polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
لە کاتێکدا بەریتانی و ڕووسەکان لە ڕووی سەربازییەوە لەلایەن ئاشوورییەکان و ئەرمەنییەکانەوە پشتیوانی دەکران (بەتایبەت لە دوای جینۆسایدی ئەرمەنەکان و جینۆسایدی ئاشوورییەکان)،
ناوی شارەکە بۆ یەکەمجار لەلایەن زەینەفۆنەوە لە لۆگەکانی گەشتەکانیدا لە ئاشوری ھەخامەنی لە ساڵی ٤٠١ پێش زایین ئاماژەی پێکراوە،
١٥ لە کۆی ٥٤ ناحیەی نیشتەجێبوون لە نیوەی ڕۆژئاوای مووسڵ زیانێکی زۆریان بەرکەوتووە لە کاتێکدا لانیکەم ٢٣ ناحیەی مامناوەند زیانیان بەرکەوتووە.
لەم ماوەیەدا "بنەماڵەی جەلیلی خۆیان وەک ئاغای بێ مشتومڕی موسڵ جێگیر دەکرد" و "یارمەتی بەستنەوەی موسڵیان دەدا بە کەسێکی پێش عوسمانی،
میراتی کولتووری عەرەبی کە بڕیار بوو شارۆچکەکە بخاتە سەر ڕێگای وەرگرتنەوەی بەشێک لەو شکۆمەندی و ناوبانگانەی کە لە سەردەمی زێڕینی بەدردین لولودا بەدەستی ھێنابوو."
دەورە دراوە بە قەزای بەپیت کە زۆرترین ئاھەنگیان بۆ دەگێڕدرا ئەو دەوری نەینەوا بوو کە پێغەمبەر یونس تێیدا نێژرا. لە سەدەی چوارەم دا دانیشتووان بە شێوەیەکی سەرەکی لە کورد پێکھاتبوون،
کشتوکاڵ لەوێ فراوان و ھەمەچەشن بوو دوای تەواوبوونی ھەندێک پڕۆژەی ئاودێری لەسەر بەنداوی مووسڵ و ڕووباری زێی گەورە و ئێستا بەرھەمی پیشەسازی وەک گەنمەشامی و پەتاتە لە ژێر سیستەمی ئاودێری تەقلیدی و مۆدێرن دەچێنرێت.
لەلایەن دانیشتوانی پێشووەوە لە وێرانەکانی پایتەختی پێشوویانەوە دامەزراند) دواتر جێگەی نەینەوا گرتەوە وەک سەری پردی دیجلەی ئەو ڕێگایەی کە ئاشووری بەیەکەوە دەبەستەوە و ئەنادۆڵ لەگەڵ ئیمپراتۆریەتی میدیای کورتخایەن و ئیمپراتۆریەتی ھەخامەنیدی دوای ئەو ،
کردنەوەی نۆکەندی سوێز لە ساڵی ١٨٧٠ و ھاتنی کەشتییە ھەڵمییەکانی بەریتانیا یارمەتیدەر بوو بۆ گەشەسەندنی خێرای ئەم بازرگانییە.
پاڵاوگەی قیارە لە ماوەی نزیکەی کاتژمێرێک لە شارەکەوە دوورە دروستکراوە و بۆ بەرھەمھێنانی قیر بۆ پڕۆژەکانی دروستکردنی ڕێگاوبان.
لە ساڵی ١٩٢٦دا گرتنی مووسڵ لەلایەن عێراقەوە پشتڕاست کرایەوە بە ڕێککەوتنی نێوەندگیریی کۆمەڵەی نەتەوەکان لە نێوان تورکیا و بەریتانیا.
مووسڵ جارێکی دیکە دەستی گۆڕی لەگەڵ سەرھەڵدانی ئیمپراتۆریەتی ساسانی لە ساڵی٢٢٥ و بوو بە بەشێک لە پارێزگای ساسانی ئاسۆریستان.
گۆشەگیری سەر مەسیحییەکان لە موسڵ و دەشتەکانی دەوروبەری نەینەوا کۆمەڵگەیەکی مەسیحییان لابرد کە لە سەدەی یەکەمەوە لە ناوچەکەدا نیشتەجێ بوون.
موسڵ لەلایەن ئوتبەی کوڕی فەرقاد ئەلسلێمی لە کاتی لەشکرکێشی و فەتحەکانی سەرەتای عەرەبی موسڵمانان لکێندرایە سەر خەلافەتی رەشیدون،
دەیڤد ئەم رووداوانە زۆر بە وێنەیەکی ئەدەبییانە لە رۆمانی مناڵان و عاشقان باس دەکات کە تێیدا تێکەڵی کردووە بە دوودڵییەکی سۆزداری کە تووشی مناڵەکان دەبێت و پاشتر ئەمە تووشی پچڕان دەبێت لەنێو ململانێکانی نێو ماڵەکە.
دواتر لەنێو خۆشەویستی دایکیدا کە نەیدەتوانی دەستی لێ ھەڵبگرێت و خۆشەوستی زۆری بۆ ئەو کچۆڵە بچووکەی کە دەیویست بیھێنێت و دەرەنجامیش بۆ دایکی شکایەوە،
کاریگەریی نێگەتڤی شارستانییەتی نوێ لەسەر گەلێک لایەنی مرۆڤایەتی و ژیان و سەرلێشێواندنی ژیان و تێکدانی لەگۆشەنیگای مرۆڤایەتییەوە تەوەرەی زۆرترین کارەکانی ئەم ئەدیبە بووە.
ئێڵی مزووری و ئێڵی زێباری و ئێڵی بەرواری کە لە ئێڵە دێرینەکانن و داب و نەریت و نەریتی خۆیان دەپارێزن کە لە باوباپیرانیانەوە بە میراتیان گرتووە و بە جلوبەرگی نەریتی خۆیان جیا دەکرێنەوە،
بنچینەی کارکردنیشیان بریتیە لە دەرکردنی گەرمی لەو شوێنەی کە لێی بەکاردێن بۆ شوێنێکی تر ساردکردنی ناوەوەی خۆیان و دروستکردنی قاڵبی سەهۆڵی و ئاوی سارد.
فیکری ئیخوان موسلمین کە بە ھۆی ئاوارە بوونی دەیان کەس لە ئەندامانی ئەو کۆمەڵەیە لە وڵاتی میسر بە ھۆی ڕێژیمی تۆتالیتێرو چەپی جەماڵ عەبدولناسر و ھەر وەھا بە ھۆی ئەو قوتابیانەی کە بۆ خوێندنی زانستە شەرعیەکان دەچوونە میسر،
بۆ نموونە کەسانێکی وەکوو ئەمجەد زەھاوی و شێخ محەممەد سەووافەوە ھاتە عێراق و کوردستانی باشوور و لەوێشەوە لە ڕێگەی چەند فەقی‌یەکی مەریوانی و پاوەیی کە لە کۆتایی شەستەکانی زایینی‌ و ھەفتاکاندا لەوێ، دەیانخوێند،
ھاوڕێ لە گەڵ کاک ئەحمەد دەست بە دەرس ووتنەوە لە مەدرەسەی قورئانی مەریوان دا دەکەن و کاک ئەحمەد ڕێزێکی زۆریان لێدەگرێ و ئەوانیش کاک ئەحمەدیان لە لا زۆر گەورە دەبێ‌و لە خزمەتی دا دەبن.
دوای ئەوە کە مەکتەبی قورئان لەگەڵ شۆڕش دەکەوێ‌و دواتر کاک ئەحمەد بە ھاوکاری ناسر سوبحانی وەک دیارترین سیمایی ئیخوانی‌و مەولەوی عەبدولعەزیز مەلازادەی بەلووچ‌و چەندین کەس لە زانایانی ئایینی کەمەنەتەوەکانی‌تری سووننی ئێرانی،
‌ شۆڕای ناوەندی سوننەت بۆ داکۆکی لە مافەکانی سووننە‌مەزھەبەکانی ئێران لە ڕێژیمی تازە بەدەسەڵات گەیشتوو‌دا دادەمەزرێنن‌و بۆ ئەم مەبەستە دوو کۆنگرە پێک دێنن؛ یەکەمیان لە تاران و دوھەمیان لە کرماشان دەبەسترێ.
بەڵام ئەو نێوگۆڕێنە تەنیا ڕواڵەتی‌و مەسڵەحەتی سیاسی نەبوو بەڵکوو بە باوڕی من ئەم جەماعەتە توانوێتی لە ڕواڵەتی چەپ و ئیسلامی شۆڕشگێڕ کە باڵی بەسەر ھەموو لایەنەکان بە ئیسلامی‌ نائیسلامیەوە داکێشابوو،
ئێستاکە ئەو جەماعەتە خاوەنی پڕۆژەیەکی ئێرانی- کوردستانی تایبەتی خۆیەتی‌و حەول دەدا خۆی لەگەڵ تەعددودیەت‌و مافی مرۆڤ، دێمۆکڕاسی،
گەرچی لە دەستدانی رێبەرێکی بلیمەتی وەکوو ناسر سوبحانی خەسارێکی گەورە بوو بۆ ئیخوان و زەبرێکی کاریگەر و گورچووبڕی لەم بزووتنەوە دا؛ بەڵام لە ئاکامدا بوو بە مایەی بڵاوبوونەوەی بیری ئەم کاک ناسر کە لە ماوەی ئەم ھیبەتی‌و ئەندامانی ئەم کۆمەڵەیە بە گشتی‌ کرد و تووانی زیاتر لە ھەزار کاسێت بە سێ زمانی کوردی،
کاک ناسر‌ و باقی ھاوڕێیانی لە شووڕای مەکتەبی قورئان ھاتنە دەرەوەو ‌ئیخوانیەکانی ڕۆژھەڵات لە ساڵی ١٣٦٤وە بە شێوەیەکی سەربەخۆ بە ڕێخستنێکی نوێ‌و بە ‌ڕێبە‌رایەتێکی نوێ،
ئاشکرایە ئەو جەماعەتە لە سەرەتاوەو لە ڕووی مێژوویەوە‌‌ بە ناوی ئیخوانولموسلمینی ئێران ئیشیان دەکرد ‌و مەنھەجی فیکریان‌و بەرنامەی کاریان وەرگیراو لە ئیخوانی کوردستانی باشوور بووە،
‌ کە دیارە‌ ئەوانیش بە ئاوارەیی ھاتبوونە ڕۆژھەڵات و ماوەی دە ساڵ لە ئێران مانەوە‌و ئیشێکی زۆریان لەم پێناوە دا کرد.
بە ھەر حاڵ لە ساڵی ١٣70ھەتاوی‌یەوە تێکۆشانی ئیخوانیەکان لە زیاتر‌ لە ١٢ پارێزگای سووننی نشین درێژەی پێدرا و لە دوای شەھیدبوونی کاک ناسر،
لەدوای ھاتنە سەرکاری ڕێفۆرمخوازانی ناو ڕێژیم بە سەرۆکایەتی محەممەد خاتەمی لە ٢ی جۆزەردانی ١٣٧٦ کە ھاوڕێ بوو لەگەڵ کرانەوەیەکی زیاتری کەش‌و ھەوای سیاسی ئێران‌ گەڵالە‌و پەیرەو‌ پڕۆگرامی نێوخۆیی جەماعەت پێشکەش بە وەزارەتی ناوخۆی ئێران کراو داوای بە فەرمی بوونی یاسایی‌و تێکۆشانی تابلۆداریان وەکوو جەماعەتێکی فەرھەنگی- سیاسی یاسایی لە دەوڵە‌تی داواکەرانی چاکسازی کرد،
سەرەکی‌ترین کەسایەتی ئیخوانی لە ئێران واتە کاک ناسر سوبحانی لە ڕۆژی ١٦/٣/١٣٦٨ لە شاری سنە دەسگیر کرا کە بوو بە ھۆی نارەزایەتی ھەموو لایەنە ئیسلامیەکانی دەرەوەی وڵات و نارەزایەتی ناوخۆیی زانایانی ئەھلی سووننەتی ئێران‌و نووسینی تۆماری نارەزایەتی کە بە ئیمزای چل کەس لە زانا بەناوبانگەکانی سووننە گەیشت‌،
ناسر سوبحانی لەو ساتەوە تا کاتی تیرۆرکردنی بۆ ماوەی ٨ ساڵ ژیانی نەھێنی خۆی دەس پێدەکاو تا کۆتایی ژیانیشی لە دیتنی دەڤەرو گووندی خۆیان بێبەش دەبێ.
ھەر چەند کە ناسریش لە سەرەتاوە تا رادەیەکی باش لە ژێر کاریگەری فیکری سەید ئەبولئەعلا مەودوودی ‌و سەید قوتب بەتایبەت لە بواری عەقیدە دا بووە،
ئەم جەماعەتە لە ساڵی ١٣٨٠دا تووانی یەکەمین کۆنگرەی خۆی‌و دواجار لە خەرمانانی ساڵی١٣٨٥ کۆنگرەی دوھەمی خۆی بگرێ‌،
کەمال نەجمەدین لە ساڵی ١٩٦٢ لە شاری ھەڵەبجە بە دنیا ھاتووە و دەورانی خوێندنی لە سەرەتایی لە قوتابخانەی شنروێ خوێندووە وە دوای ھەرەس ھێنانی شۆڕشی بەرزانی نەمر لە ساڵی ١٩٧٤ دا پەنا ئبەنە کوردستان ڕۆژھەڵات لە شارەکانی پاوە وکرمانشان وسنە ژیان ئەبەنەسەر.
لەساڵی ١٩٨٤ دا بۆ زانکۆی یاسای تاران دەرچووە ولە گۆڤاری سەرانسەری ناوی ناخەنە ناو دەرچوان کە دوایی پێی ڕاگەینێن کە ھەڵەی چاپی بووە.
دوای وەرگیررانی لە زانکۆی تاران بە بەھانووی ئەوەی نەچووە بۆ سەربازی تا ماوەی دوومانگ دوا ئەکەوێت لە زانکۆ تا ئیشوکاری سەربازی ڕێک ئەخات.
ساڵی ١٩٨٨ بە زۆر ڕوانەی شەڕی ئێرانی ئەکەن لە سەر سنووری کرمانشان لە شاری شەھاباد یا ئیسلام شاریان ناو نابوو ڕوانە ئەکرێت.
لە دوای تەواو بوونی لە ماوەی دوو ساڵدا لەو ناوچەیە ئەگەرێتەوە بۆ خوێندنی ماجستەر کە بە بەھانەی ئەوەی براکەی ئەندامی یەکیەتی نیشتیمانی کوردستانە و ئەوانی ئاگادار نەکردوەتەوە لە ژیانی سیاسی براکەی لە ڕێگای خوێندنی لێئەگیرێت بە عێراقی بوون تاوانباری ئەکەن.
ناوبراو ھاوکات لە ساڵەکانی پیش زانکۆ دھستی ڕەنگینی رەسامی و وێنەگرێکی چالاکی ناوچەی ھەورامن بوو بەردەوام لە ھەموو بوارەکانی ژیاندا ئارشێفێکی دەوڵەمەندی پیشکەش بە کۆمەڵگای کورد لەم بەشەدا کردوە.
لە ساڵی ١٩٩٢ بۆ ئاواتە دێرینەکانی گەڕایەوە کوردستان و لە ھەڵەبجە بۆ ماوەی چەند مانگ لە گەڵ سەرۆکایەتی کورد نزیک بووەیەوە بەڵام لەبەر نەبوونی سییستەم ودەسەڵاتی کوردی گەڕایەوە ئێران ولەویشەوە دوای چەند جار لێپرسینەوە لە چۆنیەتی سنوور شکاندن بۆ کوردستان گیراوە و لە دوای ئازاد بوونی بڕیار ئەدات کە بەرەوە ھەندەران بروات.
بە گەیشتنی لەگەڵ کۆمەڵگای کوردی لە بریتانیا بە تایبەت مەڵبەندی ڕۆشنبیری کورد خۆی ئەدۆزێتەوە و بڕیار ئەدات کە ھەنگاوەکانی بۆ ناساندنی کورد بە گشتی بەدەرەوەی وڵات تەرخان بکات.
ھاوکات ھاوکاری ھەموو پارچەکانی کوردی کردوە بۆ ھەموو ھاوکارێکی کورد و کوردایەتی ونزیکبوونەوە لە یەکتر بە تایبەت لە نێوان کورد وباکوور وباشوور کە یەکەم کەس بووە ئەم دەورەی دیووە.
کاک کەمال نەجمەدین لەساڵی ١٩٩٣ وە ئەچێتە خوێندن بۆ زمانی ئینگلیسی و خوێندنی بەشی کۆمپوتەر کە خولیای منداڵی بوو کە زۆر زوو چەند قۆناخی تایبەت ئەبرێت و چەند شەھادەی تایبەت کە ئەوکاتە نموونەی زۆر کەم بوو لە ناو کورد دا بەدەست ئەھێنێت.
ھەر لە یەکەم بەرنامەیدا چەند سایت یا مەڵپەڕی کوردی دادەمەزرێنێت وھاندەری جاک دەبێت بۆ ڕێکخراوە کوردیەکان بە گشتی بۆ ئەم زانستە.
ناوبراو جەند بار لەلایان دەسەڵاتی ھەرێمەوە بەنگھێشت کرابووەیەوە بۆ کوردستان کە ھەربارو گرفتێکی سیاسی یا لەبەر نەبوونی سیستەمی ئیش کردن و نەبوون بە حیزب بوون بە چەند پڕ[ژەی تایبەتەوە کە ستراتیژی نەتەوەیی کورد ئەپارێزێت نەیتوانیوە بمێنێتەوە لەبەر نەبوونی سیستەمی ئیداری . ؟
وە دوای گەڕنەوەی دووەم جاری لە پەرلەمانی کوردستان و ئەنجومەنی وەزیران دەست بەکار دەبیتەو ەبۆ ماوەی زۆرتر لە ٦ مانگ دووبارە بڕیاری ئەدات ھەتا کورد ماڵ و حکومەت و دەسەڵات نەبێتەوە بە یەک نەگرێتەوە کوردستان.
دوا بە دوایی بەردەوام یەبێت لەگەڵ کۆمپانیای دڵ و وە دووایش ناوبراو وەکوو ڕاوێژکاری تەکنەلۆژیای زانیاری بۆ خۆی سەربەخۆ دەست بە ئیشەکانی ئەکات و تا ئێستا بەردەوامە .
بەرنشتاین خۆی لە پێشدا مارکسیست بووە بەڵام دوایە لەو ئیدۆئۆلۆژییە شۆڕشگێڕییە دوور دەکەوێتەوە و دەبتە ‌بناخەدانەری شتێک کە دوایە دوو کەرت بوونی جەبھەی سۆسیالیستی بە سۆسیالدیموکراسی و کۆمۆنیستی لێدەکەوێتەوە.
بەرنشتاین و زۆربەی ئەوانی دیکەش دە ئینترناسیونالی دووھەمدا لەسەر ئەو باوەڕە بوون کە دەکرێ بە ڕێفۆرم کۆمەڵگای ھەنووکە بەرەو سۆسیالیزم ببردرێ.
ھەندێک وتاری ڕۆژنامەی نێئوزیت مارکسیست بوونی بەرنشتاین دەباتە ژێر پرسیار و بۆچوونەکەی بە ھی رێفۆرمیستێک دادەنێ کەمەبەستی خۆگونجاندن‌ دەگەڵ بۆرژوازی پێوە دیارە کە ئەوەش بەرەو ڕووی ھەڵوێستی توندی ڕۆزا لوکزامبۆرگ و کارڵ لیبکنێخت دەبێتەوە.
دە کتێبی «ھەلومەرجی سۆسیالیستی و ئەرکی سۆسیالدیموکراسی»دا وەک ئەندامێکی پاڕڵمان ڕەخنە لە ماتریالیزمی مێژوویی کارڵ مارکس دەگرێ و ماتریالیزمی مێژوویییەکی نوێ کە بە «ماتریالیزمی مێژوویی دووانە» ناسراوە پێشنیار دەکا.
دە پەیوەندی کێشەی نێوان مارکسیستە ئۆرتۆدۆکسەکان و لێنینیستەکاندا لەمەڕ بزووتنەوەی نێونەتەوەیی کرێکاران لە دەستپێکی سەدەی ١٩دا،
ئێدوارد ئاماژە بە ھێزێک دەکا بزوێنەر دەڕەوتی سۆسیالیستی کە دەبێ لەسەر بنەمایەک بە بایخی سەلماو دە پەیوەندی دەگەڵ عەداڵەتی کۆمەڵایەتیدا کە بتوانێ ئەژمارێکی لە ڕادە بەدەر لە خەڵک ھان بدا بە مەبەستی ڕێفۆڕمێکی ھێمنانە دە کۆمەڵگادا.
بەرنشتاین‌ ھەر چەشنە شۆڕشێکی بە پێی توندوتیژی و دیکتاتۆری کە ڕەخسێنەری دامەزراندنی کۆمەڵگایەک لەسەر بنەمای بایخەکانی سوسیالیزم بێ ڕەتدەکاتەوە.
«گەشە دە کۆمەلگادا بە پێی ھەڵسوکەو‌تی دڵخوازانەی مرۆڤەکانە» ئەوەش شتێکە نامۆ دەگەڵ مێژووی فەلسەفەی توونەدەتەبیاتی مارکسیسمی ئۆرتۆدۆکس،
ئێدوارد بەرنشتاین لە دایکبووی ٦ ژانوییەی ١٨٥٠ لە بەڕلین و ١٨ دێسامبری ساڵی ١٩٣٢ ش دەمرێ و ‌فەیلەسووفێکی سۆسیالیست و ئەندامی پاڕڵمانی ئاڵمان بووە.
بۆ ٣٠ رۆژ لە درێژەی گۆڕەشەی خۆماڵی ئیرلەند پارێزگای مونستێر بۆ نیشان دانی تەنگەزاری لە پەیمانی و ئیری لە وڵاتی ئیرلەند جیا بوو و کۆماری موسنتێری دامەزراند.
لە ١٨٤١ دا نزیکی ٣ ملیۆن کەس لە مونستێر دا دەژین بەڵام ئەم ژمارە بە دوای کۆچبەری ھەتا ساڵی ١٩٨٠ دا بە شێوەیەکی بەرچاو ھاتە خوارەوە.
٠٥٫١٥ زایینیدا لە دیمەشق بووەتە نووسەرێکی سەرەکی ئەو گۆڤارە و گەلێک وتاری بەنرخی لەسەر نووسینی کوردی بەلاتینی تێدا نووسیوە و کاتێکیش،
کە میر جەلادەت گۆڤارێکی تریش بە ناوی ڕوناھی ھەر لە دیمەشق لە ساڵی ١٩٤٢ زایینیدا دەرچوواند و تاکو ساڵی ١٩٤٥ بەردەوام بوو،
مامۆستا عوسمان سەبری وتار و شیعری پتەوی بە لاتینی تێدا بڵاوکردووەتەوە بەم جۆرە مامۆستای خەماڕەنگین یەکێک بووە لە نووسەرە ناودارەکانی کورد،
لە بواری خەباتی نەتەوایەتیشدا سەیدا عوسمان لە ساڵی ١٩٥٧ ز لەگەڵ خەباتگێڕی ناسراوی وەک نورەدین زازا و دەستەیەک لە نیشتمانپەروەرانی کورد پارتی دیموکراتی کوردیان لەسووریا دامەزراند و بەم کارە ڕامیارییەی میری سووریا پێ تەنگاو بوو و چەند جار ئەو تێکۆشەرانەی گرت و دەست بەسەریکردن.
مامۆستا عوسمان لە ژیانی ڕامیاریدا ١٨ جار گیراوە و ئەشکەنجە دراوە و لەوانە دووجار لە تورکیا دوو جار لە ئێراق و جارێک لە لوبنان و ١٣ جاریش لە سووریا گیراوە و لە ڕۆژی ١٩٦٠.
بەڵام نووسەر و ڕووناکبیری کورد لە ئەورووپا و ئێراق و لوبنان یاداشت و پڕۆتسۆیان پێشکەش بەجەمال عەبدولناسر کرد و داوای بەردانیان کردن و لە ئەنجامی ئەو داواکارییانە دوای ساڵێک بەندیی لە ڕۆژی ١٩٦١.
لە ساڵی ١٩٣٠ زایینیدا پەیوەندی بە پارتی خۆییبوونەوە کردووە چالاکییەکی زۆری تێدا نواندووە و بە ناوی ئەو پارتەوە سەردانی کوردستانی باشووری کردووە و خۆی گەیاندووەتە بارزان و لەوێ لەگەڵ مەلا مستەفا بارزانی کۆبووەتەوە بۆ پتەوکردنی پە‌یوەندی خۆیبیون بە خەباتی کورد لە کوردستانی باشووردا و ھەر بەناوی خۆیبوونیش سەردانی کوردستانی باشووری کردووە و چەند تێکۆشە‌ری چاوپێکەوتووە و ئەم کەسایەتییە لە ژیاندا واتای ماندووبوونی نەزانیوە و تا دوا ھەناسەی ژیانی ھەر لە خەباتی بێوچاندا بووە لە پێناوی مافە نەتەوەیییە ڕەواکانی کورددا.
ئەو کەسانەی‌ چەوری‌ خوێنیان ئاساییە دەتوانن ھەمو رۆژێک ھێلکەیەک بخۆن ھێلکە دەتوانرێت بەکاڵی‌ یاخود لە رۆن یان بە کوڵاوی‌ یان لەگەڵ خواردنی‌ تردا بخورێت،
ئەمڕۆ لە جیھاندا پێویستە خۆمان لە خواردنی‌ ھێلکەی‌ کاڵ بپارێزین بە تایبەتی‌ ھێلکەیەک کە لە سەرچاوەکەی‌ دڵنیا نەبین.
ساڵانە نزیکەی‌ ٥٠٠٠ کەس بەھۆی‌ ھێلکەی‌ ھەڵگری‌ بەکتریای‌ گرانەتا دەمرن کەئەمەش ڕێژەیەکی‌ ترسناکە بۆ دوورکەوتنەوە لە خواردنی‌ کەمترین رێژەی‌ چەوری‌ لە ژەمە خۆراکەکانماندا باشتر وایە ھێلکە بە کوڵاوی‌ بخورێت،
ھەروەھا باشتر وایە بەباشی‌ کوڵێنرابێت ئەگەرچی‌ ھەندێک کەس وا بەباش دەزانن کە ھێلکە پێویستە بەباشی‌ بشۆرێتەوە پێش ئەوەی‌ بکرێتە ناو سەلاجەوە،
چونکە توێکڵی‌ ھێلکە ژمارەیەکی‌ زۆر کونیلەی‌ وردی‌ تێدایە کە بە شتنەوەی‌ دەبێتە ھۆی‌ کرانەوەی‌ کونیلەکان و رێگەدان بۆ چوونە ناوەوەی‌ بەکتریا و خراپبونوی‌ ھێلکەکە،
بەم ھۆیەشەوە باشترە کە تەنھا پێش بەکارھێنان بە باشی‌ بشۆرێتەوە بەڵام کوڵاندنی‌ ھێلکە ڕزگارمان دەکات لە ھەمو ئەو بەکتریا و ڤایرۆسانەی‌ کە ئەگەر ھەبێت لەسەر توێکڵی‌ ھێلکەکە،
خواردنی‌ ھێلکە بە رێژەی‌ پێویست سوودی‌ زۆری‌ ھەیە بۆمانەوە و بەھێزکردنی‌ پێست و پێکھاتەکانی‌ وەک موی‌ سەر بەھێزکردنی‌ ددان و ئێسکی‌ لەش بە ھۆی‌ یارمەتیدان لە مژینی‌ کالیسیۆم کە پێکھاتەیەکی‌ سەرەکی‌ ئێسک و ددانەکانە.
بوونی‌ رێژەیەکی‌ زۆری‌ وزە بۆ جێبەجێکردنی‌ زیندەچالاکییەکانی‌ لەش و ھەڵسوکەوتی‌ رۆژانە یارمەتیدانی‌ ھەرسکردنی‌ پرۆتین یارمەتیدانی‌ تەندروست مانەوەی‌ دەمارەکانی‌ مێشک و خانەکانی‌ خوێن و سودێکی‌ زۆری‌ ھەیە بۆ کەمخوێنی‌،
ڕێژێنی‌ دەرەقی‌ ھێلکە دەبێتە ھۆی‌ پاراستنی‌ چاوەکان لە نەخۆشی‌ کە تووشی‌ مرۆڤی‌ بەتەمەن دەبێت کار دەکاتە سەر ھاوێنەی‌ چاو و دەبێتە ھۆی‌ کوێری‌ یارمەتیدەرە بۆ دوورکەوتنەوە لە سەکتەی‌ دڵ بەھۆی‌ رێگری‌ کردن لە مەینی‌ خوێن.
ناوبانگە باشەکەی‌ ھێلکە کەوتۆتە ژێر گومانەوە بەھۆی‌ بوونی‌ رێژیەک لە چەوری‌ کە رەنگە بۆ ھەندێک لە مرۆڤەکان زیانی‌ لێبکەوێتەوە،
ئەمە سەرباری‌ ئەوەی‌ کە پێکھاتە خۆراکیەکەی‌ سودێکی‌ زۆر گەورە بە مرۆڤ دەگەیەنێت ھەر بەم ھۆیەشەوە لە کۆنەوە بە خواردنی‌ ئاڵتونی‌ ناودەبرێت.
بە پێچەوانەی شەیتانپەرستە بێئایینەکان کە خۆیان وەک کەسانێکی بێئایین دەبینن و باوەڕیان بە شەیتانی فێزیکی نییە بەڵکو باوەڕیان بە شەیتانی ھێماییە کە ھێمای ھەندێک تایبەتمەندی مرۆڤە.
بزووتنەوەیەکە لە ساڵی ١٩٦٦ دروستکرا لەلایەن ئەنتوان لیڤی لەگەڵ دروست کردنی کڵێسای شەیتان ئامانجەکانی پەرستنی شەیتانە و خۆشەویستی شەیتانە.
بۆ یەکەمجار لە تەوراتدا باسی شەیتان کراوە لە شێوەی فریشتەیەکدا کە چەقۆ دەدات بەو ئایینانەی مرۆڤ پەیڕەوی دەکەن ڕەتیدەکاتەوە دان بە دەسەڵاتی یەھوادا بنێت.
ھەرکاتێک کە ژنەکەی دەیزانی کە تۆڵستۆی کتێبێکی بڵاوکردووەتەوە و ھیچ حەقێک لە بڵاوکەرەوەی وەرنەگرتووە بەجارێک ھەڵدەچوو و ماڵەکەی لێ دەکردە دۆزەخ،
بۆیە ڕۆژ بەڕۆژ ژیانی ھاوسەریانی تێکچوو و ماڵەکەی بەجێھێشت و چوو لەگەڵ بچوکترین کچی لە ژوورێکی ئێستگەی شەمەندەفەر ژیا و زۆری پێنەچوو لە ساڵی ١٩١٠ دا لەو شوێنە تەسک و تروسکەدا کۆچی دوایی کرد و گەورەترین ناوبانگی لەدوای بەجێما.
چیرۆکی ژیانی ئەم نوسەرە بلیمەتە ناودارەی ڕوس گەلێک سەیرترە لە حیکایەتەکانی داستانی ھەزار و یەک شەوەی ڕۆژھەڵات و بیست ساڵی دوایی لەژیانیدا،
زۆر جاری وابووە نوسەر و ڕەخنەگری توانا ئەو زانیاریانەی لەچەند ساتێکدا لێیان وەرگرتووە لەدوایدا کراون بەبەرگی گەورەی کتێب و لێکۆڵینەوەی بەپێز و تێر و تەسەل و پەیتا پەیتا لە گۆڤار و ڕۆژنامە و کتێبدا بڵاوکراونەتەوە و نوسەرانی جیھان بەگەرمی قۆستویانەتەوە.
ئەو کتێبانەی کەلەسەر لیۆ تۆڵستۆی مەزن نوسراون لەھەموو لایەکی جیھان گەیشتووەتە ٢٣ ھەزار کتێب و لێکۆڵینەوە و ئەو گۆڤار و ڕۆژنامانەی کە لێیەوە دواون و بیروڕاکانیان شی کردووەتەوە،
گەیشتونەتە ٥٦ ھەزار گۆڤار و ڕۆژنامە و ئەو کەلەپورە ئەدەبی و ڕۆشنبیریانەی کە بۆ مرۆڤایەتی بەجێیھێشتوون گەیشتووەتە ١٠٠ ھەزار بەرگی گەورە و گران.
یەکەمین بەشی لەمێژووی ژیانی خۆی بەناوی لە ساڵی ١٨٥٢ بڵاوکردەوە بەرگی دووەمی لە ساڵی ١٨٥٤ دا بەناوی و بەرگی سێیەمیشی لە ساڵی ١٨٥٧ بەناوی بڵاوکردەوە.
بەڕای ڕەخنەگرانی جیھانی تۆڵستۆی بە گەورەترین نوسەری دنیا دادەنرێت و دیسان مەزنترین پیاوچاکیش بووە لە گێتی دا وزۆر کەسی چاکە خواز سەردانیان کردوە و سوودیان لە بیروباوەڕی چاکە خوازی وەرگرتووە،
یەکێک لەوانە مەھاتما گاندی پێشەوای گیانی و نیشتیمانی ھیندستان بووە چووەتە سەردانی و گەلێک لە بیر و باوەڕی ئاشتی خوازە ئینسانییەکانی وەرگرتووە و لە وڵاتەکەی خۆیدا بەکاری ھێناوە.
بۆیە ڕۆژ بەڕۆژ لە یەکتر دوور دەکەوتنەوە تا وایان لێھات حەز بە دیدەنی یەکتری نەکەن و تەنانەت تۆڵستۆی وەسییەتی کرد لەکاتی مردنیدا ماوەی نەدرێ ژنەکەی بێتە سەر گۆڕەکەی.
ھەر بۆیە لە ٢٣ی ئەیلوولی ساڵی ١٨٦٢ ھاوسەرگیری لەگەڵ سۆفیا ئەندریڤن بێرس کرد کە ١٦ ساڵ لە تۆڵستۆی بچووکتر بوو و کچی پزیشکی ناوچەکە بوو.
تۆڵستۆی وەک ئەفسەری پلە دوو لە ڕژێمی تۆپھاوێژ خزمەتی کردووە لە کاتی جەنگی کڕایمین کە سیڤاستۆپۆڵ سکێچس گێڕاویەتییەوە.
یارمەتی تۆڵستۆی داوە کە ھەستی ئاشتی خوازی لەلا دروست ببێت و ئەمەش یارمەتی داوە کە چەندین وێنای ترسناک و ڕاستیی لەلا دروست بکات بۆ ئەوەی بتوانێت لە کارەکانیدا بینووسێت و باسیان بکات.
ئانا کارێنینا باس لە چەند چیرۆکێکی ھاوشێوە دەکات دەربارەی ناپاکیی ژنێک کە دەکەوێتە تەڵەی دامەزراوە و خراپەکارییەکانی کۆمەڵگاوە و ھەروەھا خاوەن زەوییەکی فەیلەسوف کە ھاوشانی جوتیارەکان لە کێڵگەدا کار دەکات و ھەوڵ دەدات ژیانیان باشتر بکات.
سەردەمی لاوێەتی و ھێندێک لە چیرۆکەکانی دیکەشی سەبارەت بە ڕوداوەکانی شەری قەفقازنوسیپەوەو لە ھەر لەوێش دەستیکرد بە نوسینی چیرۆکی قەزاقەکان ھەر لەو ساڵەدا شاعیرێکی ناوداری ڕووسیا چیرۆکی منداڵییەکەی لەگۆڤاری «سەردەم» دا بلاو کردەوە.
ئەو دوای گەرانەوەی ڕاگوێزی سوپا کراو بۆ بەرگریکردن لە سواستۆپۆڵ چوو کریمە و ئاخوداخی خۆی سەبارەت بە گەمارۆدانی سواستۆپل لەسێ چیرۆکدا بەناوی حەکایەتی سواستۆپۆل نووسی.
لەو سەفەرەدا زیاتر خۆی بە بارودۆخی فێرکردنوو بار ھێنان لەخوێندنگاکانی فەڕەنسا و سویسرا و ئیتالیا و نەمسا بەریتانیاوە خەریک کرد.
ئەمە شتێکی ئەوەندە غەمبار نییە چونکە تۆڵستۆی لە بری ھەموو کەسێک سەرکەوتنی بەدەستھێناوە. ئەوەی تۆڵستۆی کردی بۆ ھەموو ئەو پاساوانە بوو لە بارەی ھیوا و خولیاوە کە لە ئەدەبدا بەدەستیھێناوە." شاعیر و ڕەخنەگری بەڕیتانی سەدەی نۆزدەم،
بۆیە لەماوەی تەنیا ٤ ساڵیدا ١٢ میلیۆن دانە لە کتێبەکانی فرۆشران و بەزۆریش لەقاڵبی چاپی سادە و میللی دا چاپ دەکران تاکو ھەرزان بفرۆشرێن و بە گالێسکە بەسەر خەڵکە خوێندەوارەکاندا دابەش بکرێن.
لەڕاستیدا وەک خەڵکەکە لە بەرھەمەکانی تۆڵستۆی قایل بوون و دڵنیابوون ئەوەندە خۆی لەژیانی خێزانی خۆی ناقایل و لە ئازار و ئەشکەنجەدا بوو.
تۆڵستۆی کتێبێکی بە ناوی باوەڕ بە چی دەکەم نووسی و تێیدا بە ڕاشکاوی دانی پیا دەنێ کە باوەڕی بە ئایینی کریستیانێتی ھەیە و دووپاتیدەکاتەوە کە لەسەر باوەڕی عیسای مەسیحە.
لیۆ تۆلستۆی یان کۆنت لیێڤ نیکۆلایێڤیچ تۆلستۆی نووسەری ناوداری ڕووسیایە کە بە نووسەرێکی سەرکەوتوو لە سەرانسەر جیھاندا ناسراوە.
پێناسەی ڕۆشن دەدەن بە دەستەوە لە ڕۆژگار و بارودۆخی ڕووسیای سەدەی ١٩ و ھەروەھا وەک لووتکەی چیرۆکە ڕاستییەکان دەناسرێن.
لە ساڵی ١٨٥٠ زانای ئینگلیزی جۆرج ئیرل پێشنیاری زاراوەی ئیندۆنیزیەکان و زارەوەی مالایۆنیزیەکانی کرد بۆ دانیشتوانی ئەرخەبیلی ھیندی یان مەلایۆ،
و یەکەم زانای ئیندۆنیزی کە ئەم زاراوەیەی بەکارھێنا ھجر دیونتارا بوو کاتێک نووسیگەی ڕۆژنامەوانی ئیندۆنیزی دامەزراند ساڵی ١٩١٣.
لە سەدەی ھەشتی زایینی شانشینی ھیندۆنووسی لە ناوەندی جاوە پێک ھات ناودەبرا بە ماتارام و سانجایا حوکمی ئەکرد و لە ھەمان کاتدا خێزانێکی بوزی بە شیلندرا ناسرابوون حوکمی شاخەکانیان ئەکرد و لە ساڵی ٨٥٠ ئەم دوو دەسەلاتە یەکیان گرت لە ڕێگەی ھاوسەرگیرییەوە.
لەبەرئەوەی ئیندۆنیزییەکان یەکگرتوو نەبوون لە بەرامبەر ھۆڵەندییەکان یەک لە دوای یەک دوورگەکانی ئەکەوتە ژێر دەسەڵاتی ئیستیعماری ھۆڵەندی.
ڕیکخراوە نیشتیمانییەکان دەستیان بە دامەزراندن کرد لە ھیندی ڕۆژھەڵاتی لە سەرەتای سەدەی بیستدا و ھەموویان داوای سەربەخۆیی تەواویان ئەکرد.
لەبەرئەوەی موسڵمانەکان دەستیان بەسەر زۆربەی بازرگانییەکانی کەنارەکاندا گرتبوو پرتوگالییەکان بەشەڕ ئەھاتن لەگەڵیان لەبەرئەوەی ئیسلامیان بە دوژمنی مەسیحییەت دائەنا،
و خەلک ٤٦٢ ئەندام ھەڵدەبژێرن و ٣٨ ئەندامی تریان لە ھیزە چەکدارەکان دادەنرێت و کە ئیشەکانی ئەم کۆمەڵەیە ھەڵبژاردنی سەرۆکی حکومەتە بۆ ماوەی پێنج ساڵ و دوو تەنھا بۆ دووجار یەک کەس ھەڵدەبژێردرێتەوە.
ساڵی ١٦٠٠ کۆمپانیای ھیندی ڕۆژھەڵاتی بەریتانی دامەزرا و ساڵی ١٦٠٢ لە شارەکانی ھۆڵەندادا کۆمپانیای ھیندی ڕۆژھەڵاتی ھۆڵەندی دامەزرا،
ھۆڵەندییەکان بە کەشتیگەلی گەورەوە ھاتن و فەرمانڕەوا ناوخۆییەکانیان مل کەچ کرد تا بازرگانیان لەگەڵدا ببەستن بەپێی مەرجی خۆیان.
ئیریان جایا بە کەمترین ناوچەی ئێندۆنیزیا دانراوە لە ڕووی گەشە و ژمارەی دانیشتوانەوە و چری دانیشتوان تیاییدا لە دوو کەس لە یەک کم² تێناپەڕیت.
فەرمانڕەواکانی ئیندۆنیزیا لە ئابی ١٩٥٠ دەستووریان گۆڕی و ھەڵبژاردنی پەرلەمانی ساڵی ١٩٥٥ز پاڵێوراوەکانی نزیکەی ٣٠ پارت بەشدارییان تێداکرد و ئەمەش تاکە ھەڵبژاردنی پەرلەمانی بوو لە سەردەمی سوکارنۆ.
ساڵی ١٩٦٥ سوھارتۆ بوو بە سەرۆکی سوپا بە بی ویستی سوکارنۆ دوای ئەوەی دەستی گرت بەسەر ھەوڵێکی کودەتادا ھەندێک لە ئەفسەرە شیوعییەکان سەرکردایەتییان ئەکرد،
و ئێندۆنیزیا لە نەتەوە یەکگرتووەکان کشایەوە ساڵی ١٩٦٥ لەسەر ھەڵبژاردنی مالیزیا بۆ ئەندامێتی ئەنجومەنی ئاسایشی نێو دەوڵەتی.
پاشان پەیکەری مرۆڤ دۆزرایەوە کە مێژووەکەی ئەگەڕایەوە بۆ پێش نیو ملیۆن ساڵ و ئەم پەیکەرەش بە مرۆڤی جاوە ناسراوە،
شەڕی سەربەخۆۆی لە ماوەی سێ ساڵی دواتردا ھەوڵێکی بێووچانی بە خۆوە بینی و لە سالی ١٩٤٦ ھۆڵەندی و ئیندۆنیزییەکان گەیشتنە ڕێکەوتنێک کە سەربەخۆییەکی سنورداری ئەدا بە ئیندۆنیزییەکان لە چوارچێوەی یەکێتی ھۆڵەندی،
کەوتنە ناکۆکی لەگەڵ شانشینی ماتارامی موسڵمان و ساڵی ١٦٧٤ ھۆڵەندییەکان ھەندێک ناوچەی ماتارام و جاوەیان وەرگرت لە بەرامبەر ئەوەی یارمەتی شا بدەن لە ڕووبەڕووبونەوەی یاخی بووەکاندا.
ھێزە بەریتانییەکان ئیندۆنیزیایان بە جێھێشت لە کۆتایی ١٩٤٦دا کاتێک ھۆڵەندی و ئیندۆنیزییەکان ململانێیان بوو لەسەر دەسەڵات.
بازرگانی پیشکەوت لە دوورگەکان مالایۆ بە ھۆی ھیند و عەرەب و فارس و چینییەکان کە شتو مەکەکانیان ئەفرؤشت لە کەنارەکانی ئاسیادا و ئەم بازرگانییە لە چینەوە درێژدەبووبەوە بۆ نیمچەدوورگەی عەرەبی.
پەرلەمان جارێکی تر سوھارتۆی ھەڵبژاردەوە بەڵام لە ٢٠ی ئایاری ھەمان ساڵدا پارتی فەرمانڕەوا ڕایگەیاند ئەیەوێت سوھارتۆ لاببات.
نەخشەی ئێندۆنیزیای زۆربەی جوگرافی ناسەکان دوورگەکانی ئەکەن بە سێ بەشەوە دوورگەکانی سوندای گەورە و دوورگەکانی سوندای بچوک و مولۆکاس.
عیسا ئینجیلی بۆ نێردراوە لەلایەن اللە و لەکاتێکدا کە تەمەنی لەسی ساڵیدا بوو و لەسەر گەیاندنی بەردەوام بوو تا خودا بەرزی کردەوە بۆ ئاسمان لەکاتێکدا کەتەمەنی سی و سێ ساڵ بوو لە پاراستنی پەروەردگاردا وەکو بەدرۆ خستنەوەیەک بۆ جوولەکە و خاچ پەرستەکان کە بانگەواز بۆ ھەڵواسین و لە خاچ دانی دەکەن.
لە ڕۆژی زیندووبوونەوەدا عیسای پێغەمبەر دادەبەزێتە سەر زەوی وەکو یەکێک لە نیشانە گەورەکانی ڕۆژی زیندووبوونەوە لە نێوان گەلی موسوڵماندا و بە یاسای اللە بڕیار دەدات واتە بە قورئان و سوننەت،
جوولەکە کەوتنە کار بۆ دروست کردنی فێڵێک بۆ توڕەبوونی ڕۆمانییەکان لەسەری و وتنی ئەوەی کە گوایە عیسای پێغەمبەر ھاتووە کە دەستەڵاتیان لێ بسێنێتەوە،
بـڕیــاڕ ئەدرێ کە مـیـر و خـێـزانەکەی ) بۆ ماوەی زیـاتر لە شـەش سـاڵ دوور بخرێنـەوە و ڕەوانەی ناوچەی کـاسـتـانی بـاکووری ئەنــادۆڵ،
دواتر شێخ عەبدوڵڵای کوڕی حەمەد ئال خەلیفە لە دادگا داوایەکی دژی بەرزکردەوە و بەوە تاوانباری کرد کە پابەند نییە بەو گرێبەستەی لە نێوانیاندا مۆرکراوە بەپێی قسەکانی عەبدوڵڵا دوای کۆتایی ھاتنی کێشەکانی مایکڵ لەگەڵ دادگای ئەمریکی ئەو ھەڵدەستێ بە میوانداری کردنی مایکل بۆ ماوەیەکی دیاریکراو بە مەرجێک بەیەکەوە کۆمپانیایەکی کاری مۆسیقا دابمەزرێنن و ئەلبوومێکیش بڵاوبکەنەوە،
ھەر بۆی ئەم مەبەستەش ژمارەیەک لە ھاوڕێیانی مایکل داوەت کردبوو بۆ بەحرێن تاکو بەیەکەوە ئاھەنگی سەری ساڵ لە بەحرێن بەسەربەرن و مایکلیش بەم مەرجانە ڕازی بوو،
بەڵام باری تەندروستی مایکل ڕێگای پێ نەدەدا کە گۆرانی تۆمار بکات یان ئاھەنگ ساز بکات ئەم کێشەیەش کاریگەری دەروونی زیاتری لەسەر مایکل ھەبوو،
لە چاوپێکەوتنێکی ڕاستەوخۆدا لە ساڵی ٢٠٠٣ کاتێک سەرەڕای ئەم ھەموو دەردەسەری و ناخۆشییانە بەھرە و تواناکانی مایکڵ ھەر لە تەمەنی منداڵییەوە ھەستی پێدەکرا بەتایبەتی کە لە تەمەنی ٥ ساڵیدا لە ئاھەنگەکانی سەری ساڵ و لە قوتابخانە گۆرانی دەگوت،
لە ساڵی ١٩٦٤ برا گەورەکەی جاکی تیپێکی مۆسیقای دامەزراندن بەناوی «جاکسۆن برازەرس» و مایکل لەگەڵ براکانی وەک کورەس گۆرانی دەگوت و سەمای دەکرد،
لە ساڵی ١٩٧١ مایکڵ بە تەنیا دەستی بە گۆرانی گوتن کرد و چەندین ئەلبوومی بڵاوکردەوە کە سەرکەوتنی بێ وێنەی تۆمار بەدەستھێنا،
لە ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا جاکسۆن یەکەم ڕەش پێست بوو بگاتە ئاستێکی جیھانی بەرز و ئاراستەی گۆرانی جیھانی لە گۆرانی ئاسایییەوە گۆڕی بۆ (گۆرانی ناوبانگ دەرکردن و دروستکردن،
یەکێک لە خاڵە جیاکەرەکانی ژیانی مایکڵ جاکسۆن ئەوەیە کە بەھۆی ئەنجامدانی چەندین نەشتەرگەری جوانکاری لە ماوەی چەند ساڵێکدا توانی ڕەنگی پێستی خۆی لە ڕەشی بگۆڕێت بۆ سپی،
ئەم نەشتەرگەریانەش بڕێکی زۆر پارەی تێچوو کە جگە لە خەرجییە زۆر ئەم نەشتەرگەیانە کاریگەرییەکی سلبیان لەسەر تەندروستی ڕابردوو تووشی نەخۆشییەکی دەگمەن و نادیار ھاتبوو لە سییەکانی،
ھەروەھا پێستی لەشی دووچاری تێکچوون و ھەڵوەرین ھاتبوو و لەئەنجامی ئەو نەشتەرگەیییە زۆرانەی بۆ کرابوو جۆرە کرمێک لە پێستی پەیداببوو،