polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ڕووباری لونی تاکە سەرچاوەی ئاوی سروشتییە کە لە ناو دەریاچەیەک لە بیاباندا کۆتایی دێت لە دۆڵی پوشکەر-ی سەر بە زنجیرە ی ئەڕەڤالی لە نزیک عەجرەوە ھەڵدەقوڵێت و لە زێی مەرەشیی ڕان-ی کوتچ لە گوجەرات کۆتایی دێت،
پالی و سیرۆھی و ناوچەی میتاڤیرانا ڤاڤ ڕادانپووری بانەسکانتھا گوجەراتی باکووردا تێپەر دەبێت ئەو گوندانەی کە ئاویان بۆ دابین دەکات بریتین لە:
بیابانی تار خاوەن ڕابروو و کەلتورێکی دێرینە لە ڕووی ڤیستیڤاڵی بیابانی کە ھەموو ساڵێک ڕێکدەخرێت جەژنەکانی بیابانی ڕاجاستان بە جۆش و خرۆشەوە جێبەجێ دەکرێن.
جلوبەرگی جوان و قەشەنگ لەبەر دەکەن و خەڵکی سەمای بیابان و گۆرانیی خۆش و ئەڤینداری و تراژیدی دەچڕن ھەروەھا شانۆگەری و پێشانگای جۆربەجۆر ڕێک دەخەن و چەندین بابەتی میللی پێش کەش دەکەن لەگەڵ جولە و نمایشی وشترەکان کە لەم فیستیڤاڵەدا ڕۆڵی سەرەکییان دەگێرن کە تێیدا کلتووری میللی دەوڵەمەند و ڕەنگینی ڕاجستان پێشکەش دەکەن.
بیابانی تار نزیکەی ٤٬٥٦٪ ی کۆی ڕووبەری جوگرافی ھیندستان پێک دێنێت و پتر لە ٦٠ ٪ ی بیابانەکە دەکەوێتە ویلایەتی ڕاجستان - ی ھیندستان تا گوجارات و پەنجاب و حەریانا و پارێزگای سیند لە پاکستان درێژ دەبێتەوە.
لە چۆڵەوانی ئەم بیابانە سەرەرای زۆری ژمارەی دانیشتووان و سەختی و وشکی و نالەباری کەش و ھەواکەی بەڵام ھێشتا ڕژێمێکی ژینگەیی فرەجۆری ھەیە.
لەم بیابانە ژیانی کەلتوری مرۆڤ گونجاوە لەگەڵ ژیانی باڵندە و ئاژەڵە کێویەکانی ناو لمی بیابانەکە لەم بیابانە زۆرینەی ئاژەڵەکان پاڕێزراون بە پێچەوانەی بیابانەکانی دیکەی جیھان نزیکەی ٢٣ جۆر مارمێلکە و ٢٥ جۆری مار لە بیابانەکە ماون.
فالودی لە ڕاجستان و خەرەغودە لە گوجەرات ئەم دەریاچەیانە لە وەرزی باران بارین ئاو کۆدەکەنەوە بەڵام دواتر ئاوەکە بە ھەڵم دەبێت و خوێیەکە دەمینێتەوە بەھۆی ئەمەوە ڕێژەی خوێ بەردەوام لەبەرزبوونەوە دایەوشکایی ئاوی باران وەردەگرن و کۆیان دەکەنەوە و ھەڵم دەکەن خوێ بە ئاووھەوای بەرد لە ھەرێمەکە داوەرگیراوە.
پێشتر چەندین جۆری درەختیان بۆ چاندن ھێنا بیابانەکە وەک جۆری ئیکالیپتۆس و ئەکاسیا و کاسیا و ڕەگەزەکانی دیکە لە ئیسرائیل و ئوسترالیا و ئەمریکا و ڕوسیا و زیمبابۆی و چیلی و پێروو و سودان.
کە دەکەوێتە باشووری ڕۆژئاوای سیرسا و حەریانا و لە تەنیشت تلوەرا جەھیلە لە ڕاجاستان ئەم ڕووبارە وەرزییە دوو کەندوێلەی ئاودێری دەردەکات کە درێژ دەبێتەوە بۆ ڕاجاستان.
ناوچەیەکی بیابانی گەورەیە لە بەشی باکووری ڕۆژئاوای نیمچە کیشوەری ھندستان کە ڕووبەرەکەی ٢٠٠ ھەزار کم٢ ە و سنووری ڕامیاری سروشتییە لە نێوان ھیندستان و پاکستان.
کە لە وەرزی ھاویندا گەشە دەکەن و لە مانگی حوزەیران و تەمووزدا تۆویان کردووە ئەمانە دواتر لە مانگی ئەیلوول و تشرینی یەکەم دروێنەی دەکەن بەروبوومە کاریفییەکان بریتین لە گوار،
ژمارەیەکی زۆر لە جوتیارانی بیابانی تار پشت بە ئاژەڵداری دەبەستن بۆ بژێوی ژیانیان مانگا و گامێش و مەڕ و بزن و وشتر و گا ھەموو بەرھەم دەھێنرێن.
لە ھیندستان دانیشتووانی ھیندوو و جەینو سیخ و موسڵمانی تێدا دەژێت ھەروەھا لە پاکستانیش دانیشتووان ھەم موسڵمان و ھەم ھیندۆسیش دەگرێتەوە.
کەناڵەکان ئاوی خواردنەوەی سەدان کەس لەو ناوچە دوورە دەستانە دابین دەکات لەگەڵ ئەوەی قۆناغی دووەمی کارکردن لەسەر کەنالەکە بەخێرایی بەرەوپێش دەڕوات،
لەوانە زیادبوونی دانیشتووان لە ھەردوو ژمارەی مرۆڤ و ئاژەڵدا ئاژەڵداری بەھۆی سەختی بارودۆخی کشتوکاڵەوە بووەتە باو لە ئێستادا ١٠ جار زیاترە وەک لە پێشوو.
تافۆولی ھیندی ئاژەڵێکی کەوی کراوی نیشتەجێی ناوچەی تارایە ھەروەھا تاووس بە باڵندەی نیشتمانی ھیندستان و باڵندەی پارێزگای پەنجاب دیاری دەکرێت.
ئەمبلیوپیای سەرھەڵگر لەوانەیە لە ئەنیسۆمترۆپییەوە لێبێت ئەنیسەترۆپی کاتێک ھەیە کە جیاوازی لە ھێزدا ھەبێت لە نێوان ھەردوو چاودا.
ئەمبلیوپی ڕیفراکتیڤ کەمتر لە ئەمبلیوپی سترابیسمیکی سەختترە و بە زۆری فەرامۆشدەکرێت لەلایەن پزیشکە چاودێرییە سەرەتایییەکانەوە بەھۆی کەمتر دەرکەوتنی دراماتیکی و نەبوونی دەرکەوتەی جەستەیی ئاشکرا،
وەک لەگەڵ سترابیسموس بەوەی کە ڕاستکردنەوەی ناچالاک لە نایۆسەمیترۆپی بەھۆی دیمەنی بە شێوەیەکی ئاسایی دەبێتە ھۆی گەورەبوونی وێنەی جیاواز لە ھەردوو چاو،
دەماری ئەندامی لە تۆپی چاودا (ھەرچەندە کێشەی ئەندامی دەتوانێت ببێتە ھۆی ئەمبلیوپیا کە لەوانەیە بەردەوام بوونی ھەبێت دوای ئەوەی کێشەی ئەندامی بە دەستێوەردانی پزیشکی چارەسەر بووە).
ئەمەش بە تاقیکردنەوەی ڕاستەوخۆی مێشک پشتڕاستکراوەتەوە دەیڤد ھوبێل و تۆڕستێن ویسل لە ساڵی ١٩٨١ خەڵاتی نۆبڵیان لە زانستی فیزیۆلۆژی پزیشکی دا بەدەستھێنا بەھۆی کارەکانیان لە نیشاندانی ڕادەی ئەو زیانانەی کە بە ستوونەکانی ھەیمەنەی ئۆکلار بەرھەم دێت لە پشیلەکان بە بێبەشکردنی تەواوی بینین لە ماوەی ئەو ماوەیەی پێی دەوترێت "ماوەی بڕیاردەر" زۆرترین " ماوەی بڕیاردەر " لە مرۆڤدا لە دایکبوونەوە تا دوو ساڵی بەردەوام دەبێت.
ھەرچەندە ھەندێک جار بەکارھێنانی بەربوونەوەی چاو دەبێتە ھۆی بەرەنگاربوونەوەی خۆ تەرازووکردنی ئۆکلار ەکە لەوانەیە بە میتۆدی نەشتەرگەری یان نانەشتەرگەری چارەسەر بکرێت،
ئەو کەسانەی کە ئەمبلیوپییان ھەیە ھەروەھا کێشەی بینینی دووریان ھەیە وەک تێڕوانینی قووڵی یرۆسۆکۆپیکی سنووردار و زۆربەی کات زەحمەتی بینینی وێنە سێ ڕەھەندییەکان لە وێنەی شاراوەی ستریۆسکۆپیکیدا ھەیە وەک ئۆتۆستریۆگرام.
نەخۆشەکانی ئەم نەخۆشییەش زۆربەی جار ئاستی ئەم هۆڕمۆنەیان زۆرە و دەشێ زۆر کێشەش بۆ سوڕی مانگانە دروست بکات وە دەتوانێ زۆر لە نیشانەکانی نەخۆشی درووست بکات.
جار وایە دەبەسترێتەوە بە ئەوەی کە ئایە نەخۆشەکە دەیەوێ دووگیانبێت لە ئایندەدا یان نا گەر نەخۆشەکە ویستی دووگیانی هەبوو لە ئایندەدا ئەوا دەشێ تیمارکردنی بەم شێوازانە بێ :
ھۆڵەندییەکان بە کەشتیگەلی گەورەوە ھاتن و فەرمانڕەوا ناوخۆیییەکانیان مل کەچ کرد تا بازرگانیان لەگەڵدا ببەستن بە پێی مەرجی خۆیان.
مێژووی ئیندۆنیزیا باسکردنە لە مێژووی وڵاتی ئیندۆنیزیا بە مەبەستی ئاشنا بوونی نەوەکانی ئەم سەردەمە بە ڕابردووی ئەم وڵاتە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ھەزاران ساڵ پێش ئیستا وەک ھەر وڵاتێکی دیکە ڕووبەرووی داگیرکاری و جەنگ و شەڕ بووەتەوە بە تایبەت کاتێک ئەورووپییەکان دەستیان کرد بە داگیرکاری ئەم ناوچەیە پێگەیەکی گرینگی بازرگانی بوو بۆیان بە تایبەت دوای ئەوەی بەریتانییەکان ھاتنە ناوییەوە.
پاشان پەیکەری مرۆڤ دۆزرایەوە کە مێژووەکەی ئەگەڕایەوە بۆ پێش نیو میلیۆن ساڵ و ئەم پەیکەرەش بە مرۆڤی جاوە ناسراوە،
دکتۆر ئەلتینای باس لەوە دەکات کە زۆربەی خەڵکی ترانسجێندەر بەشێوەیەکی ھەڵە حاڵەتەکەیان وەک خەمۆکی و بایپۆلار دەست نیشان دەکرێت،
کۆمەڵەی پزیشکانی دەروونی ئەمریکی شێوازی دەستنیشان کردن بۆ نائارامیی جێندەری لە ھەرزەکاران و گەنجان دەخەنە ڕوو دەخەنە ڕوو حاڵەتەکە دەست نیشان دەکرێت ئەگەر ھاتوو یەک یان دوان لەمانەی باسکران لەماوەی شەش مانگ بینران:
یان گەر بێت و لەلایەن خێزانەکانیانەوە ڕەت بکرێنەوە یان پشتگوێ بخرێن بەگوێرەی لێکۆلینەوەیەکانی وەک ئەوا ئەگەری ترس، خەمۆکی،
کۆمەڵگا) سووکایەتی پێکردن و بێزارکردنیان دەبێتە ھۆی بیکردنەوەی خۆکوشتن ئەگەر نائارامیی جێندەری پشتگوێ بخرێت و چارەسەری بۆ نەکرێت مەترسی خۆکوژی زیاد ئەکات
ھەروەھا لەوانەیە دەروون ناس پێویست بێت لە یارمەتیدان و زیاتر ڕوونکردنەوەی حاڵەتەکە بۆ کەسەکە و بۆ خێزانی کەسەکە و بۆ زیاتر لەیەک تێگەیشتن و پشتگیری زیاتر.
و حەز یان حەزێکی زۆر بۆ ئەو شتانەی پەیوەندی بە جێندەری خۆیان ھەیە ھەنێک مناڵ لەوانەیە ھەست بە تەنھایی بکەن و دوورکەونەوە لە کۆمەڵگا،
ئەیەوێت وەک خۆی مامەڵەی لەگەل بکرێت (وەک ئەو جێندەرەی کە ھیخۆیەتی و دوور لەو جێندەرەی لە کاتی لە دایکبوون) گەنجان بە حاڵەتی نائارامیی جێندەری لە مەترسی زیادبوونی سترێس، تەنھایی، خەمۆکی،
ھۆکاری دیاریکراو بۆ نائارامیی جێندەری نەناسراوە بەڵام بە گوێرەی لێکۆلینەوەیەک لەسەر دوانەیەک ئەوە خراوەتە ڕوو کە فاکتەری بۆماوەیی ڕۆلیان ھەیە لە گەشەکردنی نائارامیی جێندەری
چەندین لێکۆڵینەوەی وردبینی ئەنجامدراوە کە بەڵگەی بەھێز دەستکەوتووە لەسەر بوونی جیاکاریی ڕەگەزیی لە بازاڕی کاری وڵاتەکە کەبەپێی لێکۆڵینەوەکان خاوەنکاران پێشکەشکارە پێست سپییەکانیان پێ باشترە بە ڕێژەی ٥٠٪ بۆ ٢٤٠٪.
داگیرکاری ئیمپراتۆری بەڕیتانی بەشێوەیەکی یەکجاری زۆر کاریگەریی لە کلتوورەکانی کۆمەڵگا ئەفریقییەکان کردووە و ھەروەھا ڕەگەزپەرستی شێوازی ئەمریکییش کاریگەریی ھەیە لەسەر زیادبوونی دیاردەی ڕەگەزپەرستی لە وڵاتی نیجێریا.
لێکۆڵینەوەکان دەریانخستووە کە پەیوەندیی ھەیە لە نێوان جیاکاریی ڕەگەزیی لەگەڵ کێشە تەندروستییە جەستەیی و دەروونییەکان دا و ئەم بەڵگانە لە لێکۆڵینەوەی جیاوازی چەندین وڵاتی ھەمەجۆرەوە بەدەستگەیشتووە.
لێکۆڵینەوەیەکی ئەنخامدراوە لە ھۆڵەندا کە لە ساڵی ٢٠١٣ دا ئەنجامدرابوو دەریخست کە ڕێژەیەکی بەرز ھەیە لە جیاکاریی کردن بەرامبەر ئەو کەسانەی بەدوای کاردا دەگەرێن و ئاوازی ناوەکانیان لەسەر شێوازی زمانی عەرەبییە.
بەپێی زیاتر لە ٣٠ ساڵ لە لێکۆڵێنەوەی مەیدانیی دەرکەوتووە کە کە ١پ وڵاتی جیاوازدا ڕێژەیەکی بەرچاو جیاکاریی بەرامبەر پێست ناسپییکان دا دەکرێت لە بوارەکانی (کرێکاری،