polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
སྒྲོལ་མ་སྐྱབས། གངས་ཅན་པ་སྒྲོལ་མ་སྐྱབས། བོད་གཞས་ཀྱི་མཁའ་དབྱིངས་ལ་འཚེར་བའི་སྐར་མ་འོད་ཆེན་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ལོ་རབས་བདུན་ཅུ་པའི་དུས་སྨད་ལ་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་ཀན་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་ཀླུ་ཆུ་རྫོང་མ་ངེ་ཧོར་སྐྱེས་སྡེ་བ་ནས་འཚར་ལོངས་བྱུང་ཞིང་། བོད་ཀྱི་གླུ་གཞས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཚིག་དབྱངས་ལེན་གསུམ་ཆེད་ལས་ལ་བརྩོན་མཁན་གྱི་གླུ་གཞས་སྒྱུ་རྩལ་པ་ཞིག་ཡིན་པར་མ་ཟད། ཀུན་གྱིས་དགའ་བསུ་ཐོབ་པའི་ཡིག་མཁན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན།
སྤྱི་ལོ་ 1999 ལོར་ཁོང་ཉིད་ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དགེ་འོས་སློབ་གླིང་བོད་ཡིག་སྡེ་ཁག་གི་རྩོམ་རིག་དང་ལོ་ཙཱའི་ཆེད་སྦྱོང་ནས་སློབ་མཐར་ཕྱིན་ཅིང་། ལོ་དེའི་ཟླ་7པར་རྔ་བ་ཁུལ་ནོར་སྲིད་ལས་ཁུངས་ནས་གཞུང་ཞབས་བྱ་བའི་ལས་གནས་སུ་ཞུགས་པ་དང་།
གླུ་བ་ཡར་དུང་ནི་སྤྱི་ལོ1963ལོར་ཁམས་པའི་རིག་གནས་གནས་ཀྱི་ལྟེ་བའི་སྡེ་དགེར་སྐྱེས། ཆུང་ངུའི་དུས་ནས་གླུ་དབྱངས་ལ་དགའ་ཞེན་ཆེ་བ་དང་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱང་མི་དམན་པ་ཡོད་པས་གླུ་དང་རོལ་ཆ། པི་ཝང་རྒྱུད་དྲུག་མ་སོགས་གང་མང་ཞིག་ལ་རང་སྦྱོང་བྱས་པས་ཡུན་མི་རིང་བར་ཀུན་གྱིས་ཧ་ལས་དགོས་པའི་འབྲས་བུ་སྨིན།
ཏུང་བྱ་བ་ནི་ནོར་འཁྲུལ་ཡིན་འདུག དངོས་མིང་ལ་དབུས་གཙང་སྐད་དུ་བྱེད་ན་ཡར་དུང་ཞེས་འབོད། ཡར་དུང་ནི་བོད་པའི་གཞས་པ་ཞིག་རེད།
ཧིན་ཉི་ཡི་མི་མང་ཤོས་ཀྱིས་ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་ཉམས་ལེན་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་ན་ཡང་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་སྒང་ནས་ཧིན་ཉི་ཁ་ཆེའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་མིན། རེད་དེ་ཧིན་ཉི་ནང་སའི་གོ་ལའི་སྟེང་གི་ཁ་ཆེ་ཆོས་ལུགས་པའི་མི་འབོར་མང་ཤོས་ཡོད། ཧིན་ཉི་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཉམས་ལེན་བྱེད་པའི་ཆོས་ལུགས་གཞན་རྣམས་ནི་ཡི་ཤུའི་ཆོས་ལུགས དང་ཧིན་རྡུའི་ཆོས་ལུགས། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ལུགས་སོགས་ཡིན།
ཧིན་ཉི་ཡི་གཞུང་འབྲེལ་སྐད་ཡིག་ནི་བྷ་ཧ་ས་ཧིན་ཉི་སྐད་ཡིག་ཡིན་མོད་ཀྱང་། ཧིན་ཉི་ཡི་ས་ཁུལ་མི་འདྲ་བ་ཁག་ཏུ་བཀོལ་བའི་སྐད་ཡིག་ཁྱོན་བསྡོམས༧༣༧ཡོད་པ་དང་། དེ་དག་ལས་སྐད་ཡིག་མང་ཤོས་ཐག་རིང་གི་ཚོ་བ་ཁག་གི་ཡུལ་ཁོ་ན་རུ་སྤྱོད་ཀྱིན་ཡོད་པ་ལས། ཇ་བ་སྐད་ཡིག་དང་བྷ་ལི་སྐད་ཡིག་དང་སུན་དྲ་སྐད་ཡིག་བཅས་ཚུད་པའི་སྐད་ཡིག་གཞན་རྣམས་ཧིན་ཉི་ནང་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད།
ཧིན་ཉི་ཡི་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་རྣམས་ནི་ཕ་ཕུ་ཀུའི་ནེ་ཡ་གསར་པ་དང་མ་ལེ་ཞི་ཡ། ཤར་ཐི་མོར་བཅས་ཡིན་པ་དང་ཁོ་ཚོའི་སྐམ་སའི་ས་མཚམས་ཕན་ཚུན་སྦྲེལ་ནས་ཡོད། ཉེ་འཁོར་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་རྣམས་ནི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཨོ་སི་ཐྲི་ལི་ཡ་དང་ནུབ་བྱང་ཕྱོགས་སུ་སིང་གྷ་ཕོར། བྱང་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཧྥི་ལི་ཕིན་བཅས་ཡོད།
ཧིན་ཉི་ནང་འཛམ་གླིང་སྟེང་གི་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་གང་རུང་ལས་ཀྱང་ཆེས་འགུལ་ནུས་ཅན་གྱི་མེ་རི་རྣམས་འབྱུང་གིན་ཡོད་པར་མ་ཟད། བྲག་རིམ་ཆག་ལྟེབ་ཤོར་པའི་ཐིག་མཚམས་རྣམས་ལ་ཐག་ཉེ་བས་ས་ཡོམ་དང་མཚོ་རླབས་སམ་སུ་ན་མེ ཡང་མང་པོ་འབྱུང་གིན་ཡོད།
ཨིན་རྡུ་ནི་ཤིས་ཡ་ངམ་ཨི་ཌོ་ནེ་ཤི་ཡ་ནི་ཨེ་ཤེ་ཡ་ཡི་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་རེད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་ཊ་ཁར་ཏ་རེད།
སྒར་རྫོང་། སྟོད་ཁྱུང་ལུང་དངུལ་མཁར་ གུར་གྱམ་མདོ་སྔགས་གྲགས་རྒྱས་གླིང་། སྤོས་རི་ངད་ལྡན་གྱི་སྒྲུབ་སྡེ། སྤུ་རོང་རྫོང་། བྱ་རི་གཙུག་ལྡན་འཕགས་ཕུའི་སྒྲུབ་སྡེ། ལ་ཏི་བོན་དགོན།
ས་ག་རྫོང་། བྱ་དུར་དགོན་གོང་མ། བྱ་དུར་གཡུང་དྲུང་ཀུན་གྲགས་གླིང་། ཏྲེ་བ་དགོན། ལ་ཕུག་གཡུང་དྲུང་བདེ་ཆེན་དགོན། པ་ནམརྫོང་། སྐྱིད་མཁར་སྔོ་ཕུག་ཟོ་བོ་ཁྱུང་ལག་དགོན། ཞུ་དབང་ལྡན་ལྷུན་གྲུབ་དགོན། ཞུ་རི་ཞང་དགོན། འབྲིག་མཚམས་མང་ལ་རྩེའི་དགོན་པ། འབྲིག་མཚམས་གཉེན་རྩེ་གད་དམར་གྱི་ལྷ་ཁང་། མཐོང་སྨོན་རྫོང་། འཇེད་དར་ལྡིང་དགོན། ཁྲི་བརྟན་ནོར་བུ་རྩེ། རི་རྒྱལ་དགོན། གྲོ་མོ་རྫོང་། གྲོ་ མོ་བོན་དགོན་གོང་མ། གྲོ་མོ་བོན་དགོན་འོག་མ། གནམ་གླིང་རྫོང་། གཡས་རུ་དབེན་དགོན་བདེ་ཆེན་གླིང་། བཀྲ་ཤིས་སྨན་རི་གླིང་། མཁར་སྣ་བསམ་གཏན་གླིང་། རབ་ལེགས་གཡུང་དྲུང་གླིང་།
སྙེ་མོ་རྫོང་། བཟང་རི་རྨེའུ་ཚང་ དགོན། སྟོད་ལུང་རྫོང་། འབྲི་ ལུང་དགོན། ལྷ་ས། ཤེལ་གྱི་བྲག་ དཀར་རྩེ་རྫོང་།
ཉིང་ཁྲི་ཁུལ། ཉི་ཁྲི་རྫོང་། སྲིད་རྒྱལ་དགོན་ཆེན། ཉི་ཁྲི་སྐུ་ཤུག་དགོན། སྟག་བྲོ་དགའ་ཚལ་གཡུང་དྲུང་གླིང་། སྟག་རྩེ་རི་ཁྲོད་དགོན། བཀྲ་ཤིས་དུང་དཀར་རྫོང་དགོན། རྒྱལ་རི་སྨིན་གྲོལ་གླིང་། སྲིན་མཐའ་བསམ་གཏན་གླིང་། དགོན་སྟེང་སྨིན་གྲོལ་གླིང་། ཡང་དགོན་མཐོང་གྲོལ་ཉི་མ་གླིང་།
ཉི་མ་རྫོང་། དྭང་ར་གཡུ་དུན་དགོན། འོམ་བུ་བསམ་གཏན་གླིང་། དྭང་ར་ཕྱུག་གཙོ་དགོན། རྟ་སྒོ་སེ་ཞིག་དགོན། ནག་ཆུ་རྫོང་། ཤག་གོང་དཀར་དགོན། དཀར་ལྡེམ་དགོན། འབའ་རོམ་དགོན།
ཡུལ་ཤུལ་རྫོང་། རྒྱམ་མཚལ་མདོ་ དགོན། གཡམ་དམིགས་མདོ་དགོན། ནང་ཆེན་ཁང་ནེ་དགོན། ནང་ཆེན་རྫོང་སྐུ་འབུམ་དགོན། ནང་ཆེན་རྗོང་སྐྱོ་བྲག་དགོན། ནང་ཆེན་རྫོང་ཚངས་གསར་དགོན། བེ་རུ་དགོན། ཙོང་མདའ་དགོན། དེང་ཐོག་དགོན། བླ་ཆེན་དགོན།
ནང་ཆེན་རྫོང་རྟ་རྣ་དགོན། ནང་ཆེན་རྗོང་ཤོར་ཕུ་དགོན། ནང་ཆེན་རྫོང་ཇ་པ་དགོན། རྫ་སྟོད། ལུང་དཀར་དགོན། རྫོགས་ཆེན་དགོན། སེར་རྩ་དགོན། སྒེའུ་སྣ་དགོན།
མཚོ་ལྷོ་ཁུལ། ཁྲི་ཀ་རྫོང་། སེ་བརྒྱའི་བོན་དགོན་ བདུད་འདུལ་མེ་རི་འཁྱིལ་བའི་གླིང་། སྟོང་ཆེ་ཁྱུང་མོང་གཡུང་དྲུང་ཕུན་ཚོགས་གླིང་། གུང་ཧོ་རྫོང་། དུང་དཀར་གཤེན་བསྟན་དར་རྒྱས་གླིང་། སྐ་སར་ལྷ་ཁང་། ཀོས་ནན་༼མང་རྫོང་༽། བོན་ བརྒྱ་ཁྱུང་སྨན་མདོ་སྔགས་བཤད་སྒྲུབ་ལྷུན་གྲུབ་གླིང་། སྟོང་སྐོར་གསས་ཁང་། ཐུན་ཏེ༼འབའ་རྫོང་༽། སེ་བཟའ་དགོན།
ཐེ་བོ་རྫོང་། རྒྱ་ཉག་རྩྭ་རིང་དགོན། གཙོ་ཚང་གསང་སྔགས་སྨིན་གྲོལ་གླིང་། ཁ་པ་བསམ་འགྲུབ་མི་འགྱུར་དགེ་འཕེལ་གླིང་། སྟག་ར་ཆགས་རིང་དགོན། འ་ཞ་ན་ཀོ་དགོན། རྨ་རྒྱུད་སྐུ་བླ་བྲག་དཀར་རི་ཁྲོད་དགོན། བླ་བྲང་རྫོང་། རྩེ་དབུས་གསང་སྔགས་དར་རྒྱས་གླིང་།
ཧི་མ་ཅལ་ཁུལ། དཔལ་གཤེན་བསྟན་སྨན་རིའི་གླིང་། ཁུ་ནུ་གསེར་གླིང་དགོན། ལ་དྭགས་ཁུལ། བླ་མ་གཡུ་རུ་དགོན། འབྲས་ལྗོངས་ཁུལ། ཞུ་རི་ཞིང་གཡུང་དྲུང་ཀུནགྲགས་གླིང་།
བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་ནི་བརྗིག་ཆགས་སྟོང་གི་གཙུག་ལག་ཁང་དང་མཛེས་སྡུག་འབུམ་གྱི་ཚོན་རིས།བགྲང་ལས་འདས་པའི་ནོར་བུས་མཚན་སྙན་དགུང་དུ་གྲགས་པ་མ་ཟད།རྒྱལ་བའི་གསུང་གི་རྟེན་དང་རིག་གནས་དཔེ་མཛོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའང་རང་རྒྱལ་གྱི་དེ་མཚུངས་དགོན་སྡེ་གཞན་གྱིས་འགྲན་ཐབས་མེད་དོ།།
བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དགོན་པ་ནི་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་བསང་ཆུ་རྫོང་དུ་ཆགས་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ས་མོ་གླང་སྤྱི་ལོ་༡༧༠༩ལོར་ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་དབལ་ཤུལ་ངག་དབང་བརྩོན་འགྲུས་མཆོག་གིས་དགུང་ལོ་རེ་དྲུག་བཞེས་པའི་ཐོག་གསར་དུ་བཏབ།
བླ་བྲང་དགོན་བཏབ་ནས་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་གི་རིང་ལ་མཁས་བཙུན་བཟང་གསུམ་ལྡན་ཞིང་འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་ལ་མངའ་བརྙེས་པའི་མཁས་པ་སྐར་ཚོགས་ལྟར་གྲངས་མང་བ་དང་། སྒོས་སུ་འཇམ་དབྱངས་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་དང་གཉིས་པ། གུང་ཐང་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེ། ཞང་བསྟན་པ་རྒྱ་མཚོ། ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ། ངག་དབང་པཎྡི་ཏ་དཀོན་མཆོག་རྒྱལ་མཚན། གུང་ཐང་བློ་གྲོས། བླ་ཁོ་རིན་པོ་ཆེ། བྲག་དགོན་པ་བསྟན་པ་རབ་རྒྱས། དཔའ་རིས་རབ་གསར་སོགས་མཁས་པའི་ཡང་རྩེར་གསོན་པ་མཁས་མང་རྒྱུ་སྐར་གྱི་ཁྲོད་དུ་ཉི་ཟླ་ལྟར་བྱོན།
གཞན་ཡང་ལྷ་ཁང་དང་གྲྭ་ཚང་ཁག་ཏུ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བཞུགས་ཡོད་པ་དང་། གསུང་རྟེན་གྱི་ཆ་ནས་སྡེ་དགེ་དང་། སྣར་ཐང་། ཅོ་ནེའི་དཔར་མ་བཅས་ཡིན་པའི་བཀའ་འགྱུར་དང་བསྟན་འགྱུར་ཡོད་པ་དང་། གསུང་རྩོམ་གྱི་ཆ་ནས་རྗེ་ཡབ་སྲས་གསུམ་གྱི་གསུང་འབུམ། ཀུན་མཁྱེན་རིམ་བྱོན་གྱི་གསུང་འབུམ་སོགས་མཐའ་ཡས་ཏེ་ཞིབ་པར་གཟིགས་འདོད་ན་བླ་བྲང་ན་བཞུགས་པའི་བཀའ་བསྟན་ཁག་གཅིག་གི་དཀར་ཆག་དང་། བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་གདན་རབས་ལྷའི་རྔ་ཆེན་དུ་ཞིབ་པར་གསལ།
སྦྲུལ་དཀར་པོའི་རྭ།རྟ་མཆོག་གི་རྭ།གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་ཁྲབ་རྨོག་དང་རལ་གྲི་སོགས་དང་།འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་མནབས་བཟའ་དང་།མཆོད་ཆས།གསེར་ཞྭ།གོང་མས་གནང་བའི་གསེར་ཡིག་དང་གསེར་ཐམ།ཆོ་ལོ་སོགས་འདྲེན་བྱེད་ལམ་དུ་མི་ཤོང་བ་དེ་ཡིན།གཞན་ཡང་རྒྱ་གར་ནས་ཉོང་པའི་ཚོགས་ཁྲོ་ཆེན་མོ་སོགས་གནའ་རྫས་རྩ་ཆེ་བ་བགྲངས་ལས་འདས་པས་རང་རྒྱལ་གྱི་རིག་གནས་སྒྱུ་རྩལ་ནོར་བུའི་བང་མཛོད་ནང་གི་རྩ་ཆེའི་དངོས་རྫས་ཡིན།
བཏབ་སའི་གནས་ནི་དགེ་བཅུའི་ཡོན་ཏན་མཐའ་དག་ཡོངས་སུ་ཚང་ཞིང་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་སུ་རྒྱལ་སྲིད་སྣ་བདུན་དང་བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་སོགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་མཛེས་པ། ཚད་མའི་སྐྱེས་བུ་དུ་མས་ལུང་བསྟན་མེ་ཏོག་དཀར་པོ་ཆར་དུ་བསྙིལ་བའི་སྙན་པ་མངོན་པར་མཐོ་བ། སྔར་ནས་རང་ཆས་སུ་གྲགས་པའི་མིང་ལ་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་ཞེས་གྲགས་པའི་གནས་མཆོག་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ།
ཧུ་མཱའི་ལོ་རྒྱུས་སྙན་རྩོམ་རིང་མོ་ནི《ཡེ་ལི་ཡ་ཐི།》དང་《ཨོ་ཏི་སད།》གཉིས་ཀྱིས་གྲུབ་ཅིང་། སྙན་རྩོམ་རིང་མོ་འདིར་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་སྙན་ཞིང་འཇེབས་ལ། བརྗོད་དོན་གསོན་ཉམས་ལྡན་པ་དང་བྱུང་རིམ་ཚགས་དམ་པའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། 《ཡེ་ལི་ཡ་ཐི། 》ལས་གྷི་རི་སིའི་མཉམ་འབྲེལ་དམག་དཔུང་གིས་ཡཱ་ཞི་ཡཱ་ཆུང་བའི་གྲོང་ཁྱེར་ཐི་ལོ་ཡེ ལ་འཇབ་རྒོལ་བྱས་པའི་གོ་རིམ་ཁྲོད་བྱུང་བའི་དམག་འཁྲུག་གི་གནས་ཚུལ་ཞིབ་ཏུ་བརྗོད་ཡོད་པ་དང་། 《ཨོ་ཏི་སད།》ལས་ཡེ་སཱ་ཁཱ ཡི་རྒྱལ་པོ་ཨོ་ཐི་ཞུག་སི་ཐི་ལོ་ཡེ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་དམག་འཁྲུག་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་ནས་ཕྱིར་ལོག་པའི་ལམ་བར་གྱི་ལོ་ངོ་བཅུའི་འཁྱམ་ཉུལ་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་ཞིབ་ཏུ་བརྗོད་ཡོད།
སྤྱི་ལོ་༡༩༥༠ལོར་སྲིད་བློན་རཱ་ནཱ་ཁོང་གནས་དབྱུང་བཏང་བ་དང་རྒྱལ་པོའི་དབང་ཆ་སླར་ཡང་བསྐྱར་གསོ་བྱས། སྤྱི་ལོ་༡༩༥༩ལོར་བལ་བོའི་གྲོས་ཚོགས་བལ་བོའི་མི་དམངས་ཚོས་འོས་འདེམ་བྱས་ཡོད་ཀྱང་། རྒྱལ་པོ་དང་གྲོས་ཚོགས་བར་རྩོད་གླེང་བྱུང་བས་གྲོས་ཚོགས་ཕམ། སྤྱི་ལོ་༡༩༦༢ལོའི་རྩ་ཁྲིམས་གསར་པའི་འོག་རྒྱལ་པོར་དབང་ཆ་ཡོངས་རྫོགས་ཐོབ་ཡོད་ཀྱང་། ༡༩༩༠ལོར་བལ་བོའི་དམངས་གཙོའི་ཤོག་ཁག་གིས་ངོ་རྒོལ་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ་བར་བརྟེན་དམངས་གཙོའི་ལམ་ལུགས་སླར་གསོ་བྱས།
དེ་ཡང་གནའ་རབས་རྒྱ་གར་གྱི་བསྟན་བཅོས་ནང་བལ་བོ་ལ་གནའ་རབས་གྱི་རྒྱ་གར་ཞེས་བཀོད་ཡོད་ཅིང་། དུས་རབས་༣པའི་ནང་རྒྱ་གར་རྒྱལ་པོས་བལ་ཡུལ་དུ་ནང་ཆོས་ཐོག་མ་སྲོལ་བཏོད། སྤྱི་ལོ་༢༠༠ཙམ་དུ་བལ་བོ་དེ་ལི་ཆ་ཝིས་རྒྱལ་ཁམས་ཀྱིས་དབང་སྒྱུར་བྱས་ཡོད་པ་དང་། སྐབས་དེར་བལ་བོ་ལ་ཧིན་དྷུ་ལྷ་ཁང་དང་ནང་པའི་ལྷ་ཁང་མང་པོ་བཞེངས་ཡོད། འོན་ཀྱང་། རིམ་བཞིན་ལི་ཆ་ཝིས་ཉམས་ཆག་ཏུ་ཕྱིན་ནས། སྤྱི་ལོ་༨༧༩ལོར་ཐཱ་ཀུ་རིས་དུས་རབས་འགོ་བཙུགས།
བལ་ཡུལ་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ཡོངས་བསྡོམས་གཙང་པོ་ཆེ་ཆུང་དྲུག་སྟོང་ཙམ་ཡོད་པ་ལས། ཀོ་ཤཱི་དང་། གཎྜ་ཀཱི་དང་། ཀརྞ་ལཱི་དང་། མ་ཧཱ་ཀཱ་ལཱི་དང་། མེ་ཙཱི་དང་། ཀནྐཱ་ཨཱི་དང་། བཱགྨ་ཏཱི་དང་། རཔྟཱི་དང་། བྷེ་རཱི་དང་། སེ་ཏཱི་དང་། ཛོ་ག་མཱ་ཨཱི་དང་། པཱུ་ཝཱ་མཱ་ཨཱི་དང་། དེ་ཨུ་མཱ་ཨཱི་དང་། ལི་ཀུ་བཅས་ནི་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་ཁག་ཡིན།
སྤྱི་ལོ་༡༩༩༡ལོར་བལ་བོའི་མང་མོས་འོས་འདེམ་བྱས་ཤིང་བལ་བོའི་བཅའ་ཁྲིམས་གསར་པ་གཏན་ལ་ཕབ། དེ་ནས་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༤ལོར་བལ་བོའི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དམག་ཤོག་སྲིད་གཞུང་གིས་རྒྱལ་ཁབ་དབང་བསྒྱུར། སྤྱི་ལོ་༡༩༩༥ལོར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁྲིམས་ཁང་མཐོ་ཤོས་ཀྱིས་འོས་བསྡུ་ནུས་མེད་བཟོས་པ་དང་སྔོན་གྱི་གྲོས་ཚོགས་བསྐྱར་གསོ་བྱས།
རྒྱལ་ཁབ་འདིའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཤོས་སམ་རྒྱལ་ས་ལ་བོད་སྐད་དུ་ཡམ་བུ་དང་། ཡོངས་གྲགས་ལ་ཀཱ་ཋ་མཱཎྜཽཾ་ཟེར། རྒྱལ་སའི་རྒྱ་ཁྱོན་ 6002 ཡོད་ལ། དུས་རྒྱུན་མི་འབོར་འབུམ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ལྷག་གནས་སྡོད་བྱེད།
སྤྱི་ལོ་༢༠༡༥ལོར་བལ་བོའི་རྩ་ཁྲིམས་གསར་པ་འགོ་བཙུགས། སྤྱིར་བལ་བོ་དེ་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་མེད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་ཡང་། འཛམ་གླིང་གི་ཡུལ་སྐོར་བ་ཚོའི་ཆེ་དགའ་སའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཆགས་ཡོད།
བལ་ཡུལ་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ཡོངས་བསྡོམས་སྐད་རིགས་མི་འདྲ་བ་བརྒྱ་དང་ཉེར་དགུ་རྒྱག་གི་ཡོད་ཀྱང་། ཡོངས་གྲགས་གཞུང་གི་ལས་དོན་ལ་ཁྱབ་ཆེ་བར་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པ་ནི་ནེ་པཱ་ལཱི་ཡིན།
རྡ་རམ་ས་ལ་ ནི་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ནས་ཆ་སྙོམས་མཐོ་ཚད་་༡༤༥༧ དང་སའི་རྒྱ་ཁྱོན་ནི་༢༩² ཙམ་ཡོད་།། རྡ་རམ་ས་ལ་ནི་ཀང་ར་དཀྱིལ་ཤོང་གི་རྡ་ལ་རྡར་རི་རྒྱུད་ནང་དུ་ཆགས་ཡོད་།།སྤྱི་ལོ་༡༨༥༢་ལོ་ནས་བཟུང་ཀང་ར་ས་གནས་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ཡིན་། ཐག་ཉེ་ཤོས་ཀྱི་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུལ་དང་གནམ་ཐང་ ནི་ཀང་ར་ཡོད་།་དེར་ཉིན་ལྟར་ལྡི་ལི་བར་ཕར་ཚུར་འཕུར་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་།
རྡ་རམས་ས་ལའི་ལོ་རྒྱུས་ཟིན་ཐོ་འདི་ཅུང་ཙམ་ཐུང་དྲག་པ་དང་། ད་དུང་རྩོམ་ཡིག་འདིའི་ནང་ན་མ་འདང་ས་མང་པོ་གཅིག་ཡོད་པས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནང་དུ་ཚུད་ན་ལེགས་པ་དང་།
ད་དུང་བཤད་རྒྱུ་གཅིག་ལ། རྒྱ་གར་དུ་ཡོད་པའི་བོད་ཀྱི་ནང་པའི་དགོན་སྡེ་ཁག་དང་། སློབ་གཉེར་བྱེད་སའི་ཆོས་སྡེ་ཁག་ཀྱང་མ་ལུས་འདིར་གསལ་བོར་བཀོད་ཐུབ་ན་ཧ་ཅང་ལེགས།
རྡ་རམ་ས་ལ་ནིརྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་མངའ་སྡེ་ཧི་མ་ཅལ་མངའ་ཁོངས་སུ་ཆགས་ཡོད་ཅིང།
མཚོ་བོད་ལྕགས་ལམ་གྱིས་ཟི་ལིང་ནས་ན་གོར་མོ་བར་གྱི་ལྕགས་ལམ་གཉིས་པའི་བཟོ་སྐྲུན་གྱི་ཝ་འཇོག་ཕུག་ལམ་དང་ཆུ་ལེན་སྲང་ལམ་གྱི་ཟམ་ཆེན་ལས་གཞན། ལྕགས་ལམ་ཧྲིལ་བོ་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་སྟེ་མེ་འཁོར་གཏོང་འགོ་ཚུགས་པས། ཟི་ལིང་ནས་ན་གོར་མོ་བར་མེ་འཁོར་སྐྱོད་པའི་དུས་ཡུན་དེ་དུས་ཚོད་བཅུ་གསུམ་ཡས་མས་ནས་དུས་ཚོད་བརྒྱད་ཡས་མས་སུ་ཇེ་ཐུང་ལ་སོང་བ་དང་། ཟི་ལིང་ནས་ལྷ་སའི་བར་དུས་ཚོད་ཉི་ཤུ་ཡས་མས་སུ་ཇེ་ཐུང་ལ་སོང་།
རྩེད་ཐང་དང་། ཆབ་མདོ། སེང་གེ་ཁ་འབབ། བརྒྱད་གཅིག ནག་ཆུ། རྒྱལ་རྩེ། འགྲམ་སོགས་པའི་གྲོང་བརྡལ་ཡང་ཡོད།
བོད་ལྗོངས་ནི་ཧི་མ་ལ་ཡ་དང་། ཁུ་ནུ་རི་བོ། གདང་ལ་སོགས་རི་རྒྱུད་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་ཞིང་། ཞིབ་པར་དབྱེ་ན་ས་ཁུལ་ཁག་བཞི་ཡོད།
བོད་ལྗོངས་ཀྱི་བུད་མེད་ནི་ལས་རིགས་ཁག་གི་གཙོ་ཤུགས་དམག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པ་དང་།གནས་བབ་ཀྱང་མངོན་གསལ་དོད་པོས་མཐོ་རུ་སོང་ཡོད།བོད་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ལས་ཁུངས་ནང་བོད་རིགས་བུད་མེད་ཀྱི་གཞུང་ཞབས་པས་གཞུང་ཞབས་པ་མི་གྲངས་ཡོངས་ཀྱི་བསྡུར་ཚད་བརྒྱ་ཆ37.99ཟིན་གྱི་ཡོད།ཆེད་ལས་ལག་རྩལ་འདྲ་མིན་གྱི་བོད་རིགས་བུད་མེད་ཀྱིས་བོད་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ཆེད་ལས་ལག་རྩལ་མི་སྣ་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ43.77ཟིན་གྱི་ཡོད།བོད་ལྗོངས་ཀྱི་བོད་མིའི་ཚན་རྩལ་ལས་བྱེད་མི་སྣས་བོད་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ཚན་རྩལ་ལས་བྱེད་མི་སྣ་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ42.58ཟིན་གྱི་ཡོད།
ལྷ་ས་ནས་གོང་དཀར་གནམ་གྲུ་ཐང་བར་གྱི་ཆེད་སྤྱོད་གཞུང་ལམ་གྱི་རིང་ཚད་ཡོངས་ལ་སྤྱི་ལེ་ 37.9 ཡོད་པ་དང་།ལམ་གཡས་གཡོན་སོ་སོར་འཁོར་ལམ་བཞི་ཡོད་པ། མྱུར་ཚད་ཆུ་ཚོད་རེར་སྤྱི་ལེ་20རྒྱུག་ཐུབ་པའི་ཇུས་འགོད་བྱས་ཡོད། གཞུང་ལམ་གྱི་འགོ་འཛུགས་ས་ནི་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་སྣེའུ་ཁུལ་གསར་གྱི་དུས་རབས་ལམ་ཆེན་ཡིན་པ་དང་སྣེའུ་གསར་སྤེལ་ཁུལ་དང་ཚལ་སྣེ་ཤང་བརྒྱུད་མཐར་ལྷ་ས་སྐྱིད་ཆུའི་ཟམ་ཆེན་གྱི་ལྷོ་འགོར་འབྱོར་གྱི་ཡོད། ལམ་ཐིག་དེ་སྤྱིར་ལྷ་ས་སྐྱིད་ཆུའི་ལྷོ་ངོས་བརྒྱུད་ནས་ཇུས་འགོད་བྱས་ཡོད་པ་དེ་ནུབ་ནས་ཤར་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ཡིན།
བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཉིན་རེ་བཞིན་གོང་འཕེལ་འགྲོ་བ་དང་།བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་དང་བོད་སྨན་གྱི་དགེ་མཚན་སླར་ཡང་མངོན་པ།བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་དེ་རླབས་ཆེ་བའི་རིག་ཚན་གྱི་མ་ལག་ཅིག་ཏུ་གྱུར་ཟིན་པ་རེད།ཀྲུང་གོར་ད་ལྟ་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཚན་པ50ལྷག་ཡོད་པ་དང་།རིག་གཅིག་མཁས་པ1000 ལྷག་ཙམ་ཡོད།བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་དང་བོད་སྨན་ཚན་པ 20 ལྷག་ཙམ་ལ་འཕེལ་རྒྱས་སོང་ཡོད་པ་དང་།རྫོང 60 ལྷག་ཙམ་གྱི་སྨན་ཁང་དུ་བོད་སྨན་སྡེ་ཁག་ཡོད།བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་དང་བོད་སྨན་གྱི་ལས་བྱེད་མི་སྣ 2000 ལྷག་ཙམ་ཡོད།
སྐམ་ས་ཐོག་ནས་བོད་ལ་འགྲོ་བསྐྱོད་དང་ཕྱིར་ལོག་ཆོག་པའི་གཙོ་བོའི་གཞུང་ལམ་ནི་མཚོ་བོད་དང་། ཁྲོན་བོད། ཏེན་བོད། ཤིན་བོད། ཀྲུང་བལ་མཛའ་མཐུན་གཞུང་ལམ་བཅས་ཡིན།
བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ནི་ས་ཁུལ་དྲུག་དང་། ས་ཁུལ་རིམ་པའི་གྲོང་ཁྱེར་གཅིག་ལ་དབྱེ་ཡོད།
ཐང་ཆེན་དམར་པོ་ནི་ཨུ་རུ་སུའི་རྒྱལ་ས་མོ་སི་ཁོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ལྟེ་གནས་སུ་གནས་ཤིང་སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྨི་གྲུ་བཞི་མ་ཁྲི་དགུ་ཡོད། སྤྱི་ལོ་1917ལོར་ཟླ་བཅུ་པའི་གསར་བརྗེ་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་རྗེས་ཐང་ཆེན་དམར་པོ་ནི་མི་དམངས་ཀྱི་དུས་ཆེན་དང་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་སའི་གནས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར། ཐང་ཆེན་དེའི་ཉེ་འགྲམ་དུ་ཨུ་རུ་སུའི་རླབས་ཆེན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་མི་སྣ་དང་མིང་དུ་གྲགས་པའི་དངོས་མང་བཤམས་སྟོན་ཁང་སོགས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་བཟོ་བཀོད་མང་པོ་ཡོད།
ཨུ་རུ་སུས་མཁའ་སྐྱོད་ལས་དོན་གྱི་ཐད་ནས་གཡུར་དུ་ཟ་བའི་གྲུབ་འབྲས་བླངས་ཡོད་དེ། སྤྱི་ལོ་1957ལོའི་ཟླ་10བར་འཛམ་གླིང་གི་ཆེས་ཐོག་མའི་མིས་བཟོས་སའི་གོ་ལའི་འཁོར་སྐར་བདེ་བླག་ངང་ཤར་གཏོང་བྱས་ཤིང་། སྤྱི་ལོ་1961ལོའི་ཟླ་4པའི་ཚེས་12ཉིན་མཁའ་སྐྱོད་པ་ཡོའུ་ལི་ཅ་ཅ་ལིན་གྱིས་མིའི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གི་ཆེས་ཐོག་མའི་མཁའ་དབྱིངས་འགུལ་སྐྱོད་ལེགས་པར་གྲུབ་པས་འཛམ་གླིང་གི་མཁའ་སྐྱོད་ལས་དོན་ཐད་མཛད་རྗེས་ཆེན་པོ་བཞག
གཙུག་ལག་ཁང་འདིའི་བཟོ་སྐྲུན་གྱི་བཀོད་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་བོད་ཆོས་ལ་དད་པ་རྣམས་དགའ་བ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་འོག་ཁང་བོད་ལུགས་དང་། ཞང་པོ་
བྱང་གི་གླིང་དུ་རིན་ཆེན་གཏེར་མཛོད་ཁང་རིན་ཆེན་སྣ་ཚོགས་གླིང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྐྱེད་གནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྐྱེད་གླིང་། མཛོད་ཁང་པད་དཀར་དཀར་མཛོད་གླིང་སོགས་སོ།
གཙུག་ལག་ཁང་དེ་ཉིད་བཀོད་པ་མཛེས་ཤིང་ལྟ་ན་སྡུག་པ།ལྟ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་པ།བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཞིག་བྱུང་བས་ན་བསམ་ཡས་ཞེས་མཚན་དུ་ཐོགས།
ཉིང་ཁྲི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཤར་ངོས་ནི་ཆབ་མདོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་དཔའ་ཤོད་རྫོང་དང་མཛོ་སྒང་རྫོང་། ཡུན་ནན་ཞིང་ཆེན་གྱི་བདེ་ཆེན་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་རྫོང་བཅས་ཀྱི་ས་དང་འབྲེལ་ཡོད་པ་དང་། ནུབ་ངོས་ནི་གྲོང་ཁྱེར་ལྷ་སའི་མལ་གྲོ་གུང་དཀར་རྫོང་དང་། ལྷོ་ཁ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རྒྱ་ཚ་དང་ཟངས་རི་རྫོང་བཅས་ཀྱི་ས་དང་འབྲེལ་ཡོད། བྱང་ངོས་ནི་ནག་ཆུ་ས་ཁུལ་གྱི་ལྷ་རི་རྫོང་དང་ཆབ་མདོའི་དཔལ་འབར་རྫོང་དང་ལྷོ་རོང་རྫོང་བཅས་ཀྱི་ས་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཅིང་། ལྷོ་ངོས་ནི་འབར་མ་དང་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཀྱི་ས་མཚམས་དང་འབྲེལ་ཡོད།
ཉིང་ཁྲི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ལོ་འཁོར་མོའི་ཆ་སྙོམས་དྲོད་ཚད7ནས16བར་ཡིན་པ་དང་། ལོ་ཧྲིལ་པོའི་ཆར་ཆུ་འབབ་ཚད་ཁྱོན་ཧོའོ་རྨིད650ཡས་མས་ཟིན་གྱི་ཡོད། སྤྱི་ལོ1981ལོར《མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་གི་གནམ་གཤིས་ཁུལ་དབྱེ་བ》ཞེས་པའི་ནང་འཁོད་པ་ལྟར་ན། ཉིང་ཁྲི་གྲོང་ཁྱེར་ནི་ཤར་ལྷོའི་ཚ་ཁུལ་དང་ཕྱེད་ཚ་ཁུལ་གྱི་རི་མ་ཐང་གི་བརླན་གཤེར་ཅན་གྱི་ཁུལ་དུ་གནས་ཡོད།
ཉིང་ཁྲིའི་ས་ཁོངས་སུ་ཡོད་པའི་མཚེའུའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་མུའུ་ཁྲི38.23ཡོད་པ་དེས་ས་ཁོངས་ཡོངས་ཀྱི་རྒྱ་ཁྱོན་གྱི་བརྒྱ་ཆ0.22ཟིན་ཡོད། དེའི་ནང་མཚེའུ་ཅུང་ཆེ་བ་ནི་ཀོང་པོ་རྒྱ་མདའི་བྲག་གསུམ་མཚེའུ་དང་སྤོ་བོ་རྫོང་གི་ཡིད་འོང་མཚེའུ། ཕར་ལུང་མཚེའུ། རྒུ་ཤང་མཚེའུ། རྫ་ཡུལ་གྱི་བར་བཀག་མཚེའུ། སྣང་རྫོང་གི་ལ་ཐོག་རྫང་མཚོ་སོགས་ཡོད།
ད་དུང་དེ་ཁུལ་དུ་སྐད་གྲགས་ཡོད་པའི་རི་བོ་དང་ལ་སོའི་གྲས་སུ་རི་བོ་གནམ་ལྕགས་འབར་བ་དང་། རྒྱ་ལ་དཔལ་རི། འདན་མ་ལ། སྤོ་བོ་དུང་ལ། ཁྱུང་ཐོར་ལ། དགའ་བ་ལུང་ལ། གསེར་སྐྱེམས་ལ། དེ་མོ་ལ། སྤུ་དམ་ལ། ཀོང་པོ་བར་ལ་རྡོ་གཞོང་ལ་སོགས་ཡོད།
འོན་ཀྱང་བོད་ཀྱི་ཉེ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ལ་དོ་སྣང་ཅུང་ཟད་ཞིག་བྱས་ན། དབྱིན་ཀ་ལན་རྐང་རྩེད་སྤོ་ལོའི་སྐོར་གྱི་ཐ་སྙད་དེ་འདྲ་བགྲེས་སོང་ལྷག་པ་ཚེ་རིང་གི་ཞལ་ནས་འདོན་པར་ཡ་མཚན་པའི་སྣང་བ་གང་ཡང་བྱུང་མི་སྲིད།
རྒྱལ་རྩེ་ནི་བོད་ཀྱི་སྐུ་དྲག་ཚོའི་ཐབ་རྟེན་ས་ཆ་གཙོ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། སྒེར་པ་མང་པོ་ཞིག་གི་གཞིས་ཀ་ས་ཆ་དེར་ཡོད། དབྱིན་ཇི་བ་དང་ཁུལ་དེའི་ཞིང་པ་ཚོའི་དབར་འཁྲུག་ཆ་དོད་པའི་འགྲན་བསྡུར་གྱིས་བདེ་འཁོད་སྒྲིག་ལ་བྱང་བའི་སྐུ་དྲག་གི་བུ་ཕྲུག་ཚོར་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ནས་ག་ལེར་ཁོ་ཚོ་ཡང་རྐང་རྩེད་སྤོ་ལོར་སྤྲོ་སྣང་ཤུགས་ཆེར་འཕེལ་བ་དང་། མ་ཡཱ་སོགས་ཀྱི་སྒེར་པ་ཚོས་སོ་སོའི་གཞིས་ཀའི་སྤོ་ལོའི་རུ་ཁག་སྒྲིག་འཛུགས་བྱས་ནས་འགྲན་བསྡུར་ལ་བཞུགས།
ལོ་རབས་བདུན་བཅུ་པའི་དུས་མགོར་བོད་ཀྱི་རྐང་རྩེད་སྤོ་ལོའི་རུ་ཁག་ནི་དེ་བས་ཀྱང་མཚན་སྙན་ཆེ་བ་ཡོད། ཁོ་ཚོས་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཁག་ལ་སྐོར་སྐྱོད་གཟིགས་འབུལ་དང་འགྲན་བསྡུར་བྱས་ཤིང་། ཁུལ་སོ་སོའི་ལོ་ཆུང་སྤོ་ལོའི་རུ་མི་ཚོར་སྦྱོང་བརྡར་སྤྲོད་རོགས་བྱས་པས་ལོ་ཆུང་གཞོན་ནུ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་རྐང་རྩེད་སྤོ་ལོའི་ལམ་བུའི་ཐོག་ཏུ་ཁྲིད་སྟོན་བྱས་ནས་རྐང་རྩེད་སྤོ་ལོར་ཤ་ཞེན་ཟབ་མོ་སྐྱེས་པ་ཆགས།
སྤོ་ལོ་རྒྱག་མཁན་གྱི་ཕྲུ་གུ་ནི་ཧ་ཅང་མང་བས་དབང་ཆེ་བ་དང་། རྒྱག་རྩལ་མཁས་པ་རྣམས་རྒྱག་ཐུབ་པ་སྨོས་མེད་རེད། ང་རང་སྤོ་ལོ་རྒྱག་རྩལ་ཧ་ཅང་གི་ཞན་ཡང་སྤོ་ལོའི་བདག་པོ་ཡིན་པས་ཐེངས་མི་རེ་ངོ་རེར་འགྲན་བསྡུར་ནང་བཞུགས་ཆོག སྐབས་རེ་ང་རང་རྩེད་མོ་རྩེད་མི་འདོད་པའམ་ཁྱིམ་དུ་ལྟོ་ཆས་བཟའ་བར་ལོག་དགོས་ཚེ་ཕྲུ་གུ་ཚོས་ང་ལོག་མི་འགྲོ་བའི་ཞུ་བ་འཐེན་གྱི་ཡོད། སྐབས་རེ་ཡང་ང་རང་སྤྲོ་བ་མི་འཕེལ་སྐབས་ལམ་སེང་སྤོ་ལོ་སྒྲུག་ནས་ཁྱིམ་དུ་ལོག་གི་ཡོད་པས།
དུས་ཀྱི་འཁོར་མདའ་༡༩༢༠ལོར་བསྒྱུར་དུས་རྐང་རྩེད་སྤོ་ལོའི་ལུས་རྩལ་དེ་ལྷ་སར་སྤེལ་འགོ་ཚུགས་ཤིང་། བྱ་དངོས་དཔེ་གསར་ལ་དགའ་བའི་སྐུ་དྲག་གི་བུ་ཕྲུག་དང་། ཚོང་པ། སློབ་མ་སོགས་ཀྱིས་རྐང་རྩེད་སྤོ་ལོ་དེ་དཔེ་གསར་གྱི་རོལ་རྩེད་བྱེད་སྒོ་ཞིག་ཏུ་བརྩིས་པ་དང་། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་ཁྱབ་གདལ་བྱུང་། སྔོན་ལ་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་སོང་ནས་དེ་གར་རྐང་རྩེད་སྤོ་ལོ་རྩེད་སྟངས་མཐོང་མྱོང་བའི་སྐྱེ་བོ་རེ་འགས་རས་ཀྱི་སྤོ་ལོ་བཟོས་ནས་བརྒྱབ་པ་དང་། རྗེས་སུ་འབྱོར་པ་ཅན་གྱི་སྐུ་དྲག་གི་བུ་
སངས་རྒྱས་བསྟན་པའི་གཟི་བྱིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཀླུབས་པའི་ལྷ་ལྡན་གྱི་ཞིང་ཁམས་འདིར་འཕྲོག་རྩོད་གཏུམ་སྤྱོད་ཀྱིས་གང་བའི་རྩེད་ལས་འདི་འདྲ་ཞིག་ཚེགས་མེད་ལམ་ལྷོངས་ཀྱིས་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་བ་ནི་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་རང་རེད། ངོ་མ་བསམ་ཚོད་ལྟར་༡༩༤༡ལོའི་ཉིན་ཞིག་ལ་སེར་བ་ཐེངས་གཅིག་བབས་པ་དེས་ལུས་རྩལ་གྱི་བྱེད་སྒོ་འདི་བཀག་འགོག་བྱེད་རྒྱུར་ཁ་གཡར་ས་ཡག་ཤོས་ཤིག་རྙེད།
༡༩༥༡ལོར་བོད་ལ་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་བྱས་རྗེས་རྐང་རྩེད་སྤོ་ལོའི་ལུས་རྩལ་ལ་སླར་ཡང་ཚེ་སྲོག་གསར་པ་ཞིག་རྙེད། གང་ལགས་ཤེ་ན། མ་གཞི་ནས་ལུས་རྩལ་དེ་ལ་གཞི་ཁྱོན་ཆེ་བའི་རྨང་གཞི་ཡོད་སྟབས་དེ་མ་ཉིད་དུ་བོད་ཀྱི་ལུས་རྩལ་བྱེད་སྒོའི་ཁྲོད་ནས་འཕེལ་རྒྱས་མྱུར་ཤོས་དང་། མི་དམངས་ཚོས་དགའ་ཤོས་བྱེད་པའི་བྱེད་སྒོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་བ་དང་། ལྷག་པར་ལས་རིགས་ཁག་དང་། སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་ན་གཞོན་ཚོའི་ཁྲོད་ནས་དེ་ལ་དགའ་དད་བྱེད་མཁན་ཡང་མང་པོ་དོན།
དེང་དུས་ཀྱི་བོད་དུ་མི་རྣམས་ཀྱིས་རྐང་རྩེད་སྤོ་ལོར་དོ་སྣང་དང་དགའ་ཞེན་བྱེད་ཚད་ནི་ཧ་ལམ་འཛམ་གླིང་སྤྱི་དང་མཉམ་མཚུངས་ཡིན་ལ། རྐང་རྩེད་སྤོ་ལོ་ནི་སྔར་བཞིན་དགའ་བསུ་ཆེ་ཤོས་ཐོབ་པའི་ལུས་རྩལ་གྱི་བྱེད་སྒོ་ཞིག་རང་ཡིན། ། ། །
རྐང་རྩེད་སྤོ་ལོ་ནི་དེང་སང་འཛམ་གླིང་དུ་དགའ་བསུ་ཐོབ་ཆེ་ཤོས་གྱི་རྩེད་མོ་ཞིག་ཡིན། དེ་རྩེད་མཁན་རྩེད་མོ་བ་ལ་སྤོ་ལོའི་རྩལ་དང་བང་རྩལ་དགོས་པའི་མི་ཚད་བློ་རིག་པ་དང་དཔའ་སྤོབ་པ་ཡང་དགོས་མ། དེ་མིན་ཐུན་མོང་རོགས་རེད་ཀྱི་སེམས་ཡང་དགོས། རྐང་སྤོ་ཐོག་མར་ཀྲུང་གོར་བྱུང་ཞིང་ཕྱིས་སུ་ཡོ་རོབ་ཏུ་དར་ལ་དུས་རབས་༡༩པའི་དུས་དཀྱིལ་དུ་དབྱིན་ཇི་རུ་དར་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་ནས་འཛམ་གླིང་ཀུན་ཏུ་དར་ཁྱབ་བྱུང་།
རྒྱལ་རྩེ་དཔལ་ཆོས་དགོན་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༤༡༨ལོར་ཆོས་རྒྱལ་རབ་བརྟན་ཀུན་བཟང་དང་མཁས་གྲུབ་དགེ་ལེགས་དཔལ་བཟང་གཉིས་ཀྱིས་ཕྱག་བཏབ། སྤྱི་ལོ་༡༤༢༧ལོར་སྐུ་འབུམ་མཆོད་རྟེན་བཞེངས་མཆོད་རྟེན་འདི་ཉིད་ནང་པ་སངས་རྒྱས་བདེ་གཤེགས་མཆོད་རྟེན་བརྒྱད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཀྲ་ཤིས་སྒོ་མང་མཆོད་རྟེན་དེ་མཐོ་ཚད་ལ་
སྤྱི་ཁྲི་༣༢.༤ཡོད་ཅིང་ལྷ་ཁང་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཡོད་པའི་ནང་ངོ་མཚར་ལྷན་པའི་ལྡེབས་རིས་དང་སྐུ་བརྙན་གྲགས་ཅན་འབུམ་ཙམ་བཞུགས་སོ། ༡༩༩༦ལོར་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་གཙོ་གནས་རིག་དངོས་སྲུང་སྐྱོབས་སྡེ་ཚན་ནང་ཚུད། སྤྱི་ལོ་༡༩༦༢ལོ་ནས་བཟུང་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་གཙོ་གནད་རིག་དངོས་སྲུང་
སྐྱོབ་སྡེ་ཚན་དུ་གཏོགས། དཔལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི་དགོན་པ་འདིའི་ནང་དུ་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་མན་ངག་གི་སྙན་བརྒྱུད་འཛིན་པའི་གྲྭ་ཚང་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ལས་བསྡུས་མིང་དུ་
དཔལ་འཁོར་ཞེས་ཐོགས། བོད་རབ་བྱུང་བདུན་པའི་ལྕགས་བྱི་སྤྱི་ལོ་༡༤༢༠ལོར་གཙུག་ལག་ཁང་ཀ་ཆེན་བརྒྱད། ཁྱམས་ཀ་བ་ཞེ་བརྒྱད། གློ་འབུར་ཤར་ནུབ་ཀ་བ་དྲུག་རེ་བཅས་ཀྱི་རྨང་བཏིངས། ཤིང་སྦྲུལ་སྤྱི་ལོ་༡༤༢༥ལོར་དབུས་སུ་བླ་མ་ཕོ་བྲང་དང་། ཆོས་སྡེའི་ཁོར་ཡུག་ཏུ་ལྕགས་རི་ཆེན་པོ་ཕྱོགས་རེ་ལ་གཞུ་འདོམ་ཉིས་
བརྒྱ་བརྒྱད་ཅུ་རེ་ཡོད་པ་ལ་ལྕོག་བཅུ་དྲུག་གིས་བརྒྱན་ཅིང་། ཕྱོགས་བཞིར་སྒོ་མོ་ཆེ་བཞི་དང་ལྡན་པ་ལ་ལྗོན་ཤིང་གི་ར་བས་བསྐོར་བ་བཅས་བཞེངས། ཆོས་སྡེ་འདི་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་དགེ་འདུན་ཞལ་གྲངས་མང་ལ་ས་སྐྱ་དང་། དགེ་ལུགས་པ། བུ་སྟོན་སོགས་ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་སྣ་ཚོགས་འཛིན་པའི་དགོན་གནས་ཤིག་ཡིན་པས་བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གོ་གནས་དང་མིང་གྲགས་གང་ཙམ་ཡོད།
དེ་ཡང་སྐྱིད་ཤོད་དང་། ར་ས་དང་། ལྷ་ས། ལྷ་ལྡན། ཉི་འོད་གྲོང་ཁྱེར། ཡུལ་དབུས་ལྷ་ལྡན་སོགས་ནི་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཙམ་ཡིན།
སངས་རྒྱས་དངོས་ཀྱིས་རབ་གནས་མཛད་པའི་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེ་དང་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་རྣམ་གཉིས་གནས་འདིར་བཞུགས་པས་ལྷ་ས་ཞེས་པའི་མིང་ཐོགས་ཞེས་གསུངས་སྲོལ་མི་འདྲ་བ་ཡོད།
གྲོང་ཁྱེར་དེའི་ཡུལ་གྱི་དགེ་མཚན་ནི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ལྷ་སའི་སྐྱིད་ཆུ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ལྡན་གྱི་གཙང་ཆུ་གཡས་སུ་འཁོར་ཞིང་རྒྱུགས་པ་དང་། ཤར་ན་ཇོ་མོ་ཟེ་ཟེ། བྱང་ཤར་དུ་སྨིན་དྲུག་རྫ་རི། ཤར་ལྷོར་ཆོས་རྒྱལ་བླ་རིའམ་བུམ་པ་རི། ནུབ་བྱང་དུ་དགེ་འཕེལ་རི་སོགས་ཀྱིས་བསྐོར་ཡོད།
དེང་སྐབས། ཅང་སུའུ་གཞུང་ལམ་ཐོག་གི་གྲུབ་ཆ་ནི་ཀྲུང་གོའི་གྲོང་ཁྱེར་གཞན་དག་གི་གྲུབ་ཆ་དག་དང་འདྲ་མཚུངས་ཡོད་སྟེ། སྲིད་གཞུང་གི་ཁང་བརྩེགས། འཛིན་སྐྱོང་སྡེ་ཚན། སློབ་གྲྭ། སྨན་ཁང་། གསར་འགྱུར་བསྡུ་སྒྲིག་ཁང་། བཟོ་གྲྭ། མགྲོན་ཁང་། ཟ་ཁང་བཅས་འཚང་ཁ་ཤིག་ཤིག་ངང་བསྡད་ཡོད། ད་དུང་དམག་མིའི་སློབ་གླིང་དང་ཏང་ཨུད་གྲོས་ཚོགས་ལས་ཁུངས།སོངས་ཀྱང་ཡོད། གཞུང་ལམ་དེའི་མིང་འདོགས་ལ་ “གློད་ཀླད་སྲང་ལམ”་ཞེས་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་རེད།
སྐོར་ལམ་གཡས་གཡོན་གྱི་ཚོང་ཁྲོམ་ནི་བོད་ཁུལ་དུ་ཁྱད་ཆོས་མངོན་པར་གསལ་བའི་ཚོང་དོན་གཉེར་སའི་ལྟེ་བ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཅིང་། དེའི་ནང་གི་ཚོང་པ་མང་དག་ཅིག་ནི་ཁམས་པའི་ཚོང་དཔོན་ཡིན་ཞིང་གཞན་དག་ནི་རྒྱ་གར་དང་བལ་ཡུལ། ཀན་སུའུ་དང་སི་ཁྲོན་སོགས་ཀྱི་ཚོང་པ་ཡིན་པ་རེད། ལྷ་སའི་ཁྲོམ་གཟིགས་ཁང་དུ། ། བསྐོར་བ་ལན་གསུམ་རྒྱག་དུས། ། འཛམ་བུ་གླིང་དུ་བསྐོར་བའི། ། སྣང་བ་ཡིད་ལ་ཤར་བྱུང་། ། ཞེས་པའི་གླུ་ཚིག་བཞིན་ལྷ་སའི་བར་སྐོར་ཁྲོམ་ལམ་དུ་རྒྱ་གར་དང་། འབྲུག་པ། རྒྱ་ནག གཞན་ཡང་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཚོང་རྫས་རིགས་སྣ་ཚོགས་ཡོད་།
ནམ་ཟླ་དུས་བཞིར་ཉི་འོད་འཕྲོ་ཤུགས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་དང་། ལོ་འཁོར་གཅིག་ནང་ཉི་འོད་འཕྲོད་ཚད་ཆུ་ཚོད་༣༠༠༠ཙམ་ཟིན་གྱི་ཡོད། གྲོང་ཁྱེར་དེའི་ས་ནང་བབ་ཀྱི་མཐོ་ཚད་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་སྤྱི་ཁྲི་༣༦༥༠ཙམ་ཟིན་ཡོད་པ་དང་མཁའ་རླུང་ཤིན་ཏུ་གཙང་བ་མ་ཟད། དབྱར་དུས་ཆར་ཆུ་འབབ་ཚད་སྙོམ་པ། ལོ་རེའི་ཧོར་ཟླ་༧、༨、༩གསུམ་གྱི་ནང་ཆར་ཆུ་འབབ་ཚད་ཆ་སྙོམས་ལྟར་ན་ཧའོ་རྨིད་༤༥༠ཙམ་དང་། ལོ་རེའི་ཆ་སྙོམས་དྲོད་ཚད་ནི་དྲོད་ཚད་ཨང་གྲངས་༨ཡས་མས་ཡིན། དབྱར་དཀྱིལ་དྲོད་ཚད་མཐོ་ཤོས་ལ་དྲོད་ཚད་ཨང་གྲངས་༢༩ཙམ་ཡོད།
སྤྱི་ལོ ལོར་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་ནས་སློབ་མཐར་ཕྱིན་ཏེ་ཕྱིར་ཕ་ཡུལ་དུ་འབྱོར་རྗེས་རང་རྟོགས་སྒོས་གཟི་ཚ་སྡེ་དགུ་རུ་ཕྱིན་ནས་ལོ་ངོ་གཅིག་གི་དུས་ཡུན་བེད་སྤྱད་དེ་བོད་ཀྱི་གླུ་དང་གར་ལ་དངོས་སྦྱང་མི་དམན་པ་བྱས།
སྤྱི་ལོ ལོར་ཨ་རི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་ཕྱིན་ཏེ་རྒྱལ་ཁོངས་དེ་གའི་རིགས་གཅིག་སྤུན་ཟླ་སྤྱི་ལ་འཚམས་འདྲི་དང་གླུ་ངག་གཙང་མས་མཆོད་པ་ཕུལ།
སྤྱི་ལོ ལོའི་ཟླ པར་རྩ་འཛུགས་རིམ་པས་བྱ་བའི་བསྐོ་བཞག་བྱས་པ་ལྟར་ཕ་ཡུལ་གཅིག་སྒྲིལ རྫོང་བོད་ཡིག་སློབ་འབྲིང་དུ་དངོས་སུ་དགེ་རྒན་གྱི་ལས་གནས་ལ་ཞུགས། ལས་ཞོར་དུ་སློབ་འབྲིང་ནང་ཁུལ་དུ་ཆེས་ཐོག་མའི་རིག་རྩལ་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་བཙུགས་ཤིང་ད་ལྟ་ཡང་རྒྱུན་སྐྱོང་མུས་སུ་མཆིས།
སྤྱི་ལོ ལོར་པེ་ཅིན་དེང་རབས་རོལ་དབྱངས་སློབ་གླིང་དུ་ཕྱིན་ནས་ལོ་གཉིས་ཀྱི་དུས་ཡུན་ལ་བོད་ཀྱི་རོལ་དབྱངས་ཐད་ཡིད་ཚིམ་པ་མེད་པར་སློབ་གཉེར་བྱས།
གཉན་པོ་གཡུ་རྩེའི་བུ་རྒྱུད་དུ་གྲགས་པའི་མགོ་ལོག་གླུ་བ་ཤེར་བསྟན་ལགས་ནི་མགོ་ལོག་གཅིག་སྒྲིལ རྫོང་སྨིན་ཐང་ཡུལ་ཚོའི་འབྲོག་ཁྱིམ་ཕལ་བ་ཞིག་ཏུ ལོར་སྐྱེས་ཤིང་ཆུང་དུས་ནས་གླུ་དང་རོལ་མོ་སོགས་ལ་ཐུན་མིན་གྱི་དུངས་ཞེན་ཟབ་མོ་མཆིས།
ཤེར་བསྟན་ནི་ཕ་ཡུལ་ཨ་མདོ་མགོ་ལོག་ནས་ཡིན་པའི་བོད་པའི་གཞས་པ་ཞིག་རེད། ཁོས་སྐབས་དང་པོའི་མདོ་ཁམས་ཡུལ་གྱི་རྡུང་ལེན་འགྲན་འཚོགས་སྟེང་ཨང་དང་པོའི་བྱ་དགའ་ལེན་མྱོང་ཞིང་། ད་ལྟ་གཙོ་བོ་དེང་རབས་གླུ་གཞས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་འབད་པ་བྱེད་བཞིན་མཆིས།
གྲོ་མོ་ཞེས་པ་ནི་ཤིང་གྲོ་དགའ་སོགས་སྐྱེས་པའི་ཡུལ་དང་། རི་མགོར་སྨུག་སྤྲིན་ལང་ལོང་དུ་འཁྲིགས་པས་གྲོ་སྨུག་ཅེས་པ་ནས་རིམ་བཞིན་གྲོ་མོ་ཞེས་པར་སྒྲ་འགྱུར་ཞེས་དང་། ཡང་རྒྱ་སྐད་དུ“དབྱ་ཏུང”ཞེས་འབོད་དོན་ནི་དབྱིན་ཇི་ཐོག་མར་གཉའ་གདོང་ཞེས་པར་འབྱོར་སྐབས་ཡུལ་དེའི་མིང་དབྱིན་སྐད་དུ་བོད་སྐད་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་མ་ཐོན་པ་དང་རྗེས་སུ་རྒྱ་སྐད་ལའང“དབྱ་ཏུང”ཞེས་དབྱིན་སྐད་ཀྱི་སྒྲ་ཟུར་ཆགས་པ་ཡིན་ཀྱང་བོད་སྐད་དུ་གྲོ་མོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དང་། ད་ལྟའི་གྲོ་མོ་རྫོང་ནི་ཤར་གསིང་མར་ཆགས་ཡོད་པ་དང་། སྔར་མིང་རང་སོར་བཞག་པའི་རྫོང་ཞིག་ཡིན་པ་རེད།
ཡུལ་དེར་ཡོད་པའི་དགོན་སྡེ་གཙོ་བོ། ཐོག་མར་མཁའ་འགྲོའི་སྤྲུལ་བ་དགོ་བ་མ་བུ་གཉིས་ཀྱིས་ལུང་བསྟན་ལྟར་གུ་རུས་སྦས་དགོན་དུ་ཕྱག་བཏབ་པའི་སྤྲིན་ཟམ་དགོན་དང་། སྤྱི་ལོ1915ལོར་དགའ་ལྡན་ཤར་རྩེ་གྲྭ་ཚང་གི་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པ་དཔལ་ལྡན་བསྟན་དར་ཞུ་བས་ཕྱག་བཏབ་པའི་རི་ཆུང་པོ་ཏོ་དགོན། གྲོ་མོ་དགེ་བཤེས་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་སྐྱབས་རྗེ་ངག་དབང་སྐལ་བཟང་གིས་ཕྱག་བཏབ་གནང་མཛད་པའི་གྲོ་མོ་དུང་དཀར་དགོན། བོན་གྱི་བླ་མ་གཡུང་དྲུང་སྐྱིད་ཞུ་བས་ཕྱག་བཏབ་གནང་མཛད་པའི་གཡུང་དྲུང་ལྷ་སྡེ་དགོན་སོགས་ཡོད།
ཉེ་བརྒྱུད་ནི་འཇམ་པའི་དབྱངས་ཞི་དྲག་གཉིས་ཀས་རྒྱལ་བ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོ་ལ་དངོས་སུ་དབང་བསྐུར་ཞིང་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་གདམས་པའི་བདུས་རྩི་བསྩལ་པས། གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་རྟོགས་པ་དང་ཕྱག་རྡོར་གྱི་རྒྱུད་ལས། ང་ཡི་བསྟན་པ་བྱུང་བའི་དུས།། ཞེས་གསུངས་པའི་རྗེ་བཙུན་འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱི་བསྟན་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་བསྟན་པ་དང་། རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་བསྟན་པ་གསུམ་དོན་གཅིག་ཏུ་བཞེད་དོ།།
དེ་ཡང་རྒྱུད་རྒྱས་པ་འབུལ་ཕྲག་གསུལ་ཨོ་རྒྱན་གྱི་ཡུལ་ན་བཞུགས་པ་ལས་རྟོག་བདུན། བཤད་རྒྱུད་རྟོགས་གསུམ། རྟོག་པ་བཞི་བ། གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་རྟོག་པ་རྣམས་ལཱ་ལི་ཏས་རྒྱ་གར་དུ་སྤྱན་དྲངས་པར་རྭ་སྐྱོ་ཞང་གསུམ་མཐུན་ཀྱང་ལོ་རྒྱུས་ཅུང་ཟད་མི་འདྲ་བ་རེ་ཡོད་པ་རྣམས་གཞན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།
སྤྱི་ལོ༡༣༩༧ལོར། ཏེན་མག་དང་སི་ཝེས་དན། ནོར་ཝེ་གསུམ་རྒྱལ་མོ་གཅིག་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ རྐྱང་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར། ༡༥༢༣ལོར། སི་ཝེས་དན་ཡང་བསྐྱར་ལོགས་སུ་བུད་པ་དང་། ཏེན་མག་དང་ནོར་ཝེ་གཉིས མུ་མཐུད་དུ་མཉམ་གནས་བྱས་ཏེ་སྤྱི་ལོ༡༨༡༤བར་དུ་བསྡད། ཏེན་མག་ནོར་ཝེ་ཡིས་ཨེད་ལན་ཐྲིག་རྒྱ་མཚོ་རུ་ཡོད་པའི་གླིང་ཕྲན་མང་པོ་དབང་སྒྱུར་བྱས་ཡོད་ལ། དེའི་ཁོངས་སུ་ཧྥ་རུ་གླིང་ཚོམ་དང་འཁྱགས་གླིང་། གྷི་རེན་ལན་དྲི བཅས་ཚུད་ཡོད། སྤྱི་ལོ༡༩༤༤ལོར། འཁྱགས་གླིང་ཏེན་མག་ལས་རང་བཙན་ཐོབ།
ཏེན་མག་ནི་རྩ་ཁྲིམས་རྗེས་མཐུན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་སྲིད་དབང(རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འགོ་གཙོ་ནི་གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་དབང་ཚད་འགའ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་པོ་ཡིན) ཞིག་ཡིན།རྒྱལ་མོ་མར་གྷི་རེ་ཐི་གཉིས་པ་ཡིན། ཏེན་མག་ནི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་ཏེ། མི་དམངས་ཀྱིས་ཁོ་ཚོའི་ཚབ་དུ་ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་གྲོས་ཚོགས་བསྐོ་བཞག་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལ་དམངས་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་ཞིག་ཡོད་ལ། སྲིད་གཞུང་དེ་ལ་འོས་འདེམ་བྱུང་བའི་སྲིད་བློན་གྱིས་སྣེ་ཁྲིད་བྱེད།
ས་ཁམས་རིག་པའི་ནང་ཏེན་མག་ནི་བྱང་ཕྱོགས་ཡོ་རོབ་ཀྱི་ས་ཆ་ཡིན་པ་དང་། ཏེན་མག་མི་རྣམས་ཀྱིས་ས་ཆ་དེར་འཚོ་གནས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐད་ནས་བཤད་ན། ཏེན་མག་རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁོངས་སུ་ཨེད་ལན་ཐྲིག་རྒྱ་མཚོ་རུ་ཡོད་པའི་ཧྥ་རུ་གླིང་ཚོམ དང་། བྱང་ཨ་རི་རུ་ཡོད་པའི་གྷི་རེན་ལན་དྲི གླིང་ཕྲན་གཉིས་ཀྱང་ཚུད་ཡོད། རྒྱལ་ཁབ་འདིའི་ཆ་ཤས་གསུམ་གྱི་སྐད་ཡིག་དང་རིག་གཞུང་མི་འདྲ་བ་ཡིན།