polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ئەبو ھژیل خاوەنی ڕەوانبێژییەکی فراوان بوە لە دەربڕیندا و بەڵگەی دەھێنایەوە لە کاتی گفتوگۆی دا بە بەیتە شیعر و ھەمو تەمەنی تەرخان کرد بوو بۆ موناقەشەکردن لەگەڵ زنادقەو مەجوسەکان و بتپەرستەکاندا،
ئەمەش بویە ھۆی گەشەسەندنێکی گەورەی فەلسەفە لە جیھانی ئیسلامیدا کەمێژونوسان ھۆکاری ئەم گەشەندنەش جگە لەو ھۆکارانەی وا باسمان لێوە کردن،
میحنەتەکە لە مێژووی ئیسلامیدا بەم شێوازە باسی لێوەکراوە «ساڵی ٢١٨ک/٨٣٢ز و باسکردنی میحنەتی قورئانی مەجید» لەم ساڵەدا مەئمون نوسی بۆ ئیسحاق کوڕی ئیبراھیم لە بەغداد کەدادوەران و شایەتان و موتەکەلمین تاقی بکەنەوەبە قورئان و بڕیاری لەسەربدەن کە قورئان دروستکراو و نوێیە و فەرمانبدەن ببێتە بڕیار و کاری پێبکەن،
لە ئەنجامی دروستبونی گفتووگۆ لەنێوان واسڵ کوڕی عەتا و حەسەنی بەسڕی لەسەر ئەوەی ئایا مرۆڤ توانای ھەیە بەسەر کردەوەکانی خۆیدا یاخود نا؟
لەوانە لە بەغداد و یەحیا کوڕی ئیبن موبارەکیش لەڕێگای پەروەردەکردنی مناڵەکانی یەزید کوڕی مەنصورەوە پەیوەندی بە خولەفاکانی بەنی عەباسەوە کرد بەتایبەتی ڕەشید و دەستی کرد بە پەروەردەکردنی مناڵەکانی ،
یەکەم / گەشەسەندنی زمان پاراوی و ڕەوانبیژی و زانست فراوانی و زۆربونی ھاوەڵانی مەزھەبی عەقڵی کە لەبەردەمی ئەمانەشدا ئیبن دەبی داود بوو.
بووە ھاوڕێیەکی خۆشەویستی مەنصور و ئەویش ڕێزێکی زۆری لێدەنا و گەورەتر لە گشت زاناکانی ئەو کاتی دادەنا و فەزڵی دابوو بەسەریاندا و دەیگوت،
موتەزیلە یان موعتەزیلە یەکێکن لە دەستە کەلامییەکانی ئیسلام. موعتەزیلە باوڕیان وایە کە باس لەسەر باوڕ و بنەماکانی جیھان دەبێت لەسەر بنەڕەتی عەقڵ بکرێت،
مایکڵ ئلیاس دبغی داھێنەر و پزیشک و مامۆستا و مەرجەعێکی پزیشکی ئەمریکی و بەڕەچەڵەک لوبنانی بووە و ناوبانگی جیھانی ھەبووە و یەکێک بووە لەپزیشکە بەتواناکانی دڵ.
زانکۆی تۆلینی تەواوکردووە و دواتر بەردەوام بووە لەخوێندنی باڵای ھەردوو زانکۆی ستراسبۆرگ لە فەرەنسا و ھایدلبرگ لە ئەڵمانیا و ڕاوێکاری پزیشکی ھەموو سەرۆکەکانی ویلایەتەیەکگرتوەکانی ئەمریکا بووە لەماوەی ٥٠ ساڵدا.
مایکڵ دبغی سەرۆکی فەخری زانکۆی بایلۆری بزیشکی بووە لە ھیوستن و بەڕێوەبەری ناوەندی دبغی میسودی بووە بۆ پزیشکی دڵ و نەشتەرگەری دڵ و بەرپرسی یەکەمی بووە لە نەخۆشخانەی میسۆدیست لە ناوەندی تیکساسی پزیشکی لە ھیوستن،
لە تەمەنی ٢٣ ساڵیدا ترۆمپای بازنەیی داھێناوە کە لەدوای ٢٠ ساڵ گرنگی ئەم ترومپاییان دۆزیوەتەوە و بۆتە بەشێکی سەرەکی لەبەکارھێنانی بۆ دڵ و سیەکان و لە نەشتەرگەری دڵدا بەکارھێنراوە چونکە لەکاتی نەشتەرگەریدا ڕێگا بەخوێن دەدات بەشێوەیەکی ئاسایی ھاتوچۆ بکات.
مایکڵ دبغی یەکەم کەس بووە نەشتەرگەری بۆ شادەمار کردووە و یەکەم کەس بووە کە لە ساڵی ١٩٥٣ سەرکەوتوو بووە لە ھەڵکێشانی شادەمارەکانی دڵ و زۆر شارەزابووە لە بەرەوپێشبردنی دڵی دەستکرد و بەکارھێنانی ترومپای دڵی دەستکرد لەگەڵ نەخۆشەکاندا و زۆر توانا بووە لە چاککردنەوەی شادەمارەکان،
ساڵی ١٩٥٨ نەشتەرگەریەکی سەرکەوتویانەی بۆ شادەمارەکان کردووە و شێوازەکەی بۆتە خاڵێکی بنەڕەتی لەھەموو ئەو نەشتەرگەریانەی لەجیھاندا دەکرێت و یەکەم کەس بووە کە لەڕێگای تەصویرەوە نەشتەرگەری کردووە.
مایکڵ دبغی زۆر توند بووە لەگەڵ ئەو کەسانەی کە مەشقی پێکردوون و لەگەڵ ئەو کەسانەشی کە کاری لەگەڵ کردوون و ھەرچ یارمەتیدەرێکی بچوکترین ھەڵەی کردبێت راستەوخۆ دەری کردووە،
تاکو دوا تەمەنی نەشتەرگەری کردووە و زیاتر لە ٧٥ ساڵ نەشتەرگەری بۆ دڵ کردووە و کۆی نەشتەرگەریەکانی دەگاتە ٥٠ ھەزار نەشتەرگەری و نەشتەرگەری بۆ سەرۆکی وڵاتەکانیش کردووە.
مایکڵ ئلیاس دبغی داھێنەر و پزیشک و مامۆستا و مەرجەعی پزیشکی ئەمریکی لە ١١ یۆلیۆی ساڵی ٢٠٠٨ لە تەمەنی ٩٩ ساڵی لە تیکساس کۆچی دوایی کردووە.
رِۆژنامەی بوو کە دوای شەش ژمارە ناوەکەی گۆردرا بە و ٣٣ ژمارەی لێدەرچووەو لەلایەن کۆمەڵێک گەنجەوە خۆبەخشانە دەرکراوە.
بۆیەکەمجار لەدوای ڕاپەرینەوە رِۆژێک لەقەزاکەدا دیاریکرا بەناوی لە ٨-٣-٢٠١٦ ئەم رۆژە کۆمەڵێک چالاکی تێدا ئەنجام دەدرێت.
ساڵانە چەندین چالاکی شانۆ و میوزیک و ھونەری جۆراوجۆر لەلایەن گەنجانی قەزاکەوە ئەنجام دەدرێت بەشێوەی خۆبەخشانە لەو گروپانەی رِۆڵی باشیان ھەبووە(تۆرِی رِۆژنامەنووسانی قەزای شارەزوور،
هاوكات ئەم قەزایە چەندین کەسایەتی وەرزشی و هونەری لە ئێستادا هەیە کە هەریەکە لە ئاسۆ ڕۆستەم و بۆکان هەورامی دانیشتووی ئەم قەزایەن.
کاتێک ڕژێمی بەعس ھەڵەبجەی بۆردومانکرد لە ساڵی ١٩٨٨ز ئەم شارۆچکەیەی درووستکردو ئەو خەڵکەی ڕزگاریی بوو بوو لە ئەنفال و کیمیاباران زۆرینەیان لە ھەڵەبجەی تازە نیشتەجێکران،
بەڵام لەئێستادا زۆرێک لە ھاووڵاتیانی ناوچەکانی دەوروبەری قەزای شارەزوور لەم شارۆچکەیە نیتشەجێبوون و بەشێکی زۆری ھاووڵاتیانی ھەڵەبجە و شوێنەکانی تر گەڕانەوە بۆ زێدی خۆیان یان بۆ شار و شارۆچکەکانی تر ڕۆشتوون.
لەرڕووی ئەندازیاریەوە ئەم شارۆچکەیە لەسەر شێوازێکی ئەندازیاری نوێ بنیاتنرا لەگەڵ بوونی چەند بینایەکی بەرز و لەشوێنی بەرز لە باشوورو باکووری شارۆچکەکە بۆئەوەی بتوانرێت چاودێری ھاتووچۆو کۆنترۆڵی کەسەکان بکرێت لە ھەموو ڕوویەکەوە.
زۆربەی خانووەکانی ئەم شارۆچکەیە بەشێوەیەکی تارِادەیەک نوێ و ھەندێکیان رِۆژھەڵاتی و ھەندێک ڕۆژئاوایی بنیاتنران و تاڕادەیەک جیاوازتر لە شار و شارۆچکەکانیتر و تەواوی خانوەکان بەبلۆک و چیمەنتۆ کرانەوە،
لەدوای ڕاپەینی ١٩٩١ ئەو زەویە بۆشانەی لەنێو شارۆچکەکە و ھەندێک زەوی دەوروبەریشی دابەشکران و کران بەخانوو بەشێوازی پێشکەوتوو.
بەھۆی ئەوەی زەوی دەوربەری شارۆچکەکە بەپیتەو بەشێک لەھاووڵاتیانی خاوەنی زەویەکانن بەروبومی کشتوکاڵی تێدا بەرھەمدەھێنن و بەشێکیتریان بەئاژەڵداری-یەوە خەریکن بەتایبەت کەلەگوندەکانی دەورەبەری شارۆچکەکە نزیکن و بەشێکیتریان بەکاری دامەزراوەییەوە خەریکن و موچەخۆرن و لەدامودەزگا حکومیەکان فەمانبەرن،
دەشتەکانی قەزاکە بەھۆی بەپیتییەوە گرنگترین ناوچەیە بۆ بەرھەمھێنانی (گەنم، جۆ، پاقلە، نیسک، نۆک، برنج، گەنمەشامی، تووتن، پەموو، کونجی، گوڵەبەڕۆژە، شمڵی، ڕەشکە، پیاز، سیر، شووتی، تەماتە،
لەبەھاری ١٩٨٨ز لەوکاتەی بۆردومان دەکرا ڕژێمی بەعس کۆمەڵگەیەکی زۆرەملێی درووستکرد بەناوی و لەدوای ڕاپەڕینی بەھاری ١٩٩١ و بەبڕیاری پارێزگاری سلێمانی ئەوکات لەساڵی ١٩٩٢ ناوەکەی گۆڕدرا بە و دواتر بەھۆی فراوانبوونی ناوچەکەوە لەمانگی حوزەیرانی ساڵی ١٩٩٥ز بەفەرمانێکی ئەنجومەنی وەزیران-ئیدارەی سلێمانی کرا بە قەزا و ناویشی لێنرا و ھەڵەبجەی تازە کرا بەمەڵبەندی قەزاکە.
قەزای شارەزوور چەند شاخێک بەدەوریداھەیە بەدووری چەندین کیلۆمەتر لەوانە شاخەکانی ناوچە دەشتاییەکانیشی گەورەترین بەشی ئەم قەزایە پێکدەھێنێت بەدرێژایی ٤٥کم و پانی ١٥بۆ ٢٠کم.
ژمارەیەکی زۆر گردو تەپۆلکە لەناوچەکەدا بوونی ھەیە وەک( گردی مالوان و تەپی کەرەم و کانی پانکە و یاسین تەپە و ھەندێک گردی دیکە کەلەناوچون یان ژێر ئاو کەوتوون.).
لەقەزای شارەزووردا دوو بازاڕی سەرەکی ھەن بریتین لە بازاڕی ھەڵەبجەییەکان و بازارِی سیروانیەکان و ئەم بازاڕانە ژمارەیەک دووکان لەخۆدەگرێت و ھەندێک پێداویستی ھاووڵاتیانی تێدا دەفرۆشرێت.
قەزای شارەزوور یەکێکە لەقەزاکانی پارێزگای سلێمانی لە ساڵی ١٩٨٨ لەلایەن ڕژێمی بەعسی پێشووی عێراق وەکو جێگرەوەی قەزای ھەڵەبجە درووستی کرد.
ئەبوو عەبدوڵڵا حوسێن کوڕی مەنسووری حەللاج ناسراو بە حەلاج یەکێک بووە لە ئاڵاکانی تەسەووفی ڕێبازی سوننە و لە ساڵی ٨٥٨ لە عێراق لەدایک بووە و زاناکانی ئەو کاتەی سونە بەکافر و جادووگەر لەقەڵەمیانداوە و محمەدی کوڕی داوودی قازی بەغدا دژ بە فەلسەفەکەی حەلاج بووە و دژ بە ئاینی ئیسلامی زانیوە و حەلاجی داوەتە دادگا و بەبڕیاری خەلیفە موقتەدیر لەسەدەی چواری کۆچی لەبەردەم خەڵک و زاناکانی ئەو کاتە دادگایی کراوە و لەسەر دەستی وەزیر حامدی کوڕی عەباس لەسەر دەرگای خوراسان ھەڵواسراوە.
حەلاج لە شاری واسیتی عێراق پەروەردە بووە و دواتر چووە بۆ بەغدا و چەند جارێک سەردانی مەکەی کردووە و ماوەیەکی زۆر لەوێ ماوەتەوە و چۆتە خەڵوەتەوە و خۆی برسی کردووە و خۆی خستۆتە بەر گەرمی خۆرەتاوی ھاوینە و سەرمای زستانەوە و خواپەرستی کردووە وەکو ھەموو سۆفیەکانی دیکە و زۆربەی شارەکان گەڕاوە و بانگەشەی بۆ خواپەرستی کردووە و شوێنکەوتووانی لەھیندستان و خۆراسان و سرکسان و بەغدا و بەسرە ھەبووە.
زانا سونەکانی ئەو کاتە کە زانیاری تەواویان لەسەر مێژووی ئایین و فەلسەفەی تەسەوف نەبووە بەوە تۆمەتباریان کردووە کە خاوەنی جنۆکە و شەیتانەکانە و خەڵکی ھەڵدەخەڵەتێنی و سەریان لەوە سوڕدەما کە لەگەڵ ھەموو مەزھەبەکانا ڕێک کەوتووە چ سونە یان شیعە یان سۆفی تەنانەت لەگەڵ پیاوخراپەکانیش کێشەی نەبووە بەبێ ئەوەی درک بەوە بکەن کە فەلسەفەی حەلاج پشتی بە ناوەڕۆکی مرۆڤەکان بەستووە نەوەک ڕواڵەتیان.
حەلاج فەلسەفەیەکی تایبەتی ھەبووە لە تەسەوفدا و تێکۆشاوە لەپێناو دەرخستنی ڕاستی و جیھادی لەدژی زوڵم و زۆر و ستەمکاری لە خودی مرۆڤ و کۆمەڵگادا کردووە و ڕایگەیاندووە سەیری ھەرچ شتێک بکەم خواوەندی تیا دەبینم،
جارێکیشیان یەکێک لێی پرسیوە چی لەناو جبەکەتدایە ئەویش ووتی خوا لەناو جبەکەمدایە ھەر بۆیە ناوبانگی بڵاوبۆیەوە و موقتەدیر باللە خەلیفەی عەباسیەکان بڕیاری لەسێدارەدانی دەرکردووە و لە ڕۆژی سێشەممەی ٢٤ی زولقەعدەی ساڵی ٣٠٩ کۆچی بەرامبەر ٢٦ی ئازاری ٩٢٢ لەسیدارەدرماوە.
کۆمەڵەی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان بەرپرسیارە لە بودجەی نەتەوە یەکگرتووەکان و دەستنیشانکردنی ئەندامانی ناهەمیشەیی بۆ ئەنجومەنی ئاسایش،
کۆبونەوەکە بوو بە مەکۆیەک بۆ "دیالۆگی باکوور-باشوور" لە نێوان گەلانی پیشەسازی و وڵاتانی تازە پێگەیشتوودا لەسەر کۆمەڵێکی پرسی نێودەوڵەتی.
نەتەوە یەکگرتووەکان سەرچاوەی زۆربەی کاریگەرییە دیپلۆماسییەکانیان و دەرچەی سەرەکی دەستپێشخەریەکانی لە پەیوەندییەکانی دەرەوە جێبەجێ دەکات.
بەشە کارەکانی دانیشتنەکان کە بە شێوەیەکی کاربەرنامەی داڕێژراون بە شێوەیەکی ئاسایی "سێشەممەی هەفتەی سێیەمی مانگی ئەیلول دەست پێدەکات،
رێک سێ مانگ دوای ئەوە لە سەرەتای مانگی کانوونی دووەمدا پشوو بدەن بەڵام لە مانگی یەکدا دەستی پێبکەنەوە و درێژبکرێتەوە تا پێش دەستپێکردنی دانیشتنەکانی دواتر.
گروپە ناوچەییەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان بە مەبەستی ئاسانکاری لە دابەشکردنی جوگرافییەکی دادپەروەرانەی کورسییەکان لە نێوان وڵاتانی ئەندام لە بەشە جیاوازەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان دروستکراون.
بڕیارنامەی ٣٣/١٣٨ی کۆبوونەوەی گشتی دەڵێت "پێویستە پێکهاتەی بەشە جیاوازەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان بە شێوەیەک پێکبهێنرێت کە سیفەتی نوێنەرایەتیان مسۆگەر بکات".
دەنگدان لە کۆبوونەوەی گشتیدا لەسەر هەندێک پرسیاری گرنگ- ئەوانیش پێشنیارەکان سەبارەت بە ئاشتی و ئاسایش؛ نیگەرانییەکانی داهاتە؛ و هەڵبژاردن، وەرگرتن، ڕاگرتن،
کۆبونەوەکە دەتوانێت دەستبەجێ ئەو بابەتە لەبەرچاو بگرێت بە ئامانجی پێشکەشکردنی پێشنیار بۆ ئەندامان بۆ ڕێوشوێنی بەکۆمەڵ بۆ پاراستن یان گەڕاندنەوەی ئاشتی و ئاسایشی نێودەوڵەتی.
چاودێریکردن و هەڵسەنگاندنی نەتەوە یەکگرتووەکان بەدرێژایی ساڵان پەرەی سەندووە؛ بڕیارنامە سەرەکییەکان سەبارەت بە پرۆسەکە بریتین لە بڕیارەکانی کۆبوونەوەی گشتی،
كۆبوونەوەی گشتی لەژێر سەرپەرشتی سەرۆکی کۆڕی گشتیی یان سكرتێری گشتی نەتەوە یەكگرتووەكان لە دانیشتنەكانی ساڵدا لە بینای كۆمەڵەی گشتی کۆدەبنەوە،
یەکەم دانیشتن لە ١٠ی شوباتی ١٩٤٦ لە هۆڵی ناوەندی میتۆدیستەکان لە لەندەن بانگهێشت کرا بە نوێنەرانی ٥١ نەتەوە دامەزرێنەری لەخۆگرتبوو.
بڕیارنامەکان بەپێی دانیشتنی تاکەکەسی ژمارەیان بۆ دانراوە (بۆ نموونە بڕیارنامەی ٤١/١٠ نوێنەرایەتی بڕیارنامەی ١٠ دەکات کە لە دانیشتنی چل ویەکدا پەسەند کراوە.
یەکەم دانیشتنی کۆمەڵەی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان لە ١٠ی کانوونی دووەمی ١٩٤٦ لە هۆڵی ناوەندی میتۆدیست لە لەندەن ئەنجام درا بە نوێنەرانی ٥١ نەتەوە لەو کۆبونەوەیەدا.
ئەنجومەنی گشتی لە دەستووری نەتەوە یەکگرتووەکاندا ئەرکی هەڵبژاردنی ئەندامان بۆ بەشە جیاوازەکانی ناو سیستەمی نەتەوە یەکگرتووەکان دانراوە.
حەوت مانگ پێشوەختە پلانی بۆ دادەنرێت و بە بڵاوکردنەوەی لیستی سەرەتایی ئەو بڕگانەی دەست پێدەکات کە دەخرێنە بەرنامەی کاری کاتیەوە.
ئەم هەڵبژاردنانە بە هاوبەشی لەگەڵ ئەنجوومەنی ئاسایش بەڕێوەدەچن و کاندیدەکان پێویستیان بە وەرگرتنی زۆرینەی ڕەهای دەنگەکانی هەردوو بەشەکە هەیە.
کۆبوونەوەی گشتی بودجەی نەتەوە یەکگرتووەکان پەسەند دەکات و بڕیار دەدات کە هەر وڵاتێکی ئەندام دەبێت چەند پارە بدات بۆ بەڕێوەبردنی ڕێکخراوەکە.
ھەستی بەوەکرد کە کەسیکی پێویستە کە یارمەتی کار و بارەکانی بدات لە کار و باری بەڕێوبردندا لە کەشتییە جەنگەکانی کە ڕۆژ بە رۆژ کارەکان زیاتر دەبوون،
کلان بریتییە لە کۆمەڵە یاریزانێکە بەیەکەوە بۆ پشگیری کردنی یەکتر و یارمەتیدانی یەکتر و ڕاوێژکردن بەیەکتری ڕەوانەکردنی سەرباز و سپێڵ ھتد،
زێڕ بەکاردێت بۆ بنیادنانی بەرگری و بەرزکردنەوەی ئاستیان بۆ باشتر بوون ھەروەھا بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی تاونھۆڵ بەکاردێت.
ئەم پێشکەوتنە زۆر خێڕایە ھەروەھا دەتوانێت لە ڕێگەی تاوەری کاتژمێر کات خێرا بکات کە بەپێی ئاستی بەرز و نزمی تاوەری کاتژمێر جیاوازی ھەیە،
لە کاتی یاریکردن یاریزان شارۆچکەیەکی تایبەت بەخۆیان ھەیە و پێویستە بنیادی بنێن بۆ بە ھێزبوون لە کاتی بەرگری و ھێرشکردن بۆ کەسانی تر،
ھەر کلانێک جێگەی پەنجا یاریزان دەبێتەوە ھەروەھا دەتوانن جەنگ بەرامبەر کلانی تر دروست بکەن بە یەکەوە لە نێوان ٥ بەرامبەر ٥ تاکو ٥٠ بەرامبەر ٥٠،
کام یاریزان لە سەدای زیاتر بەدەست بێنێت یاخود ئەستێرەی زیاتر براوە دەبێت و دەستکەوتی شەڕەکە بۆ براوە دەبێت دەسکەوتەکەش بریتییە لە زێڕ،
لە سەرئاستی ھەر ٧ کلانەکە ڕیزبەندی دادەنرێت و یەکەم و دووەم کلان بەرزدەکرێنەوە بۆ خولی داھاتوو ھەروەھا دوو کلانی کۆتایی دادەبەزێنرێن بۆ خولی پێشتر.
بەڵام لەکاتی ئەنجامدانی ھیچ سەربازێک و سپێڵێک بەفیڕۆ ناڕوا و ھیچ دەسکەوتێکی تێدا نییە و ھیچ کاسێک زیاد نابێت یاخود کەم نایێتەوە.
زۆر کەسی بێتاوانی شەھید کرد و تەرمەکەیانی بەدوای ئۆتۆمبێلدا ڕادەکێشا؛ لەسەردەمی ئەودا کراسی ڕەش و گۆرەوی سپی و تەنکەڕیشی گەنجانە لەسلێمانی قەدەغەکرابوو،
وای لەئاسۆی دەلاک کرد بڕیاری تەمبێکردنی بدات و زۆرجار لەشاخەوە بۆی دەھاتەوە بۆ ناوشار و چەندین جاریش ڕووبەڕووی یەکتری بوونەتەوە،
لەکۆتایی ئەو ساڵەدا لەگەڵ چەند پۆلیسێکی ئەو مەخفەرەدا ١١ تفەنگ دەبەن و دەچنە ناو ھێزی پێشمەرگەوە و بۆخۆشیان دەبنە پێشمەرگە.
وەک پێشمەرگەیەکی ناوشاریش چالاکی ئەنجام دەدات و چەندین جار یان بەتەنیا یاخود لەگەڵ چەند ھاوڕێیەکیدا چۆتە ناوشاری سلێمانی و چالاکی گرنگی ئەنجامداوە لەڕووی بەسزا گەیاندنی تاوانبارانەوە.
حەسیب عوومەر سابیر ناسراو بە ئاسۆی دەلاک یان شەھید ئاسۆی دەلاک پێشمەرگە و کادر و ئەندامی ڕێکخستنی ناوشاری کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان و دواتریش یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بوو و ناسراو بوو بەھۆی ئازایەتی و بوێریی و ڕووبەڕووبوونەوەکانی لەناوشاری سلێمانیدا لەگەڵ گەورە ئەفسەرەکانی ڕژێمی بەعس.
ئاسۆی دەلاک لە سلێمانی لە گەڕەکی دەرگەزێن لەدایک بووە و ئاشکراش نییە مردبێت یان نە بەھۆی ئەوە بزر کراوە لەساڵی ١٩٧٩وە لەسەر دەستی ڕژێمی بەعس.
کەمکردنەوە و کۆنتڕۆلی سترێس (لەبەر ئەوەی سترێس ئەتوانێت وا لە گروچیلە بکات ھۆرمۆنەکانی وەک پڕۆجێسترۆن بگۆڕیت بۆ ھۆرمۆنی کۆرتیزۆڵ) چونکە سترێس کاریگەری نەرێنی لەسەر چەندین ھۆرمۆنی تری لاشە ھەیەزۆر بوونی کۆرتیزۆڵ کاریگەریەکی نەرێنی ھەیە لەسەر بەرزبوونەوەی کێشی لەش
سیرۆتۆنن) بە ھۆرمۆنی خۆشی و خۆشەویستی ناسراون ھەروەھا سترێس و چەوری زۆر و قەڵەوی و کێشەی خەوتن کێشە بۆ دۆپامین دروست دەکات
ھاوکاری دووگیانی و شیردان دەکات ھەروەھا تەندروستی ھێلکەدان دەپارێزێت لەوانەیە یارمەتی ئافرەتان بدات لەکاتی خەوتن و بەھێزتر بوون و باشتربوونی گەشەی قژچونکە لەدوای نەمانی سووری مانگانە و کەمبوونەوەی ئێسترۆجین و پڕۆجێسترۆن قژ دەست بە کەمبوونەوە دەکات
لەوانەیە ئەم خۆرکانەی خوارەوە ھەردوو ھۆرمۆنی ئێسترۆجین و پڕۆجێسترۆن لە ئافرەتاندا زیاتر و یارمەتی باڵانس کردنیان بدەن بکەن:
ھەفتا و دوو پیر چینێک لە پایەکانی ئایینی لە ئایینی یارسانە کە بریتیە لە ھەفتا و دوو پیاوی ئایینی کە لە ھەورامان لەگەڵ سوڵتان سەھاک بەێنوبەسیان کردووە.
بە ھۆی باوەری یارسانیەکان بە دوونایدوون٬ ئەم ھەفتا و دوو پیاوە ئایینیە تەناسۆخی ھەفتا و دوو یاری حوسێن کوڕی عەلییش دەزانرێت کە ھاتنەوە بۆ یارمەتیدانەوە بە سوڵتان سەھاک.
کاتێک ڕووناکییەکی درێژی شەپۆڵ دیاریکراو دەکەوێتە سەر گەردیلە وروژاوەکان ئەوا گەردیلەکان ھاندەدات کە فۆتۆنێک دەربکەن کە ھەمان تایبەتمەندیی فۆتۆنە ھاندەرەکەی ھەبێت،
ئەو دوو ئاوێنەیەی لە کۆتاییی ھەردوو بۆڕییە شووشەکەوە دانراون تیشکەکە دەگێڕنەوە بۆ ناو ناوەندە چالاکەکە و دەبێتە ھۆی زیادکردنی بزوێنەدەرچوون و،
ڕاج مەلھۆترا و سیمران سینگ دوو کەسی دانیشتوونی لەندەنن و لەمیانی گەشتێک بەئەورووپادا لەگەڵ ھاوڕێکانییان یەکتر دەبینن و دەکەونە داوی خۆشەویستییەوە بەڵام بەر لەوە باوکی سیمران بە کچەکەی وتووە کە دەیدات بەشوو بەکوڕی ھاوڕێکەی لە گوجارات کەپێشتر ئەوە بەڵێنەیان لەنێوان بوو،
ئەمەش سیمرانی دڵگران کردبوو کە شوو بەکەسێک دەکات لە ژیانیدا نەیدیتووە بۆیەش سیمران داوای لێدەکات بۆ ماوەی ١ مانگ لەگەڵ ھاوڕێکانی گەشتێک بە ئەورووپادا بکەن،
ڕۆژێک ڕاج و سیمران لە شەمەندەفەرەکە دوادەکەون ئەمەش وادەکات کاتێکی زۆر بەیەکەوە بن لەمیانی ئەوکاتەش پەیوەندی خۆشەویستی لەنێوانیان درووستدەبێت ئینجا کە کاتی گەشتەکە تەواو دەبێت دوو دەستەکە جیا دەبنەوە و سیمران دەچێتەوە ماڵەوە چیڕۆکی گەشتەکە بۆ دایکی دەگەڕێتەوە،
و لەوکاتەدا باوکی سیمران گوێی لێدەبێت کە سیمران لەگەڵ کوڕێکی دی ئاشنایی پێکھێناوە بۆیە بەمە توڕە دەبێت و یەکسەر لە لەندەنەوە دەگەڕێنەوە ھیندستان و سیمرانیش بەمە خەمبار دەبێت،
بەڵام نازانێت کە ڕاج ئەوی خۆشدەوێت یان نا بۆیە بەناچاری لەجاری یەکەم ڕازی دەبێت کە شووکردنەکە قبووڵبکات دوایی کە دەگەڕێنەوە ھیندستان بۆ ماڵی ھاوڕێکەی باوکی سیمران بەمەبەستی ڕێکخستنی ھاوسەرگیرییەکە ڕۆژێک ڕاج دێتە ئەو ماڵە و بەپیلانێک خۆی لەو ماڵە نزیک دەکاتەوە و بۆماوەیەکی درێژ لەو ماڵە دەمێنێتەوە بەمەش کاتی بۆ دەرەخسێت زۆرتر قسە لەگەڵ سیمراندا بکات و دواتر دایکی سیمران بۆی دەردەکەوێت کە ڕاج ئەو کەسەیە کە سیمرانی خۆشدەوێت بۆیە داوایان لێدەکات ڕابکەن بەڵام ڕاج ڕەتی دەکاتەوە بەبێ ڕەزامەندی باوکی سیمران ڕازی بێت بەو فڕاندنە.
لەکۆتایی فیلمەکە باوکی سیمران بەو پەیوەندییە دەزانێت و ڕاج دەردەکات لەماڵی ھاوڕێکەی بەڵام ڕاج سووردەبێت کە ھەر دەبێت ئەو کچەکەی بداتێ لەکۆتایی فیلمەکە بەھۆی چەند قسەیەکی کاریگەر و دیمەنەکان باوکی سیمرانیش ڕازی دەبێت ئەوەش لەوکاتەیە کە ڕاج دەیەوێت بگەڕێتەوە لەندەن و سواری شەمەندەفەرەکە بووە،
فیلمەکە بە ڕەزامەندی باوکی سیمران کۆتایی دێت کە بەتەواوی ھەست بەوەدەکات کە ڕاج دەتوانێت کچەکەی ئەو خۆشبەخت بکات و دوا دیمەنی فیلمەکە ڕاکردنی سیمرانە بۆ ناو شەمەندەفەرەکە واتە لەکۆتاییدا بە خۆشەویستییەکەی گەیشت.
سەرەتا ئادیتیا چۆپرا کە دەرھێنەری فیلمەکە بوو بەنیاز بوو ئەکتەری ناسراوی ئەمریکی تۆم کرووز بەشداری پێبکات لە ڕۆڵی ڕاج بەمەبەستی کردنەوەی دەرگای بەشداریپێکردنی ئەکتەری ھۆلیوود لە فیلمە ھیندییەکان بەڵام باوکی ئادیتیا کە یاش چۆپڕایە کە بەرھەمھێنەری فیلمەکە بوو ڕازی نەبوو کە ھیچ ئەکتەرێکی بیانی لەو فیلمەدا بەشداری بکات چونکە ئەوە لە تایبەتمەندییەکانی ئەوە نایەوێت ئەکتەری دەرەکی بەشداربێت،
لەئەنجامدا دوای ئەوەش دەرھێنەر ویستی شارۆخ خان بەشداری پێبکا بەڵام سەرەتا ئەو ڕازی نەبوو چونکە تا ئەو سەردەمە شارۆخ خان لە ڕۆڵی ڕۆمانسی ئەوندە سەرکەوتوو نەبوو بۆیە سەرەتا ڕەتی کردەوە دوایی بەناچاری دەرھێنەر پەیوەندی بە سەیف عەلی خانەوە کرد تاکوو بەشداری بکات لەو فیلە بەڵام ئەویش ڕەتی کردەوە تاکوو دواجار دەرھێنەر چەند دانیشتنێکی لەگەڵ شارۆخ خان بەست تاکوو ڕازیکرد،
و بەڵێنی ئەوەی پێدا دوای ئەو فیلمە ناوبانگێکی باش پەیدا دەکات و پێشی ڕاگەیاند کە بۆ ئەوەی ببینە سوپەر ستار دەبێت ببیتە خەونی ھەموو کچێک وەک ھاوسەرێک و ببینە خەونی ھەموو دایکێک کە کوڕێکی وەک تۆی ھەبێت! کاجۆلیش بۆ ئەو فیلمە زۆر زوو ڕازیبوو چونکە ئەزموونی ھەبوو لەگەڵ شارۆخ خان ئەویش لە فیلمەکانی لە١٩٩٣ و لە ١٩٩٥ بۆیە زوو ڕازیبوو.
لەساڵی ٢٠٠١ فیلمی دیلوالێ بەسەر فیلمی شوعلە ی ساڵی ١٩٧٥ کەوت چونکە ئەو فیلمە لەو ساڵە بۆ پێنجەمین ساڵ بەردەوام ھەموو حەوتەیەک لانی کەم لە سینەمایەکی ھیندستان بێوەستان پەخش کراوە بەتایبەت لە ھۆلێ کە ھەر پێنج ساڵەکە بەردەوام لەو ھۆڵە نمایشکرا،
یەکێک لە ھۆکارەکانی ئەوەی ئەو فیلمە بەو جۆرە سەرکەوتوو بێت ئەوە بوو خەڵکی جۆرە یادگارییەکییان لەگەڵ ئەو فیلمە پەیداکردبوو بەتایبەت لەگەڵ دیالۆگ و گۆرانییەکان کە خەڵک ھەبوو زۆرتر لە ٥٠ جار ھاتبوو بۆ سینەما بۆ سەیرکردنی ئەو فیلمە،
بەجۆرێک فیلمەکە تاکوو ئەو ساڵانەی پێشووش ھەر بەردەوام بوو لە نمایشکردن تاوای لێھات بینەری کەمتر دەبۆوە بۆیە سینەماکان ویستییان ڕایگرن تاکوو بەرھەمھێنەری فیلمەکە یاش چۆپرا لەڕێگەی سینەماکانی خۆیەوە وایکرد فیلمەکە ڕیکۆردەکە درێژ بکاتەوە بەجۆرێک ١٠٠٠ حەوتە لەسەر یەک نمایشکرا ئەمەش لەساڵی ٢٠١٤ بەدی ھات کە فیلمەکە گەیشتە ١٠٠٠ حەوتە لەسەر یەک لەوەتەی ١٩٩٥ بەبەردەوامی نمایش بکرێت و لە شووباتی ٢٠١٥ ژمارەی حەوتە نمایشکراوەکان گەیشتە ١٠٠٩ حەوتە لەسەریەک.
فیلمەکە یەکێکە لە سەرکەوتووترین فیلمەکانی ھیندستان بۆ ماوەی زۆرتر لە ١٠٠٠ حەوتە لەسەریەک بەردەوام لە سینەماکانی ھیند پەخشکراوە کەئەمەش ڕیکۆردێکی مێژووییە بۆ ئەو فیلمە.
عەرەبەکان بە گرتنی مەدائن و شەھرەبان و گوڵاڵە توانییان لەشکرکێشیەکەیان پەرە پێ بدەن بەسەرکردایەتیی عومەری کوڕی خەتاب تاوەکوو تەواوی خاکی کوردستان.
بەمە قۆناغ بە قۆناغ خەڵک خانوویان لە نزیکی وێستگەکە دروست کرد؛ بەتایبەت ئەو کرێکارانەی کە لە وێستگەکە کاریان دەکرد لەگەڵ کرێکارەکانی کۆمپانیای بەرھەمھێنانی نەوت.
سەرپەرشتی هەموو ئەم قوتابخانە نێودەوڵەتییە فەرەنسییانە دەکات و دڵنیای دەدات لەوەی کە کوالیتی خوێندن دەپارێزرێت بە پشکنین و هەڵسەنگاندنی قوتابخانەکە بە شێوەیەکی بەردەوام و پێشکەشکردنی فێربوون و ڕاهێنانی بەردەوام بە مامۆستاکانیان.
قوتابخانەی فەرەنسی دانیێل میتران لە هەولێر لە ساڵی ٢٠٠٩ لەلایەن دکتۆر فرێدریک تیسۆ کونسوڵی گشتی فەرەنسا لە هەولێر لەو کاتەدا بە مەبەستی باشترکردنی خوێندن لە کوردستان دامەزراوە.
ئەرکی قوتابخانەکە پێشکەشکردنی پەروەردەیەکی کوالیتی بەرزە کە ستانداردە ئەکادیمییەکانی فەرەنسی لەگەڵ قەدرزانی بۆ کولتوور و بەها ناوخۆییەکان تێکەڵ بکات،
واتە سیستەمی پەروەردەی فەرەنسی پەیڕەو دەکات و ئەو مەنهەجە دەخوێنێت کە لەسەر ئاستی وەزارەتی پەروەردەی نیشتمانی لە فەرەنسا دانراوە.
کە ئەگەڕێتەوە بۆ ئەمەریکا شوو ئەکات بە دورە ئامۆزای خۆی و دواتر سەرۆکی ئەمەریکا فرانکلین ڕۆزەڤێڵت لە ساڵی ١٩٠٥دا.
خاتوو ڕۆزەڤێڵت ژیانی ھاوسەریشی سەخت ئەبێ لەبەر گرفتەکانی دایکی ھاوسەرەکەی و بۆیە ئەم ڕوو ئەکاتە ژیانی گشتی.
دواتر سەرۆکی ٣٣ھەمینی ئەمەریکا ھاری ترومان ناوی نا "خانمی یەکەمی ھەموو جیھان" وەک ڕێزی بۆ کارەکانی ئیلینۆر لە بواری مافەکانی مرۆڤدا.
سەرەتا ئەم خولە لە وەرزی ٢٠٠٦/ ٢٠٠٧ دەستی پێکرد بە بەشداری ۳۲ یانە کە دابەشکران بۆ چوار کۆمەڵە ھەر کۆمەڵەیەک لە ھەشت یانە پێکھاتبوو ،
لە وەرزی ٢٠٠٨/ ٢٠٠٩ بە ھەمان سیستەم بەڕێووە چوو یانەی بروسک بۆ دووەمجار لەسەر یەک بووە پاڵەوانی خولی بە کۆکردنەوەی ٦١ خاڵ و بە جیاوازی ٨ خاڵ لەگەڵ سیروانی نوێ دووەم بووە پاڵەوان و یانەی ھەندرێنیش پلەی سێیەمی بەدەستھێنا ،
لە وەرزی ٢٠٠٩/ ٢٠١٠ خولی نایابی کوردستان پاڵەوانێکی دیکەی بەخۆیەوە بینی لەم وەرزە یانەی ھەولێر بۆ یەکەمجار لە مێژووی خۆی توانی ببێتە پاڵەوانی خولی نایابی کوردستان ھەروەھا ئەم وەرزە بە بەشداری ١٤ یانە بەڕێوەچوو .
لە وەرزی ٢٠١٢/ ٢٠١٣ خولی نایابی کوردستان پاڵەوانێکی دیکەی بە خۆیەوە دیت ئەویش یانەی زێرەڤانی بوو کە توان بۆ یەکەمجار نازناوەکە بەدەستبھێنێت .
وەرزی ٢٠١٣/ ٢٠١٤ یانەی زێرەڤانی توانی بۆ دووەمجار لەسەریەک ببێتە پاڵەوان و نازناوەکە یەکلایی بکاتەوە و یانەی یانەی ھەولێرش پلەی دووەم و یانەی سلێمانی پلەی سێیەمی بەدەستھێنا ،
ئەوەی جێی سەرسوڕمان بوو لەم وەرز یانەی کەرکووک لە قۆناغی یەکەم لە پلەی یەکەم بوو بەڵام لە کۆتایی پلەی حەوتەمی بەرکەوت لە وەرزی ٢٠١٤/ ٢٠١٥ یانەی زێرەڤانی بۆ سێیەم جار لەسەر یەک نازناوەکەی بەدەستھێنا دوای ڕکابەریەکی توند لەگەڵ ھە یەکە لە دھۆکی خاوەن پلەی دووەم و نەورۆزی پلەی سێیەم ،
لەم وەرزی یانەی پێشمەرگەی سلێمانی بۆ یەکمجار دابەزی بۆ خولی یانە پلەیەکەکان ھاوشان لەگەڵ یانە بروسکی پاڵەوانی دوو وەرزی خولی نایاب کە پێش دەستپێکردنی خولەکە کشایەوە بەھۆی کێشەی دارایەوە .
وەرزی ٢٠١٨/٢٠١٧بۆ جارێکی دیکە یانەی زێرەڤانی پلەی یەکەمی خولی نایەبی کوردستانی بەدەست ھێنا پاش ئەوەی توانی ٣١ خاڵ کۆبکاتەوە .
دواتریش بەھۆی بەشدارییەکانی لە فیلمی ھەڵبژاردنەکانی سۆفی ھەروەھا لە فیلمی خانمە پۆڵایینەکە بووە براوەی خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین خانمەئەکتەر.
لە ساڵی ١٩٥٩ پەیوەندی بە کۆلێژی یاساوە کردووە لە زانکۆی بەغدا و لە ساڵی چوارەمی خوێندنیدا بە تۆمەتی سەر بە پارتی دیموکراتی کوردستان دەستگیرکراوە.
دەرکەوتنی دووهەم ئەلبۆمی ئەم خانمەگۆرانیبێژه به ناوی ' هاوکات بوو لەگەڵ ساڵیادی ٢٥ ساڵەی له دایک بوونی و بۆیەش ئەو ناوەیان بۆ هەڵبژارد.
لە لایەن ڕەخنه‌گرانه‌وه سەرسووڕهێنه‌ر ناوزه‌د کرا و ته‌نانه‌ت چه‌ند ئه‌کته‌ری به‌ناوبانگ لەسەر لاپەڕه کۆمەڵایەتییەکانیان بڵاویان کردەوه.
کافۆ ساڵی ١٩٨٨ وەکو یاریزانێکی تۆپی پێ لەگەڵ یانەی ساو پاولۆ دەستی بەیاری کردن کردووە و لەساڵانی ١٩٩٢ و ١٩٩٣ دووجار جامی لیبرتادۆرسی لەگەڵ ئەو یانەیەدا بردۆتەوە،
ساڵی ١٩٩٧ ڕۆشتووە بۆ یانەی ڕۆمای ئیتاڵی و ساڵی ٢٠٠١ نازناوی خولی ئیتاڵیای لەگەڵ ئەم یانەیەدا بەدەستھێناوە،
سەبارەت بە یاریکردنی کافۆ لەگەڵ ھەڵبژاردەی بەرازیل لە سەرەتای نەوەتەکاندا دەستی پێکردووە و لە جامی جیھانی ساڵی ١٩٩٤ لە ویلایەتەیەکگرتوەکانی ئەمریکا بەشداری کردووە و بەڕازیل ئەم پاڵەوانێتییەی بە لێدانی یەکلاکەرەوە بردۆتەوە،
ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٠٢ لەگەڵ ھەڵبژاردەی بەڕازیل گەیشتونەتە قۆناغی کۆتایی جامی جیھانی و دوا یاریان لەگەڵ ھەڵبژاردەی ئەڵمانیا بووە و بە دوو گۆڵ بەرامبەر بەھیج لەئەڵمانیایان بردۆتەوە و جامەکەیان بەدەستھێناوە.
لە جامی جیھانی تۆپی پێی ساڵی ٢٠٠٦ کە لە ئەڵمانیا بەڕێوەچوو کافۆ بەئاستێکی مام ناوەند یاری پێشکەشکردووە بەھۆی گەورەیی تەمەنێوە و بەڕازیل نەیتوانیوە تەنھا چارەکی خولی کۆتاییش ببڕێت،
بەڵام لەدوای مۆندیالەکە کافۆ ڕایگەیاندووە کە خوازیارە لەجامی جیھانی ٢٠١٠ یشدا بەشداری بکات بەڵام بەھۆی وازھێنانییەوە ئەو ئاواتەی نەگەیشت.
کافۆ یەکێکە لەو یاریزانانەی زیاترین یاری لەگەڵ ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل پێشکەشکردووە و ١٤٢ یاری نێودەوڵەتی کردووە و تەنھا ٥ گۆڵە پێشکەشکردووە،
دیاردەیەکی بەدیکردوە لە کتێبی بە ڕوونی نووسیویەتیەوە کە تاوەکوو ئێستا لە کۆلێژی ئەندازەی زانکۆی دەستنووسی ئەم بیردۆزەی پارێزراوە.
لە دەستنووسی بیردۆزەکەدا ھاتووە و دەڵێت ( ئەگەر ھاتووە چەند تەنێک بەرامبەر کونێک بوون لە چەند شوێنێکی جیا جیادا وە ئەو کونە لەسەر دیواری ژوورێکی تاریکدا بوو ئەوا دیمەنی ئەو تەنانە لە سەر دیواری بەرامبەرکونەکە وەکوو خۆیان دەردەکەونەوە).
مێژوونوسە ئەوروپیەکانیش ئەم دیاردەیە بۆ زانای ئیتالی لیۆناردۆ داڤینچی دەگەڕێننەوە کاتێک لە ساڵی ١٤٩٠ ز سەندوقێکی دروستکرد بەناوی واتە کامیرای کوندار،
کە بریتیبوو لە درووستکردنی سەندوقێکی قەبارە ٢٢ م کە یەکێک لە لاکانیدا کونێکی دروستکردبوو بۆ تێپەڕبوونی رووناکی و دەرکەوتنی وێنە لە دیواری بەرامبەردا،
لە ڕێگای ئەم دۆزینەوەیەدا نیگارکێشە بەناوبانگەکانی سەردەمی بوژانەوە لە ئەوروپا سوودی زۆریان وەردەگرت ئەویش کاتێک دەچوونە ناو سەندووقەکەوە پارچەیەک قوماشیان بە دیواری بەرامبەردا ھەڵدەواسیو بەسەر ئەو ھێڵانەدا دەھاتنەوە کە لە کونەکەوە دەھاتنە ژوورەوە.
ئەم دیاردەیەی سەندوقی تاریک لە کۆندا بۆ خۆرگیران و مانگ گیران و فەلەکناسی زۆر بەکار ھاتووە بۆیە ھەر گەل و نەتەوەیەک مێژووێکی لەگەڵیدا ھەیە.
چونکە ھەندێک سەرچاوەش ھەن کە باس لە بیردۆزییەکانی فیساغۆرس و ئەرشەمیدۆس دەکەن لە بارەی تیشک و تیشکدانەوە و چەندین دیاردەی فیزیایی تر کە پیوەندیان بە مەسەلەی بینین و ڕووناکی و ئەندازەوە ھەیە.