polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
لەگەڵ ئەمەش ژمارەی سەردانیکەرانی وێبگەکە ڕوو لە ھەڵکشان بوو تەنانەت لە وڵاتە ئاستەنگەکانیش کە ھاوبەشەکان زۆڕ ڕێگایان دۆزیبووەوە تا سەردانی بکەن وەک پڕۆکسی یان بەڕێگای بەستەری جۆربەجۆری تر کە بەسترابووەوە بە دەستپێکی وێبگەکە.
بەھۆی پێشێلکردنی مافی پاراستنی بەرھەمە ھیزرییەکان پۆلیسی سوێد ھەڵمەتێکی دژی وێبگەکە ئەنجام دا لە ٣١ی ئایاری ٢٠٠٦،
ھەروەھا ئەم فەرمانگەیە لەماوەی ساڵانی دوایی ڕووبەڕوی زۆرێک لە ڕەخنەبۆتەوە ئەمیش بەھۆی پێچونی کاتێکی زۆر و چاوەڕوانیەکی دڕێژخایەن بەھۆی بەرزی ئاستی داواکاریەکان و زۆڕی ژمارەی پەناخوازان،
لەساڵی ٢٠١٣ ڕۆژنامەی مانشێتێکی یڵاوکردەوە لەبارەی تێکدانی خانووبەرەو ترۆمبێلەکانی سەربە فەرمانگەی کۆچبەران لەلایان پەنابەرانەوە ئەمیش وەک کاردانەوەیەک بەرامبەر زۆری کاتی چاوەڕوانیەکانیان .
لەساڵی ٢٠٠٣ لەبەر ڕۆشنایی گەندەڵی دوو لێکۆلەری سەر بەفەرمانگەی کۆچبەران درانە دادگا لەشاری نۆڕشۆپینگ بەھۆی وەرگرتنی بڕێک پارە بەرامبەرپێدانی مافی مانەوە بە پەنابەرێک کە شایستەی مافی مانەوەی نەبوو.
لەساڵی ٢٠٠٤ فەرمانگەی کۆچبەران ڕووبەڕوی ڕەخنەی ڕۆژنامەوانان بویەوە بەرامبەر ناڕونی لە چارەنوسی منداڵە پەناخوازە بێ سەرپەرشتەکان.
لە ساڵی ١٩٤٢ و لە کاتی شەڕی جیهانی دووەم دا زیاتر لە ١٨٠ فڕۆکەی ژاپۆنی لە نێو شەڕێک دا کە وەکوو شەڕی پاسیفیک ناسرا لە ڕۆژێک داو بە دوو جار ئەم شارەیان بە خەستی بۆردوومان کرد و زیاتر لە ٢٤٣ کەس کووژراو هەزاران کەسیش بریندار بوو،
ھەندێک لە دارمێوەکان لەھەندێ شوێنی زەمین بەھۆی کەمی تیشکی خۆڕ و کەمی ئاو بە سوڕی سڕبوون دا دەڕۆن تا وەرزی بەھارو نوێ بوونەوەیان.
یانیش لەکاتی کەشتیە ئاسمانیەکان بۆ دۆزینەوەی زانستی ھەسارەکانی دەرەوەی زەوی ھەندێکیان بەدڕێژایی گەشتەکە دەچنە سوڕی سڕبوون.
ھەندێک لەزاناکان لەکاتی لێکۆڵینەوەیان ناچاردەبن بۆماوەیەکی زۆر بە دیار تەشەنەکردنی ڕووەکێکەوە دابنیشن و نەخۆشی و زانستەکانی لى وەڕبگرن وەک بۆنمونە دۆزینەوەی نەخۆشیەکانی پەتاتە .
دەستەواژەیەکی گیانەوەر زانیە بەکاردێت بەرامبەر ئەو کانەی کە ھەندێ لە گیانڵەبەران پێیدا تێپەر دەبن بۆ خۆپاراستنیان لە ناھەمواری کەش و ھەواوە بەجۆرێک ماوەکەی نزیکەی وەرزێک دەخایەنێت،
ئەو گیانلەبەرانەی لەوەرزی زستان بەھۆی نزمی پلەی گەرماوە دەچنە سوڕی سڕبوون بەدرێژایی وەرزی سەرما لەدۆخی سڕبوون دەمێننەوە تا بەرزبوونەوەی پلەی گەرما،
وە ھەندێ لە گیانلەبەران بەھۆی بەرزی پلەی گەرماوە دەچنە دۆخی سڕبوون تاوەکو خۆیان لەگەرما بپاڕێزن بەدرێژایی وەرزی گەرما تا ئەو کاتەی پلەی گەرما نزم دەبێتەوە،
هەندێک جار ئەو تەنۆچکانە بە نێو ماگنێتۆسفێردا تێپەڕدەبن و خۆیان بە گەرد و گەردیلەکانی نێو بەشی سەرەوەی بەرگەهەوای زەوی دەکێشن.
ئەڕۆڕا لەو کاتەدا دروست دەبێت کە ئەو تەنۆچکە بارگاوییانەی کە لە خۆر دەردەچن قەڵغانی موگناتیسی زەوی دەبڕن و خۆیان بە گەرد و گەردیلەی نێو بەرگەهەوای زەوی دەکێشن.
هەر لەسەرەتای دەستپێكردنی جەنگی یەكەمی جیهانیەوە دەوڵەتە زلهێزەكان كەوتبوونە گفتوگۆ لەپێناوی ئەوەی كەزۆرترین داگیر گەیان هەبێت وزۆرترین ناوچەی ڕۆژهەڵات بەتایبەتی ناوچەكانی دەوڵەتی عوسمانی بۆخۆیان داگیربكەن لەمەوە پەیماننامەیەكی چاوچنۆكانەی ئیمپریالیانە بەسترا لەنێوان دەوڵەتە ئیمپریالیستەكاندا كەلەمەدا بەریتانیا نەیدەویست سنوری بەسنوری ڕووسیاوە بێت كەبریتی بوو لە ڕێككەوتنامەی سایكس بیكۆ ،
بەڵام پێش ئەوەی ڕووسیا بێتە ناوپەیماننامەكە لەچەند ناوچەیەكدا ڕێكككەوتبوون بەڵام نەیان دەتوانی ڕووسیا بێ‌ بەش بكەن ،
ئەم ڕێكەوتنامەیە سەبارەت بەناوچەكانی دەوڵەتی عوسمانی بوو كەلە پێك هاتبوو بەڵام لێرەدا ئێمە زیاتر باس لەناوچەكانی كوردستان دەكەین كەدابەش كرابوو:
بەڵام دواتر ئەم ڕێككەوتانامە یە كەسەرەتا بەنهێنی بوو ئاشكرابوو ئەویش بەهۆی كشانەوەی ڕووسیا لەجەنگ بەهۆی هەڵگیرسانی شۆڕشی ئۆكتۆبەری 1917 لە ناوخۆی ڕووسیا.
لە ئەنجامی ئەو زۆردارییە و لە ئاکامی زەبروزەنگی زۆردارەکان لەو ناوچە شاخاوییانەدا بنکە و ھێلانەی دەستەکانی مافیا لە کوڕانی بە جەرگ و چاونەترسەکان دروست دەبێت .
شێخ شەعراوی ویستی وانە و ناوەڕۆکی عەقائید و بیروباوەڕ بخوێنێت لەگەڵ شارەزاییەکەی لە زمانی عەرەبیدا وە ئەوە شتێکی زۆر قوڕسە بەڵام شێخ شەعراوی توانی سەرکەوتنی خۆی بسەلمێنی لە خوێندنی ئەم وانە قورسە تاڕاەیەک کە ڕیزی ھەمووانی بەدەست ھێنا.
دوای ئەوە شەعراوی کۆچی کرد بۆ جەزائیر کە سەرۆکی نێردراوی ئەزھەربوو لەوێدا و لە جەزائیر بۆ نزیکەی حەوت ساڵ نیشتەجێبوو ئەو ماەی بە خوێندن،
ھەرچۆنێک بێت شەعروای داوای لە باوکی کرد کە چەند پەرتووکی سەرچاوەیی بۆ بکڕێت لە التراث و زمان و زانستی قورئان و تەفسیر و پەرتووکەکانی فەرموودەی پیرۆز،
کە کاریکرد لەسەر تەفسیری قورئانی پیرۆز بەڕێگەیەکی ئاسانکراو و ڕەمەکی ئەمەش وایکرد کە یتوانێ بگاتە کۆمەڵە و چینی زیاتر لە موسڵمانان لە ھەموو ناوچەکانی جیھانی عەرەبی،
ئیمامی بانگخوازان شێخ شەعراوی لە یادنامەکانی چەند ڕاستی جیاواز دەگێڕێتەوە کە بەیتە شیعر بە یەکیان دەبەستێتەوە و گوتویەتی لە چەند بۆنەیەکدا،
بە یەکەم کەس دانرا کە بڕیاری درووستکردنی یەکەم بانکی ئیسلامی دا لە میسر وە ئەویش بوو کە ئەوە لە کاری وەزیری ئابووری یان دارایی بوو کە پەرلەمانی میسر ڕازی بوو.
وە لە تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٧٦ز مەمدوح سالم سەرۆک وەزیرانی ئەوکات کردی بە یەکێک لە وەزیران کە وەزارەتی ئەوقاف و کاروباری ئەزھەری پێدا،
ھەروەھا بۆ یەکەم جار لە مێژوودا تیمێکی تایبەت بە ناوی ھەڵبژاردەی لێژنەی ئۆڵمپی تایبەت بەو وەرزشوانانەی ئاوارەی ولاتێک بوون بە ھەرھۆکارێک دروستکرا بۆ ئەوەی بێبەش نەبن لەم پاڵەوانییەتییە.
ویلایەتەیەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ڕیزبەندی یەکەمی ئەو ولاتانە ھات کە زۆرترین مەدالیای زێر دانە و ھەروەھا زۆرترین مەدالیای گشتی بەدەست ھێنا،
ھەروەھا بەشی زۆری لە وەرزشوانانی کوێتی لەخۆوە گرتبوو دوای ئەوەی لێژنەی ئۆڵمپی سزای کوێتی دا بەھۆی بەشداریکردن لە خولە سەربەخۆکان.
بەشێوەی فەرمی ڕۆژی ١٦ی ئایاری ٢٠٠٧ دەرگای میوانداریکردنی بۆ پاڵەوانییەتییەکە کرایەوە لەئەنجامدا بۆ پێشبڕکێیەکە شاری ڕیۆ لەڕێگای دەنگدانەوە بەسێ خولی جیاواز ھەڵبژێردرا.
پاشان جمکێکی کچیان دەبێت و کۆچ دەکەن بۆ ئینگلتەرا و لە بێتسڤێڵد دەمینێتەوە و ڕۆمانە بەناوبانگەکەی مۆبی دیک دەنووسێت.
خوشک و براکانی کە ڕۆڵێکی گرنگیان ھەم لە ژیانی پیشەیی و ھەم لە ژیانی سۆزداری میلڤیل ھەبوو بریتی بوون لە جانسیفۆرت ؛ ھیلێن ماریا ؛ ئاوگوستا ؛ ئالان ؛ کاثرین ؛ فرانسیس بریسیلا ؛ ھەروەھا تۆماس کە دواتر بوو بە پارێزگاری سەیلەرز سنەگ ھاربەر.
ئالان میلڤیل زۆربەی کاتەکانی لە دەرەوەی نیۆ یۆرک و لە ئەورووپا وەک بازرگانێک و ھاوردەکەری کەلوپەلی وشکی فەڕەنسی بەسەر دەبرد .
بەڵام ژیاننامەنووس ھێرشەڵ پارکەر وای بۆ چووە کە ماریا "وا بیری دەکردەوە کە پارەی دایکی لەبن نەھاتوو بووە و ئەویش مافێکی زۆری لەو پارانەی دایکی ھەبوو" تاو ئەوکاتەی کە منداڵەکانی بچوک بوون.
بەپێی ژیاننامەنووس ئەندرو دێلبانکۆ "مەحاڵە کە بزانرێ" کە چۆن دایک و باوکەکە توانیویانە ڕاستی ئەم بابەتە لە منداڵەکانیان بشارنەوە.
لە ساڵی ١٨٣٠ خێزانی ماریا ئارامییان نەما و لە پاڵپشتی دارایی وەستان تا ئەو ئاستەی کە کۆی گشتی قەرزی خێزانی ئالانکە لە ھەردوو خێزانەکەیان وەرگرتبوو ٢٠٬٠٠٠$ ی تێپەڕاند .
ژیاننامەنووس نیوتن ئاڤرین نوسیویەتی " ئاستی دڵخۆشی و ئارامی دەروونی کاتی تەمەنی منداڵیی مێڵڤیل زۆر پەیوەست نەبووە بە سامان یان ژیری خەرجکردنی ئالان،
بەڵکو زیاتر بەھۆی "گیانی ھاوسۆزی و خۆشەویستی بووە لە پەیوەندییە خێزانییەکەیدا و بەتایبەتیش لەگەڵ نزیکەکانی خێزانەکەی". ئاڤرین ئالانی بە "پیاوێکی پڕ بە ھەست و باوکێکی خۆشەویست و دڵسۆز" وەسف کردووە لە کاتێکدا ماریای بە "دایکێکی ھەست گەرم و سادە و بەھێز ولەخۆبوردە بۆ ھاوسەرەکەی و ڕۆڵی وەک دای" وەسف کردووە.
ھاوسەرگیری لەگەڵ ماریا گانسێڤۆرت کرد کە پابەندی بیروباوەڕێکی توندتری ئینجیلی چاکسازیی ھۆڵەندیی سەر بە ڕێبازی کالڤینیی خێزانەکەی بوو.
بۆیە ھەوڵی دا لەو کێشانە خۆی ڕزگار بکات بە گواستنەوەی خێزانەکەی بۆ ناوچەی ئەلبانی لە نیۆیۆرک لە ساڵی ١٨٣٠ و دەستی بە بازرگانی خووری کرد.
کە لەوێ وانەکانی ئامادەیی خوێند لەوانەش وانەی خوێندنەوە و ڕێنوس و ھەروەھا خۆشنووسی و بیرکاری و ڕێزمانی ئینگلیزی و جوگرافیا و مێژووی سروشت و مێژوی جیھانی و یۆنانی و ڕۆمانی و ئینگلیزی و ژیاننامەی کلاسیکی و کلتوری کۆنی جولەکەکان.
ئالان میلڤیل وەسفی ھێرمانی کردبوو بەوەی "لە قسەکردن دواکەوتووە و لە تێگەیشتنیش ھێواش بووە لە سەرەتادا. بەڵام دواتر ھێرمان گەشەی کرد و ئالانی توشی سەرسوڕمان کرد بەوەی "کە ھێرمان بە باشترین قسەکەری بەشی سەرەتایی ناسرا".
لە ١٨٢٩ ھێرمان و گانسیڤورت گواسترانەوە بۆ قوتابخانەیگرامەری ئامادەیی کۆلۆمبیا و ھێرمان ناوی خۆی لە بەشی ئینگلیزی تۆمارکرد لە ٢٨ی ئەیلول.
ئالان لە ئایاری ساڵی ١٨٣٠ بۆ ڕائید میلڤیلی نووسیبوو کە «ھێرمان لە چاو پێشتر زیاتر پێشکەوتنی بەخۆوە بینیوەو ھەرچەندە قوتابییەکی درەوشاوە نییە،
بەڵام خۆی لە پلەو پایەیەکی باشدا ڕاگرتووەو زیاتریش پێشدەکەوێ ئەگەر ھانی بدرێت زیاتر بخوێنێ – بەڵام لەبەر ئەوەی منداڵێکی ڕووخۆش و بێ زیان و ئاقڵە،
ھەردوو باپیرەی مێلڤیل قارەمانی شەڕی شۆڕشگێڕیی بوون و ھەروەھا مێلڤیل دڵخۆش بوو بەوەی کە نەوەی ئەم دوو شۆڕشگێڕە بوو.
چەکی سەرەکی تانکەکە تۆپی ١٢٥ ملیمی لولە لووسە لە جۆری کە جێگەی تۆپی ی گرتەوە کە لە تانکەکانی پێشووی ڕوسیا و سۆڤێت بەکردەھات.
تایبەتمەندیەکی تری زیادکراو بۆ بۆ ئەم تانکە نەبوونی ە کە پارچەیەکە لەسەر لوولەکە بەستراوە کە ڕێگری لە گەڕانەوەی دووکەڵ دەکات بۆ ناوەوەی بورجی تانکەکە لەکاتی تەقاندنی گولە،
وەبەپێی زانیارییەفەرمییەکان مەودای ئامێرە لەیزەرییەکانی دیاریکردن و دواکەوتنی ئامانجی تۆپەکە لە ڕۆژدا زیاترە لە ٥ کیلۆمەتر بۆ دیاریکردنی ھەر تەنێک بە قەبارەی تانکێک و نزیکی ٣٫٥ کیلۆمەترە لە شەودا لەڕێگەی کامێرا گەرمی پێوەکانیەوە ،
وە تیمەکەی کە پێکهاتوون لە ٣ سەرباز لەناو بۆکسێکی سەربەخۆی پارێزراودان کە جیایە لەبەشەکانی تری تانکەکە و دەکەوێتە بەشی پێشەوەی تانکەکە.
وە هەروەها تەمەنی خزمەتکردنی بزوێنەرەکە نزیکەی ٢٬٠٠٠ کاتژمێر کارکردنە بە بەردەوامی بەرهەمهێنان هێزی ١٬٥٠٠ ئەسپ و ئەگەر هێزی ١٬٢٠٠ ئەسپ بەرهەم بهێنێ ئەوا نزیکەی ٥٬٠٠٠ کاتژمێرە لەدوای ئەو ماوەیە پێویستە بگۆڕدرێت.
14 «») یەکێکە لە تانکە سەرەکییە شەڕکەرە نوێیەکانی ڕووسیا و بۆ یەکەم جار لە کاتی پرۆڤە بۆ نمایشی ڕۆژی سەرکەوتنی سوپای سوور لە مۆسکۆ بینرا لە ٢٠١٥،
بزوێنەری تانکەکە لە جۆری ە کە بە گاز کاردەکات و هێزی ١٬٥٠٠ ئەسپ بەرهەم دەهێنێ و ئەوپەڕی توانای بەرهەمهێنانی بزوێنەرەکە هێزی ٢٬٠٠٠ ئەسپە.
ئەرخەپێل سۆکۆتڕا دەکەوێتە بەشی خوارەوەی باشوری یەمەن بەرامبەر بە شاری مەکلا لەڕۆژھەڵاتی کەنداوی عەدەن لە زەریای ھیندی وە لەبەری ڕۆژھەڵاتی دەڕوانێتە سەرکەناڕاوەکانی قیلۆچی ئەفریکی ،
ئەرخەپێل سۆکۆتڕا دەکەوێتە سەر ڕێڕەوێکی دەریایی جیھانی کە سەرجەم وڵاتە کەناراویەکانی زەریانی ھیندی بە جیھان دەبەستێتەوە .
دەکەوێتە زەریای ھیندی ڕوبەڕو بە کەناڕاوەکانی قیلۆچی ئەفریکی نزیک بە کەنداوی عەدەن٫بەدوری ٣٥٠ کم لەباشوری نیمچەدورگەی عەرەبی٫ئەم ئەرخەپىلە چواردورگە لەخۆ دەگرىت سەرەکیەکەی سۆکۆتڕایە،
ژیانی ژێر دەریایی سۆکۆتڕا تەواو تایبەت مەندی خۆی ھەیە کە ٣٥٢ جۆر مرواری لەخۆدەگرێت لەگەڵ ٧٣٠ جۆر ماسی تایبەت کە لەشوێنی تری جیھان نابینرێن لەگەڵ ٣٠٠ جۆر لە قڕژاڵ و جۆرەکانی.
کۆنترین پارچەیەکی شوێنەواری کە لەدورگەکە دۆزرابێنەوە لەشوێنێک بوە کە دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی دورگەکە لە گوندێک بەناوی ڕاکف ،
بەگوێرەی توێژینەوە ڕوسی و یەمەنیەکان کەکاری ھەڵکۆڵینیان ئەنجام داوە شوێنەوارێکیان دۆزیوەتەوە کە ڕووبەڕەکەی ١٦٠٠ متر چوارگۆشەیە،
ناوبانگ و گرنگە مێژوویەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەرەتای سەرھەڵدانی بازرگانی بەکەلوپەلە ئاینیەکان کە لەڕێو ڕەسمە ئاینیەکانی کریستیانی و ئیسلامی بخوریان بەکار ھێناوە کە لەوکات تەنھا لەم دورگەیە ھەبوو.
ناوەڕاستی دوورگەکە زنجیرەیەک شاخی ھەیە بەبەرزی و نزمی جیاواز بەڵام لەبەشی باکور و باشوری دوورگەکە دەشتە لیتەنیەکانی ھەیە کەوا تەپۆڵکەی قەدباڵی شاخەکان بە کەناراوەکانی دەبەستێتەوە ،
نوێنەری ڕامیاریی ئینگلیزەکان لەگەڵ شای میھریەکان ڕێککەوتنامەیەکیان مۆرکردلەبارەی پاڕاستنی کەشتیە سەربازیەکانی ئینگلیز و قەوارە ڕامیاڕیەکەی میھریەکان بەسەربەخۆیی ،
لەساڵی ١٩٦٨ یەکێتی سۆڤیەت دەستی بەسەر دوورگەکە داگرت و بنکەیەکی سەربازی دەریایی دامەزراند درێژەی کێشا تاوەکو داڕمانی یەکێتی سۆڤیەت ١٩٩١،
لەساڵی ١٥١١ میھریەکان کە ماسی گری ڕەسەنی ناوچەکە بوون ڕووبەڕوی پورتوگالیەکان وەستانەوەو لە دوورگەکە دوریان خستنەوەو میرنشینێکی سەربەخۆیان ڕاگەیاند لە دوورگەکە تاکو ھاتنی ئینگلیز بۆناوچەکە.
دابڕان و شێوازێکی تایبەت و جیاوازی ھەیە لەگەڵ ئەفەریکا و نیمچەدورگەی عەرەبی ھەم لەڕوی سروشتی خاکەکەو بەرھەمەکانی ھەم لە ڕوی پێک ھاتەی کۆمەڵایەتیشیەوە.
لەساڵی ١٥٠٧ کەشتیەکی پورتوگالی بەسەرکردایەتی ترستاو دا کۆنھا واڵڤۆنسۆ دەستی بەسەر دوورگەکە داگرت تاوەکو ساڵی ١٥١١.
بە درێژایی ساڵەکان چەند کەسایەتییەکی خراپەکاری دوژمنی باتمان درەوشانەتەوە و ھەندێکیان ناوبانگێکی گەورەی بەدەست ھێناوە لە ناو خۆشەویستان و ئاشقانی چیرۆکە نەخشێنردراوەکان،
و خێرا کۆمپانیای بەرھەمھێنەر ھەڵسا بە بڵاوکردنەوەی گۆڤارێکی تایبەت تێیدا سەرکێشییەکانی کەسایەتییەکەی لەخۆ دەگرت لە نێوان دەیەی چلەکان لە سەدەی پێشوو،
ھەر بۆیە گواستییەوە بۆسەر شاشەی تەلەڤیزیۆن لە شەستەکانی سەدەی بیستەم و زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی بەرھەمھێنرا تێیدا سەرکێشییەکانی باتمان و ڕۆبن لەخۆ دەگرێت،
ئەو زنجیرەیە ئامانجی ئەوە بوو ڕەوشت لە نێوان منداڵان بڵاو بکاتەوە لە پاڵ سیاسەتی ویلایەتە یەکگرتووەکان کە خاوەنی بنکەی بڵاوکردنەوەکانی ناچار دەکرد لە دیمەن و وێنەکانی توندوتیژی و وێران کردن و کوشتن دوور بکەونەوە لە گۆڤار و ئەو پەرتووکانەی بۆ منداڵ ئاڕاستە دەکران،
وەک ئەو سەرکەوتنەی چیرۆکەکەی فڕانک میڵەر لە ساڵی ١٩٨٦ کە ھەڵگری ناونیشانی «سوارچاکی تاریکی دەگەڕێتەوە» بوو بە دەستی ھێنا،
ھەروەھا باو و باپیرانی باتمان برتیین لە ئاناگالس حقلی (کەسایەتییەکە لەلایەن بارۆنە ئێما ئۆرکزی لە ساڵی ١٩٠٣ دروستکراوە) و زۆرۆ (کەسایەتییەکە لەلایەن جۆنستۆن موکوڵی لە ساڵی ١٩١٩ دا دروستکراوە).
کەسایەتی باتمان زۆر بەناوبانگ بوو دوای پێشکەش کردن و ھەروەھا بوو بە خاوەنی پەرتووکێک بۆ خۆی بە ناونیشانی باتمان لە ساڵی ١٩٤٠.
لە کۆتایییەکانی دەیەی ١٩٦٠ زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی باتمان گۆڕانکاری سەرتاسەری بەکارھێنا کە بۆ چەندین ساڵ دوای تەواو بوونی زنجیرەکە لەگەڵ کەسایەتییەکەدا مایەوە.
پەرتووکە نەخسێندراوەکانی ئەم قۆناغە تاریکە گەیشتە لوتکە لە ساڵی ١٩٨٦ لە زنجیرەی گەڕانەوەی سوارچاکی ڕەشی فرانک میلەر،
ھیتر؛ و سەرکەوتنە تەواوەکانی وارنەر برەدرز لە کاری فیلمەکاندا لەسەر باتمان یارمەتیدەر بووە لە بەردەوام بوونی گرنگیدان بە کەسایەتییەکە.
«بێڵ ھەستی بە بێھیوایی دەکرد لەبەر نەبوونی دەستکەوتی گەورە لە ژیاننامەکەیدا؛ و ھەستی بەوە کرد کە ئەو ھەموو تواناکانی بەکارنەھێناوە و شەمەندەفەری سەرکەوتنیش ئەوی جێھێشت.» ھەروەھا کاتێک فینگەر لە ساڵی ١٩٧٤ مرد دی سی بە فەرمی بۆ فینگەر ھاوبەشی نەکرد بۆ دروستکردنی باتمان.
و ھەروەھا لە پلەی دووەم لە گۆڤاری ئێمپایر بۆ ٥٠ باشترین کەسایەتی ھەموو سەدەکان دانراوە؛ و کەسایەتییەکە لە زنجیرە فیلمەکانی لویس وێڵسۆن،
بە پێچەوانەی ھەموو سووپەر پاڵەوانەکانی تر باتمان خاوەنی ھیچ ھێزێکی نا سروشتی نییە بەڵام ئەو تەکنەلۆجیا و زانست و زیرەکییەکەی و سامانەکەی و ھێزە جەستەیییەکەی لە شەڕەکەی دژی تاوان بەکاردێنیت.
کاتێک لە دەرچوونی ژمارەی ٢٧ لە گۆڤاری چیرۆکی نەخشێندراوی دێتێکتیڤ کۆمیکس لە ساڵی ١٩٣٩دا دەرکەوت و لەو کاتەوە ئەو و سوپەرمان و سپایدەرمان بوون بە بەناوباگترین سوپەرھیرۆی خەیاڵی،
باتمان شەڕ لە شاری گۆسەمی خەیاڵیدا دەکات؛ و زۆرێک لە کەسایەتییەکان یارمەتی دەدەن وەک ھاوبەشەکەی لە شەڕ کردن دژی تاوان ڕۆبن و خزمەکارەکەی ئەلفرێد و سەرۆکی پۆلیس جەیمس گۆردۆن و ژنی شەمشەمەکوێرە،
چیرۆکەکانی باتمان ھەر وەک چیرۆکە نەخشێندراوەکانی تر تری جێگای پێویست لە خەیاڵ دابین دەکات ئەمەش بە مەبەستی بڵاو بوونەوە لە حاڵەتەکانی و وەرگرتنی پاڵەوانێتی و ھەڵسوکەوتی و تواناکانی.
ئیرشادی موریدەکانی کرد و لە سەردەمی شێخ بابا ڕەسولەوە هەتا سەردەمی شێخ محمدی نۆدێ هەردوو تەریقەتی نوربەخشی و عەلەوی بەربڵاو بوون لە کوردستان و عێراقدا هەروەها لە دیاربەکر و حەلەب
لەوێ دوای تێپەڕاندنی قۆناغە ڕوحیەکان ئیجازەی وەرگرت و بوو بە یەکێک لە خەلیفەکانی شێخی ولیانی و ڕۆیشت بەرەو ناوەچەی و خەڵکیش لێی کۆبونەوە و بوون بە مورید و تەریقەتیان وەرگرت پاشان چوو بۆ شام و لەوێ تەریقەتەکەی بڵاو کردەوە ،
چەندین کەرامەتم لێی دیوە بۆنمونە بەسەر ئاو ڕۆیشتن و بینی حەزرەتی خدری زیندە و سەرخستن و دورخستنەوەی بەرپرسەکان لە پلەکانیان بە دووعای ئەو ،
هەتا لە ناوچەی قەرەداغ جێگیر بوو و خەڵوەتی کرد کە ناوچەی و ناوچەی کە تا ئێستاش شوێنی خەڵوەتەکان ماون و خەڵک زیارەتیان دەکات ،
لە سەرەتایی ئالۆزیەکانی سوریا و سەرهەڵدانی شۆرشی سوریا لە ۱٥ی ئازاری ٢٠١١ هەروەها شۆرشی رۆژئاوا له شارى کۆبانێ لە ١٩ی تەموزی ٢٠١٢ قۆناغیکی نوێ هاتەکایەوە بۆ گەلی کورد کە ‌هێزەکەی کوردی دروستبکەرێت،
کە لە هۆزی شەممار و هەروەها ئەنجومەنی سەربازی سریانی پێکهاتبوو کە دواتر لە ١٠ی ئەیلولی ٢٠١٤دا یەکینەکانی پاراستنی گەل ژوورێکی ئۆپەراسیۆنی هاوبەش لەگەڵ چەند لیوایەکی سوپایی ئازادی سووریا دامەزراند بە ناوی گڕکانی فورات،
کەدواتر لە ١٠ی ئۆکتۆبەری ٢٠١٥ لە شاری حەسەکە ھێزەکانی سووریای دیموکرات دامەزراند دواتر لە شاری دێرک لە ١٠ی کانوونی یەکەمی ۲۰۱٥دا هەسەدە پێکهێنانی ئەنجومەنی سوریای دیموکراتیکی راگەیاند کە لقی سیاسی ئەم هێزەیە هەروەها لە ٢٤ی نیسانی ٢٠١٩ دامەزراندنی هێزێکی نوێیان ڕاگەیاند کە لە ئەرمەنیەکان پێکدبێت
ܚܝ̈ܠܘܬܐ ܕܣܘܪܝܐ ܕܝܡܩܪܛܝܬܐ‎) ھاوپەیمانێکی چەکدارییە کە بەشدارن لە شەڕی ناوخۆیی سووریا کە لە ١٠ی ئۆکتۆبەری ٢٠١٥ لە شاری حەسەکە لە نێوان کورد و عەرەب و ئاشووری/سریانی, هەروەها هەندێک گرووپی تورکمان، ئەرمەنی،
لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ هێزەکانی هێزەکانی سووریای دیموکرات هێرشێکیان لە باکوری ڕۆژهەڵاتی سوریا بەڕێوەبردوو بۆ گرتنی شارۆچکەی هۆل و دەوروبەری لە داعش
تەواوی توانای خۆیان خستەگەڕ بۆ سەرخستنی ئەم پرۆسەیە و ھێزەکانی پەیمانی ناتۆ جەنگیان لەدژی سربەکان راگەیاندو زەبری زۆر کوشندەیان لێداو بە تەواوی لاوازیان کرد.
ھۆکاری راستەوخۆی ئەم جەنگە ھەڵوەشاندنەوەی بلۆکی خۆرھەڵات و سەرلەنوێ داڕشتنەوەی نەخشەی جوگرافی بوو لە نێوان کۆمەڵێکی جیاواز لە گروپە ئەتنیەکانی ناوچەکە.
ئەم کێشەیە لە رووی جوگرافییەوە لە ناودڵی ئەوروپادا بوو ھەر ئەمەش بوو کە ئەو کێشەیەی کردە کێشەیەکی ستراتیژی بۆ ئەوروپا و بە ھەموو قورساییەکی خۆیانەوە ھەریەکە لە ئەمەریکا و بەریتانیا و روسیا و فەرەنسا و ئەڵمانیا،
بێگومان ئەمەش بووە ھۆکاری ھەڵئایسانی جەنگێکی خویناوی لە ناوچەکەدا و جگە لە دەیان ھەزار بریندار و کوژراو پاکتاوی نەژادی ئەنجامدراو سەدان ھەزارکەسیش ئاوارەبوون.
وەک دیاردەیەکی جیهانی و بەتایبەت لە ناوچە شارییەکانی زۆرێک لە کۆمەڵگە مۆدێرن و هەروەها دواکەوتووەکان دەبیندرێ و دیاردەیەکی ڕوون و ئاشکرایە و وەک دیاردەیەکی ژیانی کۆمەڵایەتی کۆمەڵگای مۆدێرن بوونی هەیە و دەکرێ لە لایەنی جۆراوجۆرەوە لێی بنوڕین.
ڤەندالیزم لە زمانی ئینگلیزیی ئاماژە بە لەناوبردنی بە ئەنقەستی دارایی و شوێنە گشتییەکان لە ئاستی شار دەکا و هەر چەشنە هەڵسوکەوتێکی وێرانکارانە، ناژیاری،
ئەم ڕوحی وێرانکاری و شەرئەنگێزی ڤەندالەکان بۆتە هۆی ئەوەی کە لە بابەتە پاتۆلۆژییەکان هەر چەشنە هەڵسوکەوتی دزێو و تاوانکارانە کە دەبێتە هۆی وێرانکاری نەزانانە و بەئەنقەستی دارایی و شوێنە گشتییەکان و هەروەها دژایەتیی و لەناوبردنی ئاسەواری هونەری و ژیاری،
پزیشکی تایبەتمەند توانای دیاریکردنی ھەیە جگەلەوەی نەخۆش دەتوانێت بەخۆی دیاری بکات بەبێ گرتنی وێنەی تیشکی بەجوت کردنی قاچەکانی لەکاتی پاڵکەوتن و بەرزکرنەوەی بۆ ٩٠ پلە کە ھەست بە ئازارێکی توند دەکات لەژێر شانەکانی.
لەکاتی ھەڵگرتن ماسولکەکان توشی گرژبوون دەبن وە ناگەڕێنەوە بۆ باری ئاسایی یان بەھۆی بەرکەوتنی ھێزێکی توندەوە کەبەر ماسولکەکانی پشت دەکەون،
ئەوبوارەی کە دڕکە پەتک پێی تێپەڕدەبێت کە ھەر پاڵەپەستۆیەک بۆسەربڕبڕەکان یەکسانە بە پاڵەپەستۆخستنە سەر دڕکە پەتک،
ئەم تەسک بونەوەیە بەھۆی ماسولکەکانی پشتەوەیە یاخود ھەوکردنی پشت یان خزانی جومگەکانی پشت یانیش بەھۆی دەرچونی پەپکەی نێوان بڕبڕەکانی پشتەوەیە بۆسەر دڕکە پەتک و تەسککردنەوەی بواری دڕکەپەتک.
ڕەگ پشتی وەک نەخۆشیەک ناناسرێت بەلکو وەک دیاردەیەکی نەخۆشی پێناس دەکرێت کە بھۆی نەخۆشی پشتەوە لە قاچەکان خۆی دەنوێنێت،
ڕەگ پشتی ((بریتیە لەو ئازارەی لەبەشی ھەرە خوارەوەی پشت دەست پێ دەکات بۆ ژێر پێیەکان))یان ((بریتیە لە ئازارێک بەھۆی لاوازی ماسولکەکانی پشت و پەستان خستنەسەری لەلایەن یەکێک لە بڕبڕەکانی پشتەوە ))،
ڕەگ پشتی بەلاوازی دەمارەکانی خوێن و ھەستەوەرەکانەوە دەناسرێتەوە بەھۆی خێرایی جولەی خوێن و لاوازی دەمارەکان ئەم دیاردەیە سەرھەڵدەدات.
چارەسەرکردنی بەدەرمان لە ھەنگاوە یەکەمینەکانە کە تا شەش حەفتە درێژە دەکێشێت لە ٪ ٩٠ توشبوان توانیویانە بە شەش حەفتە چارەسەری بکەن ،
ڕێگای تریش ھەیە بۆ چارەسەرکردن وەک وەرزش یان ڕاھێنان بەشت یاخود ڕۆیشت بەپێ و گەرم داپۆشینی پشت و ڕێگای تر بەڵام ھەموو ئەمانە چارەسەری خێراو بنەرەتی نین ناتوانرێت پشتی پێ ببەسترێت.
کە ئازارەکە تەنھا لەلایەکی جەستە دەبێت کە بەھۆی ھۆکارێکی دەرەکیەوە بۆ سەرپشت توشی مرۆڤ دەبێت یاخود بەھۆی لاوازی ماسولکەکانی قاچی توشی دەبن.
دەرچونی پەپکەی بڕبڕەکانی پشت لەنێوان یەکێک لە بڕبڕەکان و پەستان خستنە سەری ئەم پەپکەیە بۆسەر شادەمار ھۆکاری سەرکی ڕەگ پشتیە،
ڕەگ پشتی کەبەھۆی دەرچونی پەپکەکانی بڕبڕەوە سەرھەڵدەدات دەبێت ھۆی ڕێگری لە ھاتوچۆی خوێن و ھەوکردنی دەوروبەری بڕبڕەکە.
لێتۆ بەوە ناسراوە کەلەکاتی نواندنەکاندا بە بەردەوامی هەڵسوکەوتی ڕۆژانەشی وەک ڕۆڵەکەی دەگێڕێت ئەمەش وەک لێڕاهانتێک لە ڕۆڵەکەی و زۆرجار ئەمە کاری کردۆیە سەر تەندروستیشی .
ئەم ئەیالەتە لە ساڵی ١٥٥٤ کە عوسمانییەکان ئەو ناوچەیەیان داگیر کرد دروست کرا و دەسەڵاتی ناوچەکەیان بەخشی بەو میرە کوردانە کە لەگەڵ حکوومەتی ناوەندیی عوسمانییەکاندا ھاوکارییان ھەبوو.
ئەندامانی ئەم بنەماڵەیە توانیان بە گەرەنتیکردنی ئاسایشی سنوورە ناجێگیرەکانی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی لەگەڵ ئێران لە بەرامبەر ئۆتۆنۆمی تەواودا،
لە یەکەم ئامۆژگاریەکانی ئەوەیە کە بە کوڕەکەی ڕادەگەیەنێ کە ھاوبەش بۆ خودا پەیدا نەکات و شیرک نەکات چونکە بەڕاستی ستەمێکی زۆر گەورەیە.
بەڕاستی ئەو ئەگەر کێشی تۆوە خەردەلەیەکیش بێت لەناو بەردێکدا یان لە ئاسمانەکان یان لە زەوی دا بێت خودا دەیھێنێت بەڕاستی خوا وردبین و ئاگادارە.
جا لوقمان بە کوڕەکەی وت کاتێک ئامۆژگاری دەکرد ئەی کوڕی شیرینم ھاوبەش بۆ خوا دامەنێ چونکە بەڕاستی ھاوبەش دانان ستەمێکی زۆر گەورەیە.
ئێبن و کۆمەڵێک خەڵکی سڤیل خۆیان حەشاردەدەن بۆ ئەوەی نەکەونە بەردەستی خوێن مژەکان و ئێبنیش پلان بۆ چارەسەرکردنی کێشەکە و ڕزگارکردنی خەڵکەکە و شارۆچکەکە دادەنێت.
بەڵام ئەو زستانەی کە دێت جیاوازی دەبێت ئەویش ڤامپایەرەکان دەردەکەون و هەوڵی دەستبەسەر داگرتنی شوێنەکە و کوشتنی خەڵکەکە دەدەن.
هۆزی شەقاقی بە ڕەچەڵەک کوردن و دەگەنەوە هۆزى گەورەى شکاک کە ئێستا لە ورمێ و وان و جۆلەمێرگ و عەفرین دەژین و لە بنەڕەتدا کۆچەر بوون لە ناوچەى دەشتى ماردین و هەسکیف و فنیک و بۆتان دەژیان.
لە گەرمەى شەڕى سەفەوی و عوسمانی لە هەرێمى بۆتان و کلیسى کوردستانەوە کۆچیان پێکرا بۆ دیوى سنوورەکانى ئێران هاوشێوەى هۆزەکانى زەعفەرانلو و شادلو و کیکانلو.
ئەم هۆزە لە سەردەمى قاجارەکان رۆلێکى گرینگیان دەگێڕا و عەلیخانى شەقاقى و کوڕەکەى صادق خانى شەقاقى زۆر لە پێش بوون لاى شاهانى ئێران و حوکمرانیەکەیان بە خاننشینى سەراو دەناسرا.
ھەرکییەکان لەکۆندا کۆچەر و شوانکارە بوون لەبناری شاخەکانی کوردستان لەو شاخ بۆ ئەو شاخ کۆچیان کردوەبە ئازادی بەڵام ئەم ژیانە ئازادەیان لێ تێک چوو دوای ڕێککەوتنامەی سیڤەر ١٩٢٠ بەھۆی دروستبوونی وڵاتی تورکیا و عێراق و سووریا و ئێران کە سنووری ئەم وڵاتانە کێشرا بوە ھۆی ڕێگری لەبەردەمیان و ناچاربوون لە یەکێک لەم وڵاتە تازە دروست بوانە نیشتەجێ ببن،
لەسەرتا ھەرکییەکان دانیان بەو سنوورە دانەدەنا و لە ھاتوچۆ بەردەوام بوون بەڵام بەھۆی ھێرشی تورکەکان و ڕێگرییەکانیان کە ژمارەیەکی زۆڕیان لێ کوژرا ناچاربوون لەو گوندانە نیشتەجێ ببن کە زستانان لێی دەمانەوە،
دوای کێشانی سنووری ئێراق تورکیا لە ١٩٢٠ و دابەشکردنی کوردستان حکوومەتی دامەزراوی تورکیا نەیتوانی دەسەلاتی ھەبێت بەسەر ئەو سنوورەی کەتازە بۆی کێشراوە،
شانشینی بەریتانیا لێژنەیەکی دیاری کرد بۆ ھەڵسەنگەیاندنی بارودۆخەکە و دیاریکردنی کێشەکان بەمە لیژنەیەک ھات بۆ ھەکاری و ناوچەی شەمزینان بەڵام بەھۆی ڕێگری و تورەیی کوردەکان بەرامبەر تورک و ئینگلیز نەیانتوانی لە ناوچەی شەمزینان بمێننەوە،
ئەمڕۆ ھەرکییەکان لە کوردستانی ئێران لە شارەکانی ورمێ و تەرگەڤەر و مێرگە ڤەر نیشتە جێبوون لەگەڵ ھەندێ لەناوچەکانی دشت و ڕۆژا و بەراندز،
ھەرکییەکان بە ئازایی و جوامێری ناوبانگیان دەرکردوە بەتایبەت دوای بەزۆر نیشتەجێکردنیان کە بوونەتە مەترسی بۆ ھەموو حکوومەتەکانی عێراق و تورکیا و ئێران،
ھۆزی ھەرکی دابەش دەبن بۆ سێ خێلی سەرەکی کەبریتین لە خێلی مەندا و سەیدا و سەرھاتی ھەرکییەکان بە کوردی کورمانجی دەدوێن وەک زۆڕینەی کوردەکان.
ئه‌وانه‌ش بۆ چه‌ند تیره‌یه‌ك دابه‌ش ده‌بن خێڵی مه‌ندا دوو تیره‌ی لێ نه‌بێته‌وه‌ ئه‌وانیش كه‌ ئه‌وانیش چه‌ند بنه‌مالیه‌كی گه‌وره‌ی لێ جیا ده‌بێته‌وه‌ وه‌ خێلی سه‌رهاتی پێنج تیره‌ی لێ ده‌بێته‌وه‌ ئه‌وانیش كه‌ ئه‌وانیش دابه‌ش بوونه‌ به‌سه‌ر چه‌ندین بنه‌ماله‌ی گه‌وره‌ .
ئەم جۆرە ئاووھەواییە بەشەکانی باکورو باکوری رۆژھەڵاتی ھەرێم دەگرێتەوەو سنووری باشوری لەگەڵ سنوری باشوری ناوچەی شاخاوی لە ھەرێمدا دەڕوات،
تێکڕای بارانی ساڵانەی لە ٥٠٠ملم دانابەزێت تا بەرەو رۆژھەڵات و باکوورو باکووری رۆژھەڵات برۆین باران زیاتر دەبێت بۆ ماوەی چەند رۆژێک دەبێتە ھۆی پچرانی رێگای گواستنەوە لەنێوان شارە جیاجیاکاندا.
ھەرێمی ئاوو ھەوای نیمچە وشک ئەو ھەرێمە بەشەکەی دیکەی رووبەری ھەرێم دەگرێتەوە لەڕووی سیستمی باران بارینەوە لەھەرێمی پێشوو دەچێ (ھاوینی ووشک و برینگ،
زستانی بە باران) بەڵام لێی جیاوازە لەڕووی کەم بارانییەوە (ساڵانە کەمتر لە ٥٠٠ملم و بەرزی پلەکانی گەرمی لەھاویندا زستانی کەمتر ساردە کەم جاری وا ھەیە بەفری لێ بکەوێ).
رووخسارە جیومۆرفۆلوجییەکان زمارەیەک یەکەی جیۆمۆرفولۆجی سەرەکی دەکرنە خۆ ئەمەش لەبەر رۆشنایی ریسای بۆلینکردنی کە یەکە جیۆمۆرفۆلۆجییەکان ی لەسەر بنجینەی بنەرەت بۆ پێکھاتەیی و دامالینکردو ڕووبار کرد بولینکردووە.
سنوری ھەرێم لەناوقەدی ئێراقەوە لەباشووری رۆژھەڵاتی شارۆچکەی بەدرە لەپارێزگای واست دەست پێدەکات بەرەو باکوور تا پردی نەوت لەرۆژئاوای شارۆچکەی مەندەلی ھەڵدەکشێ لەتەنیشت بەرزاییەکانی حەمرین تا فەتحە دەڕوات شان بەشانی ڕووباری دیجلە سەردەکەوێ و لەباکوری شاری موسڵ بەرەو باشوری ڕۆژاوا بادەداتەوە بەئاراستەی شارۆچکەی حەزەر پاشان بەرەو ڕۆژاوا بەئاراستەی سنووری ئێراق سووریا لەباکووری شارۆچکەی بەعاج.
ھەرێمی کوردستانی ئێراق بریتییە لەو بەشە کوردستانەی کەدەکەوێتە نێو سنوری دەوڵەتی ئێراقەوە کەدوابەدوای جەنگی جیھانیی یەکەمەوە دروست بوو،
ئەمەش لەبەر ھۆکاری بەرزی و نزمی لەلایەک گوزەرکردنی ژمارەیەکی زۆرتر لە نەوراییەکانی کەش وھەوا بە ھەرێمدا جگە لەوەی کە جۆری نەوراییەکانیش تا بەرەو باکوور بڕۆین قوڵتر دەبن،
بەگشتی چەند بەرەو باکورو باکوری رۆژھەڵاتی ھەرێم بڕۆین پلەی گەرمی دادەبەزێت لەبەرئەوەی چەند بەرەوە باکورو باکوری رۆژھەڵات بچین زەوییەکە بەرزو بڵند دەبێت،
وە لایەکانی باکووری ھەرێم دەکەونە ئەو ناوچانەی کەلە کەمەرەیی زەوییەوە دورترن کەدەبێتە ھۆی کورتی رۆژ لەنیوەی زستانی ساڵداو کەمبوونەوەی گۆشەی تیشکی ھەتاو کەوتن.
ئەم ھەرێمە لاوەکییە دیسان بەوە ناسراوە کەبڕی بارانی مانەو ساڵانەو وەرزانە ھەڵبەزو دابەزێکی گەورە بەخۆیەوە دەبینێت بەبەراورد کردن لەگەڵ ھەرێمی پێشوودا،
ئەم ھەرێمە بەشەکانی باکورو باکوری رۆژھەڵاتی ھەرێمی کوردستانی ئێراق دەگرێتەوەو سنوورەکانی باشوری لەگەڵ سنوری باشوری ناوچەی شاخاوی لەھەرێمدا دەڕۆن ئەم ھەرێمە بەزۆری رێژەی بارانەکەی جیادەکرێتەوە کەناوەندی ساڵانەی باران ٥٠٠ملم کەمتر نییە،
کەمی لاربوونەوەی گۆشەی کەوتنی تیشکی ھەتاو ھەروەھا رۆژ درێژی و ساماڵ و تۆپەڵی ھەوایی کیشوەری وشک کەلەھاویناندا ھەرێم دەگرێتەوە،