polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Da vare Rouantelezh Alba e oa diazezet ar roueelezh war an Iliz, ha nebeut a diegezhioù a c'halle kontrolliñ ar mont da roue, ar pezh en doa roet ur stabilded pa oa diaesoc'h an traoù e Dál Riata ha Northumbria, en abeg d'o c'hudennoù stabilded nevez dres a-walc'h.
Roperzh Teurgn pe Roperzh Kreñv a oa un uheliad hag ur brezelour frank, hendad dinastiezh ar Roperzhidi hag ar Gapesianed, ganet etre 815 hag 820, ha lazhet d'ar 15 a viz Gwengolo 866 en emgann Brissarthe, er Maine-et-Loire a hiziv.
Er yezhoniezh e vez implijet an termen troad ablativel, ablativ pe tro-bellaat (saoz.: ablative case, diwar al latin ablatus, an anv-gwan-verb auferre "tennañ kuit/lemel") evit komz eus un droad o klotaat mui-pe-vui gant an araogennoù diwar, diouzh pe eus e brezhoneg.
Galloudoù hud he deus, teogiñ a ra he freizh, ur gwaz eta, evel pa vije un diaoulez tec'het eus puñs an ifern, o c'hoari gant he c'hened, gant he hoal, ha gant ar c'hoant c'hwezhet er wazed, da gas he mennozh kuzh da benn-vat.
Ar femme fatale zo un anv gallek, adkemeret e kalz yezhoù all, a vez graet eus un dudenn el lennegezh , hag a zo ur vaouez a zegas ar marv d'an dud, hag a c'hallfe bezañ matezh an Ankou e brezhoneg neuze, pe da vihanañ droukchañs d'ar wazed hoalet ganti.
Adarre e voe kaset d'ar Goulag gant ar Spurjadegoù Bras d'ar 1añ a viz Genver 1937, goude harzet abalamour d'e « oberiantiz trotskiour enepdispac'hel », kondaonet da 5 bloaz, kaset da g-Kolyma, e reter pellañ an URSS
Kerent tostañ ar gorilhed eo ar chimpanzeed hag an dud, rak dont a ra an holl Hominidae eus ar memes hendadoù, 7 milion vloaz zo Genoù an dud n'o deus ken 1.6% a gemm well-wazh diouzh genoù ar gorilhed a glot gante, met muioc'h a gemmoù zo e niver an eilennoù o deus pep gen.
O zrede pladenn vihan, "The Bears Are Coming", a voe embannet dindan stumm ur bladenn 12" ha dre bellgargañ. Ur stumm 7" a voe ivez, gwerzhet e voe e-pad o zroiad e miz miz C'hwevrer 2008, ur stumm demo eus "Piss Hands" a oa war an tu b.
E 1991 e rankas paeañ ur c'hastiz abalamour d'e film Moviola, peogwir e oa kaoz ennañ eus « stered melen o fouzhañ e kambreier gaz » hag eus « c'hwezh ar c'haramel » a glev pa vez devet yuzevien tapet gant kleñved ar sukr.
Hag ar verc'h henañ d'he c'hoar : “Kozh eo hon zad ; ha gwaz ebet nend eus er c'hornad, da zont d'hor bete, hervezgiz an holl vroioù. Deus, roomp gwin d'evañ d'hon zad, gourvezomp gantañ, ma virimp gouenn hon zad.”.
Lavarout a reer ez eo oberenn M. Laboa unan hag a gemmesk an hengoun, ar varzhoniezh hag an ijinusted en e ganaouennoù e-kerzh ar bloavezhioù '60 ha '70, oc'h enskrivañ enno e zoare d'ober hag o kanañ anezho ouzhpenn gant ur vouezh dibar, souezhus.
Asambles gant arzourien euskarat all e krouas er bloavezhioù 1960 ur strollad kanerien ha barzhed anvet Ez Dok Amairu hag a glaske reiñ buhez d'ar sevenadur euskarat a oa bet o kousket e-pad bloavezhioù renad Francisco Franco, ur jeneral a renas hag a waskas war ar vro gant taerded adalek ar bloavezhioù 1930 betek ar bloavezhioù 1970.
Alese ez eus deuet meur a emsaver breizhat, en o zouez Pêr Bourdellez, Loeiz ar Floc'h, Job Lec'hvien, Pêr ar Gall, Armañs ar C'halvez, Guillaume Dubourg, Yann Talbot, Jakez Konan, Fañch Kerrain, Tangi Louarn, Malo Louarn hag Erwan Kervella.
Er yezhadur hag yezhoniezh e vez lavaret amzer-amdremenet, pe amdremened, pe amzer-dremenet ledan eus un amzer yezhadurel en tremened a dalvez da deskrivañ un ober pe un darvoud a c'hoarveze a-raok ar mare m'emeur o komz en ur reizhiad amzerioù rik pe a-raok ar mare m'emeur o komz anezhañ lakaet da zaveenn en ur reizhiad keñveriek met o resisisaat ar fed ma ne oa ket peurachu an ober pe ar stad-se d'ar mare kent-se.
Estreget e arc'hwel pennañ ma talvez da sevel an doare-divizout, a-hendall e c'heller implijout ar verb-doareañ "would" evit pouezañ war ar fed ma veze graet pe ma c'hoarveze un dra bennak e-pad kalz a amzer en amzer dremenet, da lâret eo an amdremened en arvez boas, da skouer:
Daoust ha ma n'eo ket bet degemeret er yezh unvan, e vez implijet e galleg koulz dre gomz ha dre skrid, met kentoc'h dre gomz en ul live-yezh izel, amzerioù adkevrennek a bep seurt gante un arvez strizh, savet war implij ar verboù-skoazell "avoir" pe "être" displeget d'o zro en un doare kevrennek gant sikour ar verb-skoazell "avoir", da skouer:
Elfennoù arouezius eus doare Pieter Brueghel gozh a gaver ivez e oberennoù Avercamp : diarselloù a-dreuz-kaer, gwez bras ha brankoù da ginklañ an daolenn, lec'hioù lusket azalek an diaraog, livioù strewet en taolennoù a-bezh.
A-fet livañ tiez-feurm ha grañjoù e voe levezonet Avercamp gant un heuliad engravadurioù savet gant Hieronymus Cock hag embannet en Antwerpen e 1559 hag e 1561 diwar dresadennoù « Mestr ar gweledvaoù bihan », adembannet gant Theodor Galle e Antwerpen e 1601 ha gant Claes Jansz Visscher en Amsterdam e 1612.
En arvar e voe e vuhez azalek ar mare ma voe embannet ar romant, hag ar Reichsleiter Philipp Bouhler a c'houlennas gant Hitler ma vefe graet un dra bennak a-enep da Jünger, met ne c'hoarvezas netra dre ma touje Hitler ouzh Jünger abalamour m' en doa brezelet e 1914-18, bet en doa bet medalenn an dellid hag abalamour m'en doa skrivet danevelloù brezel ivez.
Peurliesañ e veze lakaet ar gaoz war ar pennadoù en doa lakaet embannet e kazetennoù broadelour er bloavezhioù 1920 ha 1930, hag en em c'houlenn a rae an dud hag-eñ en doa bet ul levezon war pennoù-bras ar strollad nazi ha war ar fed o doa tapet ar galloud e 1933.
Ul levr ennañ ur meskaj romant hag arnodadenn eo, dre ma kaver ennañ e eñvorennoù brezel, ar pezh a c'houzañvas ar soudarded a oa er fozioù-difenn, hag e soñjoù politikel ha prederouriezhel war ar beoc'hgarouriezh hag ar galonegezh.
Ulrich von Hutten, « ex buchonia » (ganet d'an 21 a viz Ebrel 1488 e kastell Steckelberg e Schlüchtern en Hessen; marvet d'an 29 a viz Eost 1523 e-kichen Zürich), marc'heg an Impalaeriezh, a voe ul lenneg, hag unan eus bruderien an Disivoud protestant en Impalaeriezh santel roman.
Kanton Ailly-sur-Noye gant 23 c’humun: Ailly-sur-Noye, Aubvillers, Chaussoy-Epagny, Chirmont, Coullemelle, Esclainvillers, La Faloise, Flers-sur-Noye, Folleville, Fransures, Grivesnes, Hallivillers, Jumel, Lawarde-Mauger-l'Hortoy, Louvrechy, Mailly-Raineval, Quiry-le-Sec, Rogy, Rouvrel, Sauvillers-Mongival, Sourdon ha Thory.
Kanton Montdidier, gant 34 c’humun: Andechy, Assainvillers, Ayencourt, Becquigny, Bouillancourt-la-Bataille, Boussicourt, Bus-la-Mésière, Cantigny, Le Cardonnois, Courtemanche, Davenescourt, Erches, Ételfay, Faverolles, Fescamps, Fignières, Fontaine-sous-Montdidier, Gratibus, Grivillers, Guerbigny, Hargicourt, Laboissière-en-Santerre, Lignières, Malpart, Marestmontiers, Marquivillers, Mesnil-Saint-Georges, Montdidier, Piennes-Onvillers, Remaugies, Rollot, Rubescourt, Villers-Tournelle ha Warsy.
Kanton Moreuil, gant 23 c’humun: Arvillers, Aubercourt, Beaucourt-en-Santerre, Berteaucourt-lès-Thennes, Braches, Cayeux-en-Santerre, Contoire, Démuin, Domart-sur-la-Luce, Fresnoy-en-Chaussée, Hangard, Hangest-en-Santerre, Ignaucourt, Mézières-en-Santerre, Moreuil, Morisel, La Neuville-Sire-Bernard, Pierrepont-sur-Avre, Le Plessier-Rozainvillers, Le Quesnel, Thennes, Villers-aux-Érables ha Wiencourt-l'Équipée.
Kanton Rosières-en-Santerre, gant 20 kumun: Bayonvillers, Beaufort-en-Santerre, Bouchoir, Caix, La Chavatte, Chilly, Folies, Fouquescourt, Fransart, Guillaucourt, Hallu, Harbonnières, Maucourt, Méharicourt, Parvillers-le-Quesnoy, Punchy, Rosières-en-Santerre, Rouvroy-en-Santerre, Vrély ha Warvillers.
Peurliesañ e vez graet dave d'ar stad pe d'an ober gant ur frazenn, ma talvez ar verb da elfenn bennañ evit resisaat perzhioù semantikel ar stad pe an ober-se, ha gant ur rannfrazenn anv evit sklaeraat piv pe petra a c'houzañv pe a zo pal ar stad pe an ober-se, da lâret eo ar gouzañver.
Stad dieub Oranje, pe Oranje-Vrystaat, a oa ur republik boer , krouet gant ar Voortrekkered, anv deuet diwar hini an Tiegezh Oranje-Nassau, roet d'ar stêr a dreuz ar stad; deuet da vout un drevadenn saoz , ur broviñs eus Suafrika .
Loreet eo bet Mich Beyer e 2007 gant Frañs 3 evit al levr «Seizh devezh warn-ugent», e 2008 gant Priz Langleiz evit he romant "Etrezek an enez" ha nevez zo gant Unvaniezh Skrivagnerien Vreizh, Priz Per Mokaer 2010 en avani d'he levr "Kan ar Mein" embannet gant An Alarc'h.
N'eo ket an tu-gouzañv ur savadur eneparbennek, rak daoust ha ma c'hell bezañ diverket ar graer yezhadurel tu-gouzañv c'hell bezañ vez diverket e c'hell bezañ meneget er frazenn (d.s. "Gwalc'het e oa bet ar c'hi" pe "Gwalc'het e oa bet ar c'hi gant Yann").
En tu-eneparbennek avat, da lâret eo pa dalvez ur verb arbennek da verb pennañ ar rannfrazenn n'eo ket dav menegiñ ar graer er frammadur kevreadurezhel evit ma vefe sklaer e oa bet kaset da benn an ober gant unan bennak pe gant un dra bennak, da skouer:
Mamm Mungo, Thenaw hec'h anv, anavezet ivez evel Santez Thaney, a oa merc'h d'ar roue brezhon Lot, pe Lleuddun , a renas e kornad Haddington, e Bro-Skos hiziv, met e rouantelezh Gododdin da neuze, en Hanternoz Kozh Brezhoned Enez Vreizh.
Er yezhoniezh e vez implijet an termen aktivel-stadel pe yezh aktivel hepmuiken, anvet ivez a-wezhoù yezhoù nominativel-absolutivel, evit komz eus ur steudadur morfologel-kevreadurezhel pa vez merket e degouezhioù resis arguzenn nemeti ur verb amdranzitivel en hevelep doare ha graer yezhadurel ur verb tranzitivel ha merket e degouezhioù resis all en hevelep doare ha renadenn/gouzañver ur verb tranzitivel , da lâret eo e kemm troad ar rener/graer hervez degouezhioù resis a c'hell kemmañ a yezh-da-yezh.
Er yezhoù implijet gante troadoù e vez merket arguzenn ar verboù tranzitivel gant an troad agentivel pa denn d'un ober kaset da benn a-ratozh gant ur graer yezhadurel diouzh un tu pe gant an troad patientivel pa denn d'un ober kaset da benn hep e bolontez (d.l.e e vez dilefennet evel gouzañver an ober kentoc'h evit graer an hevelep ober) diouzh an tu all.
Diwar meur a livour, re gozh ha re vodern (Hans Sebald Beham, Lucas Cranach, Israel de Meckenen, Martin Schongauer, Hans Memling, Gerard van der Meire, Gerard Horenbout, Lievin de Witte, Lancelot Blondeel, Jean Vereycke, Gerard David, Jan Sanders van Hemessen, Jean Mandijn, Volckert Claeszoon, Jean Singher, Jean van Elburg de Gueldre, Arnould de Beer, Jean Crans, L. van Noort, Michel Gast, Pierre Bom ha Cornelis van Dalem)
Buhez livourien ilurañ an Izelvroioù hag Alamagn (da zaou vreser a Haarlem, Jan Matthysz Ban ha Cornelis Gerritsz Vlasman), lodenn vrasañ al levr eo, enni 94 pennad, da lavaret eo en-dro 100 buhezskrid diwar-benn livourien flamank, izelvroat hag alaman an Azginivelezh ;
Goude marv Jacobs e voe kendalc'het troioù-kaer Blake et Mortimer gant treserien ha senarioourien all : L'Affaire Francis Blake e 1996 gant Jean Van Hamme ha Ted Benoit, La Machination Voronov e 2000 gant Yves Sente hag André Juillard, L'Étrange Rendez-vous e 2001 gant Jean Van Hamme ha Ted Benoit, Les Sarcophages du 6e continent levrenn 1 e 2003, levrenn 2 e 2004, hag ivez Le Sanctuaire du Gondwana e 2008, gant Yves Sente hag André Juillard.
Seblantout a ra an anv-badez gallek Morgane dont eus an doug d'ur meni sevenadur kelt ha krennamzerel, hag eus kelc'hiad romantoù ar Roue Arzhur gant Chrétien de Troyes, savet diwar anv ar Fata Morgana meneget en oberennoù Jafrez Menoe, hag a oa savet diwar mojennoù kembraek an amzer-hont.
Ur c'hempenn a voe graet gant Hywel d'al lezennoù kozh, anvet goude "Lezenn Hywel Dda" pe "Lezenn Hywel", d'ar c'houlz ma oa Offa, roue Mercia, o sevel "lezenn Mercia" hag Alfred Veur o sevel "lezenn Wessex".
« N'em eus tra ebet a-enep d'an dud, met ur gudenn a sav gant an ideologiezh islamour. Ne fell ket din ma vo kaset en-dro d'ar gêr ar re a zo o chom amañ hag a zo enframmet, met lavarout a ran dezho en em zizober diouzh an ideologiezh-se, hag a zo faskour diouzh ma savboent.»
« Sklaeroc'h e lavaran an traoù : gwelloc'h eo ma sevenadur evit ar sevenadur islamour. Ne reomp gant ar maouezed, an dud heñvelreizh gant an darempredoù politikel er gevredigezh, evel ma ra ar sevenadur warlerc'hiet-se. Kevatal eo an holl dud.»
He mibien, Andreas Aostria (15 a viz Even 1558 e kastell Bresnitz - 12 a viz Du 1600 e Roma, hag eñ eskob Konstanz ha Brixen), ha Charlez Aostria (22 a viz Du 1560 e kastell Bürglitz - 31 a viz Here 1618 e Überlingen, hag eñ jeneral an Impalaerezh en Hungaria), a voe anvet margrafed Burgau, ur gêr e Bavaria perc'hennet gant Aostria.
Peurliesañ e soñjer e savas ur levr keginañ diwar-benn ar boued a veze fardet pa veve, met n'eo ket sur e vije bet savet ganti Tout au moins a-t-elle effectué des rajouts ou plutôt les a-t-elle fait effectuer He levr eurvezhioù hag a zo leun a skeudennoù, a zo bet miret betek hiziv an deiz.
Erbedet eo c'hoazh gant an Iliz yuniñ hag ober pinijenn, evel chom hep debriñ kig d'ar Gwener, ha zoken e-pad ar C'horaiz, nemet da sul, met ur c'hiz ez eo, ha n'eo ket ur gourc'hemenn eus an Iliz er ster strizh ken.
Gwanaet a galz eo bet gourc'hemenn ar yun abaoe 1966, gant Solgelenn Poenitemini Paol VI : yuniñ a ranker da vihanañ da Verc'her al Ludu, a zo deiz kentañ amzer ar C'horaiz, ha da Wener Ar Groaz, a zo deiz pasion ha marv Jezuz-Krist, ar Salver, hervez ar Gristenion.
Gervel a ra eta d'an emziouer ha da genlodañ, e doare ma klasko pep kristen an emziouer a zo mat e degouezh pep hini evit en em dreiñ ouzh Doue, evit adkavout ur frankiz diabarzh, digeriñ o c'halon d'an Aviel, bezañ tostoc'h da Zoue ha d'an nesañ.
En ur lakaat an dud deuet da vezañ bugale, dre ar c'hitsch nevez e voe aesoc'h touellañ ar bobl en ur lakaat hec'h ezhommoù sevenadurel ken izel ha plijadurioù bihan evel filmoù Walt Disney, al lennegezh pulp, hag ar romantoù karantez ti-gar".)
Un eil vered, R.E. Farm No.2 a voe digoret gant ar 1st Battalion, Dorset Regiment e tu kornôg an ti-feurm; homañ ve servijas ket kalz hag an 23 bez a oa enni a voe lakaet er vered Nn 1 goude an arsav-brezel eus an 11 a viz Du 1918.
Emvod ar Gelted eo an anv brezhonek hervez an aozadur, hag Emvod ar Gelted en Oriant evit an devezhioù gouel, met gallout a reer klevet ha lenn meur a anvadur all, en o zouez Gouelioù Etrekeltiek an Oriant hag a seblant bezañ an hini ledetañ.
Er wengelouriezh lec'hlennat eo Odin Tad an holl hag ereet eo ouzh ar furnez, ar marv, ar rouelezh, ar ouiziegezh, ar brezel, an trec'h, an hudouriezh, ar barzhoniezh, ar gounnar, hag ar runoù, dimezet eo gant an douezed Frigg.
En tirioù germanek e kaver anvioù damheñval: Woden e hensaozneg, Wōdan e hensakson, Wuodan e hen nederlandeg, Wuotan e henc'hermaneg uhel, an holl a zeu eus ar c'hentnorseg *Wōđanaz hag a dalva 'mac'htiern ar gounnar', pe penn ar follion.
En e gaieroù e krouas gerioù hag e tistummas re all, kemmoù a zegasas d'ar reizhskrivañ ha daougementiñ pe tric'hementiñ ar vogalennoù hag ar c'hensonennoù, a-benn luskañ frazennoù e vuhezskrid ijinet, 25 000 pajenn dezhañ, hag anvet « Mojenn Sant Adolf ».
Meur a wech e klaskas gwallañ merc'hed yaouank-tre, « un temptadur diaoulek », e voe toullbac'het e 1890 Adkouezhañ a reas, ha lakaet e voe da zigiriek, ha dalc'het azalek 1895 e bredospital Waldau, e-kichen Bern.
Er yezhoniezh e vez implijet an termen troad abesivel (saoz.: abessive case, diwar al latin: abesse, "bezañ pell diouzh") anvet ivez karitivel pe privativel evit komz eus un droad a dalvez da verkañ ar fed ma vank perzhi an anv ma vez staget outañ, o klotaat mui-pe-vui gant an araogenn "hep" ha gant ar rakgerioù "de -" hag "am-" e brezhoneg.
Ar c'hentañ niverenn eus Peuples et frontières e voe enni ur pennad skrivet gant ar Flandrezat enepyuzevour J. Demeerseman o vurutellañ hag o klask divrudañ kannaded ar greizenn yuzev; hervezañ ne c'helle ket ar Stad alaman kavout un digarez d'ar fed ma vefe atav ken krog ar yuzevien e bed ar sinema.
E 1931 e voe krouet an eil Strollad Broadel Breizh gant Frañsez Debauvais hag Olier Mordrel, hag a voe divodet e 1939 da vare gouarnamant Édouard Daladier en abeg d'un nebeud mennozhioù hag a oa pell diouzh re Vro-C'hall ha re dost eus re Alamagn, prest da zibennañ ar Stad c'hall.
Ar yezhoù indez-iraniek, da skouer, a laka un diforc'h etre implij ar steudadur ergativel pe akuzativel hervez ma implijer an arvez ledan, implijet gant ar steudadur akuzativel, diouzh un tu pe strizh, implijet gant ar steudadur ergativel, diouzh an tu all.
E yezhoù evel an dakatoeg e vez merket arguzenn verboù aktivel, da skouer "redek", en hevelep doare hag evit ar verboù tranzitivel dres evel er yezhoù akuzativel, keit ha ma vez merket arguzenn verboù stadel , da skouer "bezañ en e sav" en hevelep doare ha renadenn ur verb tranzitivel dres evel er yezhoù ergativel.
Er yezhoniezh e vez implijet an termen damergativelezh evit komz eus ur steudadur morfologel-kevreadurezhel kemmesk kavet e yezhoù 'zo implijet gante ur frammadur ergativel-absolutivel e degouezhioù 'zo hag ur framamdur morfologel-kevreadurezhel all, peurliesañ nominativel-akuzativel e degouezhioù yezhadurel resis all.
Hervez ar C'hronik angl-ha-saoz e oa mab da Eoppa, a oa mab da Esa, fa oa mab da Ingwi, a oa mab da Angenwit, a oa mab da Aloc, a oa mab da Bernic , a oa mab da Brond, a oa mab da Bældæg, a oa mab da Woden, hendad an holl rouaned angl-ha-saoz hervez an hengoun, par d'an doue Odin.
Er yezhoniezh e vez implijet an termen amzer-da-zont evit komz eus un amzer yezhadurel a dalvez da zeskrivañ un ober ha n'eo ket c'hoarvezet c'hoazh met a gav d'an hini a zo o komz e c'hoarvezo diwezhatoc'h, en dazont, pe mar kaver gwell, en un amzer goude an amzer-vremañ en ur reizhiad amzerioù rik pe c'hoazh da heul un ober all lakaet da daveenn amzeriañ en ur reizhiad amzerioù keñveriek.
Yezhoù all avat, da skouer ar sinaeg, ne verkont ket an amzer-da-zont en o yezhadur, implijet gante kentoc'h adverbioù pe elfennoù leksmek all, a c'hell dont da vezañ a-hed ar wezh elfennoù yezhadurel stag d'o zro, da skouer:
Goude ur bloaz studi war an arzoù, an istor hag ar saozneg, e krogas da labourat e 1965 evel kazetenner evit ar Bucks Free Press: « I started work one morning and saw my first body three hours later. » (« Kroget e oan da labourat ur mintinvezh ha teir eur goude em eus gwelet ma c'horf marv kentañ. »).
Perzhioù dibar e oberennoù eo ar sederidigezh ha ar c'hwekted, kement-se a c'haller merzout e div daolenn vrudet savet gantañ : Ar Werc'hez e-touez ar Sent hag Azeulerezh an tri roue, dalc'het en ospital Sant-Yann e Brugge kerkent ha livet.
Pennoù-bras an embregerezhioù a gave dezho e vefe aesoc'h digreskiñ an dleoù o doa hag aesoc'h ivez ezporzhiañar pezh a produent (ar mark a golle taloudegezh keñveriet gant an monioù all hag e teue ar pezh a oa produet en Alamagn da vezañ marc'had-matoc'h).
D'ar 24 a viz Even 1922 e voe lazhet Walter Rathenau, hag eñ ministr an aferioù diavaez, gant izili Aozadur Consul, ur strollad eus an tu-dehou pellañ a rebeche outañ klask tostaat ouzh kevredidi ar Brezel bed kentañ hag ivez ar fed e oa a orin yuzev.
Kas a reas war-raok implij an amskeud er c'hoadengraviñ, ha soñjal a reer e voe an hini kentañ a implijas ur bloc'had liv en ur skeudenn a savas e 1508 E stampenn Karediged paket gant ar marv) eo an oberenn gentañ ma voe implijet tri bloc'had da aozañ an amskeud.
Ar brezel koulz hag an dispac'h en Alamagn a voe gwelet ganto evel un troc'h gant an amzer dremenet, ha lod brasañ anezho a voe didouellet goude ar brezel ha soñjal a rae dezho e oa bet ur brezel dister abalamour d'ar pezh o doa bevet er fozioù-difenn, ma oa didalvez buhez an neb a glaske chom bev.
Jung a voe awenet gant ar faskouriezh hag e vroudas ur stumm faskour eus an Dispac'h mirour etre ar bloavezhioù 1920 ha 1930 : hervezañ e oa ar vroad evel un hennad bev; mont a reas ivez a-enep d'an hiniennegezh hag er c'hontrol e savas a-du gant ar brezel hag ar soudarderezh; ha broudañ a reas ivez "engalvadeg hollek" an dud hag ar greanterezh.
Ar skrivagnerien ezel eus an dispac'h mirour a savas a bep seurt testennoù broadelour ha radikal : deizlevrioù brezel, skridoù faltazi diwar-benn ar brezel, pennadoù kelaouiñ, manifestoioù hag arnodadennoù preder peogwir e felle dezho degas kemmoù er vuhez politikel ha sevenadurel en Alamagn.
Meister E. S., pe Mestr E. S., ganet war-dro 1420 ha marvet war-dro 1468, eo an anv a reer en alamaneg eus un arzour, orfebour hag engraver alaman dizanv, a laboure war-dro kreiz ar , pa oa marevezh an arz gotek oc'h echuiñ.
E New York, e korn ar 57vet Straed ha Madison Avenue, e krouas e ziskouezva hag e ouestlas e vuhez da lakaat anavezout oberennoù Henri Matisse ha re e vignoned : Georges Rouault, André Derain, Alexander Calder, Balthus, Joan Miró, Yves Tanguy, Jean Dubuffet, Augusto Giacometti, Roberto Matta, Wifredo Lam , Zao Wou-Ki ha François Rouan.
A vare da vare, diouzh fonnusted o boued er goañv pergen, e c'hall al labous treiñ war-du ur skalfad ledan a breizhoù : gedon, gozed, gwiñvered, lapined, logod, moreganed, razhed, razhed-musk ; preizhoù brasoc'h a dap diwar trapoù bet staliet gant tud, evel rakouned (a c'hall bezañ ken ponner ha 12 kg en annezva ar gaouenn-erc'h).
Unan eus ar c'haouenned brasañ ha ponnerañ eo : etre 52 ha 71 cm eo ment al labous, etre 1,25 m ha 1,50 m eo e hed-eskell, etre 1,6 ha 3 kg a bouez a vez ennañ ; melen eo e zaoulagad ha du e bigos.
Betek nevez zo e veze lakaet Bubo scandiacus da spesad nemetañ ur genad all anvet Nyctea, ha Nyctea scandiaca e oa anv a veze roet d'al labous ; dre zielfenniñ an TDN avat eo bet kavet eo ar gaouenn-erc'h ur c'har tost d'ar genad Bubo – met lod skiantourien eo gwell dezho ober Nyctea scandiaca anezhi c'hoazh.
Evel kigezaded all e lonk ar c'haouenned-erc'h o freizhoù bihan en un taol ; dre drenkennoù kreñv o stomog e tileizhont ar c'hig a-raok dislonkañ bouloùigoù eskern, dent, pluñv, feur hag all un 18 pe 24 eurvezh goude ar pred.
E 1957 e seblant bezañ bet yezh kentañ an embannerezh p'eo bet lakaet e gwerzh Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all gant Jakez Riou ha trede embannadur Grammaire bretonne gant Roparz Hemon (an embannadurioù kentañ dindan anv Skridou Breiz e 1940 ha 1948).
Asambles gant ar gelaouenn, skipailh Al Liamm en deus meret un obererezh embann brezhonek eus ar re bouezusañ, p'o deus klasket heuliañ an hent boulc'het gant Skridou Breiz, an ti-embann meret gant Florentin Goinard, hemañ tost ouzh Strollad Broadel Breiz.
Eus porzh Aled ez aent da Enez Vreizh betek an aod kreisteiz ha dreist-holl da l'emporion Hengistbury Head nepell diouzh Bournemouth en Dorset a vremañ, ma'z eus bet kavet kalz tammoù amforennoù gwin roman, pri-poazh eus broioù an Osismied hag ar Guriosolited, ha kalz a bezhioù moneiz eus ledenez Arvorig, met kentoc'h eus bro ar Guriosolited.
Er yezhoniezh e vez implijet an termen amzer-dremenet tostañ evit komz eus un amzer yezhadurel a dalvez da deskrivañ un ober pe un darvoud c'hoarvezet just a-raok ar mare m'emeur o komz en ur reizhiad rik pe c'hoazh just a-raok ur mare all m'emeur o komz diwar e benn, lakaet da lakaet da daveenn amzeriañ en ur reizhiad keñveriek.
Lenneien zo a gav dezhe e c'hall an anv California dont eus Kan Rolland, ur meurgan gallek eus an XIvet kantved, savet diwar-benn faezhidigezh arme Karl Veur e Roncevaux, e Pireneoù Euskal Herria, d'ar 15 a viz Eost 778, p'edo o tec'hel rak an arme vuzulmat.
Lod skiantourien a c'houlaka e talv an doare da virout gwelloc'h gwrez ar c'horf, peogwir e tremen ar flammeged kalz amzer o patouilhat e dourioù yen ; koulskoude e chom an evned evel-se ivez e dourioù tomm, ha gwelet eo bet an doare gant laboused ha ne batouilhont ket.
Phoenicopterus roseu eo ar flammeg brasañ a-douez ar c'hwec'h is-spesad : etre 1,20 ha 1,40 m eo e vent ha betek 3,5 kg a bouez zo ennañ ; Phoeniconaias minor, ar flammeg bihanañ, zo 0,80 m uhel ha 2,5 kg zo ennañ.
Ray Bradbury a lavaras diwar e benn : "Frank Belknap Long en deus bevet da vare lod brasañ istor ar skiant-faltazi er Stadoù-Unanet, anavezet en en deus ez-personel lod brasañ ar skrivagnerien pe en deus kenskrivet ganto, ha, dre e skridoù, en deus sikouret da frammañ an dachenn-se pa oa yaouank-tre c'hoazh a lod barsañ ac'hanomp."
Abalamour m'eo bet pouezus-kenañ produiñ bleud evit ober bara hag a bep seurt krampouezh, kouignoù, gwastelloù, tartezennoù hag all abaoe m'eo bet ijinet gounezerezh an edeier da vare an Neolitik e c'heller lavaret eo bet ar milinoù ar savadurioù arbennik niverusañ ha ledetañ er bed a-bezh nemet e broioù ma vez ar riz ar boued pennañ, en Azia ar gevred pergen.