polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
بە بەڵگەی ئەوەی بنیاتنەری ئەم گوندە كەسێك بووە بە ناوی"سید أحمد" ەوە كە كوڕێكی هەبووە بەناوی ەوە كە لە نێو دەڤەرەكەدا ناسراو بووە بە "عەمین ئەحە" كە باپیری"سید حمید" بووە،
لەبەر ئەوە ئەگەر وادابنین لە نێوان باپیرو كوڕەزادا ساڵ هەبێت ئەوە مەزەندە دەكرێت كە ساڵی لە دایك بوونی "سید أحمد" نزیك بێت لە ساڵی ەوە،
لەبەر ئەوە ئەكرێت باپیرە گەورەی شاوكیەكان ئەو وەختەی هاتووەتە گوندەكەو و بنیاتی نابێت تەمەنی نزیك بێت لە نێوان ساڵەكانی ەوە،
لەبەر ئەوە بە پێی ئەم شیكاریە دەتوانین بڵین بە تەقریبی سەرەتای بیناتنانی ئەم گوندە دەگەڕێتەوە بۆ سەرەتا یان ناوڕاستی سەدەی نۆزدەیەمی ڕابردوو .
شاوک لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قەڵامیکائیلی بچوک و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئیبراھیم غوڵام و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی لەک ھیدایەت لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئالیاوە.
براکەییشی بە ناوی زەوارە ئەمیری ئەندامی ڕێکخراوەی مارکسی-لێنینیی تۆفان و ھەروەھا دامەزرێنەری پارتی مارکسی-لێنینیی شەفەقی سوور بوو.
لە ساڵ ١٩٧٦ سۆسەن وێڕای چەن ھەڤالی دیکە ڕۆیشت بۆ دەرەوەی وڵات و لەگەڵ حیزبەکانی مائۆئیست و کتێبەکان و ڕوانگەکانی ئەوان و بەتایبەت کارەکانی یەکێتیی کۆمۆنیستەکانی ئێران ئاشنا بوو.
سۆسەن لەگەڵ پێرۆت موحەممەدی چوو بۆ تەورێز و لە کارخانەی تەراکتۆرسازیی تەورێز دەستی کرد بە کار و لەنێوان کرێکارانی ئەو کارخانە چالاکیی دەکرد و ناوکەکانی شۆڕشگێری بۆ مەبەستی خۆپێشاندان و خەباتی لە سەرشەقام ڕێکدەخست.
سۆسەن ھەروەھا لە ڕێکخەرانی خۆپێشاندانی ڕۆژی ١ی ئایاری ١٩٧٩ لە گۆڕەپانی جوانشێری شاری کرماشان بوو کە ١٥ ھەزار کەس لەناوی بەشداری کرد.
سۆسەن تا بەھاری ساڵی ١٩٨٠ لە کرماشان ماو و وەکوو بەرپرسی ڕێکخراوەی خوێندکاران و قوتابیانی یەکێتیی کۆمۆنیستەکانی ئێران لە کرماشان چالاک بوو.
لەو سەردەمە لە شاری سنە بەرخۆدانی خەڵکی ئەو شار بەماوەی یەک مانگ دەستیپێکرد و سۆسەنیش ڕۆیشت بۆ سنە تا لە تەنیشتی ھێزەکانی کۆمەڵەی زەحمەتکیشانی کوردستانی ئێران دژ بە حکۆمەتی ئیسلامیی ئێران خەبات بکات.
سۆسەن ئەمیری بە ماوەی ٩ مانگ لە ژێری ئەشکەنجە لەسەری ئارمانجەکانی خۆی سووڕ ماو و لەئاکامدا لە ئەیلوولی ساڵی ١٩٨٤ لە بەندیخانەی ئڤین لەسێدارە دراو.
پرسەی سۆسەن لە شاری کرماشان بوو بە شوێنێک بۆ خۆپێشاندان و ئێعترازکردن بە حکۆمەتی ئیسلامی و چەندەھا کەس لە بەشداریکەران لە پرسەی سۆسەن و براکانی ئەسغەر حەسەن ئەمیری لە لایەن ھێزەکانی حکۆمەتی ئیسلامیی ئێران دەستبەسەر کراون و تەنانەت تا ساڵێک لە بەندیخانە ماونەتەوە.
لە ساڵی ١٩٨٢ یەکێتیی کۆمۆنیستەکانی ئێران لە شاری ئامۆل لە پارێزگای مازەندەرانی باکووری ئێران دەستی کرد بە خەباتی چەکدارانە دژ بە حکۆمەتی ئیسلامیی ئێران و پیرۆت محەممەدی شووەکەی سۆسەنیش لەو شەڕە کوژراو.
سۆسەن بەدوای شکستی ھێزەکانی یەکێتیی کۆمۆنیستەکان چوو بۆ ئامۆل و بوو بە بەشێک لە ھێزە نیزامیەکانی ئەو ڕێکخراوە کە بە ناوی ھێزەکانی جەنگەل دەناسرێن.
کۆمیتەیەکیان ڕێخستبوو بە ناوی کۆمیتەی تاوەکیی ڕێبەری تا جێگەی ڕیبەرەکانی کوژراو پڕ بکەن و سۆسەنیش لەم کۆمیتەیە پشتیوانیی کرد.
سەحەر محەممەدی بە ھۆی سەرقاڵیی سۆسەن بە خەبات و تێکۆشان بەدەستی جەننەت ئەمیری دایەپیرەکەی گەورە کراو و ئێستاکە وەکوو چالاکی مافی مرۆڤ چالاکی دەکات.
ساڵانە جگەرەی تووتن زیاتر لە ٨ ملیۆن کەس لە جیھاندا دەکوژێت؛ لەگەڵ ١٫٢ ملیۆن کەس لەوانەی جگەرە ناکێشن لە ئەنجامی بەرکەوتنیان بە دووکەڵی دەستی دوو گیانیان لەدەستداوە.
جگەرە لە سیگار جیا دەکرێتەوە بەھۆی قەبارەی بەزۆری بچووکتر و بەکارھێنانی گەڵای پرۆسێس کراو و پێچانی کاغەز کە بە شێوەیەکی گشتی سپییە.
پاشان سێ ساڵی قۆناغی ناوەندی و ئامادەییی لە «ناوەندی خەبات و ئامادەیی ئەزمەڕ» و دواناوەندیش لە «دواناوەندیی ھەڵگورد » تەواو کردووە.
یەکەم بەرھەمی کۆمەڵەچیرۆکێک بوو بە ناوی "پاشماوەی خێڵەکان" کە ساڵی ١٩٩٩ لە دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم چاپ و بڵاو کرایەوە.
ھەرچەندە پاکتاوکردنی ڕاستەوخۆ و توندوتیژ نموونەیان ھەیە و بەرچاون بەڵام زۆرینەی پاکتاوکردنەکان لەسێدارەدان و بەندکردنی ڕاستەوخۆ لەخۆناگرن.
لە سەرەتای ساڵی ١٩٦٦ دا وەک بەشێک لە شۆرشی کلتووری ماو تسی تۆنگ و ھاوەڵەکانی ھەستان بە پاکتاوکردنی بەشێکی زۆری سەرکردایەتی حیزبی شیوعی چینی کە تەنانەت سەرۆکی وڵات "لیو شاوکی" و سکرتێری گشتی "دینگ ژاوپینگ"یشی لەخۆ دەگرت.) لە وڵاتەکانی سەر بە سیاسەتی ماو تسی تۆنگ دا،
فیدڵ کاسترۆ زۆرجار ئەوانەی پاکتاودەکرد کە پێشووتر بەژداربوون لە ڕژێمی باتیستادا و زۆرجار پاکتاوکردنەکە بریتیی بوو لە سێدارەدانی تۆمەتبارکراون.
ھەروەھا کاسترۆ ھەڵدەستا بە ئەنجام دانی پاکتاوکردن لە حیزبەکەی خۆی دا و نموونەیەکی دیار لەسەر ئەمە لە ساڵی ١٩٨٩ دا بوو کە ئەفسەرێکی پلە بەرزی سوپا بە ناوی ئۆرلاندۆ ئۆچۆوا بە تۆمەتی بازرگانی ماددە ھۆشبەرەکان سزا درا بە کوشتن و دواتر بە شێوازی دەستڕێژی بە کۆمەڵ لەسێدارەدرا.
پاکتاوکردنەکەی حوکمەت بە شێوەیەکی ئاشکرا و دیار لەسەر ئەو کەسە گشتی و سەربازانە جێبەجێ دەکرا کە ناوزەند دەکران بە ئەندام بوونیان لە جوڵانەوەکەی گویلەن دا و ئەو جوڵانەوەیەش تۆمەتبار دەکرا بە ھەوڵی کۆدەتاکە.
ئەندامە میانڕەوەکانی پەرلەمان پاکتاوکران لەلایەن سوپاوە و پەرلەمان چەندین جار دووچاری پاکتاوکردنی یەک لەدوای یەک بۆتەوە تەنانەت پاکتاوکردنی سەرتاپای خانەی پیاوماقوڵان .
ستالین لەگەڵ نیکۆلای یوزۆف ھەستان بە ئەنجام دانی بەربڵاوترین پاکتاوکردن بە ناوی "پاکتاوی مەزن" لە ماوەی ساڵانی ١٩٣٠ دا.
ئایینی و زانستە سیاسیەکان دا پێناسەدەکرێت بە دوورخستنەوەی ئەو کەسانەی نەخوازراون لەلایەن فەرمانڕەوا و دەسەڵاتداری ناو حوکمەتەکان، رێکخراوەکان،
ھێزی فەڕەنسای ئازاد و بەرەنگارە فەرنەسییەکان ھەموو ئەوانەیان پاکتاو کرد کە پێشووتر ھاوکاری دوژمنانیان کردبوو بۆ داگیرکردنی فەڕەنسا.
ئەو ھاوڵاتییە جوولەکانەی مۆڵەتی نەکردنی خزمەتی سەربازی وەردەگرن لە ھێزە بەرگرییەکانی ئیسرائیل دا دواتر خاوەنی ئەگەرێکی زۆر کەمن پیشەیەکی گونجاو و پایەداریان ھەبێت و زۆر بەتایبەتی لە بوارە سەربازییەکان دا.
سەرچاوەی ئەم جیاکاری کردنە دەگەرێتەوە بۆ ئەوەی کە ھەموو ھاوڵاتییەکای ئیسرائیل لە تەمەنی ١٧ ساڵیەوە بانگێشت دەکرێت بەمەبەستی ھەڵسەنگاندنی شیاوی بۆ خزمەتی سەربازی ناچاری لە ڕیزی سوپای وڵاتەکەی دا.
تۆمار و زانیاری ھەموو ھەڵسەنگاندنەکان دەپارێزرێت و پۆلێنکاری دەکرێت لە نێوان ئەوانەی پەسەند دەکرێن و ئەوانەی ڕەت دەکرێنەوە.
ژمارەیەک لە وڵاتان بەتایبەتی وڵاتانی ڕۆژاوا ھەستاون بە دانان و چەسپاندنی چەند ڕێکارێک بۆ کەم کردنەوەی ڕێژەی جیاکاریکردن بەرامبەر بە کەمایەتییە سێکسییەکان و چەند یاسایەک بۆ لابردنی تاوانی کینەیی بەرامبەر بە ھاوڕەگەزبازان و جیاکاری کردن لە ناوەندەکانی کاردا.
ھەندێکیان تەنانەت ھاوسەرگیری ھەمان ڕەگەزیان بە یاسایی کردووە بەمەبەستی دەستەبەرکردنی ھاوسەرە ھاوڕەگەزەکان بە ھەمان جۆر و ڕێژەی پارێزگاری و ماف کە ھاوتا بێت بە مافەکانی ھاوسەرە ڕەگەز جیاوازەکان.
نەتەوە یەکگرتووەکان ھەستا بە چەسپاندنی یەکەم بڕیارنامەی ناساندن و پاراستنی مافەکانی کەسە ھاوڕەگەزبازەکان و لە ساڵی ٢٠١٥ دا ھاوسەرگیری لە نێوان ھەمان ڕەگەزدا بە یاسای کرا لە ھەموو ویلایەتەکانی ئەمریکادا.
ھەوڵێکی پلان بۆ داڕێژراو بوو لەلایەن پارتی نازیی و ھاوپەیمانەکانییەوە لە ماوەی جەنگی جیھانیی دووەم دا بەمەبەستی لەناوبردن و نەھێشتنی دانیشتوانە ڕۆمانییەکانی ئەورووپا کە بە ناوزەندیان دەکردن لەو سەردەمەدا.
نووسراوێکی تەواوکەر بۆ ی دەرکرا کە رۆمەکانی بە "دوژمنانی وڵاتی نەتەوەیی" دەناساند و لە ھەمان ئاست و پلەی جوولەکەکان دا ھەژماری دەکردن.
چەوساندنەوە ھەڵسوکەوت و مامەڵەیەکی نەگونجاوە بەرامبەر بە تاکەکەس یان کۆمەڵەیەک دەکرێت لەلایەن تاکەکەسێک یان کۆمەڵەیەکی دیاریکراو.
ئازارچەشتنەکە لەلایان قوربانییەکەوە دەبێت رێژەی زۆر بێت بۆی بە چەوساندنەوە ھەژماربکرێت ھەر بۆیە رێژەی توندێتی و چەندێتی ئازارەکە جێی مشتومڕ و لایەنێکی سەرەکی بابەتەکە بووە.
خاوەن کارەکان ئارەزوو و ویستێکی تایبەتیان ھەیە بۆ ئەو جۆرە تۆمارانە چونکە زانیارییەکی گشتیگیر و وردی کەسەکانی تێدا ھەڵگیراوە.
زۆرجار خاوەن کارەکان بە چاوێکی کەمتر سەیری ئەو ھاوڵاتیانە دەکەن کە ڕەت کراونەتەوە لەلایەن سوپاوە بەو باوەڕەی "ئەوەی شیاو نەبێت بۆ سوپا شیاویش نییە بۆ ناوەند و ژینگە پیشەیەکان و ئەوانەشی لە سوپادا پەسەندکراون ئەگەری زیاتریان ھەیە ببنە فەرمانبەری باش و لێھاتوو." ڕاگەیاندنی دەرفەتی کارەکان لە ئیسرائیل زۆرجار داواکاری "خزمەتی سەربازی" دەکەن بە مەرج و ئەمەش کاریگەرییکەی ڕاستەوخۆی ھەیە لەسەر تەواوی ژیانی پیشەی خەڵکی.
وەڵامی کتێبی فەنابوون بەشێوەیکی زۆر ئەرێنی بوو لەلایەن ھاورێ و ھەوادارنی ھیچنزەوە کە ھەڵیان دەدا بەسەر کەسایەتی ھیچنز خۆی دا،
ھەروەھا دەنووسێت کە "خوێندنەوەی کتێبەکە بەو شێوە ئازای و بەجەرگییە لە کاتی نەخۆش کەوتنی ھیچنزدا خەمناکە کە ھیچ یەکێک لە ڕکابەرەکانی سەرکەوتوو نەبوون لەبەرامبەر ھیچنزدا تەنھا مەرگ نەبێت." کۆڵم تۆیبن لە گۆڤاری لەسەر ئەزموونەکانی لەگەڵ ھیچنز دەنووسێت و پێی وایە کە "ھیچنز باشترین ھاوەڵ و ھاوڕێ بووە لە ھەموو دونیادا" و بەسەر کتێبی فەنابوون دا ھەڵی دەدا و دەنووسێت " لەم کتێبەدا ھیچنز ھەموو شتێک دەکات کە لە توانای دا بێت بۆ ئەوەی بە ڕۆشنبیری بمێنێتەوە،
بەو ھۆیەوە ساڵانە نزیکەی ١٠ وتاری تەرخان دەکرد بۆ گۆڤارەکە لە چەندەھا بابەتی جۆراوجۆردا وەک سیاسەت و بەرەوپێش بردنی خۆیی و چەندەھا بواری تر تەنھا وەرزش نەبێت.
بۆیە خۆی بە بەرپرسیار دەزانی کە داوای لێ کرا لەسەر نەخۆشیەکەی بنووسێت بۆ گۆڤارەکە و توانی حەوت وتار بۆ ڕەوانەبکات پێش ئەوەی نەخۆشیەکەی بەتەواوی بۆ کۆتا جار لە کانوونی یەکەمی ٢٠١١ زاڵ بێت بەسەری دا لە تەمەنی ٦٢ ساڵی دا.
ئەشکەنجە و نارەحەتی چارەسەری کیمیاوی شێرپەنجە و شیکارکردنی دەقەکانی نیچە دەربارەی "ئەوەی نەتکوژێت بەھێزترت دەکات" و "چێژی گفتووگۆکردنی و مانای تەواوەتی ژیان".
لە حەوت وتار پێکھاتبوو کە لە باسی ململانێکەی دەکات لەگەڵ شێرپەنجەی گەروودا کە لە گەشتەکەی ساڵی ٢٠١٠ دا نەخۆشیەکەی بۆ دەرکەوتبوو کە دواتر لە ۱٥ی کانوونی یەکەمی ساڵی ٢٠١١ دەبێتە ھۆی گیان لە دەستدانی.
بڕیاری دابوو ئاھەنگ بگێرێت لە ١٤ شوباتی ھەموو ساڵێک لە یادی لەدایک بوونی دا سەرەڕای ئەوەی کەس نەیدەزانی لە چ کاتێک دا لەدایکبووە تەنانەت خۆشی نەیدەزانی.
لە یەکەمین ژیاننامەی دا نووسویەتی " ھیچ زانیارییەکی وردم نییە دەربارەی تەمەنم و لە ھیچ بەڵگەنامەیەک دا نەمبینیوە کە رۆژە دروستەکە کامەیە."
پاشان لە ساڵی ١٨٣٧ دا کەوتە داوی خۆشەویستی ئافرەتێکی ڕەش پێستی ئازاد لە بەلتیمۆر بەناوی ئانا مورای و کە ئافرەتێکی ئازادی ڕەش پێستی بینی متمانە و ھیوای زیادبوو بەخۆی کە ئازادببێت.
دواتر گەڕایەوە بۆ سەر کارە کۆنەکەی لە دروست کردنی کەشتی بەڵام ھاوپیشەکانی ڕەتیان کردەوە کاری لەگەڵ دا بکەن بەھۆی ئەوەی ڕەش پێس بوو.
ھەر لە ھەمان ساڵ دا دۆگلاس گەشتی کرد بۆ ئینگلتەرا بەڵام جارێکی دی گەڕایەوە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ساڵی ١٨٤٧ دا و ھەستا بە دامەزراندنی رۆژنامەیەکی ھەفتانە بە ناوی ئەستێرەی باکوور کە دواتر ناوەکە گۆردرا بۆ پەڕەی فریدریک دۆگلاس.
ئانا مورای بەشێک لە پارە ھەڵگیراوەکانی خۆی و جلوبەرگی نوێی پێ بەخشی بۆ گەشتەکەی و ھەروەھا بەڵگەنامەی فەرمی و پێناسی بەرگری تایبەتی ھەبوو کە بەدەستی ھێنابوو لەڕێی کەشتیوانە ئازادە ڕەش پێستەکانەوە.
فرێدریک دۆگلاس کۆیلەیەک بوو کە دواتر بووە نووسەر و یەکێک لە بانگەشەکاران و چالاکەوانانی ئازادبوون لە کۆیلایەتی و بەرگریکەر لە مافی ڕەش پێستەکان.
لە ساڵی ١٨٨١ دا سەرۆکی ئەو کاتەی ویلایەتە یەکگرتووەکان دۆگلاسی کردە مارشەڵ لە ویلایەتی کۆلۆمبیا و دواتر بووە وەزیری ڕێپێدراو لە ھایتی.
دۆگلاس فێری خوێندەواری بوو وە بەردەوام بوو لەسەر فێربوونی نووسین و خوێندنەوە بە نھێنی و دەڵێت " زانست و زانیاری تەنھا ڕێگەیە بۆ رزگاربوونمان لە کۆیلایەتی."
سووتاندنی خاچ بەمەبەستی ترساندن و تۆقاندنی چالاکەوانە ڕەش پێستەکان و فشارخستنە سەر خێزانە ڕەش پێستەکان بۆ بەجێھێشتنی گەرەکەکان کە سپی پێستەکان زۆرینەیان پێکدەھێنا،
لە لێکۆڵینەوەیەکی ساڵی ١٩٩٩ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لەسەر تاوانە کینەییەکانی بەرامبەر بە ھاوڕەگەزبازی مێ و ھاوڕەگەزبازی نێر دەرکەوت کە دووچاری ئاستێکی بەرزی ناجێگیریی دەروونی بوون و نیشانەکانی خەمۆکی و دڵەڕاوکێیان تێدا دەرکەوتووە.
پەیڕەوێک کە لەلایەن داواکاری گشتی پارێزگای ئۆنتاریۆی کەنەداوە نووسراوە و بڵاوکراوەتەوە ئەم دەرئەنجامانەی تاوانی کینەیی ناساندوە:
ھەبوونی کاریگەری مەترسیدار لەسەر کۆمەڵە کەمایەتییەکان یان ئەو کۆمەڵانەی بە ھەمان شێوە و لێکچووی کۆمەڵە قوربانییەکە خۆیان پێناسە دەکەن و خۆیان دەناسێنن،
بەتایبەتی لە بارێک دا کینە ئاراستەکراوەکە بەند بێت لەسەر بیروڕا و ڕێبازێکی دیاریکراو کە بۆچوونەکان لە بنچینەدا و سەربەخۆ دژیاتەی چەند کۆمەڵەیەکی دی بکەن.
تاوانی کینەییی بریتییە لە تاوانێک کە ئەنجام دەدرێت بەرامبەر بە کەسێک بەھۆی ئەوەی ئەندامە یان بەشێکە لە کۆمەڵەیەکی کۆمەڵایەتی و ڕەگەزیی دیاریکراو.
ئاراستەکردنی ترس و تۆقاندن بۆ کۆمەڵەیەک کە کەسە قوربانییەکەی تێدایە و دەبێتە پاڵنەر و ڕێ خۆشکەر بۆ بڵاوکردنەوەی ھەستی لاوازی و بێ بەرگری لە ئەندامانی تری کۆمەڵەکەدا کە ئەگەری ھەیە ئەوانیش ببنە قوربانی ئەو رق و کینانە.
تاوانە کینەییەکان ھۆکار و ڕێ خۆشکەرن بۆ بەش بوون و کەرت بوون لە کۆمەڵگەدا و بەشێوەیەکی گشتی زیان دەگەیەنێت بە ھەموو کۆمەڵگەکان و بە تایبەتی زیان دەگەیەنێت بە کۆمەڵگە فرە کلتوورەکان.
ھەبوونی ناوی کۆمەڵەیەک یان ڕێکخراوێک لە خشتەی کۆمەڵە کینەییەکان دا واتای ئەوە نییە کە ئەو کۆمەڵەیە ھەستاون بە توندوتیژی و تاوان.
ڕاپۆرتی ڕێکخراوەکە ئاشکرای کردووە کە تێکرای ١٠٢٠ کۆمەڵەی کینەیی بوونیان ھەبووە و چالاک بوون کە بەرزترین ژمارەیی پێوانەیی بووە لە ٢٠ ساڵی ڕابردوودا و گەشەسەندن بەڕێژەی ٧٪ بووە لە نێوان ساڵانی ٢٠١٧ بۆ ٢٠١٨.
ئیھود سپرینزاک ئاماژە بەوە دەکات کە توندوتیژی گوفتار بریتییە لە "بەکارھێنانی زمانی توند بەرامبەر بە تاکەکەس یان کۆمەڵەیەک کە وەک ھەڕەشەیەکی ڕاستەوخۆی ھێزی جەستەیی بەکاردێت لە دژیان یان پاڵنەرێکی ناراستەوخۆ دەبێت بۆ بەکارھێنانی لەلایەن کەسانی دیکەوە".
سپرینزاک پیی وایە کە توندوتیژی گوفتار جێگرەوەی توندوتیژی ڕاستەقینەیە و ھەروەھا بە گوتارکردنی کینە توانای ھەیە ئەو کەسانە ھان بدات و بیانوروژێنێت بۆ ئەنجام دانی توندوتیژی ڕاستەقینە کە ناتوانن جیاوازی بکەن لە نێوان توندوتیژی ڕاستەقینە و توندوتیژی گووفتاردا.
دانیاڵ گۆڵدھەیگن کە گفتووگۆ لەسەر کۆمەڵە کینەییەکانی دژە سامییەکان دەکات پێ لەسەر ئەوە دادەگرێت کە دەبێت "توندوتیژی زارەکی" وەک دەستدرێژی و زیادەڕۆی ھەژماربکرێت چونکە زیانێکی گەورەی ھەستیی،
زۆرجار کەسەکان بڕیار دەدەن لەسەر زیانی گوفتارە کینەییەکان لەسەر ئەو پێوەرەی کە ئایا گوفتارەکە چەندێک گشتیییە و ئاراستەی چ کۆمەڵەیەک کراوە.
لەگەڵ ئەوەی بیروڕا و بۆچوونی خەڵکی دەربارەی گوفتارە کینەییەکان ئاڵۆزن بەڵام ئەو گوفتارە گشتییانەی ئاراستەی کەمایەتییە نەتەوەییەکان دەکرێت بە رەنجێنەرترین و بەئازارترین دادەنرێت.
وڵاتێکە بە دەستووری پادشای ناسراوە کە "کۆمەڵگەیەکی خۆپارێز کە گۆڕان بە ھێواشی ڕوودەدات" خاوەنی دەستورێکە کە ناوەڕۆکەکەی یاسای مافی زۆر بەھێزی تێدایە (بەشی سێ:
زۆر لە دەستووری ویلایەتە یەکگرتووەکان دەچێت ئەم لێکچوونەش دەگەڕێتەوە بۆ دانانی دەستووری یابان لە کاتی داگیرکردنی یابان لەلایەن ھاوپەیمانانەوە.
ئەم دەستوورە لەوانەیە وەک سەپەندنی داگیرکەرەکانەوە دەرکەوێت بەڵام بۆ خەڵکە ئاسایەکە نا چونکە "خەڵکەکە باوەڕیان بە سەرکردە ناڕاستگۆکانیان نەبوو و پشتگیری گۆڕانکاری دروستیان دەکرد." بە کورتی،
دەستوور دڵنیا دەبێتەوە بۆ پارێزگاری کردن لە ئازادییە تاکەکەسییە بنەڕەتییەکان و مافەکان کە لە بەندی ژمارە ١٠ و ٤٠ ئاماژەی پێکراوە.
لیژنەی یاسادانانی یابان لە ساڵی ١٩٧٩ دا یاسای نێودەوڵەتی مافەکانی مرۆڤی پەسەند کرد و دواتر لە ١٩٨٥ دا یاسای دەرفەتی کارکردنی یەکسانی ژن و پیاو دەرکرد،
گەیشتە ڕێکەوتنێک لەگەڵ کۆریا بۆ قەرەبووکردنەوەی دەست درێژیە سێکسیەکانی سەر "ژنان" لە کاتی داگیرکردنی نیمچە دوورگەی کۆریا لەلایەن یابانەوە.
حکومەتی ئابۆت وەک حکومەتەکانی پێش خۆی دووچاری سەختییەکی زۆر بووە لە ڕێگرتن لە پەنابەری ڕێگە ئاویەکان کە بە "کۆچی نایاسای" ناویان دەبات.
زۆرێک لە ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ نیگەرانیەکانیان زیاد دەکات بەھۆی بەشداربوونی ھێزی دەریای ئوستڕالی لە چالاکی ڕزگارکردنی پەنابەران.
زۆر بە تایبەتی سیاسەتی "گەڕاندنەوە" بابەتی ناکۆکەی لەسەرە کە پەنابەران لە بەلەمی فریاکەوتنی حکومی دا دەگێڕنەوە بەرەو ئەندۆنیسیا.
ئازادییە شارستانییەکان یان ئازادییە تاکەکەسییەکان دڵنیاکەرەوە و ئازادی تاکەکەسین کە حکومەت ناتوانێت قەدەغەیان بکات نە بەپێی یاسا نە بەپێی لێکدانەوەی دادوەری.
مافی ئازادی جیاکاری نەکردن لەسەر پێوەری ژیان لە دەرەوەی ھەرێمێک (ئەوەی یەکێک لە ھەرێمێک دا بژی کاریگەری لە مامەڵەی دەکات لەسەر کەسێکی دی لە ھەرێمێکی تردا بژی) چەند لێکدانەوەیەکی دیاریکراوی دەستوور لەلایەن دادگای باڵای وڵاتەکەوە ڕێ خۆشکەر بووە کە مسۆگەرکردنی ئازادی گووتار و مافی دەنگدان دابمەزرێت بەڵام ھێشتا ئازادییەکانی دیکە،
بۆیە یابان ھێشتا زۆری ماوە ببێتە نموونەیەکی جوانی جیھانی لە ئازادی تاکەکەسی و گشتی دا بەھۆی ملمڵانێ مێژوویەکان بۆ دەستەبەرکردنی مافە تاکەکەسیەکان و پاراستنیان لە حکومەت.
مافە بنچینەیەکان جەخت دەکاتەوە لە یەکسانی لەڕێی مسۆگەرکردنی پاراستن و بەکارھێنانی دامەزراوە گشتییەکان بۆ ھەموو ھاوڵاتیان بەبێ جیاوازی.
ڕەگەز یان ھۆز مافی ھەیە ڕێگای دادگا باڵاکان بگرێت بۆ بەھێزکردنی مافە بنچینەیەکانی و مەرجیش نییە بەس پارتە بەش خوراوەکان ھانا بۆ ئەو کارە ببەن.
بەدرێژایی دەیەی ڕابردوو ئوستڕالیا دووچاری ڕەخنە و گلەیی بۆتەوە بەھۆی شێوازی مامەڵەکردنی لەگەڵ ئەوانەی بە دوای پەنابەرێتی دا دەگەڕێن.
حکومەتە یەک لەدوا یەکەکان ھەستاون بە توندکردنی سنورەکانیان بەتایبەتی ئەوانەی دەیانەوێ برۆنە ناو وڵاتەکە لەڕێی بەلەمە ئاویە بچووکەکان.
دەستووری کۆماری گەلی چین بانگەشەی پارێزگاری زۆربەی ئازادییە شارستانییەکان دەکات (کە جێبەجێ دەکرێت تەنھا بەسەر خاکی چین دا (ھۆن کۆنگ،
کە پەیماننامەیەکی یاسای ئینگلیزییە لە ساڵی ١٢١٥ لەسەر کۆمەڵێک بەڵگەنامەی کۆنتر نووسراوە بە ناوی "پەیماننامەی ئازادییەکان" بوو.
ئیبن سینا و ئیبن ڕوشدی لێ دەرچێت فەیلەسوفی سەدەکانی ناوەڕاست خۆیان بە فیلەسوف نەدەزانی؛ بەڵکو لای ئەوان فەیلەسوف بریتیی بوو لە نووسەرە دێرینەکانی وەک پلاتۆ و ئەرستۆ.
ھەرچەندە رێگاکانیان بۆ ڕونکردنەوەی پرسیار و بابەتە ئالۆزەکانی ئایین بەند بوو لەسەر شێواز و ڕێگا ژیربێژیەکانی فەیلەسوفە دێرینەکان.
بیرمەندەکانی وەک ئۆگستین ھیپۆ و تۆماس ئەکویناس سەرکەوتنێکی بەرچاویان بەدەست ھێنا لە بابەتەکانی فلسەفەی کاتیی و دەرەوەی سروشت دا.
سەدەکانی ناوەڕاست بە یەکێک لە گەشەسەندووترین سەردەمی فەلسەفیی دادەنێن کە بیروباوەڕی ئایینی مەسیحی کاریگەرییەکی زۆری لەسەر ھەبووە.
تۆماسی ئەکویناس ھەرگیز خۆی بە فەیلەسوف دانەناوە و ڕەخنەی لە فەیلەسوفەکان گرتووە کە ھەموو کاتێک کەمترخەمییان ھەبووە و تێنەگەیشتوون لە ژیری و دانایی ڕاست و درووست.
کە بە بە لوتکەی ھەڵسانەوەی فەلسەفەی دێرن دادەنرێت لەگەڵ پێشوازی کردن لە نووسەر و ڕەخنەگرانی عەرەب و پێشکەوتنی بەرچاو لە بوارەکانی فەلسەفەی ئایینی،
فەلسەفەی سەدەکانی ناوەڕاست دەستەواژەیەکە بەکاردێت بۆ ئەو فەلسەفەیەی ھەڵکەوتبوو لە کۆتا ساڵەکانی ئیمپراتۆریەتی رۆمانی لە سەدەی پێنجەمی زایننی ھەتاوەکو سەردەمی رێنیسانس لە سەدەی پانزدەھەمی زایننی.
کاتێ ئاویش دەچێتە ژێر زەوی دەکرێ بەسەر سێ چین دابەش بکرێت کە بریتین لە "ناوچەی نەخوساو - " کە تێیدا ئەو ناوچەیە کە ھیچ ئاوێک لە نێو کەلێنەکانی بەدی ناکرێت،
ئاستی ئاوی ژێر زەوی ١٠ مەتر ھاتووەتە خوارەوە لەوەتەی ساڵی ١٩٧٩ەوە و ڕێژەی ھاتە خوارەوەشی بەردەوام خێراتر دەبێت.
زاناکان لە سعودیە پلانێکیان پێشکەشکردووە بە مەبەستی گەڕاندنەوەی و بەکارھێنانەوەی ئەو ئاوەی کە دەبێتە ھەڵم بۆ ئاودانی دانەوێڵە.
جۆرە ئامێرێکی چوارگۆشەی پەنجا سانتیمەتر دەبینرێت کەوا لە قوچەکی پلاستیکی دروستکراوە و خراوەتە ناوچەیەکی بیابانی بێ سەوزایی بۆ پێنچ مانگ بەبێ ھیچ باران و ئاودانێک.
کۆتا ئاوی سنووردار " " ئەو کۆگا ئاوەی ژێرزەوییەیە کەوا بە ڕاگرە چینێک "ئەکویتارد یان ئەکویکلود" داپۆشراوە و ھاتوچۆی ئاوی کەمترە بەھۆی نزمی ئاستی دەڵاندن.
ئەمەش دەبێتە ھۆی دروستبوونی بیری ئیرتیوازی کەوا بەبێ ھەڵھێنجان گوزەر دەکات بەڕادەیەک بەرز دەبێتەوە دەگاتە سەرووی ئاستی وەستانی ئاویش.
ئاوی ژێرزەوی ئەو ئاوەیە کەوا لەژێر ڕووکەشی زەوی و بەدیاریکراوی لەنێو کونە بۆشە خۆڵییەکان و لەنێو جێگا شکاوەکانی کەڤردا بوونی ھەیە.
ماددەی ڕەق نەبوو یان ھەر تەنێک بە چینی ئاوھەڵگر یان ئاوە کۆگای ژێرزەوی بانگدەکرێت ھەرکاتێ توانای دروستکردنی بڕە ئاوێکی ھەبێت.
ئاوە بەستووەکانی بەستەڵەکەکانیش دەکرێ وەک سەرچاوەیەکی ئاوی پاک سوودیان لێوەربگیرێت لە حاڵەتی کەمبوونی ئاوی ڕووی زەوی یاخود ھاتنی وشکەساڵی.
بەدوای ئەوەیش خوێندنەکەی ھەر لە زانکۆی سەلاحەدین بەردەوام کرد و یاسای گشتیی ھەڵبژارد و تا ڕادەی دکتۆرا خوێند و لە ساڵی ٢٠١٢دا لەو زانکۆیە دەرچوو.
ھەروەھا لە ساڵی ٢٠١٤ لە پەیمانگای دادوەری ھەرێمی کوردستان وەکوو مامۆستای پێشکەشکاری لێکچەر و لە کۆلێژی یاسا و پەیوەندییە نێودەولەتییەکان لە زانکۆی لوبنانی فەرەنسی لە ھەولێر وانە دەبیژێت.
رابی/حاخامی جوو گاڤریەل ھۆلتزبەرگ لەگەڵ ژنە دووگیانەکەی ڕیڤیکا ھۆلتزبەرگ و شەش لە بارمەتەی دیکە لەلایەن چەکدارەکانەوە کووژران.
ھێرشەکە لە کاتژمێر ٢١:٣٠ دەستیپێکرد کاتێک دوو پیاو دەچنە ناو سەرنشینەکان و دەست بەدەستڕێژی تەقە دەکەن بەبەکارھێنانی چەکی ئەکی کەی ٤٧.
ئاگادارییەک لەلایەن کەسی ئاگادارکەرەوەی وێستگەی شەمەندەفەرەکە بەناوی ڤیشنو زەندی بڵاوکرایەوە لەبارەی ڕووداوەکەوە و ئەمەش یارمەتی زۆرێک لە سەرنشینەکانی دا کە ژیانی سەلامەت بێت.
لەبڕی ئەوەی ئەفسەرەکانی پۆلیس ڕووبەڕوویان ببنەوە بەوەی دەشزانرا کە ھێرشکارەکان گولەیان پێنەمابوو بەلام پۆلیسەکان گڵۆپەکانیان کووژاندەوە و ھەوڵی پاراستنی دەروازەکانیان دا.
ڕۆژنامەنووس و دەزگاکانی ڕاگەیاندن باسیان لەوەکرد کە پاکستان ڕیگایان پێنادات چاوپێکەوتن و ڕاپۆرت لەگوندەکەی قەساب ئەنجامبدەن.
ھێزی پاسەوانی ئاسایشی نەتەوەیی ھیند ئۆپەراسیۆنی بلاک تۆرنادۆیان ئەنجامدا بۆ کوشتنی ئەو چەکدارانەی کە لە تاج هۆتێل مابوونەوە و لە ئەرکەکەیان سەرکەوتوو بوون و هێرشەکەیان بۆ سەر مومبای بە کۆتایی ھێنا.
دەستەی دژەتیرۆری مومبای بە ڕابەرایەتی ئەفسەری پلەباڵا ھیمنەت کارکاری ھاتنە وێستگەی شەمەندەفەری چاتراپاتی شیڤاجی بەڵام لەگەڕان بەدوای قەساب و خان بەجێمان.
بەسرووشتی خۆی کەسی تووش بوو وا ھەست دەکات لەناو گوێیەکانی یاخود لەناو مێشکی دەنگێکی بێزارکەر یاخود بە ژاوەژاو یان بەشێوەی تسەتس یان وەک دەنگی با یاخود وەک شەپۆڵی ڕادیۆیی یان ھەندێک کەس وەک فیکەیەک لەناو گوێیان ھەستی پێدەکەن،
ئەم زرینگانەوەیە دەکرێت بەشێوەی پچڕ پچڕبێت یان بەشێوەی ھەمیشەیی و بەرەوام لەناو گوێ ھەستی پێبکرێت یانیش لەکاتی بەکارھێنانی ئەندامێکی جەستە نزیک بەگوێ ھەستی پێبکرێت وەک بەکارھێنانی زمان یان ددان یان شەویڵاگ یاخود لوت یان تروکاندنی چاوەکان.
بەلکو کارانەوەی چەند بارێکی نەخۆشیە کە گوێ تووشی ھەوکردن دەکەن بەھۆی بونی تەنی نامۆ لەگوێ دا یان کەلەکەبوونی شەمێ لەگوێ دا،
لە وشەی لاتینی تینۆتس ھاتوە کەبەواتای دەنگدانەوە دێت بریتییە لە دەنگێک لەناوەوەی گوێی مرۆڤ کەلەکاتی نەبونی دەنگی دەرەکی ھەستی پێ دەکرێت.
زرینگانەوە بە دیاردەیەکی بەربڵاودادەنرێت بەجۆرێک لە ھەرپێنج کەسێک کەسێک تووشی ئەم بارە دەبێت بەتایبەت لەتەمەنی نێوان ٥٥بۆ٦٥،
ھێڵی تەلەڤیزیۆنی فۆکس لە سنڵی ٢٠١١ دا ھەڵسا بە بەرھەمھێنانی ئەڵقەیەکی تاقیکردنەوەیی بۆ زنجیرەیەک چیرکەکەی دەربارەی کەسایەتی سزادەر دەسوڕێتەوە بەڵام شکستی ھێنا.
لە ساڵی ٢٠١٥ دا بە بێرنساڵ ڕۆڵی سزادەر لە وەرزی دووەمی دێردێڤڵدا درا و پاشان کارکردن لەسەر زنجیرەی سزادەر لە کانوونی دووەمی ٢٠١٦ دا دەستپێکرد ئەمەش پێش دەرچوونی دێردێڤڵ وەرزی دووەم.
لە نیسانی ٢٠١٦ دا ماڕڤڵ و نێتفلیکس داوایان کرد کار لەسەر زنجیرەکە بکرێت و ھەروەھا بەشداربوونی جۆن بێرنساڵ و ستیڤ لایتفووت ڕاگەیەندرا،
ڕووداوەکانی زنجیرەکە بە دەووری فرانک کاستڵ دەسوڕێتەوە کە شێوازی کوشندە لە شەڕکردن بەرامبەر تاوان بەکاردەھێنێت لە ژێر ناوی «سزادەر» دا،
لە نیویۆرک ئەڵقەی یەکەم لە ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ دا پەخشکرا و ھەموو ئەڵقەکانی زنجیرەکە لە ڕێکەوتی ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ لەسەر نێتفلیکس دەرچوو.
و یەکێتیی سۆڤیەتی بەھۆی داگیرکاریی چێکۆسلۆڤاکیا لە ساڵی ١٩٦٨ تاوانبار کرد و پێش لە ئەوەیش لە وەڵامدانەوە لە پەیمانی وارساو کشایەوە.
خۆجەئیزم ئەم مافە بۆ نەتەوەکان دووپاتدەکاتەوە کە بە شێوەکانی جیاواز کە بارودۆخی ھەر وڵات دەسەپینێت بە شوێنی سۆشیالیزم بکەون.
چەشنێک مارکسیزم-لێنینیزمی دژەپێداچوونەوەخوازییە کە لە کۆتاییەکانی دەیەی ١٩٧٠ و بە ھۆی لقخواردنەوەیەک لە بزووتنەوەی ماوئیستی،
و ئاشکرا بوونی کێشە و ناکۆکیی ئایدیۆلۆجیک لەنێوان حیزبی کۆمۆنیستی چین و حیزبی کاری ئالبانیا لە ساڵی ١٩٧٨ بە دی ھات.
حیزبە خۆجەئیستەکان بەدوای داکەوتنی کۆماری سۆشیالیستی گەلی ئالبانیا لە ساڵی ١٩٩١ خۆیان بە دەوری کۆبوونەوەی ناونەتەوەیی کە لە ساڵی ١٩٩٤ دامەزرا و ھەروەھا گۆڤاری یەکێتی و خەبات ڕێکخست.
نەواز ئەشکەنجە نەدرابوو بەڵام دووچاری ھەڕەشەی ئەشکەنجەدان ببۆوە لە کاتی لێکۆڵینەوەدا و گەواھی ئەشکەنجەدانی زیندانییەکانی تری کردووە.
باوکی نەواز ئەندازیاری کارەبا بوو کە دەست بەکاربوو لە ھێزی دەریای پاکستانی و بەڵام دواتر واز دەھێنێت بەھۆکاری پزیشکی کە تووشی نەخۆشی سیل ببوو.
لە ساڵی ٢٠١٤ دا نەواز تووشی ھەڕەشەی کوشتن بۆوە دوای بڵاوکردنەوەی کارتۆنی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی تویتەر کە پیشاندەر بوو بۆ پەیامبەر محەممەد.
داخوازینامەیەک بۆ سەرۆکی دیموکراتی لیبڕاڵ بەرزکرایەوە بە لابردنی نەواز وەک پاڵێوراوی پەرلەمان بەھۆی گەیشتنی ٢٠٠٠٠ واژوو بۆ پارتەکە.
داوای لێبوردنی کرد و بڕی ٣٫٣٧٥ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی دا بە نەواز و کوەیڵم وەک «ئابونە بۆ کارەکانیان لە بەرەنگاری کردنی دەمارگیری و توندڕەوی دژی موسوڵمانان».
بە ھاوبەشی لەگەڵ زانای دەمارەخانە کتێبەکەی لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ بڵاوکردووەتەوە و پاڵێوراوی دیموکراتە لیبڕاڵەکانی لەندەن بوو لە ھەڵبژاردنی گشتی ساڵی ٢٠١٥ دا.
لە ٢٠٠٧ دا دەستی لە کارکێشایەوە لە دا و گەڕایەوە بۆ تواوکردنی خوێندنەکەی لە کۆلێژی لێکۆڵینەوەی ڕۆژھەڵاتی و ئەفریقی.
ھەروەھا دوا لە کۆنفڕانسێکی ڕێکخراو لەلایەن ەوە کە بانگەشەی دەکرد بۆ تێپەڕاندنی ھێزی زبر و ڕوانین لە شێوازی تازە بۆ بەرەنگاربوونەوەی توندڕەوی.
نەواز چاوی کەوت بە ڕۆبنسن لە ٢٠١٣ لە کاتی تۆمارکردنی فیلمی بەڵگەنامەیی بۆ کەناڵی و پاشانیش چاوی کەوت بە لێپرسراوی کێڤن کارۆڵ.
چیرۆکە تایبەتییەکەی نەواز لە ھەڵگەڕانەوەی لە ئیسلامی توندڕەو و کارەکانی بۆ بەرەنگاری توندڕەوی لە ڕێکخراوی کوەیڵم دا بووە ھۆی ھاندانی ڕۆبینسن و کاڕۆڵ بۆ دەست لەکارکێشانەوەیان لە .
دواتر لە زانکۆی لەندەن یاسا و زمانی عەرەبی خوێندووە لە کۆلێژی لێکۆڵینەوەی ڕۆژھەڵاتی و ئەفریقی پاشان بڕوانامەی ماستەر بەدەست دەھێنێت لە بیردۆزی سیاسی لە پەیمانگای لەندەن بۆ ئابووری.
لە تەمەنی ١٧ ساڵی دا لە زانکۆی کامبریج خوێندکاری ناونووس دەکرد و دواتر لە تەمەنی ١٩ ساڵی دا لێپرسراوی نەتەوەی بوو لە شانشینی یەکگرتوودا.
نەواز بووە قسەکەرێکی نەتەوەیی و ناونووسەرێکی نێودەوڵەتی بۆ پارتەکە و گەشتی دەکرد بۆ پاکستان و دانیمارک بۆ بڵاوکردنەوەی بیرۆکەکانی پارتەکە و دامەزراندنی خانەی ڕێکخراوەیی.
کە دەستەیەکی خاوەن بیرۆکەن لە دژی توندڕەویی و ئامانجیان بەرھەڵستیکردنی وتەبێژانی فەرمی ئیسلامییە توندڕەوەکانن و بەھەمان شێوە پێشکەشکاری بەرنامەیەکی ڕادیۆیییە لە کەناڵی ھەموو ڕۆژانی شەممە و یەکشەممەیەک پەخش دەکرێت.
ئەم ڕەفتارە بەرزنرخێندرا لەلایەن کوەیڵم و وتیان کە «ئەمە سەرکەوتنێکی گەورەیە بۆ پەیوەندییەکانی کۆمەڵگە لە شانشینی یەکگرتوودا»،
بەپێی دەقی ڕێکەوتنەکە داوای لێبوردنەکەی دەبێت لەسەر پەڕە جیاوازەکانی ماڵپەڕەکەیان بە ڕوونی و بە شێوەیەکی دیار پیشان بدرێت و ھەروەھا بنێردرێت بۆ ھەموو ناونیشانە ئیمێڵەکان کە لە تۆماری ناویشانەکانی دا ھەیە.
ھاوسەرگیری کرد لەگەڵ ڕەیچڵ مەگارت کە ھونەرمەند و نووسەرێکی بەڕەچەڵەک ئەمریکییە بۆ مۆزەخانەیەکی ھونەری ئیشی دەکرد لە لەندەن.
تیمەکە لە ئەڵمانیاوە بەڕێدەکەون بۆ ئوکراینا و پاشان بۆ نیمچەدوورگەی کریمیا لە ڕێکەوتی ١٧ حوزەیرانی ١٩٤٣ دەگەنە سەر ئاسمانی ھەرێمی کوردستان کەوا بڕیاریان داوە لە ناوچەی پشدەر داببەزن و پەیوەندی بکەن بە ی سەرۆکی ھۆزی بڵباس کە خۆی پەیوەندی بە ئەڵمانەکانەوە ھەبوو،