polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
E 1797 ivez, p'edo o veajiñ el Lake District, e kejas Walter Scott ouzh Charlotte Charpentier, ur verc'h da Jean Charpentier a-orin eus Lyon hag a oa ur minor da Lord Downshire e Cumberland ; goude teir sizhunvezh lez e kinnigas Walter dimeziñ ganti, hag euredet e voent da zerc'hent an Nedeleg e Carlisle E Din-Edin e 1799 e voe ganet Sophia, o merc'h henañ ; pevar a-douez o femp a vugale a vevas koshoc'h eget o zad.
Un nevezenti a voe degaset gant ar barzh : ur rakger da bep kan, e stumm ul lizher d'ur mignon ; un nevezenti all a voe e 1807 : rakprenet e voe gwirioù an oberenn glok gant an embanner, padal ne oa bet skrivet nemet ar c'han kentañ — ha gant gwir abeg, pa voe embannet teir gwech ha gwerzhet 8 000 skouerenn en holl.
Romantoù istorel hepken zo bet skrivet gant Walter Scott, war-bouez Saint Ronan's Well ; The Antiquary a c'hoarvez e 1794, pa c'hoarvez Count Robert of Paris e-kerzh ar Groaziadeg kentañ ; c'hwezek anezho a c'hoarvez e Bro-Skos, ar pemp kentañ en o zouez.
Un darn vras eus e oberennoù zo chomet klasel e lennegezh Europa hag e hini Bro-Skos, en o zouez ar romantoù Ivanhoe, Rob Roy, Waverley, Old Mortality, The Heart of Mid-Lothian ha The Bride of Lammermoor, hag ar barzhonegoù-danevellañ The Lady of the Lake ha Marmion.
D'ar 15 a viz Eost 1771 e kêr gozh Din-Edin e voe ganet Walter Scott, navet bugel Walter Scott , un ezel eus Klann Scott hag ur gwiraour er Society of Writers to Her Majesty's Signet, hag e bried Anne Rutherford, ur c'hoar d'ar mezeg ha kimiour Daniel Rutherford hag un diskennadez eus Klann Swinton.
E 1797, brud a-zivout un aloubadeg an Bro-C'hall a vroudas Walter ha meur a vignon dezhañ d'en em rollañ er Royal Edinburgh Volunteer Light Dragoons, ma sevijas betek deroù ar bloavezhioù 1800 ; en abeg d'e gammadur ne c'helle ket stourm war droad evel e vignoned, setu e voe anvet da gartermaster ha sekretour.
E 1783 e kredas d'e dud e oa aet ar bugel 12 vloaz dreist e nerzh, setu e voe kaset da chom e-pad c'hwec'h mizvezh gant e voereb Jenny e Kelso er Scottish Borders, ma voe skoliataet ; eno e kejas ouzh ar vreudeur Ballantyne, a voe e voullerien hag embannerien diwezhatoc'h.
Dimeziñ a reas gant ur c’hoar d’ar Priñs Du, ha war-lerc’h gant ur verc’h-kaer dezhañ, ha ret e voe dezañ fiziout pe gadarnaat ar c'hreñvlec'hioù hag al lec’hioù tro-war-dro e meur a gabiten hag e meur a aotrou saoz.
Magañ a rae an noblañs disfiz outañ dre ma oa bagadoù soudarded hag aotrounez saoz e-touez e gompagnuned hag izili e c’houarnamant, ha ne voe ket difennet gant an noblañsed-se pa voe taget gant ar roue Charlez V Bro-C'hall.
Un diforc'h ez eus etre ar re roet amañ ː En aour e gab dentek en sabel, hag ar re roet gant Froger ha Pressensé ha gant ar C'humun he unan ː En glazur e c'hleze sourinet en argant, leinet ouzh kleiz gant ur c'hougleze ivez en argant, peuliet; e gab en erminoù".
Pozioù Thomson evit "Rule Britannia", skrivet evel ul lodenn eus ar vaskaradenn-se ha lakaet war un ton gant Thomas Arne, a zeuas da vezañ unan eus ar sonioù brogarour breizhveurat ar muiañ anavezet - daoust d'ar vaskaradenn da vezañ bet disoñjet penn-da-benn.
Daoust ha ma vez implijet gant ar brezhoneg raganvioù-gour ("me, te, eñ, hi". pa denn ouzh rener ar frazenn, da skouer, ne ra ket gant raganvioù e lec'h ar renadennoù brezhoneg, ma ra kentoc'h neuze gant araogennoù displeget: "da" evit renadennoù dieeun hag "a" evit renadennoù eeun (pa ne vez araogenn ebet liammet ouzh ar verb peurlisañ pe c'hoazh an araogenn all ma vez implijet un araogenn resis gant ur frazenn a verb bennak . Implijout a c'heller ivez un anv-gwan perc'hennañ e lec'h an araogenn "a" evit ober dave 'ur renadenn eeun, da skouer:
Bez' e c'hellont ober dave da berzhioù yezhadurel all ivez, en o zouez: an troad, da skouer o tiforc'hañ etre gresianeg: "" , "/" , "" ; ar jener, da skouer "eñ" ~ "hi" ; traoù bev/traoù nann-bev ha/pe tud/nann-tud, da skouer saozneg "piv" ~ "petra" .
Graet e vez "diforc'h T-V" eus kement-mañ er yezhoniezh diwar ar fed ma krog alies ar stummoù izeloc'h o live sevended gant "t-" er Yezhoù romanek, da skouer galleg "tu" keit ha ma krog ar stummoù uheloc'h o live sevended gant "v-", da skouer galleg "vous".
Alies-tre e vez merket muioc'h a berzhioù yezhadurel gant ar raganvioù-gour evit gant an anvioù-kadarn en hevelep yezh, da skouer: kollet eo bet er yezhoù romanek a-vremañ ar sistem troadoù implijet gant al latin evit a sell ouzh an anvioù-kadarn, met kenderc'hel a reont d'ober an diforc'h kenetreze evit a sell ouzh ar raganvioù-gour.
Elfennoù deiktel eo ar raganvioù-gour peurliesañ (estreget ar brizhraganvioù dre ma reont dave d'un anv bet meneget dija en destenn pe da vezañ meneget emberr hag a c'hellfe bezañ komprenet da biv pe da betra emeur oc'h ober dave gant ar raganv dre dielfennañ ar c'henarroud.
Hervez Riwal Huon, "Ul labour all pouezus zo bet ar Grand Dictionnaire Français-Breton moullet dre strobadoù, gant Debauvais en ti-moullerezh en doa prenet gant tud an emsav : hag eñ labourer pennek ha kalet, me 'gav din eo Meven Mordiern a gemeras an hirboan da adskrivañ ar moullañ testenn ar geriadur, ha pelloc'h Ur memor souezhus, ur youl diwalc'hus, ur youl ken bras all da zisplegañ e brezhoneg ar pezh a ouie, o deus graet anezhañ unan eus skrivagnerien fonnus ar c'hantved"
Louis Bonaparte (pe Luigi Buonaparte hervez e anv orin, pe Lodewijk Napoleon en nederlandeg), ganet d'an 2 a viz Gwengolo 1779, en Aiacciu, e Korsika, ha marvet d'ar 25 a viz Gouhere 1846, a voe roue Holland gant harp e vreur Napoleone Buonaparte, impalaer Bro-C'hall.
Pa baouezas Aten da vezañ renet gant rouaned , e tremenjod eus un arc'hontiezh diarsav, na oa ket gwall zisheñvel diouzh ar vonarkiezh kent , d'ur gouarnamant gant tri arc'hont dilennet e-touez ar vrientinelezh, da gentañ evit dek vloaz , ha da-c'houde evit ur bloavez hepken.
Er VIIvet kantved, c'hwec'h thesmothètes a voe anvet ingal evel arc'honted ouzhpenn ; kargoù-barn o devoa dreist-holl, ha bleinañ a raent evel arc'honted a bep seurt prosezioù a denne d'an danvez, d'an arc'hant ha d'ar c'henwerzh dreist-holl.
Gwezhall e veze komprenet evel ur perzh liammet strizh ouzh ur ger er frazenn, evel da skouer "Reolenn an Taol-mouezh Kraoñellek" kinniget gant Morris Halle ha Noam Chomsky, ma veze liammet ganti taol-mouezh pennañ ar frazenn hag un elfenn resis nemeti.
Bremañ e anzaver ne rankfer klask merkoù al LG war gerioù pe zoken lec'hioù strukturel ur frazennw ar-eeun hepmuiken, met kompreneet e vez kentoc'h ar gerizennelezh evel al liamm etre un taol-mouezh pouner diouzh un tu hag ar "pouezusted stlennek" diouzh an tu all, da vezañ liammet o-daou ouzh kenarroud un diviz war ober.
Eil brezel-bed: d'ar 16 a viz Mae 1945 e voe kavet korf un den eus ar gumun, ezel eus ar Rezistañs, bet boureviet, lazhet ha mañsonet d'an 13 a viz Gouere 1944 gant al lu alaman e kreñvlec'h Pentevr e Sant-Pêr-Kiberen.
Brudetoc'h evit ar re all eo ar ar stumm-mañ peogwir eo hennezh an hini a vez implijet evit ober diouzh o yezh o-unan gant ar gumuniezh repuidi vongeger a orin laosek aet d'en em staliañ er Stadoù-Unanet, daoust ha ma ne vez ket implijet an anv hmong met miao e Sina e lec'h ma kaver an darn vrasañ eus ar vongegerion o chom.
Diouzh an tu all avat e vez implijet an termen yao evit ober dave d'ar vroad yao hag un anv sevenadurel an hini eo kentoc'h evit un anv yezhoniezh, rak ennañ e vez kavet tud o komz mieneg, yezhoù taoiiek-kadaiek, yieg koulz ha yezhoù mongek .
Gante e vez implijet tonennoù kalz muioc'h evit yezhoù all er bed ha lod a gav dezhe e c'hellje bezañ bet dre bezañ levezonet gant ar re-mañ ma oa bet kroget yezhoù all komzet e Su azia d'ober gant tonennoù ivez, evel da skouer ar sinaeg, yezhoù tibetek-burmek all evel ar yieg, hag ivez ar yezhoù taiek, bet levezonet gantañ d'e dro war-lerc'h ar vietnameg.
Ur familh-yezhoù eo ar yezhoù mongek-mienek, ennañ 35 yezh komzet e su Sina dreist-holl met ivez e lec'hioù all eus gevred Azia : e Thailand, Laos, Viêt Nam ha Myanmar abalamour d'ar repuidi staliet eno goude bezañ tec'het kuit diouzh Sina 300-400 vloaz 'zo.
Ur rannfrazenn anv eo hounnezh dre m'he deus un anv-kadarn da benn hag en em derc'hel a ra neuze ar rannfrazenn-mañ evel un anv e-keñver kevreadurezh ur frazenn, da skouer gallout a ra talvezout da rener ur frazenn ha gallout a ra bezañ lakaet ur raganv en he flas.
Adal an tri ziriad-se, a anvjont Straits Settlements , e ledanajont o levezon politikel hag armerzhel ; adalek 1874 betek 1914 e sinjont feurioù-emglev gwarezveli gant sultanelezhioù al ledenez, en o zouez ul lodenn vat eus ar re hag o devoa anzavet beli rouantelezh Siam.
Adalek an IIIe betek an IIvet milved, e-kerzh Nevezoadvezh ar maen eta, ez erruas war aodoù Norzh Borneo poblañsoù mongolianek – da lavarout eo o daoulagad moan – a gomze hep mar ur yezh aostroneziat ; hendadoù ar pobladoù Dayak ez int ; an hevelep tud a gomze ur yezh monek-kmerek war ledenez Malaysia.
Bumiputera a reer eus 61,7% anezho e 2017, da lavarout eo Malaysianed ha henvroidi : ar pobladoù Orang Asli, Dayak hag Anak Negeri ; dasparzhet eo an 38,3% a chom etre Sinaiz , nann-keodediz , Indianed ha tud all .
Un tammig disheñvel eo ar stummoù-mañ diouzh ar stummoù damheñvel "eo" hag "emañ" e brezhoneg dre ma c'hell bezañ displeget ar verboù "ser" hag "estar" e spagnoleg da skouer en holl amzerioù evel n'eus forzh peseurt verb all keit ha m'eo "eo" hag "emañ" stummoù an hevelep verb "bezañ".
Disklêriañ a raio diwezhatoc'h : "Digredus e oa, Elvis a anaveze dindan eñvor an holl ganaouennoù a venegen. Ma ne oa ket just alies e vouezh, diouzh an tu all e rankan lavaret he doa ul lusk ispisial a-walc'h. Siwazh, ne'm boa ket amzer da gelenn dezhañ penaos lec'hiañ e vouezh, met dalc'hus e oa Elvis hag an aotre a rois dezhañ da zont en-dro antronoz".
Komz anezhañ e-unan en deus graet Hesiodos en e oberenn: karout a ra ar vuhez sioul war ar maez, an dilontegezh hag ar reizhded, doujañ ouzh ar relijion betek bout kredus, hep klask plijout d'ar roue, trawalc'h dezhañ reiñ skoazell d'e genvroiz, a brezege dezho ar vuhezegezh vat gant gwerzennoù brav.
Er yezhoniezh e vez implijet an termen morfem mann evit komz eus ur morfem hag a deu war wel evel ur c'henger bouzar pe diwelus, da lâret eo mannel e-keñver ar fonologiezh daoust ha m'emañ ganti un talvoud yezhadurel e liveoù kevreadurezhel donoc'h, skrivet peurliesañ Ø.
Bez' e c'heller lakaat war wel bezañs ur morfem mann dre he c'heñveriañ gant furmoù all an hevelep ger merket gant morfemoù hewel, da skouer e brezhoneg e vez merket unander un anv peurliesañ gant ur morfem mann keit ha ma vez merket al liester reizh gant al lostger - où:
nijerezioù eus an aerlu alaman kouezhet en nijva: d'ar 7 a viz Gwenholon 1940, ur Junkers Ju 88 88 e nijva Kervegon, mervel a reas e bemp nijour, douaret e voent e Pornizhan; d'an 28 a viz Mae 1941, un Heinkel 111: e vombezennoù a darzhas p'edo o touarañ, e bevar nijour a voe lazhet ha beziet e Pornizhan; d'ar 25 a viz Eost 1943 ur Junkers Ju 88, mervel a reas daou nijour, douaret e voent e Pornizhan, daou nijour all a voe gloazet; d'ar 23 a viz Gwenholon 1943, ur Focke-Wulf Fw 190 goude un emgann-aer.
Dre ma chome divugel c'hoazh ez eas da welout orakl Delfi a respontas dezhañ : « Arabat dit distagañ gouzoug da sac'h-gwin leun-tenn kent bezañ war uhelañ pazenn Aten. » War e hent d'ar gêr eus Delfi e reas un ehan e Troizen, e ti e vignon ar roue Pittheüs.
Kregiñ a reas ar Warded Ruz da herzel tud a savas a-enep d'an dispac'h ha d'an 29 a viz Ebrel 1919 e oa bet lakaet d'ar marv eizh den tamallet da vezañ spierion evit an tu-dehoù ha lazhet e voe ivez skretourez ar Gevredigezh Thule.
Reiñ a reas Eisner e zilez goude ma oa bet kollet ar mouezhiadegoù gant e strollad ha d'ar 21 a viz C'hwevrer 1919, o vont da'r parlamant evit reiñ e dilez ez-ofisiel, e oa bet lazhet gant un taol-pistolenn gant Anton Graf Arco-Valley, hag a oa bet nac'het outañ dont da vezañ ezel eus ar Gevredigezh Thule war digarez e oa yuzevez e vamm.
Kabir, unnek barzhoneg (An alarc'h ; Ar wezenn ; An evn ; Liorzh ar Bleunioù ; An ergerzhour ; An hent fur ; Ti-meur ar Muiañ-karet ; Tonkadur ; Donedigezh ; E-lec'h ma ren an nevez-hañv ; Ehan), troet diwar ar saozneg gant Roparz Hemon, in Gwalarn, niv.
lavarennoù dizalc'h, a zo rannet dre un arouez poentadur bennak, virgulenn, daoubik, trifik. islavarennoù, sujet d'ul lavarenn dizalc'h, anvet neuze pennlavarenn; ma vez troc'het an islavarenn diouzh he fennlavarenn ne vo ket reizh hervez ar yezh nag ar yezhadur.
Ur yezh enteuzel eo al latin, da skouer, ha gant ur merk nemetañ e vez diskouezet meur a berzh yezhadurel war un dro: amo , ma talvez al lostger -o evit merkañ an tu-gra, an doare-diskuliañ, ar c'hentañ gour unander hag an amzer-vremañ.
Er yezhoniezh e vez implijet an termen adverb evit komz eus ur rummad gerioù yezhadurel hag a dalvez da gemmañ pe da resisaat ster gerioù eus n'eus forzh peseurt rummad yezhadurel all estreget an anvioù ma vez implijet doareerien hag anvioù-gwan, da lâret eo da skouer dreist-holl verboù, anvioù-gwan , pe c'hoazh frazennoù a-bezh.
E brezhoneg, daoust ha ma c'heller sevel adverboù a-wezhioù dre stagañ ar rakger ez- pe er- ouzh deroù un anv-gwan, ne vez ket graet dre ret atav un diforc'h ken splann all etre stumm morfologel an anvioù-gwan hag hini ar rakverboù ha ma reer e yezhoù all evel ar galleg da skouer, keñveriit:
Stag emañ pep leksem ouzh ur rummenn-ger resis gantañ un talvoud steroniel resis ha ma c'hell bezañ diveret pe displeget e kota ivez gant patrom displegadur pe diveradur resis, da lâret eo e c'hell dont war wel ul leksem dindan meur a furm disheñvel, da skouer al leskema hag a glot gant ar c'heal redek a glota gantañ meur a stumm displeget evel redan, redi, redas.
Memes devezhe, prezidant ar Vodadeg Vroadel Vonreizhel Mounier a ya hag un-dro da c'houlenn gant Loeiz XVI ma embannfe Diskleriadur Gwirioù Mab-den hag ar c'heodedour 1789 hag al lezennoù eus ar 4 hag ar 26 a viz Eost a ro lamm d'ar gevredigezh a urzh.
E-tal an niver bras a emsavidi o vont etrezek ar Bastille, ar gouarnour, ar markiz de Launay, a sav a-du gant ar varc'hataerien deuet eus eus an ti-kêr ha dre skrid e embann kodianidigezh ar c'hreñvlec'h en eskemm na vefe ket graet drouk ebet d'ar gwarnizon.
Un tammig e pep lec'h war ar maezioù, abaoe an 20 a viz Gouhere 1789 ha betek ar 6 a viz Eost 1789, ar « Grande Peur » a emled : trouzioù iriennoù gant an noblañs en dial eus darvoudoù Pariz, aon rak torfedourien a laerfe an eostadoù.
D’ar c’houlz-se, dindan renad Loeiz ar XVIvet, e veved fin ar Rouantelezh hollveliek ha sistem ar renad kozh, gant an tri Urzh ; erlec'hiet e oa bet evit sistem ur vonarkiezh vonreizhel ha nebeut goude e oa bet embannet ar c'hentañ republik c'hall d’an 21 a viz Gwengolo 1792.
Ar gudenn a oa e veze savet anezho diehan, dindan stummoù disheñvel, war gont poblañsoù an Deirvet Urzh hag a oa 97% eus ar boblañs, pa oa didailh pe dost an div urzh all, an Noblañs hag ar Gloer, hag a oa koulskoude gant al lodenn vrasañ eus ar madoù.
Gallout a ra bezañ implijet rummennoù yezhadurel all ivez evit spisaat un anv, da skouer pa vez savet ur ger kevrennek ennañ daou anv-kadarn en devez unan anezhe un arc'hwel peuzheñvel ouzh hini un anv-gwan dre ma talvez da spisaat un anv-kadarn all.
« Adalek ar mare-se e oan en em lakaet da vat da bediñ. Ur wech all c'hoazh, e Verdun, e oan bet savetaet evel dre vurzhud : kouezhañ a reas un obuz daou vetrad diouzhin hep tarzhañ. A-viskoazh on en em santet gwarezet. Sant-Erwan a oa ma sant karetañ, hag a oa bet person Tredraezh eus 1284 da 1292. Pa'm boa un dra bennak da c'houlenn eo outañ e saven kement-mañ. N'en devoa bet nac'het tra din morse. » Ne voe ket an eurvad-se evit derc'hel d'e wareziñ pa voe gloazet en e gilpenn e 1915.
A-drugarez d'e skiant-prenet war ar yezhoù e kavas ul labour en embregerezh La Personne, hag, evel e Pariz, e talc'has da vont gant hent ar studioù evel e vignon André : goude e zevezh-labour e heulie kentelioù alamaneg ha kastilhaneg koulz ha kembraeg hag iwerzhoneg, kaset da benn gant ar barzh Goronwy Owen ; deskiñ a reas ar berrskriverezh hag ar c'hizellañ gant staen.
Hemañ a dostaas d'an daou vrezhoneger yaouank hag o fedas da vont da Sul da zizoleiñ war varc'h-houarn Koad-meur Brekelien, lec'h emgann Le Graund-Saent-Aubein, pe c'hoazh annez François-René de Chateaubriand e Conbórn.
Jules Gros (Jul ar Groz hervez an doare brezhonekaet ; Jules Gros eo an anv a zo moullet war e levrioù), Ab Alan diouzh e anv barzh, zo ur yezhoniour breizhat, ganet d'an 2 a viz C'hwevrer 1890 e Pariz ha marvet e Lannuon d'ar 25 a viz Kerzu 1992.
Implijet e vez alies vogalennoù epentezennek gant yezhoù ha ne vez ket kavet enne nemeur a gensonenn renk-ouzh-renk pe c'hoazh enne silabennoù oc'h achuiñ gant ur gensonenn pa amprestont gerioù a-seurt-se digant yezhoù all enne meur a gensonenn renk-ouzh-renk da skouer e japaneg:
Taolennet e oa ar "milendall dañs" zoken war ar skoed, "ma tañse warnañ gwerc'hezed en oad da zimeziñ ha paotred yaouank gant dorn an eil war arzorn egile . o treiñ ken distroñs war o zreid mibin ha turgn ar poder . hag e tañsent eno a-linennoù evit kejañ an eil re gant ar re all."
Tres an Tonoho O'odhamed zo disheñvel diouzh hini ar C'hresianed abalamour da zaou dra : treset int evel skinoù ur rod, hag en nec'h e vez an nor, e-skoaz milendalloù ar C'hresianed a veze o dor en traoñ hag a veze treset e kelc'h.
Ne rank ket klotaat dre ret ar reolennoù normativel a gaver en ur "yehzadur dereadegel" pe "normativel" gant an doare ma vez implijet ur yezh gant an dud e gwirionez ha daosut ha ma kemm ar reolennoù dereadegel a-hed ar wezh e kemmont kalz goustadikoc'h evit implijoù gwirion ar yezhoù hervez an doare ma vezont komzet ha skrivet gant an dud, da skouer daosut ha ma ne vez ket implijet ar rannig nac'hañ "ne" e galleg dre gomz perrliesañ, e ranker e implijout dre skrid atav.
Savadurioù ofisiel e c'hellont bezañ, anavezet evel-hen gant ar gouarnamantoù pe zoken krouet war-eeun gante evel da skouer Bòrd na Gàidhlig evit gouezeleg Skos, pe c'hoazh nann-ofisiel evel da skouer Kesva an Taves Kernewek evit ar c'herneveureg.
Un identelezh a zo ivez, disheñvel diouzh ar relijion, gant ar santimant da vezañ ezel eus ur bobl, ha dre an istor a-hed ar c'hantvedoù, al liamm gant Israel, ouzhpenn ar sevenadur gant sonerezh, ar yezh, ar boued, ar mod bevañ…; ar pep brasañ eus ar Yuzevien, ha p’o dije dilezet o relijion, a chom stag ouzh o identelezh.
N'eus ket eus ur "ouenn" yuzev pa gaver Yuzevien gant kroc'hen gwenn, gant kroc'hen du, gant kroc'hen melen; ouzhpenn se e vagont disfiz diouzh ar c'heal "gouenn"-se dreist-holl abaoe politikerezh an Trede Reich en o eneb, diazezet war ar c'heal-se.
Strewet e voent dre ar bed a-bezh e-kerzh ar c'hantvedoù , heskinet alies — an heskinadeg washañ e voe ar Shoah e-kreiz an —, met kalzik anezho a zistroas da sevel stad Israel, hag un tammig en tu-hont da 40% anezho a zo o vevañ eno.
Langleiz, Enez ar Rod, Ar Balb, Roazhon, skeudennaouet gant an aozer ; adembannet gant Mouladurioù Hor Yezh e 2000, ; troet diwar ar brezhoneg gant an aozer hag embannet e galleg gant Aux Portes du Large, Naoned, e 1946 dindan an talbenn L'île sous cloche, adembannet e galleg e 1965 gant Denoël, Paris, .
Degas a rae cheñchamantoù e buhez an dud peogwir ez adkroge an dud gant obererezhioù diouzh deiz : chaseal, brezeliñ, skrapadegoù, aloubadennoù gant ar vrezelerien, deroù labourioù an douaroù hag ar maezioù evit al labourerien-douar hag an desaverien loened.
Bevañ a raent e Lusitania hag er rannvro geltiek, a veze anvet Celticia gant Strabo, a oa e mervent al ledenez iberek, en ur gontañ e-barzh an Algarve, ma veve ar pobloù Celtici, Vettones ha Vacceani hag ar pobloù Gallaecia, Astures ha Cantabrian eus sevenadur ar C’hastelloù, e norzh hag e gwalarn Spagn ha Portugal.
Ma talvez an dra-se e oa lakaet holl ar sevenadur La Tène war anv ur bobl gelt unvan ez eo diaes da briziañ; henoniourien o devez kendastumet meur a wech ne oa ket ar yezh, ar sevenadur danvezel hag ar c’henezeladur politikel o ren keñver-ha-keñver dre ret.
Ne oa ket ken pouezus an daou ouel all : « Imbolc » d’ar 1añ pe d’an 2 a viz C’hwevrer ha « Lugnasad d’ar 1añ a viz Eost. « Gwelet ar studiadenn gant Christian-Joseph Guyonvarc’h ha Françoise Le Roux, « Ar gouelioù keltiek », Ouest-France Université, dastumad « De mémoire d’homme : an Istor ».
Aet e oa ar Sevenadur La Tène war-raok hag e barr e bleuñv e oa bet e-pad Eil Oadvezh an Houarn (adalek 450 goude J.-K. betek aloubadenn ar Romaned er c’hantved kentañ goude J.-K.) e reter Frañs, e Suis, en Aostria, e mervent Alamagn, e Republik Tchekia, e Slovakia hag en Hungaria.
Karget e oa ar « gloer » zrouizel da blediñ gant al lidoù sakr ha sevenadurel : an drouized hepken o doa gwir da ginnig aberzhoù tud a-wechoù met dreit-holl aberzhoù loened pe aberzhoù arouezel (evel m'eo testeniekaet war taolennoù-gouestl e koad bet krouet en andon ar Saena).
e oa tremenet ar Gelted, o doa o ziez-annez en tu all d’an Alpoù, dre an odeoù gant o holl nerzhioù hag aloubet o doa an tiriad etre an Appenninoù hag an Alpoù, hervez Diodorus Siculus, traoñienn ar Po hag ar peurrest eus norzh Italia , ma oa keltiegerien o chom.
Ar Scordisci, unan eus ar meuriadoù levezonus, o doa diazezet o c'hêr-benn e Singidunum hiziv an deiz) en III kantved kent J.K. Diskouez a ra an torgennoù mogeriet hag ar beredoù niverus e oa stank an dud o chom e Tisza, traoñienn Vojvodina hiziv an deiz, Hungaria hag en Ukraina.
Savet eo bet ar skridoù-se gant tud ha ne oant ket Kelted peurvuiañ, nemet ar re savet e Bro-Iwerzhon e deroù ar Grennamzer, setu perak ez eo aet da get roudoù o stuzeghezhioù hag o c'hredennoù dindan pouez brasoc'h-brasañ ar gristeniezh.
Dre ma oa ar gevredigezh keltiek ur seurt doueriegezh ne c'hallas lakaat ar pobloù kelt da dreiñ d'ar feiz kristen hep kregiñ gant ar c'hlas belegek ha « diskouezet » en dije Padrig d’an drouized e oa kreñvoc’h e vre eget o re dezho-int.
Trec’h e oa bet ar Romaned war ar Samnited, ar Gelted hag an Etrusked, a oa kevredet an eil re gant ar re all, e-pad trede brezel ar Samnited hag adalek ar mare-se ne veze ket mui ar Gelted mestr war en Europa ar c’hevandir, met ne oa nemet e 192 kent J.
Ar gudenn bennañ a sav pa implijet seurt yezhoù paoell eo ar fed ma'c'h a war vrasaat ar riskl da dreiñ fall, rak bewech ma troer ez eus ur riskl da dreiñ fall un termen hag div wezh brasoc'h eo ar riskl-se pa ranker treiñ div wezh, da lâret eo gant ar yezhoù a ha b hag ar yezh paoell h:
Talvezout a ra seurt yezhoù paoell da gentañ-holl evit treiñ ez-automatek dre urzhiataerezh, ha dreze e c'heller treiñ etre meur a yezh orin ha meur a yezh termen en un doare eeunoc'h hep rankout liesaat an an niver hollek a droidigezhioù, keñveriit da skouer:
Seul wezh ma'c'h a war vrasaat an niver a yezhoù, seul wezh ma teu da vezañ bihanoc'h an niver a droidigezhioù holler ma ranker sevel dre implijout ur yezh paoell e-keñver an niver hollek ma ranker sevel evit treiñ war-eeun etre pep yezh.
evit treiñ war-eeun etre 7 yezh disheñvel e ranker sevel 42 troidigezh disheñvel (a-b, a-c, a-d, a-e, a-f, a-g; b-a, b-c, b-d, b-e, b-f, b-g; c-a, c-b, c-d, c-e, c-f, c-g.)
evit treiñ etre an hevelep 7 yezh oc'h implijout ur yezh ahel e ranker sevel 14 troidigezh disheñvel nemetken (a-h, b-b, c-h, d-h, e-h, f-h, g-h ha h-a, h-b, h-c, h-d, h-e, h-f, h-g).
E brezhoneg e implijer ur stumm digemm en em dirak ar verboù hag en em derc'hel a ra evel ur rannig verb o kemer plas ar rannigoùigoù "a" hag "e", daoust ha ma c'hell bezañ implijet a-gevret gant ar rannig "o" abalamour ma'c'h eo semantikel perzh ar rannig "o" keit ha m'eo kevreadurezhel natur ar rannigoùgoù "a"/"e", da skouer:
Termenet eo dreist-holl gant e uhelder bras a-walc'h da geñver Bempoull, e daou dakad kêriekaet pennañ , e div draoñienn gant ar stêrioù Leñv, er su, hag aber an Trev , ha gant ar c'hoadeier Penc'hoad-Lanserv a 600 hektarad perc'hennet gant Mirerezh an arvor.
Da geñver o Emvod-Meur e 1973 e oa bet kemmet FAC penn-da-benn, rak divizet e oa bet leuskel a-drek an doare talbenn politikel ledan evit dont da vezañ ur strollad marksour-leninour levezonet -don gant ar vaoouriezh tost ouzh Partit Comunista de Catalunya .
Evit a sell ouzh o c'hredennoù ideologel e kave da FAC e ranke bezañ unanet ar stourm broadel hag ar stourm sokial ha difenn a raent ivez unvanidigezh an holl vroioù katalanek daoust ma ne oa staliet hag oberiant an aozadur nemet e Priñselezh Katalonia.