.
پاشان دوای ھەڵبژاردنی ئیبرارووم ماوەی فەرمانڕەواییکردن بووە بە ٢ ساڵ و ئیبرانووم و خابالووم و یوزوور سین بەپێیی ئەو ماوەیەی کە دیاریکراوە پاشایەتیانکردوە.
ھەربۆیە ھاوسۆزی و خزمایەتی سەربازەکان بووەتە ھاوکارو پاڵپشتێکی بەھێز بۆ سوپای گۆتی وەک تۆڵە کردنەوە لە ھێرشەکانی پێشتری ئەکەدی.
عێراق) سیاستمەدارێکی کوردە لە باشووری کوردستان و لێپرسراوی دەستەی کارگێڕیی مەکتەبی سیاسیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانە و ئەندامی مەکتەبی سیاسیی و لێپرسراوی مەکتەبی ڕێکخراوە دیموکراتییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و سەرنووسەری ڕۆژنامەی چاودێر و گۆڤاری مەدەنییەتە.
بەڵام فالاچی پێی وایە ھەر کەمایەتییەک لەسەرانی ڕۆژێمی دیکتاتۆری جیۆرجیۆ پاپادۆپۆلۆس دەستیان ھەبووبێت لە تیرۆرکردنی ئالیساندرۆ پاناگۆلیس.
کە خۆشی ڕۆژنامەنووس بوو ئەوا ھانی ئۆریانای داوە لەتەمەنی گەنجییەتییەوە بچێتە ناو بواری ڕۆژنامەوانی و خۆی بۆ ئەو کارە تەرخان بکات.
ئاماژەی بەوەدا کە شەڕی ڤیێتنام «شەڕێکی بێ سوود» بوو ھەروەھا خۆشی بەراورد کرد بە «کاوبۆیەک کە بەتەنھا پێشەوایەتی عارەبانەیەک لەسەر ئەسپەکەیەوە».
«ئەوە درکاندنی زۆرترین زانیارییە لەلایەن سەرکردەیەکی چینی بۆ ڕۆژنامەنووسێکی ڕۆژاوایی» (جگە لە چاوپێکەوتنی ماو تسی تونگ بۆ ئێدگار سنۆ لە دەیەی سییەکان)،
وێڕای بچووکی تەمەنی ئەوا کاریدەکرد بۆ کۆتایی ھێنان بە ڕژێمی دیکتاتۆری ئیتالیای فاشیست کە بینیتۆ مۆسۆلینی سەرکردایەتی دەکرد.
لەوانە ئینگلیزی، ئیسپانی، فەڕەنسی، ھۆڵەندی، ئەڵمانی، پۆرتوگالی، ئوردوو، یۆنانی، سوێدی، پۆڵەندی، ھەنگاری، عیبری، ڕۆمانی، فارسی، سڕبی-کڕواتی، دانماڕکی،
یاریزان و ڕاھێنەرێکی تۆپی پێی بە ڕەگەز ئیتاڵییە و لە ئێستادا ڕاھێنەری یانەی ڕیاڵ مەدریدی ئیسپانییە لە خولی دووەمیدا دوای ساڵی ٢٠١٥،
ئەنچێلۆتی کارلیتۆ نازناوەکەیەتی و پێشتریش وەک یاریکەر لەیانەکانی پارما و ڕۆما و ئەی سی میلان یاری کردووە کە ھەرسێکیان یانەی ئیتاڵیین و لەگەڵ ھەڵبژاردەی نیشتیمانیی ئیتاڵیا لەکۆی ٢٦ یاری گۆڵێکی تۆمارکردووە لەگەڵ ئەوەش دەرکەوتنی ئەنچێلۆتی وەک یاریزانێک کەمتر بووە لەوەی وەک ئەرکی ڕاھێنەر ڕاھێنەرایەتی یانەکان کردبێت.
دیڤید ھیووم فەیلەسوف و ئابووریزان و مێژوو نووسێکی سکۆتلاندی بووە و کەسایەتیەکی گرنگ بووە لە فەلسەفەی ڕۆژاوا و مێژووی ئیسکتلەندا،
دیڤید ھیووم سەرەتا وەکو مێژوو نووس ناوبانگی دەرکردووە و وەکو سەرچاوەیەکی سەرەکی بۆ مێژووی ئینگلیز پشتیان بە کتێبە بەناوبانگەکەی مێژووی ئینگلتەرا بەستووە،
یەکەم فەیلەسوف بووە لە سەدەی نوێدا فەلسەفەی سروشت بڵاوبکاتەوە و ئەوەی ڕەتکردۆتەوە کە مێشکی مرۆڤ کۆپیکراوێکی بچووکی مێشکی خواوەندبێت و پێی وابووە کە جیھان بەدەستی مرۆڤەوەیە و ھەموو ئاینەکانی بە مەسیحیەتیشەوە ڕەتکردۆتەوە.
ھەموو ئەندامەکانیان یەک بیر و بۆچوونیان ھەیە دەربارەی ڕەوشت وھەروەھا مێتافیزیکیا و ڕوونکردنەوەی گەردوون و باوەڕبوون بەیەک خودا کە داھێنەری ھەموو شتێکە.
ماسۆنی وا ناسراوە کە زۆر نھێنی و نادیارە بە تایبەت لەھێماکانیاندا کە زۆربەی خەڵکی پێوەی سەرقاڵن و پرسیار دەربارەی ئامانجی ئەم ڕێکخراوە دەکەن.
لەکاتێکدا چەند شلۆڤەکارێک وا لێکی دەدەنەوە کە ئامانجی ئەوان داگیرکردنی ھەموو جیھانە و یەکخستنی خەڵک لەژێر بیرووباوەڕەکەی خۆیان و ئامانجەکانی خۆیان و ھەروەھا وا ناسراوە کە ماسۆنی جۆرێکە لەرێکخراوانی دژایەتی کردنی ئایینی و بڵاوکەرەوەی بیر و بۆچوونی گشتیگەری یان جیھانگەرایی.
ماسۆنی لەساڵی ١٨٧٧ دەستی کرد بەوەرگرتنی ملحیدکان و ئافرەتەکان وەک ئەندام لەوڵاتی فەڕەنسا وھەروەھا ئەمە ناکۆکی دروست کرد لەنێوان شوێنکەوتوانی ماسۆنی بەڕیتانیا و فەرەنسا وە ھەروەھا سەرچاوەی ئەم ناکۆکیە دەگەڕێتەوە بۆ بەندەکانی دەستوری ماسۆنی کەلەساڵی ١٧٢٣ نوسراوەتەوە و بەپێی ئەوبەندە:
وەلەسەڵی ١٨١٥مادەیەک زیادکرا لەلایەن لقی سەرەکی ماسۆنی لەبەڕیتانیا کەدەڵێت ئەندامان ئازادن ھەر ئاینێک کەخۆیان بەباشی بزانن ھەڵی ببژێرن
وە لەدوای ٣٤ساڵ لقی فەڕەنسا ھەمان گۆڕانکاری ئەنجامدا وە ھەروەھا دەستکاریکی بنەڕەتی و تەواو لەدەستوری ماسۆنی کرا کەلەساڵی ١٧٢٣ نوسرابوو.
دەسکاری چەند مەرجێکی ئەندام بوون بۆ ڕێکخراوەکە کرا کەدەڵێت ھیچ کەسێک ئەندامی ماسۆنی نیە ھەتا باوەڕی بە ئاینێکی ئاسمانی دیاری کراو نەبێت و دەبێت باوەڕی بەدروستکەری گەردونی مەزن ھەبێت
کەسێک کە ئەندامی ڕێکخراوە ماسۆنییەکان بێت پێی دەوترێت «ماسۆن» یان «فریماسۆن» ھەروەھا بە ئەو بینایەی کە ناوەندی چالاکی ماسۆنییەکانە پێی دەوترێت «لۆژ».
وھەندێک کەس وا لێکی دەدەنەوە کەئەمە مەبەستی ئەندازیاری گەردونی مەزنە وە ھەندێکی تریان ئەڵێن کەئەمە ھێمایە بۆ حیرام ابی دروستکەری پەیکەری سولیمان.
وەھەندێکی تر دەڵێن کەھێمایە بۆ ئاینە کۆنە فیرعەونیەکان وەھەنێک شلۆڤە کاری عەرەب دەیگەڕێننەوە بۆ پادشا ھیرودس کریبا ی ساڵی ٤٣زایینی
و کە توانی بەڵگەنامەکان لە ھەواڵگری چینی بپارێزێت بەھۆی ئەو ئەزموونەی کە لەسەریان بەدەستی ھێناوە لەکاتی کارکردن لە دەزگای ئاسایشی نیشتمانی ئەمریکا.
ئیدوارد جۆزێف سنۆودن بەڵێندەرێکی تەکنیکی ئەمریکی و بریکاری دەزگای ھەواڵگری ناوەندی کە وەک بەڵێندەرێک بۆ دەزگای ئاسایشی نیشتمانی کاری کردووە پێش ئەوەی وردەکارییەکانی بەرنامەی سیخوڕی پریزم بۆ ڕۆژنامەکان دزەپێبکات.
گەیاندنی زانیاری بەرگری نیشتمانی بەبێ مۆڵەت و گەیاندنێکی بە مەبەست بۆ زانیاری ھەواڵگری نھێنی بە کەسێک کە دەسەڵاتی بینینی نییە،
هایک "یەکێک بووە لەو کەمترین ئابووریناسانەی کە هۆشدارییان داوە لە ئەگەری قەیرانێکی ئابووری گەورە پێش ئەوەی داڕمانی گەورە لە پاییزی ساڵی ١٩٢٩دا بێتە ئاراوە." ساڵی دواتر،
فرێدریش ئوگێست ھایک کەسایەتی ئابووریزانی نەمساوی و بەریتانییە و ئەو ناسراوە بە یەکێ لە دامەزرێنەرانی نیۆلیبراڵیزم و سەرمایەداری لەسەر بنەمای بازاڕی ئازاد وە ڕەخنەشی لە سۆسیالیزم گرتووە،
لە ناوەڕاستی سەدەی بیستەم ھایک یەکێک بووە لە ئابووریزانەکانی جیھان وە ئەو لە ساڵی ١٩٧٤ براوەی خەڵاتی نۆبێل بووە لە بوارەکەی خۆی واتا لە بواری ئابووری.
یان بیرۆدۆزی ڕەخنە و بازرگانی لە ساڵی ١٩٣٣ کە بە زمانی ئینگلیزی نووسراوە کە وەرگێڕدراوە بۆ زمانەکانی ژاپۆنی و ئیسپانی وە پەرتووکی نرخەکان و بەرھەمەکان کە بۆ چەندین زمانی دیکە وەرگێڕدراوە.
لە ٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٤ ڕاگەیەندرا کە هایک خەڵاتی یادەوەری نۆبڵی ئابووری پێدەبەخشرێت لەگەڵ ئابووریناسێکی سویدی بەناوی گونار میرداڵ،
و باوەڕی وابوو کە خەڵاتەکەی لەگەڵ میردال پێدراوە بۆ ئەوەی هاوسەنگی خەڵاتەکە لەگەڵ کەسێک لە دیوی بەرامبەری بواری سیاسیدا هاوسەنگ بکرێت.
خەڵاتی نۆبڵی ئابووری سڤێریجس-ریکسبانک لە ساڵی ١٩٦٨ دامەزرا و هایک یەکەم ئابوریناسێکی غەیرە کینیزی بوو کە خەڵاتی نۆبڵی بەدەستهێنابێت.
بەڵام خەڵاتەکە هۆشیارییەکی زۆر زیاتری گشتیی بۆ بیرۆکە مشتومڕاوییەکانی ئەوکاتەی هایک دابین کرد و لەلایەن ژیاننامەنووسەکەیەوە بە "ڕووداوێکی بووژانەوە لە ژیانیدا" وەسف کرا.
پشتگیریکردنی کەسەکە لە نائارامی ڕەگەزی لەوانەیە ھاوکاریان بکات کە بە شێوەی دەروونی پێشبکەون و گەشە بە ھەستەکان و دەربڕینەکانیان بدەن لەرووی دەروونییەوە زیاتر گەشە بکەن،
یان شێوازی کردارە فیزیۆلۆژییەکان کە وادەکات زۆر لە کەسەکە بکرێ بۆ ئەوەی ببێتە ئەم جێندەرەی کە لەگەڵی لە دایک بووە و پەیوەندی بە جێندەرە ڕاستەقینەکەی خۆی نییە،
پشتگیری پزیشکی (چارەسەرە پزیشکییەکان کە لە چارەسەرکردن لە ھەرزەکاری بەکاردێت وەک چارەسەری ھۆرمۆنی وەکوو بۆ ھەرزەکارە پێگەیشتووەکان و گەنجەکان،
خواستێکی زۆر بۆ بوون بە جێندەرەکەی تر یان پێداگیری کەوا جێندەرێکی تری ھەیە (جێندەرەکەی خۆی جیاواز لەم جێندەرەی لە کاتی لە دایکبوون بۆی دیاریکراوە)
خواستێکی زۆر بۆ ھاوڕێیەتی کردنی جێندەرەکەی تر (ئەم کەسە کوڕ یان کچ بەھەمان جێندەری خۆی دەبینێت و ئەیەوێ ببێتە ھاورێیان و بەم شێوەیە ئاسوودەیە)
خواستێکی زۆر بۆ ئەوەی بە شێوەی فیزیکی ببێت بەخۆی کەسێک کە ڕەتکردنەوەیەکی بەھێزی ھەیە بەرامبەر ئەناتۆمی جێندەرەکەی
لە ئێستادا زاراوەی ترانسجێندەر دەگەڕێتەوە بۆ کەسێک کە ناسنامە جێندەرییەکەیان یان شێوازی دەربڕینە جێندەرییەکەیان لەگەڵ ئەو ڕەگەزە یەکناگرێتەوە کە کۆمەڵگا پێشبینی بۆدەکات کە پزیشک بەپێی ئەو سێکسەی لەکاتی لەدایکبوون دەیبینێت ڕەگەزێکی بۆ دەستنیشان دەکات.
ھەندێک لە کەسانی ترانسجێندەر حاڵەتی نائارامی جێندەریان دەبێت کە بەمانای نائارامی دێت لەم جێندەرەی بۆیان دیاری کراوە لەگەڵ ناسنامە جێندەرییەکەی یەک ناگرێتەوە،
وەک چارەسەری دانانەوەی جێندەری بە گشتی) ئەوە گرنگە کە بزانین ناسنامەی جێندەری جیاوازە لە دەربڕینی جێندەری کە ناسنامەی جێندەری بریتییە لە ھەست پێکردنی کەسێک بۆ جێندەرەکەی.
یەکنەگرتنەوەی جێندەرێک کە پێشوو تر بۆ کەسەکە دانراوە و لەگەل جێندەرە ڕاستەقینەکەی خۆی یەک ناگرێتەوە و ڕوودانی جیندەری دووەم
ھەبوونی خواستێکی بەھێز بۆ دوورکەوتنەوە لەم جێندەرەی بۆی ناگونجێت (یان خواست بۆ ڕێگەگرتن لە گەشەکردن بە شێوەی ئەم جێندەرەی لەگەلی یەک ناگرێتەوە و وەرگرتنی چارەسەری پەرپێدانی گەشەی جێندەری دووەم)
بەڵکو بە پێچەوانەوە ھەست بەم جێندەرە دەکەن کە لە ناخەوە ھەستی پێدەکەن و پەیوەستن پێیەوەئەکرێ نائارامییەکان بریتی بن لەوەی کەسێک ھەست بە نائارامی بکات لە بارەی دەنگی یان شێوەی یان پێکھاتەکانی تری جەستەی کە لەگەل جێندەرە ڕاستەقینەکەی یەک ناگرنەوە لەوانەیە ھەنێک جار لەلایەن کەسانی تر بەھەلە پێناسە بکرێ و بەھەلە مامەلەی لەگەل بکرێ یان تووشی سووکایەتی و بێ ڕێزی ببێت کە ئەو کەسە تووشی نائاسوودەیی دەروونی بکات و تووشی سترێس و خەمۆکی بکات
لەوانەیە ھیچ یەکێک لەم حاڵەتانەی سەرەوە ڕوونەدات ئەگەر بێت و کەسانی ترانسجێندەر بەشێوەی ڕەگەزەکەی خۆیان مامەڵەیان لەگەل بکرێ،
کە بتوانێت (شێوە و پێکھاتەکانی جەستەی بگەڕێنێتەوە سەر جێندەرە ڕاستەقینەکەی خۆی) ھەروەھا لە ڕێگەی پزیشکییەوە خۆی چارەسەر بکات وەک وەرگرتنی چارەسەری ھۆرمۆنی (کە یارمەتی کەسەکە دەدات زیاتر وەک ئەم جێندەرە دەرکەوێت کە پێیەوە پەیوەستە)،
بەڵام دەربرینی جێندەری دەگەڕێتەوە بۆ کەسێک کە خۆی دەردەبڕێ بەشێوەی جێندەرەکەی دەربڕینی جێندەری بریتییە لەوەی کە کەسێک چۆن ھەڵسوکەوت دەکات،
جۆب ئایدن دوای دەستبەکاربوونی بەربەستی لەسەر ترانسجێندەر لادا لە سەربازی وڵاتەکەی جۆبایدن لە وتەیەکیدا ڕاگەیاند کە ئەو پشتگیری ترانسجێندەرەکان دەکات «سەرۆکەکەت پشتگیری تۆ دەکات»
شێوازی دەستنیشانکردن شێوازی دەستنیشانکردنی جیاواز و تایبەت بۆ مناڵان و گەنجەکان دەخاتە ڕوو نائارامی جێندەری لە ھەرزەکارەکان و گەنجەکان بەم شێوەیە دیاری کراوە
ترانسجێندەر یان گوێزانەوەی جێندەر ئەو کەسانەی ناسنامە جێندەرییەکەیان یان دەربڕیینە جێندەرییەکەیان جیاواز ترە لەگەل ئەو جێندەرەی لە کاتی لەدایکبوون بۆیان دیاریکراوە.
دۆزینەوەکانی پاستۆر سەرنجی فیزیازانی فەڕەنسی "مان باپتیست بیو"یان ڕاکێشا و ئەویش ئەو لێکۆڵینەوانەی دوای ئەوەیکە بە وردی تاوتوێکرد،
ئەو زیاتر لەهەر کەسێکی دیکە هاوکارێکی خۆشەویستی هاوسەرەکەی بوو و هەر ئەو کارەش پاستۆری لە لێکۆڵینەوەکانیدا دڵگەرمتر دەکرد.
لێکۆڵینەوە زانستیەکانی ئەو بوە هۆی ئەوەیکە شێوازی دروستکردنی شەراب بە شێوەیەکی زانستیانە بەڕێوە بچێت و بەمشێوەیە شێوازی بونیات نرا.
بەو پێیەی لەو ساڵەدا جێنیفەر ڕۆڵی ی بینی لە فیلمی دا کە وەرگێراوە لە پڕ فرۆشترین نۆڤڵ کە لەلایەن ەوە نوسراوە کە جێنیفەر خۆی یەکێک بووە لە ھەوەدارانی نۆڤڵەکە،
توانی بەدەست بێنێت لە سینەماکانی جیھان کە کۆی تێچووی فیلمەکە بریتیبوو لە و ھەروەھا فیلمەکە توانی ببێتە یەکەمین فیلم لە بۆکس ئۆفیس کە بتوانێ زیاتر لە پەیا بکات کە ڕۆلی سەرەکی کچێک بیبینێت.
ھەر لە ساڵی ٢٠١٢ جێنیفەر توانی ڕۆڵی بێوەژنێک ببینێ بە ناوی لە فیلمی کە فیلمەکە توانی ٩٥ خەڵات بەرێتەوەو بۆ ١٢٢ دانەش پاڵێورا دوای ئەو ڕۆڵە گەورەیەی کە نواندی لەو فیلمەدا جێنفەر خەڵاتی ئۆسکاری بۆ باشترین خانمە ئاکتەر لە ڕۆڵی سەرەکی بەدەستھێنا،
لە تەمەنی تەنھا ٢٢ ساڵی؛ و ھەر لە ساڵی ٢٠١٢ دا جێنیفەر توانی لە یەکەم فیلمی ترسناک دا سەرکەوتوو بێت ئەویش لە فیلمی کە کۆی داھاتی فیلمەکە بریتیبوو لە کە بڕی پارەی تێچوونی بریتیبوو .
لە ساڵی ٢٠١٣ دا جێنیفەر بەردەوام بوو لە ڕۆڵی ئەویش بە بەرداوام بوون لە زنجیرە فیلمەکانی ـدا بە بەژداری کردن لە بەشی دووەمی بەناوی ( :
و ھەر لە ساڵی ٢٠١٣ دا توانی بەژداری لە فیلمی بکات لە ڕۆڵی و دووبارە توانی چەندەھا خەڵاتی تاکە کەسی بەرێتەوە کە یەکێک لەوانە گۆڵدن گڵۆب بوو و چەندەھای تر بپاڵێورێت کە یەکێک لەوانە بریتیبوو لە پاڵاوتن بۆ خەڵاتی ئۆسکار بۆ سێھەمین ساڵ لەسەریەک.
بەڵام یەکەم کاری کە ڕۆڵێکی سەربەخۆی ھەبوو لە زنجیرەی تەلەڤزیۆنی بوو کە زنجیرەیەکی کۆمیدییە کە ڕۆڵی دەبینێ کە گەورەترین کچی خێزانەکەیە.
ئەمەش بە یەکەمین خەڵاتی جێنیفەر دادەنرێت؛ و دووھەم کاری جێنیفەریش لە ساڵی ٢٠٠٨ دا بوو ئەویش لە ڕۆڵێکی سادەیا بوو کە ڕۆڵی دەبینی لە فیلمی .
و ھەروەھا لە ٢٩ ی سێبتەمبەری ھەمان ساڵ بۆ یەکەمجار توانی ڕۆڵی سەرەکی بگێڕێت ئەویش بە ڕۆڵی لە فیلمی و توانی خەڵاتێکی تاکە کەسی بە دەست بێنێ.
لە ساڵی ٢٠١١ دا جێنیفەر بەژدای کرد لە فیلمی دوای ئەوەش لە فیلمی و ھەر لە ساڵی ٢٠١١ دا بەژداری لە زنجیرە فیلمەکانی ـدا بکات بکات ئەویش بە بەژداریکردنی لە بفیلمی (-:
زۆری لە دایک و باوکی کرد تا ڕازی ببن کە بچێت بۆ نیویۆرک بۆ دۆزینەوەی کەسێک کە بتوانێ پەرە بە نواندنەکەی بدا و بتوانێ بڕواتە ناو ھۆڵیوودەوە.
لەوکاتەدا موسۆلینی دەڵێت موسۆلینی لە ٢٧ ی نیسانی ١٩٤٥ بە ماشینێکی تایبەتی خۆی و بەیاوەری ٢٥ ماشێنی سەربازییەوە کەوتە ڕێ ،
پاشان لە نزیک گوندێک بەناوی دەکەونە ناو خاڵی پشکنینی پارتیزانە کۆمۆنیستەکانەوە ئەم گروپە لەلایەن وربانۆ لاززارۆ وە فەرماندەیی کراوە ،
هەرچەندە کەسانی ناو ماشێنەکە وتویانە گوایە ئەم زەلامە سەرخۆشێکی بەسزمانە بەڵام پارتیزانەکان موسۆلینیان ناسیوەتەوە و دەستبەسەریان کردووە .