polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Implijout a reas yaouankiz Firenze evit ma zafe da gerc'hat e-barzh tiegzhioù an dud pep tra pe pep objed diskleriet direizh hag a c'helfe kas d'ar pec'hed: melezour, traetoù, skeudennoù diskleriet "fall" ha "direizh", toud al levrioù skrivet war dodennoù all eget ar relijion , ar c'hoarioù, gwiskamantoù a-bep seurt, levrioù a varzhonegoù evel reoù Petrark pe Boccace.
Ennañ e kaver war un dro ar pezhioù dezho niverennoù opus hag an holl oberennoù diwar katalogoù Kinsky hag Hess gant darnoù e-maez katalog betek-henn a-benn sevel ur rollad kronologel hepken, 849 enmont ennañ, lod anezho o strollennañ lies pezh.
Skrivañ a reas ivez meur a gengerzad, dreist-holl da vezañ sonet gantañ e-unan, kement ha sonerezh klaviazel all, da gentañ penn digorennoù ha sonerezh degouezhiadel evit arvestoù c'hoariva, hag oberennoù evit lidañ degouezhioù liesseurt.
Petra bennak ma kasas un opera hepken da benn, Beethoven a skrivas sonerezh-mouezh a-hed e vuhez, lakaet ennañ daou teskad oferenn, oberennoù all evit kor ha klaviaz , ariaoù, daouadoù, sonioù arzel , hag unan eus ar c'helc'hiadoù sonioù kentañ.
An darn vrasañ eus yezhoù ar bed, en o zouez ar brezhoneg, ne ra diforc'h fonologel ebet etre vogalennoù hir ha kensonennoù, da lâret eo daoust ha ma c'hell bezañ hiraet ur gensonenn dindan levezon elfennoù fonetikel all ne dalvez ket an diforc'h etre kensonennoù berr ha kensonennoù hir da diforc'hañ etre gerioù peuzheñvel a-hendall.
Alies a-walc'h e vez liammet en un doare alofonennek hirder ar c'hensonennoù ouzh hirder ar vogalennoù evel da skouer e svedeg pe en italianeg ma rank ur gensonenn bezañ distaget hir da heul ur vogalenn verr hag ur gensonenn a rank bezañ distaget berr goude ur vogalenn hir evit ma vefe kempouez ar pouez silabennek atav, da skouer en italianeg: penne « pluñv, un doare toazennoù » kv.
Mod-all e labour Bodad ar Film evit ma kemero perzh Rannvro Enez-Frañs e abadennoù-micher pennañ ar sinema hag ar c'hleweled, dreist-holl er re a zo aozet e broioù a brodu ar muiañ eus programmoù ar sinema hag ar c'hleweled hag a c'hellfe krouiñ labour er vro.
Bodad ar Film e Rannvro Enez-Frañs a labour asambles gant meur a aozadur ensavadurel ha micherel, da gentañ penn gant ar Stad ha Kreizenn Broadel ar Sinema , kenkumuniezhioù kumunioù , Kevread Greanterezhioù ar Sinema ar C'hleweled hag ar Liesvedia , Unifrance ha TV France International.
Emañ Bodad ar Film o krouiñ ostilhoù a zo ezhomm anezho evit ma vo dibabet aliesoc'h aliesañ Rannvro Enez-Frañs e-giz ul lec'h e vez savet filmoù ennañ hag ul lec'h a-zoare evit labour aozadurioù ar sinema hag ar c'hleweled.
Ur yezhadur dre skrid a c'hell bezañ dereadegel, da lavaret eo pa dalvezont da zisplegañ penaos e rankfed implijout ar yezh en un doare "reizh" hervez reolennoù normativel an implij hengounel pe deskrivel, da lavaret eo pa dalvezont da zisplegañ reolennoù mont-en-dro ur yezh evel ma vez implijet e gwirionez gant an dud hep soursial evit gouzout hag-eñ eo "reizh" pe get an implijoù-se.
Implijet e vez an araogennoù pe lerc'hennoù dreist-holl hervez renadur ar penn er yezh-mañ'r-yezh, o klotaat peurliesañ araogennoù gant yezhoù evel ar brezhoneg hag a laka ar penn en deroù keit ha ma ra kentoc'h gant lerc'hennoù yezhoù evel ar japaneg hag a laka er penn en diwezh.
Un termen ledan a-walc'h e ster eo "adstagadenn" ha dave a ra peurliesañ da elfennoù peuzheñevel o arc'hwel kevreadurezhel daoust d'an doare ma vezont implijet e-keñver an elfennoù ma reont dave oute, da lâret eo araogennoù ha lerc'hennoù dreist-holl.
E 1192 e resevas an titl a seītai shōgun digant an impalaer Go-Toba , a oa 3 bloaz hepken — an ez-impalaer Go-Shirakawa eo a rene e gwirionez ; pa lakaas Minamoto no Yoritomo e anv evit bout seītai shōgun e voe nac'het groñs gant Go-Shirakawa avat ; e 1192 end-eeun e varvas Go-Shirakawa, hag an titl a gouezhas e yalc'h Minamoto.
Diouzhtu e kemeras ar galloud e-lec'h an impalaer yaouank : ar shōgun Minamoto no Yoritomo — shōgun hepken e voe an titl adalek e ren — a droas da ziktatour milourel a renas war Japan a-bezh, kent staliañ kêr-benn e shōgunelezh e Kamakura, alese anv ar marevezh ; gantañ e voe staliet ar c'hentañ bakufu, ar gêr-benn de facto o vout Kamakura, daoust d'an impalaer ha d'al Lez bout bepred e Kyōto, ar gêr-benn ofisiel.
Er bloaz 1333, an impalaer Go-Daigo a luskas un dispac'h mennet da adreiñ an holl c'halloudoù d'e lez ; ar shōgunelezh a gasas ar jeneral Ashikaga Takauji da vougañ an emsavadeg, met sevel a-du gant an impalaer a reas Takauji hag e arme, ha diskaret e voe shōgunelezh Kamakura.
Nac'h a reas an impalaer lakaat Takauji da shōgun, hag ur fazi a reas pa roas an titl d'e vab ar priñs Moriyoshi : sevel enep dezhañ a reas Takauji, kemer Kyōto er bloaz 1338 ha staliañ Kōmyō , ur c'hevezer da C'ho-Daigo, war an tron.
Ōtomo no Otomaro a voe ar c'hentañ seītai shōgun en Istor Japan ; gant an impalaer Kenmu e resevas ar garg e 794 evit stourm ouzh ar boblad Emishi , a veve er rannvro Tōhoku e penn norzh Honshū hag a nac'he beli an Tiegezh Yamato, hini an impalaeriezh.
E 940 hepken e chomas an titl gant Fujiwara no Tadabumi ; ne voe den ebet war e lerc'h betek 1184 : er bloaz-se, e deroù miz Genver, Minamoto no Yoshinaka en em anvas da seītai shōgun, met mervel a reas miz goude, d'an 21 a viz C'hwevrer.
Unan eus an daimyō, Tokugawa Ieyasu a oa savet enep ar shōgunelezh Toyotomi, ha trec'h e voe en Emgann Sekigahara ; shōgun de facto e voe Ieyasu eta, hag adalek 1603 e voe kentañ shōgun ar shōgunelezh Tokugawa, a stalias he c'hêr-benn en Edo hag a renas e-pad 268 vloaz, betek 1867 : ar Marevezh Edo e voe.
Gant ar bakufu e veze melestret an impalaeriezh evit gwir avat, pa ne oa perzh an impaler hag al lez nemet unan a enor ; evitañ da vout berrbad e padas renad ar shōgunelezh a-hed tost da 700 vloaz : Tokugawa Yoshinobu, ar shōgun diwezhañ, a zaskoras ar galloud d'an impalaer Meiji e 1867.
Bloaz diwezhatoc'h, d'an 19 a viz Kerzu 1867, e rankas dilezel e garg a-c'houde un emsavadeg kaset gant samurai eus Chōshū, Satsuma ha Tosa evit daskor ar galloud d'an impalaer ; d'an 11 a viz Ebrel 1868 e voe lamet pep renk ha galloud digantañ.
Ken alies all avat ne douj ket seurt amprestoù da reolennoù fonotaktikel boas ar yezh ma vezont degemeret ganti ha diwar-se e sav lieskensonennadoù amreizh e-keñver struktur boas fonologiezh ar yezh-se, da skouer e brezhoneg al lieskensonennad "sf-" kavet e penn-kentañ un nebeud amprestoù nemetken, d.s. "sferenn" diwar an henc'hresianeg .
Er yezhoniezh e vez implijet an termen amprest war dachenn ar geriaouiñ hag ar dermenadurezh evit komz eus ur ger o tont eus ur yezh bet degemeret en ur yezh all hep ma vije troet elfenn ebet eus ar ger orin, da skouer ar brezhoneg "sferenn" digant ar galleg "sphère", bet amprestet d'e dro digant an henc'hresianeg "".
Peurliesañ e vez amprestet gerioù eus ar rummad gerioù digor, da skouer anvioù ha verboù evit gerioù eus ar rummad gerioù kloz ha tennañ a reont ken alies all da elfennoù sevenadurel o tont eus an diavaez, da skouer anvioù loened estren, pe nevezc'herioù teknikel, o tont hiziv stankoc'h-stankañ eus ar saozneg e hogozik holl yezhoù ar bed.
E brezhoneg ne reer diforc'h ebet hervez ar jener evit a sell ouzh ar raganvioù diskouez liester ), daoust ha ma vez diforc'het gant ar raganvioù diskouez unan , ha gant al lostgerioù hag a dalvez da anvioù-gwan diskouez ne diforc'her nag etre an niver nag etre ar jener.
Peurliesañ e vez implijet gerioù diskouez evit lec'hiañ daveennoù e-keñver ar c'hennarroud fizikel, met e meur a yezh e c'hellont talvezout ivez da elfennoù deiktikel divizel, da lâret eo, oc'h ober dave da elfennoù an diviz kentoc'h evit da elfennoù er gwirvoud.
Hiziv c'hoazh er vro e reer gant daou grennlavar tost da gomzoù ar werz a c'hallfe bezañ stag ouzh buhez ar Charlezenn en ur mod bennak hervez Jules Gros : "N'eo ket ur seblant vat, klevet ar merc'hed o c'hwitellat" ha "Pa vez ar merc'hed o c'hwitellat, ar Werc'hez a bleg he fenn dalc'hmat".
Donezonoù Alkibiades war dachenn ar brezel hag ar politikerezh a voe talvoudus alies d’an neb a servije, met e bleg da ober enebourien c’halloudus a viras outañ a chom re bell er memes lec’h ; hag, e diwezh ar brezel en doa atizet, e deroù ar bloavezhioù 410, e oa tremenet mare e levezon bolitikel.
Da skouer, bez' e c'heller treuzskrivañ ar ger saoznek wow , ha daoust ha m'eo heñvel ouzh ar vogalenn koulz ha e vezont treuzskrivet gant arouezennoù disheñvel evit diskwel e rank dielfennañ an elfenn gentañ evel un elfenn gensonennel keit ha ma rank bezañ komprenet an elfenn diwezhañ evel ur rann eus an diftongenn .
Evit chom e peoc'h ha talañ ouzh tagadennoù an Normaned e rank an daou vreur en em glevet gant o c'henderv Loeiz Yaouank a c'houlenn Lotaringia ar c'hornôg o doa gounezet goude skrid-emglev Mersen sinet d'an 9 a viz Eost 870.
Ar briedelezh eo ar stad a vuhez a zo bet aozet, dre un emglev hervez al lezenn, etre ur paotr , hag ur plac'h , pe a-wechoù ivez en un nebeudig broioù etre daou waz pe div vaouez, en oad da zimeziñ hervez al lezenn da sevel un tiegezh.
Er yezhoù gante ur mentadur hervez ar silabennoù eo ingal dre vras an amzer a dremen etre pep silabenn daoust ha ma c'hell bezañ berroc'h pe hiroc'h pep silabenn hervez pep degouezh resis ha gallout a ra kemmañ lusk resis ur yezh bennak hervez al lec'h ma vez komzet hag a hinienn da hinienn zoken, da skouer keit ha m'eo portugaleg Europa ur yezh mentadet hervez an taol-mouezh ez eo portugaleg Brazil ur yezh mentadet hervez ar silabennoù.
Ne veze roet an anv « Hent-Sant-Jakez » nemet d'al lodenn eus hor galaksienn a c'haller gwelet gant an daoulagad da gentañ,ar vandenn arwenn-se a weler en oabl diouzh an noz hag zo treset gant pladenn ar c'halaksienn, met implijet e vez bremañ da envel holl hor galaksienn.
War an hevelep danvez e c'haller lenn Merc’h ar Roue Spagn, e Kontadennoù ar Bobl Fañch an Uhel : « .an deiz war-lerc’h e komzas arre d’e verc’h a zimeziñ dezhañ, met da-vat, hag e-pad eizhtez ne roas peoc’h ebet dezhi gant ar gaoz-se ».
Ur seurt esparder all rakwelet gant ar relativelezh hollek zo e diabarzh an toulloù du : Forzh peseurt steredenn a zisac'h warni hec'h-unan betek ur serten poent a ya d'ober un toull du a grou ennañ un esparder , holl an danvez en em dolp neuze er memes poent .
Da heul etre 1950 ha 1953 e sevenas-eñ tri film, Cendrillon hag a blijas d'an holl, Alice e Bro ar Marvailhoù, hag a oa bet ur c'hwitadenn, ha Peter Pan a ziskoueze e oa gwellaet live labour an dresourien hag ar skipailh produiñ a-bezh.
Ha pa varvas gant an derzhienn difoidel d'an oad a 31 bloaz hepken, amzer en doa bet da genaozañ kreñv da 1000 oberenn kontet enno ur 600 lied bennak, pezhioù e-touez ar re bouezusañ eus e oberenn, kenaozet war testennoù eus brasañ barzhed a yezh alamanek , eus e vignoned pe eus barzhed a zo manet anavezet a-drugarez d'e lieder .
E genaozadurioù evel primaozet, kerzennek-kenañ ha barzhoniel a zo bras an ijin enno, naturel o c'hened, hogen ken buan all e c'hellont bezañ loariek, huñvreus, alies tarzhkalonus, pergen goude d'ar sonaozour bezañ bet taget gant e gleñved dibare.
Dilezet gantañ ar vicher a skolaer ha skoazell e dad, bevañ a ray darn vrasañ an amzer e ti mignoned ha gouestlañ e vuhez a-bezh d'ar sonerezh, da genaozañ, ha d'ur seurt emvodoù sonerezhel a raed « schubertiade » anezho, emgavioù mignoned e-lec'h ma krog e lieder d'ober berzh.
E 1813, diwar levezon kreñv Haydn, ha muioc'h c'hoazh Mozart, e kenaoz e simfonienn gentañ ; daou vloaz diwezhatoc'h e teu e opera kentañ, e oferenn gentañ hag e bennoberenn gentañ war dachenn al lied : Marc'harid er rod-nezañ , tra ma vev un darempred karantez malevurus gant soprano solo e oferenn gentañ, Therese Grob.
Ren a reas arme alaman Afrika an Hanternoz eus 1941 betek 1943, annavezet dre anvioù Afrika Korps , PanzerGruppe Afrika (25 a viz Gouere 1941, da heul entoueziadur ar c'horf arme italian), PanzerArmee Afrika , ha evit echuiñ HeeresGruppe Afrika (adalek an 23 a viz C'hwevrer 1943 betek skarzhadeg pe rentadeg soudarded Ahel Afrika an Hanternoz d'an 12 a viz Mae 1943, Rommel o vezañ kuitaet Afrika d'ar 7 a viz Meurzh eus ar bloavezh-se).
58 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, d.l.e. 4,61% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911 ; daou anezhe a varvas e Belgia d’an 22 a viz Eost 1914, unan e Rossignol, soudard e oa en 1añ Rujumant Troadegiezh Drevadennel , egile en Aiseau , soudard e oa e 136vet Rujumant Troadegiezh.
Ma n'eo ket gwall gendrec'hus ha godisus emzifenn Sokrates (pe faeüs zoken e-keñver ar varnerien a nac'h lakaat da drueziñ outañ), ez eo marteze abalamour d'e youl da ziskouez ez eo pouezusoc'h ar mennozhioù evit ar vuhez, pe, hervez lod, abalamour ma'z eo erru 69 dija, ma n'en deus mann da goll ha ma c'hall evel se mervel gant enor.
70 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,78% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; daou anezhe a varvas e Belgia e miz Eost 1914: unan d'an 21 en Ham-sur-Sambre hag egile en Oret d'an 22.
Ar c'hwen zo amprevaned bihan hep eskell eus urzhiad ar Siphonaptera (lod a ra gant an anv Aphaniptera abalamour m’eo koshoc’h, met ret eo d’an anvioù a-us renk ar c’herentiezhioù heuliañ reolennoù an ICZN. Abalamour da se e vez graet gant an anv kentañ gant an daksonomourien).
Pyrit strollad: Aurostibit, Kattierit, Changchengit, Dzharkenit, Erlichmanit, Fukuchilit, Geversit, Hauerit, Insizwait, Krutait, Laurit, Maslovit, Mayingit, Michenerit, Padmait Penroseit, Pyrit, Sperrylith, Testibiopalladit, Trogtalit, Vaesit, Villamaninit
Arsenopalladinit, Atheneit, Genkinit, IMA 2006-013, Itoigawait, Majakit, Menshikovit, Mertieit-I, Mertieit-II, Palladoarsenid, Palladobismutoarsenid, Palladodymit, Polkanovit, Rhodarsenid, Stibiopalladinit, Stillwaterit, Ungavait, Vincentit
Eñ a oa an haroz ha lazher euzhviled brasañ e-touesk Kadmos ha Perseüs, a-raok deizioù Herakles, hag e gur uhelañ a voe marvedigezh Kimera, un euzhvil a voe taolennet gant Homeros evel penn ul leon, korf ur c'harv ha lost un naer : « he c'hwezhadenn a strew gant flammoù gor. »
Unvaniezh evit ul Luskad Poblel : krouet gant Jacques Chirac goude bezañ bet addilennet e 2002 diwar an RPR, a oa e-unan hêr an UNR savet gant ar Jeneral de Gaulle, Ar strollad-se, awenet gant mennozhioù de Gaulle a zifenn mennozhioù frankizour.
D'ar 16 a viz Gwenholon 1943 e kouezhas ur c'harr-nij B-17F eus aerlu SUA e "Les Mériais" e Kampal; daou nijour eus e laz a zeuas a-benn da achap, tri all a voe lazhet (douaret e voe unan anezhe er Brittany American Cemetery e Montjoie-Saint-Martin e departamant Manche e Bro-C'hall), ar pemp milour all a voe tapet d'an Alamaned.
Da gentañ en deus savet e vrud evel sonaozour oberennoù levezonet gant ar luskad romantelouriel ha tud evel Carl Maria von Weber ha Giacomo Meyerbeer, Wagner en deus reveulziet ar c'hoariganoù dre meiziad Gesamtkunstwerk , e-giz-se e c'hallas kenlakaat ar varzhoniezh, ar sonerezh hag al leurennezh asambles en e oberenn.
Eus ar Rouantelezh-Unanet avat e teuas nevezadur al luskad hard rock er bloavezhioù 1980, a-drugarez d'al lazoù Iron Maiden, Judas Priest ha Motörhead ; buan e voent heuliet er Stadoù-Unanet gant Metallica, Slayer, Megadeath hag Anthrax, a droas nebeut-ha-nebeut an hard rock d'an trash metal.
E dibenn an dekvloaziad e voe ganet an alternative rock en daou du eus ar Meurvor Atlantel, dre un distro d'ar pezh a veze anvet pop music er bloavezhioù 1960 : sonerezh eeun a c'heller seniñ aes ha tonioù a chom en eñvor an dud, evel re R.E.M. ha The Cure .
Classic rock a reer bremañ eus ar sonerezh a voe enrollet er bloavezhioù 1960 ha 1970, met anavezet mat eo c'hoazh gant yaouankizoù an XXIvet kantved — ar pezh a zo reizh, pa oar an holl dud pe dost ez eus c'hoazh eus sonerezh Johann Sebastian Bach ha Wolfgang Amadeus Mozart.
Biskoazh n'eus bet un doare sonerezh par d'ar rock 'n' roll a-fet ijinusted hag an niver a vailhed, evit daou abeg : kalz lazoù a oa da "oadvezh aour" ar rock 'n' roll, neuze re oa ret d'ar sonerien bezañ er vegenn evit padout ; al lazoù a groue o sonerezh hag an tier-embann a rae war-dro brudañ al lazoù.
Goude an darvoudoù sevenadurel ha politikel a c'hoarvezas e dibenn ar bloavezhioù 1960 (Summer of Love e San Francisco e 1967, trubuilhoù en Europa e 1968) e voe mantret un darn vras eus yaouankizoù ar bed : marvet e oa al luskad hippie, marvet ivez e oa Jimi Hendrix, Brian Jones , Janis Joplin ha Jim Morrison — an holl da 27 vloaz, ha ne oa bet dispac'h ebet.
Ar rock 'n' roll avat a gendalc'has gant e hent, hag e dibenn an dekvloaziad e oa meur a luskad ennañ : progressive rock , hard rock , heavy metal , blues rock , country rock , southern rock hag all, hag all, hep na glaskfe laz pe laz krouiñ un doare nevez ; ne raent nemet seniñ ar pezh a blije dezho tra ma veze peget liketennoù ouzh o c'hein gant ar c'hazetennerezh arbennik.
E penn al luskad-se e voe Eric Clapton ; goude endevout sonet gant John Mayall hag al lazoù The Yardbirds, Cream, Blind Faith ha Derek & the Dominos e renas e respet dezhañ e-unan betek hiziv an deiz hag e troas da unan eus gitarourien bennañ ar blues hag ar rock 'n' roll.
Gant ar gitarour Jimmy Page e voe krouet Led Zeppelin goude bezañ bet soner e studioioù ha bet lakaet da unan eus gwellañ sonerien gitar tredan a-viskoazh ; brudet e voe Led Zeppelin evit degas livioù nevez war ar blues ha reiñ lañs d'al luskad hard rock, tra ma voe krouet al luskad heavy metal gant Black Sabbath.
Evit d'ar rock 'n' roll bezañ bet ganet er Stadoù-Unanet ne c'heller ket lavarout ez eo ur sonerezh rannvroel, pa ne c'heller ket kavout e orin e nep takad ; gant ar skingomz ez eo bet ganet e gwirionez, da gentañ dre abadennoù an disc-jockey a orin rus-ha-kembreat Albert James "Alan" Freed a skignas rhythm and blues ha « rock 'n' roll » — gantañ e voe dibabet an anv — adalek Cleveland a-hed ar bloavezhioù 1950.
Ar rock 'n roll (svrivet rock and roll ha rock & roll ivez, "brañsellat ha ruilhal") zo un doare sonerezh a zo bet ganet e Stadoù-Unanet Amerika war-lerc'h an Eil brezel-bed, e deroù ar bloavezhioù 1950, goude ijinadenn ar gitar tredan. Dont a ra ar bomm rock 'n' roll eus luc'haj ar sonerien blues a rae an anv-se eus an darempredoù revel.
Taolit evezh : Un den all ar memes anv gantañ a oa o vevañ en amzer-se ha kemeret en deus perzh en Emsav ivez : Frañsez Kervella-Kernu a reer eus hennezh evit ma ne vefe ket kemmesket an daou. Daoust da se e vezont kemmesket alies el levrioù savet diwar-benn an amzer-se.)
Amfipolis, pe « en-dro da gêr », zo bet kaoz vras diwar-benn hec'h anv gant ar c'heriadurourien, en desped d'an displegadurioù sklaer roet gant Toukidides : en un notenn eus ar Souda e lenner un ali all diwar un displegadur bet roet da gentañ, hervez Harpokration, gant Marsyas Pella , ha gouez dezhañ e vije bet kalz a dud o chom en-dro da gêr.
A-hed an kantved kent JK edo Aten o klask astenn he beli war Trakia, ur vro a-bouez dezhi abalamour d'an danvezioù krai a oa enni, ar metaloù eus Menez Pangea, ar c'hoad da sevel listri, hag abalamour ma oa war an hent war-du an Hellespontos hag ar Mor Du e teue drezañ ed eus bro ar Skited.
War-dro kreiz ar Perikles a lakas e plas un digoll pemdeziek evit ar re a gemere perzh e bodadennoù an Helie hag e re ar Boule, pe en arvestoù ar Panathene : anvet e oa ar misthos hag e bal a oa lakaat ar geodedourien baourañ hag ar re a oa o chom ar pellañ eus kreiz ar geoded da gemer perzh en he buhez.
Gant e adreizhadenn eus 508 Kleistenes, un eupatrid a oa ezel eus unan eus ar brasañ tiegezh a oa en Aten, an Alkmeoned, a roas d'ar bobl ar gwir da gemer perzh n'eo ket hepken en divizoù politikel met ivez e melestradur ar geoded o tigeriñ ar magistradurioù dezhi en eskemm eus he harp war an dachenn bolitikel.
Hervez reolennoù treuzskrivañ al lizherenneg fonetikel etrebroadel e c'heller implijout ur sin diakritek skreivet didan un arouezenn bennañ evit merkañ ar fed ma vez rontaet keit ha ma c'heller merkañ ar ved ma vez rontaet-krenn ur vogalenn dre skrivañ ur "w" bihañ a-us ha d'an tu-dehoù dezhi, da skouer e houpaeg ma vez diforc'het etre tri drez rontder: pe .
Skeudenn penn Medousa (benet pe garanet e maen, pe treset, alies gant naeron ouzh he fenn ha tennet an teod ganti e-kreiz he dent) a veze lakaet alies a-us d'an dorojoù, war ar murioù, ar pezhioù moneiz, ar skoedoù, an hobregonoù, hag ar mein-bez da bellaat an droukchañs hag an drouksperedoù pe da spontañ an enebourien.
Un emglev a voe tizhet, hogen goulenn groñs a reas ar rouantelezh ma vije lezet teir zachenn e-maez eus ar Stad arab da zont : div rann velestradurel e Turkia , div rann velestradurel otoman e Siria , ha "rannoù eus Siria er c'hornôg da gêrioù Damask, Homs, Hama hag Alep".
Araokadennoù meur a c'hoarvezhas e sevenadurioù kêrel Henegipt ha Mezopotamia d'ar mare-se, ma voe ijinet ar skrivañ kent 3000 kt JK ; tremen mil bloavezh war-lerc'h ez erruas e Jordania, Palestina ha Siria, met testeniekaet eo ar c'henwerzh etre Jordania, Henegipt ha Mezopotamia.
A-c'houde Dispac'h an Durked Yaouank e 1908 ha kent tarzhadenn ar Brezel-bed kentañ e oa bet kemmet emzalc'h renerien an Impalaeriezh otoman : dilezet o devoa o folitikerezh liesek hag hollislamour, ha troet e oant war-du ar vroadelouriezh turk ha lik.
Pa zivizas an Impalaeriezh otoman mont tre er Brezel-bed kentañ diouzh tu an Impalaeriezhioù Kreiz hag a-enep ar Stadoù kevredet e torras statud ofisiel an arabeg, e verzas ma vije kelennet arabeg er skolioù hag e vac'has broadelourien arab e Damask hag e Beirout.
Kompren a reas Hussein ben Ali e oa aze un digarez da zisammañ an tiriadoù arab diouzh yev an Otomaned ; p'en devoe fiziañs e pennadurezhioù ar rouantelezh-Unanet, o devoe embannet harpañ unaniezh an tiriadoù-se, e roas lañs da Emsavadeg Veur an Arabed a-enep an Otomaned, gant harp Bro-C'hall hag ar Rouantelezh-Unanet.
E 1965 e voe sinet ur feur-emglev etre Jordania hag Arabia Saoudat ma voe eskemmet tachennoù a-benn hiraat ar vevenn a-hed Pleg-mor Aqaba, ar pezh a ros tro da Jordania da astenn porzh-mor Aqaba, ha da wareziñ gwirioù ar pobladoù kantreat war an dour ha war o peurlec'hioù.
A-choude an Eil Brezel-bed ha darvoud mantrus ar Shoah e pouezas ar Sionourien war ar Roantelezh-Unanet evit ma vije krouet ur Stad Yuzev e Palestina ; e miz C'hwevrer 1947 e tisklêrias ar R-U e lakaje termen d'he leuriadur e Palestina d'ar .
E vab Abdallah II, a voe roue e 1999 da heul marv e dad, a gendalc'has gant an adaozoù politikel hag armerzhel, met a-c'houde an Nevezamzer Arab a c'hoarvezas er Reter-Nesañ adalek ar bloavezh 2010 e kendalc'h Jordaniz da c'houlenn muioc'h a frankizouriezh politikel, adaozadoù er gouarnamant ha gwellaennoù armerzhel.
Krogadoù a voe etre Israeliz hag Arabed betek 1967, pa drec'has Israel da vat dre hec'h aerlu ha bombezennoù napalm : a-c'houde an harz-tennañ bet gourc'hemennet gant ABU d'an e voe Israeliz mistri war un tamm bras eus an tiriadoù arab, en o zouez ledenez Sinai en Egipt, Uhelioù Golan e Siria, glann gornôgel ar stêr Jordan, Bandenn Gaza ha karterioù arab Jeruzalzm.
Gwastet e voe armerzh ar rouantelezh, pa oa 70% eus he douaroù-gounez er c'hlann gornôgel ma veze kenderc'het tost da 65% eus he frouezh hag he legumaj ; drastet he greanterezh ivez, pa oa an hanter eus al labouradegoù eno ivez ; gwallgaset an touristerezh er vro en abeg da goll Jeruzalem ha meur a lec'hienn relijiel all — en holl, war-dro 38% eus Kenderc'had Diabarzh Kriz Jordania a yeas da get.
Goude diskar Asiria e 612 kt JK e savas Impalaeriezh Babilon, ha kement a drubuilhoù a voe degaset gant Naboukadnesar II er Reter-Nesañ ma tivroas pobladoù a-bezh, en o zouez tud Edom a gavas repu e su Jordania, ma wanaas ar c'hêrioù ha ma tistroas ar galloud gant ar pobladoù kantreat.
Goude bezañ klevet galv Allah er bloavezh 622 e klaskas ar profed Mouc'hammad andreiñ tud e gêr c'henidik, Mekka ; pa voe argaset ganto ez eas betek kêr Vedina gant e ziskibled – Hijra a reer eus ar veaj-se, a zo bet lakaet da zeroù an deiziadur muzulmat.
O tont eus ar c'hornôg ez astennas Henegipt ar Faraoned he c'halloud hag he sevenadur betek bro ar stêr Jordan, tra ma 'z erruas an Nabateaned, ur boblad kenwerzhourien gantreat a-orin eus su Ledenez Arabia, da staliañ kreiz o impalaeriezh e su Jordan a-vremañ.
Eus Aleksios I Komnenos, impalaer Kergustentin, e teuas luskad Brezelioù ar Groaz, pa c'houlennas skoazell e 1095 digant e vreudeur er c'hornôg en abeg ma oa e gêr-benn gristen en arvar da vezañ taget gant muzulmiz deuet eus Turkia.