polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ھەروەھا شانازیی کردن بە دروشمە نیشتمانی و مێژووییەکانی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی گەلی کوردی ھەر چوار پارچەکە لە ڕێی ھێنان و خستنەڕووی بەڵگەنامەی تایبەت بە گرنگترین کەسایەتییە ھاوچەرخەکانی کوردەوە.
ناساندنی واقیعی ڕۆشنبیری و وێژەیی و ھونەری بەشەکانی کوردستان و ڕۆڵی ئەو بەشانە لە پەرەپێدانی ھەستی نەتەوەیی گەلی کورد و گرتنەبەری ڕێگەکان و ئامڕازەکانی ناساندنی کەلتوور و وێژە و ھونەری کوردی لەسەر ھەردوو ئاستی ھەرێمیی و نێودەوڵەتی.
ناساندنی ڕۆڵی ڕاستەقینە و گرنگی کەرتی ڕاگەیاندن و چییەتی کاری زانستانەی ڕاگەیاندن ئەو ڕاگەیاندنەی بە پیشەییانەوە ھەموو تواناکانی دەخاتە خزمەتی دۆزی ڕەوای گەلەکەیەوە،
ھەروەھا ناساندنی ڕۆڵی ڕاگەیاندن وەک ھۆکارێکی ئەرێنی و کۆکەرەوەی کەرتە ھەمەچەشن و جیاوازەکانی کۆمەڵگەی کوردەواری نەک ببێتە ھۆکارێک بۆ جیاکاری و ھەڵوەشانەوەی ڕیزەکانی کۆمەڵگە
بیرۆکەی کۆنگرەی نەتەوەیی کورد دەگەڕێتەوە بۆ عەبدوڵڵا ئۆجەلان کە لە ساڵی ١٩٩٩ پێشنیاری بەستنی گۆنگرەی نەتەوەیی کرد،
لە شاری ھەولێری پایتەختی ھەرێمی کوردستان بە سەرپەرشتی و چاودێریی ڕاستەوخۆی مەسعوود بارزانی یەکەمین کۆبوونەوەی ئامادەکاریی کۆنگرەی نەتەوەیی بەڕێوەچوو،
لەساڵی 1955 بۆ ساڵی 1966 لە هەڵبژاردەی میسر یاریزان بووە بەڵام بەهۆی ئەوەی ئەژنۆی تووشی پێكان بووە زوو وازی لەیاریكردن هێناوە و بۆتە ڕاهێنەر ،
لەسەرەتای هەشتاكانی سەدەی بیستەمدا بۆتە ڕاهێنەری یانەی ئەهلی میسری و سەركەوتنی بەدەستهێناوە لەبردنەوەی خولەكانی پاڵەوانێتی ئەفریقیا لە ساڵی 1982 لەلایەن یانەكەیەوە ،
بەسەركردایەتی محمود الجوهری هەڵبژاردەی میسر پاڵەوانێتی ئەفریقیای ساڵی 1998 ی بەدەستهێناوە و یەكەم ڕاهێنەر بووە لە پاڵوانێتی نەتەوە ئەفریقیەكاندا وەكو ڕاهێنەر و یاریزان لەگەڵ هەڵبژاردەی میسر جامی ئەو پاڵەوانێتیە لەساڵی 1957 بەدست بهێنێت ،
بەباشترین ڕاهێنەری میسر و وڵاتە عەرەبیەكان هەژمار دەكرێت و ڕاهێنەری هەرچ لایەنێك بوبێت زۆربەی پاڵاوانیەتیەكانی بەدەستهێناوە ،
هەروەها لە خولی یاریەكانی عەرەبیدا كە لە ساڵی 1992 لە سوریا بەڕێوەچوو توانیوێتی وەكو ڕاهێنەر هەڵبژاردەی نیشتیمانی میسری پێشبخات و ببێتە یەكەمی خولەكە و میدالیایی ئاڵتونی بەدەستبهێنێت.
محمود الجوهری یەكەم ڕاهێنەری یانەی ئەهلی میسری و زمالكی میسری بووە لەمێژووی میسردا و یەكەم ڕاهێنەریش بووە ساڵی 1982 یانەی ئەهلی میسری بگەیەنێتە پاڵوانێتی ئەفریقیا بۆ خولی پاڵەوانێتی یانەكان و ببێتە یەكەمی پاڵوانێتیەكە بەهەمان شێوە بۆتە هۆی ئەوەی لە ساڵی 1993 یانەی زمالكی میسری ببێتە یەكەمی پاڵوانێتی ئەفریقیا بۆ خولی پاڵەوانێتی یانەكان ،
هەروەها بۆتە ڕاهێنەری یانەی مانگی سعودی و یەكێتی جیدە و یانەی شاریقە و وحدە و ساڵی 1996 یش هەڵبژاردەی عمانی گەیاندۆتە جامی كەنداو لەساڵی 2004 یش بۆ یەكەم جار لەمێژووی تۆپی پێی ئوردنیدا هەڵبژاردەی ئوردونی گەیاندۆتە خولی چوارەمی جامی نەتەوەكانی ئاسیا.
محمود الجوهری لە 30 مانگی ئوغستسی ساڵی 2012 جەڵتەی مێشك لێی داوە و لە 3 مانگی سپتەمبەری ساڵی 2012 لەیەكێك لەنەخۆشخانەكانی ئوردون لە تەمەنی 74 ساڵیدا گیانی لەدەستداوە.
دەرھێنەر پیتەر ویر گیبسنی خستە نێو فیلمی کەوا ناوبانگی گیبسنی گەیاندە لوتکە و بەو فیلمەیەوە توانی خەڵاتی باشترین ئەکتەر بباتەوە لە خەڵاتەکانی پەیمانگای فیلمی ئوستوڕالی.
دواتر گیبسن لەڕێگەی فیلمی لە پاڵ خانمەکتەر جۆدی فۆستەر دەرکەوتەوە و دووبارە بوویەوە بە یەکێک لە ئەکتەرە خۆشەویستەکانی ھۆڵیوود.
جەماوەری شاری ھەولێر ھەر لە سپێدەی بەیانییەوە لەگەڕەکەکانی "شۆڕش" و "مەلایان" و "برایەتیی سەرەوە" خلۆر بوونەوە خوارەوە بەرەو بارەگاکانی ڕژێم و لەکاتژمێر ٩ی بەیانی سەرجەم جەماوەر و گەڕەکەکان ڕژانە سەر شەقام و کوچە و کۆڵانەکان و بەیەک دەست دا ڕژانە سەر سەرجەم بارەگا و دام و دەزگا داپڵۆسێنەرەکانی ڕژێم،
بۆ وێنە لەلای سەرەوە ھێزی پێشمەرگە و جەماوەر پێ بە پێ لە دێگەڵە ڕا پێداھات کەھەموو بان و بەزراییەکانی سوپا و پادگاکانی رژێمی پاککردەوە تادەگاتە کەسنەزان،
پاشان ھاوکات ئۆردوگاکانی جدیدەو تۆبزاواش ڕاپەڕین و دوای چەند کاتژمێرێک شەڕ ئازاد کران بەخوێنی چەند ھاووڵاتییەک و کوژرانی زۆرێک لەپیاوانی ڕژێم و لەھەمان کاتدا ئۆردوگای خەبات ھەڵیان کوتایە سەر بازگەی ئاسکی کەلەک و ھەر زوو کۆنتڕۆلی کرد و دواتر ئۆردوگاکانی کەورگۆسک و بەحرکە و بەرحوشتر.
بۆبەیانیی ١٢ی ئازار پادگاکانی سەر بەرزاییەکانی ڕەشکین و کانی قڕژالە و ڕێی گوێر و مەخموور گیران و خۆیان تەسلیمی گەل کرد و بەدەیان ھەزار سەربازیش لەوانەی پارێزگاری ھەولێر و سەربازگەکانی سەر و کەشۆڕ دەبونەوە وبەرەو موسڵ و کەرکوک دەچوون بێ ئەوەی لەلایەن خەڵک و پێشمەرگە بگیرێن و بکوژرێن بەلکو نان دەدران.
تەنھا فەوجی قادراوای پشت سەنگەسەر نەبێ کە شەڕی مان و نەمانیان کرد و بووە ھۆی قوربانیدانی چەندان پێشمەرگە و ھاولاتی و کوژرانی دەیان سەرباز و گیرانی فەوجەکە.
ھەمان ڕۆژ لە بیتوێن تیپی ٤٤ی چواڕقوڕنە لە چوارقوڕنە لە سێ لا دەورە درا و ھەر زوو کۆنتڕۆلکراو دواتر پایەگاکانی سەر کلکەی کۆڵین و حاجیلە و بەرزایەکانی دۆڵە ڕەقە بێ شەڕ دابەزینە خوارەوە و تەسلیم بە گەل بوون،
ڕاپەڕینی ١٩٩١ یان ڕاپەڕینە مەزنەکە ناسراو بە ڕاپەڕین بریتیی بوو لە ڕاپەڕینێکی جەماوەریی خەڵکی باشووری کوردستان لەدژی ڕژێمی بەعس بەپاڵپشتی ھێزە چەکدارەکانی بەرەی کوردستانی کە ئەوکات یاخیی بووبوون لەڕژێم و لەچیاکانی کوردستاندا دژ بەڕژێم ئۆپەراسیۆنەکانیان ئەنجام دەدا.
ڕاپەڕین لە ٥ی ئازاری ١٩٩١ لە شاری ڕانیەوە دەستی پێ کرد و تا ٢١ی ئازاری ١٩٩١ لەپاش ئازادکردنی کەرکووک کۆتایی ھات کە بەو شێوەیە دام و دەزگاکانی ڕژێمی بەعس لە باشووری کوردستان کرانە دەرەوە و سەرجەم ھێز و سەربازەکانیان کوژران و ڕاونران.
کە تێیدا خەڵکی کوردستان ئاوارەبوون بەرەو سنووری وڵاتە ھاوسێکانی عێراق کە دوایی ناونرا کۆڕەوە مەزنەکە یان کۆڕەوە ملیۆنییەکەی ساڵی ١٩٩١.
جەماوەری مەسیف و تەقتەق و ڕەواندوز قەرەھەنجیر و ئاغجەلەر و ھەریر و باتاس و خەلیفان و سپیلک و سۆران و چۆمان و حاجی ئۆمەران و مێرگەسوور و سەرجەم ئەو ناوچانە ڕاپەڕین و لەچەند کاتژمێرێکدا ئازادیان کردن،
بەجۆرێ کاتژمێر ١ی دوای نیوەڕۆی ئەو ڕۆژە سەرەتا کۆڕێ گیراو پاشان مەسیف ئازادکرا و لەسەعات ١٢ی نیوەڕۆ ھەریر و باتاس ڕاپەڕین و سپیلک و دۆلی بیاو و بێخمە ئازاد کران،
ئەگەر چی سوپایەکی زۆر لە ھەیبەت سووڵتان ھەبوو و لە ٨ی ئازاردا چەند لیوایەکی زرێپۆشی زیادی ھێنایە ئەوێ و لەھەوا و لەزەمین بەرگریەکی باشییان لە خۆکرد،
بۆ ئێوارەش کاتژمێر ٤ی سەرلەئێوارە لە ئۆردوگای زۆرەملێی باسرمە ھەڵیان کوتایە سەر بنکەی پۆلیس و ئەوێش بۆ بەیانی پاککرایەوە.
ھەمان ڕۆژ چوارقووڕنە و حاجیاوا و دەشتی بتوێن و سەربازگەی سەرکەپکان ئازاد کران جگە لە تیپی ٤٤ی چواڕقووڕنە ٥٠ کەس لە رژێم و ١٠ کەسیش لە ھاولاتیان کوژران،
دەستی پێ کرد بەڵام لە ٣ی ئازاری ١٩٩١دا بۆ یەکەم جار وەکو دەستپێکی راپەرین لە ئۆردوگای خەباتی ھەولێر شەڕێک لە نێوان پشدەرییەکان و بنکەی پۆلیس ڕویدا،
لەی ٨ی ئازاری ١٩٩١ ڕاپەڕین لە چەمچەماڵ و ھەڵەبجە و عەربەت و ئۆردوگاکانی زەڕایەن و سمود و نەسڕ و باریەکە و پیرەمەگروون و ئەلڵایی دەستی پێکرد و سەرجەم ئەو ناوچانە و ڕێگا سەرەکییەکانی نێوان سلێمانی و کەرکووک و بەعقووبە کۆنتڕۆل کران بە خوێنی چەندان شەھید و کوژرانی چەندان کەس لە پیاوانی رژێم.
قەڵای سووسێی ڕژێم گیرا و بەرەو دوکان چوون و لەلای دۆڵی خەلەکانیش پێشمەرگە و جەماوەر ھەر بەرەو بەنداوی دوکان دەھاتن بۆیە بۆ ئێوارە ئەم ناوچەیەش بەتەواوی کۆنتڕۆل کرا.
لە ٧ی ئازاری ١٩٩١دا جەماوەری شاری سلێمانی ڕاپەڕی و ھەر زوو ھەڵیان کوتایە سەر بنکەی حامیەیی پۆلیس و سەرا و ئازادیان کرد،
ھەروەھا بۆ بەیانیی ٨ی ئازار قەڵای ئەمنە سوورەکەی سلێمانی و سەر بازگەی سەلام و پادگاکانی سەر چیای ئەزمەڕیان کۆنتڕۆل کرد بەجۆری بە ھەزاران سەرباز خۆیاندا بەسدەستەوە و پارێزگاری سلێمانی و دەیان پلەدار و پیاوانی ڕژێم کوژران.
ئاسنگەر ھەر لە دوکانەکەیدا ی ھەیە وەک تەنور ئاگری تێدا ئەکاتەوە بە خەڵوز یان خەڵوزی مەعدەنجۆشی دەدات ھەروەک تەنوری نان گوڵبێنەی ھەیە کە ئەویش مووشەدەمەی لەسەرە.
مووشەدەمەش بریتییە لە ھەمانەیەکی کون بڕ دەسکێکی تەختەی پێوەیە شاگرد بەرزی ئەکاتەوە و نزمی ئەکاتەوە بەوە باوەشێنی خەڵوزی ناو کورەکەی پێ دەکات و ئەیگەشێنێتەوە بەم جۆرە ئەو ئاسنەی ئەخرێتە ناو کورەکەوە سوور دەبێتەوە وەک پشکۆی ئاگری لێدێت،
موتابچی ئەو کەسەیە کە مووی بزنی لە ئیشەکەیدا بەکارئەھێنا و یان لێ دروست ئەکرد لەو خەرارەش کە لەلایەن قەتارچییەوە ئەو فەردە توتنانە ئەگوێزرانەوە.
ئامێرەکانی موتابچییەتی مەندەف ئامێری شیکردنەوە و گرێ لابردنی مووە کە ئەمیش یارمەتیدەری ئامێری چەرخە چونکە موو دەکات بە گڵۆڵەیەکی ئەوتۆ کەبە ئاسانی بڕێسرێ.
کارگەچی ئیشی بە خوری مەڕە دوای شتنەوەی خورییەکە و زۆر پاک بژار کردنی شی ئەکرێتەوە بۆ ئەوەی لەوسەرەوە ی لێ دەربێنن فەرەنجی،
دێت وەتراقچی (فەرش و بەڕەی کۆن و لبادو جاجم و مەوج و پۆپەشمین و گوریس و خورجی پاشکۆی وڵاخ و ھۆڕ و مەسینەی حەوت جۆش و گەلێک شتی تری لەم بابەتەی ئەفرۆشت.
لای خۆمان حەمە ساڵح بەگی ئەجەخان و لە ڕەواندز (وەستا ڕەجەب کە تۆپ و گولە تۆپی دروست ئەکرد و ئێستاش ئەو لوولە تۆپانە لە بەغداد لە ماون و ھەڵگیراون.
مارک سایکس ساڵی ١٩٠٢ کە سەردانی سلێمانی کردووە زیاتر لە ١٥٠ دوکانی چەخماخسازی تۆمارکردوە کە بەرھەمەکانیان لەڕوی چۆنایەتییەوە ئاستێکی باشیان ھەبووە.
لای ئێمە بە ھەڵە ناوی مسگەریان لەو کەسانە نابوو کە حاجەتیان سپی ئەکردەوە بەڵام ڕاستییەکەی مسگەر ئەو کەسەیە کە کەل و پەل لە مس دروست دەکات،
زین لە پشتی وڵاخ ئەنرا بۆ ئەوەی خاوەنەکەی بتوانێ سواری بێ ھەروەھا لغاوو ڕەشمە ئەمانە ھەموو بۆ وڵاخ بوون کۆپانیش بۆسەر پشتی گوێدرێژ.
زۆربەی وەستا و کرێکارەکان کە لە دروستکردنی ئەم قەیسەرییەدا ئیشیان کردووە لە سنە و کرماشانەوە ھاتن و شارەزایی زۆریان ھەبووە لە ھونەری بیناسازیدا.
سەرچاوەی کەل و پەلەکانیش لە بەغدا و سووریا و ئێرانەوە دابینکراون و بازرگانەکانی ئەو سەردەمە خۆیان سەفەری ئەو وڵاتەیان کردووە و تازەترین کاڵایان بۆ دوکاندارەکانی ئەو قەیسەرییە ھێناوە.
تۆفیق قەزاز و حاجی شێخ عەلی و حاجی مەلا سەعیدی مامە خەلانی و حاجی عەزیزی شەرعی و شەلەمۆ عەزیز حەکیم و موشێی عەتار و سیمانە و سەلیم بەگی کوتاڵفرۆش ھەندێک لە کاسبکارە ناسراوەکانی سەرەتاکانی سەدەی ڕابردووی ناو قەیسەری نەقیب بوون.
لە سەردەمی ڕژێمی بەعس دا چەند جارێک چایخانەی شەعب کەوتووەتە بەر ھێرشی ملازم موحسین و ئیھانەی بە نووسەران و ئەو گەنجانە کردووە کە لە چایخانەکەدا دانیشتوون و کۆبونەتەوە.
ئێستا چایخانەکە کۆمەڵیکی زۆر لە گەنجان و ڕۆشنبیران ڕووی تێدەکەن و تێیدا بە یەکتر شاد دەبنەوە و گفتوگۆ لە بارەی ئەدەبیات و ھونەر و ڕۆژنامەوانییەوە دەکەن.
زاراوەی سۆرانی لە ناوچەکەدا پەرە دەستێنێ و دەبێتە زمانی خوێندن و نووسین بە جۆرێک کە زاراوەی سۆرانی لە ناوچەکەدا بەرەو کەمبوون و نەمان دەچێت.
و لەو کاتەوە تا ئێستا دوو جار چایخانەکە نۆژەن کراوەتەوە جاری یەکەم لەسەر ئەرکی خۆمان و دوا جاریش ساڵی ٢٠٠٦ بووە لەسەر دەستی حکوومەتی ھەرێم کە ئەو کات عومەر فەتاح سەرۆکی حکوومەت بووە،
" "بەمالیزی " ") زانکۆیەکی حوکومیە یەکێکە لەو دامەزراوانەی کە دەگەرێتەوە بۆ خوێندنی باڵا کامپی سەرەکی زانکۆ دەکەوێتە شاری جومباک کەدەکەوێتە باکوری پایتەختی مالیزیا کە شاری کوالالومپورە وەکامپی پزیشکی دەکەوێتە کوانتان ،
لە رۆژی ٢٣ ی مانگی ٥ ی سالی ١٩٨٣ دروست کراوەبەپشتگیری چەند دەولەتێکی ئیسلامی لەوانە مالیزیا و سعودیە و تورکیا و پاکستان و بەنگلادیش و دوورگەی ماڵدێف وە رێکخراوی کۆنگرەی ئیسلامی جیهانی دەگرێتەخۆ ،
ئەم کەمپە لەسالی ٢٠٠١ کراوەتەوە وە بارەگای زانستی و بەرێوبەرایەتی سەرەکی زانکۆ لەخۆدەگرێت وە بارەگای زۆربەی کۆلێژو ناوەندەکانی زانکۆکەیە کەبریتین لە
کردنەوەی ئەم زانکۆیە بەشێوەی فەرمی لەسالی ١٩٨٣ دا بوو داوی رێکەوتن لەگەل حوکومەتی ئەو ولاتە ئیسلامیانەی کەپشتگیری ئەم زانکۆیەدەکەن ولەگەل رێکخراوی هاوکاری ئیسلامی ،
وەوەک یەکەم زانکۆی ئیسلامی مالیزی ناسراوە کەرێگە بە خوێندکارانی دەرەوەی مالیزیادەدات بۆ خوێندن لەو زانکۆیەدالەسەرەتای دروستبوونیەوە.
شێوازی دروستکردنی زانکۆ بەوەجیادەکرێتەوە کەکاریگەرە بە هونەری بیناسازی ئیسلامی ئەندەلوسی بەروویەکی شین و ناوەراستەکەی رووبارێکی قاوەی ڕەنگە
و توانی ٥٠ فێرخوار پەروەردە بکات لە ماوەی ٣ ساڵدا و تا دەهات شوێنکەوتوانی ئەم قوتابخانەیە ڕووی لە زیادبوون دەکرد و ئەمەش ترس دەخاتە دڵیدەسەڵاتدارانی ئەفغانستانەوە.
ڕاستی بابەتەکە زۆر بە سانایی ڕوندەبێتەوە لە پیر ڕۆشاندا کە ناوبانگی دەرکرد بەهۆی باسی خۆئازادکردن لە نەزانی خۆیی و زۆرداری و بۆماوەیی دەسەڵاتی دەسەڵاتداران/زۆرداران ئەکرد.
یەکێ لە هەنگاوەکانی دروستکردنی قەڵایەکی گەورەیە لە چیاکاندا وەک بنکەیەکی بەڕێوەبردنی هەڵمەتە سەربازیەکانی کە پاڵپشتی کەم بەدەست دێنێ.
لێکۆلەرێکی ئەفغانی کە تا ڕادەیەک لەژێر کاریگەری ئم گروپەدا بووە کتێبێکی لەسەر ئەم هێزە نوسیوە و تیایدە جەختی لەسەر ئەوە کردۆتەوە کە ئامانج و کەری ئەم هێزە دژایەتیکردنی مەغۆلەکان بووە،
ڕۆمانی مشک و پشیلە لە ١٩٥٩ و ڕۆمانی "ساڵەکانی گەمالی" لە ١٩٦٣ بڵاو دەبێتەوە کە تێکەڵاوێک لە ڕاستەقینە و خەیاڵە.
لە ساڵی ١٩٦٢ نمایش‌نامەی ڕادیۆیی "زەریاچەی خوێ" لە ڕادیۆ بی‌بی‌سی بڵاو دەبێتەوە و لە ١٩٦٥ نمایش‌نامەی "خاڵە خاڵە" لە ئێدمبۆڕگ دەچێتە سەر سێن.
دوای چەند ساڵ بێدەنگی "لە پەڕتووکی بیرەوەرییەکانی پێچ پێچۆکێک" لە ساڵی ١٩٧٢ و "سفرە ماسی" لە ١٩٧٧ بڵاو دەکاتەوە.
ماڵەکەیان دەچێتە نێو هێزی هیتلێرەوە و لە تەمەنی ١٧ ساڵی لە هێزی ١٠ی تۆپ‌خانەی ئێس ئێسی فڕۆندبێڕگ بۆ خزمەت بانگ دەکرێ.
چوارەمی مانگی ئاوریلی ٢٠١٢ ئەوسا کە پلانی تەوژم بۆ بە چەک کردنی ئێران سەبارەت بە وزەی ئەتۆمی و باسی وەبەر چاو خستنی هێرش بۆ ئێران و کوندی شەڕ لە لایەن زل‌هێزەکانەوە دێتە ئاراوە،
ئەم هۆنراوەیە دەبێتە هۆی هاتوهاوارێکی بەربڵاوی جیهانیی چاپەمەنیەکاتی ڕۆژاوا و هەڵبەزینەوەی سیاسەتمەداران و بەشێک لە ڕۆژنامەنووسەکان،
وێنەگر و سیاسەتوان لە ١٦ی تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٢٧ زایینی لە گدانسکی لەهستان لە دایکێکی کاتۆلیک و بابێکی پرۆتستان هاتووەتە دنیاوە.
ھەر ئەم خۆشەویستییەی بۆ جوبران وای لێکردوە لەدوای مردنی جوبران نەیتوانیوە لە شوێنێک ئۆقرە بگرێ و بۆ شار بە شار گەشتی کردووە بەڵام بێھودە بووە.
لە کۆتاییدا ھاتووەتەوە بۆ میسر و بە ڕاشکاوانە ڕایگەیاندووە باری دەرونی زۆر خراپە تاکو لە نەخۆشخانەی مەعادی لە قاھیرە لە تەمەنی ٥٥ ساڵیدا کۆچی دوایی کردووە.
مەی زیادە لە ساڵی ١٩٠٧ لەگەڵ خێزانەکەیدا لە قاھیرە نیشتەجێ بوون و لە زانکۆی ئاداب درێژەی بە خوێندن داوە و فێری زمانەکانی عەرەبی، فەڕەنسی، ئینگلیزی، ئەڵمانی، ئیتاڵی، ئیسپانی، لاتینی،
مەی زیادە ھەر لەتەمەنی منداڵییەوە وتاری ئەدەبی و کۆمەڵایەتی و ڕەخنەگرتنی لە ڕۆژنامە و گۆڤارە بەناوبانگەکانی میسر بڵاودەکردەوە.
لە ساڵی ١٩١١ بەزمانی فەڕەنسی دیوانێکی شیعری بڵاو کردووەتەوە ھەر لە ھەمان ساڵ و ھەر بە زمانی فەڕەنسی چیرۆکێکی بڵاو کردووەتەوە.
پێشەکییەکی کوردیشی لە سێ لاپەڕەدا بۆ نووسیوە و لە ھەشت لاپەڕەشدا کورتەیەکی خوێندنەوە و نووسینی کوردی بە ھەر دوو ڕێنووس بۆ خوێنەرانی شی کردووەتەوە.
دەنگبێژان لە داڵانی سەدان ساڵەی زەمانەوە حەکایەتی کۆچی زۆرەملی بۆ بەرەی نوێ دەگێڕنەوە و دووتاری کرمانجییش بە گریان ھاوڕێیەتیان دەکا؛ وەک ئەم دوو نموونەیە:
دە نموونە لە سێ خشتییەکان ی ئەم کۆمەڵە ھۆنراوەیەی بەڕێزیانم ھەڵبژاردووە و مانا سۆرانییەکەیانم لە پێش نووسیوە و ھەوڵم داوە زۆر لە ئەسڵەکە دوور نەکەومەوە.
سێخشتی شێوەیەک ھۆنراوەی فۆلکلۆریی کوردەکانی باکووری خۆراسانە کە لەسەر ئاوازی جۆربەجۆر بە دووتار و دەنگی «بەخشی»یەکان دەگوترێ.
دوای نانسی پلاتینی ڕووی کردۆتە یانەی سانت ئیتیانی فەڕەنسیی کە لەماوەی ١٩٧٩ تاکوو ١٩٨٢ یاری بۆ ئەو یانە فەڕەنسییە کردووە لەو ماوەیەدا ١٠٤ یاری فەرمی ئەنجام دا و توانی ٥٨ گۆڵ بۆ ئەو یانەیە تۆمار بکات ،
دوایی پلاتینی ڕووی کردە ئیتالیا و پەیوەندی بە یانەی یوڤینتۆسی ئیتالی کردوو و پاشماوەی ژیانی یاریکردنی بۆ ئەویانەیە بەسەر برد کە لەماوەی ١٩٨٢ تاکوو ١٩٨٧ واتا پێنج وەرز لەگەڵ ئەم یانەیە بەردەوام بوو ،
پلاتینی کەسایەتییەکی دیاری تۆپی پێییە و لە وەتەی ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧ شەشەمین سەرۆکی یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپایە ،
پلاتینی لە بنەچەدا خەڵکی ئیتالیایە بەڵام بەھۆی کۆچی خێزانەکەی چوونەتە فەڕەنسا لەوێ وڵاتینامەی ی ئەو وڵاتەیان پێ بەخشراوە ھەر بۆیەش بۆ تیپی ئەو وڵاتە یاری کردووە ،
سەرەتای خوێندنی لای باپیری بووە و لەقوتابخانەی باپیریدا بەڕاستگۆیی و دەستپاکی و خواپەرستی و ڕازیبوون و دوورکەوتنەوە لە ھەڵپەی جیھان پەروەردە بووە.
کە زۆربەی پیاو ماقووڵانی سلێمانی بانگھێشت دەکرێن و ھەر لەم ئاھەنگەدا بەفەرمانی فەڕمیی شێخ خاڵ دەکرێت بە پێشنوێژ و وانەبێژی مزگەوتەکەی باپیری.
لە کۆتایی ساڵی ١٩٣١ تا کۆتای ساڵی ١٩٣٨ بە وانەوتنەوە و پڕۆژەی دانانی فەرھەنگی خاڵ و ڕێزمانی کوردی و چەند پەرتووکێکی ئایینی وەک فەلسەفەی ئایینی ئیسلام و ژیانی پێغەمبەرەوە سەرقاڵ دەبێت.
لە ژیانی فەرمانبەرێتیدا یەکێک بووە لە قازییە ناودارە شارەزاکانی ئێراق و لە ماوەی ٢٨ ساڵ کار وەک قازی لە چەمچەماڵ و سولێمانی و کەرکووک و مووسڵ ئەنجام داوە.
شێخی خاڵ لە ساڵی ١٩٥٣وە ئەندامی کۆڕی زانیاری ئێراق بووە و لە ساڵی ١٩٧٢ەوە جێگری سەرۆکی کۆڕی زانیاری کوردیش بووە،
بەرھەمەکانی باشترین بەڵگەن لەم ڕووەوە و توانیوەتی خزمەتی نەتەوەکەی بکات لە بواری ڕۆشنبیریدا و لەڕێی ھەردوو کۆڕی زانیارییەوە ناوی گەورەپیاوانی کورد بگەیەنێ بەجیھان،
مامۆستای خاڵ کەسایەتییەکی کۆمەڵاتی ڕەوشت جوان و زمانپاک و دڵفراوان و مێشک کراوە و لەسەرخۆ بووە و تا ڕادەی خواپەرستی باوەڕی بەڕاستگۆیی و لێبووردن و ڕێزگرتن لە ماف و دادوەری ھەبوو،
ئەگەر تەنیا ھەستی نەتەوایەتی ھاندەر بوایە بۆ بەربەرەکانی ئەو ڕژێمانەی کە بەردەوامبوون لە کاولکردنی کوردستان و زەوتکردنی خاکی کوردستان،
مامۆستا شێخ محەممەدی خاڵ لەگەڵ ھەستی نەتەوایەتیدا ھەستی ئایینیش ڕۆڵێکی گەورەی ھەبوو لەزیادکردنی گڕ و بڵێسەی تۆڵەسەندن تێیدا بەرامبەر بە دوژمنانی کورد و کوردستان،
کە دەیکردە نزیکەی ٦ کاژمێر لە جیھانی پەڕتووک و دەستنووسدا و دوانیوەڕوانیش پێش ئەوەی بڕوات بۆ مزگەوت ٣ کاژمێر لەخوێندنەوە و پێداچوونەوەی ئەو پەرتووکانەی،
محەممەد شێخ عەلی حاجی شێخ ئەمین شێخ محەممەدی خاڵ زانا و نوسەری گەورەی کورد لە ساڵی ی زایینی لە شاری سلێمانی لە گەرەکی گۆیژە لە دایکبووە لە ١٩٨٩ هەر لە شاری سلێمانی کۆچی دواییکردووە و لە گردی سەیوان بە خاک سپێردراوە.
لەساڵی ١٩٣٤ باوکی بەدژایەتیکردنی یەکێتیی سۆڤیەت تۆمەتباری کردووە و بۆ ماوەی ٣ ساڵ زیندانی کردووە دوای ئازادکردنی لەبواری بیناسازیدا کاری کردووە.
بۆریس یڵتسن کاتێک کەگەیشتۆتە قۆناغی دواناوەندی وەکو سەرکردەی پۆلەکەی ھەڵسوکەوتی لەگەڵ قوتابیەکاندا کردووە و پابەندنەبووە بە دەوامەوە،
لەساڵی ١٩٥٧ بۆ ساڵی ١٩٦٣ لەچاودێری بیناسازیەوە پلەکەی بەرزکراوەتەوە بۆ سەرۆکی بەڕێوەبەرایەتی بیناسازی لە کۆمپانیای یۆزھەگۆرسترۆی،
لەساڵی ١٩٦٨ پەیوەندی بەڕیزی حیزبی شیوعیەوە کردووە و کراوە بە سەرۆکی لیژنەی حیزبی ھەرێمەکە بۆ بیناسازی و لەساڵی ١٩٧٥ بۆتە ئەمینی لیژنەی ھەرێمی بەرپرس لەگەشەکردنی پیشەسازی لەناوچەکەدا.
لەساڵی ١٩٩١ بۆریس یڵتسن بەکۆی ٥٧ % دەنگەکان لەمێژووی ڕوسیا وەکو یەکەم سەرۆکی کۆماری ڕوسیای یەکگرتووی ھاوبەشی سۆڤێتی ھەڵبژێردراوە،
بەڵام نەیتوانیوە پارێزگاری لەھاوبەشی لەگەڵ میلەتەکەیدا بکات کاتێک لەساڵی ١٩٩٢ چەند بڕیارێکی ئابوری بنەڕەتی دەرکردووە کە بۆتە ھۆی داڕماندنی ئاستی بژێوی زۆربەی زۆری ڕوسەکان و بەرزبونەوەی ئاستی گەندەڵی و بێکاری،
بۆریس یڵتسن لەساڵی ١٩٩٦ بۆ جارێکی دیکەش توانیوێتی لەھەڵبژاردنەکاندا سەرکەوتن بەدەست بھێنێت و تاکو ساڵی ١٩٩٩ دەسەڵاتی ڕوسیا بەدەستبگرێ و کە ھەر لەو ساڵەدا بەشێوەیەکی کوتوپرَ لەووتارێکی ڕسمیدا دەستلەکارکێشانەوەی خۆی ڕاگەیاند و داوای لێبوردنی لەمیلەتی ڕوسیا کرد کە نەیتوانیوە خەونەکانی میلەتی ڕوسیا بەدی بھێنێت و ڤلادیمێر پۆتینی بۆ پۆستەکەی خۆی ھەڵبژاردوە.
بۆریس یڵتسن یەکەم سەرۆکی ڕوسیا لەدوای ھەڵوەشاندنەوەی یەکێتی سۆڤێت لە ٢٣ نیسانی ساڵی ٢٠٠٧ لەتەمەنی ٨٢ ساڵیدا لە مۆسکۆ کۆچی دوایی کردووە.
نازک سادق مەلائیکە شاعیرێکی عێراقیە و لە ٢٣ی ئابی ساڵی ١٩٢٣ لەکەشت وبارێکی ڕۆشنبیریدا لەدایک بووە و لەساڵی ١٩٤٤ لە دار لموعەلیمینی باڵا تەخەروجی کردووە و پاشان چۆتە پەیمانگای ھونەرەجوانەکان و لەساڵی ١٩٤٩ بەشی مۆسیقای تەواوکردووە و لەساڵی ١٩٥٩ لە زانکۆی ویسکۆنسن مادیسۆن لەئەمریکا بڕوانامەی ماجستێری لەوێژەدا وەرگرتووە و بۆتە مامۆستا لە زانکۆی بەغدا و بەسرا و کوەێت.
شاعیری عیراقی نازک مەلائیکە یەکەم کەس بووە لەساڵی ١٩٤٧ شیعری حوڕی نوسیوە و قەسیدەی کۆلێرای بەیەکەم شیعری ئەدەبی دەژمێردرێت لە وێژەی عەرەبیدا و ئەو سەردەمەی کە دەستی کردووە بە شیعر نووسین زۆر لە سەردەمی شاعیران بەدر شاکر سەیاب و شازل تاقە و عبد وەھاب بەیاتیەوە نزیکبوە و ھەر چواریان بەپێشەوایانی نووسینی شیعری حوڕ لەعێراقدا دەژمێردرێن.
نازک مەلائیکە لەشاری بەغدا لەنێو خانەوادەیەکی ڕۆشنبیر پەروەردە بووە و دایکی نازک مەلائیکە بەناوی دایکی نەزاری مەلائیکەوە لەڕۆژنامە وگۆڤارە عێراقیەکان شیعری بڵاوکردۆتەوە و باوکیشی کە بە سادق مەلائیکە ناسراوبووە چەند نووسراوێکی لەپاش بەجێمابووە گرنگترینیان فەرھەنگی ئینسایکۆلبیدیای خەڵکی کە لە ٢٠ بەرگدا نوسرابۆوە و باوکیشی نازناوی ناکی بۆ ھەڵبژاردبوو بەخۆشی ناوی شۆڕشگێڕی سوریەوە نازک عابید کە شۆڕشێکی سوری دژ بە داگیرکارە فەرەنسیەکان بەرپاکردبوو.
نازک مەلائیکە زمانی عەرەبی خوێندووە و ساڵی ١٩٤٤ تەخەڕوجی کردووە و پاشان مۆسیقای خوێندووە و دواتر زمانەکانی لاتینی و ئینگلیزی و فەرەنسی لەویلایەتەیەکگرتوەکانی ئەمریکا خوێندووە و ماوەی ساڵێک لەبەیروت ژیاوە و ساڵی ١٩٩٠ لەدوای ھەڵگیرسانی جەنگی کەنداوی یەکەم ڕۆشتووە بۆ قاھیرە.
شاعیری عێراقی نازک مەلائیکە ساڵی ١٩٩٦ خەڵاتی بابتینی بەدەستھێناوە و لەساڵی ١٩٩٩ یش دەزگای ئۆپرای میسری ئاھەنگێگیان بۆ گێڕا و خەڵاتیان کرد بەبۆنەی تێپەڕبوونی نیو سەدە بەسەر سەرھەڵدانی شیعری حوڕ لەنیشتیمانی عەرەبیدا کە دەستپێکی سەرھەڵدانەکەی لەوەوە دەستی پێکردووە.
شاعیری عێراقی نازک مەلائیکە لەساڵی ١٩٩٠ لەقاھیرە ژیاوە و بەھۆی نەخۆشیەوە لە ٢٠ ی یۆنیۆی ساڵی ٢٠٠٧ و لەتەمەنی ٨٣ ساڵیدا کۆچی دوایی کردووە و لەقەبرسانێکی تایبەت بەخێزانەکەیان لە خۆرئاوای قاھیرە نێژراوە.
خه‌لیلی سه‌دیقی بایخی مۆسیقای زانیوه و شێعر و ئاهه‌نگ و چه‌شنی دابه‌ش کردنه‌که‌ی به لاوه گرینگ بووه و ئاستی توانایی و شوێندانه‌ری ژه‌نیاره‌کانیشی زانیوه‌و له‌گه‌ڵ موجتەبا میرزادە خه‌ریکی کار کردن بووه‌ و ئه‌وه‌ش له‌و وته‌یه‌ی ئه‌و به‌دی ده‌کرێ که‌ کاتی خۆی له ڕادیۆی سنە ده‌ڵێ:
"ئه‌گه‌ر ژه‌نیاره‌که‌م میرزاده نه‌بێ گۆرانی ناڵێم!" وێده‌چی ژه‌نیاری سه‌ره‌کی ئاوازی "ست فاتمه"ش هه‌ر میرزاده‌ بووه‌.
خه‌لیل سه‌دیقی له‌م ده‌نگانه‌یه که خاوه‌نی شوناس و پێناسه‌یه‌کی نه‌ته‌وه‌یی‌یه‌و خاوه‌نی شێوازی تایبه‌ت به خۆیه‌تی و "ست فاتمه" یه‌کێ له‌ هه‌ره‌ به‌رزترین به‌رهه‌مه‌کانی ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌ گه‌وره‌ییه‌ی گه‌له‌که‌مانه‌.
له‌ سه‌ره‌تادا له‌گه‌ڵ شێعره‌کانی وه‌فایی ئاشنا ده‌بێ و دوای تێکه‌ڵ بوونی زیاتر له‌گه‌ڵ شێعری شاعیرانی کورد ئاشنا ده‌بێ.
له‌بواری هه‌ڵبژاردنی شێعری شاعیرانه‌وه‌ شاره‌زایه‌کی تایبه‌تیشی هه‌بووه‌ که‌ ئه‌و راستیه‌ ده‌ر ده‌خات که‌ چه‌ند هۆگری نه‌ته‌وه‌ په‌ره‌ستی و بایه‌خ‌دان به‌ نه‌ته‌وه‌که‌ی بووه‌.
شاره‌زایه‌کی باشی له‌هه‌مبه‌ر مۆسیقاو به‌ تایبه‌ت مۆسیقای فارسی و سه‌بکی سوننه‌تی هه‌بووه‌ و ئه‌و شاره‌زایه‌ش ده‌گه‌رێته‌وه‌ بۆ بنه‌ماڵه‌که‌ی و باوکی که‌ هۆگری ئه‌و شێوه‌ به‌رهه‌مه‌ هوونه‌ریه‌‌بووه‌.
و یاسای یەکجار زەریف و جوانکیلە و. کارێکی نەگونج و تەنانەت ناحەزە و ڕەنگە شان و شکۆی شیعرەکەش بخزێنێ. ھەر بەم بۆنەوە لەم کارە خۆم پاراستووە و لە زۆر جێگەدا تەنیا مەبەست و کاکڵەی ھەستی خاجەم ڕەچاو کردووە. بێ‌گومانیشم وتەی شارەزایان لەم بوارەدا ڕاستە کە دەڵێن:
گەلێ دژوارترە لە وەرگێڕاندنی دەقاودەق و ڕاستەوخۆ. ھەرچەند بڕێ شاعیر ئەمجۆرە وەرگێڕاندنانە ناو نانێن تەرجەمە و بە شیعری خۆیان لە قەڵەم ئەدەن و ناسنامەکەی بە نازناوی خۆیانەوە دەردێنن،
ئەژماری سەرجەمی غەزەڵەکان دەبێتە ٤٩٤ غەزەڵ و یەک قەسیدە؛ کە لەم تاڤگەی ئەوینەشدا غەزەڵە کوردییەکان ڕاستەوڕاست وەکوو ئەو نوسخە چنراون.»
١٧ی تشرینی یەکەمی ١٩١٨ لە بروکیلنی ویلایەتی نییوۆرک لە ئەمریکا تاکوو ١٤ی ئایاری ١٩٨٧ لە نیویۆرک سیتی ی ئەمریکا) ھونەرمەندێکی ئەمریکی بووە و لە چلەکانی سەدەی بیستەمدا وەکو ئەستێرەیەکی پرشنگدار دەرکەوتووە،
دواتر لەسینەما دەرکەوتووە و بۆتە یەکێک لە ئەستێرەکانی ھۆلیوود نەک بەتەنھا لەبەر ئەوەی ھونەرمەندێکی توانا بووە بەڵکو مێینەیەکی سەرنج ڕکێش بووە و نازناوی شاژنی یەکەمی ئیغڕای لێنراوە.
دواتر ھاوسەرگیری لەگەڵ دیک ھیمس کردووە دوو ساڵ بەردەوام بووە دوا ھاوسەرگیریشی لەگەڵ جیمیس ھیڵ بووە و بۆ ماوەی سێ ساڵ بەردەوام بووە.
ڕیتا ھیوارس ساڵی ١٩٤٨ کە تازە ھاوسەرگیری لەگەڵ علی خان کردبوو سەردانی میسری کرد و کامیلیای ھونەرمەندی عاشقی شا فاروق زۆر بەغیلی پێبردووە و لەڕۆژنامەکاندا ڕایگەیاندووە کە بەدوای علی خاندا دەگەڕێت و ھاوسەرگیری لەگەڵدا دەکات،
یەکەم گەشتیان بە فڕۆکەی میرلاند بوو بۆ ئەمریکا بەڵام دوای ھەڵفڕینی فڕۆکەکە بە ١٠ دەقیقە لەسەر شاری بلبیس فڕۆکەکە تەقیوە و کامیلیا و علی خان مردن و خەونی ھاوسەرگیریەکەشیان کۆتایی پێھات.
ڕیتا ھیوارس ھەر لە وڵاتی میسر ماوەتەوە وەکو میوان تاکو لە ١٤ی ئایاری ساڵی ١٩٨٧ لەتەمەنی ٦٨ ساڵیدا کۆچی دوایی کردووە.
ھەر لەمنداڵیەوە خولای خوێندنەوە بووە و باوکیشی بەدەوام چیرۆکی میلی بۆ دەگێڕایەوە دەربارەی کۆمەڵگای ڕەشت پێستەکان کە دواتر ئەم چیرۆکانەی باوکی جێ چەنجەی خۆیان لەسەر نووسینەکانی بەجێھێشووە.
لەساڵی ١٩٤٩ مۆریسۆن پەیوەندی بە زانکۆی ھاواردەوە کردووە و لە ساڵی ١٩٥٣ بڕوانامەی بەکلۆریۆسی لە ئەدەبی ئینگلیزی بەدەستھێناوە،
لەساڵی ١٩٥٨ ھاوسەرگیری لەگەڵ ئەندازیار ھاڕۆڵد مۆریسۆن کردووە و دوومنداڵین ھەبووە و لەساڵی ١٩٦٤ لەیەک جیابونەتەوە دواتر وەکو سەرنووسەر لەدەزگایەکی چاپەمەنی کاری کردووە و ڕۆڵێکی گەورەی بینیوە لەبەرەوپێشبردنی ئەدەبی ڕەشپێستەکان.
ساڵی ١٩٧٠ یەکەم چیرۆکی بڵاو کردەوە بەناونیشانی ئەو چاوەی کە زۆر شینە و لە ساڵی ٢٠٠٠ ئەم چیرۆکە بەباشترین کتێب لەلایەن یانەی ئۆپرا بۆ کتێب ھەڵبژێردراوە،
ساڵی ١٩٨٧ چیرۆکی بیلوڤیدی نووسیوە و خەڵاتی بەدەستھێناوە لە ساڵی ٢٠٠٦ چیرۆکێکی وەکو باشترین چیرۆکی ئەمریکی ھەڵبژێردراوە،
ساڵی ١٩٩٣ مۆریسۆن خەڵاتی نوبڵی لەوێژەدا بەدەستھێناوە و لەووتەیەکی دامەزراوەی نوبڵ ھاتووە ((چیرۆکەکانی مۆریسۆن بە ورد بینی و ناوەڕۆکێکی شاعیریجیادەکرێتەوە کە ڕووکەشە سەرەکیەکانی ئەمریکا دەردەخا)).
وەدواتر بە پێی بەڵگەکان کە بنکەی قەزای شارباژێر لەم کاتەدا لە سیتەک بووە و ئەمە جگە لەوەی پێشنیاری گوندی کەناروێ وەک ناوەندی قەزاکە لە تەلەگرافنامەکانی عوسمانیدا گفتوگۆ کراوە،
ئەمە جگە لەوەی سیتەک بە دەربەندەکانی ئەزمڕ و گۆیژە و دۆڵەکانی سنووری بەرزنجە و ناحیەی سرۆچک و قەڵاچوالان و سەرە ڕێگەی کاروانە بازرگانییەکانی نێوان بانە و سلێمانییەوە بەسترابووەوە.
وەک حاکمی ئینگلیز لە سلێمانی بێزاربووبوو لە ھەڵسوکەوتی قایمقام و ئەو فەرمانبەرانەی قەزای شارباژێڕ کە لەگەڵ تەواوبوونی دەوام لە سیتەک نەدەحەوانەوە و دەھاتنەوە سلێمانی،
ئەکەنە پایتەختی میرنشینی بابان بەشێک لە ھۆکارە سروشتی و جیۆسیاسییەکانی پشت ئەم بڕیارە ھاوشێوەبوون لەگەڵ ئەو ھۆکارانەی کە سێ ھەزار ساڵ لەمەوبەر و لەقوڵایی مێژووی شارباژێڕدا دێرینترین گەلی ناوچەکەش کە لۆلۆبییەکان بوون ھەمان ناوچەیان کردە بنکەی سەرەکی خۆیان و پایتەختەکەشیان کە شاری ئارراکدی بوو ھەر لێرە لە شارباژێڕ بنیاتنرا.
ئەمە جگە لەوەی کە باوەڕ وایە ناوی دەوڵەتە شاری خامازی پەیوەندی بە ناوی دێی خەمزەی شارباژێڕی سەر چیای ئەزمڕەوە ھەبێت پایتەختی دەوڵەتە شارێکی دێرینی ناوچەکە بووە.
یەکێک لەو ئەگەرانە ئەوەیە کە دەوڵەتە شاری خامازی کە ھەندێک جاریش بە خامزێ/خەمزێ تۆمارکراوە و لە تۆماری لیستی پاشایانی سۆمەریدا وەک دەوڵەتە شارێکی ھێندە بەھێز باسکراوە کە توانیویەتی ھێرش بکاتە سەر ی سومەری لە باشوری مێزۆپۆتامیا و دەسەڵات و پاشایەتی ھەموو ناوچەکە بۆخۆی بەدەستبێنێت،
ھەرچەندە دواتر سومەرییەکان لەسەردەمی دەوڵەتە شاری ئوروک ھێرش دەکەنەوە سەر خامازی و دەسەڵاتی پاشایەتی سومەری دەخەنەوە ژێر دەستی خۆیان،
پسپۆڕی بواری زمانە دێرینەکانی کوردستان دەڵێت ھەموو ئەو لێکدانەوانەی بۆ ناوی شارباژێڕ کراون کە گوایە ناوەکە لە دوو بڕگە پێکھاتووە و ھەردووکیشیان ھەر بە واتای دێن،