polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Император-аьзнин йиша, Мекленбурган герцог-аьзнин, йу ховха йуьхь сибат долуш, хаза дегӀ долуш, месаш а, бӀаьргаш а Ӏаьржа долуш, амма лоха а, стомма а йу, хаза йу ала мегар дац; самукъане амал йу, дала забаре хьажар делла цунна.
1726 шарахь полякийн паччахьан а, саксонийн курфюрстан а Август Нуьцкъалчун къуотӀагӀала вина кӀант граф Мориц Саксонийнчо сацам бира, французийн эскарера гӀуллакх шена тоьуш дац, иза Курляндин герцоган дарж даккха гӀертара.
Пётр -гӀа веллачул тӀаьхьа, 1730 шарахь, кхайкхина российн Ӏарш тӀе Лакхара къайлаха кхеташоно йуьззина бакъонаш йолу монарх санна, аристократашна пайденна дозатоьхна йолу, амма элин гӀоьнца Лакхара къайлаха кхеташо дӀасахецна, метахӀоттийра абсолюталла.
17 шо долу, нуьцкъала, безам а боцуш мостагӀчуьнга маре ло, ирс доцучу йоьӀах эшар, цуо цхьаьна могӀаршка хӀоттайо паччахьан тайпанан кхечу зударийн хала кхолламех эшаршца — паччахь-аьзнин Евдокия Фёдоровнин (эшар «Корта ларга, сан хьомен йоцург, корта ларга, даго тӀе ца оьцург…») а, паччахь-аьзнин Марфа Матвеевнин а, иза майрачух йелира къона йолуш маре йахана ши бутт болуш, 34 шарахь ша йаллалц жеро Ӏийра («Хьанна ца хезна паччахь-аьзнин Марфа Матвеевнин бӀаьрахишшах»).
Ша аьлларг луьра кхочуш дойту, хаа лууш йу пачхьалкхехь мел дийриг; шена динарг дицлуш йац; амма цуьнца цхьаьна дика дагахь лаьтта шена бина цатам а. Цхьаьна дашца аса эр ду, иза хила ма-йеззара паччахь йу, дуккха шерашкахь паччахьалла лело хьакъ долуш.
1732 шарахь Анна Иоанновнас кхайкхийра, Ӏаршан божарийн агӀора когаметта ву цуьнан йишин Екатерина Иоанновнин, мекленбурган герцог-аьзнин йоьӀан Елизавета-Екатерина-Христинин тӀаьхье.
ЖӀар тоьхна православин Анна Леопольдовна цӀе еллачу йишин йоьӀан, Анна Иоанновнас терго йора шен йоьӀан санна, 1733 шарахь Екатерина Иоанновна еллачул тӀаьхьа муххале а.
Анна Иоанновнин урхаллехь дукха харж йора синкъерамна, балаш бохура, паччахьан керт кхобура, иза йолуш дуьххьара йо шенан гӀала кевнашкахь пийлаш а долуш, церан цӀом чуьра арадетта догу мехкдаьтта, тӀаьхьуо шен паччахьан кертара жухарган эла М. А. Голицынан А. И. Бужениноваца хилла жухаргийн ловзаргахь, кегийрачара шайн хьалхара буьйса йаьккхира шенан цӀа чохь.
2006 шарахь Дайанас рекорд хӀоттийра цхьаьна матчера жамӀца , цхьаьна шеран очкон барамца рекорд , хӀинца йохонза жамӀаллин йуккъерачу барамца рекорд — 25,3 очко, 4,1 жамӀе пас йаларца, 3,6 схьаэцарца ловзарехь йуккъерачу барамехь.
иза ловзуш йара онда командехь, цуьнан седа а болуш, ткъа кхузахь цуьнан ловза дийзира дуьненан уггаре чӀогӀа ловзархошна дуьхьала, оцу хенахь уггаре гӀийлачу командин хӀоттамехь.
Колледжехь йолуш Дайанин дуккха совгӀаташ делира, царна йукъахь студенташна йукъара уггаре дика ловзархочун Нейсмитан совгӀат , Уэйд Маргаретан цӀарах совгӀат , Ассошиэйтед Прессан версица шеран ловзархо.
«Дайана тера ца хилира кхечу керлачу ловзархойх, уьш Джинон пондаран мерз тӀоьхула лийлира. Тренировкашкахь баккхийнар гӀертара цунна кӀураболийта — гӀелйан, хуьттаренна цунна буьрка кхоссар халадеш, лазор йолуш гола Ӏуьттуш, — цуо йуха а тухий кхин дӀадора шена луург. Цуо цхьанне а пусар ца дора. Хьалхара курсехь цуо Ӏодан дехьара буьрка кхоссара кхузза сов, гӀудан сизан тӀерачул.»"
2000 шарахь йуха а кхечира АЦШ гулйина олимпийн командин йукъа, Ловзаршкахь пхоьаззалгӀа дакъалаьцна, ткъа иза рекорд йу зударшна-баскетболхошна йукъахь, хилира уггаре йоккха олимпийн чемпион баскетболех ловзарехь , кхин а хилира баскетболан исторехь дуьххьарлера деазза олимпийн чемпион.
Ловзархочун карьера чекхйаьлча тренер-ассистент болх бира зударийн КъБА клубашкахь: 2007 шарахь — Миннесотехь, 2011 шарахь — Талса Шок командехь (цунна йукъахь 2011 шеран йуккъехь дуьйна иштта кхочуш дира коьртачуенеран декхарш).
Смирно́ва Еле́на Оле́говна (1947 шеран 1 ноябрехь, Москохахь, ССРС — 2020 шеран 3 февралехь ) — советийн а, российн а психолог, психологин Ӏилманийн доктор, профессор, хенан психологин областера говзанча.
Оцу матчан уггаре мехала ловзархо лерира «Миннесота Линксан» форвард Мур Майя, цуо аренехь йаьккхина 23 минотехь, чукхоьссира 23 очко, 3-зза буьрка схьаийцира, 3-зза жамӀе дӀаелира буьрка Малхбузен командин юкъахь.
2017 шеран официалан турнир чекхъелира 4 октябрехь, оцу дийнахь «Миннесота Линксо» иэшийра кхаа толаме кхаччалц йолу финалан серин тӀаьххьарчу матчехь «Лос-Анджелес Спаркс» клуб, ткъа финалан иштта къобал йира Фаулз Сильвия.
Шен заманахь «саьрмакашца», цуо цецбехира клубан дукхаха болу белхалой кӀоргера ловзарш довзарца а, тӀех дика коучинган хьуьнаршца а. Цуо клуб йитира 2008 шеран 9 январехь, «саьрмакийн» шеран йуккъехь, шен карьеран амбицеш кхочушйархьама, кхелхира АЦШ.
хьалхара дивизионан схьаэцарехь берриг бараман лидер ву студентийн «Ла Салль Эксплорерс» командин ловзархо Гол Том, цуо цкъан а толам ца баьккхина оцу номинацехь, амма шен карьерехь 2201-зза буьрка схьаэцна, цу тӀе кхаа шарахь, хӀунда аьлча керлачу ловзархошна официалан бакъо ца елира ассоциацехь ловза 1972 шарахь бен.
божарийн баскетболан официалан рекордийн жайнахь башхалла ялайо 1972/1973 шарахь чекхболучу хьалхара муьран а, цул тӀаьхьарчу муьран а. Цуьнан цхьа бахьна ду 1973 шарахь ассоциации кхаа дивизионе а, а йекъайалар ду, хӀунда аьлча 1973 шерал хьалха ловзархоша дина цхьадолу схьаэцарш, гӀийлачу командашна дуьхьала дар.
Дивизионашка декъар 1972/1973 шарахь хиллехь а, официалан лору, и шо лигин исторехь хьалхара, хӀунда аьлча 1972 шарахь студентийн чемпионатехь хьалхара курсашкарчаьрна ловза бакъо яларехь сацам бар бахьнехь.
Баскетболехь «буьрка схьаэцар» — ловзаран ладаме дакъолг ду, цу тӀе ловзархочо буьрка схьаоьцу аьттонза шина- я кхаа очкон кхосса гӀоьртича я гӀуданан кхоссар дича.
Схьаэцарехь коьрта говзанчаш бу хьалхара асанера ловзархой — центровойш а, беза форвардаш а, кхечу позицернаш а хуьлу, позицин а, хенан а дика синхаам белахь, уьш сих-сиха уггаре дикачех а хуьлу оцу гайтамца.
ХӀинца йолу форматехь дивизионашка йекъайалар тӀе ца эцна 1973 шеран августехь бен, 1906 – 1955 шерашкахь чохь яцара цхьан а классификацеш, яцара цул хьалхарчун а — АЦШ Университеташна йукъара спортан ассоциацийн а , ткъа 1955 – 1973 шерашкахь студентийн ассоциации йийкъира шина бухара категорешка: «яккхийра колледжаш» а, «кегийра колледжаш а».
ТӀаьхьуо къасто буьйлабелира схьаэцарш тӀелатарехь а, дуьхьалонехь а, амма нагахь КъБАхь церан статистика шарахь лело йолийнехь, ткъа из алело йолийра 2009/2010 шарахь дуьйна.
БархӀ ловзархочо и титул шозза сов даьккхира: Райт Лерой, Лукас Джерри, Гилмор Артис, Вашингтон Кермит, Макдэниэл Ксавьер, Миллсэп Пол, Аносике Оу Ди, Уильямс Алан, амма Миллсэпа бен ца даьккхира иза кхузза.
Цул сов, иза реза ца хилира «Луизиана Тек Бульдогс» йукъахь ловза дешаран тӀаьххьарчу шарахь, КъБА йукъахь хьалххе ловзархьама, ткъа иза «Луизиана Тек» йукъа вахнийхьара, цуо и совгӀат доьазза даккха а тарлора.
Оцу номинацехь 1-ра дивизионан лидераш хилла, кхин а ворхӀ ловзархо, тӀаьхьа йукъатуьйхира баскетболан Сийлаллин залан: Бэйлор Элджин, Лукас Джерри, Хейвуд Спенсер, Гилмор Артис, Оладжьювон Хьаким, Робинсон Дэвид, О’Нил Шакил.
Аьлча а оцу муьрехь лорура командин хӀора ловзарера йукъара схьаэцаран барам, шеш схьаэцар а, мостагӀчо схьаэцар а, оцу клубан дерриг шарахь кхаьчна терахьаш тӀаьхьа вовшах а тухий, оцу терахьах лорура командин хӀора ловзархочун процент.
Студентийн «Сентенери Джентльмен» командин ловзархо Пэриш Роберт, иштта баскетболан Сийлаллин зал йукъатоьхна волу, шина шарахь тӀаьхьий-хьалхий хьалхара дивизиона лидер хилла буьрка схьаэцарехь, ловзарехь юккъера барам схьаоьцура 1974/1975 шарахь — 15,4, 1975/1976 шарахь —18,0, амма керла ловзархо шайгахьа воккхуш харцо яр бахьнехь командин санкцеш хӀиттийна цуьнан жамӀаш дӀадехира шен официалан чоьташкахь, иза деша волавелла 1972/1973 шерера 1977/1978 шо кхаччалц, цундера оцу шерашкахь номинацин толамхой лерира шолгӀа хилларш.
Лигехь шен хьалхара гол туьйхира 2007 шеран 7 октябрехь цӀерачу ловзарехь «Левадиакосна», ловзар чекхделира 3:3 чоьтаца, ткъа шолгӀачу баттахь туьйхира кхин а цхьа гол «Панатинаикосна».
Клубехь ловзучу шерашкахь, царна йукъахь ду «Лариса» 2007/08 шеран УЕФА кедехь тобанан муьрашкахь ловзар а, цуо АЕЛ йукъахь ладаме роль ловзийра, цуьнан ладаме ловзархо а хилира.
Журналан агӀонаш тӀехь берашна лерина зорбане йоху хӀокху тайпана гӀарабевллачу авторийн говзарш: Айдамиров Абузар, Махмаев Джамалди, Сулаев Мохьмад, Мамакаев Мохьмад, Джабраилова Азман, Бочкаева Зулай, Якубова Асет, Умарова Лиза, Чагаева Тамара, Ельсаев Ӏаламхад, Ахмадов Муса, Гацаев СаӀид, Бухадиев Муса, Сейлмуханов Муса.
Иштта журнала тӀехь йовзуьйту ХХ бӀешаран авторийн репринт йина йолу кхолларалла а, оьрсийн а, советски а, кхечу къоман а берийн йаздархойн гочйина кхолларалла а. Дика бевзачу суртдиллархойн Хасаев Чингисханана а, Чамаева Эсетан а, иштта Нохчийн Республикин берийн исбаьхьаллин ишколийн кхиорхойн а суьрташ а карор ду «Бералла» цӀе йолчу журнала тӀехь.
2021 шеран мартехь «Бералла» цӀе йолчу журналан коьртачу редакторо Нохчийн меттан институтана совгӀатана наггахь бен ца карайен ХХ-чу бӀешаран йуьххьерчу нохчийн авторийн арахецарийн копеш йелира.
Джексон Лорен Элизабет (; йина 1981 шеран 11 майхь, Олберехь, Керла Къилба Уэльс штат, Австрали) — австралин профессионалан баскетболхо, левзина Зударийн къоман баскетболан ассоциацин «Сиэтл Шторм» клубехь, цуо иза хаьржира 2001 шеран ДКъБА драфтан хьалхарчу раундехь, йукъара хьалхарчу лоьмарца.
Австралин къоман гулйина командин йукъахь тоьлла 2006 шеран Бразилера дуьненан чемпионатехь, тӀаьхьий-хьалхий доьазза совгӀатхо хилла аьхкенан Олимпийн ловзарийн, цул сов Олимпиадин уггаре жамӀе ловзархо йу.
«Сан-Антонио Спёрс» АБА хиллачу декъашхойх йеаннах цхьаъ йу, 1976 шарахь АБА а, КъБа а вовшахтоьхна цхьа лига йинчул тӀаьхьа хийца а ца луш КъБАхь дакъалоцучех, Б йукъахь хиллачех КъБА коьрта хӀонс йаьккхина иза бен йац.
2015 шеран июлехь «Сан-Антонио Спёрс» клубо хьалхара меттиг йоккху Ассоциацин йерриг командашлахь КъБА плей-оффехь дакъалацаран процентаца, иза ца левзина 4 плей-оффан къовсамехь доцург ша КъБАхь мел ловзу: 89,7% (Лейкерсан – 89,6%, Селтиксан – 75,4%, Филадельфин – 71,2%, кхечера – 70% кӀезиг).
2020-чу шеран лахьанан-баттахь Тихановская Светланас къонахойн а, студентийн а гӀуллакхийн векал йира цунах, 2020-чу шеран лахьанан 12-чу дийнахь Аланин а, кхиболу ЗБС-ан жигархойн петаршкахь лехамаш бира, уьш дӀалецира, йуха Пачхьалкхан Кхерамазаллин Комитете дӀабигира.
18 апрель — оьрсийн элин Невский Александран тӀемлоша немцойн къонахашна Чудски Ӏам тӀехь толам баьккхина де ; ма-дарра (юлийн рузманан терхьаш григорийн рузмане дехьа ца дахало дера , терахь хуьлу 5 апрель Григорийн рузманца);
Цул сов, законаца кхин а тӀемлойн иэс бӀешерашкахь дагахь латтийтархьама цхьа могӀа кхин кепара белхаш дан деза: музейш йахкар, хӀолламаш богӀар, гайтамаш хӀиттор, МХГӀ нахала даккхар, нах бехачу меттигашна, урамашна, тӀемлойн дакъошна, кеманашна церан цӀераш тахкар, турпалалла гайтина меттиг Ӏалашйеш лелор.
Хёрст Натали (; йина 1983 шеран 8 апрелехь, Канберрехь, Австралин коьрта гӀалин мохк, Австрали) — австралин профессионалан баскетболхо, левзина зударийн къоман баскетболан лигехь ловзар дӀахьо турслочун позицехь.
Дуьненан баскетболан шеран заманашна йукъахь Хёрст 2009 шерера 2012 шо кхаччалц левзира Квинслендан баскетболан лигехь «Гладстон Порт Сити Пауэр» командехь, цуьнца кхузза толам базбира турнирехь.
1813 шеран октябрехь Российн империн а, ГӀажарчоьнна а йукъахь Гюлистанан машаран барт бинчул тӀаьхьа, цуьнца Карабахан ханалла дӀайелира Российн империн, бӀенаш карабахан доьзалш йухабаьхкира шеш баьхначу махка.
2005/06 шо дӀадаьхьна хорватин шолгӀачу лигехь, команда хьалхарчу лиге хьалайаккха хьуьнар кхечира, дика ловзар бахьнехь дуккха а белхаш кховдийра гӀарайевллачу хорватийн клубашкара.
Йоккха Британин Парламенто тӀеэцна «Лалур доцу законаш»: бостонан порт дӀакъевлина, Массачусетсан губернаторна йелла йуьззина бакъонаш, Массачусетс колонин ша-шена йолу урхалла дӀайаьккхина, цигахь ца магийна гӀалин митингаш а, дӀайаьккхина, тешамечеран кхел, Канадех тоьхна Аллеганашна дехьара боккха къилбаседа-малхбузен мохк .
Адаман эмбрион кхиаран хьалхарчу тӀегӀанашкахь гемопоэз йолало Симан ахкарган мезодерма стамлучехь, эритроидан клеткаш кхуьу 16—19 дийнахь, соцу кхиаран 60-гӀа дийнахь, цул тӀаьхьа цӀий кхолларан функци дехьайолу доӀахе а, Ӏонжаре а, лимфопоэз йолало шалго Ӏийдаргехь .
ДаьӀахкан тӀум кхиа йолало симан ахкаргера гематопоэз дӀайаьллачул тӀаьхьарчу муьрехь, цхаьна ханна доӀахехь а, жигара кхуьу шалго Ӏийдаргехь а. ДаьӀахкан тӀум чеккхенца кхоллайелла йаьллачул тӀаьхьа доӀахан гемопоэзин функци лагӀло.
Адаман миелопоэзан башхалла йу дифференциацин процессехь клеткийн кариотайпа хийцадалар, тромбоцител хьалхарниш йу полиплоидан мегакариоциташ, ткъа эритробластех эритроциташ хуьлуш дӀадовлу ].
Лакхара букъадаьӀахк йолчарех къаьсташ, чӀерийн йац даьӀахкан тӀум а йекхоийн шеддаш а, гемопоэз хуьлу ретикуляран синцитий йукъахь йолчу меженашкахь а, ткъа кхин а жӀарийн аппаратан пхенийн эндотелешкахь а, дегнашкахь а, Ӏонжарехь а, цхьацца меттигашкахь, чоьрийн мазехь а. ДаьӀахкан чӀерийн цӀий кхолларан коьрта меже ду жаннийн хьалхара дакъош, гемопоэз йоьду кхин а йекхоийн меженашкахь а, Ӏонжарехь а. ЧӀерийн башхалла йу цӀийн йукъахь кхиина йевлла а, иштта къона а эритроциташ хилар, эритроцитийн хӀоьънаш бу.
Лимфоцитийн цхьа дакъа кхуьу йекхоийн шеддашкахь, Ӏонжарехь, шалго Ӏийдаргехь, цара даьӀахкан цӀен тӀумца цхьаьна йо цӀий кхуллу меженийн система.
Ерриг клеткийн хьалхарниг — цӀийн кепара дакъолгаш — йу даьӀахкан тӀуман гемопоэзан гӀодан клеткаш, царашина кепара дифференци йан тарло: миелоидийн клеткийн хьалхарчаьрга а , йекхоийн клеткийн хьалхарчаьрга а .