polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Arc'hantaet e voe gant Dug Braunschweig, hogen, ne blijas ket dezhañ an doare implijet gant an Dug da baeañ anezhañ abalamour d'an distabilded ha ne soñje ket da g/Carl e oa pouezus a-walc'h ar matematik evit talvezout ur sikour ken bras.
E 1818 e krogas Carl Friedrich Gauss ur studiadenn zouaroniel eus stad Hannover, al labour-se a gasas anezhañ diwezhatoc'h da zispakañ "an dispakadurioù reizh" evit diskrivañ ar fazioù muzuliañ hag a oa talvoudus evit ar geometriezh diferañsiel.
Ganet oa e Glendaruel, e broad Argyll, ' lec'h ma oa e dad maodiern parrez Kilmodan. Mont a reas da skol-veur Glasc'ho d'an oad a 11 vloaz. Ne oa ket rall mont d'ar skol veur da 11 vloaz d'ar mare-se, hogen tapout e ziplomoù ha difenn un dezenn a oa. Goude bezañ tapet e ziplom e chomas e Glasc'ho da studiañ an doueelezh 'pad ur prantad.
A-wezhoù e vez implijet an difoc'h RD-RH gant "renerion tu-gin" , da lâret eo, da skouer, ma'c'h eo disheñvel rener al lavarenn da heul diouzh hini al lavarenn gent met p'emañ strizh-tre al liamm etre an oberoù deskrivet gant an div lavarenn-se e c'hell bezañ implijet ar merk RH e lec'h ar merk RD.
En degouezhioù a seurt-se neuze e ne vez implijet ar merkoù RD ha RH evit diskwel hag-eñ eo heñvel pe disheñvel rener div lavarenn nemetken met ivez evit diskwel hag-eñ ec'h eo arheuilh pe get an oberoù pe an degouezhioù deskrivet gant al lavarennoù enne ar merkoù-se.
Ouzhpenn diskwel hag-eñ eo heñvel pe disheñvel renerion lavarennoù an eil war-lerc'h eben anvet "merkadur kemalennek" , gant yezhoù zo e talvez ar sistem deiktelezh heverk da verkañ ar verboù en ul lavarenn greizennus en ur frazenn, peurliesañ an hini diwezhañ, hep derc'hel kont eus ar fed ma teu al lavarenn-se a-raok pe goude al lavarenn verket.
En degouezh-mañ e vez termenet rener ar frazenn hervez doareoù ar yezhoù gante ur sistem Nominativel-akuzativel, zoken evit ar yezhoù gante ur sistem ergativel, da lâret eo: ur rener a zo anezhañ arguzenn nemeti ul lavarenn nann-tranzitivel pe c'hoazh graer ul lavarenn dranzitivel.
Implijet e vez an termen yezhoniel deiktelezh heverk evit komz eus un doare deiktelezh prezegennel implijet gant morfologiezh verbel yezhoù zo evit merkañ natur al liammoù anaforel etre lavarennoù, da lâret eo hag-eñ eo kevatal rener ur verb da hini ul lavarenn gent.
Lizhiri meuliñ a voe roet dezhi, ha darempredoù mat he doa gant ar besroue, dug Alcalá, hag anaoudegezh a reas gant un toullad arzourien brudet evel Massimo Stanzone, ha gantañ, diouzh a skrivas Bernardo de' Dominici, ur skrivagner eus an XVIIIvet kantved, e krogas da genlabourat gant ur spered a vignoniezh wirion, hag a emglev arzel.
Kalz arzourien arall en he raok, evel Caravaggio, Annibale Carracci, pe ar gall Simon Vouet, a oa bet o chom e Naplez e-pad ur pennad, ha da-neuze e oa Jusepe de Ribera, Massimo Stanzione, ha Domenichino o labourat eno, ha goude c'hoazh e teredo Giovanni Lanfranco ha kalz re all.
En un amzer ma ne veze ket degemeret aes ar merc'hed e kumuniezh an arzourien eo bet ar vaouez kentañ o tont da vezañ ezel da'n Accademia dell'Arte del Disegno e Firenze, hag al livourez kentañ anavezet graet ganti taolennoù istorel ha relijiel pa ne grede den e c'halle ur vaouez livañ traoù a'r seurt-se.
E meur a rannyezh saoznek e talvez an taol tarzh da alofonenn evit fonemoù all er pausa ha/pe dirak ur gensonenn all pe c'hoazh etre vogalennoù, dreist-holl /t/ met ivez a-wezhioù /k/, da skouer habit ha cat , bottle ha fatter a c'hell bezañ distaget:
Emañ ar PT o stourm evit "ma vo anavezet stourm ar renkadoù, evit difenn al likted er skol hag er Stad dre vras, evit ma chom dizalc'h ar sindikadoù diouzh ar strolladoù politikel, hag evit reiñ un dermen d'an ensavadurioù nann-demokratel ar Vvet Republik".
Kas a reas e vab Iason davet C'heiron da vezañ desket gantañ, tra ma oa moan e revr gant Pelias, o soñjal e c'halle bout diskaret, spontet dre ma oa bet lavaret dezhañ gant un orakl e ranke diwall diouzh un den ha ne vije nemet ur sandalenn gantañ.
Ouzhpenn meur a droidigezh e embannas e dastumadenn barzhonegoù kentañ An Doueezed ha kemer a reas perzh e krouidigezh Kevredigezh ar C'hrouiñ e Shanghai, ganti da bal reiñ lusk d'al lennegezh vodern ha skrivet er yezh voutin kentoc'h evit er yezh klasel.
Er yezhoniezh e vez implijet an termen klik war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn nann-skeventel produet dre serriñ ar genoù e daou lec'h distagañ war un dro en ul lakaet da vont kuit an aer er genoù dre sunañ gant an teod.
Er-maez eus Afrika ne vez kavet klikoù nemet en un doare kevrinnek euis al lardileg komzet en Aostralia, distaget dre kas an aer er-maez eus ar genoù kentoc'h evit davet ar gorzhailhenn evel ma c'hoarvz a-hend-all gant ar c'hlikoù er yezhoù afrikanek.
D'an 9 a viz Even 1944 e kouezhas ur c'harr-nij Lancaster BI marilhet LL841 ha kodet VN-O eus ar 50th Squadron Royal Air Force eus aerlu ar Rouantelezh-Unanet e "La Foye" e Lanvezhon gant seizh nijour en e vourzh; lazhet e voent holl, douaret int e bered ar C'hommonwealth Bayeux War Cemetery e Calvados .
Ul liamm sklaer ez eus etre diorroadur ar stummoù-mañ ma vez implijet al liester evit merkañ ur sevended uheloc'h hag ar pluralis majestatis,da lâret eo implij stumm liester ar c'hentañ gour gant tud a garg uhel e yezhoù hag e degouezhioù zo e lec'h ar stumm unander ("me", da skouer e saozneg: We are not amused distaget gant ar rouanez oc'h ober dave outi hec'h unan .
Hera, pried Zeus, ur c'horfad gwarizi en enni peogwir ne oa ket hi a oa bet dibabet da vezañ mamm an haroz meur-se, ha peogwir e oa bet he fried doueel o c'hoari ur wreg all, a reas he soñj mirout outañ da vezañ roue Argolis war-lerc'h e dad.
Loened ken pell an eil re diouzh ar re all hag an ornitolestesed, ar c'hoelurused, hag ar c'hompsognatused a c'hallfe bezañ bet pluñv oute ivez, daoust ma'z eo diaes-kenañ istimañ en un doare mat an doare ma oa ingalet ar pluñv e-touez ar c'hoelurosaored kentidik, abalamour d'o nested ouzh orin ar pluñv ha da vezañs skantoù war gorf ar juravenatored hag an tiranosaored.
Jakez an Henañ pe ar C'hoshañ (hebraeg: ־ַַ‎ Ya'akov Ben-Zebdi; aramaeg: Ya'akov Bar-Zebdi; gresianeg: ; spagnoleg: Santiago el Mayor, Santiago Matamoros), zo unan eus an daouzek abostol o deus heuliet Jezuz Krist, ha « Jakez, mab Zebedea » , a vez graet anezhañ en Testamant Nevez.
Ur rummad yezhadurel eo ar stagadennoù ha ne glot ket an doare d'o skrivañ atav hervez reolennoù reizhskrivañ pep yezh rak a-wezhoù e vez skrivet distag diouzh ar gerioù ostiz ha gwezhoù all e vezont skrivet stag oute, liammet oute a-wezhoù gant ur varrennig-stagañ.
Mont a reas da balez ar roue evel belegez Artemis ha dirak e verc'hed e yaouankaas ur maout goude bezañ e lakaet da virviñ en ur gaoteriad louzoù ; lakaat a reas anezho da grediñ e c'hallent ober kemend-all gant o zad, nemet ne ro dezho nemet louzoù diefed.
Mont a ra al linenn e-kreiz Kastellaodren ha skeiñ a ra etre Korle e Kornôg ha Kintin e Reter, etre Noal-Pondi ha Roc'han, etre Serent ha Malastreg ha e ya a-dreuz d'ar Gwilun en ur lezel ur riblenn etre Azereg hag an aod ha Gwenrann hag an aod ivez.
Ar mennozh kentañ a vez gant an dud a zo e vez savet pep organeg ganto ha diwarno evel ma vez savet un ti gant brikennoù ; n'eo ket ur mennozh faos met pep brikenn eus an ti ne vez enni holl dalvoudoù na holl berzhioù an ti e-unan evel ma vez gant ar gellig.
Unvaniezh ar boudoù-bev a denn he arguzenn gentañ eus bezañs ar c'helligoù o sevel pep bevegan : Pep kellig a zo savet diwar ur framm hag ur metou diabarzh boutin ; kempouezet a vez dibaouez hemañ evit ma vefe spletus evit buhez, mont-en-dro ha gouennadur ar gellig.
Savetaet en deus Takumi Kusaka e pad emgann Midway goude se o deus kejet hag eo deuet ul liamm iskiz etrezo eus e du e well Kadomatsu Takumi Kusaka evel un den dedennus ogen danjerus tre gant ar pezh en deus desket hag dre ma e well "e divlagad o lugernin pa e vez komzet dezhan eus e vro".
Tennet ganto kentel eus an taolioù-arnod kent a gevelerezh bet c'hwitet, sevel a rejont Pennaennoù Rochdale bremañ hollvrudet, hag en ur ober pevar miz e strivjont a-benn da zaspugn a-gevret ul lur saoz dre zen a rae un hollad a 28 lur a gevala.
Daoust ma 'z eus tabut war ar fet ma oa da vat o c'hevarzhe ar strollad kentañ a c'haller ober ur gevelouri anezhañ, Difraosterien Rochdale o deus tapet brud evit bezañ savelet Pennaennoù Rochdale, un teskad mennadoù a geveliñ a dalvez da ziazez ar pennaennoù ma vez korvoet kevelourioù dre ar bed hiziv an deiz.
Er yezhoniezh e vez implijet an termen kensonenn gostez pe kostezenn war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn heñvel he son e mod pe vod ouzh hini al lizherenn 'l', produet dre serriñ ar genoù en ul lec'h bennak a-hed an teod en ur leuskel an aer o tont eus ar skevent da redek ha da vont kuit dre ar c'hostezioù eus an teod pe dre ur c'hostez eus an teod nemetken.
Calw on bet ganet d’an 2 a viz Gouere 1877. Va zad, anezhañ un Balt-Alaman, a oa Estonian a orin; merc’h ur Swabiad hag ur Suisad galleger e oa ma mamm. Tad va zad a oa medisin, mamm va zad a oa misionerez hag hollc’houizek war sevenadur India. Va zad zo bet misioner en India e-pad ur prantad berr, ha va mamm a dremenas un nebeud bloavezhioù e Bro-India war labour misionerez ivez. »
Dre lenn bommoù tennet eus eñvorennoù e vuhez e teu anat ar pezh a gasas Hermann Hesse da vezañ ur skrivagner dibar : un identelezh liesseurt ha liessyezh, a viro outañ da zifenn ur vroadelezh pe un ideologiezh vroadelour, pouez ar relijion hag ar speredelezh mui levezon India, ur vro ma reas ur veaj enni e 1914 hag awen e romant Siddartha.
Pevar anezhe a varvas e miz Eost 1914 e Belgia; unan en Arsimont ,d’an 21, korporal e oa en 71vet Rujumant Troadegiezh; an tri arall d’an 22, daou a oa soudard ag ar 25vet Rujumant Troadegiezh , unan e Charleroi hag egile e Châtelet, douaret e voent o-daou e bered vilourel La Belle Motte en Aiseau hag unan en Emgann Rossignol e Belgia, soudard e oa er 1añ Rujumant Troadegiezh Drevadennel.
"Palefarzhet : ouzh 1, en glazur e vorn-raz en argant, mogeriet ha digor en sabel; ouzh 2, en gul e dourbont en aour, e gab en argant karget gant teir brizhenn erminig en sabel; ouzh 3, en gul, e c'hleze sourinet en aour karget gant ur gamell gwifrellet ivez en aour, e gab en aour karget gant ur groazig en sabel; ouzh 4, en glazur e dri bern holen en argant, 2, 1"
Gant un anv all e ra ar yezhoniourien ivez evit frizeg ar c'hornôg : Westlauwers-Fries pe Westerlauwersk Frysk, da lavarout eo « frizeg er c'hornôg d’al Lauwers », diwar anv ar stêr Lauwers a zisparti proviñsoù Friz ha Groningen.
En diavaez eus proviñs Friz e kaver frizegerien ivez : er proviñsoù all eus an Izelvroioù evel-just, dreist-holl er c’hêrioù bras, ha dre ar bed a-bezh, dreist-holl e Kanada, e Stadoù Unanet Amerika, en Aostralia, hag e Zeland-Nevez.
D’ar 15 a viz Here 1796, gant an douaroù er c’hreisteiz d’ar Po e voe savet ur C’hengevredad cispadan, gant skoazell Bonaparte, hag en devoa ezhomm da sioulaat an traoù evit gallout kaout soudarded nevez da vont da vrezeliñ ouzh Aostria.
E vab henañ a oa Francesco Sforza , a renas Dugelezh Milano er c'h-Quattrocento, hag a dapas an titl dug Milano war-lerc'h marvet an dug Filippo Maria Visconti e 1447, pa zimezas gant Bianca Maria Visconti, pennhêrez, ha war-lerc'h ar Republik Ambrozian .
Mervel a reas 77 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4,10 % eus he foblañs e 1911: c'hwec'h anezhe, milourion er 70 Rejumant Troadegiezh a varvas d'an 9 viz Mae 1915 e Roclincourt, e departamant Pas-de-Calais .
Un termen amsklaer-tre eo an termen "ger" rak daoust ha ma vezont skrivet distag an eil diouzh egile e meur a yezh, en o zouez ar brezhoneg hag holl yezhoù Europa, e meur a yezh all avat e vez skrivet distag an eil diouzh ar re all an holl morfemoù, gerioù pe get anezhe, evel da skouer e sinaeg keit h ma vezont skrivet kenstag an eil re ouzh ar re all e yezhoù all evel da skouer an taieg, keñveriit:
Ouzhpenn-se, er yezhoù yezhoù dezrannel eo aes a-walc'h dielfennañ ar morfemoù hag o c'henstrollañ e gerioù, er yezhoù liessintezel evel an inuktitut avat e vez kenstrollet meur a elfenn leksemek en ur ger nemetañ hag kalz diaseoc'h e teu va vezañ gwelet sklaer e pelec'h emañ ar vevenn etre ar gerioù en un doare heñvel ouzh ar "gerioù" implijet gant yezhoù evel ar brezhoneg.
Disheñvel eo ar fed ma vez merket ur stumm bennak pe get diouzh un termen heñvel all implijet e yezhoniezh "merk", rak daoust ha ma c'hell klotaat ar fed m'en deus ur furm amverk merk yezhadurel ebet, evel da skouer an nominativel er yezhoù indezeuropek, ne glot ket ret atav an daou stumm dre evel da skouer e latin ma vez implijet merkoù yezhadurel gant furmoù amverk.
Eus hanternoz ar vro e teue ar freedom-rides da lâret eo tud yaouank gwenn ha du mesk ha mesk, entanet hag an avel en o blev, "on the road" ha "rock 'n roll", o vont da lâret o fegement da dud taer ar C'hreisteiz. An hini kentañ a voe hini Washington] / Orleañs-Nevez . Kalz a freuz hag a reuz a voe da heul ar veaj-se. Martin Luther King a voe anvet da bastor en Ebenezer e Georgia e 1960, e-lec'h ma oa bet e dad ivez gwechall, a ginnigas dezhe chom hep tremen dre an Alabama. En aner. Un toullad tud a voe gloazet gant tagadennoù sodien wenn ar c'hK.K.K. pe ar W.C.C. en ur dreuziñ.
Galvet e oa bet gant Birminghamiz, en Alabama c'hoazh, e-kerzh an nevez-amzer 1963 gant Fred Shuttleworth, pastor eno, emsaver ar Gwirioù Keodedel ha chomet bev war lec'h n' ouzon ket pet tagadenn gant tud ar c'hK.K.K. Asambles e voe peurlipet ar raktres C, evel Confrontation, ar pezh a dalv lakaat war wel pegen taer ha brein eo ar polis lec'hel ha dreist-holl an hini a zo en e benn, "Bull" O Connor.
Brudet eo al lizher en deus skrivet eno : " E-pad bloavezhioù 'm eus klevet ar ger "gortozit", ur ger a dalv biken siwazh. Abaoe 340 bloaz omp o c'hortoz. Ur c'houlz a zeu ma vez echu gant ar basianted hag an dud n' hallont ket bevañ en islonk an dispi ken."
Kejet en doa M.L.K. gant Eisenhower e miz Even 1958 goude bezañ bet addigoret skolioù publik 'zo, bugale mesket enne, gant skoazell al lu memes tra. Met Eisenhower ne oa ket paotr ar cheñchamant. Dont a reas gant John Fitzgerald Kennedy e 1960 hag gant e vreur Robert, maodiern ar justis, youl gante ar wech-mañ da reiñ gwirioù keodedel d' ar Re Zu evel ma vez dleet ha, dreist-holl ar galloud d' en ober.
Sed aze un tamm : "Un hunvre am eus graet e vo un deiz du-hont en Alabama e ouennelourien vis-fall hag e c'houarnour leun e vuzelloù a c'herioù evel hanteriñ ha nullañ, un deiz du-hont en Alabama e c'hallo ar baotred du bihan hag ar merc'hed du bihan liammañ o daouarn gant re ar baotred wenn bihan hag ar merc'hed gwenn bihan, evel breudeur ha c'hoarezed."
Ma oa lakaet un arsav d' ar sklavelezh gant Lincoln, n' o doa ket an Dud Du ar memes gwirioù hag Re Wenn e lodenn vrasañ stadoù ar c'hreisteiz abalamour da lezennoù tort : kevatalded met pep hini en e gorn, ar gwir votiñ met goude bezañ chomet e-pad pell er memes lec'h, gant arc'hant a-walc'h hag en ur c'houzout lenn pe c'hoazh gant ma vote an "tad-kozh a-raok 1860 !
E miz Mae 1954 e voe anvet da bastor en iliz Dexter e Montgomery, en Alabama, just pa grogas ur seurt reveulzi e-keñver droedoù an Afro-Amerikaned : d' ar 17/05/54 e embann lezvarn veur ar Stadoù-Unanet eo a-enep ar vonreizh an apartheid, pe an dispartiañ, er skolioù publik.
An dalc'h bras a oa hennezh : ha pa veze meulet nerzh dramatek e daolennoù gant lod e kave da lod all e oant awenet izel, gant danvez gros ar vuhez En e livadur kentañ eus San Matteo e l'angelo e weler ar sant evel ur c'houer moal e benn ha lous e zivhar, gant un ael-krennard gwisket skañv un tamm dibalamour ; nac'het e voe an daolenn, ha ret hec'h adober .
Heñveldra a c'hoarvezas gant Conversione di san Paolo , tra ma voe degemeret un eil doare heñvelanvet eus ar memes danvez , ma weler marc'h ar sant kalz gwelloc'h eget ar sant e-unan, ar pezh a zegasas an diviz-se etre an arzour hag ur c'hargad en iliz Santa Maria del Popolo e Roma : "Petra zo kaoz hoc'h eus lakaet ur marc'h er c'hreiz, ha sant Paol war an douar ?" — "Abalamour !" — "Daoust ha Doue eo ar marc'h ?" — "N'eo ket, met e gouloù Doue emañ !".
Evit Del Monte hag e vignoned arzgarourien binvidik e reas Caravaggio un toullad livadurioù evel ar Concerto , Suonatore di liuto , Bacco , Ragazzo morso da un ramarro , ur skouer vat eus e zoare gwirheñvel, gant Minniti ha paotred yaouank all Kalz a dabut zo bet diwar-benn an alan a heñvelgarouriezh a glever el livadurioù-se.
Darn a ziskulie fazioù, deuet diwar e c'hoant da livañ hervez an natur, hep ober tresadennoù ; met an darn vuiañ a gane meuleudi dezhañ evel da salver an arz : livourien Roma neuze a oa troet gant an nevezinti, ar re yaouankañ a zeue war e dro, a gane meuleudi dezhañ dre ma oa an hini nemetañ a live hervez an natur, hag a lakae e oberoù da vurzhudoù.
E miz Mae 1606, Caravaggio a lazhas ur forbann anvet Ranuccio Tomassoni ; peogwir e oa klask warnañ dindan boan a varv e tec'has al livour da zomani Colonna er c'hreisteiz da Roma, hag ac'haleno da Napoli e-lec'h m'edo Costanza Colonna Sforza, intañvez Francesco Sforza, o chom en ur palez ma voe degemeret evel mab an hini en doa bet karg e ti he fried.
Ur breur he doa Costanza, Ascanio e anv, ha hennezh a oa kardinal-gwarezour rouantelezh Napoli, hag ur breur all dezhi, Marzio, a oa kuzulier besroue Spagn ; ur c'hoar dezhi a oa dimezet d'un den eus an tiegezh Carafa, a renk uhel e Napoli, un anaoudegezh a c'hallfe displegañ perak e voe roet kement a fret da Garavaggio er gêr-se.
Eus ar mare-se ec'h anavezomp Ragazzo che monda un frutto ("Paotr o peliat ur frouezhenn", 1592, e gentañ livadur anavezet), Fanciullo con canestro di frutta ha Bacchino malato, a lavarer e oa un emboltred graet war-lerc'h ur c'hleñved fall a echuas gant e zilez roet da Cesari.
An teir zaolenn-se a ziskouez ar perzhioù a reas brud Caravaggio : studiet eo bet frouezh ar banerad gant ur c'helenner liorzhouriezh ha gallet en deus anavezout un torr war un delienn, a oa "un delienn vras gant un devadenn anat diwar foue damheñvel ouzh an antrakoz ", emezañ.
Hep mar ebet e reas anaoudegezh gant teñzorioù arzel Milano, gant Ar Goan Ziwezhañ livet gant Leonardo da Vinci a-dra-sur, ha gant arz Lombardia dre vras, dezhañ un doare a roe talvoudegezh d'ar "sell didro hag an evezh ouzh ar munudoù naturel", un arz a oa tostoc'h da naturelouriezh Alamagn eget d'an ardaouegezh a oa diouzh ar c'hiz e Roma.
Eno e labouras al livour , Resurrezione di Lazzaro , Adorazione dei pastori , endra deue iskisoc'h-iskisañ e emzalc'h : kousket gwisket-holl hag armet-holl, distruj e labour kerkent goude an disterañ burutelladenn hag ober goap ouzh livourien Sikilia.
Edo an Iliz gant an Enepdisivouderezh, ha klask a oa war-lerc'h ur gwir arz relijiel ac'h aje a-enep ar brotestantiezh, hag evit se ne seblante ket dereat ken an doareoù-micher kozh , a bade abaoe kant vloaz, hag a gaved artifisiel.
Ur pennad diwar e benn e 1604 a ziskleir e zoare-bevañ tri bloaz a-raok, a gont « en devoa labouret e-pad pemzektez hag e oa aet da gantren, miz pe zaou, e gleze gantañ ouzh e gostez, ur mevel ouzh e heul, eus an eil sal-dañs d'eben, prest da glask kann pe tabut, ken ne veze ket aes kaout afer outañ. »
Urzh a roas da vac'hañ an holl re o devoa kemerzh perzh en un doare bennak en irienn Orsi, hag en o zouez gouarnour ar pab, Monsignor Savelli, jeneraled ar pab, castellan kreñvlec'h Forlimpopoli, en abeg d'o zrubarderezh, hag ivez an holl vaouezed eus an Tiegezh Orsini ha tiegezhioù all kar d'an iriennerien.
Caterina Sforza , a oa ur briñsez italian eus dibenn ar , merc'h vastard da zug Milano, ha kontez Forlì hag Imola, hag unan eus brudetañ maouezed hec’h amzer abalamour d’he nerzh-spered ha d’he nerzh-kalon, par da gwazed ha condottieri he ziegezh.
Pa varvas ar pab Sixtus e miz Eost 1484, ha pa c'halle e vadoù bezañ tennet digant Girolamo gant ar pab nevez, e kasas Caterina da Roma, ha hi dougerez, da aloubiñ kastell Sant Angelo, a voe difennet ganti ivez betek ar 25 a viz Here, pa en daskoras d’ar C’holaj Sakr war urzh he fried .
Er memes bloavezh e alias ar roue gall Charlez VIII a Vro-C'hall, hag an Impalaer santel roman, Masimilian Iañ an Impalaeriezh Santel da lakaat o fri en aferioù Italia, c'hoant gantañ c'hoari etre an daou ha dastum ar gounid : evel-se eo e krogas brezelioù Italia.
A-wezhoù e c'hell bezañ degemeret gant ar yezh unvan doareoù reis da vont e-bioù d'un hiatus hervez pep yezh resis, a-wezhoù avat e c'hellont bezañ implijet dre gomz nemetken ha gant liveoù yezhoù sañset is-unvan hervez reolennoù an dereadegezh, da skouer:
En amzer dremenet : an noblañsoù arvevat, ar gloer re niverus, ar waskerezh, an dienez, an direizhded, met ivez ur melestradur efedus a-walc'h en desped d'e zigempoell, ha Breujoù a roe ur skeudenn vat eus ar pezh a vefe ar renad dindan ar parlamantoù.
Krouet e oa bet er penn-kentañ evit klask unvaniñ an holl izili a save a-du gant ar gomunouriezh hag an disrannouriezh e diabarzh BNG met n'o doa ket goulennet bezañ anavezet ez-ofisiel evel ur strollad aozet e diabarzh ar Bloc'had ha war washaat ec'h ae an darempredoù etre Primeira Linha hag ar peurrest eus BNG, dreist-holl hag Unión do Povo Galego.
E 1998 e oa bet dalc'het e Emvod Broadel kentañ, met abalamour d'ar c'hudennoù grevusoc'h-grevusañ a save e diabarzh BNG e oa bet ret aozañ nemet bloaz war-lerc'h un Emvod Broadel dreist-ordinal ma oa bet dibabet gant an darn vrasañ eus an izili kuitaat BNG da vat.
Difenn a ra unvanidigezh Kumuniezh Emren Galiza gant al lec'hioù galizek istorel all, da lâret eo Terra Eo-Navia ha traonienn ar Stêr Ibias en Asturias hag ivez al lec'hioù ma komzer galizeg en O Bierzo e León ha Sanabria e Kastilha ha Leon.
Enep lazhoù e savas Mandela avat, hag a-du gant tarvadennoù ; e miz Mezheven 1961 e c'houzavas avoe gazavet ar gouarnamant gant Mandela : ur c'habalerezh tarvañ a vefe boulc'het mar ne asantfe ket d'un emglev broadel ha bonreizhel.
E 1991 e voe bodet ar c'hendalc'h Convention for a Democratic South Africa e Johannesburg, ennañ 228 perzhiad deuet eus 19 strollad politikel ; pa savas F. W. de Klerk enep feulster an ANC e respontas N. Mandela dre lakaat prezidant Suafrika da "benn ur renadur direizh, gwallvrudet ha bihanniverek".
Muioc'h a gejadennoù a voe etre Mandela hag ar gouarnamant e-kerzh tri bloaz diwezhañ e vac'hadur, evit kavout un emglev : 11 en holl etre 1987 ha 1990, atav dre guzh ha gant Ministr ar justis, Hendrik Jacobus "Kobie" Coetsee pa nac'he Botha kejañ ouzh Mandela.
D'an 21 a viz Meurzh 1960 e c'hoarvezas lazhadeg Sharperville, un township eus Vereeniging e Transvaal ar Su, e-kerzh ur vanifestadeg aozet gant ar SACP evit sevel enep ar passbook, ur baperenn a oa bet lakaet da hollret d'ar Re Zu evit mont ha dont.
Lesanvet e veze ivez ar broviñs-se Gallia togata dre ma veze gwisket togaoù gant e annezidi romanekaet hag enebet e veze e-giz-se ouzh Gallia Comata, "Galia vlevek", a oa al lodenn dieub eus Galia e-lec'h ma oa bet dalc'het d'an dilhad keltiek.
E eontr-kozh, dug Orléans, a voe anvet da « rejant ar Rouantelezh » d'an 2 a viz Gwengolo 1715, betek ar 15 a viz C'hwevrer 1723: en dezi-se, krog ar c'hrennard en e 14vet bloavezh, e voe kemeret ar galloud gantañ.
Muioc’h mui ma vez uhel talvoud S e vo diliammetoc’h e vo an elfennoù kenetreze, dizurzhietoc’h e vefont, diaesoc’h dezho da grouiñ efedoù mekanikel hag evit ul lodenn bras eus an energiezh a vo disimplijet pe implijet en un doare dilojik.
Na vez ket dalc’het S. Kreskiñ a ra e talvoud d’un taol e-pad un dreuzfeurmadur nann-tro-distro , e keñver pennaenn an termodinamiezh statistikel, ne c’hello ket izelaat talvoud S d’un taol, kreskiñ a raio kentoc’h pe e chomo digemm ma vez S tro-distro.
Pa ranke kêr Argos degouezhout da Berseüs e kavas gwell an haroz lezel ar rouantelezh gant Megapenthes, niz ar roue kozh, ha mont da ziazezañ ur gêr nevez, a voe anvet Mykenai, pe abalamour da bommell e gleze, pe en abeg d'ar c'habell-touseg kavet gantañ war al lec'h.
E meur a yezh e kaver kensonennoù dre serriñ c'hwezhet pe rakc'hwezhet ivez, pe evel fonemennoù rik, da skouer e hindeg ha meur a yezh all komzet en India, pe c'hoazh evel alofonennoù, evel da skouer ar c'hensonennoù dre serriñ divouezh e saozneg e penn-kentañ ur ger.