polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
لە لۆس ئانجلەس شوێنەکان بریتی بوون لە مۆزەخانەی مێژووی سرووشتی (بۆ تاقیگەی زانکۆی کۆڵۆمبیا کە پارکەر تێیدا جاڵجاڵۆکەکە پێوەیدا)،
لە مانگی نیساندا ٤ جلوبەرگی سپایدەرمان دزرا و سۆنی خەڵاتی ٢٥ ھەزار دۆلاری پێشکەش کرد بۆ ھەرکەسێک کە بیاندۆزێتەوە.
داوایەکی یاسایی بووە ھۆی ئەوەی وەزارەتی سەلامەتی و تەندروستی پیشەیی کالیفۆرنیا کۆمپانیای سۆنی پیکچەرز بە ٥٨ ھەزار و ٨٠٥ دۆلار سزا بدات.
لەکاتی کارکردن لەسەر دەرھێنان زۆر شت لەبارەی کۆمپیوتەرەوە فێربوو و زۆر کاری کردووە بۆ پلاندانان بۆ پرۆسەی جووڵان لەنێوان بیناکاندا،
ھەر لەمنداڵییەوە حاجی عەلی باوکی لەبەر زیرەکیی و دەنگەخۆشەکەی گرنگی زۆر بە مامۆستا جەمیل دەداو ڕاستەوخۆ دەینێرێتە بەر خوێندنی فەقێیاتی و حوجرەی زانایان لە گوندەکەی خۆیان و تەمەننای زۆری کردووە ببێتە چرایەک بۆ گوندی شاوێس،
لە دوای تەواوکردنی قۆناغی سەرەتایی و ناوەندی و ئامادەیی لەگەڵ خوێندنی قۆناغی ناوەندی درێژە بەخوێندنی زانستە ئیسلامییەکان دەدات و لەسەردەستی چەند گەورە زانایەکی شاری ھەولێر زانستە ئیسلامییەکان دەخوێنێت،
سەرەتا لای زانایان مامۆستا سەید عەبدوڵڵا توتمەیی و مامۆستا مەلا عەبدوڵڵای سێبەردان لەگوندی شاوێس و پاشان ڕوو لە ھەولێر دەکات و لای زانایان مامۆستا شێخ عەبدوڵڵا زیخان و مامۆستا مەلا عومەری کەوری و مامۆستا عەبدوڵڵا قەڵات لە مزگەوتەکانی سەر قەڵای ھەولێر و مزگەوتی حاجی مراد و مزگەوتی سەید غەریب درێژە بەخوێندنی ئیسلامیی دەدات،
پاشان لای ئەو کەڵە زانا بلیمەتانەی شاری ھەولێر ئیجازەی پێدەدرێت و ھەر زوو بۆ بانگەواز و ئاشناکردنی خەڵکان بە ئایینی ئیسلام ڕوو لە گوند و دێھاتەکان دەکات بۆ نموونە دەچێتە گوندەکانی دەوروبەری بەحرکە و بەشێکی زۆر لە گوندەکانی خۆشناوەتی ھەتاکو گوندی ھەرووت و دەوروبەری ھەریر،
لەسەرەتای ساڵی ١٩٦٤ی زایینی یەکێک دەبێت لەوکەسانەی ڕۆڵی بەرچاو دەبینێت لەسەحوەی ئیسلامیی و کۆمەڵی برایانی موسڵمان لە عێراق و بەسەدان قوتابی پێدەگەیەنێت کە ئێستا زۆربەیان کەسایەتی ئیسلامیی و بانگخوازن،
ھەر لەوساڵەدا لەگەڵ حاجییە سەبیحەی ئامۆزای ژیانی ھاوسەرگیری پێکدەھێنێ و خوای گەورە پێنج کوڕ و سێ کچی پێدەبەخشێ بەناوەکانی" ئوسامە، بوخاری، موسعەب، بیلال، سوھەیب، مارییە،
لە ساڵی ١٩٧٦ بەنەخۆشییەکی کت و پڕ ھەردوو چاوی لەدەستدەدات و دوای چەندین نەشتەرگەریی نەتوانرا بینایی بۆ چاوەکانی بگەڕێتەوە.
بەڵام ھەر زوو دەستبەرداری سیاسەت دەبێت و خۆی بۆ خزمەتی قورئان و پێگەیاندنی سەدان قوتابی بۆ لەبەرکردنی قورئانی پیرۆز یەکلاکردەوە،
ھەر لەساڵی ١٩٩٤دا بەپیشەی ئیمام و خەتیب دەگوازرێتەوە بۆ مزگەوتی عەلائەدین سەجادی لەگەڕەکی شۆڕشی شاری ھەولێر و پەیوەندییەکی پتەو لەگەڵ نوێژخوێنان دادەمەزرێنێت کە تەنانەت لەکاتی وتارو نوێژی تەراویح نوێژخوێنن لەگوندەکانی دەرەوەی ھەولێر ڕوویان لەمزگەوتەکە دەکرد.
لە ساڵی ٢٠٠٦ کۆلێژی «المعرفة» لە شاری مووسڵ تەواو دەکات و ھەڵگری بڕوانامەی بەکالۆریۆسە و لە ساڵی ١٩٩٣ یەکەم بنکەی لەبەرکردنی قورئانی پیرۆز لە ھەرێمی کوردستان دادەمەزرێنی و بەڕێوەبەری ڕێکخراوی اقرٲ بۆ زانستەکانی قورئانی پیرۆز بووە لە ساڵی ٢٠١٤،
لە ڕێکەوتی ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٠ دوای نزیکەی سێ مانگ لە نەخۆشکەوتنی لەنەخۆشخانەی ھەولێری تایبەت بەھۆی ئازاری سوورێنچک کۆچی دوایی دەکات.
لە قۆناغی ئامادەییدا بەردەوام بوو لە نووسینی کورتە چیرۆک و شانۆ و دەق دوای ئەوەی لە ئامادەیی جۆن دەبلیوی باکوور لە ڕیڤەرساید تەواو دەبێت،
خەڵکی کالیفۆرنیا بەرەو لۆس ئەنجلس کۆچیان کرد و لە نزیک بۆلیڤارد و شەقامی ڕۆژاوا کە یەکێکە لە سەختترین ناوچەکانی ئەو کاتی لۆس ئەنجلۆس جێگیر بوو.
دەستنیشاندەری باس بیڵ ماھر لە پیزامان بە ھەڵسووی کۆمیدی ئەنابێل گرۆچ لە ھەردوو فیلمەکە دا نازناوەکانیام جیدی ئە تینایان بە کارھێناوە.
لە پێشبڕکێیەکی گۆرانی گووتندا بەژداری کردوو بوو بە سێھەم بە گۆرانییە سۆڵۆکەی «بێن» لە پێشبڕکێی ھونەرەکانی ستارپاوەر لە ئەنکازڤیڵ،
ڤێنەم فیلمێکی سووپەرھێرۆیی ئەمریکییە لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ دا کۆمپانیای کۆلومبیا پیکچەرز بەرھەمی ھێناوە ڕۆبن فلیشەر کاری دەرھێنانی بۆ فیلمەکە کردووە،
دڵنیاکرایەوە کە لەگەڵ جێبەجێکردنی بەرھەمھێنانی زنجیرەکەدا نیکۆڵ کیدمن ھەڵبژێردراوە بۆ ڕۆڵی سەرەکیی مێی زنجیرەکە.
«ھەڵوەشاندنەوەکە زنجیرەیەکی ڕازئامێزی جوان وێنەگیراوە کە بە مەزنی سوود لە نواندنەکانی نیکۆڵ کیدمن و ھیو گرانت وەردەگرێت–تەنھا ئەگەر چیرۆکەکەی وەک ئەکتەرە سەرەکییەکانی بەھێز بووبا.» لە مێتاکریتیک،
ئەو لەسەر بیڵبۆڕدەکان بوو لە سەرتاسەری ئەمریکادا بە بەشێک لە کامپەینی کێنێت کۆڵی «٢٥ لە بیرکردنەوەی بێ قازانج» لە ٢٠٠٩.
ئەو ھەڵبژێردراو بوو بۆ نیشاندانی ھەموو وەرزشوانە مێیە ئەمریکییەکان لە ٢٠٠٧–٢٠٠٩ وەک سەرۆکی دامەزراوەی وەرزشی ئافرەتان،
بەرزکرایەوە بۆ کۆنسوڵی بەشی سنووری لەلایەن ھیلاری کلینتۆن کە سکرتێری سنووری ئەوکاتەبوو بۆ ھاندانی ئافرەتان و کچان بۆ وەرزش،
موڵینز کرا بە بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینی ٢٠١٢ و ئۆڵۆمپیادی کەمئەندامانی ھاوینی ٢٠١٢ لە لەندەن.
دواتر بووە خاوەنی ستایشی ڕەخنەیی و دوو پاڵاوتنی خەڵاتی ئۆسکار بۆ ڕۆڵی مەی وێڵاند لە فیلمی ماڕتن سکۆڕسێزیی تەمەنی بێتاوانی و جۆ ماڕچ لە سێیەم دروستکراوەی فیلمیی ژنە بچووکەکان .
بەڵکو «زیاتر لەبارەی ئەوەی ئایا تۆ سیخوڕێکیت کە بۆ بەدەستھێنانی زانیاری ھەرچییەک پێویست بێت ئەنجامی دەدەن» و چۆن کاراکتەری سەرەکی «ھۆگری» و ھاوڕێیەتییەکانی بە ژەمە بچووکەکان دەدۆزێتەوە.
کەس پەرستی ئیمپراتۆرەکانی ڕۆمای کۆن ئیمپراتۆرەکان و ھەندێک لە ئەندامانی خێزانەکانیانی وەک دەسەڵاتێکی ئاسمانی بەسەر ڕۆمای کۆنەوە دەناساند.
لە گوتارە نھێنییەکەکی نیکیتا خروشچۆڤ بەناویی دەربارەی کەس پەرستی و ئاکامەکانی کە لە کۆتا ڕۆژی کۆنگرەی بیستەمی پارتی کۆمۆنیستی یەکیەتی سۆڤیەت.
بڵاوبوونەوەی بیرە دیموکراتی و سێکیولەرەکان لە ئەورووپا و ئەمریکای باکوور لە سەدەکانی ١٨ و ١٩ وایکرد کە زۆر گرانبێت بۆ پاشاکان کە ئەو کاراکتەرە بپارێزن.
بە ماوەیەکی پڕ لە شاز و پڕ لە ژیانمدا ڕۆیشت کە لە ١٧ ساڵییەوە دەستی پێکرد و ڕۆژێک پێش ٢١ ساڵ ڕۆژی لەدایکبوونی کۆتایی پێ ھات،
دەستپێشخەرییەکی قازانج نەکردنە کە بواری تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانی خۆی بەکار ئەبات و کاریگەری بۆ کۆکردنەوەی پارە بۆ کاری خێرخوازی.
لەگەڵ ئەوەی کە کەمێک بەر کاری نواندنەکەی باوکی کەوت دایک و باوکی لە ساڵی ١٩٨٤ لە تەمەنی ١٦ ساڵیدا یەکتریان تەڵاق داوە.
برۆلین لە چاوپێکەوتنێکی ساڵی ٢٠١٤ گوتی لە ماوەی ھەرزەکاریدا ئەندامی گروپی ھاوڕێیەتی سەرئاوکەوتن بووە بە ناوی "سیتۆ ڕاتس".
«باش بوو لە زینداندا بم زانیم کە من ھیچ کارێکی ھەڵەم نەکردووە» تۆمەتەکان بۆسەر ھەر حەوت پیاوەکە لەلایەن داواکاری گشتی شریڤێپۆرتەوە درا.
فیلمی کردنەوەی یەکەمین فێستیڤاڵی ساڵانەی فیلمی یەکێتی سیتی نێودەوڵەتی بوو لە شاری ئیتیحادی نیوجێرسی لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٠.
چەند کۆمەڵەیەک لە ویلایەتەکان ھەستان بە واژۆکردن و ئەنجام دانی لێک تێگەیشتن و ڕێککەوتن بەمەبەستی ڕێکخستنی ھەندێک لە شێوازی ڕێکار و وەڵامدانەوەکانیان.
ناوچە و حکومەتە ناوخۆیییەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ھەستاون بە ئەنجامدانی کاردانەوە وەک وەڵامێک لەدژی پەتای جیھانی کۆڤید-١٩ لەرێی ڕاگەیاندنی چەند جۆرێک لە باری لەناکاو،
خود کەرەنتینە کردن بۆ سەردانیکەرانی دەرەوەی ویلایەتەکە و ھەروەھا ڕێگەدان بە ناوچە و کۆمەڵگە بچووکترەکان بە دانانی ڕێکاری توندتر لەسەر گەشت).
لێپرسراوی ویلایەتەکە ھەستا بە ڕاگەیاندنی فەرمانی مانەوە لە ماڵەوە لە سەرتاسەری ویلایەتەکەدا کە ھەموو دوو ھەفتە جارێک فەرمانەکە خوێندنەوەی بۆ دەکرێتەوە.
لەژێر ناوی بریاک ڕۆ خۆی شاردۆتەوە چونکە بەردەوام لەدوای دەگەڕێن تاوەکو بەکاری بێنن بۆ بەمەبەستی درکاندنی زانستەکانی کە لە جیھانی کۆن بەکاری ھێناون.
کاتێک شەپۆڵە گەورەکە سەرھەڵدەدات کۆنان لەسەر پشتی بەلەمێکی فریاگوزارییە کە بە ڕێگاوەیە بەرەو شارێک بەناوی لەنگەری ھیوا،
لە ئاکامدا وێرانی ڕوو دەکاتە زەریا و دەریاکان و گۆی زەوی تووشی بومەلەرزە و لێک ترازان دەبێت و شێوە و قەبارەی دەریا و وشکانییەکان دەگۆڕدرێن.
بەڵام ئاماژە بەوە دەکات کە یەکێتیی ئاشتی جەنگێکی گەورە دەھێنێتە کایەوە و سەرجەم وڵاتانی ئەندام لە یەکێتییەکە وێران دەبن و جگە لە پاشماوەی شار و پاشەڕۆ پێشەسازییەکانیان ھیچ نەماوەتەوە.
لە ساڵی ١٩٧٠ ئەلیکساندەر کەی نووسیویەتی و دواتر ھایاو میازاکی بۆ درووستکردنی ئەنیمێی «کۆنان کوڕەکەئ دوا ڕۆژ» سوودی لە بیرۆکەکەی وەرگرتووە.
خەڵکانی خۆڕئاوا ئەوانەی دەربازیان بوو لە دوورگەیەکی دوورە دەست ئاوەدانییەکیان درووستکردبوو بە ھەموو ھۆکارەکانی ژیان بەڵام بەردەوام لەدڵە ڕاوکێی خەڵکانی شەڕخواز دەترسان.
ڕۆمانەکە لەبارەی ژیانی کوڕێکە بەناوی کۆنان کە بە تەنھا لەگەڵ باپیرەی دەژی لە دوورگەیەکی دوورەدەستدا کە بەھۆی جەنگی جیھانی سێیەمەوە کەوتوونەتە ئەم شوێنە.
ڤایرۆسەکە بەشێوەیەکی سەرەکی لەناو خەڵک دا بڵاودەبێتەوە بەھۆی ڕادەی نزیکی کەسەکان لە یەکترەوە لەڕێی دلۆپە بچووکە بەرھەمھاتووەکانی کاتی کۆکە،
ھەروەھا دەکرێت خەڵکی تووشووی ڤایرۆسەکە ببن لەڕێی دەستلێدان لە ڕوویەکی پیسبوو بە ڤایرۆسەکە و دواتر دەست بردن بۆ دەموچاویان ھەرچەندە ئەمە ڕێگەیەکی کەمتر باوە بۆ تووشبوون.
دوای دەرکەوتنی نیشانەکان سێ ڕۆژی یەکەم بە گوازراوەترین ماوە دادەنرێت و تەنانەت پێش دەرکەوتنی نیشانەکانیش دەکرێت ڤایرۆسەکە لە کەسەێکەوە بۆ کەسێکی دیکە بگوازرێتەوە.
ھەروەھا دەکرێت وێنەی ی سنگ یارمەتیدەر بێت بۆ دەستنیشانکردنی نەخۆشییەکە لەو کەسانەی گوومانێکی زۆری تووشبوونیان لێ دەکرێت بەپێی ئەو نیشانە و مەترسییانەی لەسەریان دەرکەوتووە بەڵام ڕێنمایییەکان پێشنیاری بەکارھێنانی شێوازی ناکەن بۆ پشکنینی دەسنیشانکردنی ڕۆژانە و ھەمیشەیی.
بەکارھێنانی پارچە قوماشێک بۆ داپۆشینی دەموچاو لە شوێنە گشتییەکان دا پێشنیارکراوە لەلایەن بەرپرسانی تەندروستییەوە بەمەبەستی کەم کردنەوەی مەترسی و ئەگەری گواستنەوەی ڤایرۆسەکە.
ناوەندی پێشنیاری بەکارھێنانی دەمامکی دەم و لوت دەکات لەو شوێنە گشتییانەی پەیڕەوکردنی ڕێکاری دوورکەوتنەوە لە کەسانی دیکە سەختە وەک بەشێک لە سنووردارکردنی گواستنەوەی ڤایرۆسەکە لەلایەن ئەو کەسانەی ھەڵگری ڤایرۆسەکەن و ھیچ نیشانەیەکیان لەسەر دەرنەکەوتووە.
ڕێنمایییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان لە کاتی پێش تووشبوون و دوای تووشبوون بە ڤایرۆسی پێشنیاری ھیچ جۆرە دەرمانێک ناکات بۆ ڕێگریکردن لە کۆڤید-١٩ جگە لەو دەرمانانەی بە تاقیکردنەوە پزیشکی لەسەر مرۆڤ ئەنجام دراوە و دواتر پەسەند کراوە بە واتایەکی دی تەنھا ئەو دەرمانانە دەبێت بەکاربھێنرێن کە لەسەر مرۆڤ تاقیکراونەتەوە و کاریگەر بوون و پەسەندکراون.
ی سەر بە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پێشنیاردەکات دەم و لوت بە بەرگێک دابپۆشرێت لە کاتی پژمین و لە کاتی نەبوونی بەرگێک یان قوماشێک دا بە ئەنیشک بەکاربێت بۆ داپۆشین.
تا باوترین نیشانەی کۆڤید-١٩ بەڵام بەشێوەیەکی بەرچاو شێواز و ڕادەی سەختی تاکە ھەمەجۆرە و گۆرانکاری بەسەردا دێت کە ھەندێک کەسی باساڵاچووی بەرگری لاواز یان باری تەندروستی ھەستیار بەھیچ شێوەیەک تاکەیان نییە.
تەنھا لە ٤٤٪ ئەو خەڵکانەی برابوون بۆ نەخۆشخانە تایان ھەبوو لە کاتێک دا ٨٩٪ کەسەکان دوای بردن و مانەوەیان بۆ نەخۆشخانە دیاردەی تایان تووشببوو.
ھەرچەندە زۆربەی ژمارەی تووشبووان نیشانەکانیان کەم و سووکن بەڵام ھەندێکیان دووچاری «تێکچوونی کۆئەندامی ھەناسە» دەبن بەھۆی ھێرشی دەردراوی سایتۆکین،
لە دوای کاتی تووشبوونەوە ٥ ڕۆژ دەخایەنێت بۆ دەرکەوتنی نیشانەکان و دەشکرێت ٢ ڕۆژ بۆ ١٤ ڕۆژ بخایەنێت ھەتا نیشانەکان بە تەواوی دەردەکەون.
نەخۆشی ڤایرۆسی کۆرۆنا ٢٠١٩ یان کۆڤید-١٩ نەخۆشییەکی تەشەنایییە کە دەبێتە ھۆی ھەوکردنی کۆئەندامی ھەناسە و سیەسۆ و لە ھەندێک کەسدا مەرگ.
ھەرچەند کە زۆربەی تووشبووان بەم نەخۆشییە باش دەبنەوە بەڵام بەپێی تەمەن و ڕەگەز لە نێوان یەک بۆ پێنج لە سەدی تووشبووان گیانی خۆیان لەدەست دەدەن.
ڕێکارەکانی دوورکەوتنەوەی کۆمەڵایەتی ھەوڵ دەدات بەرکەوتنی کەسانی تووشبوو کەم بکاتەوە لەگەڵ کۆمەڵە زۆرەکانی دانیشتوان دا لەڕێی داخستنی خوێندگە و شوێنی کارەکان،
پەیمانگای ڕۆبێرت کۆخ پێشنیاری بۆ حکومەتی ئەڵمانیا کرد بۆ شێواز و ڕێگاکانی دەستبەسەرداگرتنی نەخۆشی و پەتا ناوچەیییەکە بەپێی بەرنامەیەکی نەتەوەیی پەتای جیھانی.
یەکەمین ھەنگاوی مامەڵەکردنی نەخۆشییەکە بریتیی بوو لە قۆناغی گەمارۆدان یان قۆناغی سنووردارکردن کە ھەوڵی کەم کردنەوەی تەشەنەکردنی دەدا.
حکومەتی ئەڵمانی و چەند بەرپرسیکی دیکەی تەندروستی ڕایانگەیاند کە وڵاتەکە بەشێوەیەکی زۆرباش ئامادەیە و لە سەرەتادا ھیچ ڕێکارێکی تایبەتییان نەگرتە بەر بۆ کۆکردنەوەی و کۆگاکردنی کەرەستەی پزیشکی یان سنووردارکردنی ئازادی جوڵە و چالاکییە گشتییەکان.
لە ڕێکەوتی ١٣ی ئازارەوە پەتا جیھانییەکە بەپێی بەرنامەکەی وەک قۆناغی پارێزگاری مامەڵەی لەگەڵ دا کراوە کە ناوچە و ویلایەتەکانی وڵاتی ئەڵمانیا ھەستاون بە (داخستنی قوتابخانە و باخچەی ساوایان،
ئەڵمانیا بەرنامەیەکی نەتەوەیی پەتای جیھانی ھاوتای ھەیە کە لە کاتی پەتایەکی ناوچەیی گەورە ھەڵدەستێت بە ناساندن و دەسنیشانکردنی بەرپرسیارێتییەکان و ڕێکارەکان بۆ کەسانی کاربەدەست لە سیستەمی تەندروستی دا.
بەڕێوەچوون و ئاراستەکردنی دەستبەسەرداگرتنی پەتای ناوچەیی لەلایەن ھەردوو دەسەڵاتی فیدراڵی و دەسەڵاتی ناوچەیی ئەڵمانیاوە بەڕێوەدەچێت و ھەروەھا ویلایەتەکانی ئەڵمانیا خاوەنی بەرنامەی وەڵامدانەوەی خۆیانن بەرامبەر بە پەتا ناوچەیییەکان.
لە قۆناغی گەمارۆدان دا بەرپرسانی تەندروستی سەرنج دەخەنە سەر دەستنیشانکردنی ئەو کەسانەی پەیوەندییان ھەبوو لەگەڵ کەسی تووشبووی کەرەنتین کراودا و ئەو کەسانە دەخرێنە ژێر چاودێری و پشکنینیان بۆ ئەنجام دەدرێت.
کەرەنتینەی کەسیی لەلایەن ناوندە تەندروستییەکانی ناوچەکە چاودێری دەکرێت بەمەبەستی کورت کردنەوەی زنجیرەی تووشبووەکان و سنووردارکردنی توشبوونی بە کۆمەڵ.
لە کۆتایی دا قۆناغی کەم کردنەوە ھەوڵ دەدات خۆی بەدوور بگرێت لە زۆر بەرزبوونەوەی ڕێژەی بەکارھێنانی چاودێری چروپڕ بۆ ئەوەی خزمەتگوزارییە تەندروستییەکان پەکیان نەکەوێت و بەردەوام بن.
ھەڵسەنگاندنێکی مەترسی پێشبینی ڕادەی مەترسی بڵاوبوونەوەی سەرتاسەری پەتایەکی جیھانی دەکرد و ھەروەھا ئاماژەشی کردبوو بە نەبوونی ھیچ کۆتانێک لە دژی ڤایرۆسەکە و گرنگی ھەبوون و بەکارھێنانی کەرەستەکانی خۆپارێزی (وەک دەمامک،
بە ھیچ شێوەیەک ھەڵنەستان بە دانانی کۆگا و فرۆشگەی لەبار یان کۆبوونەوە لەگەڵ دروستکەران و دابینکەرانی کەرەستەی خۆپارێزی و پزیشکی بەمەبەستی ئامادەبوون بۆ بارێکی لەناکاو.
پەتای جیھانی کۆڤید-١٩ بەشێکە لە پەتای جیھانی ڤایرۆسی کۆرۆنا کە سەرتاسەری جیھانی گرتۆتەوە و ھۆکارەکەی ڤایرۆسی سەختی کۆئەندامی ھەناسەیە .
لە ٢٥ و ٢٦ی شوبات دا چەند تووشبوویەکی دەستنیشانکراو لە سەرچاوەکەیان دەگەڕایەوە بۆ تەشەنەکردنەکەی وڵاتی ئیتاڵیا و یەکەمین تووشبوو لە ٩ی ئازاری ٢٠٢٠دا تۆمارکرا.
ڕێژەی گیانلەدەستدانی نزمی وڵاتەکە بە بەراورد بە ڕێژەی گیانلەدەستدانی وڵاتانی ئیتاڵیا و ئیسپانیا ببووە ھۆی سەرھەڵدانی گفتووگۆ و چەند شیکردنەوەیەک کە پێیان وابوو ھۆکاری کەمی ڕێژەکە دەگەرێتەوە بۆ ئەنجامدانی ژمارەیەکی زیاتری پشکنینییەکان و ھەبوون و بەردەستبوونی ژمارەیەکی بەرزتری ناوندەکانی یەکەی چاودێری چروپڕ کە خاوەنی ئامێری ھەناسەدانی دەستکردن و بەشێکی زیاتری تووشبووان لەنێو کەسانی گەنجدایە.
ھەندێک لە ناوچەکان ڕێکاری توندتریان جێبەجێ دەکرد کە تەنھا ڕێگەیان دەدا خەڵکی لە ماڵەکانیان بێنە دەرەوە بۆ ئەنجامدانی چەند چالاکییەکی دیاریکراو (وەک ڕۆیشتن بۆ سەر کار،
نزیکەی نیو میلیۆن کۆمپانیا لە ئەڵمانیا کارمەندەکانی خۆیان مۆڵەت دا لەژێر «ڕێکاری کارکردنی کورت خایەن»ی پاڵپشتیکراو لەلایەن حکومەتەوە.
ئەم ڕێکاری کارکردنە کورت خایەنەی لە ئەڵمانیا جێبەجێ دەکرا ھاوشێوەی ھەمان ڕێکاری قەرەبووکردنەوە بوو لە فەڕەنسا و بەڕیتانیا.
ئەڵمانیا ھەستا بە ھەڵوەشاندنەوەی کاتیی قەدەغەکردنی ھاتووچۆ تەنھا بۆ کرێکارانی کشتوکاڵی وەرزیی و ڕێگەیدا ٨٠ ھەزار کرێکاری ئەوروپای ڕۆژھەڵات بچنەوە بۆ ئەڵمانیا لەنێوان مانگی نیسان و مایس دا بۆ دروێنەکردن و چنینەوەی خۆراکە وەرزییەکان.
کە دەکرێت لە کاتی جێبەجێکردنی بەرنامەکەدا قۆناغەکان تێکەڵی یەکتر ببن بەھۆی جیاوازی ناوچەیی لە گەشەکردن و پەرەسەندنی پەتا جیھانییەکە:
ئەڵمانیا بە فەرمی دووچاری قەیرانی ئابووری بۆوە بەھۆی پاشەکشەکردنی کردنی ئابوورییەکەی بەڕێژەی ٢٫٢٪ لە ماوەی یەکەمین چارەکی ساڵی ٢٠٢٠دا.
ھیچ چاک بوونەوەیەک لە ئارادا نییە بۆ توشبوانی پۆلیۆ بەڵام ڤاکسین دەتوانێ یارمەتیت بدات کە پێش وەختە لەشت بپارێزیت لەو نەخۆشییە.
زۆر زۆر بە کەمی حالەتی ئیفلیجی تۆمار دەکرا بۆ نموونە لە ویلایەتە یەکگرتوەکانی ئەمریکا کە ژمارەیان بە دەگمەن دەگەیشتە ١٠ حالەت.
واتە بەرییەککەوتن لەگەڵ کەسی بەرامبەر کە ھەڵگری ڤایرۆسەکە بێت یاخود بەرییەککەوتن لەگەڵ شتێک کە ڤایرۆسەکەی لەسەر بێت ببێتە ھۆی گواستنەوەی ڤایرۆسەکە.
ئوردن یان بە فەرمی شانشینی ئوردونی ھاشیمی وڵاتێکی عەرەبی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستە ئەکەوێتە باشووری ڕۆژئاوای کیشوەری ئاسیاوە،
ل ئالی یێ ڕۆژئاڤایێ لێڤا ڕوژئاڤا بیابان هێدی هێدی دچیت هەتا دبیتە بانیا ئوردنی کو بانیەکا راست و ڕاستە و لێڤێن وێ د ڕکن و ژ بەرێن گێچێ پێک دهێن کو بلنداییا وێ دگەهیتە نێزیکی ٩٠٠ متران.
بلنداهیا هندەک کومتکان دگەهیتە ١٢٠٠ متران ل بەشێ باکووری و هندەک جارا بلنداهیا وان گومتکان ل بەشێ باشووری پترە ژ ١٧٠٠ متران و بلندترین گومتک چیایێ ڕەمە کو بلنداهیا وی دگەهیتە ١٧٥٤ متران (بەلێ بلندترین بەرزایی ل ئوردنێ چیایێ ئوم ئەل دامی کو ١٨٥٤ متران یێ بلندە کو دکەڤیتە دەڤەرەکا دویر ل باشوورێ ئوردنێ).
ڕویبارێ ئوردن یێ کورتە بەلێ ژێدەرێن وی یێ چیایی گەلەک بلندن (نێزیکێ ١٦٠ کێلۆمتران ل باکوورێ ڕێژگەها ڕووباریە ل دەریایا مری).
ل نیزیکێ جهێ گەهشتنا هەردوو رویباران ڕویبارێ یەرمووک دێ بیتە سنوور دناڤبەرا ئوردن و ئیسرائیلێ ل ئالی یێ باکوورێ ڕوژئاڤا ڤە و هەر وەسا دێ بیتە سنوور دگەل سووریا ل ئالی یێ ڕوژهەلاتێ باکوور ڤە.
ل ساڵا ١٩٦٥ ئوردن و شانشینا سعوودی ڕێکەفتنەکا دی ئیمزاکر بو دیارکرنا سنوورا دناڤ هەردوو وڵاتان دا و ژ دەرئەنجامدا ئوردنێ ١٩ کێلۆمترێن دی ژی وەرگرتن ل کەنداڤا عەقەبە و ٦.٠٠٠ کێلۆمترێن دووجا ل دەڤەرێن دی و د بەرامبەردا ٧٠٠٠ کێلۆمترێن دووجا بەخشینە شانشینا سعوودی ژ وێ دەڤەرا دکەفتە ناڤ سعوودیێ دا.
ئەڤ سنوورێن نی یێن ئوردنێ بوو ئەگەرێ مەزنکرنا بەندەرا عەقەبە و هەر وەسا دڤەرەکا نوی هاتە درەست کرن کو هەر دوو لا ڕێکەفتن ل سەر وێ هندێ کو هەر لایەک بشێت ئەوێ پەترۆڵێ بفروشیت ئەوا ل ئالی یێ وی دەرکەڤیت.
ئەڤ وڵاتە بارا پتر ژ بانییەکێ کو بلندیا وێ دگەهیتە ٧٠٠- ١٢٠٠ متران و یا دابەشبووی ل سەر دوو پارچا و ڕێکا دووڵ نهاڵا و هندەک چیایا.
ئەڤ نهاڵە بەشەکە ژ نهاڵا مەزن و دیماهیکێدا دگەهیتە دەریاچا تەبرییە و نهاڵا ئوردن و دەریاچا مری و دەڤەرا عەرەبە و کەنداڤا عەقەبە ل دەڤەرا دەریایا سووڕ.
ژ ئەگەرا هەبوونا گرێن کەڤرێن خیزی و چیایێن نزم تەنها هندەک تەراش لێ شین دبن کو بو ماوەکێ کورت دمینن ل دویڤ بارانێن کێم کو ل زڤستانێ دبارن.
لایێ ڕوژئاڤایێ بانی یێ دبیتە فڕاکە ب درێژاییا لێڤا ڕۆژهەلاتا ڕویبارێ ئوردن و دەریایا مری و دبیتە تەمامکەرێ لایێ باشوورێ دەریایا مری.
ئەو سنوورێن دگەل سووریا و عیراق و سعوودیێ هەنە گرنگیا وان نە وەکی گرنگیا سنوورێن وێ یە دگەل ئیسرائیلێ ژبەر کو سنوورێن ئوردنێ دگەل وڵاتێن عەرەبی چ جارا نەبوویە ڕێگر ژ هاتنوچوونا ئیجاخێن کوچەرا هەتا ساڵا ١٩٢٥ دەمێ ڕێکەفتنا حەدا هاتیە ئیمزاکرن دناڤبەرا شانشینا ئێکگرتی و شانشینا سعوودی.
ئەڤ سنوورە دەرئەنجاما چەندین ڕێکەفتنێن نیڤدەوڵەتی بوون وچ ئاریشە ل سەر نەبوون ژ بلی سنوورێن وێ دگەل ئیسرائیلێ هەتا ساڵا ١٩٨٩.
بەشێک لە تەکنیکە نوێیە گەشەپێدراوەکان بە درێژایی جەنگی جیھانی دووەم و دوای کۆتایی ھاتنی جەنگی جیھانی دووەمیش یەک بە دوای یەک توانییان بڕی ڕاکێشانی شەپۆل کەم بکەنەوە،
ڕێگایەکی ئاسایی بۆ چارەسەری کێشەی ڕاکێشانی شەپۆل سوود وەرگرتن بوو لە باڵی ڕاماڵدراو کە لە ڕاستیدا پێش جەنگی جیھانی دووەم پێشکەوتنی بە خۆیەوە دیوە و لە ھەندێک لە دیزاینەکانی فڕۆکە چەنگیەکانی ئەڵمانیا سوودی لێ وەرگیرا.
خاڵی نەرێنی ئەم دیزاینە ئەوەیە کە باڵ بەڕادەیەک تەنکە کە زۆر گونجاو نیە بۆ بەکارھێنانی بۆ خەزنکردنی سوتەمەنی یان ئەو ئامێرانەی کە فڕۆکە پێی دەنیشێتەوە.
لەدوای بینینی سیمینارێک لە لایەن لە ساڵی ١٩٥٢ گەیشتە ئەو بڕوایەی کە لاشەی شیاوە بۆ ھەموو فڕۆکەیەک بەکاربھێندرێت نەک تەنھا بۆ لاشەی فڕۆکەیەکی دیاریکراو.
ئەمە ئەوە دەگەیەنێت کە لاشەی فڕۆکە پێویستە بە شێوەیەکی تەسکتر درووست بکرێت لەو شوێنەی کە دەبەسترێتەوە بە باڵەکان بۆ ئەوەی کە پانە بڕگەی ھەموو فڕۆکەکان لە گەڵ لاشەی وەکوو یەک بن.
ڕاکێشانی شەپۆل خۆی نیشان دەدات وەکوو بەشێک لە ڕاکێشانی پەستان بەشێوەیەکی گونجاو بۆ کاریگەری توانای پەستاوتن بەھۆی درووستبوونی شەپۆلەکانی ڕاتەکاندن لە دەورووبەری لاشەکە.
ھەرچەندە شەپۆلەکانی ڕاتەکاندن بەشێوەیەکی گشتی خێراییان لەسەروو خێرایی دەنگەوەیە بەڵام دەکرێت لەگەڵ خێرایی فڕۆکەکەش لە چەند بەشێک لە لاشەی فڕۆکەکە کە خێراییان دەگاتە سەروو خێرایی دەنگ درووست ببن.
ئەم کاریگەریە بەشێوەیەکی گشتی لە فڕۆکەدا دەردەکەوێت لە خێراییەک نزیک لە خێرایی دەنگ لەدەوری بەڵام دەکرێت لەھەر خێراییەک کە زیاتر بێت لە لە فڕۆکەدا ئەو کێشەیە بەدی بکرێت.
ئەوەی دیارە پێش ساڵی ١٩٤٧ وایان بیردەکردەوە کە مەکینەی تەیارەکان وەکوو پێویست بەھێز نین تا بتوانن بەسەر ھێزی زۆری ڕاکێشاندا زاڵ بن یان ئەوەی ھێزەکان بە ئەندازەیەک بەھێزبن کە فڕۆکە مەترسی شکانی لێ بکرێت لە کاتی فڕیندا ئەمەش بەواتای بەربەستی دەنگی دێت.
لە ساڵی ١٩٤٧ لێکۆڵینەوەکانی پەیوەست بە ڕاکێشانی شەپۆل بووە ھۆی گەشەپێدانی چەند شکڵێکی جیاواز بۆ کەمکردنەوەی ڕاکێشانی شەپۆل تا ئاستی ڕیگەپێدراو لە ڕووی تیۆرییەوە.
لە زانستی فڕیندا ڕاکێشانی شەپۆل یەکێکە لە بەشە سەرەکییەکانی لەسەر باڵەکان و لاشەی فڕۆکە و لەسەر بەشی کۆتایی پەروانەکان و جووڵەی مووشەکەکان کە بەخێراییەک نزیک لە خێرایی دەنگ یان سەروو خێرایی دەنگ جووڵە دەکەن بەھۆی بوونی شەپۆلە ڕاتەکاندنەکان.
ڕاکێشانی شەپۆل سەربەخۆیە لە کاریگەری خلیسکی و دەیەوێت خۆی نیشان بدات وەکوو زیادبونێکی لەناکاو و کارتێکەر لە ڕاکێشاندا وەکوو زیادبوونی خێرایی ئۆتۆمبێلێک بۆ گەورەترین ژمارەی ماخ .
ھەموو فڕۆکە نەفەرھەڵگرە مۆدێرنەکان سوود لە جۆری وەردەگرن و ھەروەھا ھەوا بەخێراییەکی گەورەی سەروو دەنگ بەسەر ڕووی سەرەوەی باڵەکاندا دەڕوات.
دەتوانین بەکارھێنانەکانی یاسای ڕووبەر ببینین کە بەکارھێنراوە لە لاشەی دژە ڕاتەکاندن لە فڕۆکەدا کاتێک بە خێراییەک نزیک لە خێرایی دەنگ دەجوڵێت کە ھەندێ سیخۆش دەگرێتەوە.
لاشە دژە ڕاتەکاندنەکان کە داپۆشەرێکی بەدرێژایی لێواری باڵەکان ھەیە و گرنگیەکەی ھەمان ڕۆڵی دیزاینی لاشەی وردی لە فڕۆکەکانی تردا ھەیە کە بە خێراییەک نزیک لە خێرایی دەنگ دەجوڵێن.
بەھۆی دایمۆی ھەژارەوە دەیڤد ئێلیسۆنی سەرمایەدار و بەرھەمھێنەر لە سکایدانس نیگەرانیی لەوە دروست بوو کە فیلمەکە «زۆر ڕۆشنبیر» و «ئەوپەڕی ئاڵۆز»ە و داوای گۆڕانکاری کرد،
ئەو کارەکتەرانەی لەسەر بنەمای کاردانەوەکەی دادەنا تەنیا بەرامبەر بەو ئەکتەرانەی کە لە پرۆسەی پەخشکردندا ناسیونیان ئەو ئەکتەرانەی پێشتر کاری لەگەڵ دەکرد.
فیلمەکە لە ٢٣ی شوباتی ٢٠١٨ لەلایەن پاراماونت پیکچەرز و دیجیتاڵی لە بازاڕەکانی دیکە لە ١٢ ئازاری ٢٠١٨ لەلایەن نێتفلیکسەوە لە شانۆدا بڵاو بوویەوە،
گارلاند وتی "فیلمەکەمان بۆ سینەما دروست کردووە لە ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ فیلمەکە بە دیجیتاڵ لەسەر ڕکابەرەکەی نێتفلیکس ھولۆ بڵاوکرایەوە.
بە بەراورد بە بودجەی بەرھەمھێنانی ٤٠–٥٥ میلیۆن دۆلار فیلمەکە بە یەکێک لە گەورەترین بۆکس ئۆفیسەکانی ساڵی ٢٠١٨ دا تۆمار کراوە لە ئەمریکای باکوور،
لەناوبردن پشتگیری سەرسامییە بینراوەکانی خەیاڵی زانستی و جۆشوخرۆشی قوڵ دەکات بە گەڕان بە دوای سەرسامییەکی بەرزخواز و سەیرو سەمەرە گەڕان بەدوای بابەتە قورسەکاندا کە دەبێت بینەر بەجێبھێڵێت بیر بکاتەوە ماوەیەکی زۆر دوای بەسەردەچێت متمانەکان بەسەردەچن.
لە مانگی ئازاری ٢٠١٣ ڕاگەیەنرا کە پاراماونت پیکچەرز و سکۆت ڕۆدین پرۆدەکشن مافی فیلمیان بۆ لەناوبردنی سێیۆلۆژی باشووری جێف ڤاندەرمەر پەیدا کردووە،
پرۆفیسۆری بایۆلۆجی مۆبایڵ و سەربازی پێشوو لینا وەک ڕزگاربووی تەنھا لە ھەڵمەتی بۆ نائاسایی ناسراو بە «شیمەر» پرسیارێکی لێکرابوو.
لەگەڵ کین لە چاودێرییەکی چڕدا دکتۆر ڤێنتەرس دەروونناس پێشکەش بە لینا شیمەر دەکات و ڕوونی دەکاتەوە کە چەندین تیمی گەڕان و دۆزینەوە چوونە ژوورەوە،
ئەم قۆناغە لەم وڵاتانەدا بەدی دەکرێت کە ڕوویان لە پێشکەوتن کردووە و پشت بە ئامێری پێشکەوتوو دەبەستن کەوا ژمارەی کرێکار و کارمەندانیشیان کەمتر دەکاتەوە.
ئەو شیعرانەشی دروستکرد کە کۆکراوەکەی ئاریێڵ بوو و لە ساڵی بڵاوبۆوە ە غەمگینییەکی زۆرەوە سیلڤیا پلات لە ڕۆژی ١١ شوباتی ١٩٦٣ لە تەمەنی سی ساڵی لە لەندەن کۆتایی بە ژیانی خۆی ھێنا کاتێک دوو منداڵەکەی لە نزیکیدا خەوتبوون.
جێگای باسە کوڕەکەی نیکۆڵاس ھیوز لە١٦ ئازاری ٢٠٠٩ بەھۆی خەمۆکییەوە لە تەمەنی ٤٧ ساڵی لە ئالاسکا خۆی ھەڵواسی و کۆتایی شە ژیانی ھێنا کە باسی زۆری لەسەرە.
بێگومان سیلڤیا پلات تا ئەمڕۆش یەکێکە لەو شاعیرانەی زۆرترین خوێنەری ھەیە بەو شێوە شیعرانەی نوسیویەتی لە ماوەی تەمەنی کورتیدا.
لھ ساڵی١٩٥٧ پلات لە ماساچوسێتس کاتی بەسەر برد بۆ خوێندن لەگەڵ شاعیر ڕۆبێرت لۆوێڵ و چاوی بە ھاوڕێی شاعیری ئان سێکستۆن کەوت.
پلات لە ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٣٢ لە شاری بۆستن لە ویلایەتی ماساچوسێتسی خۆرھەڵاتی ویلایەتە یەکگرتوەکانی ئەمێریکا لە دایک بووە.
ھێنکڵ ھێرز - و دایملەر بێنز - پەریاندا و چەند بەشێکی دیزاینەکەیان تاقیکردەوە٠ لە کاتێکدا یەکێتیی سۆڤیەت تەکنەلۆژیایی ھەبوو کە فڕەیمی ھەوای دروستبکات بۆ فڕۆکەی فیشکەداری جەنگی بەراورد بە بۆینگی بی ٥٢ ستراتۆفۆتریس -52 , لە جیاتی ئەوە فرۆکەی توپۆلیڤ تی یو -٩٥ -95 بەرگریان بەرھەمھێنا،
کە ھەشت پڕۆپێلەری لەگەڵ ھاوپێچ کرابوو بە ڕەچاوکردنی خێرایی دەنگ و بۆ گەیشتن بە بەرزترین خێرایی ٥٧٥ میل لە کاتژمێرێکدا،
بەرگەرگرتن خزمەت دەکات وەک سەرکەوتوترین ماوەدرێژی و جەنگی زەمینی و فڕۆکەی چاودێریکردن ھێمای توانای یەکێتیی سۆڤیەت بوو لە ھەموو سەدەی بیستدا٠ ئەمریکا کە بە ھەمانگی لە توربۆپڕۆبی خولاوە ی بزوێنەری وەک جۆری - دوو بزوێنەری وەک ئەلیسۆن تی ٤٠ 40،
بزوێنەری توربۆپڕۆب پەروانەکانی کۆنترا کار پێدەکات لە ماوەی ساڵانی ١٩٥٠ کاندا وەک جۆری تی ٤٠ وەک 3 کە لەسەر کەشتی دەفری ھەرگیز نەچووە بواری خزمەتی دەریایی ئەمریکا٠
یەکەم توربۆپرۆپ لە جیھان دیزاین کرا لە لایەن ئەندازیاری میکانیکی ھەنگاری جیندراسک کە بیرۆکەی توربۆپرۆپی بڵاو کردەوە٠ ئەندازیار جیۆرجی جێندراسک لە ساڵی ١٩٢٨ و لە ١٢ی ٣ی ١٩٢٩ خاوەندارییەتی داھێنانەکەی کرد٠ لە ساڵی ١٩٣٨پێوەرێکی بچووکی تۆرباینێکی گەورەتری گازی ئەزموونی -1 بە پێشبینیکردنی ١٠٠٠ ،
کارگە گۆڕا بوو بۆ بەرھەمھێنانی بزوێنەری زۆر٠ یەکەم بزوێنەری توربۆپڕۆب لە جیھاندا کە زۆرتری ژمارەی لێبەرھەم ھات دیزاینکرا لە لایەن ئەندازیاری ئەڵمانی،
یەکەم بزوێنەری توربۆپڕۆبی ئەمریکی جۆری جەنەڕاڵی کارەبایی 31 و ئێکسپی ٨١٫ یەکەم بەکارھێنانی ئەزموونی کۆنسۆلیدەیتد ڤۆلتی ئێکسپی ٨١،
یەکەم ئاوێتەبوونی توانای توربۆپڕۆب و توربۆجێت٠ تەکنەلۆجیاو دیزاینی پێشوتری ئەلیسۆن تی ٣٨ پەرەیپێدرا بۆ ئەلیسۆن تی ٥٦ لەگەڵ جۆری تی ٥٦ئێس بەکارھێنرا بۆ توانادارکردنی لۆکھید ئەلیکترا ی ھێڵی ئاسمانی،
بەشێوەیەکی فراوان بەکار ھات بۆ بەرھەمھێنانی سی-١٣٠ ھیرکلوس بۆ پیشەسازی گواستنەوەی سەربازی٠ یەکێک لە زۆرترین بەکارھێنانی بەرھەمی بزوێنەری جۆری توربۆپڕۆپ لە بواری فرۆکەوانی شارستانیدا بووە وەک بزوێنەری پڕات و ویتنی پی تی ٦ ٠
لەو بڵاوکردنەوەیە زانیاری ورد و نەخشەکێشانی خرابووەڕوو کە داھاتووی ئەم جۆرە بزوێنەرانە چۆن دەبێت٠ یەکەم بزوێنەری توربۆپڕۆب ی بەریتانی ڕۆڵس ڕۆیسی .50 بوو کە لە دێروێنت ٢ کە بەسترابوو بە گێڕ و کۆمپانیای ڕۆتۆڵ ٧ پێ ١١ ئینچ کە پڕۆپێلەری ٥ بلەیدی بوو٠ دوو ترێنت بەسترابوون بە فڕۆکەی جەنگی گلۆستەر میترۆ ئی ئی ٢٢٧،
ھێزی پاڵنەری دوانی تەنیشت لەسەر توربۆ شەفت دوور دەخرێتەوە بە کآشانی زیاتر لە سیسیتەمی تورباین یان کەمکردنەوە و گۆڕینی گازی سوتاو بە ١٨٠ پلە،
چوستی زیاترە لە خێرای کەمدا بۆ تێپەڕبونی بڕێکی زیاتری ھەوا بە گۆشەیەکی بچووک بەراورد بە بڕێکی کەمی ھەوا بە گۆشەیەکی گەورەتر،