polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
An Emglev alaman-ha-soviedel (an anv ofisiel a oa: "Feur-emglev anargadiñ etre Alamagn hag an Unaniezh Soviedel"), Deutsch-sowjetischer Nichtangriffspakt en alamaneg, a vez graet emglev Molotov-Ribbentrop anezhañ a-wechoù e broioù ar C'hornaoueg, ar C'hengrad Hitler-Stalin er broioù tapet fall gant an emglev-se, ha Kengrad anargadiñ 1939 e Rusia, a oa bet sinet d’an 23 a viz Eost 1939 gant Joachim von Ribbentrop ha Viatcheslav Molotov, ministred an Aferioù Diavaez gant gouarnamant an Trede Reich ha hini an Unaniezh Soviedel.
Lavaret a reas da Witkar, kannad an impalaer nevez : "Kerzh da-gichen da vestr en-dro hag adlavar ma c'homzoù dezhañ : N'on ket annezad e diriad. Ra vo e veli war ar Franked hag hini Morvan war ar Vrezhoned. Ma ren ar Franked ar brezel war hon enep, ni a raio evel-se en-dro. Divrec'h a zo evit o implij da bep ac'hanomp ha ma 'z eus skoedoù gwenn ganto ez eus skoedoù du ganeomp".
An holl re a gelenn brezhoneg er skolioù-mamm hag er skolioù kentañ-derez, er skolajoù hag el liseoù, er skolioù mistri hag er skolioù-meur - pe vefe en Deskadurezh Stad, en deskadurezh katolik pe e Diwan - er c'helenn dre lizher hag er c'hentelioù-noz.
Pa soñje dezhañ e oa Diwan o vont da goll hec'h ene e roas e zilez eus ar burev war un dro gant Daniel Kernalegenn, Mari Madeg ha Dora Vargas pa voe anv a sinañ un emglev gant ar Stad c'hall a-benn enframmañ Diwan en deskadurezh Stad dindan renerezh Andrew Lincoln, prezidant Diwan da neuze.
Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant Corgat, person, ha Bourbigo, kure, eus parrez Landrevarzeg, ha L'Abbé, kure trev Kilinenn.
Evel-se e kreskas ar bed gresian betek goleiñ Kiprenez, holl aodoù Turkia, Sikilia ha Su Italia hag toleadoù strewet penn-da-benn aodoù ar Mor Kreizdouar ha re ar Mor Du, er broioù a zo hiziv Albania, Bulgaria, Egipt, Libia, Su Bro-C'hall, Reter Spagn, Jorjia, Roumania ha Su Ukraina.
D'an 13 a viz Eost 1944 e kouezhas un nijerez Lancaster I marilhet ME757 ha kodet WS-O eus ar 9th Squadron eus ar Royal Air Force e Plougastell, lazhet e voe he seizh nijour, c'hwec'h anezhe a zo douaret e bered ar gumun hag an hini all e Hottot-les-Bagues War Cemetery ;
Goude ma oa bet drouklazhet an heñvelrevad Harvey Milk d'a7 27 a viv Du 1978 e felle d'an dud diskwel o fulor hag al lorc'h e senten en o identelezh revel ha stagañ a reas an embregerezh Paramount Flag Company war werzhañ bannieloù kanevedenn graet gant danvez liesliv hep al liv roz.
Gwelet a reer, en diabarzh, er pavezadur ardamezioù Gwion Kelenneg, kambrelan dug breizh, hag e wreg Janed Rostrenen , ur murlivadur a daolenn skourjezadenn ar C'hrist, bet graet en hanterenn gentañ ar XVIIvet kantved, koulz hag un dribunell eus 1671.
An nev a voe savet er , ar porched norzh e-kreiz ar , ar sakristi a weler ez eus bet skrivet outi a c'houlennas ar person Julien Gouezel lakaat sevel anezhi e 1724, ar c'hloc'hdi gant daou seurt garidoù hag ur gorzenn eizhkognek a voe adsavet e 1747, an izelvos su a voe savet e 1830-1832 hag ar c'heur e 1899.
Ar werenn vras, anezhi oberenn ur stal-labour eus Kemper eus an trede kard eus ar , zo gouestlet da Basion ar C'hrist hag a zo peuzheñvel ouzh gwerennegoù Gwengad, Gwimilio, ar Merzher-Salaun, Kemeneven hag ar Roc'h-Morvan.
Mont a reer tre ar porzh-iliz dre un nor bras-divent eus 1754 zo kinklet gant peder delwenn e maen Kersanton, maen teñval a veze tennet eus mengleuzioù zo anezho war ribl ar richer Zaoulaz e Penn-ar_Bed, aes da gizellañ ha dre-se implijet ingal evit kizellañ e Breizh.
En emvod en em gavas tud hag a oa boazet d'ober gant doare-skrivañ Emgleo ar Skrivagnerien, savet e 1908 gant Frañsez Vallée, evel Frañsez Kervella, Yann-Vari Perrot, Pêr Bourdellez, Fañch Elies Abeozen ha tud hag a oa boazet d'ober gant doare-skrivañ hengounel eskopti Gwened evel Loeiz Herrieu, Roperzh ar Mason pe ar yezhour an tad Le Goff.
Dont a reas Roparz Hemon da vezañ rener ar Framm Keltiek, ur bloaz war-lerc'h e grouidigezh e miz Here 1941 gant Leo Weisgerber, un aozadur sevenadurel a vode arzourion, furcherion, enklaskerion.Ar savadur-se a hañvale bout levezonet gant an Deutsche Forschungsgemeinschaft .
En e levr An dud am eus anavezet e kaver e zezrevell eus an anaoudegezh a reas gant emsaverion ha yezhourion war ar brezhoneg e Pariz pe e Breizh evel Jakez Kerrien, Yann Sohier, Jakez Riou, Emil Ernod, Frañsez Debauvais, Meven Mordiern, Tangi Malmanche, Abeozen, Jarl Priel, Youenn Drezen pe Langleiz etre an daou vrezel-bed.
En em zifenn a reas en ur lavarout e oa ur gouizieg ha n'en doa obererezh politikel sirius ebet, ha neuze levezon, pa oa dalc'het Bro-C'hall gant an Alamaned ha difennet eo bet gant miliadoù a Gelted tramor o doa komzet en un doare mat anezhañ.
Meur a gelaouenn a roas lañs dezho e-pad ar brezel : ar gelaouenn Sterenn savet e 1940, un dastumad skridoù lennegel pe skiantel, hag ar gelaouenn Arvor a savas e 1941, ur gelaouenn divyezhek er penn-kentañ, hag e brezhoneg hepken buan-kenañ, graet evit an holl, e doare kent Kannadig Gwalarn a oa aet da get en abeg d'ar brezel.
Ar brezegenn-damall a spisa ar pezh a zisklêrias Roparz Hemon evit e zagañ hag e lakaat da vout anavezet evel den kablus : "Emziskleriañ a ran a-du, nemetken war an dachenn sevenadurel a zo hon re, gant ur c'henlabour leal gant ar pobloù a gizell an Europa Nevez dindan va daoulagad e-pad un emvod foran eus ar Framm keltiek e Roazhon.".
Div eus ar mitizhien dreist-holl, Mari Urien ha Jeannette Omnes, o doa bet ul levezon war entan ar paotrig e-keñver ar brezhoneg pa ganent alies er yezh-se hag e lennent kontadennoù pobl dezhañ Hervez e desteni e kenskrivas gant Frañsez Vallée adalek 1915, evit resev e gelaouenn Kroaz ar Vretoned.
En-dro dezhañ e teuas ur bagad brav a dud yaouank ez eo chomet o anv en istor ar yezh, evel Youenn Drezen, Fañch Elies , Loeiz ar Floc'h , Frañsez Kervella , Langleiz, Jakez Riou, Meavenn, ha meur a hini all c'hoazh.
Ur benveg all evit deskiñ brezhoneg buan, pe deskiñ lenn buan, e voe ar brezhoneg eeun, ur roll gerioù diazez, a gaver e pep rannyezh, un tammig en tu-hont da 1000 ger , ha geriadurioù ha yezhadurioù bihan ha marc'had-mat.
Meur a abeg a zo d’an dra-se : abalamour d’an hin n’a ket an dour da ziaezhennañ buan, kalz stêrioù a ziskarg o dour dous er mor ha, gant ar strizh m’eo an tremen war-zu Mor an Hanternoz, ne vez ket mesket dour disall a-walc’h ar Mor Baltel gant dour salloc’h ar Meurvor Atlantel.
Mor ar Reter eo an anvadur roet dezhañ er yezhoù germanek , e finneg (daoust ma n’emañ ket ar mor-se er reter d’o bro o deus dalc'het ar finnegerien d'ober gant un anvadur a zo deuet dezho eus ar svedeg, pa oa Finland e dalc'h Sveden e-pad kantvedoù).
22 a viz Gwengolo : Feur-emglev Bleaz, hervez youl Anna Vreizh, ret eo da Loeiz XII, roue Bro-C'hall, reiñ en argouroù Dugelezh Milano, Genova, Dugelezh Bourgogn ha Breizh d'e verc'h Klaoda Bro-C'hall, danvez pried Karl V an Impalaeriezh Santel, mab-bihan da Fernando II Aragon.
Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Alain Jestin e anv, ha pevar c'hure, Paul-Hervé Kerangueven, Jacques Abunot, Jean-François Quénéa ha Pierre Colin.
"Evel ma lâr e-pad e atersadennoù e servij e sonennoù da lakaat an dud da soñjal en diaesterioù zo en Afrika, ar c'hleñvedoù, ar baourentez. Servijout a ra ivez da chom hep disoñjal eo ar pobloù afrikan tud eveldomp gant o hengounioù, o sevenadur."
Gallout a ra adsevel orin ar gwin gant keñveriadurioù henoniel ha genetikel d'ar C'haokaz hag an harz norzh ar Reter-Nesañ, a vez o startaat gant an dizoloadennoù kozhañ tarbodoù eus 6000 kt JK e Jorjia ha 5000 kt JK en Iran.
An dourioù sallañ er meurvorioù zo en trovanoù : en Norzh, keit-ha-keit etre aodoù Afrika ha re Florida hag er Su, a-vaez da aodoù Arc'hantina ; un tamm mat salloc'h c'hoazh eo ar Mor Kreizdouar, a zo ur mor damserr, rak skort e vez ar glaveier eno ha bras an diaezhennañ ; salloc'h eget ar c'heitad ivez eo dourioù Mor Arabia etre Oman ha Pakistan.
Ur mor avat n'eus aod ebet dezhañ : Mor Sargassum, a zo bevennet er Meurvor Atlantel gant froudoù-mor hepken ; dibar eo e zourioù sioul goloet a bakadoù bezhin gell anvet Sargassum, diwar sargaço e portugaleg, eus al latin sǎlīcastrum, anv ar blantenn Solanum dulcamara hec'h anv skiantel (e brezhoneg : "chapeled-an-aer" , "frond', 'front", "frount", "gwinienn yusaz".
Dre astenn-ster e reer "morioù" eus ledennadoù dour dous bras evit o zermeniñ evel brasoc'h eget al lennoù all ; lakaet e vezont da vorioù diabarzh : Lenn Geneva, Lenn Poyang, Lenn Tai, Lenn Tiberiad, Lenn Van, meur a lenn vras e Kanada hag er Stadoù-Unanet), e-kreiz Azia hag e Suamerika .
Pa zileizh an dioksidenn garbon en dour e tazgwered gantañ evit kenderc'hañ meur a gediad kimiek, ionek pe get : war-dro 3,5% eus holenegezh an dour-mor zo dileizhadoù haloù ha n'int ket NaCl : haloù klor , sodiom , soufr , magneziom , kalkiom , potasiom , bikarbonat , brom , karbonat , strontiom , bor , fluor ha re all .
E penn lod gerioù hag a denn d'ar mor emañ ar rakger mor- evit anv al loened-mor peurvuiañ, da skouer : morc'hast, morc'hwen, mordouseg, morgaoul, morgazh, morhoc'h, morlaer, morlenn, morlu, morskoul, morvarc'h, morvezegiezh, morvil.
Evel ezel eus Unvaniezh Demokratel Breizh e savas meur a bennad evit kelaouennoù ar strollad, ken e galleg evit Le Peuple breton, ken e brezhoneg evit Pobl Vreizh hag ivez evit Al Liamm, dreist-holl ur pennad "kleiz ha Breizh", a zo a dalvoudegezh vras.
Pa oa lisead e oa bet entanet gant studi ar hieroglifoù egiptat hag a-drugarez d’e vreur Champollion-Figeac e teuas a-benn da gaout un eilskrid eus enskrivadurioù maen Rosetta, a oa bet skrivet warnañ e hieroglifoù, en henc'hresianeg hag e demoteg.
Kendrec’hiñ a reas ar roue da brenañ an dastumad perc’hennet gant koñsul Bro-Saoz en Egipt ha da c’houde e reas prenadennoù all a bouez, en o zouez obeliskenn Louksor a oa en he led e 1831 hag a oa bet lakaet war-sav e Pariz, place de la Concorde, e miz Kerzu 1833.
Unan eus an diforc'hioù pennañ etre ar vichnouegezh doare gaudiya ha doareoù hindouegezh all, vichnoueger pe get, a denn d'ar fed ma vez kredet ez eo ene pephini un bezañs evitañ e-unan ha ne deu ket na netra dre vezañ enteuzet en netra.
Daoust ma m'eo aet ISKCON mui-ouzh-mui war hent ar c'hornaouekaat, an holl izili a dremen hep debriñ kig, hep ober gant ar c'hoarioù arc'hant, hep evañ alkool pe c'hoazh tamm dramm ebet hag ivez hep kaout darempredoù revel nemet e vefe evit genel bugale gant ur c'houblad dimezet.
Prabhupada an hini eo a degasas an doare hindouegezh-se d'ar C'hornôg dre krouiñ ISKCON hag ivez dre dreiñ meur a skritur sakr an hindouegezh diwar ar sañskriteg hag ar bengaleg, evel da skouer ar Bhagavad Gita, ar Srimad Bhagavatam hag ar Chaitanya Charitamrita.
Damzivrevelezh pe Divrevelezh digor : an termen a ra dave d'un den arallrevel dre vras digor da gaout darempredoù reizhel gant tud eus an hevelep rev pe d'un den heñvelrevel dre vras digor da gaout darempredoù reizhel gant tud eus ur rev disheñvel diouzh hec'h/e hini hep mont d'o c'hlask a-ratozh
Ar skiant-faltazi a zo un doare danevellañ, el lennegezh hag er sinema dreist-holl, diazezet war ar pezh a c'hallfe bezañ an amzer da zont ha bedoù dianav (planedennoù a-bell, bedoù kenstur, beajoù en egor, spesadoù speredek all, ha toud), diwar an anaoudegezhioù a-vremañ (er skiantoù, en teknologiezhioù, en ethnologiezh, ha kement zo).
Hervez ar vojenn e teu an anv eus un darvoud a vefe c'hoarvezet enni d'ar 25 a viz Mezheven 874: drouklazh ar roue Salaun en doa soñjet kaout repu en iliz (« Salaun a glaskas repu en iliz ur manati ma oa kemeret hag handeet gant ur gouezder bras-meurbet. Tennet e oa e zaoulagad gant kement a feulster ma varvas e-doug an noz »).
A-hed an hent-se e oa lec'hioù-ged eta: unan en Isgoat, unan all e Rosquervel en em gav en ur c'hroashent gant un hent disteroc'h a yae a Landi da Zaoulaz hag a dremen dre Drelevenez: Rozkervel-Koad-uhel-Bellevue ha goude-se pezh a anved "an Hent glas" a zo un hent-kribenn betek ar Groaz Ruz ;
Al liamm nemeto a chome etre Breizh hag ar chadenn a oa al lec'h ma chom diazezet e savadur an Oriant, hag anv ar chadenn a voe dalc'het dre ma oa hiviziken hini ur raktres ekonomikel a rae berzh, hag en arvar e vije bet lakaet ma vije bet cheñchet anv.
Etre 1939 ha 1942 e pevarc'hementas niver ar c'hampoù-bac'h nazi hag e tizhas an niver a 300 pe muioc'h, a-vuzul ma veze bac'het labourerien-sklav eus Europa, Yuzevien, prizonidi bolitikel, torfedourien, heñvelreviaded, Jipsianed, testoù Jehovah, tud nammet o spered ha kement zo, hep prosez peurliesañ.
Lakaet e vez kemm avat etre ar c'hampoù-bac'h hag ar c'hampoù-diouennañ a oa savet gant an Nazied da vuntrañ en un doare greantel annezidi ar Ghettoioù ha prizonidi yuzev ar c'hampoù-bac'h, evel Chełmno, Belzec, Sobibor et Treblinka.
Tamm-ha-tamm en em rannas an norseg da vont d’ober meur a yezh, ar yezhoù skandinavek, evel an islandeg, ar faeroeg, an norvegeg hag an norneg, ur yezh varv a veze kaozeet en Inizi Orc'h hag en Inizi Shetland diouzh un tu, hag an daneg hag ar svedeg diouzh un tu all.
C'hoari a ra ar Sērā fuku a-gevret gant lifreoù skol all ur roll a bouez er sevenadur otaku hag e patrom revel faltaziet Japaniz evel m'en diskouez an niver bras-kenañ a dudennoù en o lifre en tresadennoù-bev, er mangaoù hag en dōjinshioù.
Aogust, pe Augustus e latin, pe CAIVS•OCTAVIVS•THVRINVS e anv pa oa ganet, hag IMPERATOR•CAESAR•DIVI•FILIVS•AVGVSTVS pa varvas, a veze graet Oktav anezhañ, hag ivez Oktavian, a oa ganet e 63 kent JK e Roma ha marvet er bloavezh 14 goude JK, e Nola , a oa ar c'hentañ impalaer roman.
Dizemglevioù a oa bet dija e 1668 etre an aotrou Le Moyne de Trevigny hag e gouerion, ar re-mañ a gasas an afer dirak lez-varn Karaez, ha koll a rejont; dre ma vije bet itriket e lazhañ e teuas Le Moyne de Trevigny a-benn da lakaat Yvon Coent, ur c'hemener, unan eus pennoù ar beizanted, da vout barnet d'ar marv, krouget e voe e Karaez; poan en-doa bet an aotrou da vout paeet e mare Gouel-Mikael 1677 gant tud Penfrad hag a zalc'he penn ouzh sarjantoù e justis.
Heuliañ a ra ar gronologiezh da-heul an deiziadoù kristen hengounel; 30 ha 28 a c'houlakaer bezañ gwirheñveloc'h evit an darvoudoù-mañ bremañ hag a vez sellet outo evel an deiziadoù gwirion hiziv gant an darn vrasañ eus ar skiantourien.
Eno e reas e annez e vuhez-pad o labourat darnamzer evit ar Compagnie des Assurances générales, renet ha krouet gant Auguste de Gourcuff, ma laboure ar Gonideg evitañ ingal, met mont a reas peder gwezh da Italia ha distreiñ a rae da Vreizh kazi bep hañv.
Victor Hugo, Alphonse de Lamartine, Alfred de Vigny, Charles de Sainte-Beuve a brizias e oberenn gentañ, "Marie", un teskad 48 barzhoneg , ennañ eizh pezh distag titlet "Marie", pep hini war sujed ur plac'h karantezet a voe o chom er Vouster , embannet e miz Du 1831.
Julien Pélage Auguste Brizeux, a vez graet Aogust Brizeug anezhañ e brezhoneg, a zo ur barzh romantel breizhat hag al lec'hanvadurour kentañ evit ganet d’an 12 a viz Gwengolo 1803 en Oriant ha marvet d’an 3 a viz Mae 1858 e Montpelhièr, en Okitania.
En , goude distruj galloud Northumbria gant aloubadegoù ar Vikinged e tremenas lodennoù bras eus kornôg ar menezioù Pennines e dalc'h rouantelezh Strat Clut hep brezel, ha Leeds a zeuas da vezañ war an harzoù etre ar Vrezhoned ha rouantelezh viking York.
Rheged a oa ur rouantelezh vrezhon en hanternoz Enez Vreizh, er vro a vez graet yr Hen Ogledd anezhi gant Kembreiz, da lâret eo ar vro poblet ha renet gant Brezhoned er pezh zo hiziv norzh Bro-Saoz ha kreisteiz Bro-Skos, da vare deroù ar Grennamzer.
Pa oa bet lakaet war ar marc'had ar paper-se ne oa ket bet gwall briziet en abeg ma ne oa ket brav e berzhded : gwenn-melen e oa kentoc'h eget gwenn, kalz poultrenn baper a leze en ardivinkoù pa veze sec'h, hag alies e veze gleb abalamour ma tape al leizhien, ar pezh a rae e oa fall-put alies ar moullañ.
Pa’z eas da C’hreunland en-dro, e voe prenet ur vag gantañ digant Bjarni Herjólfsson, un den a lavarer en doa gwelet aodoù pelloc’h er c’hreisteiz da C’hreunland, pa oa bet diheñchet e vag e-kerzh ur veaj etre Island ha Greunland.
Enklaskoù henoniezh a voe graet er bloavezhioù 1950 ha 1960 gant daou zen eus Norvegia, Helge Ingstad hag e wreg Anne Stine, ha kavet e voe ganto aspadennoù eus ur gêriadenn war aod hanternoz an Douar-Nevez, en ul lec’h anvet L'Anse aux Meadows.
D'ar 26 a viz Gouere 1944 e voe serret daou Rezistant ha dafar radio gant an Alamaned, e Kastell Rozgrann, e piaou an tiegezh de Neuville, un ugent bennak all a Rezistanted hag a gave bod er c'hastell a zeuas a-benn da achap; d'an 28 e voe lazhet ur Rezistant all, André de Neuville, a zeuas betek ar c'hastell da glask àr-lerc'h ur skigner-skingomz; lazhet e voe gant an Alamaned ha douaret gante er c'hoad e-kichen ar c'hastell.
Savet e oa bet ar chapel gozh-se e 1438, war intrudu ar beleg Yann ar Prad, gant sikour an Dug Yann V. Gouestlet eo d'an Itron Varia, dre ma oa bet kavet eno, e foñs kef un dervenn, un delwenn a zeuas da vezañ burzhudus.
Ar garioù: div a zo e penn nec'h kêr, kichen-ha-kichen : hini linenn-houarn ar rouedad breton etre Karaez ha Kastellin, a zo bet en implij etre 1904 ha 1967 hag hini al linenn-houarn etre Rosporden ha Ploueskad, a zo bet en implij etre 1912 ha 1932.
divizet e vez gant ar C’huzul-kêr, a-unvouezh, lakaat panelloù heñchañ nevez, reizhskrivet anvioù ar c'hêriadennoù warno, hervez reolennoù ar brezhoneg, daoust da urzh kontrol isprefed Kastellin, war zigarez e teufe an “tech“-se eus ar c’hiz.
Yves Gaonac'h, d'ar 17 a viz Meurzh er er C'hastell-Nevez pe e Pleiben, soudard en 3e Batailhon Kerzhet Troadegiezh skañv Afrika, fuzuilhet gant al lu gall d'ar 15 a viz C'hwevrer 1915 e Proven evit «dilez post dre emvuturgn» ha «dizerterezh en estrenvro»; douaret eo e bered-veur al lu gall en Ablain-Saint-Nazaire‎ .
prenet eo domani Trevare gant ar vreudeur Kerjegu a laka ekonomiezh an trowardroioù da ziorren: en-dro da skluz Kastell-Nevez-ar-Faou e kresk an oberiantiz, traezh ha merl a vez degaset d’al labourerien-douar gant ar bigi a samm ganto patatez, koad ha mein-to meinglazegi ar Rick ha Kerliou .
An Arallrevreolegezh pe a zo un termen implijet gant ar studioù queer dreist-holl evit ober dave d’an doare ma vez lakaet an arallrevelezh da vezañ ar revelezh denel dereat pe reizh nemeti en ur gevredigezh bennak, da lâret eo e vez lakaet an arallrevelezh da vezañ reolad emdalc’h ur gevredigezh resis.
Krouet e oa bet an termen gant Michael Warner e 1991 implijet gantañ er pennad bet savet gantañ "Introduction: Fear of a Queer Planet", unan eus levrioù pennañ kentañ diwar-benn an deorienn queer, savet diwar ar meizad "Arallrevelezh dre ret ha bezañ lesbianel bet krouet en e raok gant Adrienne Rich.
E livadur eus Breizh evel ur vro gwasket gant an aloudabegoù, ar breinadur hag ar brezel diabarzh, a voe degemeret gant an istourien e-pad un amzer hir peogwir e klote brav gant ar pezh a greded diwar-benn diskar an impalaeriezh roman ha peogwir e tisplege perak e komzed ur yezh saoznek e Bro-Saoz hiziv kentoc'h eget ur yezh romanek evel en darn vrasañ eus ar broioù deuet diwar-lerc'h an impalaeriezh roman en Europa ar c'hornôg.
En eil e tamall o buhez hag o oberoù d'ar rouaned a rene en Enez d'ar mare-se : Constantine eus Dumnonia, Aurelius Caninus, Vortiporius eus an Demetae, Cuneglasus eus ul lec'h a anvas Ker an Arzh , ha Maelgwn, marteze Maelgwn Gwynedd .
War a seblant, n'eo ket a-raok an impalaer Glaoda I , e teuas an distrig da vezañ ur broviñs da vat, Raetia et Vindelicia dezhi da anv ofisiel tra ma oa dispartiet traoñienn Poenina diouti da vezañ staget ouzh proviñs an Alpes Graiae.
D'an 23 a viz Genver 1943 e kouezhas daou garr-nij eus aerlu ar Stadoù-Unanet, ur B-17F-27-BO e Kergolae hag ur B-17F-25-BO e Kerbeleg e Motrev; diwar an triwec'h milour e varvas unan, douaret eo er Brittany American Cemetery e Montjoie-Saint-Martin , seizh a voe tapet gant an Alamaned, nav a zeuas a-benn da achap hag unan anezhe ne voe ket adkavet.
D'an 30 a viz Gouere 1942 e kouezhas peder nijerez en enez pe nepell diouti, div Spitfire Vb eus ar Royal Air Force marilhet BL312 ha BL733, ha div Hurricane marilhet BE486 ha HL544; daou nijour a varvas met ne voe kavet korf ebet; an daou all a chomas bev, unan anezhe a voe adkavet gant ar Vreizhveuriz, unan a voe tapet d'an Alamaned.
An traoù-se a ziskouez splann, pa ne oa er prantad-se tost nemet brezhonegerien er Gelveneg betek an Eil brezel-bed, ne oa ket ar re-mañ a-enep ar Repulbik, met Republikaned kendrec'het ha kalonek, daoust d'ar gaou graet d'ho yezh gant jakobined dall Pariz, dallet gant mennozhioù kaer hag a oa ivez re ar Gelvenegerien!
Eil Brezel-bed: d'ar 5 a viz Eost 1944 e kouezhas un nijerez Lancaster III anvet "Dark Victor", marilhet JB139 ha kodet KC-V eus ar 617th Squadron eus ar Royal Air Force e pleg-mor Santez-Anna-ar-Palud; lazhet e voe tri nijour, douaret int e bered Douarnenez; unan all a voe tapet d'an Alamaned hag an tri all a zeuas a-benn da achap.
Ur yezh altaek eus skourr ar yezhoù turkek rik eo an turkeg , komzet gant tro-dro da 75 milion a dud en holl o kontañ ar re a ra gantañ evel eil yezh den e Turkia , Kiprenez , Bulgaria , Makedonia , Moldova, Iran, Gres , Irak, Siria, Azerbaidjan, Roumania , Ouzbekistan, Aostria den hag Alamagn .
O anv a gaver ivez e Dùnchailden / Dùn Chailleann, anv gouezelek kêr Dunkeld, a dalvez kement ha « kreñvlec'h pobl ar g-Caledonii », hag en anv ar menez Sìdh Chailleann pe Schiehallion, « Boudig ar g-Caledonii ».
Kaledonia, pe Caledonia e latin, eo an anv kozh a veze roet d'al lodenn eus Enez Vreizh a zo en hanternoz da voger Hadrian, hag a oa neuze bro ar Bikted, chomet dizalc'h diouzh krabanoù Impalaeriezh Roma, daoust da droiad-vrezel Gnaeus Julius Agricola er bloaz 84.
gant L'Observatoire du Communautarisme en doa aozet, gant ar "Grand Orient de France", un diviz e Sened Bro-C'hall d'ar 24 a viz Du 2006 , e-lec'h m'he devoa distaget ur brezegenn a-enep ar Garta europat evit ar yezhoù bihanniver, hag a-enep difennerien ar yezhoù evel Diwan:
Al levr, kinniget evel ur buhezskrid, a zo ivez ur flemmskrid a-enep d'an emsav dre vras, kaoz ennañ eus "Barzhaz Breizh", eus an dizemglev etre Kervarker ha Fañch an Uhel, eus an emsav sevenadurel hag an emsav politikel e Breizh, eus emzalc'h an emsav e-pad ar brezel, eus krouidigezh ar peurunvan, eus Per Denez dreist-holl hag e-leizh a dud all, eus Skol-Uhel ar Vro, eus Diwan, eus Ofis ar Brezhoneg, eus an arc'hant roet d'an embann brezhoneg, eus ar Gwenn-ha-Du, hag un toullad traoù all c'hoazh.
Abaoe 2006 da vihanañ eo krog da vrezeliñ a-enep ar garta, da lavarout eo abaoe an diviz e Sened Bro-C'hall d'ar 24 a viz Du 2006 , aozet gant L'Observatoire du Communautarisme hag ar "Grand Orient de France", e-lec'h m'he devoa distaget ur brezegenn a-enep ar Garta Europat-se, hag a-enep difennerien ar yezhoù evel Diwan:
Arzhur, hag eñ hêr yaouank dug Breizh, a oa spi ar Vrezhoned evit ma vije dieub an dugelezh, met Richarz Kalon Leon a yeas da aloubiñ Breizh hag a vac'has an dugez, met trec'h a vo warnañ gant ul lu brezhon e Karaez .
Pa oa Arzhur o sezizañ Mirebeau, e-lec'h ma oa e vamm-gozh, Eleanora Akitania, o chom, e oe trubardet gant Guillaume des Roches ha, diwar urzhioù Yann Dizouar, kaset d'an toull-bac'h da Falaise hag alese da Rouan.
Ur c'hamp-bac'h a voe digoret en Enez-Hir er gumun e 1914 evit derc'hel ennañ 400 sujed alaman ha 250 sujed aostrian bet tapet e miz Gwengolo p'edont o veajiñ e bourzh ar mordreizher Nieuw Amsterdam diwar ar raktres bet graet gant ar gouarnamant gall e 1913.
D'ar 17 a viz Mae 1943 e kouezhas ur c'harr-nij B-17F-65-BO (marilhet 42-29663 ha kodet WF-H, 305 Bomb Group, 364 Squadron) eus aerlu ar Stadoù-Unanet e Molan gant unnek milour en e vourzh; tapet e voe c'hwec'h anezhe gant an Alamaned, unan all a zeuas a-benn da achap, unan all a voe lazhet hag unan all ne voe ket adkavet.
Dekred ar 26 a viz Du 1790 war al le ret : e penn-kentañ 1791 e voe graet al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant Jean-Marie La Marre, person, Thomas-Marie Divalan ha Luc Le Postec, kureed, Étienne Perrot ha Joseph-René Le Breton, beleion da sikour kofes.
Llywarch Hen a oa roue diwezhañ Rheged ar c'hreisteiz, unan eus rouantelezhioù brezhon en Hanternoz Kozh Enez Vreizh, a zo Hen Ogledd Kembreiz ; mab e oa da Elidyr Llydanwyn, roue Rheged en e raok, ha kenderv da Urien Rheged, priñs Rheged.