polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
بۆ ئەم مەبەستەش کۆزاد محەمەد ئاماژە بە ناوی سەرکردەیەکی سەربازی باڵای سەردەمی پاشای ساسانی کیسرا ئەنۆشیروان دەکات کە ناوی بووە واتە ،
لەبەرئەوەی لەسەردەمە دێرینەکاندا دەوڵەتۆکەی بچووک ھەبوون کە تەنھا یەک شار و دۆڵ و دەشتەکانی دەوروبەرەکەی چەقی دەسەڵات و سنووری فەرمانڕەواییان بووە.
ھەروەھا ئاوەڕێژی کانی و کانیاوەکانی گوندەکانی ناحیەی سیوەیل و ھەندێکی ناحیەی زەلان و ناحیەی ناوەندی قەزای شارباژێڕی تێدەڕژێت کە سەرچاوەی زۆری ئاوی ئەم چەمەن،
ھەروەھا ئاوەڕێژی کانی و کانیاوەکانی گوندەکانی ھەندێکی ناحیەی زەلان و ناحیەی ناوەندی قەزای شارباژێڕ و ناحیەی سیتەکی تێدەڕژێت کە سەرچاوەی زۆری ئاوی ئەم چەمەن،
"مرۆڤ ئەتوانێت لەوە تێبگات کە دەبێت ئەو ڕەعیەتە لە چەوسانەوەی دووسەرەی فەرمانڕەوایی ستەمکاری تورکەکان و نادادی لەسەر کوردانی قەڵاچوالان و ناوچەکەی چەشتوویانە.
گۆڕینی ناوی ناحیەی ماوەت بۆ و گواستنەوەی ناوەندەکە لە گوندی ماوەتەوە بۆ گوندی کارێزە و لکاندنی کەرتی ناحیەی ناوەندی قەزای شارباژێڕ بە وە بە پێی بڕیاری وەزارەتی حکومی مەحەللی ژمارە ی ساڵی ١٩٧٩،
گۆڕینی ناوی ناحیەی سیوەیل بۆ و گواستنەوەی ناوەندەکەی لە گوندی باسنێوە بۆ گوندی کەناروێ و لکاندنی کەرتی ناحیەی ناوەندی قەزای شارباژێڕ بە ناحیەی کەناروێوە بە بە پێی بڕیاری وەزارەتی حکومی مەحەللی ی ساڵی ١٩٧٩.
گواستنەوەی ناوەندی لە جێکەوتی ئێستای بۆ ناوەندی قەزای شارباژێڕ بە پێی فەرمانی وەزارەتی حکومی مەحەلی ژمارە لە ساڵی ١٩٨٦دا.
زیاتر بەشی خۆرئاوای شارباژێڕ دەگرێتەوە و لە باشوورەوە لە ناوچەکانی ناحیەی سرۆچک و ناحیەی سیتەک و تەگەران و قەڵاچوالان و گشت ئەو لادێیانەی لەسەر رۆخی ڕووباری قەڵاچوالانن و دەوروبەرین ھەتا دێی مۆکەبە و تێکەڵبوونی لەگەڵ ڕووباری سیوەیل و پێکھێنانی و بەشێک لە تەختاییەکانی سەرەتای دۆڵی جافایەتی و دەوروبەری کونەماسی و ناوچەی شینکایەتیش ھەر بەشێکن لە شارباژێڕی تەخت.
بەتایبەت گشت ئەوناوچانەی دەکەونە ئەمبەرەوبەری ڕووباری سیوەیل و ھەموو ئەو ناوچانەی کە دەکەونە بەری خۆرھەڵاتی ڕووباری سیوەیل و ڕووباری دووچەمان ھەتا سنوری شارستانی بانە و قەزای ماوەت.
ھەروەھا گەڕیدە و نوێنەری ئینگلیز لە بەغدا کڵاودییەس جەیمس ڕیچ کە خۆی لە ناو دیوەخان و کۆشکی میرانی باباندا لە سلێمانی ماوەیەکی زۆر ماوەتەوە ھەمان بابەت پشتڕاست دەکاتەوە و دەڵێت میرانی بابان ھەموو پەیمانیان بەیەکتری دابوو کە ھیچ نامەیەکی شای ئێران وەرنەگرن،
لەدوای لە ناوبردنی میرنشینی بابان ناوچەی شارباژێڕ چووە ژێر دەسەڵاتی عوسمانی و سیستەمی کارگێڕی دەوڵەتی عوسمانی کە بووە قەزایەکی سەر بە سنجاقی سلێمانی سەر بە ئەیالەتی شارەزوور.
و تەنھا لەسەردەمی میرنشینی بابان و عوسمانییەکاندا ناوەکە بە شێوەی تۆمارکراوە و ئەم شێوازە تۆمارکردنەش ھەتا ئێستا لە ڕەگەزنامە و ناسنامەی باری کەسێتی دا ھەر دەنووسرێت و لە زاری خەڵکی ناوچەکەشەوە ھەر بە شێوەی گۆ دەکرێت.
و دواتریش دەوڵەتە یەک لەدوای یەکەکانی عێراقیش ەکەیان لە کوردییە ڕەسەنەکەی پێ باشتربووە و تا ئێستاش ھەر لە تۆمارە فەرمییەکاندا بەو شێوەیە تۆماری دەکەن.
لە ساڵی دا بە بڕیاری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان بە پێشنیاری وەزارەتی ناوخۆ و پارێزگای سلێمانی بۆ ئاسانکردنی پڕۆسەی کارگێڕی لە سنووری قەزای شارباژێڕدا،
براکان و ئامۆزاکان مۆتەکەی دەسەڵاتی تەختی میرایەتی بابان و نازناوی ئەو پاشایەتییە بوون کە لە بەغداوە بە فەرمانی والی عوسمانی بە میری بابان دەبەخشرا.
ئەمین زەکی بەگ بە کورتی و لە چەند دێڕێکدا باس لەم بارودۆخە نالەبارە دەکات کە چۆن برا و برا و ئامۆزاو ئامۆزا دژی یەکتر لەشکری ڕۆم و عەجەمیان ھێناوەتە سەریەکتر بۆ زەوتکردنی تەختی میرایەتی بابان لە یەکتر.
لەم مێژووەوە دەردەکەوێت کە بابانەکان حکوومڕانییان کردووە لە شارباژێڕدا لە نێوان ساڵانی لە ماوەت و قەڵای بەکراوا و قەڵاچوالان کە ھەرسێ مەڵبەندەکە دەکەوێتە شارباژێڕەوە.
یەکێک لە گرنگترین دۆزینەوە شوێنەوارییەکانی قەزای شارباژێڕ دۆزینەوەی شوێنەوارەکانی قەڵای سیتەکە کە ئەم قەڵایە وەک ئاوەدانییەک ھەر لە سەردەمی لۆلۆبییەکانەوە لە سەدەی ھەشتەم و حەوتەمی پێش زایین ئاوەدان بووە و نووسینێکی مێخی لەسەر تاتەقوڕێک تێدا دۆزرایەوە کە باس لە فرۆشتنی باخێک دەکات لەگەڵ ناوھێنانی ژمارەیەک شایەت کە لە چەند شار و ئاوەدانییەکی ئەو سەردەمەی شارباژێڕەوە ئامادەی تۆمارکردنی ئەو گرێبەستە بووبوون،
لە ساڵی ١٩٩٢دا قەزای شارباژێڕ لە ناحیەی ناوەندی قەزای شارباژێڕ و ناحیەی ماوەت و ناحیەی سرۆچک و ناحیەی سیوەیل پێکھێنرایەوە.
واتە ناوەکە پەیوەندی بە بنەچەی ئەو ناوانەوە نییە کە دەگەڕێنەوە بۆ سەردەمی گەلی دێرینی لۆلۆبیەکان کە ھەر لە سەرەتای ھەزارەی سێیەمی پێش زایینەوە ھەتا سەردەمی مادەکان لە کۆتایی سەدەی حەوتەمی پێش زایین شارباژێڕ بەشێکی گرنگ و ناوجەرگەی نیشتیمانی ئەم لۆلۆبیەکانی پێک دەھێنا.
راستەوخۆ دەبنەوە ئەندامی ھەمیشەیی ئەنجومەنی بەڕێوەبردنی شارباژێڕ و راستەوخۆ لەلایەن قایمقامەوە سەرۆکایەتی دەکرێن و جێگرەکەشی لەلایەن جێگری قایمقامەوە بەڕێوەدەبرێت،
لەگەڵ ھەندێک ڕووەکی تر بۆ خواردن وەک (خڕنووک و خەرتەلە و شۆڤان و چاوبازە و کنگر و گۆزروان و پیچک و تۆڵەکە و گێلاخە و ….ھتد)،
بەڵام ڕووبەری ئەم قەزایە گۆڕانکاری زۆری بە سەرھاتووە لەم خشتەیەدا ڕوونیدەکەینەوە لە ماوەی ساڵانی لەگەڵ ڕووبەری پارێزگای سلێمانی.
یەکەمین پڕۆگرامی کۆمپیوتەر لەلایەن ئادا لۆڤیلەیسەوە دروست کراوە کاتێک ئەلگۆریتمێکی دانا بۆ ھەژمارکردنی ژمارەکانی بێرنۆڵی.
سەرەتای مامەڵەکردن لەگەڵ بەشی زانستی کۆمپیوتەر وەک بوارێکی ئەکادیمی لە ساڵی ١٩٥٠ەکان بووە بە ڕابەرایەتی کۆمپانیای «» کە لە زانکۆی کامبریج بەشێکی بۆ زانستی کۆمپیوتەر تەرخان کردووە.
فەرمان رەوای ناوچەکە بووە(چەمی سیروان تا میرەدێ نزیک دەربەندیخان تا سەرچنار تا شیوەسوور کۆتایی سەنگاو) مێژووەکەی دەگەرێتەوە بۆ سال پێش زایین.
بەڕێوبەری ناحیەکە بەناوی لە ساڵی ١٨٩٤دا لە پارێزگای سامسونەوە تۆوی تووتنی ھێناوە بۆ تاقیکردنەوە و لە ھەندێ شوێنی ئەم ناحیەیە چاندوویەتی و تووتن لەوەوە بڵاو بووەەوە بە ناحیەکەدا.
بەرھەمی کشتوکاڵی ئەم ناحیەیە بریتی بووە لە گەنم و جۆ و لەگەڵ کەمێک سەوزە و میوە بۆ پڕکردنەوەی پێداویستی دانیشتوانەکەی و تەنھا بەرھەمی تووتن ڕەوانەی بازاڕی بەغدا دەکرا.
کەڕووە تورەگەیییەکان ناتوخمانە و توخمانە زۆردەبن لەکاتی توخمە زۆربوندا کەڕووکە چەند تورەگەیەک پێکدێنێ کە ئەو سپۆرانەی توخمانە بەھەمھێنراون لە ناویدا پەرەدەسێنن زۆربەی کەڕووە تورەگەیەکان فرەخانەن جگە لە ھەوێنە کە تاکخانەن لەکاتێکدا ھەوێنە ناتوخمانە زۆردەبن بە ڕێگەیەک کە بە گۆپکەکردن ناسراوە،
ھەوێنەکان کە لە دروستکردنی نان بەکاردێن و ھەندێ کەڕووی تورەگەیی دیکە سەرچاوەن بۆ دژە زیندەیەکان و ڤیتامینەکان و ھەندێ کەڕووی تورەگەیی دۆمەبلان و ھێشوەدارەکان بە ھایەکی بەرزیان ھەیە وەک خۆراکی مرۆڤ زۆر لە کەڕووە تورەکەدارەکان کەڕووی مشەخۆرن.
ھەندێ لە کەڕووەکان بە سوود گۆڕینەوە لەگەڵ زیندەوەری تردا دەژین بۆ نموونە زۆر لە کەڕوەکان لەسەر ڕەگی ڕوەکەکان یان لە ناویدا گەشە دەکەن ڕوەکە کە خۆراکە ماددە دابین دەکات بۆ کەڕووکە ھەورەھا کەڕووکەش یارمەتی ڕەگەکە دەدات لە مژینی خاوەکان و ڕووکەکە دەپارێزی لە ھەندێ زیندەوەر کە دەبیتە ھۆی نەخۆشی ئەم پەیوەندییەی لە نێوان ڕوەک و کەڕوودا ھەیە بە پەیوەندی ئالوگۆڕی سوود ناسراوە کەڕووە ڕەگییەکان ناودەبرێ بە
کەڕوە ناتەواوەکان ھەموو ئەو جۆرانە دەگرێتەوە کە بە تەواوی ناگونجێن کۆمەڵکانی دیکە زۆربەیشیان مشەخۆرن و تەنھا بە ناتوتوخمە زۆربون زۆردەبن
دەبێ ئاماژە بە پزلیک و دۆمبەڵان و کەڕوو و برشەکانیش بکرێت کە ھەموویان پێکەوە لەگەڵ چەند جۆرێک لە ھەوێنەکان و کەڤژەکان شانشینی کەڕوو پێکدەھێنن.
کوارگ کە لە چەتر دەچێ باوترین جۆرەکانی کەڕووە کە بۆ کۆمەڵێک کەڕوو دەگەریتەوە کەبە کەڕووە پشتگیرییەکان ناودەبرین کەڕووە پالپشتییەکان ناتوخمانە زۆردەبن و لەکاتی زۆربوندا کەڕووە دەزووی تایبەت گەشەدەکەن و پێکھاتەی وا پەیدا دەکەن کە بە کۆڵگەکان ناودەبرێن و لەسەر کۆلەگانە توخمە سپۆرەکان پەرەدەسەنن لەکاتێکدا کوارگ بە خەیالتابێ لەوانەیە ھەر وێنەی ئەو بەشەر لەسەر زەویدایە و سپۆرەکان بەرھەم دێنێ بێتە بەرچاوت زۆربەی پێکھاتەی ئەم زیندەوەرە لەژێر زەویدایە و کوارگ ئاسایی بەبانەیی گەشەدەکەن
زۆربەی جۆرەکانی کەڕوو لەگەل ئەم چوار کۆمەڵەیە دەگونجێن و ئەم کۆمەڵانەش بریتین لە کەڕووە پیت گۆرکێ یەکیان کەڕووە تورە گەیییەکان کە ڕووە پالپشتەکان کۆڵگەیییەکان،
لە کابینەی شەشەم لە کۆبوونەوەی ئەنجومەنی وەزیران ژمارە رۆژی بریاری دروستکردنی ئیدارەی سەربەخۆی راپەرین و ھەڵەبجە و سۆران و زاخۆ دەرچوو سەرۆکی ھەرێمی بە نوسراوی ژمارە لە بەرواری ڕەزامەندی لەسەر دەربری لە سەرۆکی ھەرێمی کوردستان بە فەرمانی ھەرێمی ژمارە سەرپەرشتیاری بۆ ئیدارەی راپەرین دەستنیشان کردو لە لە رۆژی ساڵیادی راپەرینی پر شکۆی خەڵکی کوردستان لەبەردەمی کەس و کاری سەربەرزی شەھیدان و خەڵکی ڕانیە و دەڤەرەکە لەلایەن بەرێز پارێزگاری سلێمانیەوە فەرمانی دەست بەکاربوونی درایە.
ھەروەھا ڕووباری کارڤێن کە چەند ئەویش چەند لقێکی لێ دەبێتەوە وەک ڕووباری ھەڵشۆ لقێکی تری زێی بچووکە کە پێکدێت لە (چەمی دۆڵی ھەڵشۆ،
ھێنانە کایەی ناحیەی ھێرۆ بە دابڕانی کەرت لە ناحیەی ناوەندی قەزای پشدەر بە پێی فەرمانی کۆماری ژمارە لە ٢٣ ١ ١٩٧٢دا.
ناحیەی پشدەر خرایە سەر لیوای سلێمانی و شوێنی ھۆزەکانی لە پشدەر جیاکرایەوە و خرایە سەر قەزای ڕانیە و ناحیەی شوانیش گەڕایەوە سەر سنجاغی شارەزوور.
لە ساڵی ١٩٠٧دا قەزای مەرگە ناوی گۆڕا بە قەزای معمورة الحمیدیة بە ناوی سوڵتان عەبدولحەمیدی دووەم و ناوەندەکەی لە گوندی مەرگەوە گواسترایەوە بۆ شارۆچکەی قەڵادزێ،
ھەڵوەشاندنەوەی ناحیەی ھێرۆ و لکاندنی ھەموو کەرتەکانی بە ناحیەی ناوەندی قەزای پشدەرەوە بە پێی فەرمانی کۆماری ژمارە لە ٣ ١٠ ١٩٧٩دا.
لە ٨ مارسی ساڵی ١٩٢٠ کۆنگرەی گشتی سووریا سەربەخۆیی سووریایی لەژێر ناونیشانی شانشینی سووریایی عەرەبی ڕاگەیاند و شازادە فەیسەڵیش کرا بە شای سووریا،
بەڵام لە ڕۆژی ٢٤ ھەمان مانگ فەڕەنسا ھێرشی کردە سەر سووریا و دیمەشقیان داگیرکرد و شا فەیسەڵیش دیمەشقی بەجێھێشت و گەیشتە لەندەن و شانشینی سووریا کۆتایی پێھات.
لە قوتابخانە فێری زمانی تورکی بووە و لە ژیانی لادێشەوە زمان پاراویی و ئازایەتی وەرگرتووە و مەشقی لەسەر ژیانی بیابان کردووە و فێری ئەسپ سواری و شەڕە شمشێر و شەڕە دەمانچە بووە.
لە ساڵی ١٩١٨ بەسەرکردایەتی شا فەیسەڵ ھێزەکانی سووپای عەرەبی چونە خاکی سووریاوە و دەستبەجێ سوپای عوسمانی سووریای بەجێھێشتوو و بەگەرمی لەلایەن میلەت و ھێزە سەربازییەکانەوە پێشوازی لە شا فەیسەڵ کراوە و تێکڕای گەڵ پشتگیری خۆیان بۆ ئەو شۆڕشە دەربڕی.
لە ساڵی ١٨٩٦ لەسەر داوای عەبدالحمیدی دووەمی سوڵتانی عوسمانییەکان شا فەیسڵی یەکەم لەگەڵ باوکی ڕۆشتووە بۆ ئەستانەی پایتەختی عوسمانییەکان و ھەر لەوێش فێری زمانەکانی تورکی و ئینگلیزی و فەڕەنسی بووە،
ئەحمەد زوەیل ڕۆشووە بە ویلایەتەیەکگرتوەکانی ئەمریکا و لەزانکۆی بنسلڤانیا بڕوانامەی دکتۆرای لە زانستی لیزەر بەدەستھێناوە،
ئەحمەد زوەیل ڕژێمی وێنەگرتنی بەپەلەی داھێناوە کە بەلیزەر کاردەکات و توانای دیاریکردنی جموجۆڵەکانی بەشەکانی ھەیە لەکاتی دوروستبون و پێکەوە لکاندنیان،
ناوی لە لیستی شەرەفی ویلایەتەیەکگرتوەکانی ئەمریکا بڵاوکراوەتەوە کە گرنگترین ئەو کەسایەتیانە لەخۆ دەگرێت بەشداریان لە بنیاتنانی ئەمریکادا کردووە بەو پێیەی کە گرنگترین زاناکانی لیزەر بووە لە ویلایەتەیەکگرتوەکانی ئەمریکا.
ئەحمەد حەسەن زیوەیل زانایاکی موسوڵمانی میسرییە و خاوەنی ڕەگەزنامەی ئەمریکیە کە ناسراوە بە باوکی فێمتۆ کیمیا لە ساڵی ١٩٩٩ خەڵاتی نۆبێلی لە کیمیا وەرگرتووە بۆ کارکردنی لەسەر بواری و و ھەروەھا یەکەم زانای میسرییە کە خەڵاتی نۆبێلی وەرگرتووە.
ئەحمەد زوەیل ٣١ خەڵاتی نێو دەوڵەتی وەرگرتووە و لەساڵی ١٩٩٩ خەڵاتی نۆبڵی لەبواری کیمیادا بەدەستھێناوە و بەیەکەم زانای میسری و عەرەبی دەژمێردرێت کە لەبواری کیمیادا خەڵاتی نوبڵی وەرگرتووە ھەروەھا وەکو نوێنەری زانستی ویلایەتەیەکگرتوەکانی ئەمریکا بۆ وڵاتانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕست دامەزراوە.
ئیلینۆر ئۆسترۆم ساڵی ٢٠٠١ ئەندامی ئەکادیمیای نیشتیمانی زانست بووە لە ویلایەتەیەکگرتوەکانی ئەمریکا و لە زانکۆی ئەندیانا ببلۆمنگتۆن وەکو مامۆستای زانستی سیاسی کاری کردووە و بەڕێوەبەری ناوەندی خوێندنی دامودەزگا ھەمە جۆرەکان بووە لە زانکۆی ئەریزۆنا.
توێژینەوەکانی خاتوو ئیلینۆر لە بواری ئابووری ژینگەدا خۆی بینیوەتەوە و لەڕێگای خوێندنەوە بۆ ئابووری ڕاوکردنی ماسی و ئابووری دارستان،
ھەروەھا شیکردنەوەی بۆ گاریگەری دامەزراوەکان و ئامۆژگاری دامودەزگاکان لەسەر کاری خەڵکی کردووە و چۆنێتی ھاندانی خەڵک بۆ بڕیاردان لەلایەن خۆیانەوە لەکاتی ئیشکردندا و چەند چارەسەرێکی زۆر تۆکمەی لەم بوارەدا خستۆتە ڕوو.
سەبارەت بەو کارانەی پەیوەندیان بە ژینگەوە ھەیە ئیلینۆر ئەوەی خستۆتە ڕوو کە ھەوڵ و ماندووبونی تاکە کەس لەسەر ئاستی ناوخۆیی ڕەنگە زیاتر لەو ھەوڵانە سەرکەوتوتربێت کە حکومەت دەیدات و بیروبۆچونەکانی لەلایەن نەمسا و ئاڵمانیا و سویسراوە لەسەر سیستمی سندوقی چارەسەری پزیشکی جێبەجێدەکرێت.
قوتابیەکی کەمتەرخەمبووە و گرنگی بەوانەکانی نەداوە و ھۆگری یاری کردن و شانۆگەری و سینەما بووە و لە 3 فیلمدا ڕۆڵی بینیوە و بەشێوەیەکی زۆر باش فێری زمانی ئینگلیزی و فەرەنسی بووە ،
رافت الھجان دوای ئەوەی جۆرەھا ئیشی لەجۆراوجۆرەکانی جیھان کردووە بەبێ پاسپۆرت و کارتی سەوز لەگەڵ کۆمپانیایەکدا ڕۆشتووە بۆ ویلایەتەیەکگرتوەکانی ئەمریکا و دوای ڕاودوونانی لەلایەن بەڕێوبەرایەتی کۆچوکۆچبەرانەوە ڕۆشتووە بۆ کەنەدا و لەوێشەوە بۆ ئەڵمانیا و لەوێش لەلایەن پۆلیسەوە دەستگیرکراوە و گەڕێندراوەتەوە بۆ میسر و دەستی کردووە بە ساختەکردنی ناسنامەکەیی و زیاتر لە ناسنامەیە ساختەی ھەبووە ،
لەدوای شۆڕشی یۆلیۆی ساڵی 1952 کاتێک ویستوێتی بڕوا بۆ لیبیا ئەفسەرێکی بەریتانی گومانی لێکردووە کە کەسایەتیەکی جولەکەیە و دەستگیری کردووە و ڕەوانەی دەزگای زانیاری میسری کردووە.
لەکاتی لێکۆڵینەوە لەگەڵ رافت الھجان بەڕاشکاوی باسی لەوەکردووە کە چۆن چاوی بەژمارەیەکی زۆر لەجولەکەکان کەوتووە و توانیوێتی لاسایی ھەڵسوکەوتەکانی ئەوان بکاتەوە ،
کاتێکیش کە دەزگیرکراوە ناسنامەیەکی ئەفسەرێکی جولەکەی پێبووە بەناوی دیڤید ئەرنسۆن و لەلایەن حەسن حوسنی ئەفسەری پۆلیسی نھێنی میسرەوە لێکۆڵینەوەی لەگەڵدا دەکراو ئەویش دانی بەھەمووشتێکداناوە و ئاشکرای کردووە ئەوەنە ھەڵسوکەوتی لەگەڵ جولەکەکان کردووە بەشێوەیەک کە بۆتە بەشێک لەوان ،
لەدوای پشکنین و بەدواداچون بۆ قسەکانی بۆیان دەرکەوتووە کە جولەکەکان رافت الھدان بەکێک لەخۆیان دەزانن و ھەرگیز گۆمان ئەوەیان نیە کە جولەکە نەبێت.
لەکۆتاییدا حەسن حوسنی ئەو ئەفسەرەی لێکۆڵینەوەی لەگەڵ رافت الھجان کردووە دوو ھەڵبژاردەی خستۆتە بەردەمی یان بۆ ھەتاھەتایە زیندانی دەکرێت یاخود دەبێت ئایین و کەسایەتی خۆی بگۆڕێت و وەکو جولەکەیەک لەناو جولەکەکان ژیان بەسەربەرێت و کار بۆ بەرژەوەندیەکانی دەزگای زانیاری میسر بکات ،
بەپاسپۆرتێکی ئیسرائیلیەوە و بەناوی جاک بیتۆنەوە کە گوایە کەسایەتیەکی ئیسرائیلیە ڕۆشتۆتە ئیسرائیل و وەکو بازرگانێکی ناودار لەوێ‌ کاری کردووە.
رافت الھجان دوای ئەوەی بۆتە جێی متمانەی جولەکەکان و جۆتە نێو دەزگای زانیاری جەنگی ئیسرائیلیەوە و لەگرنگترین کارەکانی میسری ئاگەدارکردۆتەوە لەوەی کەلەلایەن 3 دەوڵەتەوە ھێرش دەکرێتە سەری ،
رفعت علی سلیمان الجمال ناسراو بە رافت الھجان دوای ئەوەی دووچاری نەخۆشی شێرپەنجەی سیەکان بۆتەوە لە 30 یەنایری ساڵی 1982 لە ئەڵمانیا کۆچی دوایی کردووە ھەر لەوێش نێژراوە.
کاتێک کە ئۆجست ڕێنوار لە ساڵی ١٨٦٢ لەپاریس خوێندوێتی چاوی کەوتوە بە ئەلفرێد سیزیلی و فریدریک بازیل و کلود مۆنیە و زۆر کاریگەریان بەسەریەوە ھەبووە و ژیانی ھونەری بەرەو پێشەوە چووە،
لەساڵی ١٨٧٤ واتا دوای دە ساڵ لەشکتھێنانی شەش وێنەی لە پێشانگای یەکەمی قوتابخانەی الانتیباعیە نمایشکران و خەڵکی وایلێھات بەدوای نەوەکەیدا دەگەڕان و ھەر لەھەمان ساڵدا دوو وێنەی لەگەڵ وێنەکانی وێنەکێشی بەناوبانگ دۆڕاند ڕویڵ لە لەندەن نمایشکراون.
وێنەکانی تێرن بەڕەنگەکان و بەیەکێک لەناودارترین قوتابخانەی ئینتیباعیە دەژمێردرێت و بە ھەزارەھا وێنەی کێشاوە و لەھەموو جیھاندا کڕیاری ھەبووە.
ئۆجست ڕێنوار تا دوا ساتەکانی ژیانی دەستی لە وێنەکێشان ھەڵنەگرتووە و لەساڵی ١٩١٩ بۆ دوواجار سەردانی مۆزەخانەی لۆڤەری کردووە و وێنەکانی خۆی بینیوە کە لەگەڵ وێنەی گەورە ھونەرمەندان ھەڵواسرابوو،
ناسراون بە ئەمڕۆ ڕێژەییی تایبەت ڕێبازێکی وردە بۆ جووڵە لەھەر خێرایییەکابێت وەک ئەو خێراییانەی زۆر نزیکن لە خێرایی ڕووناکی،
و پراکتیزەکانی ئەو ڕۆژەی ئێستا بە "شەب-ی چەللە/یەڵدا" ناسراوە لە بنەڕەتدا داب و نەریتێک بوون کە مەبەست لێی پاراستنی مرۆڤەکان بوو لە خراپە بکە لەو شەو درێژەدا،
نەک بەدبەختی بەسەریاندا بێت و دواتر خەڵک لە سەلامەتی کۆمەڵێک هاوڕێ و خزم کۆدەبنەوە و دوا میوەی ماوەتەوە لە هاویندا هاوبەشی بکەن و ڕێگایەک بدۆزنەوە بۆ ئەوەی ئەو شەو درێژە پێکەوە تێپەڕێنن لە کۆمپانیایەکی باشدا.
ڕۆژنامەنووس هاشم ڕازی تیۆریزەی کرد کە مێهریگان جەژنی ناوی ڕۆژانەی میترا کە لە سەردەمی پێش ئیسلامدا لە هاوسەنگی پاییزدا بەڕێوەدەچوو و ئەمڕۆش لە پاییزدا ئاهەنگ دەگێڕدرێت {{}.
ڕازی گریمانەکەی لەسەر ئەو ڕاستییە دانا کە بەشێک لە شیعری سەرەتای ئیسلامی لە پەیوەندی لەگەڵ بەفردا ئاماژە بە میهراگان دەکات و ساردی.
ڕانچۆ لە ڕؤڵی ڕانچۆدداس وەک قوتابییەکی زیرەکە دەردەکەویت کە ھەمیشە مامۆستاکان لەدەستی وتە و پرسیارەکانی بێزاردەبن و خاوەنی بیرۆکەیەکی سەرکەوتووە،
بەڵام ئەو وەک قوتابی لەجێگای کوڕێکی دەوڵەمەند دەیخوێند کە کاتی خۆی بەر لە کۆلێژیش لەجێگای کوڕە دەوڵەمەندەکە دەچووە قوتابخانە،
باوکە دەوڵەمەندەکە کە زانی لەجێگای کوڕەکەی دەچیت بڕیاری دا ئەم کارە تاکوو زانکۆ بەردەوام بێت و ئەو لەجێگای کوڕەکەی خۆی بڕواننامەی زانکۆی بۆبێنەوە،
دوای تەواو بوونی زانکۆ عامر خان ڕۆڵی ڕاستەقینەی خۆی لە فیلمەکە دەبینێت بە ڕؤڵی کونسۆ پوانگۆو کە لە دوورگەیەک قوتابخانەیەکی زانستی کردۆتەوە بۆ فێرکردنی منداڵی ھەژار.
ئەو حەزی لە ئەندازیاری نییە بەڵکوو ئارەزووی لە ھونەری فۆتۆگرافەرییە بەڵام بۆ ئەوەی بژێوی ماڵەکەی بەدەست بخات و لەسەرداوای دایک و باوکی دەچێتە زانکۆی ئەندازیاری،
بەڵام دوایی لەسەر ئامۆژگارییەکانی ھاوڕێکەی ڕانچۆدداس چارمان دەچێتە ناو بواری فۆتۆگرافەری و واز لە ئەندازیاری دێنێت و بەدوای ئارەزووەکانی دەکەوێت.
ئەو ئارەزووی لە ئەندازیارییە بەڵام کێشە و ترسی ھەیە لە سەرنەکەوتن لە قۆناغی زانکۆ لەبەر ئەوەی داھاتووی خێزانەکەی لەسەر ئەو بەندە،
خێزانەکی ڕاجۆ زۆر ھەژاربوون بۆیەش چوونی ڕاجۆ بۆ زانکۆ ھیوایەکی بە ماڵەکە بەخشیبوو ھاوکات ترسێکی زۆری بە ڕاجۆ بەخشیبوو لە سەرنەکەوتنی دا وە ئەمەش ھۆکار بوو بۆ نزمبوونەوەی ئاستی لە زانکۆدا و ناوی ئەمێش وەک فەرحانی ھاوڕێی لە کۆتا ناوەکان بوو،
ئەو ھەمیشە بیرووباوەڕەکانی خۆی لاپەسەندە و دژی بیرووبۆچوونەکانی ڕانچۆیە و خۆی داھاتووی منداڵەکانی دیاریی دەکات کە کچەکەی ببێتە پزیشک و کوڕەکەشی ببێتە ئەندازیار بەڵام لەئەنجامی کارێکی ڕانچۆ ئەو بیرۆکەی دەگۆڕێ و داوا لە کوڕی کچەکەی کە کۆرپەلەیە ببێتە یاریزان چونکە زۆر لەقە داوێت لەکاتی لەدایکبوون.
ئەو خوێدنکارە لەگەڵ بیرۆکەکانی ڤایرۆس دەگوونجێت و ھەمیشە شتەکان لەبەر دەکا بەبێ ئەوەی ماناشیان بزانێت وە ھەمیشە بۆ یەکەمبوون ھەوڵ دەدات لەکاتی تاقیکردنەوەکانیشدا خوێندکارەکانی دی سەرقاڵ دەکات بە ناردنی وێنەی گۆڤاری ڕووت تا نەخوێنن،
ئەمەش لەگەڵ بیرۆکەکانی ڕانچؤ ناگوونجێت بۆیە ڕانچۆ وانەیەکی دەداتێ بەگۆڕینی ئەو تێکستەی کە چەتوور دەیخوێنێتەوە لە ڕۆژی مامۆستایان لە ئەنجامدا چەتوور بەھەڵە تێکستەکە دەخوێنێتەوە و ئابڕووی زانکۆکەش دەبات لەلای وەزیر،
بۆیە دوایی چەتوور جارێک گرەو دەکات لەگەڵ ڕانچۆ بۆ ئەوەی لەدوای ٥ ساڵ لە ڕۆژی ٩ی ئەیلوول بزانن کامییان سەرکەوتوو دەبن لە دۆزینەوەی کار و پارە بەڵام لەکۆتاییدا ئەو کە دەزانێت ڕانچؤ بۆتە گەورە داھێنەر و ئەو دان بە ھەڵە و شکستەکەی دادەنێت.
ئەو لە سەرەتادا داھاتووی کوڕەکەی بە ئەندازیاری دەبینێت بەڵام بەھۆی ڕانچۆوە ئەویش فکرەکەی دەگۆڕیت و کامێرایەکیش بۆ فەرحانی کوڕی دەکڕێت کە ئارەزووی لە فۆتۆگرافەرییە.
دایکی ڕاجۆ یە کە ھاوکاری باوکی ڕاجۆ دەکات لە چاودێری تەندرووستی ئەو دەکا و لەبارێکی ھەژاریدایە و چاوەڕێی کوڕەکەی دەکا تا ببێتە ئەندازیار و ڕزگارییان بکات لەو دۆخە.
بەڵام ئەو وەک قوتابی زیرەک نەبوو بۆیە لەجێگای خۆی کوڕە جوتیارەکەی ماڵیانی دەنارد بۆ ئەوەی لەجێگای ئەو بخوێنێت ئەویش دەچوو لە بازاڕ دەسوڕایەوە،
دوایی باوکە دەوڵەمەندەکەی کە زانی لەجێگای کوڕەکەی ئەو کوڕە جوتیارەکە دەچێتە قوتابخانە بڕیاری دا کوڕە جوتیارەکە کارە تەواو بکا و تاکوو زانکۆ بەردەوام بێت و ئەو لەجێگای کوڕەکەی خۆی بڕواننامەی زانکۆی بۆبێنەوە.
بەڵام بەھۆی نەخۆشکەوتنی باوکییەوە پڕۆژەی دەرچوونی دواکەوت بەڵام ڤایرۆس ئەوەی پێ قبووڵ نەکرا کە جۆی لۆبۆ داوای کردبوو کە کاتی زۆرتری باتێ بۆیەش جۆی لۆبۆ بڕیاردەدات خۆی بکووژێت و کارەکەش ئەنجام دەدات.
لەڕۆڵی سوھاس کە دەستگیرانی پیایە واتە کچی ڤایرۆس بەڵام کەسێکی ڕەزیلە بۆیەش ڕانچۆ داوای لە پیا دەکات واز لە سوھاس بێنێت.
فیلمەکە بە قووڵی باس لە سێ ھاوڕێ دەکات بەناوەکانی فەرحان قورەیشی و ڕاجۆ ڕاستۆگی و ڕانچۆدداس کاتێ دەچنە زانکۆیەکی ئەندازیاری میکانیک لە وڵاتی ھیندستان بەناوی زانکۆی شاھانە،
سەرەنجام دوو ھاوڕێکە سەرسام دەبن بە کارەکانی ڕانچۆدداس چارمان لە بەر ئەوەی ئەو ھاوڕێیەیان گرنگی بەیەکەم بوونی لەزانکۆ نادات و تەنیا گرنگی بە زانست ئەدات و سەرەنجامیش ھەموو ساڵ یەکەمی بەشەکەیەتی،
لەگەڵ ئەوەی فەرحان و ڕاجۆ لەسەر ڕانچۆدداس تووشی زۆر کێشە دەبن لەزانکۆ بەڵام ھەر ھاوڕێیەتییان لەگەڵ ڕانچۆدداس بەردەوام دەبێت،
ڕانچۆدداسیش لە بەشێکی فیلمەکە ھاوکاری ھاوڕێکانیی دەکا لەوەی بەشوێن ئارەزووییەکانی خۆیان بگەڕێن و کێشەکان بەلاوە نێن وە لە ترس بەدووریان بخات لە تاقیکردنەوەکانی زانکۆ چونکە ھاوڕێکەی فەرحان ئارەزووی لە ئەندازیاری نییە و بەڵکوو ئارەزووی لە ھوونەری فۆتۆگرافییە وە ھاوڕێکەی دیکەیان کە ناوی ڕاجۆیە ترسی لە دەرنەچوون ھەیە لەزانکۆ لەبەر ئەوەی ژیان و ئایندەی خێزانەکەی ئەو بەو ئەوەوە بەندە.
لە فیلمەکەدا سێ ھاوڕێکە بەدرێژایی خوێندنی زانکۆ کێشەیان دەبێت لەگەڵ ڕاگری زانکۆکە و تەنانەت جارێک بەھەڵە دەچن بۆ ئاھەنگی خوازبێنی کچی ڕاگرەکەیان لەبەر ئەوەی تووشی برسیێتی بوونە ھەر لە ئاھەنگەکە بۆیەکەمینجار ڕانچۆدداس کچێکی دیکەی ڕاگرەکەیان دەبینێت بەناوی پیا کە دوایی دەبن بە خۆشەویستی یەکتری،
دوایی لە ئاھەنگە ئاشکرا دەبێت کە سێ ھاوڕێکە بەھەڵە ھاتوون و مەبەستییان خواردنی ئاھەنگە بوو وە بانگێشتیش نەکرابوون دوای ئاھەنگەکە ڤایرۆس،
فەرحان و راجۆ بانگ دەکا و پێیان دەڵێ ژوورەکەیان لەگەڵ ڕانچۆ بگۆڕن لەمەوە ڕاجۆ دەچێتە ژووری چەتوور بەڵام فەرحان لای ڕانچۆ دەمێنێتەوە.
ڕۆژێکیان سێ ھاوڕێی گەمژەکە باسی کێشەکانی یەکتری دەکەن کە فەرحان ئارەزووی لە فۆتۆیە بەڵام ناتوانێت بە باوکی بڵێ و ڕاجۆش ترسی لە ئایندەی خوشکەکەیە کە تاکوو ئێستا شووی نەکردووە،
ئەگە رتۆ وات بەو وت کە خۆشت دەوێت ئەوا منیش دەچم بۆ فۆتۆگرافەری و واز لە ئەندازیار دەھێنم وە ڕاجۆش پشتگیری فەرحان دەکات و بە ڕانچۆ دەڵێ ڕاستە تۆ دەتوانیت ئامۆژگاری خەڵکی بکەیت بەڵام خۆشت ناتوانیت جێبەجێیان بکەیت لێرەوە گرەو دەکەن کە ئەگەر ڕانچۆ چوو بە پیا بڵێت خۆشم ئەوێیت ئەوا ڕاجۆ و فەرحان واز لە ترس دەھێنن و بەدوای ئارەزوو و کار دادەگەڕێن،
لەدواییدا ڕانچۆ کارەکە ئەنجام دەدا و لەگەڵ ھاوڕێکانی شەوەکە دەچن بۆ ماڵی ڤایرۆس و لەوێ بە پیا دەڵێت کە خۆشی ئەوێت بەڵام لەکاتی ڕۆیشتیان بۆ دەرەوەی ماڵی ڤایرۆس،
ڤایرۆس لە خەو ھەڵدەستێ و ڕاجۆ دەبینێت کە میزی بە بەردەرگای ماڵەکەی دا کردووە بۆیە بۆ ڕۆژی دوایی ڕاجۆ بانگ دەکات بۆ نووسینگەکەی کە خۆی پەڕەی دەرکردنی خۆی بنووسێت و واژووی بکات وە ڤایرۆس چانسێکی قوورستری دەداتێ کە گەر بڵێت ڕانچۆشی لەگەڵ دابووە ئەوا لە ڕاجۆ خۆش دەبێت و تەنیا ڕانچۆ دەردەکرێ،
بەڵام ڕانجۆ ھیچییان قبووڵ ناکات و لەپەنجەرەی نووسینگەکەی ڤایرۆس خۆی فێ دەداتە خوارێ لە ئەنجامدا تووشی شۆکبوون دەبێت و دوایی بە ھۆی ڕانچۆ و ھاوڕێکانییەوە تەندرووستی بەباشی دەچێت و چاکک دەبێتەوە و دوایی فەرحان و ڕاجۆ ناچار دەبن بەڵێنەکانیان بێننە دی کە بە ڕانچۆیان دابوو شەوەکە لە ئەنجامدا فەرحان و ڕاجۆ گەیشتن بەوەی دەیان ویست واتە فەرحان بوو بە فۆتۆگرافەر ئەمەش دوای وتووێژ لەگەڵ باوکی وە ڕاجۆش کاری دۆزییەوە لە ئەندازەی میکانیک.
وە فیلمەکە بەیەکێ لە فیلمە ھەرە سەرکەوتووەکانی ھیندستان دادەنرێت لەبەر ئەوەی یەکەم فیلم بوو بگاتە ئاستی 392 کۆڕ واتە ٦٤ میلیۆن دۆلاری ئەمریکی تەنیا لە ھیندستان فیلمەکە توانی ٢٠٢ کۆڕ بەدەستبھێنێت و تائێستاش لەڕیزبەندی پڕداھاتریین فیلمەکانی ھیندستانە گەرچی فیلمەکە لە ساڵی ٢٠٠٩ پەخش کراوە بەر لەو فیلمە ھیچ فیلمێکی دی نەیتوانیوە بگاتە ١٠٠ کۆڕیش بەلام ئەم فیلمە ئەو ڕیکۆردەشی شکاند کە ٢٠٢ کۆڕی لە ھیند بەدەست ھێنا،
لەدوای ئاھەنگی دەرچوون ڕانچۆ لەگەڵ ھاوڕێکانی دووردەکەونەوە ئەمەش بەھۆی ئەو چیڕۆکەی ڕانچۆ کە ڕۆڵی کەسێکی دی بینوە ئەو وەک قوتابی لەجێگای کوڕێکی دەوڵەمەند دەیخوێند کە کاتی خۆی بەر لە کۆلێژیش لەجێگای کوڕە دەوڵەمەندەکە دەچووە قوتابخانە،
لەلایەن فەرحان و ڕاجۆ ھێشتا ھاوڕێیەتییان لا دەمێنێت و بەدوای دەگەڕێن و دووبارە پیا لە ئاھەنگی ھاوسەرگیری دەڕفێنن و بۆلای کوونسوو کوانگروو دەچن بۆ قوتابخانە زانستییەکە کە لەلایەن کونسوو کوانگروو بەڕێوەدەبردێت،
لەکۆتایی فیلمەکەش ھاوڕێکان یەکتری دەبیننەوە و خۆشەویستیی نێوانیشیان کەم نابێتەوە و پیاش بە کوونسوو دەگات و چەتووریش دان بە دۆڕانی گرەەوەکەی دادەنێت.
دوایی فەرحان تێل بۆ ھاوڕێیەکی دی دەکات بەناوی ڕاجۆ ڕاستۆگی دوایی بەیەکەوە دەچن بۆ لای چەتوور ڕانیگھام کە ئەو ھەواڵەکەی پێیان گەیاند کە شوێنێ ڕانچۆی دۆزیوەتەوە بەڵام ئەو بە دوو ھاوڕێکەی ڕانچۆی وت کە ئەو لەزانکۆ چاوەڕێتان دەکات،
حاجی زه‌ینه‌لعابدین له‌ مێژووی ئه‌ده‌بی ئێراندا ناوێكی ناسراوه‌ و كتێبه‌ به‌ناوبانگه‌که‌ی به‌ ناوی "سیاحتنامه‌ی ابراهیم‌بیگ" پله‌ی ژوورووی هزر و بیری ئه‌و له‌ سه‌رده‌می تاریك و دیكتاتۆرییه‌تی ئاخرو ئۆخری قاجاردا نیشان ده‌دا.
حاجی زه‌ینه‌لعابدین له‌و كتێبه‌دا ڕه‌خنه‌ی توند و تیژ له‌ كاربه‌ده‌ستانی ده‌وڵه‌تی قاجار ده‌گرێ و كۆمه‌ڵگای دواكه‌وتووی ئه‌و سه‌رده‌م هه‌ڵده‌سه‌نگێنێ و به‌ بیرێكی دێموكراتانه‌وه‌ پێشنیاری چاره‌سه‌ریی گیروگرفته‌كان ده‌كا.
نووسه‌ر له‌ به‌رگی سێیه‌می كتێبه‌كه‌یدا ناوی خۆی ئاشكرا ده‌كا و خۆی به‌ بازرگانێكی دانیشتوی ئه‌سته‌نبوڵ ده‌ناسێنێ.
شوێنی گرینگی له‌ كۆمه‌ڵگای ئێرانی و وێژه‌ی فارسیدا داناوه‌ و به‌ هۆی هه‌ڵوه‌دا بوون و خزمه‌تی به‌ده‌ر له‌ كۆمه‌ڵگای كورده‌واری،
ورده‌ ورده‌ ناوی له‌سه‌ر لاپه‌ڕه‌كانی كۆمه‌ڵگای خۆی سڕاوه‌ته‌وه‌ و وه‌كی بیانییه‌ك سه‌یری كراوه‌.
عەلی ئەشرەف دەرویشیان لە ۳ی خەرمانان ساڵی ۱۳۲۰ی کۆچی ھەتاوی لە بنەماڵەیەکی کرێکاری لە گەڕەکی ئاوشووران لە شاری کرماشان لە دایک بوو.
لە ساڵی ۱۳۴۵ دەستی کرد بە خوێندنی وێژەی فارسی لە زانکۆی تاران و بڕوانامەی کارناسیی وەرگرت و بەدوای ئەو لە پۆلی کارناسیی باڵا دەرۆنناسیی پەروەردەی خوێند و ھاوکاتیش لە زانستگای باڵای پەروەردەی مامۆستای تاران خوێندنی خۆی لە رشتەی ڕاوێژکاری و ڕێنمونی بۆ فێرکاری بەردەوام کرد.
دەرویشیان لە سەردەمی حەکۆمەتی محەممەدڕەزا پەھلەوی لە ساڵی ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۷ بۆ نوساندنی کتێبی «لە ئەم وڵاتە» و چالاکیی سیاسی سێ کەڕەت دەستگیر و نوساندنی بۆ قێخە کرا.
ئەو یەکم جار لە کرماشان و بە ماوەی ٨ مانگ دەستگیر کرا بەڵام پاش لە ٢ مانگ دیسان و ئەم جارە لە تاران دەستگیر کرا و بە ٧ مانگ زیندان تاوانبار کرا.
دەستگیری سوەمی دەرویشیان لە ١٣٥٣ بوو کە حوکمی ١١ ساڵ زیندانی بۆ درا و دەرویشیان لە ئەم ڕیکەفتە ھەتا پێڕۆزبوونی شۆرشی بەھمەن ماو لە زیندان.
عەلی ئەشرەف دەرویشیان لە کرماشان - کۆچکردووی ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧) نوسەری بەناوبانگی کوردی ئێران و ئەندامی چالاکی بنکەی نووسەرانی ئێرانە.
بەڵام لە راستی دا ئەو لە گەڵ خەڵکانێکی زۆری هاوکات و هاوسەردەم بووه هەڵبەت هیچ کام لە پیاوانی هاوسەردەمی ئادەمی کرۆمۆسۆمی توانای وەدی هێنانی ئاڕاستەیەکی نەپچراوی ڕاستەوخۆ تەنیا لە لای باوکەوە بۆ خەڵکانی ئەورۆیان نەبووه.
له بۆماوەزانی مرۆڤی دا ئادەمی کرۆمۆسۆمی نوێترین پێشینەی هاوبەشی سەرجەم مرۆڤەکان لە لایەن باوکەوەیە (بەو مانایە کە ئەگەر تەنیا لە درێژایی ئاراستەی باوک دا لە داری بنەماڵەیی بگەڕێینەوە ڕابردوو ،
سەر بەو بابەتەیە کە بڵاووبونەوەی ئاماری ئەگەری ئەوەی کە پیاوێک سەردەمی بەرد مناڵێ پەیدا ببێ بەرانبەر بە ژنانی ئەو سەردەمە زیاتر بووه.