polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
پارتی نازیی ئەڵمانی یان پارتی سۆشیالیستیی کرێکارانی ئەڵمانیا ئەو پارتە بوون کە دەسەڵاتیان گرتە دەست لە وڵاتی ئەڵمانیا لەنێوان ساڵانی ١٩٣٣ تا ١٩٤٥ بە سەرۆکایەتیی ئادۆڵف ھیتلەر،
ھەندێک پێیان وایە کە ئەو بڵاوکراوانە کە پێشتر باسمان کرد دواتر لەلایەن نازییەکانەوە بەکارھێنراون بۆ تەواوکردنی پلانە گشتگیرەکەیان بۆ لەناوبردنی جوولەکەکان کە بە «کۆتا چارەسەر» یان ناسراون.
پارتەکە ڕاگەیاند کە بایکۆتی تەواوەتی بۆ یەک ڕۆژ دەکات لەو کار و بەرھەمە بازرگانیانەی کە جوولەکەکان خاوەندارێتییان دەکرد لە ئەڵمانیا و وتەبێژانی نازییەکان بانگەشەیان کرد کە بایکۆتەکە بووە تۆڵەکردنەوەیەک لە جوولەکە ئەڵمانییەکان و بیانییەکان،
ئەم ڕێکارە لە ٧ی نیسانی ١٩٣٣دا لەلایەن دەسەڵاتدارانی ڕیخی سێیەمەوە بڕیاریان دا بۆ دەرکردنی جوولەکەکان لە بەڕێوەبەرایەتی و دامودەزگاکانی دەسەڵات،
لە یاساکاندا جوولەکەیەک ھاوسەرگیری لەگەڵ ژنێکی نا جولەکەدا بکات قەدەغەیە و بە پێچەوانەشەوە ڕەگەزنامەی ئەڵمانی لە جوولەکەکان وەرگیرا و مافی دەنگدان لە ھەڵبژاردنەکانیشدا ھەڵوەشایەوە.
کۆمەڵکووژییەک بوو کە ڕوویدا لەکاتی جەنگی جیھانی دووەمدا لەلایەن پارتی سۆشیالیستی کرێکارانی ئەڵمانیا ناسراو بە نازی بەسەرکردایەتی ئادۆڵف ھیتلەر دەستی پێکرا،
ھەندێک لە مێژوونووسان پێناسەی ھۆلۆکۆست بەکاردەھێنن بۆ پێنج میلیۆن کەسی دیکەی ناجوولەکە بگرێتەوە کە ئەوانیش قووربانی کوشتنی بەکۆمەڵی ڕژێمی نازی بوون،
ڕژێمی نازی و ھاوکارەکانی بە شێوەیەکی سیستماتیک لە ناوەڕاستی جەنگی جیھانی دووەمدا لە ساڵی ١٩٤١ تا ١٩٤٥ جوولەکەکانیان کردە ئامانج و کوشتیانن،
چەوساندنەوە و کوشتنی جوولەکەکان بەشێک بوو لە کۆمەڵەیەکی بەرفراوانتر لە چەوساندنەوەکان و کوشتنی سیستماتیکی ڕژێمی ھیتلەر و ھاوکارانی لە دژی چەندین گرووپی نەتەوەیی و ڕامیاری جیاواز،
زۆربەی مێژوونووسان پێیان وایە کە ھۆلۆکۆست ھەڵمەتێکی ڕێکخراوی بەرفراوان بووە کە ئەو کەسانەی کردووەتە ئامانج کە بە کەمتر لە مرۆڤ دادەنران لە سەرانسەری ئەورووپا کە لەژێر ھەژموونی نازییەکاندا،
تاقیکردنەوەکانی تر کە یۆزێف ئەنجامی داوە بریتی بوون لە ھەوڵدان بۆ گۆڕینی ڕەنگی چاو لە منداڵاندا بە دەرزی لێدانی ماددە بۆ ناو گلێنەی چاو،
ھەوڵدان بۆ دۆزینەوەی ڤاکسینێک بۆ مەلاریا دوای دەرزی لێدانی کەسێکی تەندروست بە ژەمێک لە لیکی ئەو مێشوولەی کە نەخۆشییەکە ھەڵدەگرێت،
بەو پێیەی دەسەڵاتدارانی نازی زانیاری وردیان ھەبووە سەبارەت بەو ناوانەی کە بۆ پاکتاویکردن کراونەتە ئامانج و ژمارەی وردی ئەو کەسانەی کە پاکتاوی کرابوون ھەڵدەگیران،
کە تیایدا ھۆڤێل باس لەوە دەکات کە لە ماوەی مانگی کانوونی یەکەمی ساڵی ١٩٤٢دا ٢٤ ھەزار و ٧٣٣ جوولەکە لە گرتووخانەی مەجدانێک گیانیان لەدەستداوە، ٤٣٤،
لە ساڵی ١٩٠٤ پزیشکی ئەڵمانی ئەلفرێد پلۆیتز بیرۆکەکانی خۆی ناوی لێنابوو باشترکردنی نەوەی مرۆڤ لە ڕێگەی گۆڕانکارییە کۆمەڵایەتییەکانەوە بڵاوکردەوە بە ئامانجی دروستکردنی کۆمەڵگایەکی زیرەکتر و بەرھەمدارتر بە مەبەستی کەمکردنەوەی ئەوەی کە ناوی لێنا "ئازارەکانی مرۆڤ"،
پەرتووکێکی بەناوی "مۆڵەتی نەھێشتنی ئەو زیندووانەی کە شایەنی ژیان نین" لە ساڵی ١٩٢٠ لە نووسینی نووسەر و پارێزەر کارل بینێندینک کە بە ھاوبەشی لەگەڵ پزیشکی دەروونی ئەلفرێد ھاوگ پەرتووکەکەی نووسیوە،
لەم پەرتووکەدا بە ھیچ شێوەیەک باس لە لەناوبردنی ھیچ ڕەگەزێک یان گرووپێک نەکراوە بەھۆی پەیوەستبوونیان بە ئایینێکی دیاریکراوەوە.
زاراوەی «کۆتا چارەسەر» یان «چارەسەری کۆتایی» بۆ یەکەمجار لەلایەن ئەدۆلف ئایخمانەوە بەکارھێنرا کە سەرپەرشتی ئۆپەراسیۆنەکانی ھۆلۆکۆستی دەکرد و لە ١ی حوزەیرانی ١٩٦٢ لە زیندانی ئەیالۆن لەلایەن دادگای ئیسرائیلەوە دادگایی کرا و لەسێدارەدرا.
پلانی کۆتا چارەسەر لە کۆنفرانسێکی ناوخۆیی پارتی نازی کە لە ناوچەی وانسی لە باشووری ڕۆژئاوای بەرلین لە ٢٠ی کانوونی دووەمی ١٩٤٢ بەڕێوەچوو،
لە کورتە ڕستەی کۆبوونەوەکەدا ھاتووە کە شێوازی پێشووی ھاندانی جوولەکەکان بۆ کۆچکردن لە ئەڵمانیاوە گۆڕاوە بۆ دوورخستنەوەی زۆرەملێ.
پڕۆسەی ھۆلۆکۆست و زاراوەی کۆتا چارەسەر بە فەلسەفەی نازی وەک ڕێگەیەک بۆ ڕزگاربوون لەو کەسانەی کە بە “لەخوار مرۆڤدا” دەیانزانی و نەتەوەی ئەڵمانی وەک ڕەگەزێکی پاکە مافی ئەوەی ھەیە دەسەڵاتداری جیھان بکات،
مێژوونووسی ھاوچەرخی بەریتانی لە پەرتووکی شەڕی ڕووسیادا باس لەوە دەکات کە نازییەکان جوولەکەکانیان وەک ئاژەڵێکی تاقیکاری بەکارھێناوە بۆ پەرەپێدانی چالاکیی و تواناکان کە لە ڕێگەیانەوە دەتوانن زۆرترین جوولەکە بکوژن،
فرانز ڕادێماخەر سەرۆکی بەشی جوولەکەکان لە وەزارەتی پەیوەندییەکانی دەرەوەی حکوومەتی نازی لە مانگی حوزەیرانی ساڵی ١٩٤٠ بیرۆکەکەی پێشنیار کرد پێش ڕووخانی فەڕەنسا لە شەڕی فەڕەنسا.
پێش ساڵی ١٩٤٥ ئەڵمانییەکان و ھاوکارەکانیان لە ھەر سێ جوولەکەیەکی ئەورووپی نزیکەی دوو جوولەکەیان کوشت وەک بەشێک لە «کۆتا چارەسەر»،
گیرا بۆ ڕێگریکردن لە منداڵبوونی ٤٠٠ ھەزار منداڵی کەمئەندامی دەروونی و نەخۆشی دەروونی 4 بەکارھێنرا بۆ کۆتایی ھێنان بە ژیانی ٢٠٠-٣٠٠ ھەزار لەو کەمئەندامانەی کە چارەسەریان نییە، کەمئەندامان،
ھەڵبژاردنەکە بە شێوەیەک دەکرێت کە ئەندامانی تیمە بەرامبەرەکان دوو کەس فڕێ دەدەن کە لە ڕووی ھێزی جەستەیی و باڵایانەوە نزیکە یەکسانن،
ھەریەک لە سەرۆکەکان بە شێوەیەکی ھەڕەمەکی یەکێکیان ھەڵدەبژێرن و ئەندامانی تیمەکە بەم شێوەیە کۆتاییان دێت و دوو تیم لەبەردەم یەکتردا ڕیز دەبن و سەرپەرشتیارەکانیش فەرمانی ھێرش دەردەکەن،
وە کەسی سێیەم سەری دەخاتە نێوان ڕانەکانی دوو کەسەکەی پێشوو و بۆ نزیکەی ٩٠ پلە دەچەمێتەوە و پێشەوەی دەست و قۆڵەکانی بە ڕانەکانی دوو کەسەکەی تردا دەئاڵێنێت.
لەسەر دەستەکان ڕادەکێشێتە سەرەوە وە بەجۆرێک دەگێڕێت کە پشتی لەسەر پشتی دوو کەسی تر بێت و دواتر لەسەر دوو قاچی دەکەوێتە پێشەوە و کاتێک ھەر سێ کەسەکە باز دەدەن،
ئەم بەنداو بە توانای ٥٠٠ ھەزار مەتر سێجا لەسەر لافاوی وەرزی دروستکراوە و ٥٠ ھێکتار بە ھێزی کێشکردن و ٨٥ ھێکتار بە نوێ دەگرێتەوە.
کارگەی ڕۆنی خاوی کونجی؛ یەکەی بەرھەمھێنانی کۆمپانیای ئازەرپتڕۆلیۆم ؛ وەرشەی بەردبڕین؛ کوشتارگەی تایبەتی مریشک؛ یەکەی بەرھەمھێنانی گچکەی بیناسازی؛ کۆمپانیای ئەلیکترۆنی کەوسەر ؛ یەکەی بەرھەمھێنانی پلەی وودی خاو؛ کۆمپانیای زەفەری ئامێری خشت؛ یەکەی بەرھەمھێنانی ئاردی سپی؛ کۆمپانیای غازی ئازاد ؛ کارگەی فەرشی مەسعودی ئازەربایجان؛ کارگەی قیرەکانی شارەوانی شەوت.
ئەم شارۆچکەیە دەکەوێتە ناوچەی ناوەندی شارستانی شەوت و ناوەندی سیاسی و ئیداری شارستانی شەوتە و دەکەوێتە ٤ کم باشوری چەمی زەنگابار و ٤ کم لە ڕۆژئاوای چەمی جەبرود،
شارۆچکەی شەوت دەکەوێتە ٤ کم باشووری ڕووباری زەنگابار و ٤ کم لە ڕۆژئاوای ڕووباری جەبرود لە دەشتێکی فراواندا کە بە گردی گڵین دەورە دراوە.
ئەم شارۆچکەیە لەلای باکووری رۆژئاوا لەگەڵ ماکۆ و لەلای باکووری ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ پۆلدەشت و لەلای باشووری ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ قەرەزیائەددین و لەلای باشووری ڕۆژاوا لەگەڵ سیاھچەشمە ھاوسنوورە.
شارۆچکەی شەوت بە کۆنترین شاری ناوچەکە ناسراوە و یەکێکە لە کۆنترین و گرنگترین شارەکانی ئەرمەنییەکان کە گردەکانی شارستانیەتی ئورارتوو دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٥٠٠ پێش زایین و چەندین کڵێسای لە دەوروبەری شارۆچکەکە ھەیە.
تیپی دەستەی تۆپی پێی شەوت نوێنەرایەتی ئەم شارە دەکات لە خولی نایابی تۆپی پێی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژئاوا و تیپی فوتساڵی شەوت لە خولی دووەمی نیشتمانی ئامادەیە.
ساڵی ١٩٧٢ بە کەڵک وەرگرتن لە بوورسی وەزارەتی علووم چوو بۆ فەڕنسا و پاش چوار ساڵ مانەوە لەو وڵاتە توانی دوکتورای شیمی ئانالیز لە زانستگای ژمارە ٦ی پاریس وەربگرێ.
دوکتور سادق شەرفکەندی ساڵـی ١٩٧٦ گەڕایەوە تاران و وەک استادیاری شیمی لە زانستگای تربیت معلم درێژەی بە کاری مامۆستایەتی دا کە لە بەجێھێنانی ئەو ئەرکەشدا بە تەواوی سەرکەوتوو بوو.
ھەربۆیە بوو بە خۆشەویستی مامۆستایان و خوێندکارانی ئەو زانستگایە و وەک مامۆستایەکی دڵسوزو لە ھەمان کاتیشدا خەباتگێڕ ناوی دەرکرد.
لە ڕێگای عەبدولڕەحمان قاسملوو لەگەڵ بەرنامە و پێرەوی نێوخۆی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ئاشنا بوو و داوای ئەندامەتی ئەو حیزبەی کرد.
ئەم کەسە لە کاتی دروستکردنی سیاجدا تێبینی ئەوە دەکات ئەو بەردەی پێشتر لە دیوارەکەدا داینابوو رۆیشتووە و گەڕاوەتەوە بۆ شوێنی سەرەتایی خۆی،
کە ئاسایش و نیشتەجێبوونی لە سەردەمی سوڵتان خان سۆباشیەوە دەستی پێکرد و تا سەردەمی ئەیوبخان و کوڕەکەی مورتەزا قۆلی خان بوزرگ بەردەوام بوو،
بەرزی سەقف لە ئەرزی مزگەوتەوە لە شوێنی کەوانەکەی ھەر ستوونێکە و دیوارەکە ٤ مەتر و لە ناوەڕاستی قوبەکان نزیکەی ٦ مەتر دەبێت.
ھەندێک کەس لەو باوەڕەدان کە چای پەڕە ڕاستە و ھۆکارەکەشی ئەوەیە کە ڕووباری ئەم بەشە بە ئاراستەی جوڵەی لە ڕۆژئاوا بۆ ڕۆژھەڵات دابەش دەکات بۆ دوو بەش یان بەشێکی یەکسان.
ھەروەھا ھەندێک کەس بەم بۆچوونەیان ھەیە کە ئەم ناونانە لەبەر ئەوە کراوە کە بەشێکی گەورەی کشتوکاڵی شارستانەکە پشت بە ڕووباری (ئاغچایە دەبەستێت،
بە دووری پێنج کیلۆمەتر لە ڕێگای ترانزێتی ماکۆوە پردی دۆقوز گۆز یان پردی کەسیان لە سەردەمی قاجاڕەکان لەلایەن ئەندازیارانی بیانی دروستکراوە.
لە کۆتیکارەوە دەڕوات بۆ خولۆت بۆ کۆجیە بۆ دەرکاون تا سلێمان سێرا ئەم چوار شوێنە کۆتاییە ٤ کاروانسەرە کە تاڕادەیەک ئاسوودەترن.
بەڵام لە دەقی ئەو نووسراوە بەردییەی ناوبراوەوە دەردەکەوێت کە سەرۆکەکانی ئەرگەشتی قەڵای باستەمیان وەک پەرستگایەک بۆ خالیدی دروست کردووە،
بەشەکانی ئەمڕۆی قەرەزیائەددین تێکەڵەیەکن لە گوندەکانی میرزا کەندی و ئاوک و ھاچا کە لە ئێستادا بە زەویەکانی ئاوک بە ئاوک یەئلێری و کێڵگەکانی ھاچا بێ ھاچای یەئلێری ناسراون.
خەڵاتەکە دابەشکراوەتە سەر چەندین بەشی جیاواز, و براوەی ھەر بەشێک خەڵاتێکی زێڕینی بەناوی "خەڵاتی ئەکادیمی بۆ ستایشی لێھاتوویی" پێدەدرێت،
تا واز لە ھاوەڵ بۆ خوا پەیداکردن بھێنن و بۆ لای خوای گەورە بگەڕێنەوە و لەسەر شەریعەتی ئادەم و پیاوچاکانی پێشینە خواپەرستی بکەن،
موسڵمان فێری ئەوە دەکات کە چۆن لەگەڵ خوای گەورە وتووێژ بکات و سەرەتا بە سوپاس و ستایش دەست پێبکات و لە کۆتایی وتووێژەکەیدا داوای ھیدایەت و بەردەمبووان لەسەر ڕێگای ڕاست بکات لە خوا.
ھەرکەسێک پیتێکی لێ بخوێنێت ئەوا پاداشت وەردەگرێت و ملکەچە». ئیمامی موسلیم ڕیوایەتی کردووە و شێخی ئەلبانی لە «صحیح الترغیب و الترھیب» بە سەحیحی داناوە/١٤٥٦
سوپاس و ستایش بۆ پەروەردگاری جیھانیان * بەخشندە و میھرەبانە * پادشای ڕۆژی دوایی‌یە * ھەتاوەکو کۆتایی کردنەوەی کتێبی وت و ئەمە وتەی عەلی کوڕی ئەبی تاڵیبە.
یارمەتی دان بە ھێزی سەربازی بۆ ڕووبەڕوو بوونەوەی نەمسا و ھێزە عوسمانی و ھەنگارییەکان توانیان لە ماوەیکی کەمدا فەتحی چەندین قەڵا بکەن،
ئاگری شەڕ ھەڵگیرسا بوو لەگەڵ دراوسێ ئێرانییەکاندائەمەش ھانی ئەوانەی دا کە ئەیانویست ھەستن بە شۆڕش لەوانە بزوتنەوەی جان پۆلاد کە تێکشکا و ڕایکرد بۆ ئیتالیا و فەخرەددین دوڕزی،
و یەکێک لە مەرجەکانی ڕێکەوتنەکە ئەوەبووکە عوسمانیەکان ھەموو ئەوانە بگێڕنەوە لەو خاکانەی کە سوڵتان سولەیمان قانونی غەزووی کردبوون کە بەغداشیان تێدا بوو.
مۆسیقای کۆمەڵێک لە ھەڵپەڕکێیە کوردییەکان لە ئەلبۆمێکی بەدەنگ کۆ و تۆمار کردووە کە لە ساڵی ٢٠٠٣دا لەلایەن دامەزراوەی چاندی-ھونەریی ماھوور لە تاران بڵاو کراوەتەوە.
ژەنیاریی سوڕنا و دەھۆڵ لەم ئەلبۆمەدا بەنۆرە بە ئەستۆی محەممەد بەھمەنی و عەبدوڵڵا نەبیۆڵڵاھی بووە و عەبدوڵڵا قوربانییش مەقامبێژ بووە.
سابیتزادە لەگەڵ ئەم ئەلبۆمە کتاڤۆکێکیش بڵاو کردووە کە لەتێدا سەبارەت بە ھەریەک لە ھەڵپەرکێیەکان و ھەروەھا ھونەرمەندانی ئەلبۆمەکە شرۆڤە داوەتەوە.
بە تاکەکەسێک یان کۆمەڵە کەسێک بە زۆری لە ناوچەیی لەکاتی سەمایەکە کە بە ھەڵپەرکێ بەناوبانگە مۆسیقاژەنەکان مۆسیقا دەژەنن و دەف و لێدەدەن و چەن ئامێرێکی تر بەکاردەبەن وەک زوڕنا بۆ پێشکەشکردن و یارمەتیدانی خەڵکەکە لە سەماکردن ھەڵپەڕکێ سەمایەکی چەندکەسییە کە لە شایییەکانیدا بە تایبەت جەژنی نەورۆز و زەماوەنددا بەڕێوەدەچێ.
ئیمام مالیک لە پایانکردنی فیقهدا پەیڕەوێکی هەبوو نەینووسیوەتەوە وەک ئەوەی هەندێک لە پەیڕەوەکانی نووسیوەتەوە لە گێڕانەوەدا،
لە ئیجتیهاد و پایانکردنەکانیدا گەڕاوەتەوە بۆ سوننەت و ووتەی هاوەڵەکان و شوێنکەوتووان و ڕا و ئیجتیهاد و پاشان ئیشی خەڵکی مەدینە.
زاناکانی فیقهی مالیکی وەک زاناکانی فیقهی حەنەفی چوونەتە لقەکانەوە و ئەوەی بۆ ئوسوڵ بووە لێیان دەرهێناوە و ئەو ئوسوڵانەیان نوسیووەتەوە وەک بنەماکانی مەزهەبی مالیکی.
سێ ساڵ لە ڕەواندوز و باڵەک خوێندوویەتی و بۆ تەواوکردنی خوێندنی ئایینی ساڵی ١٩٢٣ ھاتووەتە سلێمانی و لەمزگەوتی حاجی مەلا ڕەسوڵی دێلێژە بووە بەفەقێ.
لەلایەکی ترەوە پێی ناخۆش بوو چونکە ئەو دەسەڵاتەی ئەو کارەی پێ سپارد بوو لە دژی کورد و فەرمانڕەوایی شۆڕشی ئەیلوولی ساڵی ١٩٦١ بوو.
کوژرانی کوڕی گەورەی لە جەنگی ئێران و عێراق پشتی شکاند و هێزی لێ بڕی و لە پەلوپۆی خست توانای توانای نووسین و لێکۆڵینەوەی کەم بووەوە تا لە ڕۆژی ١٣ی کانوونی یەکەمی ساڵی ١٩٨٤ لە بەغدا کۆچی دوایی کرد و لە گۆڕستانی شێخ عەبدولقادری گەیلانی بەخاک سپێردرا.
گۆڤاری نزار ھەفتەنامەیەکی کوردی -عەرەبی بوو لە مانگی ئازاری ١٩٤٨ ەوە تا مانگی شوباتی ساڵی ١٩٤٩ بیست و دوو ژمارەی لێ دەرچوو.
بەڵکو ھاوەڵەکانی پێغەمبەر ئەوەی لەم زانستانەوە مەبەست بووە ڕاستەوخۆ لە قورئان و سوننەتەوە وەریان ئەگرت و لێی تێ ئەگەیشتن،
لەمەوە ھەرشتێک لە بیروڕاوبۆچوونەکان کە دڵی مرۆڤی لەسەر ببەسترێت بەجۆرێک پەسندی کات و ئارامی بۆی ھەبێت ئەوترێت عەقیدە،
مه‌لا فه‌ندی له ڕۆژی 1942.12.31دا كۆچی دواییكرد و كه‌لێنێكی گه‌وره‌ی له گۆڕه‌پانی زانست و ئایین و چاکه‌خوازی به‌جێهێشت،
ناوی ته‌واوی مه‌لا ئه‌بو به‌كر ئه‌فه‌ندی كوڕی ‌حاجی مه‌لا عومه‌ر ئه‌فه‌ندی كوڕی مه‌لا ئه‌بو به‌كری سێیه‌مه،
له ته‌مه‌نی حه‌وت ساڵیدا مه‌لا فه‌ندی له مزگه‌وتی گه‌وره‌ی قه‌ڵاتی هه‌ولێر ده‌ستی به‌ خوێندنی قورئان كردووه‌ و له ماوه‌یه‌كی كه‌مدا به ته‌جویده‌وه له‌به‌ری كردووه،
ئینجا كه‌وتووه‌ته سه‌ر فێربوونی وانه‌ی سه‌رف و نه‌حو و فیقهـ و مه‌تنیق و ڕه‌وانبێژی و فه‌لسه‌فه‌ و بیركاریی و له ته‌مه‌نی 20 ساڵیدا خوێندنی مه‌لایه‌تی ته‌واو كردووه و مۆڵه‌تی زانستی له حاجی مه‌لا عومه‌ر ئه‌فه‌ندی باوكی وه‌رگرتووه و بووه‌ته زانایه‌كی گه‌وره‌.
كه له‌ ساڵی 1892دا حاجی مه‌لا عومه‌ر ئه‌فه‌ندی باوكی كۆچی دوایی ده‌كات مه‌لا فه‌ندی ته‌مه‌نی نزیكه‌ی 30 ساڵ ده‌بێ و له‌و ته‌مه‌نه‌دا بووه‌ته جێنشینی باوكی و زانایانی ده‌ڤه‌ری هه‌ولێر و،
به زیاده‌وه جێگه‌ی چۆڵی باوكی پڕكردۆته‌وه و هه‌موو كاتێكی خۆی بۆ وانه گوتنه‌وه له مزگه‌وتی گه‌وره‌ی قه‌ڵات ته‌رخان كردووه‌.
له‌‌ماوه‌ی 50 ساڵی مامۆستاییدا پتر له 300 فه‌قێ و موسته‌عیدی وانه داوه و ژماره‌ی ئه‌وانه‌ی مۆڵه‌تی زانستیان له سه‌رده‌ستی وه‌رگرتووه گه‌یشتۆته 100 زانی ئایینی له هه‌موو لایه‌كی كوردستاندا،
به‌ڵكو له‌پاڵ ئه‌م پایه به‌رزه‌یشی كه‌سایه‌تییه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تی و خاوه‌ن هه‌ستێكی نه‌ته‌وایه‌تی و هه‌ڵوێستێكی چاكه خوازیی بوو،
له‌سه‌رده‌می عوسمانیدا به‌تایبه‌تی له‌سه‌رده‌می فه‌رمانڕوایی سوڵتان عه‌بدولحه‌میدی دووه‌مدا به فه‌رمانی سوڵتان كرا به نێوبژیوان بۆ كوژانه‌وه‌ی دووزمانی و شه‌ڕی نێوان خێڵه كوردییه‌كانی ناوچه‌كه و توانی ئه‌و ناخۆشی و پشێوییه چاره‌سه‌ر بكات و له پاداشتی ئه‌و كاره باشه‌‌ی سوڵتان مه‌دالیایی "حامی الحرمین الشریفین"ی پێدا،
هه‌ندێ له تورك خوازه‌كان ویستیان به ناوی ئاینی ئیسلامه‌وه له داخی ئینگلیزه‌كان هێرش ببه‌نه سه‌ر شارۆچكه‌ی عه‌نكاوه و كوشتاری زۆریان لێ بكه‌ن به‌بیانووی ئه‌وه‌ی ئینگلیز و عه‌نكاوه‌ییه‌كان مه‌سیحین.
ئاینی ئیسلام فه‌رمانمان پێده‌كات بیان پارێزین و گه‌ر له دژمان نه‌جه‌نگن ده‌بێ پارێزگارییان بكه‌ین!" و بۆ ئێواره‌ له‌گه‌ڵ ده‌مڕاستی هه‌موو بنه‌ماڵه‌كانی شاری هه‌ولێر و ده‌وروبه‌ری كۆده‌بێته‌وه گه‌لێك ئامۆژگارییان ده‌كات و له‌و جۆره شه‌ڕ و دووبه‌ره‌كییه دووریان ده‌خاته‌وه.
ڕه‌مزی فه‌تا‌ح و ئاسه‌ف ڕه‌ئووفی كۆیی و مسته‌فا چیچۆ و ئه‌حمه‌د فه‌خری و ڕه‌شید موفتی و چه‌ندانی دیكه بوون.
له دوای كۆچی داوییدا گه‌لێك نووسه‌ر و شاعیر له‌سه‌ریان نووسی و هه‌ریه‌كه‌ له ڕوانگه‌ی خۆیه‌وه كه‌سایه‌تیی ئه‌و كه‌سه‌یان شیكرده‌وه‌ وه‌ك ئه‌مانه‌ی خواره‌وه:
"مه‌لا فه‌ندی به زانیاریی و چاكه‌خوازی ناوبانگی ده‌ركرد و له مزگه‌وتی گه‌وره‌ی قه‌ڵای هه‌ولێر به درێژایی ژیانی وانه‌ی به قوتابیان گوت و پتر له 100 مۆڵه‌تی داوه به مه‌لای چاك كه به هه‌موو كوردستان بڵاو بوونه‌ته‌وه."
ناوبراو دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ بانگێشتی‌ هه‌ڵبژارده‌ی‌ ئینگلته‌را كرا له‌لایه‌ن زۆربه‌ی‌ یانه‌كانی‌ ئینگلته‌راوه‌ چاودێری‌ ده‌كرا به‌ تایبه‌ت یانه‌كانی‌ (بلاكبێرن،
ڕاهێنه‌ری‌ ئه‌وكاته‌ی‌ بلاكبێرن كینی‌ داگلیش به‌ پێویستی‌ زانی‌ كه‌وا ئیداره‌ی‌ یانه‌كه‌ هه‌رچی‌ زووتره‌ بیر له‌ هێنانی‌ یاریزان شیەرەر بكه‌نه‌وه‌ بۆ یانه‌كه‌ ئیداره‌ی‌ یانه‌كه‌ش توانی‌ سه‌ركه‌وتوو بێت له‌ گواستنه‌وه‌ی‌ یاریزانی‌ ناوبراو به‌ بڕی‌ ٣،
به‌ چوونی‌ بۆ یانه‌ی‌ بلاكبێرن سه‌ره‌تایه‌كی‌ باش بوو بۆ یاریزانی‌ ناوبراو بۆی‌ پێگه‌ی‌ خۆی‌ له‌ پێكهاته‌ی‌ هه‌ڵبژارده‌ی‌ ئینگلته‌رادا مسۆگه‌ر بكات،
به‌ڵام له‌ ‌٢٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٢ ناوبراو تووشی‌ پێكانێكی‌ قورس هات له‌ یاری‌ یانه‌كه‌ی‌ به‌رامبه‌ر به‌ یانه‌ی‌ لیدز یونایتدی‌ هاونیشتیمانی‌ ئه‌مه‌ش بووه‌ هۆی‌ دووركه‌وتنه‌وه‌ی‌ له‌ یاریگاكان و بێ‌ به‌ش بوونی‌ له‌ یارییه‌كانی‌ مۆندیالی‌ ١٩٩٤ له‌ وولاَتی‌ ئه‌مه‌ریكا له‌گه‌ڵ هه‌ڵبژارده‌ی‌ ئینگلته‌را،
سه‌ڕه‌ڕای‌ ئه‌وه‌ش له‌و وه‌رزه‌دا توانیبووی‌ ١٦ گۆڵ تۆمار بكات له‌ كۆی‌ ئه‌ ٢١ یارییه‌ی‌ كه‌ ئه‌نجامی‌ دابوو.
وه‌رزی‌ ١٩٩٣-١٩٩٤ دوای‌ چاكبوونه‌وه‌ی‌ له‌ پێكانه‌كه‌ی‌ ناوبراو به‌ ئاستێكی‌ به‌رزه‌وه‌ ده‌ركه‌وته‌وه‌ و توانی‌ له‌ وه‌رزه‌دا ٣١ گۆڵ تۆمار بكات له‌ ٤٠ یارییدا و یاریده‌یه‌كی‌ باشی‌ یانه‌كه‌ی‌ بێت له‌ به‌ده‌ست هێنانی‌ پله‌ی‌ دووه‌م له‌ خولی‌ پرێمه‌ر لیگی‌ ئینگلیزی‌ و ببێت به‌ باشترین یاریزانی‌ وه‌رزه‌كه‌.
وه‌رزی‌ ١٩٩٥-١٩٩٤ دوای‌ په‌یوه‌ندی‌ كردنی‌ یاریزان كریس سوتون به‌ یانه‌ی‌ بلاكبێرنەوە بووه‌ یاریده‌یه‌كی‌ باشی‌ یانه‌كه‌ و به‌هێزی‌ هێڵی‌ پێشه‌وه‌ی‌ یانه‌كه‌ ئه‌مه‌ش وای‌ كرد له‌م وه‌رزه‌دا شیەرەر ٣٤ گۆڵ تۆمار بكات بتوانێت له‌ كۆتا هه‌فته‌ی‌ پرێمه‌ر لیگ نازناوی‌ خوله‌كه‌ بۆ یانه‌كه‌ی‌ به‌ده‌ست بێنێت.
یانه‌ی‌ نیوكاسڵی‌ ئینگلیزی‌ هه‌وڵیاندا په‌لكێشی‌ بكه‌ن بۆ یانه‌كه‌ به‌ڵام شیەرەر ئاماده‌ نه‌بوو په‌یوه‌ندی‌ بكات به‌ نیوكاسڵەوە،
پاشان سه‌ره‌تای‌ ده‌ستپێكردنی‌ ژیانی‌ پیشەگەری ده‌گه‌رێته‌وه‌ بۆ یانه‌ی‌ ساوسهامپتۆن ئینگلیزی‌ له‌ ساڵی‌ ١٩٨٨ بۆ یه‌كه‌م جار به‌ژداری‌ كرد له‌ پێكهاته‌ی‌ یه‌كه‌می‌ یانه‌كه‌ له‌ به‌رامبه‌ر یانەی چێڵسی ئینگلیزی‌،
پاشان به‌ مانگێك دوای‌ یه‌كه‌م به‌ژداری‌ له‌گه‌ڵ یانه‌كه‌ی‌ توانی‌ له‌ یاری‌ یانه‌كه‌ی‌ به‌رامبه‌ر به‌ یانه‌ی‌ ئارسەناڵ ٣ گۆڵ واته‌ هاتریك تۆماربكات و ببێته‌ بچوكترین یاریزان كه‌ هاتریك تۆمار بكات و ژماره‌ی جیمی‌ گریفەر بشكێنێت.
ناوبراو له‌گه‌ڵ یانه‌كه‌ نه‌یتوانی‌ ئاستێكی‌ باش پێشكه‌ش بكات تا ساڵی‌ ١٩٩٢ توانی‌ له‌م وه‌رزه‌دا به‌ژداری‌ ٤١ یاری‌ بكات و ١٣ گۆڵ تۆمار بكات،
ئه‌مه‌ش وای‌ له‌ ڕاهێنه‌ری‌ هه‌ڵبژارده‌ی‌ ئینگلته‌را بۆ خوار ته‌مه‌ن ٢١ ساڵ كرد بانگێشتی‌ بكات بۆ پێكهاته‌كه‌ی‌ شیەرەر توانی‌ له‌ كۆی‌ ١١ یاری‌ ١٣ گۆڵ تۆمار بكات و سه‌ره‌نجی‌ ڕاهێنه‌ری‌ ئه‌وكاته‌ی‌ هه‌ڵبژارده‌ی‌ ئینگلته‌را گراهام تایلور به‌لای‌ خۆیدا ڕابكێشێت و بانگێشت بكرێت بۆ پێكهاته‌ی‌ یه‌كه‌می‌ هه‌ڵبژارده‌ی‌ ئینگلته‌را.
له‌ شوباتی ١٩٩٢ یه‌كه‌م یاری‌ خۆی‌ له‌ به‌رامبه‌ر هه‌ڵبژارده‌ی‌ فەڕەنسا ئه‌نجامدا و توانی‌ یه‌كێك له‌و دوو گۆڵه‌ تۆمار بكات و سه‌ركه‌وتن به‌سه‌ر هه‌ڵبژارده‌ی‌ فه‌ڕه‌نسا تۆمار بكه‌ن.
دوای‌ به‌سه‌ربردنی‌ ماوه‌ی‌ ٤ ساڵ له‌ یانه‌ی‌ بلاكبێرن به‌ده‌ست هێنانی‌ چه‌ندین ده‌سكه‌وتی‌ گرنگ شیەرەر بڕیاری‌ ڕۆشتنی‌ له‌ یانه‌كه‌دا به‌و هۆیه‌شه‌وه‌ هه‌ریه‌ك له‌ یانه‌كانی‌ مانچستەر یونایتد و نیوكاسڵ هه‌وڵه‌كانیان خسته‌ گه‌ڕ بۆ په‌لكێش كردنی‌ شیەرەر،
بۆندی‌ شەیتانە سوورەکانی ڕه‌تكرده‌وه‌ له‌ پێناو بۆندی‌ یانه‌ی‌ نیوكاسڵ كه‌ ئه‌وكات كیڤن كیگان ڕاهێنه‌ری‌ یانه‌كه‌ بوو،
شیەرەر به‌ بڕی‌ ١٥ ملیۆن جونییه‌ی‌ ئه‌سته‌رلینی‌ په‌یوه‌ندی‌ كرد به‌ یانه‌ی‌ نیوكاسڵه‌وه‌ بوو به‌یه‌كێك له‌ گرانترین یاریزانه‌كان له‌ جیهاندا،
له‌ ماوه‌ی‌ یاریكردنیدا له‌ یانه‌كه‌ توانی‌ ١٤٨ گۆڵ تۆمار بكات له‌ ٣٠٣ یارییدا و ببێت به‌ گۆڵكاری‌ مێژووی‌ یانه‌ی‌ نیوكاسڵ.
شیەرەر له‌ ساڵی‌ ١٩٩٢ بانگێشتی‌ هه‌ڵبژارده‌ی‌ یه‌كه‌می‌ ئینگلته‌را كرا و له‌ ماوه‌ی‌ یاریكردنی‌ بۆ هه‌ڵبژارده‌كه‌ی ‌٦٣ یاری‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ ئه‌نجامداوه‌ و ٣٠ گۆڵی‌ تۆمار كردووه‌،
شیەرەر به‌ژداری‌ له‌ هه‌ر یه‌ك له‌ پاڵه‌ونێتیه‌كانی‌ (جامی‌ نه‌ته‌وه‌كانی‌ ئه‌وروپا ساڵی‌ ١٩٩٦،
ناوبراو دائه‌نرێت به‌ یه‌كێك له‌ باشترین هێرشبه‌ره‌كان له‌ مێژووی‌ تۆپی‌ پێ‌ ی‌ هه‌ڵبژارده‌ی‌ ئینگلیزدا.
یەنس گەلسشیۆت بەشێوەیەکی بنچینەیی کاردەکات لەپێناو ڕووبەڕووبوونەوەی نادادپەروەری جیھانی بەوەی کە پەیکەرەکانی لەو شوێن و گۆڕەپانانە لەناو شارە گەورەکان لە سەرانسەری جیھان دادەنێت.
گەلسشیۆت دامەزراوەی پەیکەری لە زۆر جێگادا دروست کردووە بۆ نموونە دامەزراندنی پەیکەری بۆگەنی ناخی ناوەوەم کە کێشەکەی ٢٢ تۆنە،
یەنس گەلسشیۆت خوێندنی پلێت و نەخشەسازی ئاسنگەری لە خوێندنگای کارگەی پۆڵایینی کەشتیسازی شاری ئۆدێنس لە ساڵی ١٩٧٣دا تەواوکردووە.
سنووری کارگێڕی بەم شێوەیە دەست پێ دەکات و لە خاڵی بە یەک گەیشتن لە دۆڵی شیوەدزە دەڕوات بەرەو ڕۆژهەڵات تا دەگاتە زنجیرە چیای برادۆست و،
دەڕوات بەرەو باشووری ڕۆژاوا تاکوو لووتکەی چیای کۆڕەک بەرەو زنجیرەچیای کورتەک و سەرەسێوۆکان تاکوو خاڵی بە یەک گەیشتنی لەگەڵ سنووری پارێزگای سلێمانی و شارۆچکەی شەقڵاوە و ڕەواندز و شێخ وەسان،
بە نووسراوی سەرۆکایەتی کۆمار شارەدێی خەلیفان بنیات نرا کە ناوەندی شارەدێیەکە دەکەوێتە گوندی خەلیفان سەر بە ڕەواندز لە ساڵی ١٩٦٧ بووە بە شارەدێ.
لە ڕێکەوتی ٨ی ئابی ٢٠٢٣ بە نووسراوی فەرمی لە بەیاننامەی ژمارە ١٦ی ساڵی ٢٠٢٣ وەزارەتی ناوخۆی هەرێمی کوردستان بڕیار درا بە گۆڕینی کارگێڕیی خەلیفان لە شارەدێ بۆ شارۆچکە بە هەمان سنووری ئێستای و کردنی گوندی سرێشمە بە شارەدێ لە شارۆچکەی خەلیفان.
لێزانی و وردی ئەلجەزری لەوەدایە سەتڵەکەی بەجۆرێک کونکردووە کە لە ماوەی نیو کاتژمێردا نقوم ببێت و پاشان ھەڵکێشرێتەوە بۆ نیوەی دووەمی کاتژمێرەکە.
ئەلجەزەری بەپشت بەستن بە ڕۆڵی شارستانیەتە جۆراوجۆرەکان لە گەشەپێدانی ئامێرەکانی کاتدا توانی ئەم کاتژمێرە سەرنج ڕاکێشە دروست بکات.
ئەمیش وەکو باوکی ئەندازیار بووە لە کۆشکی ئارتوکلو کە شوێنی بنەماڵەی ئارتوکلوی شاری ماردین بووە کە ئەم بنەماڵەیە حوکمی ڕۆژهەڵاتی ئەنادۆڵیان کردووە لە ژێر دەستەڵاتی دەوڵەتی زەنگی لە مووسڵ و دواتریش لە ژێر دەستەڵاتی سەڵاحەدینی ئەیوبیدا بوون.
زانا و داهێنەر و ئەندازیاری میکانیکی و پیشەگەر و هونەرمەند و زانای بیرکاری بوو لە شاری جەزیرەی بۆتان لە سەردەمی زێڕێنی ئیسلام یان ژیاوە.
کتێبەکەی بە ناوی زۆر بەناوبانگ بوو کە تیایدا باسی لە چەندین ئامێری پێشکەوتوو کردووە و هەروەها چەندین جار وتوویەتی کە لەو کتێبەیدا تەنها باسی لەو ئامێرانە کردووە کە خۆی درووستی کردوون.
ئامێری کاتژمێری فیل یان ئاوی لە ساڵی ١٢٠٦ز لەلایەن جەزیری باسکراوە و ڕوونکراوەتەوە و هەروەها درووستیشی کردووە سەرەڕای ئەوەش چەندین داهێنان و نوێخوازی تێدا بەدی کراوە.
نه‌وه‌كانی‌ ئاده‌م سه‌رپێچی و كه‌موكورتی بكه‌ن و نه‌توانن وه‌ک فریشته‌كان سه‌ر زه‌وی به‌ خوداپه‌رستی ئاوه‌دان بكه‌نه‌وه‌.
"چۆن كه‌سی تر دروست ئه‌كه‌ى له‌كاتێكدا ئێمه‌ به‌دڵسۆزییه‌وه‌ پاكی و بێگه‌ردیت بۆ دائه‌نێین و سوپاست ئه‌كه‌ین و ناوت به‌پیرۆز ڕائەگرین،
كەچی ئەوانەی سەر زەوی بەتاوانكردن سه‌ر زه‌وی خراپ ئەكەن و بەھۆی سوود و قازانجی دونیاوە جیاوازی ئەكەوێتە نێوانیان و ئەوكاتەش خوێنی زۆر دەڕێژن و گیانی پاک و بێتاوان ئەكوژن"
و دڵیانی ئارام کردەوە و فریشته‌كانی تێگه‌یاند؛ كه‌ خودا ڕێزێكی زۆری له‌ نه‌وه‌ی ئاده‌م گرتووه‌ و به‌ده‌ستی خۆی ئاده‌می دروست كردووه‌و له‌ گیانی خۆی گیانی پێداكردووه‌.
ڕاسته‌وخۆش ئاده‌می فێری ناوەكان و زانیارییه پێویستییه‌كان كردووه‌ به‌جۆرێك ھه‌تا ئاماده‌ییان ھه‌بێ له‌ ڕاستییه‌كان و سوننه‌ته‌كانی خودا و له‌ یاساكانی ناو گه‌ردوون تێبگه‌ن،
یاخود خودای ئیسلام ویستی وابوو پیشانی فریشته‌كانی بدات كه‌ ئه‌و دروستكراوه‌ی ئه‌وان له‌ پله‌و پایه‌یان كه‌مده‌كرده‌وه‌ له‌وان زاناتره‌ و زانیاری له‌وان فراوانتره‌.
خودا‌ داوای لێكردن ناوی چه‌ند شتێكی دیاریكراوی بۆ بھێنن به‌ڵام فریشتەكان ناوی ئه‌و شتانه‌یان نه‌زانی و بۆیان ده‌ركه‌وت خودا‌ خاوه‌نی داناییه‌ و هه‌رچی ئه‌و ویستی نه‌كردبێ ئه‌وان نایزانن،
"ئێمه‌ پاكو بێگه‌ردی بۆ خودا‌ دائه‌نێین و سه‌رپێچی ویستی خودا‌ له‌ هیچ شتێكدا ناكه‌ین." پاشان خودا‌ فه‌رمانی به‌ ئاده‌م كرد ئه‌ویش ناویی شته‌كانی ھێنا،
قورئان دەگێڕێتەوە کە دوای ئه‌وه‌ی ئیبلیس خۆی له‌وه‌ به‌ گه‌وره‌تر زانی كه‌ فه‌رمانی خودا‌ جێبه‌جێ بكات و تانه‌و ته‌شه‌ری له‌ دادگه‌ری و زانستی خودا‌ دا،
موسوڵمانان بڕوایان وایە کە ئامانجی ئیبلیس له‌مه‌دا بریتی بوو له‌ به‌كارهێنانی وزه‌و تواناكانی له‌سه‌ر لێشێواندن و گومڕاكردنی ئاده‌میزاد،
خودا‌ش‌ ویستی وا بوو مرۆڤه‌كان تاقی بكاته‌وه‌و ئاده‌میزاد به‌ ویستی خۆی ڕێگای خواویستیی و به‌هه‌شت هه‌ڵبژێرێت نه‌ك به‌ زۆری خوای خودا.
دیسان بەشێک لە باوەڕی ئیسلام و فێرکردنەکانی بەو جۆرەیە کە ئه‌بێ ئاده‌میزاد هۆشیار و وریا بێ له‌و فێڵ و شێوازانه‌ی ئیبلیس،
قورئان باس لە وەدەکات کە له‌به‌رئه‌وه‌ی فریشته‌كان خۆیان به‌ كه‌م گرت و خۆیان به‌ گه‌وره‌ نه‌زانی؛ سه‌ركه‌وتنیان له‌ تاقیكردنه‌وه‌كه‌ی خودا‌دا به‌ده‌ست هێناو سوجده‌ی ڕێزیان بۆ ئاده‌م بردو به گه‌وره‌و به‌ڕێزیان دانا.
قورئان باس لەوە دەکات كه‌ خودا‌ ئاده‌می له‌ قوڕێكی ڕه‌ش له‌ باشترین شێوه‌دا دروست كرد و له‌ گیانی خۆی فوی پیاداكرد و كردییه‌ مرۆڤێكی رێكوپێك،
به‌وشێوه‌یه‌ خودا‌ خه‌وی له‌ ئاده‌م خستوو له‌ په‌راسویه‌كی ئاده‌م حه‌وای دروست كرد تا ببێته‌ مایه‌ی ئارامی ئاده‌م و هاوڕێیه‌تی یه‌كتر بكه‌ن.
فتۆریسته‌کان دژایه‌تی یاسا و رێسای رێزمانیی و مانایی داسه‌پاو بوون و وشه‌گه‌لی ناشاعیرانه‌یان به‌کارده‌هێنا و بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ وشه‌گه‌لی بچڕبچڕ و ناپێوه‌ند و "ته‌لگرافی" یان ریز ده‌کرد.
مایاکۆڤسکی له‌ زمانی رووسیدا کێشی نوێ و خوازه‌گه‌لی سه‌یر و سه‌مه‌ریی ئافراند و یاسا و ریسای رێزمانی "صرف و نحو"ی زمانی ئه‌ده‌بی تێکشکاند.
لە کاتی داهێنان و چالاکیە هوونەریەکانی یەکێک لە مامۆستایان و شارەزایانی شێوازی فتۆریسم بووە و لەگەڵ راپەڕینە شۆڕشگێڕانەکەی رووسیا گەشەی کردووە و لە دوای شۆڕشە بۆلشڤیکییەکەی رووسیا و لە کاتی حکوومەتی سۆڤیەتدا یەکێک لە بەناوبانگترین شاعیرانی کاتی خۆی بووە.
ئەم شاعیرە فتۆریستە شۆڕشگێڕەی رووسیا لە تەمەنی ١٤ ساڵیەوە بوو بە ئەندامی حیزبی بۆلشڤیک و بەر لە بە ئەنجام گەیشتنی شۆڕش چالاکیە هونەری و سیاسیەکانی خۆی دەست پێکردبوو.
ئەو شێوازی فتۆریستی هەڵبژاردبوو و دوای کەوتبوو بەڵام بە هەموو یاسا و دەستوورەکانی ئەم شێوازە پابەند نەبوو و شێوازی تایبەت بە خۆی بەکار ئەهێنا.
ئەو وێژەی تەکووز و شێعری لەگەڵ راستیەکان نزیک کردەوە و خستنیە خزمەت کردنی خواستەکانی هاوچەرخ و گۆڕینی بۆ چەکێک لە رێگای بەدەست هێنانی ئامانجەکانی خۆی.
مایاکۆڤسکی لە ساڵی ١٩٣٠ لە دوای شکست هێنان لە پێوەندیە دڵداریەکەی و هەروەها رێپێنەدانی چوونە دەرەوەی لە خاکی سۆڤیەت لە لایەن حکوومەتەوە بە فیشەکێک کۆتایی بە ژیانی خۆی هێنا.
شەربەتی خەیار بە سوودە بۆ گەشەکردن و بە ھێز کەردنی قژ کە پێک دێت لە سلیکون و گۆگرد بە تایبەتی ئەگەر شەربەتی گێزەر یان خەس یان سپێناخ تێکەڵی بکەێت.
ئەو ئاوەی کە لە ژێر چاودا کوئەبێتەوە لە وانەیە لێ رزگار ببیت لە ئەستور بونی چاو ئەوەیش دانانی پارچەی خەیار لە سەر چاوێت بۆ ماوەی ١٠ خولەک.
خەیار بە وە دەناسرێت کە لە توانای ئەوەدایە چارەسەری سووتانی پێست لە تیشکی خۆر بکات ئەویس بە دانانی رێژەیکی باشی لە شەربەتی خەیار لە سەر ئەو شوێنەی کە توشی سوتان بووە و مەساچی پێ بکرێت چونکە خەیار وەک تەرتیب کار دەکات لە سەر پێست و زوو چاکی ئەکاتەوە.
خیار ئاورازێکی باشە بۆ رزگار بوون لە ڕەش بوونی ژێر چاو ھەروەھا کار ئەکات بۆ تەرتیب کردنی پێستی ژێر چاو بۆ ماوەی ١٠ خولەک.
خەیار بە خاسیەتی تەرتیب دادەنرێت کە بە رەگەزێکی سەرەکی لە کرێمی تەرتیبەکاندا ھەیە و ھەروەھا پەڵەکانیش لا ئەبات کە بە ھۆی تیشکی ھەتاوەوە دروست بووە.
خەیار بەس بۆ جوانکاری دانانرێت بەڵکو کار ئەکات بۆ نەھێشتی کونی پێست ئەویش ئاوی خەیار لەگەڵ رێژەیکی خەلی سێو یان ھەنگوین یان تەماتە.