polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
یەکەم کەس کە بە شێوەیەکی پۆزەتیڤانە پێناسەی وشەی ڕۆمانتیکی کردبێت ی ئەلمانی بووە لە دەوروبەری سالی ١٧٩٧ کە وەک ئاراستەیەکی نوێ بۆ ئەدەب دژی کلاسیکییەت،
ڕامیاری ئەریستۆکڕاتیک لە سەردەمی ڕۆشنگەری و پشتڕاستکردنەوەی عەقڵانی سروشت لەسەر بنەمای زانست بوو کە لەڕاستیدا هەمووی ئەوانە پێکهێنەرەکانی مۆدێڕنیتەنە.
ھەندێک سەرچاوە دەیگەرێنەوە بۆ کە بە لاتینی لە سەدەکانی ناوەراستدا ئەنوسرا بە واتای زاراوەی واتا یەکی ئاستی چینی ئەرستۆکرات و پیاوێکی ئاسای کە ناتوانێت بگات بەو ژنە خانەدانە و تەنھا لە دورەوە سەرسامیانن،
ئەم خۆشەویستییە بە شیعر دەردەبردرێت) گرنگ نییە ڕووداوەکە ڕاستی بێت یاخود چیرۆکێکی خەیاڵی مەرجی سەرەکی ئەوەیە کە سۆزیکی قووڵ ھەلبگرێت.
وێڕای ئەمانە کاریگەرییەکی قوڵ و بەرچاویشی لە ڕامیاریدا هەبوو و ناکرێت نکۆڵی لێ بکرێت کە بیرمەندانی بزووتنەوەی ڕۆمانتیک کاریگەرییەکی گرینگیان لەسەر لیبڕالیزم، ڕادیکاڵیزم،
ڕێگاکانی شیکردنەوە بریتین لەکۆمەڵە ڕێگایەک کەبەھۆیەوە بڕ و چۆنیەتی و ئامرازەکانی سوڕەکان دەزانین لەگەڵ ئەرکەکانیان،
ئەگەر بتەوێت سوڕێکت دەست بکەوێت بەبڕی 1 مل ئەمپێر لەکاتێک گلۆپێکت پێ بدەن کەتوانای بەرگەگرتنی لە200 ئۆم زیاتر نیە،
کە بەناو تەزبەرەکە ڕەت دەبێت کارلێک دەکات بەھۆی جولەی ئایۆنەکانەوە -کەبریتین لە تەنۆچکەی بارگەکراوی کارەبایی کۆ و کەم -بەڵام ئەلیکترۆنەکان بارگەی جولاوی تەزبەرەکەن،
ئامانجی بیردۆزه‌ ئه‌رێنیه‌کان دووباره‌ سود بینینه‌وه‌یه‌ له‌ هۆکاره‌کانی سروشت و کاریگه‌ری ژینگه‌ی مرۆڤ به‌سه‌ر په‌یوه‌ندیه‌کان .
که‌ ئایه‌ ئه‌م کۆمه‌ڵگه‌یه‌ له‌ چ ژینگه‌یه‌ک ده‌ژیت چ هێزێکی سه‌ربازی هه‌یه‌ په‌یوه‌ندیه‌که‌ی چۆنه‌ له‌گه‌ڵ کۆمه‌ڵگه‌ی نێوده‌وڵه‌تی توانا ئابوریه‌کانی چه‌ندن .
به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ که‌ بیردۆزه‌کانی دوای ئه‌رێنی هه‌موو ئه‌م هه‌ڵسه‌نگاندنانه‌ ڕه‌ت ده‌کاته‌وه‌ که‌ مرۆڤ یان تاکی کۆمه‌ڵگا نابێت به‌ پێوه‌ره‌ مادیه‌کان هه‌ڵبسه‌نگێندرێت به‌لکو بزانین تا چه‌ند ئه‌م مرۆڤه‌ ئازاده‌ وه‌ ئه‌م مرۆڤانه‌ی کۆمه‌ڵگه‌ چ جۆره‌ ڕژێمێک و هزرێک هه‌ڵده‌بژێرن بۆ نمونه‌ بیردۆزی هه‌ڵبژاردنی ژیری که‌ ده‌ڵێت ناکرێت جیهانی زانست بسه‌پێندرێت به‌سه‌ر جیهانی کۆمه‌ڵایه‌تی وه‌"زانست" له‌لایه‌ن تیشکی ژێر سور نه‌گونجاوه‌ بۆ کۆمه‌ڵگه‌ .
هه‌ریه‌که‌ له‌ سمیت و بایڵز و ئۆوینز له‌ بابه‌تی پێوانه‌یی یان هه‌ڵوێستی پێوانه‌ییان کرده‌ بنه‌مایه‌کی ئاشتیانه‌ بۆ کێشه‌ جیهانیه‌کان ،
که‌ به‌گوێره‌ی ئه‌م بیردۆزه‌ هه‌ریه‌که‌ له‌ بنه‌ما کۆمه‌ڵایه‌تی و ڕامیاریه‌کانیان کرده‌ پێوانه‌ بۆ چاره‌سه‌ری کێشه‌ هه‌رێمی و ناوچه‌ییه‌کانی جیهان که‌ هه‌ر ناوچه‌یه‌ک له‌ جیهان ده‌بێت له‌سه‌ر بنه‌ما کۆمه‌ڵایه‌تی و ڕامیاریه‌کانیان هه‌ڵسه‌نگاندنیان بۆ بکرێت که‌ ئه‌ویش له‌ ڕێگای پێوانه‌کردنی گریمانه‌ خێراکان و گریمانه‌ کاتخۆره‌کان بۆ هه‌ریه‌که‌ له‌بنه‌ما کۆمه‌ڵایه‌تی و ڕامیاریه‌کانیان بۆ نمونه‌ هه‌ندێ ناوچه‌ پێویستیان به‌ لیبراڵی ڕامیاری هه‌یه‌ هه‌ندێکیشیان به‌ مارکسی یاخود عه‌وله‌مه‌ .
لایه‌نگرانی ئه‌رێنی وه‌ک ئیدوارد هالیت کاڕ و هانز مۆرگێتاو پێیان وایه‌ ده‌وڵه‌ت بریتیه‌ له‌ به‌رژه‌وه‌ندی خودی ،
که‌ هه‌وڵ ده‌دات به‌ره‌و ده‌سه‌ڵاتی ژیرکرداره‌کی هه‌نگاوبنێت ٫وه‌ هه‌وڵ ده‌ده‌ن بۆ به‌رجه‌سته‌کردنی که‌مترین توانا بۆ هێشتنه‌وه‌یان له‌ ژیان به‌ ئاشتیانه‌ .
ئه‌و هاوکاریانه‌ی له‌ نێوان وڵاتان ده‌کرێت بۆ به‌ده‌ست هێنانی که‌مترین ده‌رفه‌ته‌ بۆ پاراستنی ئاسایشی هه‌ریه‌که‌یان له‌ ناوه‌وه‌ .
بۆ نمونه‌ هه‌ر جه‌نگێک ده‌کرێت یان هه‌ر هاریکاریه‌کی جه‌نگ که‌ پێش که‌ش ده‌کرێت بۆ به‌رژه‌وه‌ندی خودیه‌ نه‌ک بۆ چاککردنی بارودۆخه‌که‌ .
تاک بنه‌مای سه‌ره‌کیه‌ وه‌ هاوکاری بنه‌ڕه‌تیه‌ له‌ گۆڕانکاریه‌کان به‌ره‌و چاکه‌٫ وه‌ ئه‌و هێزه‌ ته‌نها له‌لای تاکی کۆمه‌ڵگه‌دایه‌.
ڵیبڕالیزم ته‌ماشای ده‌وڵه‌ت ده‌کات وه‌ک ڕێکخراوێکی ناحکومی که‌له‌ژێرناوی ڕێکخراوێکی حکومیه‌وه‌ به‌ڕێوه‌ ده‌بردرێت له‌کۆمه‌ڵگه‌ی نێوده‌وڵه‌تی .
ده‌وڵه‌ت چه‌ندین به‌رژه‌وه‌ندی هه‌یه‌ که‌ ته‌نها ناتوانێت بیانپارێزێت یان به‌ده‌ستیان بخات له‌وانه‌ سه‌روه‌ریه‌که‌ی .
ڵیبڕالیزم دڵنیای ده‌داته‌وه‌ به‌ هاوکاریه‌کانی نێوان ده‌وڵه‌ت و کۆمپانیا فره‌ ڕه‌گه‌زه‌کان و داموده‌زگاکانی وڵات.
لیبڕالیه‌کان ڕژێمی نێو ده‌وڵه‌تی به‌ شتێکی هه‌ره‌مه‌کی داده‌نێن و ده‌سه‌ڵاتێکی نێوده‌وڵه‌تی گشتگر نابینن ٫ هه‌روڵاته‌و بۆ به‌رژه‌وه‌ندی تایبه‌تی خۆی هه‌وڵ ده‌دات .
ڕه‌سه‌نایه‌تی بۆ چاره‌سه‌ری زانیاری بیردۆزێکی ده‌رونزانیانه‌ بوو له‌ بواری ڕامیاری که‌ بۆ یه‌که‌م جار پێشنیارکرا له‌لایه‌ن ئۆلی هۆڵستی بۆ شیکردنه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی نێوان بۆچونه‌کانی جۆن فۆسته‌رداڵاس که‌ کۆمه‌ڵه‌ بۆچونێکی قۆڵ وفراوان بوو له‌م بواره‌ وه‌ بۆچونگه‌ڵێکی جوان بوون بۆ چاره‌سه‌رکردنی زانیاریه‌کان که‌ ئاماژه‌ی به‌وه‌ کردبوو ده‌وڵه‌ت ده‌زگایه‌کی یه‌کسان نیه‌ بۆ زانیاریه‌کان و چاره‌سه‌ریه‌کان وه‌ک هه‌رێمه‌ فیدراڵیه‌کانی ناو یه‌کێتی سۆڤیه‌ت یان بۆچونه‌کانی حکومه‌تی ناوه‌ندی ئێراق به‌رامبه‌ر هه‌رێمی کوردستان .
بیردۆزی کۆمه‌ڵگه‌ی نێوده‌وڵه‌تی یاخود قوتابخانه‌ی ئینگلیزی کارده‌کات له‌سه‌ر بنه‌مای هاریکاریه‌ نێو ده‌وڵه‌تیه‌کان بۆ دامه‌زراندنی ڕژێمی په‌یوه‌ندیه‌ نێو ده‌وڵه‌تیه‌کان ٫وه‌ چۆنیه‌تی ڕێکخستنی وه‌ک دپلۆماسی و یاسای نوێی نێوده‌وڵه‌تی ٫که‌ به‌گوێره‌ی پێویستیه‌ هه‌نوکه‌ییه‌کان یاساکان ده‌رده‌چێنن ٫لایه‌نگرانی ئه‌م بیردۆزه‌ دابه‌ش بوونه‌ به‌سه‌ر دوو به‌ره‌ .
به‌ره‌ی یه‌که‌م ئه‌وانه‌ن که‌ سۆزیان هه‌یه‌ بۆ ئه‌م بیردۆزه‌ وه‌ به‌ره‌ی دووه‌میش له‌وبڕوایه‌دان که‌ ده‌بێت زۆر به‌توندی به‌ده‌م ئه‌م بیردۆزه‌ بچنه‌وه‌ .
بیردۆزی بونیات نانی کۆمه‌ڵایه‌تی کۆمه‌ڵێک بیردۆزی فراوانی کۆمه‌ڵایه‌تی له‌خۆ ده‌گرێت که‌ ئامانجیان چاره‌سه‌رکردنی بواره‌کانی ئۆنتیۆلۆژیا یه‌ .
هزر)که‌ وتووێژه‌که‌یان له‌باره‌ی ڕێژه‌ی هێزی مادده‌یه‌ به‌رامبه‌ر به‌ هزر به‌ڵام نه‌ک وه‌ک بیردۆزی تیشکی ژێرسور وه‌ک باسمان کرد .
به‌لکو ئه‌م بیردۆزه‌ به‌شێوه‌یه‌کی قوڵتر باس وتووێژه‌کان ده‌کات له‌نێوان وڵاتان و لایه‌نه‌ کرداریه‌کانیان له‌ناوه‌وه‌ی وڵات .
نووسه‌ری په‌رتوکی " جه‌نگی پێلۆپۆنیسیان " که‌به‌باوکی دامه‌زرێنه‌ری قوتابخانه‌ی ئه‌رێنیه‌کان داده‌نرێت له‌ فه‌لسه‌فه‌ی ڕامیاری .
وه‌ک فه‌لسه‌فه‌کانی میکاڤیللی هۆبز و ڕۆسۆ که‌ به‌شدارن له‌ فه‌لسه‌فه‌ی به‌رجه‌سته‌یی له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌ش پاڵپشتی ڕێچکه‌ی ڕاسته‌قینه‌کی ده‌که‌ن،
که‌ هه‌مان ده‌سه‌ڵات ده‌توانێت ڕامیاریه‌که‌ی خۆی به‌سه‌ر کۆمه‌ڵگادا بسه‌پێنێت ده‌ستکاری ڕه‌گی کۆمه‌ڵگه‌ بکاتن به‌ هه‌موو سروشته‌کانیه‌وه‌ .
وه‌ بیردۆزی دوای ئه‌رێنی له‌بڕی ئه‌مه‌ پڕسیاره‌ ئه‌مه‌ ده‌که‌ن بۆ ئه‌م ڕژێمه‌ دروست بوه‌ بۆ نمونه‌ مه‌به‌ستیان چی یه‌ له‌"هێز" ئایا چی لێ ده‌که‌ن وه‌ چۆن وه‌ڵامی ئه‌م هێزه‌ بدرێته‌وه‌ بیردۆزی دوای ئه‌رێنی بیردۆزی پێوانه‌یی بۆ ئه‌م قۆناغه‌ به‌ باش ده‌زانێت که‌ ده‌کرێت له‌ ڕوانگه‌ی ڕه‌وشته‌وه‌ تێی بڕوانین .
لیبڕالیزمی نوێ هه‌وڵ ده‌دات گۆڕانکاریه‌ نوێیه‌کان بگونجێنێت له‌ گه‌ڵ لیبڕالیزمی کۆن یاخود نوێی بکاته‌وه‌ که‌ وڵاتان کارای سه‌ره‌کین له‌م نوێ کردنه‌وه‌٫ لیبڕالیزمی نوێ ئابوری نوێش له‌ خۆ ده‌گرێت که‌ هه‌وڵی ئازادکردنی بازار ده‌ده‌ن له‌ژێر چاودێری حکومه‌ت .
بیردۆزه‌کانی دوای بونیات نان له‌ تیشکی ژێرسور له‌ ١٩٨٠ سه‌ری هه‌ڵدا له‌ئه‌نجامی لێکۆڵینه‌وه‌کانی دوای ڕووداو له‌ زانسته‌ ڕامیاریه‌کان .
بیردۆزه‌کانی دوای بونیات نان درکیان به‌مه‌ کرد که‌ جارێکی تر بابه‌ته‌کانی "ده‌سه‌ڵات" و "نوێنه‌رایه‌تی"له‌ تیشکی ژێر سور شی نه‌که‌نه‌وه‌ به‌ڵکو له‌وه‌ وورد ببنه‌وه‌ که‌ چپن هه‌ریه‌که‌ له‌مانه‌ گه‌شه‌ی کردوه‌ و کاهریگه‌ری خستۆته‌ سه‌ر په‌یوه‌ندیه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌کان .
بیردۆزه‌ مارکسیه‌کان یاخود مارکسیزمی نوێ له‌ تیشکی ژێر سور ئه‌و بۆچونانه‌ ڕه‌ت ده‌کاته‌وه‌ که‌ لیبڕالیه‌کان ده‌یخه‌نه‌ ڕوو له‌باره‌ی هاریکاریه‌کانی نێوان وڵاتان یاخود ململانێکانی نێوانیان به‌لکو تیشک ده‌خاته‌ سه‌ر لایه‌نی ماددی ئابوری .
وه‌ک هێنانه‌دی ڕژێمی سه‌رمایه‌داری که‌ بوه‌ هۆکاری سه‌رهه‌ڵدانی بیرۆکه‌ی داگیرکاری و ده‌ست درێژی کردنه‌ سه‌ر سه‌روه‌ری وڵاتان و ناکۆکی جیهانی .
بۆچونی کۆمه‌ڵه‌ی چاکسازه‌کان گریمانه‌ی ئه‌وه‌ ده‌که‌ن که‌ هێزی پاڵنه‌ر له‌پشت هه‌ڵسوکه‌وتی وڵاتان هێزی بۆچونی کۆمه‌ڵه‌ی چاکسازه‌کانه‌.
له‌نمونه‌ی کۆمه‌ڵه‌ی چاکسازه‌کان کۆمه‌ڵه‌ی په‌ستێنه‌ره‌ ڕامیاریه‌کان و کۆمه‌ڵه‌ی که‌رتی هابه‌شگاکان و سه‌ربازیه‌کانن .
لایه‌نگرانی ئه‌م بیردۆزه‌ له‌و بڕوایه‌دان که‌ له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی هاوکاری هه‌یه‌ له‌نێوان وڵاتان له‌سه‌ر بنه‌مایه‌کی به‌رژه‌وه‌ندیانه‌ له‌شێوه‌ی هه‌ره‌مه‌کی ٫ململانێیه‌کی قوڵیش هه‌یه‌ له‌ نێوانیان دا بۆ پاراستنی به‌رژه‌وه‌ندیه‌کانیان یان په‌ره‌پێدانیان که‌ خودی ئه‌م ململانێیه‌ بۆته‌ هۆکاری به‌ره‌و پێش بردنی په‌یوه‌ندیه‌کان و ڕژێمه‌کان مه‌یدانی نێوده‌وڵه‌تی.
بۆچونی ستراتیژی په‌یره‌وێکی وێژه‌ییه‌ که‌ به‌هۆیه‌وه‌ ده‌روانێته‌ تاکه‌کانی کۆمه‌ڵگه‌ له‌ هه‌ڵبژاردنی کاره‌کانیان له‌ چاوی که‌سانی ده‌وروبه‌ر و ئه‌زمونه‌کانیان تا بزانێت چی بۆ ئه‌و باشه‌ ئه‌و هه‌ڵبژێرێت .
بیردۆزی ڕژێم چاو له‌ لیبڕالیه‌کان دده‌کات که‌ ده‌ڵێت دام و ده‌زگاکانی وڵات و ڕژێمی نێو ده‌وڵه‌تی و وڵاتان کاریگه‌ریان به‌سه‌ر یه‌که‌وه‌ هه‌یه‌ که‌ به‌شێوه‌یه‌کی هه‌ره‌مه‌کی کار ده‌که‌ن.
له‌ماوه‌ی دوایی ١٩٨٠ تاوه‌کو ١٩٩٠ له‌ ئه‌نجامی گفتوگۆی ئه‌م دوو چه‌قه‌ ئاراسته‌ی سێ یه‌م درووست بوو که‌ ناویان لێنا چه‌قی مه‌زن .
گرتە یان داتاشراو یەکێک لە چەمکە سەرەکییەکانی ھەژماری جیاکاری و بابەتێکی ھەرە گرینگی لقی شیکاریی بیرکارییە و لەگەڵ چەمکی تەواوکاری دوو ژێربابەتی سەرەکی بیرکاری پێکدێنن.
لەبەر ئەوە ئەو بیرۆکە لەلای دروست بوو پەیوەندییەک بدۆزیتەوە لە نێوان بابەتی دیاریکردنی بەھایەکانی ئەوپەڕی فانکشن و بابەتی لێکەوتە ئاسۆیییەکان.
ئەگەر فانکشنی بەردەوام بێت و ئەگەر ڕوونکردنەوەکەی لە خاڵی لێکەوتی ھەبێت ئەوا ئەو خاڵە بریتییە لە خاڵی وەرگەڕانی فانکشنەکە،
زانایانی بیرکاری وەک لایبنیتس و نیوتن و لاگرانژ و ئەوانەی لە بواری بیرکاری کار دەکەن چەندین ھێمای جیاواز بەکار دەھێنن بۆ دەربڕینی بەھای گرتە.
"' لە ماوەی لانیکەم خاڵێک ھەیە کە لێکەوتی چەماوە لەو خاڵەدا ھاوبەر دەبێت لەگەڵ ئەو ھێڵەی لە پێکگەیاندنی سەری دوو خاڵی چەماوەکە دروست دەبێت.
«جێری» بێ ناوبوو تا بەڕێوبەری ستۆدیۆی بەڕێز ھەستا بە تەرخانکردنی تەواوی کۆمپانیاکە بۆ بەرھەم ھێنانی زیاتری تۆم و جێری کە دوای ئەوە بوو بە زنجیرە،
وە بەیارمەتی یەکێک لە نیگارکێشەکانی کە ناوی بوە ڕێکەوتن لەسەر ناوی دوای ئەوەی پێشبڕکێیەک کرا لەناو ستۆدیۆ بۆ ھەڵبژاردنی ناوێک بۆی.
بەمەش کۆتای ھات بەھەموو ھەوڵەکان بە تەواوی و بە تایبەتی دوای ڕەتکردنەوەی زۆربەی زنجیرەکانی تۆم و جێری بەھۆی ئەو توند و تیژییەی تێدابوو وە زۆرێک لە بڕگەکانی سڕانەوە.
بڕیارێکی زۆر خەفەتاوی بوو لەمێژوی بەتایبەتی دوای ئەوەی نزیکەی ١١٤ کورتە فیلمیان لێ بەرھەم ھێنا بە پاڵەوانێتی تۆم جێری،
ئەوەی کۆمپانیاکە کردی بەرھەم ھێنانی ١٣ زنجیرەی نوێ بوو کە ھەریەکیان سێ چیرۆکی لەخۆگرتبوو کە ھەوڵیدەدا شێوەی زنجیرە کلاسیکییەکان پەیڕەو بکات.
دروستکارانی تۆم جێری مردن ئەوەی مایەوە زنجیرەکانی تۆم و جێری بوو کە تا ئێستاش لە ھزر و خەیاڵی نیوەی مرۆڤەکانی سەر زەوی ماوە و خەندەی خشتۆتە سەر لێوەکانمان بە تایبەتی دوای دەرکەوتنی تەلەفیزۆن لە حەفتاکان تاوەکو ئەمڕۆ.
لە ساڵی ١٩١٩ لە ئەکادیمیای ئابۆ لەچەند خولێکی ھاوینەدا یاسای خوێندووە دواتر بڕیاریداوە زانستی کەسایەتی بخوێنێ کە ئەو کاتە دەچۆیە بواری زانستی مرۆڤایەتییەوە و لەھەمان کاتدا بەشی پزیشکی خوێندووە،
لە ساڵی ١٩٢٦ وەکو موعید لە پەیمانگای فسیۆلۆجیا دامەزراوە و لە ساڵی ١٩٢٧ بڕوانامەی دکتۆرای لە بواری پزیشکیدا بەدەستھێناوە.
لە ساڵی ١٩٢٨ ڕانیار گرانێت ڕۆشتووە بۆ ئینگلتەرا و بۆ ماوەی ٦ مانگ لە کارگەی ئەلسێر تشارلز شیرنگتۆن لە شاری ئەکسفۆرد کاری کردووە،
لە ساڵی ١٩٢٩ بۆ ساڵی ١٩٣١ لە دامەزراوەی جۆنسۆنی سەر بە زانکۆی بنسلڤانیای ئەمریکی لەبواری فیزیای پزیشکیدا کاری کردووە کاتێکیش کە لە ساڵی ١٩٣٥ گەڕاوەتەوە بۆ فینلەندا وەکو مامۆستا لە زانستی کارەکانی ئەندامی لەش کاری کردووە.
ساڵی ١٩٤٠ کاتێک کە فینلەندا لەلایەن یەکێتی سۆڤێتەوە کاراوەتە ئامانجی سەربازی ڕانیار گرانێت دوو ڕێگای لەبەردەمدا بووە یەکییەکیان بڕوات بۆ زانکۆی ھارفاردی ئەمریکی یاخود بڕوا بۆ پەیمانگای کارۆلنسکای سویدی،
ئویش بەباشی زانیوە بڕوا بۆ کۆبنھاگنی پایتەختی سوید و لە پەیمانگای کاڕۆلنسکا درێژی بەخوێندو و توێژینەوەکانی بدات و ھەر لەھەمان ساڵ ڕەگەزنامەی سویدی وەرگرتووە ئەمەش ڕێخۆشکەرێک بووە بۆی تاکو بەبێ دڵەڕاوکێ درێژە بە توێژینەوەکانی بدات دوور لە جەنگ کە تاکو ساڵی ١٩٤٥ لە فینلەندا بەردەوام بووە .
کاتێکیش کە لە ساڵی ١٩٣٥ خەڵاتی نۆبڵی وەرگرتووە ڕایگەیاندووە کە ئەم خەڵاتە بەبێ جیاوازی دەگەڕێتەوە بۆ ھەردوو وڵاتی فینلەندا و سوید،
ھەروەھا خەڵاتی جۆراوجۆری جیھانی پێبەخشراوە و تاکو خانەنشین بووە بەدەیان پلەی زانستی وەرگرتووە و خزمەتی پێشکەش بە زانست و مرۆڤایەتی کردووە.
وە یەکێک لە خاڵەکانی تر لە کاتی بەکارهێنانی پەستاندن کە پێویستە لەبەرچاو بگیرێ ئەوەیە کە ئەگەر پەستاندنی بەخەسار بەکاربهێندرێ،
بەڵام بەر لە ئەنجام لەلایەن «ئەمیر فەتانەت»ەوە کە لە پەیوەندی لەگەڵ کەرامەتدا بوو و بەدەست ھێنانی چەکی بە ئەستۆ گرتبوو،
لە ڕەوتی لێکۆڵینەوەکاندا دوو کەسی تر کە ئەندامی گەڵاڵەی تێرۆری شا بوون و سەر بە گرووپێکی دیکە بوون لەلایەن یەکێک لە گیراوەکانەوە،
کە بریتی بوون لە «تەیفوور بەتحایی/ خەسرەو گوڵسورخی/ مەنوچێھر موقەدەم سەلیمی/ کەرامەت دانشیان/ عەباس سەماکار/ ڕەزا عەلامەزادە/ ئیرەج جەمشیدی/ شکوە میرزادەگی/ مورتەزا سیاپۆش/ مریەم ئیتحادییە/ ئیبراھیم فەرھەنگ/ فەرھاد قەیسەری».
لە سەرەتای دەیەی ٧٠ م بەھۆی لایەنگریی ئایدۆلۆژی چەپ و ئەندامەتی لە گرووپی ناونراو بە «گرووپی دوازدە» لە گەڵاڵەی بەبارمتەگرنتی «فەرەح پەھلەوی»دا،
لە کاتی شۆڕشی ١٩٧٩دا لەگەڵ باقی زیندانییە سیاسییەکاندا ئازاد بووە و گەڕاوەتەوە کوردستان و خەباتی سیاسی خۆی لە ڕیزەکانی حێزبی دێمۆکراتدا درێژە پێ داوە.
بەتحایی دوای گەڕانەوەی بۆ سنە بە مۆژیاری برا گەرورەکەی لە تاقیکردنەوەکانی کونکوردا بەشداری کردووە و لە «مەدرەسەی عالی سینەما و تلەڤیزیۆن»دا وەرگیراوە و ڕشتەی وێنەگرتنی ھەڵبژاردووە.
پاش ماوەیەک چووە ڕیزەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و لە کۆنگرەی پێنجەمی حێزبدا بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی حێزب ھەڵبژێردرا و بەرپرسایەتی یەکێتی لاوانی دێمۆکراتی لە ئەستۆ گرت.
ئەحمەد ڕازی لەگەڵ ھەڵبژاردەی تۆپی پێی عێراق یاری کردووە و بەھۆی گۆڵە جوانەکانییەوە عێراقی گەیاندووە بە قۆناغی کۆتایی جامی جیھانی،
ھەروەھا ڕۆڵێکی بەرچاوی ھەبووە لە بردنەوەی عێراق لەجامی کەنداو بەتایبەتی لە ساڵی ١٩٨٨ کە نازناوی گۆڵکەری جامەکەی بەدەستھێناوە و ھەر لەھەمان ساڵیش نازناوی باشترین یاریزانی لە ئاسیا بەدەستھێناوە،
ئەحمەد ڕازی لە ساڵانی دواییدا بووەتە سیاسەتمەدارێکی عێراقی و لە ساڵی ٢٠٠٨ وەکو ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لەسەر لیستی بەرەی تەوافوقی عێراقی ھەڵبژێردراوە و بووەتە ئەندامی لیژنەی وەرزش و لاوانی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق و دواتر بووەتە ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراقە لەسەر لیستی عێراقییە کە ئەیاد عەلاوی سەرۆکایەتی دەکات.
ئەحمەد ڕازی لە ساڵی ١٩٩٣ بۆ ساڵی ١٩٩٦ بۆ یانەی قەتەری یاری کردووە و ڕۆڵێکی گرنگی بینیوە لەو یانەیەدا و لەماوەی ژیانی یاریکردنیدا ١٢٥ یاری لەسەر ئاستی عێراق کردووە و زیاتر لە ١٠٠ گۆڵی تۆمارکردووە و لە ساڵی ١٩٨٨ وازی لەیاریکردن ھێناوە و بووەتە ڕاھێنەری یانەکانی عێراق.
ئەحمەد ڕازی یەکەم یاریزان بووە لە مێژووی عێراقدا لەجامی جیھانی گۆڵ تۆماربکات دژ بە بەلجیکا و دووەم گۆڵکەری تیپی عێراق کە ٦٥ گۆڵی بۆ تیپەکەی تۆمارکردووە و بەیەکەم گۆڵکەریش دەژمێردرێت لە تیپی گەنجانی عێراق و ١٧ گۆڵی بۆ ئەو تیپە تۆمارکردووە.
لەخولەکانی کەنداویشدا نازناوی گۆڵکەری جامی کەنداوی بەدەستھێناوە و ھەروەھا نازناوی یاریزانی سەدەی لەعێراقدا وەرگرتووە و بەباشترین یاریزانی تۆپی پێی ئاسیا ناوی دەرکردووە.
پاشان خەلیفە موتەوەکیلی سەنەدی کوری عەلی ڕاسپارد کە پێداچوونەوە بەو کارەی کە ھەردوو کوڕکانی موسا پێی سپێردرابوون بکات لە ڕاست و دروستی ھەوالی ھەڵە کردنەکە.
ھەردوو جەعفەری ھەردوکیان نوێنەرایەتی کاری ھەڵکەندی کەنداوە گەورەکەیان دەکرد لە جیاتی زانا فەرغانی کە بووە ھۆی پشتگوێ خستنی سەنەدی کوری عەلی،
بەڵام بەھۆى زیرەکى و لێھاتویى بۆ ماوەیەکى زۆر کراوەتە مامۆستای ئەدەب لە بەشی کوردی زانکۆی سلێمانی و دواتریش لە زانکۆی سەڵاحەدین.
لە ھۆنراوەیەکی دا بەناوی "فریشتە" کارێکی ھونەریی پێشکەش کردووین و زۆر بەوردی وێنەی ئەو ئافرەتە نازدارەمان بۆ دەکێشێ و دەڵێت:
ناوبانگی مۆلەر تەنیا لەبەر تۆمارکردنی گۆڵەکانی نەبوو بەڵکو ئەو بلیمەتە باڵاکورتە سەرەڕای قەڵافەتێکی بەھێز ھێندێک تایبەتمەندی ھەبوو ڕای پسپۆرانی بۆلای خۆی ڕادەکێشا گۆڵەکانی زۆرجوان و سەرنجڕاکێش و تایبەتی بوون لە ھەموو حاڵەتێک و شێوازێک گۆڵی تۆماردەکرد.
مۆلەر لەگەڵ ئەڵمانیای ڕۆژاوا بەشداری مۆندیالی ١٩٧٠ کرد و توانی ١٠گۆڵ تۆماربکات و لەمۆندیالی ١٩٧٤بەشداریکرد توانی لەگەڵ ئەڵمانیای ڕۆژاوا نازناوی مۆندیال بەدەست بھێنێت و لەو
لەمۆندیال گەیاندە ١٥ گۆڵ بەڵام لەمۆندیاڵی٢٠١٤ یاریزان میرۆسڵاڤ کڵۆزە تونی دووگۆڵ تۆماربکات و ژمارەی گۆڵەکانی
ئەستێرەکانی دیکەی ئەڵمانیا مۆلەر لەجیھانی تۆپی پێ چەندین ڕیکۆردی بەجێھێشتووە کەگەیشتین بەوریکۆردانە بۆ ھیچ یاریزانێک ئاسان نییە ئەو یاریزانە بۆیەکەمجار لەتەمەنی ٢١ ساڵییەوە بۆ ھەڵبژاردەی ئەڵمانیا بانگێشتکرا و بۆماوەی ٨ساڵ یاری بۆ ئەڵمانیای ڕۆژاوا کرد لەو ماوەیەدا ٦٢ یاریی ئەنجامداو ٦٧ گۆڵی تۆمارکرد.
مۆلەر بۆماوەی پازدەساڵ یاری بۆ بایرن میونخ کرد لەو ماوەیەدا ٣جار بوونە پاڵەوانی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا و جارێک جامی ئەورووپا و چوارجار پاڵەوانی خولی ئەڵمانی چوار جامی ئەڵمانیایان بەدەست ھێنا ناوبراو لە ساڵی ١٩٧٩ چووە خولی ئەمریکی و دووساڵ یاری لەو خولەکرد و ٨٠یاری ئەنجامداو ٤٠گۆڵی تۆمارکرد.
چیرۆکی فیلمەکە باسی کاتێک ئەکا کە پڕۆژەیەکی ئاو دروست کردنی کۆتای دێت و بانگی رادھا ئەکەن ئەو پڕۆژەیە بکاتەوە و ئەویش ڕابردووی خۆی بیر ئەکەوێتەوە کە تازە ھاوسەرگیری کردبوو.
ھاوسەرگیری نیوان رادھا و شابوو بەم شێوەیە دەبێت کاتێک دایکی رادھا قەرزێکی زۆری دایکی شابووی لەسەرە و ناتوانی بیداتەوە بۆیە خەڵک و دەم سپی گوندەکە داوا دەکەن کە رادھا بدرێت بە کورە تاقانەکەی دایکی شەبوو واتا شابوو
دواتر ڕۆژێک لە کاتی کارکردنا دەستی شابوو بەر تاشە بەردێکی گەورە دەکەوی و ناچار دەبن دەستی ببڕنەوە کە دوای ئەوە ناتوانی ئیش بکات ھەست بە شەرمەزاری ئەکات کە لە بەروبوومی ژنەکەی ئەخوات و دەرەبەگی ئەو ناوچەیە بە ناوی لالا زۆر فشار ئەخاتەسەری بۆیە بڕیار ئەدات گوندەکە جی بھێڵێ و سەری خۆی ھەڵگری
دوای ماوەیک لە سەرھەڵگرتنی شابووی مێردی ڕادھا منداڵە بچوکەکەی و خەسووی کۆچی دوای ئەکەن و تەنھا رادھا و ھەردسێ کوڕەکەی ئەمێنن
دوای ماوەیک ڕەشەبایەکی بەھیز و لافاوێکی بەھێز ھەڵدەکات و تەواوی لادێکە تێک ئەدات لالا دەستی یارمەتی بۆ رادھا درێژ ئەکات لە بەرامبەر جەستەی رادھا بەڵام ئەو بە توندی ڕەتی ئەکاتەوە و منداڵی چوارەمی ئەبێتە قوربانی ڕەشەبا و لافاوەکە لەگەڵ ئەوەی زۆربەی خەڵکی لادێکھ بڕیاری جێھێشتنی لادێکە ئەدەن بەڵام ڕادھا بڕیار ئەدات بمێنێتەوە و خانۆکەی چاک بکات.
دوای چەندھا ساڵ بیرجو و رامو ھەردوو کوڕەکەی ڕادھا گەورە بوون و ڕامو کوڕە گەورەکە کەسێکی لەسەرخۆ دەرکەوت و دوای ماوەیەک ھاوسەرگیری کرد بەڵام بیرجو کوڕێکی سەرشێتی لێ دەرچوو دوای زۆربەی کچانی لادێکە کەوتبوو بەتایبەت کچەکەی لالا،
دوای ماوەیک روپای کچی لالا ھاوسەر گیری ئەکات و بیرجو لە ڕۆژی ھاوسەرگیری خۆی و عەسابەکەی دین ھاوسەرگیریەکە تێک ئەدەن و بیرجو حەقی ئەوەی لالا بەسری ھێنان لەو ڕۆژەیا لالا ئەکوژیت و کچەکەی ئەفڕێنێت
لە کاتێک بە ئەسپ کچە ئەفڕێنێ رادھای دایکی بیرجو فیشەکێک ئەنێت بە بیرجوەوە و ھەر لە باوشی خۆی گیان لەدەست ئەدات و فیلمەکە ئەگڕێتەوە سەرتا کاتێک ڕادھا پیرە و پڕۆژە ئاوەکە ئەکاتەوە و ئاو ئەچێتە ناو کێڵگەکان.
یەکەمین فیلمی ھیندییە کە نێردرا بۆ خەڵاتی ئۆسکار وە فیلمەکە بووە یەکێک لەپێنج پاڵێوراوە کۆتاییەکانی خەڵاتی ئۆسکاری بۆ باشترین فیلمی بیانی بەڵام لەکۆتاییەکاندا بەجیاوازی یەکدەنگ شکستیھێنا.
وزەی ھەڵکشان و داکشانی ئاوی دەریا ئەمیش شێوەیەکی تری سوودوەرگرتنە لە وزەی ئاو ئەم جۆرە وزەیە لە ئەنجامی ھەڵچوون و داچوونی ئاوی دەریا و زەریاکانەوە پەیدا دەبێت.
لەم سۆنگەیەوە زانا بەریتانییەکانی بواری وزە نوێبووەکان لەباکوری ڕۆژاوای بەریتانیا و باکووری سکۆتلەندا توانیان وزەیەکی زۆر لەم ڕێگەیەوە بەدەست بھێنن و بەمەبەستی بەرھەمھێنانی وزەی کارەبا سوودی لێوەربگرن،
ئەمەش لەڕێگەی دوستکردنی دیوار یاخود ڕاگرێک بە درێژایی کەنارەکان و کاتێک ئاستی ئاوی دەریاکە بەرز دەبێتەوە بەو تۆڕباینانەدا تێپەڕدەبێت کە لە ناو دیوارەکەدا دانراوە،
سوودە ژینگەیییەکانی وزەی ئاو خۆی دەبینێتەوە لەوەی کە (دەبێتە ھۆی کەم بەکارھێنان و پاشەکەوتکردنی سووتەمەنی پاشماوە بەبەردبووەکان،
ئەم جۆرە مۆسیقایە لە ساڵی ١٩٨٠کان دۆزراوەتەوە لەکاتێکدا کە چەشنەکانی ھێڤی مێتاڵ لێک جیا دەکرانەوە و مۆسیقای ھێڤی مێتاڵ سەربەخۆ دەبوو.
لقێکی مۆسیقای ئاڵتەرنەتڤ مێتاڵە کە سەربە چەشنی مۆسیقای ھێڤی مێتاڵە لەگەڵ بەکارھێنانی چەند شێوازێکی تری مۆسیقا وەک ھیپ ھۆپ،
شێوازی گۆرانی وتنی نوو مێتاڵ لە گوتنی ڕاپ و تێمپۆی خێرای گۆرانی وتن و زۆربەی کاتیش گراوڵ کە دەنگێکی گڕە نیشانەی توڕەییە بەکاردێن.
ھەروەھا ناسراوە بە ئاڵت مێتاڵ یاخود ھارد ئاڵتەرنەتڤ) لقێکە لە مۆسیقای ڕۆک کە پێکھاتووە لە تێکەڵکردنی ھێڤی مێتاڵ و ئاڵتەرنەتڤ ڕۆک.
ئەو جۆرە گروپانەی کە ئەم شێوازی مۆسیقایە بەکاردەھێنن ناسراون بە بەکارھێنانی گیتاری کارەبایی و دەنگی میلۆدی و ھەندێک جار بەکارھێنانی دەنگی گڕ بە تێکەڵ کردنی لەگەڵ جۆرە مۆسیقایەک کە بە گشتی یان بە مێتاڵ ناسراوە یان بە ڕۆک.
ھەروەھا ناسراوە بە ئاڤانت مێتاڵ یاخود «مێتاڵی تاقیکردنەوەیی» پێناسە دەکرێت بە بەکارھێنانی ئاراستەی نوێ لە گۆرانییەکاندا کە ئەم چەشنە بەکار دەھێنن،
جۆرێکە لە مۆسیقای ھێڤی مێتاڵ کە پێناسەدەکرێت بە گەیاندنی نامەکان لە ڕێگەی شێوازی نوسینی گۆرانییەکان و پەیوەندییە بەھێزەکەی ئەندامانی گرووپەکانی کە ئەم چەشنە بەکار دەھێنن لەگەڵ مەسیحییەت.
ھەروەھا ناسراوە بە ھەیر مێتاڵ و ھەندێک جاریش بە پۆپ مێتاڵ ناو دەبرێت) سەبچەشنێکی مۆسیقای ھێڤی مێتاڵ و ھارد ڕۆکە،
زۆربەی کات ھەردوو جۆرە مۆسیقاکە بەکاردەھێنێت و تێکەڵی دەکات بە مۆسیقای پاپ و گلام ڕۆکی ساڵی ١٩٧٠کانیش ھاندەربووە بۆ دروست بوونی ئەم جۆرە مۆسیقایە.
ئەم جۆرە مۆسیقایە لە ساڵی ١٩٨٠کاندا دروست بووە و ھەردوو چەشنەکانی ھێڤی مێتاڵ سراش مێتاڵ و دێس مێتاڵ ھاندەربوون بۆ داھێنانی چەشنەکە.
لقێکی مۆسیقای ھێڤی مێتاڵە کە دەکەوێتە ژێر یەک پۆلەوە لەو کاتەوەی کە سەبچەشنەکان مێتاڵ جیاکراونەتەوە لە ١٩٨٠کاندا.
سەرەڕای ئەوەش من ھەر ھەوڵم دەدا بۆ فێربوون تا ٣٢ ساڵی کەمن تێیدا بە پزیشکی بەناوبانگ بووم و بەشی خۆم بەدەست دەھێنا بەمە.»
کە لە ڕۆژی ٣٠ ئەپرێل ساڵی ١١٦ تەقینەوەیەکی ئەستێرەیەیی گەورە ڕوویدا کە لە زۆر لە شوێنەکانی جیھان بینرا و زانایانی گەردوون لە چین و یابان و سویسرا و ئەمریکای باکوور،
پزیشک و فەیلەسوف و گەردونناسی موسڵمانی عەرەبی میسری ئەبولحەسەن کوڕی ڕیزاون کوڕی عەلی کوڕی جەعفەر لە جیزە نزیک قاھیرە لە دایک بووە لە کۆتاییەکانی سەدەی چوارەمی کۆچی و لە ساڵی ٤٣٥ کۆچی/١٠٦١ زایینی کۆچی دوایی دوایی کردووە.
مرۆڤی سترالۆپیتکی ئەو جۆرە مرۆڤە کۆنترین جۆری مرۆڤە لە سەردەمی دێرین بەردی کۆن بەدیارکەوتوون زاناکان ئەوجۆرە مرۆڤەیان کردۆتە دوو لق یەکەمیان جۆری سترالۆپیتکی رۆبوستوس کەئەم جۆرەیان ١میلیۆن ساڵ بەر لەئێستا لەناوچوون.
مرۆڤی ھۆمۆھابیلیس زاناکان بۆیان دەرکەوتووە کەئەمجۆرە مرۆڤە لەمرۆڤی سترالۆپیتکی زیرەکتر بووە ئەمجۆرەیان نزیکەی ٢میلیۆن ساڵ بەرلەئێستا بەدیارکەوتوون نزیکەی ١میلیۆن و ٨٠٠ھەزار ساڵ یان ١میلیۆن و ٧٠٠ھەزار ساڵ پێش ئێستا لەناوچوون.
مرۆڤی پەکین تا ئێستا کۆنترین ئێسک و پروسکی ئەمجۆرە مرۆڤە دۆزرابێتەوە ئێسک و پروسکی ژنێکە کەدەگەرێتەوە بۆ نزیکەی ١میلیۆن و ٦٠٠ھەزار ساڵ پێش ئێستا
مرۆڤی نیاندەرتاڵ سەرەتای دەرکەوتنی دەگەرێتەوە بۆ ١٣٠ھەزار ساڵ پێش ئێستا و نزیکەی ٧٥ھەزار ساڵ پێش ئێستا رێیان کەوتە ئاسیا و نزیکەی ٣٥ھەزار ساڵ پێش ئێستا لەناوچووە
زانایان بۆیان دەرکەوتووە کە مرۆڤی ھۆمۆھابیلیس بۆیەکەمجار سودی لە گەرمی و روناکی ئاگر وەرگرتووە بەڵام مرۆڤی ھۆمۆئەرەکتۆس بۆیەکەمجار سودی لەئاگر وەرگرتووە بۆ لێنانی گۆشت.
لەبەرئەوەی مرۆڤ سودی زۆری لە ئاگر وەردەگرت بۆ روناکی و گەرمی و دورخستنەوە گیانەوەری دڕندە بۆیە بیری کردەوە رێزی لێ بگرێت بی پەرستێت.
مرۆڤ دوای ئەوەی ئاگری دۆزیەوە توانی سودی زیاتری لێوەربگرێ نزیکەی ٦ھەزار ساڵ پێش ئێستا ئاسن بتوێنێتەوە بەمەش توانی چەک دروست بکات
باوکی شاڕەزایییەکی سەرەتایی لە ئامێرەکانی وەک "تار" و "شمشاڵ" ھەبووە و لە بنەماڵەیاندا بە بەردەوامی کۆڕی مۆسیقا و گۆرانی ساز دراوە،
لە دوای ماوەیەک ئاشقی دەنگی "ڤیۆڵۆن" بووە و بۆ ئەم مەبەستەش ماوەی ساڵێک کتێبی یەکەمی ڤیوڵۆنی لای مامۆستا "حامید تەوحیدی" لەسەقز خوێندووە و لە دوایشدا خۆی درێژەی بە فێربوونی کتێبی ٢و٣ی مۆسیقا داوە.
لەتەمەنی ١٧ ساڵیدا لەگەڵ بنەماڵەکەی بۆ سەفەرێکی ھاوینی دەچێتە شاری "ورمێ" و بە ڕێکەوت دەچێتە ناوەندێکی مۆسیقا و شانۆ بە ناوی "ئاریا" و حەز دەکا لەوێ بمێنێتەوە.
توانی کەڵکێکی بەسوود لەو دەرفەتە وەربگرێ و زۆر باش خۆی پەروەردە بکات و ئەزموونێکی بەنرخیشی لە مۆسیقای فارسی و ئازەری بەدەست بێنێت.
ساڵی ١٩٧١ ی زایینی کاتێ ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆنی مەھاباد دامەزرا لەسەر داخوازی بەرپرسی ڕادیۆ لەگەڵ چەند ھونەرمەندێکی تر کۆرێکی مۆسیقایان لەوێ پێکھێنا و بۆ ماوەی چەند ساڵێ سەرپەرشتی تیپەکەی لە ئەستۆ بووە.
ماوەیەک پێش ڕووخانی ڕژیمی پاشایەتی ئێران لە ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆنی "سنە"ش چەن بەرھەمێکی بە دەنگ خۆی و چەندین مەقام و ئاوازیشی بۆ ھونەرمەند "ناسرڕەزازی" لەو ناوەندە تۆمار کردووە.
فەیزنژاد ساڵانێکی زۆر لە فێرگەکاندا خەریکی ڕاھینان و پەروەدەکردنی ھۆگرانی ھونەر بووە و ھاوکات لەگەڵ ئەم چالاکییانەدا چەندین بەرھەمی بۆ زۆربەی ئەم ھونەرمەندانە تومار کردووە بۆ نموونە:
گۆرانیبێژ و مۆسیقاژەنی بەناوبانگی ڕۆژھەڵاتی کوردستانە کە زیاتر لە نیو سەدەیە لە بواری موسیقای فۆلکلۆر و کلاسیکی کوردی بەرھەمەکانی پێشکەش ھونەری کوردستان دەکات.
ژمارەیەک لە چەکی دران بە ھێزی پێشمەرگەو سەرەتا بۆ ڕاھێنان و فیێربوون لەبەکارھێنانی چەکەکە ژمارەیەک لە پێشمەرگەکان نێردران بۆ وڵاتی ئەڵمانیا و لەوێدا ڕاھێنانی تایبەتییان بینی سەبارەت بە چۆنیەتی بەکارھێنانی چەکەکە،
وە دوای بەکارھێنانیشی لەلایەن ھێزی پێشمەرگەی کوردستان ھاوسەنگی جەنگ بەھۆی بەکارھێنانی "میلانی دژە تانک"ەوە بەشێوەیەکی بەرچاو گۆڕانکاری بەسەردا ھات.
خێرایی چەۆی میلانی دژەتانک ۲۰۰ مەترە لە چرکەیەکدا و دەتوانیێت نزیکەی ۲ دوو کیلۆمەتر ببڕێت تاوەکو دەگات بە ئامانجەکەی و دوای گەیشتنیشی بە ئامانجەکە،
لە تەمموزی ٢٠١٠ لە پارچە ڤیدیۆیەکی تر دەرکەوتەوە کەوا دەردەکەوێت لە واشنتۆن لە بەشی چاودێری بەرژەوەندییەکانی ئێرانی باڵوێزخانەی پاکستان،
ئاماژەی بەوەدا کە لەلایەن ئاژانسی ھەواڵگریی ئەمریکا ڕفێندراوە و بەرامبەر بەرتیلێکی زۆر داوای درکاندنی زانیاریان لێکردووە بەڵام ئەو ڕەتی کردۆتەوە.
ڕۆژنامەی گاردیان ئەوەی ڕاگەیاند کەوا شەھرام پسپۆرێکی زانکۆی مالک -ئەشتار تاران بووە لە بەشی وێنە تیشکییەکان بۆ بواری تەندروستی.
ڕۆژنامەکانی ئێران ئەوەشیان ڕاگەیان کەوا ناوبراو کارمەند بووە لە دەزگای وزەی ئەتۆمیی ئێران بەڵام حکوومەتی ئێران ئەوەی پشت ڕاست نەکردەوە کەوا زانایەکی ئەتۆمی بووە.
بەگوێرەی ئەنجومەنی یەکێتیو ئەورووپی کە پەیوەندیدارە بە وەزارەتی بەرگریی ئێران - خوڵی ڕاھێنانی مووشەک یەکێک بووە لەو حەفت کەسەی پەرەیان بە بەرنامەی ئەتۆمی ئێران داوە.
بەلام لە درێژایی ئەم ساڵانە دا ئەم ئاوازە وەکوو مۆسیقایەکی نیشتیمانخوازانە بۆ دەسپێکی ھەڤاڵەکان لە لایەن کۆمیسیۆنی بڵاوکردنەوەی ئوسترالیا کەڵکی لێ وەردەگیرا.
سەرەتا یۆنان و پاشان ڕەنگە بۆ وڵاتانی ئەورووپای ڕۆژھەڵات وەک سڕبیا و مەقدۆنیا و ھەنگاریا و دواتر بۆ وڵاتانی ئەورووپای ڕۆژاوا وەک ئەڵمانیا و نەمسا و سوێد کە مامەڵەیەکی باشتریان لەگەڵ پەناخوازان ھەیە،
وەک باوکێک بە قووڵی تووشی شۆک بووم کە تەرمی بێ گیانی ئەم کوڕەم لە کەنار دەریایەک لە تورکیا بینی. بەم زووانە بەرپرسیارێتی ڕەوشتی خۆمان لە ئەستۆ دەگرین».