polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
York zo ur gêr istorel en hanternoz Bro-Saoz hiziv, hag unan eus re goshañ ar vro, pa voe savet war-dro ar bloaz 71 e kember ar stêrioù Ouse ha Foss, gant ar Romaned, ha hi kêrbenn proviñs Britannia Inferior hag Eboracum hec'h anv kentañ.
E miz Even 2000, ur pennad-skrid er Peuple Breton" a zispleg un tammig " afer Kever" ha perak eo bet tamallet Gaël Roblin, rener Emgann lakaet kablus en afer mañ. Didamallet e vo benn ar fin Gael Roblin. Dre vouezh Christian Guyonvarc'h, UDB a ziskler e chom traoù amsklaer evit "afer Kever" hag "afer Plevin".
Nijerezioù ar Re Gevredet aet d'ar strad e Brest: d'an 2 a viz Meurzh 1941 e kouezhas un nijerez Wellington Ic marilhet R3279 ha kodet KO-DR eus 115th Squadron ar Royal Air Force er mor nepell eus Brest; lazhet e voe e voe he c'hwec'h nijour, kavet e voe ur c'horf hepken, douaret eo e Felton .
D'ar 6 a viz Ebrel 1941 e voe taolet un nijerez Beaufort marilhet N1016 ha kodet OA-X eus an 22nd Squadron eus ar Royal Air Force d'an diaz gant ar Flak er mor e-tal Kastell Brest; lazhet e voe he fevar nijour, douaret int e Bered Kerfaotraz e Brest; deuet a oa al laz a-benn eus e daol koulskoude: tizhet e oa bet al lestr-brezel alaman Gneisenau gant un darzherez.
D'an 10 a viz Ebrel 1941 e kouezhas un nijerez Wellington IC marilhet R1442 ha kodet HA-D eus ar 218th Squadron ar R.A.F. e donvor Brest; lazhet e voe he seizh nijour, douaret e voe daou anezhe e Bered Kerfaotraz e Brest, ne voe ket kavet ar re all.
Dekred ar 26 a viz Du 1790 war al le diouzh ret : e penn-kentañ 1791 e voe graet al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant tri beleg ha tregont eus parrezioù Rekourañs ha Sant-Loeiz, nac'het e voe gant an daou berson ha pevar c'hure.
Ur c'hwitadenn e voe, avat, ha d'ar 5 a viz C'hwevrer 1794 e voe kemeret gant Bréard, unan eus "kannaded ar bobl e kefridi", an diviz da sevel ul lez-varn dispac'hel, pevar barner enni , un tamaller, Huges, gant Granjean da erlerc'hier, ur grefier, Dayot, ha daouzek jure.
Tri den a voe barnet da vervel diouzhtu, ul letanant a vor, Claude-Robert Rougemont, 36 vloaz, ha daou vartolod, Charles-Marie Le Dall de Kereon, eus Kemper, 19 vloaz, hag Herri-Louis Monteclair, 18 vloaz, ha kaset e voent war eeun d'ar c'hilhotin.
D'an 13 a viz Meurzh e voe barnet d'ar marv ha dibennet an aotrou Kozh, person didou Poullaouen, bet serret eno e penn-kentañ ar miz; d'ar 25 a viz Meurzh e c'hoarvezas memes mod gant Jean Drevez, kure e Rekourañs, bet tamallet abalamour d'ur badeziant e Plonger.
E dibenn miz Mae e voe barnet 30 melestrour eus departamant Penn-ar-Bed: didamallet e voe pevar anezhe, tri all na voent ket barnet dre m'edont pell eus an departamant, ar 26 melestrour a chome a voe kondaonet d'ar marv ha dibennet diouzhtu war-lerc'h.
Osroene (anvet ivez Osrohene, Osrhoene; Siriakeg: ܡܠܟܘܬܐ ܕܒܝܬ ܥܣܪܐ ܥܝܢܶܐ ), anavezet ivez dre anv he c'hêr-benn, Edessa , a raed eus ur rannvro er reter da red uhelañ an Eufrat; a-viskoazh eo bet ar ranndir-se un dachenn emgann evit ar galloudoù bet o ren tro-ha-tro war Azia Vihanañ, Persia, Siria, hag Armenia.
N'eo ket anavezet abeg resis an enor dibar-se daoust ma ouzer e voe roet da vat ar Panteon gant Phokas d'ar Pab Bonifas IV a zivizas e ouestlañ d'an holl verzherien santelaet ha ma voe ouzhpennet dezho ar Werc'hez Vari e-kerzh ar Grennamzer .
Palefarzhet; ouzh 1, en erminoù; ouzh 2, treustellet etre aour ha gul a c'hwec'h pezh; ouzh 3, en aour e deir aval pin en glazur, 1 ha 2; ouzh 4, en argant, e wezhenn diwriziek en geot, ar c'hef karget gant un evn en sabel en e veg ur skourrig geotet; e greiz-holl en gul e roue Grallon en aour, war ur marc'h en argant
An Tonkin skrivet ivez Tongkin pe Tongking a-wechoùigoù , a dalvez harzoù an norzh), a reer eus ar vro e lodenn norshañ Viêt Nam, e su proviñsoù sinaat ar Yunnan ha Guangxi, er reter da Laos hag er c'hornôg da pleg-mor an Tonkin.
D'ar 7 a viz Kerzu 1940 e kouezhas un nijerez Beaufort marilhet N1154 ha kodet MW-B eus 217 Squadron aerlu ar Rouantelezh-Unanet en Ospita l; lazhet e voe he fevar nijer, beziet int e bered ar gumun ; ur yoc'h a dud a gemeras perzh en obidoù.
Ar re-se a oa daou anv boutin a-walc'h e-touesk ar merc'hed en kantved, daou anv katolik, hini ar Werc'hez Vari hag he mamm, ha daou anv roueel dre ma oant bet anvioù meur a rouanez er rouantelezh c'hall : Marie de Médicis hag Anne d'Autriche dreist-holl, Marie-Antoinette, ivez, hep kontañ ar ribitailh priñsezed.
Setu ar gentel a dennas eus ar c'hren-douar : "e deroù-tout ur c'hren-douar ne zlefe ket an dud zo en diabarzh klask mont er-maez diouzhtu. En em deuler d'an traoñ ha gortoz e blanedenn. Ha pa vefe diskaret an neizh e c'hall vioù zo enni chom dibistig a-wechoù." Diwar ar meneg-mañ e c'haller soñjal e voe lazhet kalz a dud o pennfolliñ hag o klask tec'hout tra ma c'hallas lod a oa chomet el lec'h ma oant en em dennañ.
Adal deroù ar 5vet Kantved e oa bet implijet al lizherenneg sogdek evit skrivañ an ouigoureg, bet kemeret he flas da geñver an 10vet kantved gant al lizherenneg henouigourek diorroet diwarni, daoust ha ma oa bet adimplijet al lizherenneg sogdek adarre etre ar 15vet hag ar 16vet kantevdoù.
Ur yezh altaek eus is-skourr yezhoù turkek ar reter eo ar ouigoureg komzet gant tro-dro da 7.601.431 a dud en holl e Rannbarzh Emren Uigour Xinjiang e Sina , Kazac'hstan , e Badakshan hag Abi-i-Barik e Afghanistan , e Hövsgöl Aimag e norzh Mongolia hag e Turkia .
Ur wezh staliet ar gomuniezh e Sina, e oa bet klaset eno ivez lakaat e plesutr un doare-skrivañ diazezet war al lizherenneg kirillek, bet da heul ar c'hudennoù politikel etre Sina hag an unaniezh Soviedel, e kavas gwell Sina ijinañ un doare-skrivañ kemmesk diazezet war ar lizherennek romanekaet ar pinyin mui lizherennoù tennet diwar al lizherenneg kirillek .
Ur romantour, un dramaour hag ur barzh rusian brudet eo Nikolai Vasilievitch Gogol pe Nikolay Vasilyevitch Gogol, , ganet d'an 19 a viz Meurzh 1809 e domani Vasilevka, e Sorotchinsy, nepell diouzh Mirgorod e proviñs Poltava en Ukraina ha marvet e Moskov d'an 21 a viz C'hevrer 1852.
Krouet e oa an ideologiezh-se er penn-kentañ er bloavezhioù 1970 p'en em zisrannas ur strolladig maouezed e Leeds diouzh an darn vrasañ eus al luskad benevelour hag a sache war-du dielfennadurioù sokialour evit kompren abegoù mac'homerezh ar maouezed er gevredigezh.
Unan eus pennoù al luskad-se e oa Sheila Jeffreys hag a zo chomet feal d'ar mennozhioù-se hiziv c'hoazh hag a sav a-enep d'an deorienn queer war zigarez e talvez da guzhat kudennoù ar maouezed dindan tem ar revelezh, dreist-holl hini ar baotred heñvelrevel hervezi.
Hervez al lesbianouriezh politikel e vez dibabet pe e c'hell bezañ dibabet gant pep hini he zuadur pe e duadur reizhel ha diwar-se e kelenn ez eo pozitivel al lesbianelezh evit ar maouezed hag e c'hellont dibab chom hep kaout pratikoù ha darempredoù arallrevel.
Un toullad bloavezhioù diwezhatoc'h, tapet e drizek vloaz gant Taliesin, edo Elffin e lez Maelgwn Gwynedd, hag eñ da lavarout e oa Taliesin gwelloc'h barzh eget e re, hag e wreg ur vaouez gwelloc'h eget ne vern pehini eus al lez.
Hervez ar vojenn atav e vije bet desavet en e lez en Aberdyfi ha d'an oad a 13 vloaz ez eas da weladenniñ ar roue Maelgwn Gwynedd a oa eontr da Elffin, hag eno e tiouganas reizh penaos e oa Maelgwn da vervel e berr amzer.
Splann eo n'eo ket bet savet e varzhonegoù e kembraeg, met e predeneg an hanternoz, ur yezh tost-kar d'ar c'hembraeg n'eus forzh penaos, ha ken tost-kar all da yezh ar Vrezhoned a oa o tivroañ war-du ar c'hreisteiz, da Vreizh tramor.
Embannet e voe gant mouezh ar strollad e oa prest ETA da harpañ "un argerzh demokratel en Euskadi a-benn sevel ur framm labour nevez m'eo anavezet hor gwirioù evel pobl ha m'eo gwarantet an tu da ziorren en un doare digor an holl emdroadurioù politikel a c'hall bezañ evit an amzer da zont."
E 1998 ez a Lula war ar renk evit bezañ prezidant a-benn un trede gwech, met trec’het eo kerkent hag an dro gentañ, abalamour da vrud vat ar gouarnamant kozh, da stad vadik armerzh Brazil ha marteze a-walc’h abalamour d’e brezeg politikel zo bet kavet re grenn.
E 1980 e tiviz tremen eus ar sindikaderezh d’ar politikerezh, ha diazezañ Strollad al labourerien, awenet gant kelennadurezh Trotski, d’ur c’houlz ma oa ar jeneral João Figueiredo o prientiñ ar vro tamm-ha-tamm d’an distro d’an demokratelezh.
Galia a rae ar Romaned en Henamzer eus ar vro a oa etre Mor Breizh hag ar Meurvor, er c'hornôg, en un tu; ar Roen hag Alpoù an Norzh en tu all; hag er c'hreisteiz ar Pireneoù, ar Mor Kreizdouar hag ar sterioù Arnus ha Rubico .
Gwilherm Iañ, pe Wilhelm Friedrich Ludwig, pe Wilhelm Iañ hervez e anv alamanek, pe Wilhelm Friedrich Ludwig von Preußen e anv en e hed, ganet d'an 22 a viz Meurzh 1797 e Berlin, marvet d'an 9 a viz Meurzh 1888) e Berlin, priñs eus an tiegezh Hohenzollern, a voe lezroue Prusia , 5vet roue Prusia da c'houde, ha neuze kentañ impalaer Alamagn, pe Kaiser .
E gwirionez eo tostoc'h an doare yezh-se evit an doareoù yezh katalaneg a gaver en Inizi Balearez hag a vez diaes a-walc'h da gompren a-wechoù, ha koulskoude eo ral a-wech e vez klevet ez eo doareoù yezh an Inizi-se yezhoù disheñvel diouzh ar c'hatalaneg.
Trubuilhus a-walc'h eo evit gwir ar gudenn-mañ, avat, ha savet ez eus bet un doare-skrivañ ispisial evit ar valensianeg gant Akademiezh ar yezh-se a-benn brasaat an diforc'hioù etrezi hag ar c'hatalaneg a vez komzet e Katalonia dreist-holl.
Hogos pep skol-veur a zo ha tost an holl yezhourion a bled gant ar yezhoù romanek a zo a-du evit lavaret ez eo ar c'hatalaneg hag ar valensianeg an hevelep yezh, daoust d'an diforc'hioù rannyezhel a gaver etre an takadoù, ha ne glot ket ho harzoù gant re ar C'humuniezhioù Emren eveljust.
Edo Arc'haeopteriks o vevañ e diwezh ar Juraseg, war-dro 150 milion vloaz zo, er pezh zo bremañ Bro-Alamagn d'ur mare ma oa un enezeg eus Europa, en ur mor trovanel tomm ha bas, kalz tostoc'h d'ar c'heheder evit bremañ.
Peogwir n’eus ket tu da welet Sirius B hep ober gant un teleskop ha ne oa ket teleskopoù gant an Dogoned, ur sevenadur ha na oa ket gwall emdroet a-fet teknologiezh anezho, e tiogelas Temple e oa ret d’an Dogoned bezañ bet darempredoù gant ur sevenadur emdroet evit kaout titouroù diwar-benn Sirius B. Setu e tastumas e oa deuet boudoù estrdouarel eus koskor Sirius da weladenniñ an Dogoned ha da zeskiñ dezho mont en-dro o annez er stered.
Ur merk all eus kement-se eo urzh ar gerioù er frazennoù, Rener-Renadenn-Verb anezhañ, un dra voutin etre ar yezhoù dogon ha yezhoù eus skourroù kozh eus ar c’herentiad Niger-Kongo, evel ar yezhoù idjoek hag ar yezhoù mandeek.
Skrivañ ur ra ur c’hatekiz dispac’hel hag a zo un doare programm evit ar Breuriezh etrevroadel en destenn-se e tiskler splann Bakounin e vennozhioù diveliour a-enep d’an holl sujidigezhioù, arme, Stad, Iliz, relijion, justis, polis.
Eno e vo pa c’hoarvezo Komun Pariz e 1871, n’hall ket Bakounin mont betek Pariz, met adkemeret eo lod euse teoriennoù gant ar broletaerien parizian : n’eus ket a arme ken, dilennet eo ar c’hargidi, savet eo kevredelezhioù, meret e vez traoù a-gevret.E-pad ar mare-se e skriv ul levr flemmus diwar-benn impalaeriezh prusian : l'Empire knoutogermanique.
Meur a vouladur e latin, galleg, flamanteg zo deuet betek ennomp, en o zouez ar flemmskrid a-enep Loeiz XI a Vro-C'hall, skrivet gantañ, hag anvet Deffense de monseigneur le duc et de madame la duchesse d'Autriche et de Bourgogne, à l'encontre de la guerre que le roi a suscitée.
Dont a ra an anv a zeu eus an hoalad karolingat dre e impalaered, ar re-se a c'halle adsevel an Impalaeriezh roman diskaret abaoe ar Vvet kantved met en un doare kristen, setu perak e bet perzheget hennezh "sacrum" pe "heiliges", da lavaret eo: renet gant youl Doue .
Tud, rouaned o anvioù, a lâr int kaset gant ur mestr hollc’halloudus hag a glask bezañ mistri ivez ; tud armet gante a lazh, a mac’hagn hag a fuzuilh keit ma c’hellont ; tud gant brozhioù du a n’em lâr tud ar justis a kondaon Yann Baour hag a distaol ar re binvidik, a werzh an distaolioù hag ar c’hastizoù ; marc’hadourien zo a werzh poezon hag a vir ar boued mat, lazh a reont tamm ha tamm an hini baour a-benn dont da vezañ kapitalourien dev hag enoret.
E 1871 e kemer perzh e Kumun Pariz evel dileuriad an Etrevroadel ha gward broadel, da c’houde e vo tennet e garg kelenner Skol-Veur digantañ, kondaonet d’ar galeoù e Kaledonia-Nevez ar c’hastiz-se a zo kemmet e dek vloaz harlu, dre Europa a-bezh ez eus bet skiantourien o sevel o mouezhioù evit ma vefe lakaet digablus.
Un oberenn savet gantan A mon frère le paysan a zo bet troet e brezhoneg gant Emile Mason ha strollad ar gelaouenn diveliour divyezhek Brug, bez ez eus diouzh an oberenn-man e brezhoneg Gwened : 'Da mem breur al labourer, hag e tregerieg: D’am breur ar peizant; moullet int bet e Gwengamp e 1913.
Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant Floc'h, ar person, ha daou gure, Chapalain ha Tabou; graet e voe al le gant Paugam, kure, hag Yves Le Gall, bet kure.
Al lañchenn : Al lañchenn a zo un ibilig a gaver e penn uhelañ ar vombard, pa bez en he sav : graet eo gant daou damm korz troc'het moan-tre, stumm viig a zo gant an div lodenn-se, staget kenetrezo gant un fiselenn moan-tre tro-dro d'un duellennig houarn hag a echu gant un tamm lech beget ha toullet, evit gallout sankañ al lañchenn e korf ar vombard.
Er mare-se e voe adsavet karterioù ar riblenn gleiz hag e savas Fulup II ur c'hlozadur mogerioù evit peder rannger war ar riblenn zehoù: ar C'hastellig , ar C'hoc'hu, ar Grev ha Sant-Jermen-Auxerre hag ar ranngerioù etre Menez Sant-Jenovefa ha straed ar Saena.
Ret eo anzav eo bet savet fall ar ger-mañ hag a talvezfe kement hag "aon rak traoù heñvel an eil re diouzh ar re all" hervez e etimologiezh diouzh un tu ha dreist-holl n’eo ket dereat an termen-mañ evit ober dave d’an treuzveno sokial ha/pe hiniennel a-enep d’an heñvelrevelezh diouzh an tu all rak n’eo ket e gwirionez ur c’hleñved-spered evel ar fobiezhioù all, met kentoc’h un ideologiezh.
Herevz tud zo, en o zouez Sigmund Freud ez eo an darn vrasañ eus an dud homofobel tud heñvelrevel o-unan ha ne deu ket a-benn d'hen anaout ha neuze o devez kas oute o-unan hag ivez a-enep d'an dud all hag a zo heñvelrevel.
Meur a vro bet e dalc'h ar Rouantelezh Unanet a heuilh an doare-se d'ober, gant ur groaz, pe aliesoc'h hep kroaz ebet, evel Antigua, Bahamas, Bangladesh, Barbados, Fidji, India, Jamaika, Kenya, Malaysia, Myanmar, Nigeria, Papoua Ginea-Nevez, Saint Kitts ha Nevis, Inizi Salomon, Sierra Leone, Singapour, Sri Lanka, Trinidad ha Tobago, Vanuatu.
Astennet eo bet implij ar ger nagennouriezh pa dalvez ivez da ober anv eus nac'h gwirionez gouennlazhoù all a c'hall bezañ tostaet da lazhadegoù graet gant an nazied, hag ivez da ober anv eus torfedoù a-enep Mab-Den: gouennlazh an Armenianed gant gouarnamant an Turked Yaouank en Impalaeriezh Otoman e-kerzh ar brezel bed kentañ, gouennlazh Rwanda, lazhadegoù bras graet gant ar C'hmered Ruz, lazhadegoù an drevadennerien.
Meur a emgann a voe e-pad ar : e 1471 e voe gounezet Emgann Brunkeberg , gant Sten Sture ar c'hozh, a-enep roue Danmark, Christian Iañ ; gant ar roue Christian II e voe lakaet ar pil hag al lazh dre gêr Stockholm e 1520, ha lakaet e voe fin evel-se da Unvaniezh Kalmar.
E Sandouping, e-kichen Yichan, e rannvro Hubei, e-kreiz Sina, emañ Stankell an Teir C’hanienn e-lec’h ma kej rannvro venezek Gorre Yangtse gant plaenenn Yangtse Kreiz, e traoñ an Teir C’hanienn a-us da stankell Ghezouba, e-lec’h ma’z eus ur c’has a 14 300 m³/s er stêr.
El lez e voe klasket ur pried dezhi, rak disfiz he devoa ar rouanez kozh Catarina ouzh kened an dimezell hag a c'halle reiñ re a levezon dezhi, ha kaoz a voe eus Voivod Transilvania, eus kont Leicester; eus Antoine Duprat, provost Pariz; hag eus kont Brienne, met hini ebet n'eas betek penn.
Ouzhpenn-se, tostoc’h e oa stumm ouzh hini al lizherenn latin D. Dont a ra stumm ar implijet gant al lizherenneg gresianek klasel diwar hini lizherenneg ar c’hornôg kentoc’h evit hini ar reter, anvet sigma loarel, hag a oa tostoc’h he stumm ouzh al lizherenn latin C. Skrivet e veze ivez a-wechoù al lizherenn en un doare tostoc’h diouzh hini al lizherenn latin R.
Dont a reas unan eus an doareoù all, hini ar reter implijet en Anatolia, da vezañ al lizherenneg klasel boutin pa oa bet kroget d’ober ganti en Aten ha tamm ha tamm eo hounnezh an hini a veze implijet e pep lec’h ma veze komzet gresianeg betek ma chomas diimplij lizherenneg ar c’hornôg tro-dro d’ar 4re kantved a-raok ar varevezh voutin.
Lizherenneg c'hresianeg ar c’hornôg a oa anezhi unan eus doareoù hen lizherennegoù gresianeg bet implijet tro-dro d’ar 8-5vet kantved a-raok ar varevezh voutin e Euboea hag e lec’hioù all e kornôg Aten, dreist-holl el lec’hioù en Italia bet trevadennet gant Gres.
4 Kerzu : Aod-an-Olifant : goude ur weladenn e Abidjan eo anvet Charles Konan Banny, gouarnour Bank kreiz Stadoù Afrika ar C'hornôg da gKentañ ministr gant an hanterourien Olusegun Obasanjo, prezidant Unaniezh Afrika ha Nigeria ha Thabo Mbeki, prezidant Suafrika.
27 Kerzu : Aod-an-Olifant : Gourdrouz a ra an nerzhioù nevez da chom hep kemer perzh er gouarnamant da c'hortoz renet gant Charles Konan Banny ma vez roet da Dalbenn pobl Aod-an-Olifant ar prezidant Laurent Gbagbo tri ministrerezh an Arc'hant, an Difenn hag ar Surentez.
Frañs : Goude distaol gant barner an daveoù Pariz galv peder c'hevredigezh - Greenpeace, Kevredigezh Vroadel Reuzidi an amiant , Ban Abestos ha Poellor enepamiant - a save a-enep leuskel an doug-nijerezioù kozh Clemenceau, da lestrañ trema chanter Alang en India ma tle bezañ diamiantet ha divontet en deus kuitaet al lestr porzh Toulon digudenn e-tro 10 eur eus ar mintin, gronnet gant ur wikefre bolis savet gant ar prefeti-mor
Palestina : Un nebeud eurvezhioù a-raok termen an harz-brezel lakaet ganto a-enep Israel e tisklêr an Jihad islamek ha meur a vagad armet all stag ouzh Fatah Mahmoud Abbas, luskad prezidant an Aotrouniezh palestinat ne vo ket adkaset an harz-brezel dre ret e 2006.
2 a viz Meurzh: dont a ra er-maez an teulfilm Le Cauchemar de Darwin a laka anat heuliadoù drastus ar bedeladur digabestr ha distruj ar violiesseurtegezh e lenn Victoria : en em harpañ a ra ar filmaozer, priziet meur a wech, war perched an Nil ha Charles Darwin evit kas e film war-raok.
Breizh : 7 kumun nevez eus Penn-ar-Bed a sin an emglev Ya d'ar Brezhoneg war saloñs kumunioù Penn-ar-Bed er C’houarz e Brest gant Ofis ar Brezhoneg : Douarnenez, Ar Releg-Kerhuon, Sant-Martin-war-ar-Maez, Ar Yeuc'h, Lesneven, Plougonvelen ha Treouergad.
12 Eost: Eil dibradadenn evit fuzeen Ariane-5 er bloaz-mañ, da 10 eur 20 ; tennet adal kreizenn egorel Gwiana he deus lakaet war gelc’htro al loarell bellgehentiñ vrasañ bet kaset biskoazh betek-henn, Thaïcom-4 .
15 Ebrel, Sina-Japan : Stenn an darempredoù etre daou vras Azia ; komz a reer eus luskadoù enep Japan e Sina hag eus « brezel al levrioù-skol » abalamour ma tamaller da levrioù-skol Japan tevel war emzalc’h al lu japanat e Sina e-pad an eil brezel bed;
10 Mae : Kemenn a ra kuzul meur ar c’hleweled donedigezh 8 chadenn nevez evit ar Skinwel niverel dre zouar (en o zouez 4 chadenn skinwel digoust nevez, da lavaret eo 18 kanol en holl) ; ur wech ouzhpenn eo nac’het goulenn TV Breizh gant ar C’huzul meur.
Goulennet e voe digantañ perak ez eas da goll giz an eil mouezh, hini an diskaner, dreist-holl adalek 1950, e respontas: "Ar re yaouank ne fell ket dezho ken mont da-heul ur c'haner. Holl e fell dezho bezañ steredennoù eus an eil deiz d'egile. Sellit pegeit on bet o c'hortoz, pet hent am eus baleet, pet tra am eus ranket ober. Atav e vezañ o kregiñ, ha neket oc'h echuiñ."
Perzh a gemeras Compay Segundo er Buena Vista Social Club, ur bladenn produet gant Ry Cooder, en 1996, ha gant kanerien ha sonerien evel Ibrahim Ferrer, Juan de Marcos González, Rubén González, Manuel "Puntillita" Licea, Orlando "Cachaito" López, Manuel "Guajiro" Mirabal, Eliades Ochoa, Omara Portuondo, Barbarito Torres, Amadito "Tito" Valdés ha Pio Leyva.
Neuze e savas an darn vrasañ eus ar bobl, e stadoù-kreiz ar vro, a-enep ar gouarnamant kevredadel da ren ur brezel enebiñ a vez graet brezel ar c’h-cristeros anezhañ, un anv roet gant arme ar stad kevredadel d’an emsavidi tolpet en iliz ar Guadalupe, e kêr Guadalajara, a stourme gant youc’hadennoù evel « Viva el Cristo-Rey ».
Savet eo oberenn Juan Rulfo diwar al lazhadeg-se, gant an dud diwar ar maez, tud deol ha trelatet gant ar relijion anezhe alies, o vont dispont da vrezeliñ ouzh arme ar prezidant : kouerien diarc’hen, gant armoù eus an 19-vet kantved a-wechoù, met kontilli pe vouc’hili gante nemetken alies, o talañ ouzh un arme a vicher, enni soudarded a ouie c’hoari gant fuzuilhoù-tennata, kanolioù ha kirri-nij.
Kavet e vo abadennoù eus an amzer-se en e romant "Radio Free Albemuth", un oberenn beuzparanoiek deuet e-maez ar wask war-lerc’h e varv, a weler enni buhez yaouankizoù Berkeley er bloavezhioù a-raok lanv an « hippied » a ziruilhas war bed ar bloavezhioù 60.
Daou vugel eo a voe ganet gant an itron Dick d'ar 16 a viz Kerzu 1928 e Chicago, Philip Kindred ha Jane Charlotte, hag o-daou n'houlent ket denañ laezh o mamm, ken e varvas ar verc'hig d’ar 26 a viz Genver 1929, pa ne oant ken ’met 6 sizhun.
Betek fin e vuhez e santas Philip an diouer d’e hanter gofad, hag ac’haleno e teufe an doare daouduek a gaver en e holl oberoù meur, evel en e romant "Dr Bloodmoney", ma weler ur breurig « diabarzh » marvet en ur vezañ, liammet dre ar spered gant e c’hevel e barr e nerzh.
O tegouezhout er gêr e kavas« prenestroù freuzet, dorioù divarc’het, potailhoù torret » e welas « e oa bet laeret un toullad traoù, e oa bet lakaet da darzhañ an armel-glenkell didanet gant danvez-tarzh a-seurt gant plastik », hag er glenkell-se eo e vire e holl « deñzorioù » : skridoù, niverennoù eus pulps kozh, ha meur a dra all.
E SUA hag e Kornôg Europa avat eo deuet da vezañ ur c'hiz abaoe ar bloavezhioù 1990, deuet eus ar broioù saoznek, ha brudet gant kanerien saoz ha stadunanat zo, tremenet etre daouarn an doullerien-groc'hen, o deus krouet o lec'hienn e SUA, Body Modification E-Zine , da vrudañ o micher, e-giz un arz nevez, gant un istor, mistri, pennoberennoù.
Kontet eo penaos e reas ar roue gododdin Mynyddog Mwynfawr da vodañ brezelourien eus un toullad rouantelezhioù brezhon, penaos e vagas anezho e-pad bloaz o korfata hag o lonkañ mez, en e gastell e Din Eidyn, a-raok stagañ gant un dro-vrezel hag a echuas evel un drouziwezh pa voent lazhet hogozik holl.
E-pad pell n'eus ket bet lakaet kalz a gred en dra-se, met istorourien 'zo, evel Léon Fleuriot ha muioc'h c'hoazh Gwenael an Dug ha Claude Sterckx, a ziskouez ez eus bet danvez "ragarzhuriek" a-raok Jafrez Menoe ha kavet meneg eus al "levr kozh-kozh"-se.
Hervez ar re a lavar eo deuet ar skrid diwar ijin Jafrez Menoe dreist-holl, e vije bet awenet da gentañ gant ul levr eus Nennius, eus an , Historia Britonum, war ul levr all anvet Historia ecclesiastica gentis Anglorum, ha war levr Gweltaz De Excidio Britanniæ, gant un toullad mojennoù kembreat ha roman ouzhpenn.
En glazur e sourin en argant karget gant tri boked kelenenn deliek a ziv pezh en geot ha frouezhiek a bemp pezh en gwad, heuliet ouzh kab gant un Sant-Jord en aour war e varc'h o lazhañ an aerouant, hag ouzh beg gant pemp bleunienn safron en arc'hant
An dud daou spered a wisk ur meskaj dilhad evit diskwel int paotred ha merc'hed war un dro gant un identelezh revel resis disheñvel diouzh tud all ar meuriad ha c'hoari a reont ur rol arbennik er gevredigezh, da skouer ober war-dro ar re glañv hag ivez ar re varv, kontañ ar mojennoù, kanañ ha dañsal, rakwelet an dazont hag all.
Daoust ma vez kavet tud daou spered e kalz a veuriadoù pobloù-orin eus Amerika ne oa ket bet anezhe en holl gwitibunan, da skouer ar Gomanched, an Eyaked hag an Irokwoyed hag ivez an Apacheed (estreget meuriadoù apacheed resis evel al Lipaned, pe ar Veskaleroed).
En hanternoz da gelc’h pennahel Arktika ned a ket an heol da guzh e-pad ul lodenn eus an hañv ha gwelout a reer heol hanternoz ; e-pad ar goañv, er c’hontrol, e vez noz e-pad meur a sizhun pa chom kuzh an heol e-pad ur pennad hir pe hiroc’h diouzh al ledred.