polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ТӀаьхьа иза лидер хилира дӀайала лерина буьрка схьайаккхарехь йукъара барамца ассоциацин исторехь , хьалхайелира Свупс Шерилал, шолгӀачу шарахь цуьнан кхиам бохийра Кэтчингс Тамикас, иза хилира дӀайала лерина 1000 буьрка схьайаьккхина лигин дуьххьарлера ловзархо.
1998 шарахь Тишас шен кандидатура хӀоттийра зударийн КъБА драфте, цигахь хаьржира йукъара шолгӀа лоьмарца «Сакраменто Монархс» клубо, цунна йукъахь левзира иза 2009 шеран декабрехь дӀасахецалц.
шен дебютан шарахь Пенишейру командин уггаре дика довзархо хилира буьрка ДӀайаларехь а, дӀайала лерина буьрка схьайаккхарехь, хӀора ловзарехь юккера барам 6,3 очко, 4,7 схьалацар, 7,5 ДӀайалар 2,2 дӀайала лерина буьрка схьайаккхар, ткъа цуьнан жамӀашца шеран уггаре дика керла ловзархошна йукъахь спортан журналисташа кхаж тасарца кхоалгӀа меттиг йаьккхира, тӀаьхьайисира Рид Трейсел а, Хледе Корел а. Цул сов, оцу шарахь цуо йаьккхира ражера чемпионатан буька ДӀайаларехь лидеран титул, иза шен карьерехь кхин а йалхазза йаьккхира .
2000 шарахь Тишас рекорд хӀоттийра дӀаелла буьрканашца ша схьайаьккхина ражера чемпионатехь , 2002 шеран турнирехь — цхьаьна матчера буьрка ДӀайаларан йуккъера , ткъа шен профессионалан карьера чекхйаьлча —лигин йерриг исторехь буьрка ДӀайаларехь .
Шен студентийн карьера чекхйаьлча Пенишейру лидер хилира «Олд Доминион Леди Монархс» командин дӀайала лерина буьрка схьайаккхарехь, ткъа иштта шолгӀа меттиг йаьккхира буьрка накъосташка ДӀайаларехь, оцу гайтамехь цул хьалхайелира Либерман Нэнси , цу тӀе цуо хӀинца а латтош йу конференцин рекордаш буьрка ДӀайаларехь а, дӀайала лерина буьрка схьайаккхарехь.
Иза «Леди Монархсан» шолгӀа ловзархо бен ца хилира, йуха а оццу Либерманал тӀаьхьа, цуо даьккхира сийлахь «Уэйд Маргарет Трофи» совгӀат, цунах хилира, и сий кхаьчна, дуьххьарлера дозанал арахьара ловзархо.
Дерриг деа шарахь иза йукъайодара дерриг седарчий гулйина командин, 1995 шарахь къобал йира уггаре дика шеран керла ловзархо аьлла, ткъа 1996 а, 1997 а шерашкахь — конференцин шеран баскетболхо.
Шен дешар чекхдаьккхича йелира коммуникацийн а, отраслашна йукъара а талламийн областера Ӏилманан тӀегӀа, ткъа 2006 шарахь Пенишейру Тиша Шира Доминионан университетан спортан Сийлаллин залан йукъатуьйхира.
1997 шеран 28 мартехь «Леди Монархса» йуьхьанца ахфиналехь халачу къовсамехь, овертаймехь бен ца туьйлира, иэшийра Старбёрд Кейтан а, Скотт Олимпиян а «Стэнфорд Кардинал» команда 83-82 чоьтаца, оцу матчехь ша Пенишейрус, Мачангуана Клариссас санна, хилира жамӀашца командин уггаре дика ловзархо, 18 очко а йаьккхина, ткъа цул тӀаьхьа финалан ловзарехь, 30 мартехь, ийшира Холдскло Чамикан а, Джолли Келлин а, Баттс Ниян «Теннесси Леди Волантирс» командел 59-68 чоьтаца, оцу матчехь Пенишейру шен командин йукъахь жамӀашца йоьалгӀа бен ца хилира, кхоьссира 10 очко, йалхазза буьрка хьалха схьайаьккхира.
Патрисия Нуньеш «Тиша» Пенишейру (; йина 1974 шеран 18 сентябрехь Фигейра-да-Фошехь, Коимбра гуо, Португали) — португалин профессионалан баскетболхо, левзина Зударийн къоман баскетболан ассоциацехь ловзар дӀахьуш йолу турслочун позицехь.
1997 шарахь иза левзина Студентийн спортан къоман ассоциацин финалехь «Олд Доминион Леди Монархс» командин йукъахь, ткъа 2005 шарахь хилира ДКъБА чемпион «Сакраменто Монархс» клубан йукъахь.
1994 шарахь Пенишейру хӀоьттира Шира Доминионан университете, цигахь деа шарахь левзира баскетболан командехь «Олд Доминион Леди Монархс» йукъахь, цигахь цуо аьттонца карьера йира гӀараваьллачу куьйгалхочун Ларри Вендин куьйгаллица, гулйира 1304 очко, 939 буьрка дӀайелира, 591 схьайаьккхира.
Ша доьшучу хенахь цуо командица кхузза йаьккхира Миссури атагӀин университетийн турнир (цунна йукъа Канзасан йоцург, йукъайоьдура Миссурин университет, Небраскин университет, Сент-Луисера Вашингтонан университет).
ТӀаьхьий-хьалхий деа шарахь йукъаяхуьйтура АЦШ студентийн сийлаллин гулйина командин, ткъа университетехь ловзуш гулйина очкош хӀинца а АЦШ рекорд йу зудаберашна йукъахь.
1981 шарахь, шен тӀаьххьара дешаран шарахь, цуо даьккхира Уэйд Маргаретан цӀарах совгӀат а, иза ло АЦШ зударийн студентийн чемпионатан лакхарчу дивизионан уггаре дика ловзархочун, Бродерикан совгӀат а, иза ло студентийн спортан къоман ассоциацин уггаре дика спортхо-студентан.
Оцу хенахь Вударда Мехикохь йаьккхира 1979 шеран Универсиада, официалан йукъатуьйхира москохан Олимпиадина кечам беш йолчу АЦШ гулйина командин, амма Цхьаьнатоьхна Штаташа оцу ловзаршна бойкот яр бахьнехь, цуьнан олимпий дебют ца хилира диъ шо тӀаьхьий бен: 1984 шарахь цуо АЦШ гулйина командин капитан а йолуш, цуьнца йаьккхира Лос-Анджелесера зударийн баскетболан Олимпиадин турнир.
Олимпиадел тӀаьхьарчу шарахь Вудард хилира, гӀараяьлла гастролан «Гарлем Глобтроттерс» командин йукъахь, хьалхара зуда, цунна йукъахь дуккха а шерашкахь ловзуш вара цуьнан гергарниг Гиз Осби.
90-гӀа шерийн шолгӀачу декъехь, масех шарахь Нью-Йоркера биржин брокер болх бина, иза йухайирзира ловзаран майдане, хӀинцца кхоьллинчу зударийн къоман баскетболан ассоциацехь ши шо даккха — хьалха «Кливленд Рокерсехь», ткъа цул тӀаьхьа «Детройт Шокехь».
Вудард Линетт баскетболех ловза йолайелира бераллехь дуьйна, Ӏемаш йара воккха волчу вешийца, 10 шо долуш ловзуш йара кӀоштан баскетболан командехь, дукха хьолехь капитан хуьлура кӀентийн командин йукъахь.
ПТГИ чекхйаьккхинчул тӀаьхьа, 1985 шарахь, балха хӀоьттира Пачхьалкхан академин «Москохан оперетта» театре, цигахь хӀинца а болх беш йу, ловзайо коьрта партеш Кальман Имрен оперетташкахь: Сильва «Чардашан паччахь-аьзни» чохь, Мадлен «Монмартран тобалкхехь», Марица «Марицехь», ткъа иштта Валентина Легар Францан «Самукъане жерон» чохь, кхин а.
Чекхйаьккхина Москохан музыкин ГнесингӀеран цӀарах доьшийла — музыкин комедин факультет, цул тӀаьхьа Пачхьалкхан театран говзаллин институтан — музыкин театран факультет, профессоран Г. П. Ансимовн курс.
Хьалхарчу матчехь АЦШ гулйина командин исс очко сов йара хьалхара тайм чекхйаьлча, амма ССРС гулйина командо ловзар шен каралецира, АЦШ командин агӀора тӀаьххьара тӀелатар йухатохаделира, толам баьккхира АЦШ гулйина командин тӀаьхь 85-84 чоьтаца.
ССРС гулйина командин ловзархочуьнга Чаусова Еленега пас кхаьчна, тӀаьххьарчу секундехь толаман буьрка кхоьссира, 84-82 чоьтаца америкахой ийшира ССРС гулйина командел, детин мидалш йехира.
Брэкстон левзира Нью-Йоркан командехь Зударийн америкин баскетболан ассоциацехь (дукха ца лаьттинчу 80-гӀа шерашна йуккъерачу лигехь: тӀаьхьа хиллачу изза цӀе йолчу ЗАБАх ма тардалийта).
Стэйли Дон йолуш «Виргиния» кхузза левзира турниран еаннан финалехь , амма 1991 шарахь бен ца кхечира коьртачу матче, гуттаренна а оьшура хин йолчу триумфаторна, кхин цкъа а ийшира финала 1/8 тӀегӀанехь .
1990 шеран 30 мартехь «Кавальерс» ахфиналехь ийшира Эйзи Дженниферан, Стединг Кэтин, Хеннинг Сонин «Стэнфорд Кардинал» командин 66-75 чоьтаца, оцу матчехь Стэйли Стедингца цхьаьна хилира уггаре дика ловзархо шайн жамӀашца, шиммо а гулйира 18 очкош, 8-зза буьрка схьа а ийцира.
Цул тӀаьхьарчу шарахь, 30 мартехь, «Виргинийс» йуьхьанца ахфиналехь Бэском Керрин «Коннектикут Хаскис» командин дуьхьало каггийра 61-55 чоьтаца, оцу матчехь Дон хилира шен жамӀашца йоьалгӀа командехь, гулйира 11 очко, 8-зза схьалецира, ткъа цул тӀаьхьа финалан матчехь, 31 мартехь, халачу къовсамехь ийшира овертаймехь, Хэд Динин а, Чарльз Дэдрин «Теннесси Леди Волантирс» командина 67-70 чоьтаца, оцу ловзарехь Дон хилира жамӀашца уггаре дика ловзархо матчехь, гулйира 28 очко, 11-зза буьрка схьаийцира, 6-зза дӀайелира.
Дустархьама, «Теннессин» уггаре дика баскетболхо хилира Хэд Дина, цуо а иштта гулйира 28 очко, амма схьаэцар а, ДӀайалар а кӀезиг хилира , цундела уггаре гӀарайаьлла ловзархо лерира Стэйли, кхин тӀе иза хӀинца а йу зударийн турниран цхьаъ бен йоцу оцу шарахь чемпион хиланза.
1992 шеран 4 апрелехь ахфиналехь «Виргиния» компромисс йоцучу къовсамехь ийшира Уайтинг Вэл а, Гуденбур Моллин «Стэнфорд Кардинал» командина 65-66 чоьтаца, оцу матчехь Стэйли хилира жамӀашца уггаре дика ловзархо шен командин, кхоьссира 19 очко, 9-зза буьрка схьа а ийцира.
Шен дебютан шарахь Стэйли хилира кхоалгӀа жамӀ долу ловзархо шен клубехь, йуккъера барам матчехь кхуссура 11,5 очко, 2,3 буьрка схьаоьцура, 5,5 дӀалора, 1,2 дӀайала лерина буьрка схьалацара, иштта гӀодира «Стинган» Малхбален конференцин финале кхача.
Йуьхьанца «Шарлотта» хьалхарчу раундехь иэшийра «Детройт Шок» команда 1-0 чоьтаца, цул тӀаьхьа ахфиналехь гӀоьртинчу къовсамехь ийшира «Нью-Йорк Либерти» клубал 1-2 чот йолуш.
Плей-офф хьалхарчу раундехь «Шарлотто» иэшийра «Кливленд Рокерс» клубо 2-1 чоьтаца, цул тӀаьхьа конференцин финалехь, компромисс йоцучу къовсамехь иэшийра «Нью-Йорк Либерти» команда 2-1 чоьтаца, ткъа финалехь атта ийшира «Лос-Анджелес Спаркс» клубан 0-2 чоьтаца, ша Дон жамӀаца шолгӀа ловзархо хилира шен командехь, плей-офф бархӀ матчехь 94 очко йаьккхира, 18 схьаийцира , 35 дӀайелира , 9 схьалецира .
Цул сов оццу шарахь цуьнга дуьххьара кхайкхира зударийн КъБА дерриг седарчийн матче резерван гӀантан тӀера ловзархочун меттиге, оцу матчехь майданан тӀехь йаьккхина 15 минотехь йаьккхира 4 очко, 3-зза дӀайелира, 4-зза дӀайала лерина буьрка схьалецира.
1996 шарахь цуо шен кандидатура хӀоттийра драфте, оцу хеннахь кхоьллинчу зударийн АБЛ, цигахь Дон Лесли Лизица цхьаьна хаьржира «Ричмонд Рейдж» клубо, цунна йукъахь шен дебют шарахь левзира турниран финалан серехь.
Йуьхьанца «Ричмондо» ахфиналехь атта иэшийра «Колорадо Экспложн» команда 2-0 чоьтаца, цул тӀаьхьа финалехь халачу къовсамехь ийшира «Коламбус Квест» клубан 2-3 чоьтаца, хьалхейаккхаран жамӀашца Стэйли йукъайахийтира лигин дерриг седарчийн хьалхара гулйина командин.
1997/1998 шарахь «Филадельфийс» тӀаьххьара меттиг йаьккхира Малхбален конференцехь, плей-офф ца кхечира, 44 матчехь 13 толам бен ца баьккхира, ткъа Стэйли цуьнан жамӀашца АБЛ дерриг седарчийн гулйина шолгӀа командин йукъайахийтира, цул сов шозза дакъалецира дерриг седарчийн матчехь.
1990/1991 а, 1991/1992 а шерашкахь Стэйли Дон Нейсмита Джеймсан цӀарах совгӀатан лауреат хилира, версица шеран баскетболхо хилира, цул сов конференцин шеран баскетболхо хилла ца Ӏаш, хилира Атлантикин Бердйистан шеран спортхо.
Студентийн карьера чекхйаьллачул тӀаьхьа Стэйлис хӀиттийра «Кавальерсан» рекордаш очкошца, ДӀайаларца, схьайаккхарца, амма тӀаьхьуо хьалхара шиъ йохийра Райт Моникас а , Цолль Шарнис а .
Дон «Виргинехь» левзина 24 лоьмар йолу свитер, лелочура йукъара йаьккхира, дӀаоьллина «Джон Пол Джонс-аренин» тхов кӀелахь, «Кавальерсо» шен цӀера матчаш дӀахьо баскетболан майданехь.
1988 шарахь Стэйли Дон хӀоьттира Виргинин университете, цигахь деа шарахь левзира баскетболан «Виргиния Кавальерс» командехь, гӀараваьллачу тренеран Зударийн баскетболан сийлаллин залан декъахочун Райан Деббин куьйгаллица, аьттонца карьера дӀайаьхьира, гулйира 131 матчехь 2135 очко , 729-зза буьрка дӀайелира , 454-зза дӀайала лерина буьрка схьайаьккхира .
Кхаа шарахь тӀаьхьий-хьалхий левзина Студентийн спортан къоман ассоциацин йеаннан финалехь «Виргиния Кавальерс» йукъахь , царех цхьаннан йукъахь лерира оцу турниран уггаре гӀарайаьлла ловзархо , амма ца хилира цуьнан чемпион.
Дон Стэйли йина 1970 шеран 4 майхь Филадельфи гӀалахь , циггахь дешна профессионалан-техникин Маррелл Доббинсан цӀарах ишколехь, меттигера баскетболан командехь а ловзуш, арахоьцучу классехь йолуш йаьккхира къоман ловзархочун титул.
Иштта Сен-Пьер-де-Коран коммунисташа гайтира шеш вьетнаман коммунисташца цхьаьна дуй, ткъа цаьрца Францин правительство 1946 шарахь дуьйна дӀахьуш бара ХӀиндоцийчуьра тӀом.
«Цхьа стаг а, цхьа су а Вьетнамерачу боьха тӀамна!» — коммунистийн агӀора болчу марселан докерша аратеттина оцу лозунгца, арабевллера Францин къинхьегамхой колониалан тӀеман дуьхьала.
Реза боцучеран яккъаш хилира порташ, цӀерпоштнекъан станцеш а, заводаш а. Оцу гӀуллакхо доьхкура Францин правительствон куьйгаш , доьзийтура тӀеман ницкъашна доза тоха шен колонин махкахь.
ТӀеман киранаш цатоарна французийн эскаршна боккха иэшам хуьлура, цаьрга эффект йолу операцеш ца йалора хошиминан партизанашна дуьхьала, йа гӀо а ца лацалора Францин реза болчу мехкан бахархошна, цуо тӀаьххьара кхачийра Дьенбьенфехь иэшаме.
Амма гӀелъелла гуттаренна схьа ца ло алапа бахьнехь 2012 шеран 23 январехь Татьянас сацам бира «Динамо-ГУВД» клубаца барт бохо, шен карьера екатеринбурган «УГМК» йукъахь дӀайахьа, цигахь 2012 шеран 8 мартехь баьккхира Российн кад, цул тӀаьхьа цуо йехира Российн хьалхейаккхаран дешийн мидалш.
Хаьржира 1997 шеран ЗКъБА драфтехь Зударийн къоман баскетболан ассоциацин «Хьюстон Кометс» командо, цунна йукъахь йаьккхира йиъ чемпионан титул, цул сов, иза йу шозза Олимпийн чемпион.
Шен тӀаьххьара профессионалан матч левзира 2013 шеран 22 сентябрехь, оцу матчехь цуьнан клуб «Сиэтл Шторм» ийшира плей-офф хьалхарчу раундехь «Миннесота Линкс» командина 55:58 чоьтаца.
Марина коьртачу хӀоттамехь ловза йукъайалара дерриг 32 ловзарехь, командин кхиаман хаъал дакъалецира, матчехь йуккъера барам 32 минот 23 секунда йоккхура, йуккъера барам 11,4 очко а гулйора матчехь, цунна тӀетухура 6,3 схьалахьор, 1,2 ДӀайалар, 0,5 блок ловзарехь.
Дешна АЦШ ТӀеман-хӀордан академехь, 1987 шарахь КъБА драфтехь харжира «Сан-Антонио Спёрс» командо 1-ра лоьмарца, шен йерриг карьера а оцу клубехь дӀайаьхьна .
Робинсон Дэвид Морис харц цӀе «Адмирал» — америкин профессионалан баскетболхо, йерриг шен карьерехь левзина Къоман баскетболан ассоциацин «Сан-Антонио Спёрс» командехь, цуо хаьржира иза 1987 шеран КъБА драфтехь йукъара хьалхара лоьмарца.
ТӀаьхуо, — бӀешеран юьххьера балетехь, амалан хелхарийн гӀоьнца, церан куьйгаэшара леларан, боларан бух тӀехь, персонажийн васташ, амалаш кхуллура (масала, Арлекинан, Пьерон, ахархочун, хӀордахочун, талорхочун, кхин дӀа а).
Оцу хенахь кхоллаелира амалан хелхаран амплуа, билгалъелира амалан хелхар кхиаран ши агӀо: цхьаммо тардолуьйтура дерриг теллина фольклоран базин тӀехь латтар, шолгӀачо — халкъан хелхаран дакъолгаш ламастан классикин йукъадалор.
Юьхьанца халкъан хелхар коьрта хилира И. М. Аблецан, И. И. Вальберхан, А. П. Глушковскийн дивертисменташкахь; тӀаьхьуо иза хийцаделира амалечуьнца Ф. Тальонин, Ж. Перрон, Ш.
Хелхаран фольклор толлуш ваьллина Ф. В. Лопухов, иза бахьнехь балетан тӀекхетта керла боламаш а, комбинацеш а. Балетмейстераш В. И. Вайонена, Р. В. Захаровс, В. А. Варковицкийс дакъа лаьцна классикин хелхаран техника а, стилистика а кхиош.
В. М. Красовскаяс, амалан хелхаран башхаллех лаьцна дуьйцуш, билгаладоккху, иза «халкъан хелхарах терра ца хилар, ткъа, кхоллараллехь хуьйцуш, театре дерзийна хилар, аьлчи а сценин гӀуллакхан дакъа хуьлу цунах».
Къоман уггаре къегина аматаш гучуйохуш, цуо таро ло муьран са а, гӀуллакхан билггала хенан атмосфера а дӀадала а, дийнна къоман аматаш санна а, цуьнан цхьаьна векалан амал санна а. Ю.
Халкъан хелхаран дакъолгаш йукъатухуш, къаьста цунах, шен фольклоран кепашка хьажийна ца халарца, ткъа хьажийна ду оцу я кхечу къаьмнийн амалех билламан гаран гурин чохь, театран кечдарца хӀоьттинчу ламастех.
2000 шарахь Купера кхайкхира карьера чекхйаккхарх, дехьайелира тренеран балха, коьрте хӀоьттира коьрта тренеран даржехь кхечу Зударийн КъБА командин, «Финикс Меркурин», цуьнца болх бира цхьаьна шарахь эха шарахь.
Синтия Линн Купер-Дайк — америкин профессионалан баскетболхо а, тренер а. Шозза йаьккхина АЦШ студентийн чемпионат, 1988 шарахь Олимпийн ловзарийн дешин мидал йаьккхина, 1990 — дуьненан чемпионатан дешин мидал, доьазза «Хьюстон Кометсца» хилла зударийн КъБА чемпион, шозза лерина рожера шеран уггаре мехала ловзархо.
Синтия коьрта ловзархо йара университетан баскетболан «Троянхой» командехь, цуо 1983 а, 1984 а шерашкахь йаьккхира АЦШ студентийн чемпионат, ткъа 1986 шарахь левзира чемпионатан финалехь.
Иза левзира «Хьюстон Кометс» клубехь деа шарахь, 1997 – 2000, йаьккхира ДКъБА чемпионат, ткъа Купер деа шарахь тӀаьхьий-хьалхий лерира финалан серин уггаре мехала ловзархо.
1991 шарахь Лиза къобал йира студентийн чемпионатан уггаре дика керла ловзархо аьлла, ткъа 1994 шарахь делира студенташна йукъара шеран уггаре дика ловзархочун Нейсмитан совгӀат, кхузза, 1992—1994 шерашкахь, иза йукъайахийтира студентийн чемпионатан сийлаллин гулйина командин.
Лакхара ишколе дехьайалале, Лесли тидаме ийцира дукхаха йолчу колледжийн селекционераша, царна йукъахь йара Теннессин университет а, Стэнфордан университет а. 1986 шарахь Лесли дехьайелира Инглвудера Морнингсайдан лакхара ишколе, оцу хенахь дуьйна ишколан баскетболан командин седа хилира, цуьнца цхьаьна кхуьура волейболан а, йайн атлетикин командашна йукъахь къийсамашка эха.
ТӀаьхьарчу шарахь ишколан чемпионатехь Лизас кхуссура йуккъера барам 27 очко, 15 буьрка хьалха схьаоьцура, ткъа шен ишколан коммандера тӀаьххьарчу матчехь садаӀа а бахале кхоьссира 101 очко, цул тӀаьхьа дуьхьала йолу команда ловзаран шолгӀачу декъе ара ца йелира.
ДКъБА 12 шарахь Лесли Лизас гулйира тайп-тайпана совгӀатийн йоккха коллекци: кхузза лерира уггаре мехала ловзархо, шозза — финалан уггаре мехала ловзархо а, уггаре мехала дуьхьалонан ловзархо а, 10-зза йукъайахийтира сийлаллин гулйина командин лигин хьалхарчу итт шеран командин.
Лиза Дешон Лесли-Локвуд — америкин профессионалан баскетболхо, шийтта шарахь левзина зударийн КъБА «Лос-Анджелес Спаркс» командехь, шозза хилла ДКъБА чемпион, кхузза — ДКъБА уггаре мехала ловзархо.
Отто — Австрин-Мажаройчоьнан кронпринц, Австрин эрцгерцог, ГабсбурггӀеран цӀийнан корта , КСБ декъахо, Европарламентан депутат, цуьнгахь хилла Регина Саксен-Мейнинген, ворхӀ бер хилла;
Цитица уьш гора бераш долуш а, дешар долалуш а. 1909 шарахь цуьнан драгунийн полк сецнера Эльбин-тӀера-Брандесехь, цигара кӀант вахара ден йиша Мария Аннунциата йолчу Франценсбаде.
Ненананас, Аделаида Лёвенштейн-Вертгейм-Розенбергана, хьажийра Цита а, цуьнан йиша Франческа а дешар чекхдаккха Сийлахь Сесилин бенедиктийн килсе Уайт гӀайрен тӀе.
Цитин бералла чекхйаьлира Пианоре виллехь а, Венин уллера Шварцау-ам-Штайнфельд гӀап-гӀалахь а. Царна йукъахь лелаш йара лерина цӀерпошт, доьзал а, бахам а дӀасахьуш.
Цуьнан дагалецамашца: «Тхо кхуьура тайп-тайпанчу мехкашкахь. Дас ша француз лорура, шарахь масех кӀира доккхура тхайн гӀап-гӀалахь Шамборехь. Цхьаьна дийнахь аса хаьттира цуьнга, оха тхеш муха гайта деза. Цуо жоп делира: „Италин латта тӀехь урхалла ден французийн принцаш санна“. Ма-дарра аьлча цуьнан ткъе диъ берах кхоъ бен, соьца цхьаьна, ца динера Италехь».
Иза йара кхоалгӀа йоӀ а, пхоьалгӀа бер а, Рисорджименто йолуш Ӏарш дӀайаьккхинчу Пармин урхалчин Роберто -чун а, цуьнан шолгӀачу зудчун Мария Антония Португалин а доьзалера.
Цита Мария дель-Грацие Адельгонда Микаэла Рафаэла Габриэла Джузеппина Антония Луиза Аньеза Бурбон-Пармин — тӀаьххьара Австрин император-аьзни, Богемин а, Мажаройчоьнан а паччахь-аьзни.
Шен жероллан хьалхарчу шарахь паччахьа Альфонсо -гӀачо ковдорца император-аьзни 8 бераца Ӏийра мадридан Эль-Пардо гӀалахь, 1929 шарахь кхелхира Бельге, Дуьненан шолгӀа тӀом болучу хенахь йуьхьанца кхелхира Нью-Йорке, цул тӀаьхьа Квебеке.
1911 шарахь маре йахара Франц Фердинанд вийначул тӀаьхьа Ӏаршан когаметта висинчу, ткъа 1916 шарахь — тӀаьххьара, Карл цӀарца, австрин император хилла волу, эрцгерцоге Карле.
Шина шарахь тӀаьхьий-хьалхийн хилла Студентийн спортан къоман ассоциацин чемпион хилла «Теннесси Леди Волантирс» йукъахь, цу тӀе къобал йина оцу баскетболан турниран уггаре гӀарайаьлла ловзархо .
Кэндисах хилира дуьххьарлера оцу къовсамехь тоьлла йоӀ, ткъа цигахь тайп-тайпанчу хенахь тоьллера КъБА хин долу седарчий, Картер Винс, Дэвис Бэрон, Энтони Кармело, Джеймс Леброн.
Кэндис боккхачу аьттонца левзира ишколан баскетболан лигехь Иллинойс штатера Нейпервилл гӀалин центран йуккъера ишколан командина йукъахь, 2003 а, 2004 а шерашкахь лерира АЦШ уггаре дика годах баскетболхо ишколхошна йукъахь.
Ишкол чекхйаьккхинчул тӀаьхьа, 2004 шарахь, деша хӀоьттира Теннесси университете, цигахь левзира студентийн спортан къоман ассоциацин «Теннесси Леди Волс» командина йукъахь, цунна шозза чемпионат йоккхуш гӀодира.
ПетӀаматан байташ зорба тухуш йу журналашкахь: «Нана», «Орга», «Вайнах», «СтелаӀад», газеташкахь «Исламан зӀаьнарш», «Даймохк», «Хьехархо», забарен-емалин журналехь «ЗӀуга».
Петирова ПетӀамат Русланан йоӀ (йина 1982 шеран 12 февралехь, Нохч-ГӀалгӀайн АССРн Веданан кӀоштара, Элистанжа эвлахь) — нохчийн поэтесса а, журналист а, Нохчийн Республикин йаздархойн бертан декъахо а, Нохчийн Республикин журналистийн бертан декъахо а. 2017 шеран октябрехь дуьйна — литературин-исбаьхьаллин «Гоч» журналан коьрта редактор.
Цигахь иза деша йолайелира, «Бурж» йукъахь ловза а ловзуш, цунна йукъахь йаьккхира Францин чемпионат а, Евролига а. Корстине кхайкхира Францин гулйина командехь ловза, амма 2000 шарахь цуо сацам бира, ша Российн гулйина командехь ловзур йу аьлла.
Европин чемпионат чекхйаьлча Корстина дӀахьедира, ша сагатдо российн зударийн баскетболах хин долчух, Российн хьалхейаккхарехь легионераш алсама хиларна, жимма хан йаьлча Российн гулйина командо мидалш йохург ца хиларна.
Жеро йисинчу паччахь-аьзнин керт йара ши бӀе ахбӀе стольник, паччахь-аьзнин а, паччахьан йоьӀрийн а чоьнийн штатехь бара иттаннаш ялхой, наной, бабанаш, самукъа доккхуш бехаш берш.
бӀешо чекхдолуш кертахь хилла немцойн новкъахочо И. Г. Корба дитира цунах лаьцна шена гинарг: «…музыканташ бара, шайн гӀирсийн гармоникин мелоди цхьаьнатухуш меллаша диттийн баххьаш тӀера охьаоьху механ лестамца. Паччахь-аьзни а, марехь боцу паччахьан йоьӀрий а, оцу буозбунчаллин къайленахь дӀахьо шайн паргӀата дахар мела а дендан лууш, сих-сиха арабовлу боьлаке, хазахета геннаш Ӏиттало коканаша долчу тачанаш тӀехула буьйлалуш. Нислора, лакхара зударий лелара шайна гуонаха зурманийн тамен аьзнаш долуш».
1709 шеран октябрехь Пётр цхьаьнакхийтира паччахь Фридрих Вильгельм -чуьнца Мариенвердерехь, полтавехь толаран тулгӀенан тӀехь, паччахьера пурба даьккхира оьрсийн паччахьан доьзалан векалех цхьаъ къона герцоге йахийта.
Официалан йехаран доьхьала Аннас йаздира шен хинволчу майрачуьнга: «Хьан сийлаллера 11-гӀа июлехь даийтинчу безамечу кехатера, суна башха самукъадолуш хиира, Делан пурбанца а, церан сийлалла сан дукха безачу гергарчеран пурбанца а, вайшиннан мах барех лаьцна. Цуьнца цхьана ца тешийтича ца йолу Хьан сийлалла, цхьан хӀума хир дац суна иштта таме, ахьа хьайн безам балхор санна. Сайн агӀора тешам ло аса, хьан сийлалла, иштта безам сайн а хиларх: вайшиъ ирахь Ӏаш меттиг ма-елли аса багахула изза хьоьга дӀаэр ду, бухайуьсу, серлонан герцог, Хьан сийлаллин къера хьадалча».
1719 шарахь Аннас иштта йаздора Екатеринега: «Сан паччахь-аьзни деца, нана-паччахь Екатерина Алексеевна, де дика хуьлда, сан паччахь, дуккха а шерашна сан деца паччахьца цхьаьна, вайн девежаршца а, йижаршца а! Баркалла олу, сан нана, хьан къинхетам бахьнехь, со дага а йеина. Ца хаьа, сан нана, хьан боккха къинхетаман баркалла муха ала деза, мел хазахийтира суна, Дала Хьан, сан серло, иштта самукъадаккхийла… Хьо йоцург, сан серло, цхьан а догдохийла йац. Аса со дӀало Хьан ненан къинхетаме…».
Йалале хьалха, 1723 шеран гурахь, паччахь-аьзнис йаздира Аннега цхьа дика доцу кехат, цунна дуьхьала Аннас дийхира император-аьзнега Екатеринега паччахь-аьзни Прасковья шена къинтӀера йаккхар.
Прасковья Фёдоровнас йаздира йоьӀе: «Хезна сунна сайн безаме несегара, император-аьзнегара Екатерина Алексеевнегера, хьо йоккхачу шеконехь йу аьлла, — сан наьӀалт кӀелахь йу аьлла, цунах шек ма йала: Цуьнан сийлалло хьахийначунна сан безаме паччахь-несо аьллачунна со къинтӀера йолу хьуна, ахьа сунна хьалха летийначу къиношна».
шарахь Шлиссельбурган уллехь паччахьо даздарца тӀеийцира шен кӀант, 18 шо долу Алексей; йижрий — паччахьан йоьӀрий Феодосия, Мария, Наталья; шиъ жеро йисина паччахь-аьзни — Марфа Матвеевна Прасковья Фёдоровна.
1712 шеран 30 июнехь Пётра курляндин элашка цӀеран грамота яхьийтира, ловзарал хьалха бинчу барт тӀетевжина, омар делира герцогах йисинчу жеронна, Фридрих Вильгельман хилла шен паччахьан керт кхаба, ахча вовшахтоха аьлла.
Анница цхьаьна Митаве вахара Бестужев-Рюмин Пётр, цунна Пётра, меттигера олаллех тешна ца Ӏаш, омар делира герцог-аьзнин керт кхаба ца кхоъош хьал латтаде аьлла, нагахь эшахь, ригин коменданте тӀемца гӀодехар а. Митаве кхаьчча, Аннин карийра герцоган домен хӀаллак йина, ткъа герцоган гӀап-гӀалин талораш динера, йуьхьанца герцог-аьзнин керт йерриг дӀакхоьссинчу цӀа чохь йара.
Император-аьзни хӀуманех тешаш йара, олхазаршна кхийсарш йеш хазахетара (цу тӀе, нийсархоша а, кхечу мехкийн дипломаташа а дийцарехь, топ чӀогӀа нийса тохара, оцу хенара оьрсийн зудчуьнца догӀуш дацара), хазахетара къегина духарш.