polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Икенсе бер хатында ул Мысырҙың Ашшур менән дипломатик мөнәсәбәттәр ҡороуына ҡаршы булыуын белдерә, сөнки Ашшурҙы үҙ буйһоноуындағы төбәк тип иҫәпләй.
Боронғо Мысырҙа Ахырғы осорға тиклем тәңкә булмаһа ла, аҡса — бартер ҡоролошо хакимлыҡ итә, ул бер тоҡ бойҙайҙан һәм яҡынса 91 грамм баҡыр йә көмөш дебендан торған.
Мысырҙарҙың яҙмаһы бер нисә төргә бүленә: иероглифика — бик күп һүрәттәрҙән , иератика — уларҙың ҡыҫҡартылған рәүештәренән, демотика тағы ла нығыраҡ ябайлаштырылған билдәләрҙән тора.
Боронғо Мысырҙың бер хоҡуҡ кодексы ла беҙҙең көндәргә килеп етмәһә лә, суд документтары Мысыр закондарының яҡшы һәм яман тураһында дөйөм ҡабул ителгән ҡарашҡа нигеҙләнгәнлеген раҫлай.
Үлгәндән һуң аспекттар кәүҙәнән айырылған һәм үҙе теләгәнсә хәрәкәт итә башлаған, ләкин уларға даими торлаҡ өсөн физик кәүҙә, мәҫәлән, статуя, талап ителгән.
Илде төньяҡтан йыуған диңгеҙҙе боронғо мысырҙар Уадж-Ур тип йөрөткән :240, хәҙер унда Урта диңгеҙ, дөрөҫөрәге, уның Кипр диңгеҙе тип тә йөрөтөлә торған көнсығыш өлөшө, ята.
Моғайын, тарихҡа тиклемге осорҙа Нилдың хәҙерге дельтаһы урынында диңгеҙ ҡултығы булғандыр һәм Төньяҡ Африканың сүллеккә әйләнеү барышында яйлап ҙур һаҙлыҡҡа әүерелгәндер һәм Боронғо Мысырҙағы тәүге мәҙәниәттәр барлыҡҡа килеүгә дельта ярҙары йырып үткеһеҙ ҡамышлыҡтар менән ҡапланған булғандыр.
Ташҡындың йыл да тупраҡты уңдырышлы ылымыҡ менән ашлап тороуы, һуғарыулы баҫыусылыҡты ойоштороу арҡаһында иген ихтыяждан артығыраҡ күләмдә етештерелә башлай.
Кеше һәм матди ресурстарҙың хакимиәт ҡулында тупланғанлығы ҡатмарлы каналдар селтәрен эшләү һәм тотоу, даими армияны ойоштороу, сауҙаны киңәйтеү мөмкинлеген бирә.
Үҙән ситендәге текә ҡаяларҙың бейеклеге 180 метрға еткеләй, яҡынса 900 километрҙан улар ситкәрәк — Киренаикалағы Барка яҫы таулығына ҡарай көнбайышҡа һәм Ҡыҙыл диңгеҙгә табан көнсығышҡа тартыла.
Был архивта Бабил, Ашшур, Митанни, Хет дәүләттәре һәм Кипр батшаларының, Сүриә-Фәләстин кенәздәренең һәм хакимдарының Мысыр фирғәүененә яҙған дипломатик хәбәр-хаттары һаҡланған.
Мысырҙар кешеләр менән хайуандар араһында көйлө мөнәсәбәттәрҙе йыһандағы тәртиптең мөһим өлөшө тип һанай, хайуандар менән үҫемлектәр бер бөтөндөң өлөшө тип ҡарала.
Хөкүмәт эшмәкәрлегендә кәтиптәр мөһим вазифалар башҡарған, улар һалымдар йыйған, закондар яҙған, ер хаҡын билдәләгән, шиғырҙар, йырҙар, хикәйәләрҙе күсереп яҙған, хаттар яҙған, халыҡ һанын алыуҙы үткәргән, аҙыҡ-түлек һаҡламын, ауыл хужалығы продукцияһын етештереүҙе, һөрөнтө ерҙәрҙе, коммерция эшмәкәрлеген, һалдаттарҙы, һарай ихтыяждарын һ.
Балсыҡтан, фил һөйәгенән, ҡабырсаҡтан һәм төҫлө таштарҙан яһалған биҙәүестәр — мәрйендәр, сулпылар, йәнә керамиканан эшләнгән төрлө ҡоралдар табылған.
Күп осраҡта был атамалар уның тупрағының уңдырышлылығына ишара яһаған — Та-кемет, йәғни «Ҡара ер» , ә уны уратҡан сүллектәр «ҡыҙыл ер», йәғни Та-мери, «Кәтмән ере», тип аталған.
Кеше төркөмөнә ҡараған ҡаҙылма төрҙәрҙең эшмәкәрлек эҙҙәре Мысыр ерендә әҙ осрай, ләкин хәҙерге заман фәне төҙ кәүҙәле кешенең Көнсығыш Африканан Алғы Азияға таралыу юлдары нәҡ ошонда ятҡан тип раҫлай.
Уның африкан төркөмсәһе хеҙмәт кешеһе тип нарыҡлана, ләкин тағы бер антропологик теорияға ярашлы, 1,8 миллион йыл элек һәм уның тоҡомдары Африканан бөтә донъяға тарала башлай, ә тик Көнсығыш Азияла ғына хасил була.
т. — быуаттарҙа Түбәнге Мысырҙа тоҡанған сираттағы ихтилал граждандар һуғышына әйләнә, фирғәүен Хасехемуи фетнәселәрҙе ҡанһыҙ язалай — 50 000 кешенең үлтерелгәнлеге телгә алына.
Боронғо батшалыҡтың башҡа фирғәүендәре Снофру, Хафра, Менкаура һәм Хуфу ла (ярашлы рәүештә бор. грек. исемдәре — Сорис, Хефрен, Микерин һәм Хеопс) уның өлгөһөнә эйәрә.
Һуңғы осор тикшеренеүҙәре күрһәтеүенсә, династия тәхетте биләгәнгә тиклем үк Үрге Мысыр фирғәүендәренең ҡайһы берҙәре ҡыҫҡа ваҡытҡа булһа ла Үрге һәм Түбәнге Мысырҙы үҙ хакимлығы аҫтына берләштергәндер:70.
Мысырҙан көньяҡҡа табан семит-хамит телдәренең ҡуш тармағы телдәрендә һөйләшкән ҡараһыу тәнле халыҡ йәшәй ; нубиҙар малсылыҡ һәм баҫыусылыҡ менән шөғөлләнә.
Мысыр Көнсығыш Урта диңгеҙ буйы төбәгендә ҡеүәтле держава булыуҙан туҡтай, сит илдәрҙәге биләмәләрен юғалта, хатта мысырлашып бөткән Нубия өҫтөнән хакимлығы ла бик ныҡ көсһөҙләнә.
Ливиҙарҙың Түбәнге Мысырға үтеп инеүе ҙур күләм ала: улар тотош ҡәбиләләре менән күсеп киләләр, Мысыр армияһының төп көсөнә әйләнәләр, уларҙың юлбашсылары торған һайын йышыраҡ номарх вазифаларына ҡуйыла һәм ерле аҡһөйәктәр, руханиәт менән туғанлаша.
т. мең йыллыҡ аҙағында Боронғо батшалыҡ харабаларында Үрге Мысырҙың Фива номынан сыҡҡан батшалар тарафынан тергеҙелгән берҙәм Мысыр дәүләте дәүерен Батшалыҡтың урта осоро тип йөрөтәләр.
Ҡаҙылмалар күрһәтеүенсә, үҙенсәлекле мысыр мәҙәниәтен барлыҡҡа килтергән ҡәбиләләр Төньяҡ-Көнсығыш Африкала таш быуатынан бирле йәшәгән.
Батшалыҡтың башланғыс осорондағы фирғәүендәр, Мысырҙы ғына контролдә тотһа ла, күрше дәүләттәргә: көньяҡтағы Та-сетиға , төньяҡ-көнбайыштағы Та-хенаға , төньяҡ-көнсығыштағы Биауға һәм сечетиу ҡәбиләләренә сауҙа һәм яу сәфәрҙәренә барып тора.
Ҡыҙыл диңгеҙ буйын боронғо мысырҙар — Та-Нутер, ә диңгеҙҙең үҙен Ше-Иару :458, Па-йам аа эн Му-кеду (транслит. -----, «Таулы яҡтың/сит ерҙең „Түңкәрелгән һыуҙың“ Бөйөк диңгеҙе»), шулай уҡ Урта диңгеҙ Уадж-Ур тип тә йөрөтә.
Птолемейҙар осоронда дәүләт яңынан күтәрелеп китә, уға Киренаика (хәҙерге Ливия, шулай уҡ Дерна, Әл-Джәбәл-әл-Әдхәр, Әл-Мардж, Бәнғази, өлөшләтә Әл-Бутнан муниципалитеттары), Сива оазисы ҡушыла.
Тыуғандағы исеме — Педро ди Алкантара Франсишко Антонио Жуан Карлуш Шавьер де Паула Мигел Рафаэл Жоаким Жозе Гонзага Пашкоал Киприано Серафим де Браганса һәм Бурбон .
1918 йылдың сентябрендә Башҡорт Хөкүмәте эргәһендәге комендант ротаһы башлығы була, шул уҡ йылдың октябренән Башҡорт хәрби шураһы эргәһендә махсус йомоштар буйынса офицер булып хеҙмәт итә.
1934—1939 йылдарҙа Мари ГРЭС-ның баш инженеры, Өфө, Силәбе һәм Минск ТЭЦ-тары, Воронеж һәм Ҡарағанды ГРЭС-тары төҙөлөштәре етәксеһе булып эшләй.
Бөгөнгө көнгә «тормош» төшөнсәһе хаҡында берҙәм фекер булмаһа ла, ғалимдар, дөйөм алғанда, тормоштоң биологик сағылышы ойошоу, матдәләр алмашыныу, үҫеү, яраҡлашыу , ҡуҙғытҡыстарға яуап һәм үрсеү менән билдәләнгәнен таный.
Ерҙәге организмдарҙың (үҫемлектәр, хайуандар, бәшмәктәр, протистар, архейҙар һәм бактериялар) үҙенсәлектәре түбәндәгеләр: улар барыһы ла углерод-һыу нигеҙендәге ҡатмарлы ойошҡан күҙәнәктәрҙән тора, һәм уларҙың матдәләр алмашыныуы, үҫергә, ҡуҙғытҡыстарға яуап бирергә һәм үрсергә һәләттәре бар.
Атама киң мәғәнәлә хәҡиҡәттең синонимы булып ҡулланыла; хәл-ваҡиғә йәки һөҙәмтә; ғәмәлдәге , ә уйлап сығарылмаған; дөйөм һәм абстактҡа ҡарата конкрет һәм берҙән-бер.
Бер яҡтан, традицион аңлауҙа хәҡиҡәт фәнни белем маҡсаты булһа, икенсе яҡтан — фәнни белемдең объектив ысынбарлыҡ менән тура килеүенең принципиаль мөмкинлеген биреүсе һәм иң кәмендә теоретик һәм ғәмәли мәсьәләләрҙе нигеҙле хәл итеүҙә комплекс булып тороусы үҙаллы ҡиммәт.
Йәшәйеш ысынбарлыҡ төрҙәренең йыйылмаһы (был осраҡта ысынбарлыҡ төшөнсәһе мөмкин тиклем киңәйтелгән һәм субъектив ысынбарлыҡ кеүек төшөнсәләрҙе лә үҙ эсенә ала)
Ысынбарлыҡ — булыу, йәшәп килеү тигән дөйөм мәғәнәне аңлатҡан философик атама ; ғәҙел донъя; тейешле фән тарафынан өйрәнелгән әйбер һәм ваҡиғалар йыйылмаһының бер өлөшө; объектив йәки ғәмәлдә йәшәп килеүсе күренештәр һәм факттар.
Ҡайһы бер тикшеренеүселәр, мәҫәлән Джон Сёрль, «социаль ысынбарлыҡ һәр индивидуумдан һәм тирә-яҡ мөхиттән айырым ҡуйылыуы мөмкин» тип иҫәпләй.
Ғәләмде, кешенең ундағы урынын дөйөм күреү һәм аңлауҙы билдәләүсе ҡараштар, фекерҙәр, баһалар, принциптар һәм образлы күҙаллауҙар йыйылмаһы, шулай уҡ кешеләрҙең тормош позициялары, тәртип программалары һәм эшмәкәрлеге.
Аракс , , , Эрес) — Кавказ артындағы йылға, үре Төркиә ерендәге Әрмән ҡалҡыулығы сиктәрендә, тамағы Әзербайжандың Ҡура-Аракс уйһыулығында; урта ағымдары дауамында Әрмәнстан, танылмаған Таулы-Карабах Республикаһы, Әзербайжан, Төркиә һәм Иран буйлап аға.
Боронғо әрмән ғәҙәттәре Ерасх атамаһын билдәле Арамаис батшаның улы Ераст менән бәйләй, тикшеренеүселәр уны биләмәләре Аракс йылғаһы буйында булған замандашы Аргишти менән сағыштыра.
Төньяҡ яртыһында балсыҡлы, ҡомло, ташлы сүллектәр, урыны менән тоҙло тупраҡ һәм тигеҙлектәр; көньяҡ яртыһына — урман-балсыҡлы, ҡомло, ташлы, тигеҙ, тоҙло тупраҡлы сүллектәр хас.
«Ҡумыҙҙа уйнау сәнғәте» тигән хеҙмәтендә Р. Заһретдинов боронғо ҡумыҙҙар менән бер рәттән музыка оҫталары яһаған уйын ҡоралдары ла киң ҡулланылыуын билдәләй һәм ҡумыҙҙарҙың түбәндәге төрҙәрен айырым күрһәтә:
Уларҙың йөкмәткеһе бихисап гөрлө булырға мөмкин: тауышлы һүрәтләмә, көнкүреш күренештәре, ауыл һәм ҡала тормошонан сәхнәләр, әкиәт йәки хыял тыуҙырған образдар, тәбиғәт картиналары һ.
Әҫәрләндерерлек тауыштар сығарыу өсөн башҡарыусы ҡумыҙҙы ирендәре араһында дерелдәтергә, ҡумыҙ телен ирендәре йә баш бармағы менән тотоп торорға, өргән тындың йүнәлешен үҙгәртергә мөмкин.
Электр ҡумыҙының техник мөмкинлектәре бихисап, тауышы ла күп тембрлы, шуға күрә яңғыҙ һәм күмәк башҡарыу өсөн яйлы инструмент булараҡ, халыҡ уйын ҡоралдары, симфоник, эстрада оркестрҙарында лайыҡлы урынын алды, оҙатма башҡарыуҙа ла алыштырғыһыҙ булып тора.
Һуңғы йылдарҙа ишәйеп киткән ҡумыҙ төрҙәре уның инструменталь һәм башҡарыу сәнғәтенең йылдам үҫеүен күрһәтә, ә был күренеш башҡорт варган музыкаһының артабанғы яҙмышына ҙур өмөттәр уята.
Унда көтөүсе улы Бикбайҙың йәмле йәй көндәрендә егеттәр, ҡыҙҙар менән бергә, ҡымыҙлыҡҡа сығып, төрлө уйындар уйнауы һәм, шулай бер ваҡыт саған ағасынан ҡумыҙ эшләп, бейеү көйҙәрен көйләп, йәштәштәрен бейетеүе тураһында һөйләнелә.
Егет кешенең йәштәштәрен ҡымыҙлыҡҡа сыҡҡанда бейеткәне өсөн, тип үҙенсә раҫлана халыҡ ижады әҫәрендә, был музыка ҡоралына ҡумыҙ тип исем бирелә.
Дөрөҫ, йәштәрҙең ҡымыҙлыҡҡа йөрөгәндәге уйындары ололар күҙенән ситтә үткән, ул күңел асыуҙар үҙҙәренең бар булмышы менән балаларса бер ҡатлылыҡ, әҙәплелек менән айырылып торған.
Был ҡумыҙҙың тауышы тимер ҡумыҙҙыҡына бөтөнләй оҡшамаған: струна ҡалтырауы, бубен һуғыуы, серәкәй сеңләүе тауыштары ҡушылып киткән төҫлө була уның моңонда.
Уйнау техникаһын үҙгәртеү һөҙөмтәһендә обертон шкалаһының түбәнге рәтенә инеүсе бер нисә гармоник тауышты көсәйтергә була: 5, 6, 7, 8, 9-сы өлөштәр менән ярашлы рәүештә ми, соль, си бемоль1, до2, ре2 тыуа.
Музыкаль яҡтан ҡарағанда оҙон көйҙәр үҙҙәренең бай биҙәкле моңо, йырҙың һүҙҙәренә ярашлы үҙенсәлекле үлсәмгә ҡоролған ритмы булыуы менән айырылып торалар.
Шуға күрә көй яҡынса ғына уйнала, ғөмүмән ҡумыҙсы төп иғтибарын ладтың төп нигеҙ тауышын ҡабатлап тороуға йүнәлтә, башҡарылған әҫәрҙе, йөкмәткеһенә ярашлы, тауышлы образдар менән байытырға тырыша.
Йыш ҡына уникаль күренеш — ике тауышты бер юлы башҡарыу — өзләү ҡулланыла Ҡумыҙҙа башҡарылыусы көйҙәрҙең һанап үтелгән өс төрө лә ғәмәлдә иһә айырым да, берләштерелеп тә ҡулланыла.
Урал тәбиғәтен данлаған, уның йылғалары, күлдәре, тау һәм туғайҙары тураһында, көтөүсе тормошон һүрәтләгән, һунарсылыҡ кәсебен, башҡорт атын маҡтаған «Ағиҙел», «Алатау», «Һандуғас», «Кәмәлек», «Саптар юрға», «Бөҙрә тал» кеүек йырҙар бар.
Фәлсәфәүи йырҙар циклына тәҡдир, ауыр яҙмыш, ғүмерҙең фанилығы тураһында «Аҡ сабаҡ», «Үткән ғүмер», «Элмәлек», «Мал» кеүек йырҙар инә.
Шуға күрә был яңғыҙ башҡарыу ҡумыҙ сиртеү оҫталығын сағылдырыусы шәхси ысулдарҙың күп төрлөлөгө, тембр-ритм буяуҙарға бай булыуы, тема һәм образдарҙы ирекле һайлай алыуы, уйнау стиле һәм репертуары менән айырылып тора.
Ҡумыҙ, варгандарҙың барлыҡ төрҙәре кеүек үк, телле-сиртмә уйын ҡоралы булып иҫәпләнә, тип билдәләй танылган ҡумыҙ оҫтаһы Роберт Заһретдинов.
Ул юғары уйнау оҫталығын ғына талап итеп ҡалмай, бәлки ижади башланғысты, бай фантазия һәм күҙаллауҙарҙы, мөмкин тиклем күберәк ишетеү һәм сағыштыра-оҡшата белеү һәләтенә эйә булыуҙы күҙ уңында тота.
Ҡумыҙ — башҡорт халҡының быуаттарҙан-быуаттарға, быуындан-быуынға тапшырылып, яҡшы һаҡланып ҡалған һәм бөгөн дә үҙенең абруйын һис тә юғалтмаған милли уйын ҡоралы.
Башҡортостан археологы Нияз Мәжитов тарафынан табылған ҡула телле пластинка башҡорт ҡумыҙының мең йылдар тәпкөлөнән һаҡланып ҡалған бик һирәк ҡомартҡыһы иҫәпләнә.
Башҡорттар эшләгән боронғо тимер ҡумыҙ дуға рәүешендәге өлөштән тора, шуның дауамы булып 2 яҡтан бөгөлгән "дек"тары аҙаҡҡа ҡарай ҡыҫыла төшә.
Традицион уйнау йырлы-бейеүле көнкүреш уйындарын, оҙатма яһағанда, ҡумыҙ өсөн яҙылған бик үк ҡатмарлы булмаған әҫәрҙәрҙе башҡарғанда, «Ҡарға бутҡаһы», «Кәкүк сәйе» кеүек милли уйындарҙағы ҡумыҙ сығыштарына хас.
Әйләнә-тирәләге оҡшатырға мөмкин булған әйбер-күренештәр: ҡоштар һайрауы, ҡысҡырыуҙары , хайуан тауыштары , тәбиғәт тауыштары (ел иҫеүе, тулҡын шауы, күк күкрәүе, самолёт геүләүе, тояҡтар тупылдауы, шишмә сылтырауы, яҙғы тамсы тамыуы, сәғәт һуғыуы, һөт айырғыс әйләнеүе, аяҡ тауышы, ҡыштырлау Һ. б.).
Әммә санскрит һүҙлеккә мөрәжәғәт иткәндә, ул атамала ошондай мәғәнәне табырға була: ку — звучать, кай-звучать, башҡортса: көй, — средний, промежуточный, посередине, среди чего-либо, в, между, внутри .
Ҡумыҙсы- имитациялаусы төрлөсә башҡарыу ысулдарын үҙләштерергә, үҙ оҫталығын камиллаштыра барыу өҫтөндә өҙлөкһөҙ эшләргә, яңы уйын алымдарын ижад итергә тейеш.
С. И. Руденко: «Башҡорт ҡатындарына, ислам диненә ярашлы, артыҡ тауыш сығарырға, көлөргә, музыка менән шөғөлләнергә тыйылған, ә ҡумыҙ ҡатын-ҡыҙға уйнағанда артыҡ тауыш сығармауы, йәшерен уйнағанда тиҙ генә берәй ҡайҙа йәшереү мөмкинселеге булыуы менән бик тә уңай», — тип яҙып ҡалдырған.
Австрия конфликтҡа инмәһә лә, бер нисә дипломатик хата эшләнде, бигерәк тә нәҡ Австрия тарафынан Рәсәйгә тыныслыҡ һаҡлау шарттары буйынса ҡаты ультиматум ҡуйыуы бәкәлгә һуҡты һәм илде мөһим союздаштарҙан мәхрүм итте.
Император фамилияһының престижы былай ҙа Франц Иосиф ҡустыһы Людвигтың гомосексуаль мажаралары арҡаһында бәүелгән хәлдә була, артабанғы ҡатмарлыҡтарҙан ҡасып, үҙ һүҙле ҡәйнәһенән алыҫыраҡ булыр өсөн дә Елизавета император һарайынан ситләшә.
Үҙ — үҙенә ҡул һалғанға оҡшаған хәлдә улы һәләк булғас, Франц Иосиф бөтә Европа монархтарына кронпринцтың һәләк булыуына һунарҙағы осраҡлы атыу сәбәп булды тип белдерә, әммә папа Лев улының үҙенә ҡул һалыуы тураһында дөрөҫөн яҙа.
Франц Иосиф үҙенең идара иткән 68 йыл осоронда тыйыуға хоҡуғын тик бер мәртәбә генә ҡуллана һәм тарихта ошо хоҡуҡ менән ҡулланған һәм уны яңы папа Пий Х юҡҡа сығарған һуңғы монарх булып һанала.
Был аҙым Франц Иосиф дәүләтенә 1877—1878 йылдарғы рус-төрөк һуғышы барышында Балкандарҙа үҙ йоғонтоһон арттырырға булышлыҡ итә, мәҫәлән, империя Босния-Герцеговинаны башта оккупациялай, һуңынан аннексиялай.
Һуңғы ваҡиға Рәсәй менән килешмәүсәнлекте көсәйтеүгә, Сербия менән асыҡ ҡара- ҡаршы тороуға һәм, ниһайәт, Австро-Венгрияның Беренсе донъя һуғышында һис һүҙһеҙ ҡатнашыуына килтерә.
Франц Иосифтың берҙән-бер улы һәм вариҫы, кронпринц Рудольф, версияларҙың береһе буйынса, 1889 йылда Майерлинг замогында, башта һөйгәне баронесса Мария Вечераны үлтереп, үҙен-үҙе атып үлтерә.
Күп тә үтмәй Венгрия элитаһы Франц ҡатыны Елизавета Баварская ярҙамы менән Франц-Иосифтан уға Австрия немецтары менән бер тиң хоҡуҡтар бирелеүгә һәм Австрия империяһын ике дәүләтле монархияға әүерелдереүенә өлгәште.
Его Императорское и Королевское Величество Франц Иосиф , Божьей милостью император австрийский, апостолический король венгерский, король богемский, король ломбардский и венецианский [титул короля ломбардского и венецианского снят в 1869 после объединения Италии], далматский, хорватский, славонский, лодомерский и иллирический, король иерусалимский и проч.
1848 йылдың Австрия революцияһы барышында уның олатаһы тәхеттән ваз кисә, атаһы үҙенең хоҡуҡтарынан улы файҙаһына баш тарта һәм 18 йәшлек Франц Иосиф Габсбургтар күп милләтле көслө дәүләтенең башында булып сыға.
эрцгерцог австрийский; великий герцог тосканский и краковский; герцог лотарингский, зальцбургский, штирский, каринтийский, карниольский и буковинский; великий князь трансильванский; маркграф моравский; герцог верхней и нижней Силезии, моденский, пармский, пьяченцский и гвастальский, аушвицкий, заторский; тешинский, фриульский, рагузский и зарский;
«Яланайыр» романында үткән быуаттың башынан алып 70-се йылдарға тиклемге башҡорт йәмғиәтендә бер нәҫелгә, йәғни Хәким Сәхиуллин менән уның һөйгәне Гөлзифаға, уларҙың балалары, ейәндәренә ҡағылышлы бер нисә быуындың йәшәү рәүеше, тормош коллизиялары, көнкүреше, социаль-иҡтисади, драматик, хатта трагик ситуацияларҙа баҙыҡ, аныҡ образдар аша асып бирелә.
Көйөргәҙе, Күгәрсен, Ҡырмыҫҡалы райондарында уҡытыусы, урта мәктәптәр директоры, мәғариф бүлеге инспекторы, район гәзитендә әҙәби хеҙмәткәр вазифаларын башҡара.
Могао фонды эстәлектәре һәм яҙылыу ваҡыттары менән бик ныҡ айырылып тора — был будда, лаосс, тарихи һәм манихий дини тексттары, шулай уҡ философия, математика, медицина, астрономия, тарих һәм география һүҙлектәре, яҙып алынған халыҡ йырҙары һәм ҡытай классик шиғырҙары, рәсми документтар.
Такла-Маҡан сүллегенең көнсығыш мөйөшөндә барлыҡҡа килеү юҡтан ғына килеп сыҡмаған: был тирәнән ефәк каруандары үткән, шул йәһәттән будда уҡыуҙары Ҡытайҙа йышайған.
Тәҡдиренә яҙылғанды булдырмаҫ өсөн, Акрисий ҡыҙы Данаяны баҡыр башняға ябып ҡуя, ә башҡа фараздарҙың береһе буйынса — бронза һәм таштан төҙөлгән ер аҫты бүлмәләренә бикләй.
Төрлө фараздар буйынса, Персей шул тирәләрҙә ҡылысының наконечнигын юғалта, шуға ла ҡалаға Микены исемен бирәләр; икенсе версия буйынса микс исемле бәшмәк таба һәм унан һыу эсеп һыуһынын ҡандыра.
Тиринф батшаһы булғас, Мидея һәм Микен ҡалаларын бәлә-ҡазаларҙан һаҡлар өсөн нығыта, ә Немеи янындағы Апесант тауында беренсе мәртәбә Зевс Апесантийға ҡорбан килтерә.
Трагедии «Медея» писали также Антифрон, Еврипид Младший, Меланфий, Неофрон Сикионский, Диоген Синопский, Каркин Младший, Дикеоген, Морсим, Феодорид, Биот, неизвестный автор, Энний , Акций , Помпей Макр, Овидий и Лукан.
Аргонавтарҙың башлығы Ясонды яратҡанға, ул тылсымлы эсемлек ярҙамында уға алтын руноны ҡулға төшөрөргә һәм атаһы ҡушҡан бөтә һынауҙарҙы үтергә ярҙам итә.
Мифтың ҡайһы бер версияһылары буйынса, Гераның Афродитаға биргән бойороғо арҡаһында ғына Медеяның йөрәгендә Ясонға ҡарата мөхәббәт ҡабына. Алиһә үҙе ҡурсалаған батырға кем дә булһа алтын тирене ҡулға төшөрөргә ярҙам итеүен теләй).
Батша Тесейға ағыу һалынған шараплы кубок бирә, ҡунаҡ уны ирендеренә лә килтереп өлгөрмәй, Эгей уның билендә тәүге балаһының әсәһенә ҡалдырған ҡайышты күреп ҡала.
Әлкә һәм Малаяҙ мәктәп-интернаты, һуңынан — башланғыс профессиональ-техник училищеһы биналарында быға тиклем эшләп килгән Салауат Юлаев музейҙарына Заһиҙуллин Тархан Сәғит улы менән Сәйфуллин Әбүзәр Хәкимйән улы 1965 йылдың 15 сентябрендә нигеҙ һала.
Музейҙа танылған башҡорт рәссамдарының Салауат Юлаев менән бәйле тәбиғәт урындарын һүрәтләгән картипналары, Салауат образының варианттары, уның тормош эпизодтары төшөрөлгән сәнғәт өлгөләре бар.
1965 йылда Әлкә һигеҙ йыллыҡ мәктәбендә тыуған яҡты өйрәнеү мөйөшө булараҡ ойошторола, 1975 йылдан Малаяҙ ауылында Салауат Юлаев исемендәге тыуған яҡты өйрәнеү музейы, 1984 йылда уға «халыҡ музейы» исеме бирелә.
Экспозицияла төп урынды «Е. И. Пугачев менән С. Юлаев отрядтарының 1774 йылдың 3 июнендә Ҡыйғы ауылы эргәһендә Әй йылғаһы янында И. И. Михельсон корпусына ҡаршы көрәше» диаромаһы биләй.
Музейҙа «Башҡорт халҡының матди мәҙәниәте» — торлаҡ, кейем-һалым, аяҡ кейеме, биҙәнеү әйберҙәре, эш ҡоралдары, һауыт-һаба, көнкүреш әйберҙәре күргәҙмәләре уҙғарыла.
Парламент спикеры Мариана Лупуға ла махсус ҡара ҡабул итеү һәм Бык йылғаһы территорияһын экологик һәләкәт зонаһы тип иғлан итеү тураһында мөрәжәғәт була, әммә бер ниндәй һөҙөмтә юҡ.
1878 йылдың 19 авгусынан төркиә ғәскәрҙәре менән 8 сәғәтлек яуҙан һуң, австрий ғәскәрҙәре Сараевоны яулап ала, ҡала Австро-Венгрия оккупацияһы аҫтында, шулай уҡ Босния һәм Герцеговина административ үҙәге булып ҡала.
Бөйөк Төркиә һуғышы ваҡытында Евгений Савойский етәкселегендә Австрия армияһы 1697 йылдың 24 октябрендә Сараевоға килеп инә һәм ҡаланың ҙур өлөшөн яндыра, ун мең кешене әсирлеккә ала.
Тағы бер версияға ҡарағанда, Сараево урта быуаттағы Врхбосна ҡалаһы урынында барлыҡҡа килгән — «йылғаның үрге ағымы» йәки «Босна өҫтөндәге тау»: серб врх — «түбә, тау» һәм Босна йылғаһы янында ҡала урынлашҡан.
В. Иогансен билдәләүенсә, был терминдың бер гипотезаға ла ҡыҫылышы юҡ, бары ҡыҫҡа һәм ҡулланыуға еңел, уны ҡушып яңы төшөнсәләр индереүе еңел булыуына бәйле.
Һунар һәм тәбиғәтте үҙләштереү, ҡул эштәре, мал һәм ҡош, күбәләк хәрәкәттәре, атта йөрөү, уҡ атыу, һыу тулҡынланыуы, ағас япраҡтары һелкенеүе хәрәкәттәрен сағылдырыу — былар бөтәһе лә борон-борондан күсә килгән бейеүҙәр.
Сюжетлы, ниндәйҙер ваҡиғаға арналған бейеүҙәр, әйтәйек «Бүҙәнә», «Өс бүкән», «Өс таған» уйындары И. И. Лепехин, П. С. Паллас, С. Г. Рыбаков, С. И. Руденко хеҙмәттәрендә телгә алына, шулай уҡ башҡорт халыҡ ижады өлгөләрендә осрай.
Ырымбурҙа «Хөсәйениә», Өфөлә «Ғосмания» һәм «Ғәлиә» мәҙрәсәләре эргәһендә эшләп килгән үҙешмәкәр түңәрәктәр үҙҙәренең ижады нигеҙендә халыҡ йырҙары, бейеүҙәрен һәм музыка ҡоралдарында башҡарылған әҫәрҙәре ала.
Һамаҡлап бер-береңә ҡаршы әйтешеп бейеүҙәрҙән «Тирәккәйем», «Кәкүк», күмәкләшеп таҡмаҡлап бейеүҙәрҙән «Наза», «Бүҙәнә», «Сыңрау торна» йәки яугирҙарҙың батырлығын һынландырған «Байыҡ», «Перовский», «Циолковский» бейеүҙәре, таҡмаҡлы уйындарҙан «Түңәрәк», «Үткес», «Кем етеҙ?» һәм башҡа бейеүҙәр бөгөнгәсә килеп еткән.
Үҫеш облигацияһы бер-береһе менән үҫеш маҡсаты тураһында килешеүгә килгән шәхси инвесторҙар, донорҙар йәки хөкүмәттәр, хәйриә ойошмалары йәки социаль предприятиелар һәм провайдер араһында контракт булып тора.
Үҫеш облигациялары һуңғы һөҙөмтәгә бәйле, шулай уҡ коммерцияға ҡарамаған ойошмаларға һәм социаль эшҡыуарҙарға алынған аҡсаны ирекле тотонорға мөмкинлек бирә.
Инвесторҙарға социаль инвестицияларҙың уңышҡа өлгәшкәс ҡайтарыласағын иҫбатлап, облигациялар активтарҙың яңы ҡатламын барлыҡҡа килтерә, инвесторҙар венчур капиталын социаль проекттарҙа ҡуллана һәм инвестицияларының кире ҡайтарылыуын күрә.
Тәүге социаль облигациялар тарафынан 2010 йылда сығарыла һәм Рокфеллер фонды тарафынан хуплана (улар рецидивтарҙы кәметеүгә һәм Питерборо төрмәһе тотҡондарын реабилитациялауҙа ярҙам күрһәтеүгә тәғәйенләнә).
2014 йылда тигән һинд белем биреү ойошмаһы халыҡ-ара консорциум составында үҙ программаларын финанслау өсөн донъяла беренсе булып үҫеш облигацияларын сығара, ул инвесторҙарҙан 238 мең доллар ала.
Тәүге тапҡыр Саин Булат суҡынғандан һуң, Ҡасимовта 10 йылдан ашыу ваҡыт арауығында ҡасим батшаһы йәки батша улы титуллы Сыңғыҙхан нәҫеле вәкилдәре булмай.
1467 йылда Ҡа­сим Ҡазан ханлығы тәхетенә дәғүә белдергән һәм бөйөк Мәскәү кенәзе Ива­н Ва­силь­е­ви­чтан хуплау алған, әммә тәүге урыҫ-ҡазан һуғыштары уңышһыҙлыҡ менән тамамлана һәм Ҡасимға үҙ биләмәләренә ҡайтырға тура килә.
Ҡасимдың улы Данийәр солтан әүҙем рәүештә батша Ива­н тарафынан төрлө хәрби операцияларҙа — Новгородҡа ҡаршы яуҙарға , 1472 йылда Оло Урҙа ханы Әхмәттән Ока йылғаһы буйлап сикте һаҡлауҙа ҡатнашырға йәлеп ителә.
Яҡынса 1486 йылда Олуғ Мөхәммәттең вариҫтарын ҡырым хандары нәҫеле Гәрәйҙәрҙең вәкилдәре алыштыра — Нурдәүләт Гәрәй һәм уның улдары Са­тыл­ған һәм Жәнәй солтандар алыштыра.
Ҡырым ханлығын нигеҙләүсе Хажигәрәйҙең улы һәм ҡырым ханы Миңлегәрәй -нең бер туған ҡустыһы булып, Ҡырым ханлығына ҡарата тышҡы сәйәсәтендә Нурдәүләт Гәрәй Урыҫ дәүләтенең етди союздашы була.
Бер ҡараш буйынса , Ҡасим ханлығының ойошторолоуы бөйөк Мәскәү кенәзе Ва­си­лий Ва­силь­е­ви­чты әсирлектән түләп ҡотҡарыуҙың бер шарты булып торған һәм ул Олуғ Мөхәммәткә Мәскәү ғәскәрҙәре Суздаль алышында еңелгәндән һуң вәғәҙә ителгән.
Икенсе ҡарашҡа ярашлы , Ҡасим батшалығы Бөйөк Мәскәү кенәзлегенең быуат уртаһында барлыҡҡа килгән Ҡазан ханлығына ҡаршы тороу маҡсатында булдырылған.
А. В. Бе­ля­ков фекеренсә, Ҡасим батшалығы реаль сәйәси дәүләт булмай, ә Яңы Түбәнге Ҡаласыҡты Сыңғыҙхан нәҫеле вәкилдәренә хеҙмәттәре өсөн бүләк итеп биреү традициялары формалашыуының башланғысы булып тора.
Батша Ми­хаи­л Фё­до­ро­ви­ч Речь Посполитаяның интервенцияһы барышында хәрби ярҙам күрһәткәне өсөн 1614 йылда себер хан улы Арыҫлан ибн Ғәлегә Ҡасим батшалығын бүләк итә.
Уның улы һәм вариҫы Сәйетбор­хан ибн Арыҫлан (1654 йылдың апрелендә суҡынғандан һуң — Ва­си­лий Арас­ла­но­вич) 1679 йылда вафат булғас, батша улының по­ме­стьеһы һәм Ҡасимовтан алынған килем уның улдары Се­мё­н һәм Ива­нға күсә.
Яҡынса 1512 йылда ханлыҡта йәнә династия алышынған — Ҡасимовта Оло Урҙа ханы Әхмәттең туғаны Шәйехәүлийәр ибн Бәх­тийә­р , ә һуңынан уның улдары — Шаһғәле һәм Йәнғәле хакимлыҡ иткән.
1510-сы йылдар аҙағы — 1550-се йылдар башында Ҡасим батшалығы хакимдары Ҡазан ханлығы тәхетенә дәғүәселәр булараҡ Рус дәүләтенең көнсығыш сәйәсәтендә мөһим роль уйнай.