polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Мәккәнең һәммә дәрәжәле мөшриктәре кеүек үк, Әбү Ләһәб тә ҡустыһына ышанмай ҡарай, ҡатыны ла ҡала буйлап юҡ-бар хәбәр йыйып ҡайтып, утҡа май өҫтәп кенә тора: нисек инде күҙ алдыңда үҫкән, һәммә әҙәми зат кеүек үк ике ҡуллы, ике аяҡлы, улар ейгән ризыҡты ейеүсе ябай бер Мөхәммәт Пәйғәмбәр булһын да китһен, ти.
Йәне көйгән Әбү Ләһәб Ул һөйләгән вәғәздәрҙе юҡҡа сығарып, имештер, сәйер ҡылыҡтары менән зат-ырыуҙың йөҙөнә ҡыҙыллыҡ килтергән ҡустыһын ғәм алдында мәсхәрәләп сығыш яһай.
Өс йөҙләп кенә яугире менән меңгә яҡын дошманды еңеп ҡайтыу һөйөнөсөнә ауыр ҡайғы хисе ҡушыла — уларҙы Мәҙинәлә Руҡаяның вафат булыуы тураһындағы хәбәр менән ҡаршы алалар.
Ҡөҙрәтле, шифалы һыуҙың даны йыраҡтарға тарала, уны ожмахтағы Кәүҫәр шишмәһенең бер сатҡыһы тип һанайҙар, бер тамсыһы диңгеҙ һыуын зәхмәттән таҙартырға етә тигән инаныс бөгөнгәсә һаҡлана.
Ысын исеме Ғәбд әл Ғүззә булһа ла мосолмандар Ҡөрьәнгә ингән 111-се сүрәгә ярашлы уны “Ут Атаһы”, “Тамуҡ Әһеле” тигәнде аңлатҡан ҡушаматы менән генә атап йөрөтә.
Әрмәнделәр баҡаларҙан өҫкө ҡаҙналыҡта тештәре булмаүы, ҡыҫҡа аяҡтары, киң ауыр кәүҙәһе, күп һөйәлле мөгеҙләнгән ҡоро тиреһе менән айырылып тора.
1922 йылда 26 майында раҫланған Адвокатура тураһындағы положение нигеҙендә 1922 йылдын 12 августа Башҡортостан үҙәк башҡарма комитеты декреты менәнн Башҡортостан яҡлаусылар коллегияһы ойошторола .
А. ойоштороу, уның эшмәкәрлеге БАССР яҡлаусылар коллективы положениеһы , СССР адвокатураһы тураһында положение , “СССР адвокатураһы тураһында” закон, РСФСР адвокатураһы тураһында положениелар , Башҡортостан Республикаһының “Адвокатура тураһында” законы м‑н көйләнә.
вәкиллек булдырырға һәм адвокаттарҙың мәнфәғәтен яҡларға, адвокаттарҙы проф. әҙерләүҙе һәм проф. этика кодексын һаҡлауҙы контролдә тоторға тейешле Башҡортостан Республикаһы Адвокат палатаһы ойошторола.
Суд реформаһына ярашлы Өфө, Троицк һәм Ырымбур округ судтарында 1898 йыл суд эштәре буйынса присяжныйҙар вәкилдәре институты, башҡа судтарҙа һәм административ органдарҙа — хосуси вәкилдәр институты ойошторола.
Суд тураһында 2-се Бөтә Рәсәй ҮБК декреты нигеҙендә эшсе, һалдат һәм крәҫтиән депутаттары советтары эргәһендә судта йәмәғәт яҡлауын һәм ғәйепләүен булдырыусы хоҡуҡ яҡлаусылар коллегиялары булдырыла.
Рафиҡов С. Юлаевтың, атаһы Юлай Аҙналиндың һәм башҡа пугачевсыларҙың Рогервик ҡәлғәһендә тотҡонлоҡ тормоштарын хикәйәләй, уларҙың рух ныҡлығын тасуирлай.
Башҡа әҫәрҙәре: «Үр елдәре», «Бәләкәй баҡса сәскәһе», «Көнгәк», «Үлсәү йондоҙлоғо», «Тәңреләр һәм төркиҙәр», «Ғәрәп», «Һуҡайлының һуңғы байрамы», «Һуңғы ахмаҡлыҡ», «Замана беҙҙең ҡулда», «Париж башҡорто», «Өйһөҙ ҡалған тауыштар».
Режиссёр булараҡ, героик-романтик һәм трагик сюжеттарҙы, ҙур, көслө тойғоларҙы сағылдырыуға ынтыла: Ф. Әмирхан «Йәштәр», «Тигеҙһеҙҙәр», Ғ.
Үҫемлек менән туҡланыусы личинкалар үҙ ояларын төрлө формала төҙөй, бының өсөн улар эрләү биҙҙәре шайыҡсаһы менән үҫемлек киҫәктәрен, ҡабырсаҡ ватыҡтарын, ҡом бөртөктәрен йәбештерә; ояларның формаһы һәм төҙөлөшө буйынса мамыҡ канатлылар төрөн билдәләргә мөмкин.
Хәрәкәт ваҡытында личинка унан башын һәм өс пар аяҡлы күкрәген сығара һәм, әкрен генә ояһын һөрәп, һыу төбөнән үрмәләй; ҡурҡыныс янағанда кәүҙәнең алғы өлөшөн тиҙ генә эсенә тарта.
Община ведаларҙы, махапураналарҙы , Тримуртиҙы , Вишнуның ун аватарын , Лингамға табыныу, мөғжизәле һыйыр һәм башҡа хайуандарҙы, яжна тип аталған ҡан ҡорбандарын кире ҡаға Джайна өсөн былар файҙаһыҙ тип иҫәпләнә, улар боронғо динде боҙған тип һанайҙар һәм улар үҙ «Джайн»ын ҡабул итәләр.
Вардхаманаға ҡаҙаныштары өсөн махавира һәм Джина (еңеүсе — Будданың абруйына өлгәшеү өсөн көрәштә, йәғни «белеүсе») исемдәре бирелә; һуңғы Джина һүҙенән — джайнизм дине исеме килеп сыҡҡан.
Көнсығыш Һиндостандың Шакьямуни менән бер райондарында, хәҙерге алты бөйөк будда Шакьямуни уҡытыусыларының береһе, төрлө конфессияларҙың алты сектаһы башлыҡтарының береһе була, әммә буддистар уны тәбиғи рәүештә хәүефле гересиархтар тип һанай.
Джайнизмдың ике төрө ағымы асыҡ күренә, улар дошмандарса мөнәсәбәттә булып ҡала, ҡайһы бер догмаларҙа улар төрлөсә һәм бөтөнләй башҡа әҙәбиәткә таяна :
13 айҙанн һуң ул кейемен ташлар һәм яланғас йөрөй башлай, ә 13 йылдан һуң, үҙен рухтың кимәленә еткән тип иҫәпләй, яңы иманға һәм Ниргрантха общинаһына нигеҙ һала .
Пракритала уларҙың иң боронғолары, иң элек «Анга» тип аталған изге китаптар яҙылған, уларҙың 11-е шветамбара яҙмаһында яҙылған һәм һаҡланған; һуңыраҡ Санскрит яҙмаһын ҡулланғандар.
Тирә-яҡ мөхит ҡуҙғытҡыстары араһында күреү кеше өсөн бигерәк тә ҙур әһәмиәткә эйә, сөнки тышҡы донъя тураһында мәғлүмәттәрҙең күбеһе күреү менән бәйләнгән.
Ул күҙ алмаһының өҫтөн сылатып тора, күҙгә ингән сит өлөшсәләрҙе йыуып төшөрә, ә унан һуң күҙҙең эске мөйөшөнән йәш каналы буйлап танау ҡыуышлығына ағып төшә.
Умыртҡалы хайуандарҙың күҙе күреү анализаторының периферик йәки үҙәктән ситтәге өлөшөн тәшкил итә, һәм күҙҙең селтәрле шекәрәһенең нейросенсор күҙәнәктәре унда рецептор функцияһын үтәй.
Умыртҡаһыҙ хайуандарҙа төҙөлөшө һәм күреү мөмкинлектәре буйынса төрлө булған күҙҙәр һәм осрай — бер күҙәнәкле һәм күп күҙәнәкле, тура һәм , һәм , ябай һәм ҡатмарлы.
1919 йылдың февраленән башлап Башҡортостан хәрби-революцион комитетының агитация-ағартыу бүлегендә эшләй, шул уҡ йылдың 16 февралендә Башҡорт корпусы штабы уполномоченныйы сифатында 2-се Башҡорт кавалерия полкына ебәрелә.
1922 йылда Башҡорт АССР-ының Мәғариф халыҡ комиссариатының фәнни бүлеге эргәһендә Башҡортостан көнкүрешен, мәҙәниәтен һәм тарихын өйрәнеү буйынса йәмғиәт ағзаһы итеп һайлана.
уртаһынан “Каустик” ААЙ‑һнда юғары т‑рала хлорлау ысулы м‑н — аллилхлорид, винилхлорид, дихлорэтан, пропилен хлорлауҙың эйәрсен продукттарынан — ди- һәм трихлорпропандар, 2‑хлорпропен, цис- һәм транс-1-хлорпропендар, улар нигеҙендә перхлорэтилен , дүрт хлорлы углерод алына.
Башҡортостан Республикаһы пр‑тиеларында сығарылған галоген-углеводородтар аллил спирты, гербицидтар, монохлоруксус к‑таһы, пластик массалар, эпихлоргидрин етештереүҙә, эреткестәр сифатында файҙаланыла.
1995—1999 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай Рәйесе, Башҡортостан Республикаһының 12-се саҡырылыш Юғары Советы һәм 1-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты, Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылышының Федерация Советы ағзаһы .
1963—1975 йылдарҙа ВЛКСМ-дың Өфө ҡалаһы Орджоникидзе район комитеты, Өфө авиация институтының комсомол комитеты секретары, КПСС-тың Өфө ҡала комитетының ойоштороу бүлеге инструкторы, Өфө электр лампалары заводының партия комитеты секретары булып эшләй.
Өфөлә Волга-Урал төбәгендә Ислам динен ҡабул итеүенә 1100 йыл һәм Ырымбур мосолман Диниә назараты эшмәкәрлеге башланыуына 200 йыл тулыуға арналған юбилей тантаналары уҙғарыла.
"Мөхәббәт" ғәрәп теленән килгән һүҙ тигән ҡараш киң таралһа ла, уның сығышы боронғо Һиндостанда дини-фәлсәфәүи ихтыяждарға хеҙмәт итеүсе әҙәби тел — санскрит теленә бәйле.
Һуңғы йылдарҙа республикабыҙҙың төрлө райондарында алып барылған археологик эҙләнеүҙәр нигеҙендә Көньяҡ Уралда бик боронғо дәүерҙәрҙә инд-герман телдәр ғаиләенә ҡараған иран-арий ҡәбиләләре йәшәүе иҫбат ителде.
Был ҡәбиләләрҙең йәшәү рәүеше, йолалары әм ғәрөф-ғәҙәттәренең үтәлеше, башҡорт теле менән уртаҡлыҡтары булыуы тураында фәнни мәғлүмәттәр көн битенә сыҡты.
Һиндостандан таралған дини-фәлсәфәүи тәғлимәт — йога өйрәтеүенсә, аңы йөрәк тәңгәлендәге анахата кимәленә күтәрелгән осраҡта ғына,әҙәм балаһы был тойғоға эйә була ала.
Шуға күрә кешелек донъяына хас барса мөнәсәбәттәрҙә лә даими рәүештә теүәл әм яуаплы булырға өйрәтә йога тәғлимәте: ата-әсә һәм бала, ир-ҡатын, туған-зат, дуҫ-иш кимәлендә генә түгел, ә шулай уҡ милләтеңә, туған телеңә, Тыуған илеңә тоғролоҡ аҡлай белеү — былар барыы ла мөхәббәт тойғоһоноң йәшәйешебеҙҙәге сағылышы.
"Мөхәббәт" һүҙе дини яҙмаларҙа йыш осрай, әммә уларҙың күпселеге Аллаһы тәғәләгә, Мөхәммәт Пәйғәмбәргә , башҡа пәйғәмбәрҙәргә, хаҡ имадарға һ.
Ике кеше араһындағы, ир менән ҡатын араһындағы мөхәббәт Аллаһ хаҡына булғанда ғына мөхәббәт иң юғары ләззәт бирә, ғаиләләрҙең бәхетенә нигеҙ була тип һанай Ислам дине.
Иҙел буйында, Донда, Украинала , Ҡырымда һәм Кавказда була, юлдың күп өлөшөн йәйәү үтә, ҡайһы берҙә ылау, тимер юлы йөк вагондарының тормоз майҙансыҡтарында бара.
1892 йылдың йәйендә Абхазияла Сухуми — Новороссийск шоссеһын төҙөүҙә ҡатнаша, бик аҙ ғына арауыҡ Баҡы нефть-газ районы промыслаларында хеҙмәт итә — был хеҙмәтте яҙыусы иң ауыр хеҙмәт тип атай.
Эшселәргә предприятие хакимиәте тарафынан иҙеү, башбаштаҡлыҡ факттарын дәфтәргә яҙып барырға өйрәтә, ә ҡағыҙға төшөрөлгән мәғлүмәт шаһитлыҡ көсөнә эйә һәм социаль ғәҙелһеҙлекте ҡаҡшатырына ышана.
Горький, эмиграция яҙыусылары алдында ла, совет әҙәбиәтселәре алдында ла вәғәҙәһен үтәй алмағанлыҡтан, үҙенең тормошҡа ашмаған социаль идеализмы менән уңайһыҙ хәлдә ҡала, һәм был уның абруйын кәметә.
Горький бер нисә тапҡыр Мәскәүгә Ленин, Дзержинский, Троцкий менән осрашыуҙарға бара, хәҙер Октябрь революцияһы тип атап йөрөтөлгән элекке дуҫына төрлө үтенестәр менән, ҡайһы берҙә хөкөм ителгәндәр буйынса ла мөрәжәғәт итә.
Николай Гумилёвты атып үлтергәндән һуң, Горькийҙың күңелендә үҙенең тырышлығының сараһыҙлыҡтан ғына эшләнгәнен аңлау өлгөрә, һәм яҙыусы ит илгә китеү тураһында уйлана башлай.
Ленин, Горькийҙы элекке ҡаҙаныштары һәм ижадындағы социаль реализм өсөн хөрмәт иткәнлектән, уға Европаға дауаланырға барыу һәм бер ыңғай 1921 йылғы ҡоролоҡтан һуң, Волга буйындағы аслыҡтан интегеүселәргә ярҙам йыйыу идеяһын бирә.
Ленин Мәскәүгә ҡайтыр алдынан Горькийҙың фатирына килә һәм яңы ғына баҫылып сыҡҡан «Детская болезнь левизны в коммунизме» китабын бүләк итә, улар Таврический һарайы колонналары янында фотоға төшәләр.
Горькийға бында «барыһы ла: академиктар, профессорҙар, рәнйегән интеллигенттар һәм псевдоинтеллигенттар, тормоштарын Революция боҙған А. И. Деникинға, сит илгә ҡасып өлгөрмәгән ниндәйҙер кенәздәр, ҡыйырһытылған рәсәй капиталистары килә».
Ҡунаҡтар араһында киң билдәле кешеләр — Фёдор Шаляпин, Борис Пильняк, Корней Чуковский, Евгений Замятин, Лариса Рейснер, нәшриәтсе Зиновий Исаевич Гржебин, академик С. Ольденбург, режиссёр С. Радлов, М.В.
Добужинский, әҙәбиәтселәр А. Пинкевич, В. Десницкий, революционерҙар Л. Красин, А. Луначарский, А. Коллонтай, Петросовет рәйесе Григорий Евсеевич Зиновьев]] һәм Эшсе-крәҫтиән оборонаһы Советы уполномоченныйы Лев Борисович Каменев була, Мәскәүҙән Владимир Ильич Ленин килә.
Ялҡынлы мөхәббәт хисе менән ҡармаҡланған яҙыусы Түбәнге Новгородты бөтөнләйгә ташлап китә, Мәскәүҙә һәм Санкт-Петербургта йәшәй, әҙәби абруйы һәм башланып киткән йәмәғәт эшмәкәрлеге уға яңы перспективалар аса.
Ирле-ҡатынлы айырылышырға ҡарар итә, Горькийҙың Андреева менән рәсмиләштерелмәгән бәйләнештәре 1919 йылға тиклем дауам итә, тәүге ҡатыны менән рәсми рәүештә айырылышмай.
1928 йылдың 28 майында, ете йыл эмиграциянан һуң, Италиянан СССР-ға ҡайтып, 60 йәшен билдәләгәндә, Горький Мәскәүҙә Тверь урамында СССР-ҙағы берҙән-бер асыҡ эшләгән сәйәси тотҡондарҙың хоҡуғын яҡлаусы Комитетты етәкләүсе Екатерина Пешкованың фатирында туҡтай.
1936 йылдың июлендә Горькийҙы ерләгәндә, Екатерина Павловна законлы, бөтәһе лә таныған тол ҡатыны булып ҡала, һәм И. В. Сталин ҡайғыһын уртаҡлашыу хатын уға төбәй.
Әҙәби эшмәкәрлеге алты йыл ғына дауам итеүенә ҡарамаҫтан, 1902 йылдың ендә Горькийҙы Санкт-Петербург Император Фәндәр Академияһының нәфис әҙәбиәт дәрәжәһе буйынса Почётлы академик итеп һайлайҙар.
Горький үҙенең яңы хоҡуҡтары менән файҙаланып та өлгөрмәй, яңы һайланған академик полиция күҙәтеүе аҫтында торғанлыҡтан", хөкүмәт һайланыуын юҡҡа сығарып та ҡуя.
Горький «социаль реализм» ағымына нигеҙ һалыусы һәм әҙәбиәт модаларын законлаштырыусыға әйләнә: «подмаксимка» тип йөрөтөлгән йәш яҙыусылар төркөмө (Елеонов, Юшкевич, Скиталец, Сергей Иванович Гусев-Оренбургский, Александр Иванович Куприн һәм тиҫтәләгән башҡалар), улар мыйыҡ үҫтерә, киң эшләпә кейә, ябай кешеләргә хас булғанса, ҡырҡыу һәм тупаҫ ҡыланалар, әҙәби телмәргә тоҙло һүҙ ҡыҫтыра белеүҙәре, волга оканьеһы менән Горькийға оҡшарға тырышалар.
Пешков китаптарҙы ҡомһоҙлоҡ менән күп уҡый, бер нисә йыл үтеүгә фәйләсуф-идеалистар — Ницше, Эдуард фон Гартманды, Шопенгауэрҙы, Эльм Мари Кароны, Джеймс Селлиҙың яҙған фекерҙәрен яттан һөйләй; кисәге берәҙәк дипломлы иптәштәрен классиктар әҫәрҙәре менән таныш булыуы менән аптырата.
Алёша атаһын иҫләмәй тиерлек, әммә яҡындарының уның тураһында һөйләгәне тәрән эҙ ҡалдыра — 1892 йылда «Максим Горький» псевдонимын алыуы ла Максим Савватьевич хөрмәтенә була.
«Новая жизнь» гәзитендә Горький колумнист сифатында сығыш яһай; баҫылып сыҡҡан публицистик материалдарынан ике китап — «Несвоевременные мысли» һәм «Революция һәм культура» йыйынтыҡтарын баҫтыра.
1917 йылдың ноябрендә Горький «Ленин… үҙен рус халҡы менән алдан уҡ уңышһыҙлыҡҡа осрауы күренеп торған аяуһыҙ тәжрибә эшләргә хоҡуҡлы тип һанай» тип яҙа.
Горький публицистикаһында рус халҡының азатлыҡҡа әҙерлеге, наҙанлыҡты йырып сығып, белемгә ынтылыу, ижад һәм фән менән мәшғүллек, мәҙәни ҡомартҡыларҙы һаҡлау мәсьәләләре сағылыш таба.
Горький алпауыт имениеларын туҙҙырыуға (Сергей Николаевич Худеков һәм Александр Дмитриевич Оболенский), байҙарҙың китапханаларын һәм музыка ҡоралдарын, крәҫтиән көнкүрешенә ят тип, яндырыуға ҡарата ризаһыҙлығын белдерә.
Владислав Фелицианович Ходасевич хәтирәләренән сығып, 1921 йылда Горький, Григорий Евсеевич Зиновьев һәм совет махсус хеҙмәттәре инициативаһы буйынса, икеләнеүсе һәм ышанысһыҙ аҡыл эйәһе булғанлыҡтан, Лениндың ризалығы менән, Германияға сыға, ә Андреева «уның сәйәси тәртибен һәм аҡса тотоноуын ҡурсалау маҡсатында» элекке граждан ире артынан сит илгә йүнәлә.
Шулай итеп, Крючков Андреева булышлығы менән Горькийҙың әҫәрҙәрен сит илдә баҫтырыусы һәм яҙыусының рәсәй журналдары һәм нәшриәттәре менән үҙ-ара бәйләнештәрендә аралашсы була.
Уның маҡсаты булып сиркәүҙәрҙә, байҙарҙың һарайҙарынан һәм особняктарынан, банктарҙан, антиквар лавкаларҙан, ломбардтарҙан тартып алынған мөлкәтенән художество һәм тарихи ҡиммәткә эйә предметтарҙы һайлап алыу торған.
Әммә ВЧК следователе Назарьев үткәргән тикшереү Хаҡтар ҡуйыу антиквар комиссияһы етәкселәренең шәхси табыш һымаҡ ынтылыштары юҡлығын раҫлай, ә 1920 йыл башында, экспорт фондын тулыландырыу маҡсатында, шәхси коллекцияларҙы ла һатып алырға рөхсәт бирәләр.
1919 йылдың 19 ноябрендә Мойка, 19 адресы буйынса Елисеев йортонда, 29 Горький башланғысы менән «Сәнғәт йорто» , яҙыусылар профсоюзы прообразы асыла, бында лекциялар, уҡыуҙар, докладтар һәм диспуттар ойошорола, яҙыусылар аралаша һәм матди ярҙам ала.
Сәнғәт йор онда реалистар, символистар һәм акмеистар үҙ-ара бәхәсләшә, Николай Степанович Гумилёвтың «Звучащая раковина» шиғри студияһы эшләй, Александр Александрович Блок сығыш яһай, дни и ночи проводили Корней Иванович Чуковский, Владислав Фелицианович Ходасевич, Александр Степанович Грин, Осип Эмильевич Мандельштам, Виктор Борисович Шкловский көнө-төнө бында була.
1920 йылда Горький тырышлығы менән Ғалимдарҙың көнкүрешен яҡшыртыу буйынса үҙәк комиссия барлыҡҡа килә, ул аҙыҡ-түлек паектарын бүлеп таратыу менән шөғөлләнә, һәм был Петроградтың ғилми хеҙмәткәрҙәренә «Хәрби коммунизм» осорон үткәрергә ярҙам була.
1902 йылдың сентябрендә бөтә донъяға танылған һәм яҡшы гонорарҙар алыусы Горький ҡатыны Екатерина Павловна һәм балалары Максим һәм Катя , Түбәнге Новгород бароны Н. Ф. Киршбаумдан ҡуртымға алынған 11 бүлмәле йортҡа күсә (хәҙер — Түбәнге Новгородтағы Горький йорт-музейы.
Яҙыусы баш ҡала йәмәғәтселегенең абруйын яулай: Санкт-Петербургта Горький «Знание» китап нәшриәте эшмәкәрлеге буйынса, ә Мәскәүҙә Мәскәү художество театрының әйҙәүсе драматургы булараҡ билдәле була.
Ҡырым гастролдәренән башлап, яҙыусы һәм актриса йыш осраша башлайҙар, Горький башҡа ҡунаҡтар менән бер рәттән Андреева һәм, мөһим тимер юл чиновнигы Желябужскийҙың бай йыһазландырылған 9 бүлмәле фатирына йыш саҡырыла.
Андреева Горькийҙың тәүге «На дне» пьесаһында Наташа ролен уйнауы менән һоҡландыра: «Күҙ йәштәре менән яҡын килде, ҡулымды ҡыҫты, рәхмәт әйтте. Шунда тәүге тапҡыр бөтә кеше алдында мин уны ҡыҫып ҡосаҡланым һәм үптем».
Андрееваға тоҡанған хисе Горький эволюцияһында әһәмиәтле фактор була тип билдәләй Павел Валерьевич Басинский һәм Дмитрий Львович Быков, 1904—1905 йылдарҙа Андреева йоғонтоһо менән Горький Ленин партияһы РСДРП-ға яҡыная һәм ағзаһы була.
1922 йылдың яҙында Горький Алексей Иванович Рыковҡа һәм Анатоль Франсҡа Мәскәүҙә эсерҙар өҫтөнән үлемесле приговор сығарыу ҡурҡынысы янаған суд үткәрелеүе тураһында асыҡ хат яҙа.
Горький, күтәренке рухлылыҡ менән «яңы идеаль кешеләр» хаҡында хыялланған һәм үҙенең әҫәрҙәрендә уларҙың романтик образын булдырырға тырышҡан Горький, уның ҡанһыҙлығын һәм рәхимһеҙлеген күреп, Октябрь революцияһын ҡабул итмәй, — сөнки хатта ул Владимир Ильич Лениндан шәхсән яҡлау эҙләп юллаған саҡта ла бөйөк кенәз Павел Александрович һәм шағир Николай Степанович Гумилёв ҡанһыҙ рәүештә атып үлтерелә.
Андреева менән шәхсән өҙөлөүгә, уның ҡыҙы Екатерина әйтеүенсә, Горькийҙың Варвара Шайкевич — уртаҡ дуҫы, нәшриәтсе һәм яҙыусы Александр Тихоновтың ҡатыны менән мауығыуы килтерә.
Ул үҙенең нәшриәт проекттарын финанслаған, мәрхәмәтлек менән шөғөлләнгән, фатирында 30 кеше йәшәткән, аҡсаһыҙ интеккән әҙәбиәтселәргә, провинциаль уҡытыусыларға, һөргөндәгеләргә, хаттар аша үтенестәр яҙған бер ҙә таныш булмаған кешеләргә хатта матди ярҙам ебәргән.
СССР-ҙың бик күп ҡалаларында һәм ауылдарында Горькийҙың тормошо һәм ижады тураһында күргәҙмәләр эшләй, театрҙарҙа уның әҫәрҙәре буйынса спектаклдәр бара, мәғариф учреждениеларында, клубтарҙа, предприятиеларҙа Горький һәм уның хеҙмәттәренең социализм төҙөлөшөндә әһәмиәте тураһында лекциялар һәм докладтар уҡыла.
Горькийҙы иреккә сығарыуҙы талап итеп күп сәнғәт әһелдәре: Герһарт Гауптман, Анатоль Франс, Огюст Роден, Томас Харди, Джордж Мередит, итальян яҙыусылары Грация Деледда, Марио Раписарди, Эдмондо де Амичис, серб яҙыусыһы Радое Доманович сығыш яһай, композитор Джакомо Пуччини, философ Бенедетто Кроче, Германия, Франция, Англиянан донъя ижади һәм фән вәкилдәре үҙ фекерен белдерә.
Октябрь революцияһы һәм артабанғы Граждандар һуғышы китапта дөйөм ябайлаштырыу, яҫы рационалләштереү һәм деградация ваҡиғалары һәм ғәжәп һәм кешелекле күренештәрҙе метафораларын — ғәҙәттәгегә, артыҡ ябайға йәки камиллашмағанға, күңелһеҙгә һәм шәфҡәтһеҙ кимәлгә төшөрөү .
Әҙәбиәт белгестәренең уртаҡ фекере буйынса, Горькийҙың «Детство», «В людях» һәм «Мои университеты» әҫәрҙәрен үҙ эсенә алған автобиографик трилогияһын документаль итеп ҡабул итеү кәрәкмәй.
Кашириндар һәм Пешковтар ғаилә һыҙаттары мифологик итеп төҙөлгән, яҙыусы әҫәр геройы Алексей Пешковты үҙе менән тигеҙләмәгән, трилогияла заманына тап килгән ысын ваҡиғалар һәм персонаждар ҙа, уйлап сығарылғандары ла бар.
Ҡунаҡтар араһында Лев Николаевич Толстой, Леонид Николаевич Андреев, Иван Алексеевич Бунин, Антон Павлович Чехов, Евгений Николаевич Чириков, Илья Ефимович Репин, Константин Сергеевич Станиславский була.
Яҙыусының 1868 йылда тыуыуын, сығышын һәм бала сағы хәлдәрен раҫлаусы документтар (метрик яҙыуҙар, йәниҫәп һәм ҡаҙна палаталары ҡағыҙҙарын 1920 йылда Горькийҙың биографы, тәнҡитсе һәм әҙәбиәт тарихсыһы Илья Александрович Груздев һәм крайҙы өйрәнеүсе энтузиастар таба; тәүләп «Горький и его время» китабында баҫылып сыға.
1922 йылда «революцияның аяуһыҙ формалары өсөн» «зоологик хосуси милексе инстинктлы» Рәсәй крәҫтиәндәренә яуаплылыҡ һалған «Рус крәҫтиән ҡатламы тураһында» тигән әсе телле брошюра яҙа.
Соррентола рәссам Павел Дмитриевич Корин Горькийҙың иң яҡшы портреттарының береһен яҙа; картинаның үҙенсәлеге булып яҙыусыны, тау алпамышаһы Везувий вулканы фонында, унан юғарыраҡ баҫтырып һүрәтләй.
1889 йыл аҙағы — 1890 йыл башында Түбәнге Новгородта яҙыусы Владимир Галактионович Короленко менән осраша, һәм уға үҙенең тәүге әҫәрен «Песнь старого дуба» поэмаһын күрһәтә.
1887 йылдың 12 декабрендә Ҡазанда Иҙел йылғаһының бейек ярында, монастырь ҡоймаһы янында, 19 йәшлек Пешков йәшлек депрессияһы тәьҫирендә, үҙенә мылтыҡтан ата.
Уның маҡсаты үҙ эсенә 200 томдан артығыраҡ китаптан торған эталон тәржемә ителгән, ҙур әҙәбиәт белгестәренең юғары квалификациялы комментарийҙары һәм интерпретациялары менән, донъя классикаһын баҫтырып сығарыу ойошторола
1913 йылдың 31 декабрендә, Италияла «Детство» повесын яҙып бөтөп, Романовтар йортона 300 йыл тантанаһы уңайынан дөйөм амнистия иғлан ителгәнлектән, Горький Рәсәйгә ҡайта.
1900 йылдың 18 апрелендә Мәскәү Художество театры Севастополдә А. П. Чеховтың «Чайка»һын күрһәтә, спектакль барышында, өсөнсө акттан һуң, А. Чехов Горькийҙы билдәле мәскәү актрисаһы Мария Фёдоровна Андреева менән таныштыра.
11 йәшенән хеҙмәт юлын башлай — «хәлле кешеләргә яллана»: «магазинда йомошсо малай», пароходта һауыт-һаба йыуыусы, икмәк бешереүсе улып эшләй, икона төшөрөү оҫтаханаһында өйрәнсек була.
1914 йылда Горький большевистик газеты «Звезда» һәм «Правда» гәзиттәрен мөхәррирләй, «Просвещение» большевистик журналының художество бүлеген етәкләй, пролетар яҙыусыларының беренсе йыйынтығын баҫтыра.
1917—1919 йылдарҙа Февраль революцияын да, һуңғараҡ Октябрь революцияһын да һалҡын ҡаршылаған Горький ҙур йәмәғәтһәм кеше хоҡуҡтарын яҡлау эшмәкәрлеген алып бара, большевиктарҙың алымдарын тәнҡитләй.
1906 йылдың февралендә Владимир Ильич Ленин һәм Леонид Борисович Красин ҡушыуы буйынса Горький һәм актриса Мария Фёдоровна Андреева Финляндия, Швеция, Германия, Швейцария һәм Франция аша пароходта Америкаға китә.
Ошо фатирында Горький «На дне» пьесаһын тамамлай, ул Рәсәйҙә һәм Европа сәхнәләрендә ҡуйыла, уңыштан илһамланған яҙыусы «Мать» романын башлап ҡуя, «Человек» поэмаһын яҙа, «Дачники» пьесаһының канваһын күҙаллай.
Горькийҙың йомарт аҡса һәм ойоштороу ярҙамы менән Түбәнге Новгородта Халыҡ йорто төҙөлә, халыҡ театры булдырыла, Фёдор Иванович Шаляпин исемендәге мәктәп асыла.
Ул Христостың дәртле рухына бағышланған урып тип, ҡаны ҡойолған христиан ыҙа сигеүселәре хөрмәтенә арена уртаһына ҙур тәре ҡуйырға, Голгофта еңеү билдәһе итеп тирә яғына алтарь ҡуйҙырта.
Римдың башҡа амфитеатрҙары кеүек үк Флавий Амфитеатры эллипс формаһында төҙөлгән, эсенде шулай уҡ эллипс формаһында арена, арена тирәләй ҡулса буйлап тамашасылар өсөн урын ҡуйылған.
Колизей тарихы 68 йылдан башлана, был ваҡытта ун дүрт йыл буйы сикләнмәгән власть менән хакимлек итеүсе Неронды, хыянат итеүсе проториан гвардияһы һәм хөкөм итеүсе сенат, Рим янындағы виллала үҙ-үҙенә ҡул һалырға мәжбүр итә.
Быуаттар буйы кисергән михнәттәргә, емерелеүҙәргә, элекке тышҡы һәм эске биҙәлеше бөтөүгә ҡарамаҫтан, Колизей бөгөн дә үҙенең ҡырыҫ бөйөклөгө менән һоҡландыра.
Флавийҙар династияһы императорҙары берләшеп төҙөгән боронғо донъяның ҡоролмаһы һигеҙ йыл буйы төҙөлә: Веспасиан императоры дәүерендә беҙҙең эраның 72 йылда башлана, беҙҙең эраның 80 йылында тамамлана һәм император Тит тарафынан изге тип иғлан ителә.
Тәүҙәрәк Колизей төҙөүсе император нәҫеле исеменән Флавий амфитеатры тип атала, хәҙерге исеме, быуаттан башлап, уның ғәйәт ҙур булғаны өсөн йәки уның эргәһендә, Нерон төҙөткән, ғәйәт ҙур статуя булған өсөн тағылған .
Римда йәшәүселәр һәм ҡунаҡтар өсөн Колизей оҙаҡ ваҡыт күңел асыу урыны була, бында гладиаторҙар һуғышы, йәнлектәрҙе һөсләтеү, диңгеҙ бәрелештәре кеүек тамашалар күрһәтелә.
Башҡортостандың көньяғында һәм көнсығыш Урал аръяғында әҙер кейеҙҙе биҙәүҙең бер төрө булып уны сигелгән туҡыма, ҡорама киҫәге, аппликациялы буҫтау менән тышлау һаналған.
Көнсығыш Урал аръяғында, көньяҡ һәм көнсығыш Башҡортостанда «Кейеҙгә баҫтырыу» йолаһы таралған була: кәләш кейәү йортона килгәндә, аттан төшөү менән аҡ кейеҙгә аяҡ баҫҡан.
Кейеҙ хужалыҡта һарыҡсылыҡ ҙур урын тотҡан райондарҙа, башлыса Көнсығыш Урал аръяғы һәм Башҡортостандың көньяҡ һәм көнсығыш райондарында киң таралған күренеш булған.
Малсылыҡ менән шөғөлләнгән Ҡаҙағстан, Үҙәк һәм Урта Азия халыҡтарында, шул иҫәптән ҡаҙаҡтарҙа, ҡалмыҡтарҙа, ҡырғыҙҙарҙа һ.
Ошо рәүешле әҙерләп бөткәс, йөндө бер тигеҙ ҡалынлыҡта септә йәки балаҫ өҫтөнә йәйергә һәм, өҫтөнә ҡайнар һыу ҡойоп, төрөп бәйләгәргә һәм тәгәрәтергә.
З. Н. Айыуханов башҡорт алфавитын эшләүҙә, башҡорт мәктәптәре өсөн дәреслектәр әҙерләүҙә ҡатнаша, ҡайһы бер шәжәрәләрҙе транскрипциялай һәм рус теленә тәржемә итә.
Уға беренселәр булып К. С. Станиславский, В. И. Немирович-Данченко, В. И. Качалов, И. М. Москвин лайыҡ була, ә 1991 йылда СССР тарҡалыр алдынан был исем һуңғы тапҡыр бирелә, уны йырсы Алла Пугачева менән актёр Олег Янковский ала.
Рейдтар 1810 йылға тиклем дауам иткән, был ваҡытта Король Диңгеҙ экспедицияһы ойошторолған, ул инглиз-ирландия аксу командор Дозаһ Роли етәкселегендә булған, һәм утрауҙы баҫып алырға ебәрелгән.