polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
« Evel kalz oberoù brudet, istor Peter Schlemhil a c’hell plijout war un dro d’ar re yaouank, na welont ennañ nemet un arridennad darvoudoù marzhus, ha d’ar re goshoc’h, a zo barrek da zivinout ster kevrinus ar ger skeud, ha da heul da veizañ mennad kuzh an danevell » a skrive Roparz Hemon e rakskrid embannadur Gwalarn e 1934.
E-pad he zec'hadenn en em gavas gant Prometheüs a oa chadennet ouzh Menez Kaokaz, hag a lavaras dezhi e teuje da vaouez en-dro un deiz bennaket hag e vije gourvamm un haroz meur, Herakles, hag a deuje diwezhatoc'h d'e zichadennañ eus ar menez.
Ouzhpenn-se e c'heller kavout er skridoù fazioù reizhskrivañ pa implijed A e lec'h H pe c'hoazh E e lec'h H, met raloc'h a bell e veze kavet E e lec'h H. Diwar-se e oa bet tu dezhe da sevel ur vartezeadenn nevez, da lâret eo e veze distaget H hanter-hent etre E hag A.
Brudetoc'h-brudetañ e teuas da vezañ ar c'hinnigoù evit sevel ur sistem distagañ nevez a-drugarez da Erasmus pa skrivas De recta Latini Graecique sermonis pronuntiatione dialogus e 1528, o kinnig doareoù disheñvel evit distagañ koulz ar henc'hresianeg hag al latin, daoust ha ma kendalc'has-eñ d'ober gant ar sistem kozh diazezet war distagadur ar gresianeg a-vremañ evit kelenn.
Distagadur erasmek eo an anv ma vez graet eus ur sistem evit distagañ ar henc'hresianeg bet diorroet er XVIvet Kantved ha brudet da gentañ dre un embannadur diwar pluenn Erasmus gantañ da ditl De recta Latini Graecique sermonis pronuntiatione dialogus, daoust ha ma ne oa ket bet ijinet war-eeun ar sistem-se gantañ e-unan.
Graet e veze buan-tre ar sistem "reuchlinek" pe "itaerezh" diouzh ar sistem kozh levezonet gant patromoù distagañ ar gresianeg a-vremañ diouzh un tu ha "erasmek" pe "etaerezh" ouzh ar sistem nevez hervez ma veze erbdet gant pep ar sistem distagañ al lizherenn c'hresianeek , pe .
Afrodite an hini a voe dibabet gant Paris, hag evel-se eo e voe kaset e diegezh hag e vro da get: da gentañ dre ma skrapas Elena Sparta, ar priz prometet dezhañ gant an doueez, ha goude dre ma sachas war e gein kasoni ruz an div zoueez all a reas o seizh gwellañ evit enebiñ ouzh Troia.
Hervez un hengoun all danevellet gant Diodoros Sikilia e vije deuet a-benn Rea da guzhat e c'hanedigezh da Gronos hag he dije fiziet anezhañ e kuzh d'an Okeanidenn Kafeira, merc'h Okeanos, ha da Delc'hined Enez Rodos, a reas war e dro e-doug e vugaleaj.
Goude bezañ roet an dorn da Zeus e-pad e emgann a-enep an Ditaned e resevas, da-geñver rannidigezh ar bed, rouantelezh bed an dour mor, war-bouez domani kozh e eontr Okeanos, avat, a roas dezhañ e verc'h pe e verc'h-vihan Amfitrite da wreg.
Hesiodos a ra anezhañ ivez tad an nimfenn Kymopoleia a zo dimezet hervezañ gant an Hekatonc'hir Briareos evit trugarekaat anezhañ da vezañ stourmet gant an doueed e-pad an Ditanomakiezh, met ne veneg ket anv mamm honnezh neblec'h.
An enklask a voe kaset d'an daoulamm ha diskuliet e voe ur rouedad tud en-dro da Stavisky, koulz e metoù ar polis, ar c'hazetennerezh pe ar justis : ar c'hannad Bonnaure, ar senedour Renoult, Albert Dalimier anezhañ ministr an trevadennoù ha bet ministr ar Justis, renerien kazetennoù .
E brezhoneg, da skouer, reer kentoc'h gant araogennoù displeget : "da" evit renadennoù dieeun hag "a" evit renadennoù eeun (pa ne vez araogenn ebet liammet ouzh ar verb peurliesañ pe c'hoazh an araogenn all ma vez implijet un araogenn resis gant ur frazenn a verb bennak . Implijout a c'heller ivez un anv-gwan perc'hennañ e lec'h an araogenn "a" evit ober dave 'ur renadenn eeun, da skouer:
Ar Falz-Skol Vreiz, ur c'hevredad hag a oa dezhañ ur gelaouenn anvet Ar Falz-Skol Vreiz, renet e-pad pell gant Per Honoré, eus Plourin-Montroulez; er bloavezhioù 1970 e savas a-du gant un trede doare-skrivañ, a vez graet "etrerannyezhel" anezhañ gant e implijerien; goude e troas a-du gant ar peurunvan hag e voe savet ti-embann Skol Vreizh;
Daoust ha ma n'eus yezh europat ebet ma vez graet an diforc'h-mañ ganti ec'h eo ur perzh kavet alies a-walc'h etre yezhoù ar bed dre vras, en o zouez: ar sinaeg, ar yezhoù aostreznezek , yezhoù norzh Aostralia, ar yezh pidjin Tok pisin, meur a yezh dravidek, ar yezhoù moundek, meur a yezh komzet e reter Siberia evel an evenkieg, an hanter eus ar yezhoù komzet en Amerikaoù, un nebeud yezhoù kaokazek hag afrikanek hag un nebeudig yezhoù indezeuropek, da skouer ar marateg hag ar goudjarateg.
Er yezhoniezh e vez implijet an termenoù ni endalc'hus ha ni ezdalc'hus evit komz eus un diforc'h graet gant yezhoù zo etre daou stumm raganv-gour ar c'hentañ gour liester "ni" hervez ma vez dalc'het kont eus an hini m'emeur o kaozeal gantañ/i pe get , evel-hen:
Er yezhoù gante an diforc'h etre ur raganv endalc'hus hag ur raganv ezdalc'hus ha ma vez displeget gante ar verboù evit klotañ gant ar gour, evel er yezhoù komzet en Aostralia ha meur a hini komzet en Amerika, e vez diforc'het stummoù ar verb ivez, da skouer e passamaquoddy:
Niverus-kenañ eo ar gerioù renker er rummad digor betek tizhout meur a zek mil e yezh pe yezh ha dre ma ne denn ket da diazezoù frammel pennañ ar yezh e c'hellont bezañ kemmet, skarzhet pe ledanaet o niver ha kemmañ a ra hollad ar gerioù er rummad digor en ur yezh en un doare splann dindan buhez un den zoken.
Buan e kemm ar gerioù er rummad digor e yezhoù birvidik-kenañ evel ar saozneg met buan-tre e kemm ivez ar gerioù er rummad digor e yezhoù evel ar brezhoneg p'en em diorroent evit gallout implijout evit komz eus traoù a denn da dachennoù teknikel ha skiantel, peurliesañ dre grouiñ gerioù kevrennek savet diwar gwiriziennoù staget oute kengerioù pe dre amprestañ gerioù teknikel etreboadel dre geñveriañ gant yezhoù all.
A-hed ar bloaz e vez aozet devezhioù evit reiñ lusk d'ar yezh hag evit ma c'hell ar gerneveuregerion en em gavout evit kaozeal en o yezh penn-da-benn, en o zouez un dibenn-sizhunvezh peurkerneveurek a-bezh Pennseythun Gernewek dalc'het da vare Pask pe emgavioù lec'hel anvet Yeth an Werin dalc'het e tavarnioù peurliesañ pe c'hoazh Dydhyow Lowender, devezhioù dudi e kerneveureg penn-da-benn.
Daoust ha ra ar gevredigezh hec'h-unan gant ar c'hernewek kemmyn, doare-skrivañ implijetañ ar yezh hag an hini lakaet da ofisiel gant Kesva an Taves Kernewek, e anzav gwir ar gerneveuregerion da implijout n'eus forzh peseurt doare-skrivañ hervez o c'hoant ha digor emañ ar gevredigezh d'an holl.
Ar c'hazh kentidikañ eo ha betek n'eus ket pell zo e kreded e oa bet aet diwar-wel 18 milion a vloavezhioù zo, met studioù nevez a zamveneg o doa kroget hendadoù ar c'hizhier da zisheñveliñ an eil ouzh an egile 11 milion a vloavezhioù zo hepken.
An holl a varvas d'ar 17 a viz Even 1940 pa voe kaset d'ar strad ar mordreizher RMS Lancastria eus ar Rouantelezh-Unanet e donvor Sant-Nazer, nemet unan, ul Letanant eus ar Morlu, marvet e dibenn miz Meurzh 1942, goude an Oberiadenn Chariot.
En aour, e groaz en sabel heuliet ouzh konk 1 gant ur gavan en sabel roudennet e aour ; ouzh 2 gant un nev en sabel ouzh kleiz greet en gul ; ouzh 3 gant ur blokad greunwin en gul roudennet en aour, skoret en sabel ; ouzh 4 gant daou alc'hwez lamellet en sabel, paletonoù ouzh kab.
Ezel eo Maroko eus an ABU, ar Gevre Arab, Unaniezh Afrika, Unaniezh Maghrib Arab, Aozadur ar c'henober islamek, Aozadur etrebroadel ar frankofoniezh, Strollad ar 77, Unaniezh evit ar C'hreizdouar, ha war ar renk emañ evit emezelañ da Gumuniezh Armerzhel Stadoù Kornôg Afrika.
Gant skriverien e vuhez eo bet dastumet an evezhiadenn-mañ a-berzh ur c'hronikour gall, Balthasar de Monconys, hag en devoa gwelet un oberenn gantañ e ti ur pober: « 1000 lur e oa koustet, pa vije bet re gant 6 pistol a gavan-me. »
Setu a lavaro e wreg diwezhatoc'h: « Abalamour da se ha d'an dispignoù bras a oa d'ober evit ar vugale pa n'en doa ket madoù a-walc'h da baeañ e voe ken glac'haret hag e fallaas kement ma kollas e yec'hed ha ma varvas en ur ober un devezh hanter ».
Roet e voe d'ar mestr ar vrud a verite, goude ma chome da reizhañ ar fazioù graet gant e azeulerien ha da ziskuliañ drevezadennoù ar falserien, evel re an hini brudetañ anezho, Han van Meegeren, a werzhas ur falsoberenn diwar Vermeer da Hermann Göring.
War an taol ne oa ket bet degemeret mat ar c’hemm-se en anv saoznek abalamour ma ne oa ket demokratel ar gouarnamant : an darn vrasañ eus an demokrated, a zo enebourien d’ar gouarnamant, a zalc’h d’ober gant ar stumm Burma pa gomzont saozneg ha gant gerioù kar e yezhoù all.
Konan Iañ, lesanvet Konan Dort, mab da Yezekael Berengar, kont Roazhon, a voe kont Roazhon war-lerc'h e dad adalek 970, ha dug Breizh adalek 990, betek e varv en emgann Konkerel, d'ar 27 a viz Mezheven 992).
Ur Republik Soviedel berrbad e oa Republik Sokialour Soviedel Lithuania-ha-Bielorusia (lituaneg: Lietuvos-Baltarusijos Tarybinė Socialistinė Respublika; byelaruseg: - ; ruseg: - ) bet krouet e 1919 war un takad ennañ bremañ Byelarus ha reter Lituania.
Tec'hel a reas an Alamaned ac'halesont e miz Kerzu 1918 ha d'ar 21 a viz Genver 1919 e oa disklêriet RSS Bielorusia, staget war-lerc'h ouzh was declared, which in combination with the RSS Lituanian ha diwar unvaniezh an div republik-se e oa bet savet Republik Sokialour Soviedel Lituania-ha-Bielorusia d'ar 27 a viz C'hweverer 1919.
Er yezhoniezh e vez implijet an termenoù ger goullo, ger benveg, ger ostilh evit komz eus gerioù gante nebeud a ster dreze o-unan hag a dalvez da sevel liammoù yezhadurel gant gerioù all en ur frazenn pe c'hoazh da lakaat war wel savboent an den a zo o komz.
Rannet : ouzh 1 en glazur e deir c'hregilhenn en aour ; ouzh 2 en sabel e annev loc'hañ ouzh kleiz ha difoupañ ouzh beg, billonoù o kouezhañ diwarni, heuliet gant ur morzhol orfebour sourinet, an holl en aour ; e gab en gul amgranellet en argant a beder fezh, mogeriet en sabel
Palefarzhetː ouzh 1 en glazur e dañvouezenn ed en aour; ouzh 2 en gul e vilin-avel en aour; ouzh 3 en gul e rod dentek en aour ouzh 4, en glazur e gebrenn koñchek en aour; e-greiz-holl en geot e zaouarn start en argant.
Galloud ar barner a oa diharz nemet en aferioù muntr e vefe : barnet e vezent dirak ur c’huzul 300 den tennet eus an daouzeg kanton ha bodet en ul lec’h sakr, ugent lev e mervent Ancyra, a hañval bezañ bet ur c’hoad gwez-derv sakr, dre ma veze graet « Drynemeton » anezhañ.
Hieraks a glaskas kannañ ar roue Attalus I Pergamum , met er c’hontrol, ar c’heodedoù hellenizet unanet gantañ, hag armeoù hemañ diwezhañ a bilas ar Gelted da vat meur a wezh, war-dro 232 hag a redias anezhe da chom peoc’h er vro ma oant o chom dija.
Luciano Buonaparte, anavezet gwelloc'h evel Lucien Bonaparte hervez e anv gallekaet gantañ, a oa ganet en Aiacciu d'an 21 a viz mae 1775, ha marvet e Viterbo d'an 29 a viz Mezheven 1840, a oa ur politikour gall a orin korsikat, ha breur da Napoleone Buonaparte, anavezetoc'h evel an impalaer "Napoleon".
En testennoù, ar sifroù « 4 » ha « 9 » evit ober anv eus al lejionoù a veze skrivet « IIII » ha « VIIII » kentoc'h evit « IV » ha « VIIII (Adkins Adkins, Lesley. Handbook to Life in Ancient Rome, Sonlight Christian, 2004, pp. 55 ha 61).
Rannet e oant e tri renk lejionerien hag e bagadoù soudarded skañv : er c'hentañ renk pa vezent war an dachenn emgann e kaved an hastati — ar re yaouankañ, 1 200 soudard a en em ganne da gentañ — en eil renk edo ar ar principes — e brud an oad, 1 200 den — hag an trede an triarii — ar re goshañ, 600 lejioner — hag etre ar renkoù-se pe dirazo, da anavout an dachenn pe da daoler saezhoù ouzh an enebourien, e kaved ar velites — troadeien skañv, ar re baourañ, 1 200 den.
Ma oa marc'hadour mezher ha seiz e dad-kozh e oa noter e dad, François Arouet , dimezet e 1683 e Saint-Germain-l'Auxerrois da Marie-Marguerite Daumart , merc'h d'ur grefier er Parlamant, ha pemp bugel o doe, ha daou anezho a varvas yaouankik.
E c'hoar, Marie Arouet , an den nemetañ karet gant Voltaire en tiegezh, a zimezas da Pierre François Mignot, reizher e Kambr ar C'hontoù, a voe mamm an abad Mignot, a voe pouezus e berzh da vare marv Voltaire, ha da Marie-Louise, ar « Madame Denis », a vevas gant ar skrivagner.
Pa oa o klask war-lerc'h ur gouizieg da gas ar raktres e c'hopras Lawrence Mark "Larry" Sanger , a oa gant e zoktorelezh war ar brederouriezh en Ohio State University e Columbus ; e miz Meurzh 2000 e voe loc'het Nupedia, un holloueziadur digoust hag a oa digor d'an holl ha reizhet gant an implijerien.
Souezhet e voe Sanger ha Wales o welout niver ar pennadoù e Wikipedia o vont dreist Nupedia en ur ober un nebeud devezhioù hepken, a-drugarez d'ur strolladig skriverien a voe solut ha solius a-walc'h evit kendrec'hiñ Jimmy Wales da lakaat Wikipedia war hent an andon digor.
2014 - DVD Ils chantent Danielle Messia, enrolladur abadenn an 28 a viz Mae 2014 gant Gérard Classe, AdélaÏde, Clarisse Lavanant, Dan ar Braz, Nolwenn Korbell, Melaine Favennec, Louis Capart, Sophie Jézéquel, Gwenaelle Kerleo, Mary Lou, Jean-Félix Lalanne
D'an 29 a viz Even 1942 e kouezhas ur c'harr-nij eus aerlu ar Rouantelezh-Unanet er mor nepell eus Penc'herieg; pevar nijour a varvas, tri anezhe a voe douaret e bered ar Baol, an hini all e Pennestin; an tri nijour all a voe tapet gant an Alamaned.
James VI ha I (Seumas Stiùbhairt e gouezeleg Skos, James Charles Stuart e saozneg, Séamas Stiúbhart en iwerzhoneg ; Dùn Èideann, 19 a viz Even 1566 – Theobalds House, Chesthunt, Hertfordshire, 27 a viz Meurzh 1625) a voe roue Bro-Skos dindan an anv James VI adalek 1567 koulz ha roue Bro-Saoz hag Iwerzhon war-lerc'h Elesbed dindan an anv James I adalek 1603 betek e varv da 58 vloaz e 1625.
Asambles gant e wreg hag o servijourez ez ejont kuit war-du an Izelvroioù e miz Gouere, rak fellout a rae dezho arvestiñ ouzh kurunadur an impalaer nevez, Karl V. Dre heuliañ ar stêr Roen ez eas da Göln, ha goude-se da Antwerpen.
Unan anezho diwar-benn ar ventoniezh hag an diarsell Kemennoù ar mentoù a voe embannet e Nürnberg e 1525, hag al levr kentañ diwar-benn ar matematik evit tud vras bet embannet en alamaneg E labour war an difennoù a voe embannet e 1527, hag e labour diwar-benn kempouezioù tresadennoù tud a voe embannet dindan peder levrenn nepell goude e varv, e 1528.
P'edo en Italia ez eas da Venezia da studiañ al livadurioù a veze graet eno Dre zeskiñ gant Wolgemut en doa desket Dürer moulañ gant begoù-sec'h hag ivez sevel engravadurioù en doare alaman, diwar labour Martin Schongauer ha hini un engraver dizanv lesanvet Meister des Hausbuches en alamaneg.
Jacopo de' Barbari, hag eñ arzour a Venezia, hag en doa kejet gant Dürer p'edo e Venezia, a weladennas Nürnberg e 1500, ha Dürer a lavaras en doa desket kalz digantañ a-fet diarsell, korfadurezh ha kenfeurioù ar c'horfoù.
E daolennoù a ziazezas war damdresadennoù ha studiadennoù, hag e savas ar peder zaolenn a vez gwelet evel ar re wellañ bet livet gantañ: Adam hag Eva , Gwerc'hez gant elestr , ar stern-aoter anvet Gouel Maria Hanter-Eost , hag Azeulerezh an Drinded gant an holl Sent .
Er bloavezhioù a-raok 1520 e savas oberennoù liesseurt: poltredoù savet gant tempera war lien e 1516, engravadurioù liesseurt, hag un nebeud taolioù-arnod gant dour-kreñv war blakennoù houarn, hag ivez lodennoù eus ar Volz-enor hag eus Trec'hlidoù Maximilian, hag a oa e gwirionez oberennoù propaganda urzhiet gant Maximilian I Habsburg.
Kement a verzh a reas dre skignañ e engravadurioù en Europa a-bezh ma voe ur skouer evit meur a arzour meur, evel Raffaello, Tizian, ha Parmigianino, ha setu int-i ivez da genlabourat gant engraverien evit reiñ brud d'o labour e-maez ar rannvroioù m'edont o chom.
Soñjal a reer memes tra ec'h anaveze mat-tre teknik an troc'hañ koad, dre m'en doa desket digant Wolgemut, rak hemañ en doa savet meur a stern-aoter livet ha troc'het, hag a drese hag a droc'he tammoù koad a veze implijet da sevel koadengravadurioù.
Evit a sell ouzh a c'houevrengraviñ ne savas nemet un nebeud poltredoù, en o zouez hini kardinal-dilenner Mainz , Friedrich ar Fur, priñs-dilenner Saks, hag e vignoned, an denelourien Willibald Pirckheimer, Philipp Melanchthon hag Erasmus.
Kalz damdresadennoù ha studiadennoù a chomet eus ar mare-se, met ne gasas livadur ebet da benn, rak war ziskar ez ae e yec'hed hag ivez peogwir e ouestlas lod brasañ e amzer d'e zamkaniezh a-zivout mentoniezh, diarsell, kempouezioù tresadennoù tud ha kezeg, ha difennoù.
Anat eo e ouie an dastumer yezh e vro, pa oa dic'hallus bevañ hepti e Kerne e kreiz an , koulz en noblañs hag er werin ; penaos, a-hend-all, en devije gallet komz gant an dud – kozhidi an darn vuiañ anezho, ha dic'hallek evel-just – a-raok ma teurvezjent kanañ evitañ ?
Ur skoilh a gavas war e hent avat pa verzas ne c'helle ket embann ar c'hanoù er stad m'edont : peogwir en devoa notennet betek ugent doare eus an hevelep kan digant kement a dud hag a gomze rannyezhoù disheñvel e rankas o c'hendeuziñ evit adkavout bewech ur varzhoneg peuzklok ha kempoell.
War ar yezh e rankas labourat ivez, pa oa diforc'hioù bras a stil hag a lusk etre kentelioù ar c'han-mañ-kan ; reizhañ ar brezhoneg a reas neuze pa oa ret, erlerc'hiañ ur poz mat bet klevet aze ouzh an hevelep poz fall bet klevet du-hont – evel-se er c'han XLVIII, Iannik Skolan, m'emañ ar rann gentañ e yezh Gwened-Izel hag an eil e yezh Treger.
E 1834, goude bout lennet al levr Recherches sur les ouvrages des bardes de la Bretagne armoricaine dans le Moyen-Âge bet skrivet gant ar chaloni G. de La Rue, e krogas ar beskont oadet 19 vloaz da zastum barzhonegoù brezhonek kanet gant tud e gorn-bro, da lavarout eo Nizon.
E 1872, da lavarout eo 33 bloaz goude embannadur kentañ Barzhaz Breizh, e kavas Fañch an Uhel abeg el labour bet kaset da benn gant Kervarker, pa 'z embannas De l'authenticité des chants du Barzaz-Breiz de M. de La Villemarqué daoust m’en doa bet tro da gomz gant an aozer da-heul ur c’hendalc’h gouizieien e 1868.
Sur a-walc’h e oa bet kempennet ar gwerzioù gantañ evit kinnig kanoù stummet mat hag evit sevel patromoù eus ar c’hanoù, evel ma veze graet d’ar mare-se, da skouer gant ar vreudeur Grimm evit o c'hontadennoù pe gant ar Finn Elias Lönnrot evit Kalevala.
Barzaz-Breiz hervez e zoare orin, Barzhaz Breizh hervez an doare-skrivañ a vremañ, eo talbenn un dastumad kanoù brezhonek hengounel storbet gant ar beskont Théodore Hersart de la Villemarqué – a reer "Kervarker" anezhañ ivez – hag embannet e 1839 p'edo war e studi e Skol an Dielloù e Pariz.
A-boan savet gantañ taolenn Barzhaz Breizh e klaskas Kervarker kaout digant Maodierniezh an Deskadurezh Foran an aotre da embann e labour, ar pezh a voe nac'het outañ ; treiñ a reas war-du an Institut de France, hogen daoust d'e baeroned c'halloudus e voe nac'het an aotre c'hoazh, en abeg ma ne gredas ket da Boellgor al Lennegezh bout arbennik a-walc'h evit barn gwiriegezh ar c'hanoù.
Evel m'en devoa divizet Kervarker ober ken abred ha 1839, teir lodenn zora rann ar c'hanoù en embannadur 1867 : kanoù gwengelouriel, istorel ha balladennoù , kanoù gouelioù ha kanoù a garantez , mojennoù ha kanoù relijiel ; ur c'han ouzhpenn zo er stagadenn, da lavarout eo 90 kan en holl.
Buhez ur plac'h en Europa ar c'hornôg en hon amzer a zo bepred mont da wreg ha da vamm, da lavarout eo dimeziñ pe "paksiñ", rak an holl draoù-se a ya a-unan hervez an divezoiriezh kristen en deus merket don-tre ar stuzegezh, met digreskiñ a ra an euredoù sivil keit ha ma kresk ar PACS-où.
E derou ar brezel eo bet gouest bezañ trec'h war ar Rusianed, ar Vreizhveuriz ha ar C'hallaoued, al lu renet gant pennoù turk nevez hag ofiserien alaman en Dardanelloù hag e Kut, met ne c'helljod ket lakaat un harp d'ar Rusianed er C'haokaz ha diskaret an nerzh rusian goude Dispac'h 27 a viz Here 1917 ez eas da goll koulskoude ar veli durk e Mezopotamia hag Arabia diwar atiz an Emsavadeg arab skoazellet gant al lu breizhveuriat .
Bro-C'hres a veze da resev aod ar Mor Egaios, Italia aod ar Su war ar Mor Kreizdouarel, Breizh-Veur ha Bro-C'hall ur c'hefridi evit merañ an tiriadoù arabek hag e veze da staliañ un Armenia hag ur C'hurdistan bras awalc'h pa vije bet an daou strizh-mor hag Istanbul dindan ur veli vroadel.
E 1071 e voe trec'h an Durked seljoukour en Emgann Mantzikert ha ne c'hellas ket mui ar Vizantiz mirout ouzh an Durked da staliañ o riegezh en Anatolia ha diazezañ ar rouantelezh seldjoukour, anvet Sultaniezh ar Roum (rouantelezh Roma, da lâret eo "staliet war douaroù Roma nevez").
Brud vras he doa ar skiantoù hag an deknologiezh ottoman e-doug ar grennamzer, da-heul ar c'henlakadur kaset da benn gant ar ouizieien ottoman eus an oberennoù klasel gant ar brederouriezh islamek hag ar matematik, hag a-drugarez da anaoudegezh dizoloadennoù sinaat evel ar poultr pe ar nadoz-vor tredanwarellek.
gwild ar skriverien a embannas e oa ar moullerezh un "ijinadenn eus an diaoul", ha kiriek e oant bet eus un dale 43 vloaz etre e ijinadenn gant Johannes Gutenberg en Europa e 1450 hag e implij er gevredigezh ottoman a-drugarez d'ar voullerezh diazezet e Kergustentin gant ur yuzev a orin eus Bro-Spagn e 1493.
Ouzhpenn o strivoù evit kavout hentoù kenwerzh hag a dremene hebiou d'an tiriad otoman e veze broudet ar galloudoù europat war atiz ar Stadoù morel italiat, da lakaat galloud an impalaeriezh da zigreskiñ pa voent trec'h warnañ en emgann war vor Lepanto, e 1571.
Hervez pennaennoù an islam e-keñver gwarez an dud o doa ur relijion pe kristen pe yuzev e veze lezet lezet pobloù al Levr er C'horan) aozañ o buhez e peoc'h gant m'o doa paet o zailhoù ha asantet da renk kentañ roet d'ar vuzulmaned, ar re-se ar bihanniver.
Ur renk uhel a oa dezhañ e lez an impalaeriezh ha meur a wech e reas perzh gant politikerezh kreiz ar riez unan anezho Er XVIvet hag er XVIIvet kantved e c'hounezas mammoù ar sultaned ur c'hontroll ledan war an aferioù ken e vez anvet ar prantad "Sultanad ar vaouezed" .
Kregiñ a reas ar strivoù da adreizhañ an arme ottoman gant ar Sultan Selim III a reas ar c'hentañ strivoù bras a-benn modernaat al lu otoman hervez pennaennoù an armeoù europat, met diharpet e oa ar strivoù-se gant ar c'hostezennoù kilstourmer, hini an oulemaed evit lod ha dreist-holl hini ar "Yeni Djeri" ivez , a zifenne groñs o dreistgwirioù hag a enebe start ouzh ar c'hemmoù.
E daou amzervezh e vezer boas da zeskrivañ ar mare ma'z eas an impalaeriezh war-ziribin : mare ar sac'hadur pa oa kollet darn eus tiriadoù ar C'hornôg adkemeret gant Aostria, ha pa chomas start a-walc'h koulskoude e roll politikel en Europa ha mare an diskar pa gollas ar Sultan tiriadoù war pep harz ha pa gouezhas ar gouarnamant kreiz dindan dorn pennoù ar proviñsoù.
Ne oa tamm kemenn ofisiel ebet a denne d'ar varbouzed, hag e teuent eus holl renkadoù ar gevredigezh : tud arbennik war sportoù emgannañ, tud a Viet-Nam o doa dibabet Frañs da vare brezel Indosina, truanted evel Jean Augé hag an houlier Georges Boucheseiche, hag a oa bet ezel eus ar Gestapo gall.
E savboent a zo diazezet war daou renta-kont savet gant an nerzhioù urzh (unan gant ar Surentez vroadel, galleg : Sûreté nationale, egile gant ar jeneral Fourquet, hag a oa e penn an arme c'hall) ha war ar fed ez eas ar feulster war gresk etre an nevez-amzer hag an hañv 1962.
224 anezho a voe barnet, en o zouez e voe didamallet 117 den, 53 a voe kondaonet d'an toull-bac'h gant goursez, 38 kondaonet d'an toull-bac'h, ha tri anezho kondanet d'ar c'hastiz d'ar marv ha lazhet : Roger Degueldre, Claude Piegts ha Albert Dovecar, hag ivez Jean Bastien-Thiry, padal ne oa ket ezel eus OAS.
Goude an disparti etre Belgia hag an Izelvroioù e voe resisaet an harzoù etre an div vro e 1839 gant Emglev Londrez : Maastricht ha reter Limbourg, daoust dezho bezañ tostoc’h da Velgia e pep keñver, a voe lakaet en Izelvroioù.
Bez'emañ ar Vretoned, pennoù-bras ar parrezioù, tud ar vro, ur peskataer, ur c'houer, merc'hed yaouank, merc'hed kozh, difenn an natur, ur c'haner, ur c'hazetenner, ur c'homandant ramoker.Bez'emañ ar barner bras MacGarr, an alvokad Cicero, renerez ar gompagnunezh Amoko.
Harmonia , doueez an Emglev, ha dreist-holl an emglev etre ar priedoù, a oa merc'h da Ares ha da Afrodite, hervez mojennoù zo eus Hellaz kozh, pe merc'h da Hefaistos hag Afrodite, hervez mojennoù all, pe da Zeus ha da Elektra hervez mojennoù all c'hoazh.
Meur a gentel eus ur ganaouenn a veze kendeuzet en ur skrid kempoellekoc'h, ar pezh a lakaas keuz da sevel e W. Scott diwezhatoc'h Berzh bras a reas an dastumadeg kerkent hag embannet ; meur a wech e voe adembannet ha kresket betek an embannadur diwezhañ e 1830, daou vloaz a-raok tremenvan Walter Scott.