polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Композиция күҙлегенән ҡарағанда, был ҡатмарлы композиция ҡайһы бер бүлектәрҙең материалы хронологик эҙмә-эҙлелекте иҫәпкә алып бүленә, икенселәре — тематик тайпылыштарҙы күҙ уңында тота: музыка, тантаналар, календарҙар, ышаныуҙар, иҡтисад буйынса бүлектәр, шулай уҡ ентекле биографиялар .
Улар араһында, мәҫәлән, Лао-цзының, Дао Дэ Цзиндең легендар авторының, биографияһы, шулай уҡ Ли Сы, У Ци, У Цзы-сюй кеүек Боронғо Ҡытай хәрби етәкселәре һәм дәүләт эшмәкәрҙәренең биографиялары.
«Ши Цзи» — шәхси тарихи тикшеренеү һәм был авторға еңелерәк форма һәм сағыу тел ҡулланырға мөмкинлек бирә, ул нәфис һүҙҙең быуындан-быуынға тапшырылып килгән иң юғары өлгөһө булып ҡала.
«Чжун» һүҙе беркетелгән яҙма билдәһе — «урта» һәм «йөрәк» символдарының ҡушылыуы, йөрәктең үҙенән килеп сыҡҡан нәмәне аңлата — ихласлыҡ, тура һүҙ, дөрөҫлөк һәм был синоним сериянан башҡа терминдар.
Өҫтәүенә, «чжун» кешенең бик күп үҙенсәлектәренең береһе булараҡ ҡына түгел, ә кешелеклелектең бик әҙ ҡиммәтле, атрибут һыҙаттарының береһе булараҡ аңлатыла.
т. 110 йылда, 35 йәшендә, Сыма Цянь көнбайыш «варварҙарына» ҡаршы хәрби экспедицияға ебәрелә, әммә атаһының ҡаты ауырыуы, хәл өҫтөндә ятыуы тураһында хәбәр уны баш ҡалаға әйләнеп ҡайтырға мәжбүр итә.
99 йылда Сыма Цянь Ли Лин һәм Ли Гуанли эшенә йәлеп ителә, әлеге ике сардар төньяҡта йәшәгән хунну ҡәбиләләренә ҡаршы кампанияһының уңышһыҙлығында ғәйепләнәләр.
Байтаҡ интерполяциялар, редакция төҙәтмәләре, өҫтәмәләр һәм үҙгәрештәр, шулай уҡ тарихсы шәхесенә ҡағылышлы факторҙар арҡаһында, хәҙерге заман тикшеренеүселәре күҙлегенән «Ши цзи» тексының дөрөҫлөгөн асыҡлау тора.
Ғалимдар, мәҫәлән, хронологик хаталарға иғтибар итә, шулай уҡ Сыма Цяньдең тыйыу ҡағиҙәһенә тоғро булыуы һиҫкәндерә: ул тарихсы императорҙар исемдәренә, хатта атаһының исеменә, тап килгән иероглифтарҙы ҡулланмаҫҡа тырыша.
Ҡайһы бер тәфсирселәр, мәҫәлән, Инь Пэй, ғәҙәттәге «тайпишин» урынына Сыма Цянь ҡулланған «тайшигун» һүҙ идентификаторы булып тора ала: ул ошо форманы атаһы хөрмәтенә ҡулланған, һәм, тимәк, «һарай тарихнамәсеһе әйтте» тигән һүҙбәйләнеш Сыма Тань тексы тип әйтеп була.
Был йәһәттән хронологик критерий аныҡлыҡтың ниндәйҙер гарантияһын бирә: айырым бүлектәрҙә Сыма Цянь үҙе тыуғанға тиклем булған факттар һәм ваҡиғаларҙы шаһит позицияһынан килтерә, тимәк, тарихсы үҙе улар тураһында яҙмаған булып сыға.
Дөйөм алғанда, тикшеренеүселәр авторлыҡты билдәләүҙең бер үк ваҡытта бер дөйөм һәм универсаль критерийҙарына түгел, ә бер нисә аныҡ критерийҙы ҡулланыуға таяна.
Әгәр Полибийҙың тарихи хеҙмәте бер нисә илдә ҡыҫҡа ваҡыт арауығын дөйөмләштереүгә йүнәлтелһә, Сим Цянь тикшеренеүҙәрендә Ҡытайҙың мифик осоронан алып б.
Шулай уҡ ғалимдар әлеге көнгә тиклем Сыма Цяндең авторлығын иҫбат итә алмай, сөнки атаһының эш һөҙөмтәләрен тарихсы ниндәй кимәлдә үҙенең «Тарихи яҙмаларында» ҡулланғаны билдәһеҙ булып ҡала.
Сыма Цяньдың тарихсы булараҡ баһаһы был мәсьәләнең сиселеүенә бәйле; был йәһәттән ғалимдар авторлыҡты асыҡлауға йүнәлтелгән билдәле бер критерийҙар тупланмаһын уйлап тапҡан.
Ҡайһы бер тикшеренеүселәр фаразлауынса, уның «Тарихи иҫкәрмәләр» өҫтөндә эште тамамларға ваҡыты ҡалмай, әммә автобиографияһын тикшереү һуңыраҡ был версияны юҡҡа сығара.
1967 йылда СССР Фәндәр акамедияһының Иҡтисад институтында «Харьков агломерацияһы миҫалында ҡала агломерациялары һәм уларҙың үҫешен иҡтисади көйләү» темаһы буйынса кандидатлыҡ диссертацияһын яклай.
Иҡтисад фәндәре докторы, Рәсәй Тәбиғи фәндәр академияһы ағзаһы, Юғары иҡтисад мәктәбенең Демография институты директоры, Социаль-демографик сәйәсәт буйынса ғилми-уҡытыу лабораторияһы етәксеһе, ординар профессоры.
Хәҙерге башҡорт теленең лексикаһы башҡа төрки телдәр лексик берәмектәренең структур үҙенсәлектәренән айырылып торған һәм төрлө төркөм һүҙҙәре менән берләштерелгән ҡатмарлы система булып тора.
Башҡорт лексикаһы нигеҙендә дөйөм төрки һүҙҙәре ята, уларҙың күбеһе үҙҙәренең тәүге мәғәнәһен һаҡлап ҡалған; шулай уҡ фольклор һәм этнография төшөнсәләрен, хайуандар һәм үҫемлектәр атамаларын һ.
Ошо ике төргә айыралар: актив лексика сағыштырмаса тотороҡло, һүҙьяһалышта әүҙем ҡаитнашҡан, стилистик яҡтан нейтраль һәм көндәлек аралашыуҙа айырыуса йыш ҡулланылған берәмектәрҙән тора; пассив лексика ҡулланыу сфераһы (башҡорт теленең диалекттарындағы һүҙҙәр, профессионализмдар, терминология һ.б.), стилистик дифференциация , телдең тарихи үҫеш шарттары һ.
1983 йылдан Республика балалар клиник дауаханаһының, 1999 йылдан Республика стоматология поликлиникаһының бүлек мөдире; 2000 йылдан Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 2003 йылдан терапевтик стоматология кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта 2001 йылдан Өфөләге «Дентал Студия» стоматология клиникаһы директоры.
Беренсе тапҡыр 1978 йылдың мартында, аманаттар менән ике автобусты баҫып алғандан һуң, израилдең 36 гражданы һәләк була, 70-тән ашыуы яралана; икенсеһе 1982 йылдың июнендә Лондондағы Израиль илсеһе Шломо Арговты үлтерергә маташыуға яуап итеп Ливандағы ФАИО позицияларын бомбаға тота.
Израиль менән Ливан араһындағы ғәскәрҙәрҙе сығарғандан һуң «Зәңгәр һыҙат» тип аталған аныҡ һыҙат төҙөлә, әммә Голан бейеклегенән төньяҡтараҡ урынлашҡан Шебаа фермалары бәхәсле территория булып ҡала.
Илдең сәйәси тормошонда бөтә дини конфессиялар ҙә бер тигеҙ ҡатнаша алһын өсөн, түбәндәге тәртип эшләй: илдең президенты — христиан-маронит, премьер-министр — сөнни мосолман, парламент спикеры — шығый мосолман булырға тейеш.
Күрше илдәр менән сағыштырғанда, Ливанда уртаса йыллыҡ яуым-төшөм күберәк булыуға ҡарамаҫтан, төньяҡ-көнсығышында климат ҡоро, сөнки тауҙар диңгеҙҙән килгән дымлы һауаны тотҡарлай.
Ливандың күпселек өлөшө, төньяҡ-көнсығышта Бекаа үҙәненән һәм диңгеҙ яры буйлап төньяҡтан көньяҡҡа һуҙылған тар тигеҙлек участкаһынан тыш, тауҙар менән ҡапланған.
Ҡыҫҡа ваҡытҡа сағыштырмаса тынлыҡ осоро элекке премьер-министр Рафиҡ Харириҙың үлтерелеүе, артабан Сүриә ғәскәрҙәренең илдән сығыуы һәм 2006 йылда Израиль-Ливан конфликты арҡаһында килеп тыуған хөкүмәт кризисы арҡаһында өҙөлә.
«Иҫке-моҫҡоға кейенгән, ҡыйлыҡтан алып киленгән калуштарҙа, талауҙан һуң хатта ойоҡбашһыҙ, тишек калуштарҙан күренеп торған ялан аяҡтары менән улар ҡарҙа торалар.
Ғинуар башында Ырымбурҙан телеграмма алыу менән (унда Иҙелбаевтың Ойоштороу йыйылышы һәм Кесе ҡоролтай ағзаһы итеп һайланыуы тураһында хәбәр ителә) Иҙелбаев Симферополдән тыуған яғына юллана.
Башҡорт һалдаттарын ҡыуып таратып, командирҙары Ғабдулла Иҙелбаев, Ғимран Мағазов, прапорщик Усман Йәһүҙин, башҡорт отрядында хеҙмәт иткән биш поляк офицерын һәм Башҡорт хөкүмәте ағзаһы Хәбибулла Ғәбитовты ҡулға ала.
Уның хәтерләүенсә, 22 февраль көнө, бөгөн һеҙҙе атасаҡтар тип, Баймаҡ эшселәре Иҙелбаев менән Мағазовтың кейемдәрен һалдырып, уларға таушалып бөткән кейем бирәләр ҙә, атырға алып китәләр.
Иҙелбай ауылында ҡунған Ҡарамышев, Баймаҡтағы хәл тураһында ишетеп, тирә-яҡ ауылдарҙан 2 мең ике тирәһе башҡортто йыйып, Баймаҡты ҡамауға ала.
Башҡортостандан ситтә, хәрби хеҙмәттә йөрөүенә ҡарамаҫтан, Башҡорт мәркәз шураһы Ғабдулла Иҙелбаевты, 1917 йылдың көҙөндә Ырымбур губернаһы башҡорттарынан Рәсәйҙең Ойоштороу йыйылышына депутатлыҡҡа кандидат итеп күрһәтә.
Ул үҙен тыуған халҡын төрлө эшҡыуарҙарҙың ҡомһоҙ ҡулдарынан, уның фекеренсә, тартып ала торған фәнгә бағышларға ҡарар итә, — тип яҙа уның һабаҡташы.
Ренофанцтың, мәҙәниәт һүҙе фәнни термин, фәлсәфәүи категория булараҡ йәмғиәт аңына инмәгән әле, тип билдәләгән һүҙлеге сығырҙан бер йыл алда, Рәсәйҙә «мәҙәниәт» төшөнсәһенә мөрәжәғәт итеп кенә ҡалмай, ә уға теоретик яҡтан дәлилләнгән ентекле билдәләмә биргән эш килеп сыға.
Нәҡ ошо фәлсәфәсе-шиллингианец һәм ғалим-медиктың тәбиғи фәлсәфәүи хеҙмәтенән «мәҙәниәт» терминының көндәлек ҡулланышҡа идерелеүен генә түгел, ә уның Рәсәйҙә мәҙәни-фәлсәфәүи идея булып китеүен да иҫәпләргә кәрәк.
быуаттың 80-се йылдар аҙағында фәнни ҡулланылышҡа "мәҙәниәт" терминын индергән И. Г. Гердер , был һүҙҙең латын теленән килеп сығыуына һәм «игенселек» һүҙе менән этимологик бәйләнешенә туранан-тура ишара итә.
Үҙенең «Идеи к философии истории человечества» хеҙмәттәренең һигеҙенсе китабында ул «кешелек затын тәрбиәләү»-ҙе «генетик һәм органик процесс» булараҡ характерлап: беҙ кешенең икенсе мәғәнәләге был генезисын төрлөсә атай алабыҙ.
Уны мәҙәниәт, йәғни ерлек әҙерләү тип тә, яҡтылыҡ образын иҫләп, мәғрифәт тип тә атай алабыҙ, ул ваҡытта мәҙәниәт һәм яҡтылыҡ сылбыры ерҙең сигенә тиклем һуҙыласаҡ, — тип яҙа.
Мәҫәлән, ер участкаһына эйә булыу өсөн Катон шундай кәңәш бирә: һатып алған ерҙе ялҡауланмай ғына бер нисә тапҡыр урап сығырға; әгәр участка яҡшы булһа, уны ҡараған һайын ул нығыраҡ оҡшаясаҡ.
Рим ораторы һәм философы Марк Туллий Цицерон үҙенең «Тускулан әңгәмәләре»ндә «мәҙәниәт» һүҙен күсмә мәғәнәлә ҡуллана һәм фәлсәфәне «күңел мәҙәниәте» тип атай.
Донъяла мәҙәниәттең фәлсәфәүи, фәнни билдәләмәһе күп булыуы был төшөнсәгә мәҙәниәт предметы һәм объектына бәхәсһеҙ билдә кеүек һылтанырға ирек бирмәй һәм аныҡ, тар итеп конкретлауҙы талап итә.
Римда йәшәүселәр «мәҙәниәт» һүҙен ниндәйҙер бер объект менән эйәлек килештә ҡулланған, йәғни, бары тик камиллашыуҙы, яҡшырыуҙы белдергән һүҙбәйләнештәрҙә: « » — үҙ-үҙеңде тотоу ҡағиҙәләрен үтәү сифаты, « » — телде камиллаштырыу һ.
Тәүгеләрҙән булып “мәҙәниәт” һүҙен фәлсәфәүи, аҙаҡ фәнни һәм көндәлек ҡулланылышҡа 1782 йылда «Опыт истории культуры человеческого рода»китабын сығарған немец мәғрифәтсеһе И. К. Аделунг индерә.
Ҡолдар, ҡағиҙә булараҡ, ауыл хужалығында һәм башҡа производстволарҙа хеҙмәт, хеҙмәтсе сифатында йәки хужаның башҡа ихтыяждарын ҡәнәғәтләндереү өсөн ҡулланыла.
Ҡоллоҡтоң мөлкәт характеры, тәү ҡарашҡа, ҡол хеҙмәтенең бөтә продукттары хужа милкенә әйләнә; әммә ҡолдарҙың ризығы һәм башҡа ихтыяждары тураһында хәстәрлек күреү хужала ята.
Ҡолдарҙы бала саҡтан тәрбиәләү бик әкрен бара, ҡиммәткә төшә, уға ҡолдар етештереүселәрҙең контингенты етерлек ҙур була, шуға күрә хатта бөтөнләй кешелекһеҙ ҡол биләүсе лә ҡолдарҙы хеҙмәт ҡеүәтен һәм дөйөм һаулығын һаҡлау өсөн етерлек йәшәү кимәле менән тәьмин итергә мәжбүр була; әммә өлкән һәм сәләмәт ҡолдарға эйә булыу еңел булмаған кеүек уларҙы ауыр хеҙмәт менән йонсотмаҫҡа, һаулыҡтарын һаҡларға мәжбүр итә.
по ООН, 2002, Статья 1Ҡоллоҡ 1926 йылда Милләттәр Лигаһы договорында һәм Берләшкән Милләттәр Ойошмаһының 1948 йылғы Кеше хоҡуҡтарының дөйөм декларацияһында, шулай уҡ башҡа эре хоҡуҡ ҡоралдарында хөкөм ителә.
Тунис, Алжир һәм Триполи мәғлүмәттәре буйынса, быуат башынан быуат уртаһына тиклем Төньяҡ Африканан 1 миллиондан алып 1,25 миллионға тиклем негр ҡоллоҡҡа алына (был һандарға Марокко ҡоллоғона эләккән европалылар һәм Урта диңгеҙ яры буйының башҡа рейдерҙары һәм сауҙагәрҙәре инмәй).
Йәмғиәт үҫешенең билдәле бер стадияһында (техника үҫеше эшсенең тормошто тәьмин итеү өсөн кәрәк булғандан күберәк продукция етештереүен тәьмин иткәндә), элек үлтерер алдынан хәрби әсирҙәрҙе пленға алғандар һәм иркенән мәхрүм итеп хужаға эшләргә мәжбүр иткәндәр.
Под работорговлей понимаются все действия, связанные с захватом, приобретением какого-либо лица или с распоряжением им с целью обращения его в рабство; все действия, связанные с приобретением раба с целью его продажи или обмена; все действия по продаже или обмену лица, приобретённого с этой целью, и вообще всякое действие по торговле или перевозке рабов.
Айырма «тәү сиратта йәмғиәт менән бәйле» (мәҫәлән, крепоснойҙың мөлкәте булған һәм формаль рәүештә хужаһы ғүмеренән мәхрүм итә алмаған, ә ҡол, ҡағиҙә булараҡ, мөлкәткә эйә була алмай, үҙе ҡол хужаһының милке була һәм хужа уны ғүмеренән мәхрүм итергә хоҡуҡлы).
Һуғыш ҡоллоҡтоң бөтә үҫеш баҫҡыстарында бөтә халыҡтар өсөн бик әһәмиәтле ҡолдар сығанағы булған, һуғышта дошман һалдаттарын ҡулға алғандар һәм уның территорияһында йәшәгән кешеләрҙе урлағандар.
Ҡоллоҡ институты төрлө халыҡтар араһында синыф йәмғиәте үҫеше менән бер үк ваҡытта барлыҡҡа килә, йәғни йыйыусылар, һунырсылар, ауыл хужалығы менән шөғөлләнеүгә күскәндә.
Уларға крепостнойлыҡ, бурыслы бойондороҡлолоҡ, ябыҡ йорт эшселәре, һалдат балалар, кеше менән сауҙа итеү, балаларҙы һәм үҫмерҙәрҙе эксплуатацияға һәм мәжбүри никахҡа биреү инә ала.
быуат контексында был социаль күренеш кеше хоҡуҡтарын тулыһынса сикләү , уның азатлығы, шәхси бөтөнлөгө, мәжбүри хеҙмәткә мәжбүр итеүе, ваҡыты сикләнмәгән эш башҡарырға мәжбүр итеү, сексуаль ирекһеҙлек, шулай уҡ кешене милек хоҡуғы объекты булараҡ эксплуатациялау менән ҡылыҡһырланған социаль күренеш.
Әлеге ваҡытта бөтә илдәрҙә лә ҡоллоҡ тыйыла (һуңғы ҡоллоҡ 1981 йылда ҡоллоҡ Мавританияла бөтөрөлә, әммә де-факто ҡоллоҡ бөгөн дә бар).
Халыҡ-ара хеҙмәт ойошмаһы кешенең ысынбарлыҡта ҡолға әйләнеүе тураһында билдәләрҙе билдәләй: был хеҙмәт хоҡуҡтарын боҙоу, азатлыҡтың сикләнгәнлеге, эштән китә алмау, эш урынында күҙәтеп тороусылар һәм һаҡсыларҙың булыуы, хеҙмәткәрҙәргә ҡарата көс ҡулланыу һ.
Тәүҙә патриархаль ҡоллоҡ барлыҡҡа килә, унда ҡоллоҡ етештереүсе булып һәм патриархаль ғаилә ихтыяждарын ҡәнәғәтләндереү маҡсатында хеҙмәт итеүсе була.
Бынан тыш, быуатта һәм таможня статистика күрһәтеүенсә, тип ҡара диңгеҙҙәрҙә ҡолдар менән 2,5 миллионға тиклем 1450 йылда истанбулда сығарыу 1700 самаһы тәшкил итә.
Ассоциация —ойошмаларның уҙ эшсәнлеген координациялау, шулай уҡ милеккә ҡағылышлы ғөмөми мәнфәғәттән сығып эш итеү һәм яҡлау маҡсатында төҙөлгән ирекле берләшмәһе.
Иҡтисади реформаларҙы тормошҡа ашырыуҙа терреториаль дәүләт идаралығы органдары эшен координациялау, төбәк-ара программаларҙы эшләү һәм бойомға ашырыу маҡсатында төбәк-ара ассоциация һәм союздар булдырыла.
Әҫәрҙәре араһында «Шоңҡар» операһы (1985, Ғ. Сәләмдең ш. уҡ исемле поэмаһына үҙе яҙған либреттоһы), «Ғилмияза» симфоник поэмаһы , Р. Назаров шиғырҙарына «Тауҙар тураһында уйланыу» хор поэмаһы ; камера-инструменталь әҫәрҙәр, башҡорт шағирҙары шиғырҙарына 150—нән ашыу вокаль әҫәр.
Башҡорт халыҡ музыкаһы ҡоралдары оркестры өсөн 20—нән ашыу әҫәр, драма спектаклдәренә, к/ф музыкаһы, уҡытыу-методик дәреслектәр һәм программалар авторы; балалар өсөн фольклор—музыкаһы йыйынтыҡтарҙың автор—төҙөүсеһе.
Уның уҡыусылары араһынан Башҡортостан Республикаһының халыҡ артистары Ришат Рәхимов, Айбулат Рәхмәтуллин, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Н. М. Кейекбирҙин һәм башҡа күптәр республикала киң билдәлелек яуланы.
1986 йылдан хәҙерге Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты уҡытыусы, шул иҫәптән 1996—2012 йылдарҙа башҡорт музыкаһы факультеты деканы, бер үк ваҡытта 1996 йылдан — традицион музыка башҡарыу кафедраһы мөдире.
1985 йылдан Өфө сәнғәт институтының фольклор кабинеты мөдире, 1986 йылдан — уҡытыусы, 1996 йылдан башлап башҡорт музыка факультеты деканы һәм традицион музыка башҡарыу кафедраһы мөдире.
1922 йылдан 1927 йылға тиклем Өфө, Ҡазан, Әстерхан, Троицк, Ташкент, Сәмәрҡәнд, Мәскәү, Свердловск, Алма-Ата, Баҡы һәм башҡа ҡалалар һәм ауылдар буйлап гастролдәрҙә йөрөй, 1927 йылдан — Татарстан театр һәм тамаша предприятиелары артисы.
«Буҙъегет» ҡобайырына опера яҙа башлай, әммә Татар АССР-ының Мәғариф комиссариаты ҡарамағындағы Ғилми үҙәк рәйесе Ғәлимйән Ибраһимов пролетариат тураһында опера кәрәклегенә еткерә.
Концерт репертуарында ариялар, ватан һәм сит ил композиторҙарының ариялары, йырҙары һәм романстары, үҙенең вокал әҫәрҙәре, башҡорт, татар, үзбәк, фарсы, әзербайжан, ҡаҙаҡ халыҡ йырҙары була.
Вердиҙың «Риголетто» операһынан Герцог йыры, П. И Чайковскийҙың «Евгений Онегин» операһынан Ленскийҙың ариялары, А. С. Пушкиндың шиғырына А. П. Бородиндың «Алыҫ ватандың ярҙары өсөн» романсы, В. И. Лебедев-Кумачтың шиғырына И. О. Дунаевскийҙың «Туған ил тураһында йырҙары» һәм башҡалар.
Концерт һәм композиторлыҡ эшмәкәрлеге менән бер рәттән фольклор әҫәрҙәрен, шул иҫәптән «Ашҡаҙар», «Буранбай», «Тәфтиләү», «Урал» башҡорт халыҡ йырҙарын, «Ҡуңыр буға» ҡобайырынан өҙөктө яҙып ала.
Хәбибулла Ғәбитовтың «Ынйыҡай һәм Юлдыҡай» пьесаһына ариялар, Яҡуп Ҡолмойҙың шиғырына «Шомло ел» балладаһын, Шәйехзада Бабичтың «Йырҙар яҙам» шиғырына, Мөхөтдин Тажиның «Тракторсы йыры» шиғырына, Мөслим Мараттың «Көтөүсе», «Сайҡалалар кәмәләр» һәм «Ағиҙел ярында» шиғырҙарына йырҙар һәм романстар ижад итә.
Башҡорт милли операларын ижад итеү маҡсатында, 1930-сы йылдарҙа композиторҙарға заказдар яһай: С. Ғәбәши «Ҡалым» операһын, А. Ключарёв «Алатау» операһын яҙыу өҫтөндә эшләй.
Уҡыусылары араһында Баныу Вәлиева, Хәбир Ғәлимов, Ғабдрахман Хәбибуллин, Заһир Исмәғилев, Хөсәйен Әхмәтов, Зәйтүнә Илбаева, Ульяна Калинина-Сыртланова, Әсмә Шайморатова, Мәрйәм Ғабдрахманова, Мәғәфүр Хисмәтуллин, Мөслимә Мусина һәм башҡалар була.
1928—1929 йылдарҙа Татиздат нәшриәтендә Әлмөхәмәтов тарафынан эшкәртелгән башҡорт халыҡ йырҙары («Арғужаҡай», «Байыҡ», «Буранбай», «Зөлхизә», «Ҡаһым түрә», «Сибай», «Таштуғай», «Һары ла сәс» һәм башҡалар) баҫтырыла.
1929 йылдың 20 мартында Өфөлә Башҡортостан АССР-ының 10-йыллығына бағышланған симфоник оркестрҙар өсөн Әлмөхәмәтов тарафынан ижад ителгән «Башҡортостан» маршының премьераһы була.
1936 йылдың 10 февралендә «Ҡыҙыл Үзбәкстан» гәзитендә бер композитор менән интервью баҫылып сыға, бында Әлмөхәмәтовтың Ташкент консерваторияһында белем алыуы тураһында телгә алына.
Мөхәмәтсәлих һәм Ғәлимә Әлмөхәмәтовтарҙың ғаиләһендә 6 ул үҫә: Абдулла, Абдрахман , Ғәзиз, Фәтих , Хәбибрахман һәм Ғәлирахман .
Музыкаль-сәхнә әҫәрен — музыкаль иллюстрациялы «Сания» драмаһын үҙ либреттоһына яҙа, ул тәүге тапҡыр 1922 йылдың яҙында Ташкентта педагогия институты студенттарының көсө менән ҡуйыла.
Декабрь аҙағында Манатов Бөтә Рәсәй Ойоштороу йыйылышы депутаты булараҡ Башҡортостан автономияһын РСФСР яғынан танылыуына ирешер өсөн Петроградҡа ебәрелә һәм ул унда 1918 йылдың 6 ғинуарында барып төшә.
1918 йылдың 7 ғинуарында Манатов В. И. Ленин менән осраша, Ленин башҡорт милли хәрәкәтен контрреволюцион тип иҫәпләмәй һәм «әгәр ҙә И. В. Сталин менән берлектә эш итһәгеҙ, теләгегеҙ тормошҡа ашасаҡ» тип әйтә.
Тиҙҙән Шәриф Манатов ашығыс рәүештә Башҡортостан автономияһы проектын төҙөр өсөн Вәлидов етәкселегендә комиссия ойоштороп илдең баш ҡалаһына килеүен һорап йәнә телеграмма яҙа.
1918 йылдың 12 мартында «Яңы ваҡыт» гәзите хәбәр итеүенсә, Петроградта большевистик хөкүмәттә эшләүсе Шәриф Манатов әфәнде Башҡортостан автономияһын ойоштороу буйынса ҙур эш алып бара.
Манатовтың фекере менән иҫәпләшмәйенсә, Татар-Башҡорт республикаһы тураһында положение проектын эшләй, апрель һәм май айҙарында төрлө кимәлдә кәңәшмәләр ойоштороп, башҡорттарҙың позицияһын һанға һуҡмайынса, шул проектты хуплаусы ҡарарҙар сығарыуға өлгәшә.
Был хаҡта ул үҙе, И. В. Сталинға хат менән мөрәжәғәт итеп, ошолай тип яҙа:«Хөрмәтле Сталин иптәш! Өфөгә килеү менән, мине өйәҙ Крәҫтиәндәр Советының — унда барыһы ла С. Р. ағзалары. — ҡарары менән Ғәлимйән Ибраһимов төрмәгә яптырҙы. Унан беҙҙе Сарапул ҡалаһына оҙаттылар. Минең төрмәлә интегеүемә тиҙҙән ике ай була. Өфө следствие комиссияһы тарафынан һорау алыуҙар үткәрелмәне. Шулай уҡ ғәйепләү ҙә булғаны юҡ. Мин, һис шикһеҙ, С. Р. флагы аҫтында эш итеүсе татар шовинистарының яла яғыу һәм шәреҡсә интрига ҡорбанына әйләндем».
Бында Шәриф Манатов йәнә Башҡорт мәркәз шураһы ағзаһы һәм рәйесе итеп һайлана, ә Әхмәтзәки Вәлидов был ваҡытта уның ярҙамсыһы, Шәйехзада Бабич — шураның сәркәтибе итеп раҫлана.
Съезд барышында Ырымбур губерна мосолман хәрби шураһы ультиматив рәүештә ҡоролтайҙы ҡыуыу менән янап, шул уҡ осорҙа Өфөлә демонстратив рәүештә ултырыштар үткәргән Милләт мәжлесенә ҡарата тәнҡит һүҙҙәрҙән баш тартырға талап иткән, быға яуап итеп ҡоролтай делегаттары Милләт мәжлесе ағзаларын Петроградҡа йәки Ҡазанға ҡыуырға тигән тәҡдимдәр яһағандар.
1920 йылдың 21 декабрендә Манатов Халыҡ Комиссарҙары Советының декреты менән РСФСР-ҙың Милли мәсьәләләр буйынса халыҡ комиссариатының Башҡорт АССР-ы хөкүмәте ҡарамағындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле итеп билдәләнә.
Шул уҡ декрет нигеҙендә ул бер үк ваҡытта Башҡорт АССР-ының Үҙәк Башҡарма Комитеты һәм Халыҡ Комиссарҙары Советында кәңәш биреү хоҡуғы менән ағза булып тора.
Ул, аҙмы-күпме аҡса табыу өсөн, шәхси дәрестәр бирә, Петербургта һәм Өфөлә сыҡҡан мосолман гәзиттәрендә, батша Рәсәй империяһының милли сәйәсәтен фашлап, мәҡәләләр баҫтыра, студенттар хәрәкәтендә ҡатнаша, халыҡты бөлгөнлөккә төшөрөүсе Беренсе донъя һуғышына ҡаршы сығыш яһай.
1935 йылдың 31 октябрендә Фрунзе ҡалаһы фирҡә комитетының «как не изживший контрреволюционного буржуазно-националистической идеологии» тигән ҡарары буйынса ВКП -нан сығарыла һәм Манатов СССР Фәндәр академияһынан китергә мәжбүр була.
1905 йылда 13 йәшлек был зирәк малай алыҫ юлға сыға: Өфөгә килеп, башҡорттар араһынан уҡымышлы кешеләргә юлыға һәм уларҙың ярҙамы менән «Ғәлиә» мәҙрәсәһенә уҡырға урынлаша.
1925—1932 йылдарҙа Ярославль педагогия институтында уҡыта, Баҡыла Әзербайжан Компартияһы Үҙәк Комитетының матбуғат бүлеге мөдире, педагогия институты ректоры, Тбилисиҙа партия эшендә була, Ҡырымда Комвузда тарих буйынса лекциялар уҡый.
Манатов Шәриф Әхмәтйән улы — башҡорт дәүләт эшмәкәре, Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте етәкселәренең береһе, Башҡортостан автономиялы республикаһына нигеҙ һалыусыларҙың береһе.
"Айрат Тереғолов — ижадында бөгөнгө Рәсәй графикаһының күп һыҙаттары: художество теле экспрессивлығы, форма һәм аралыҡ менән иркен файҙаланыу, образлы гротеск, графиканан уның бөтә техник мөмкинлектәрен «һығып сығарырға» маташыу — тупланған рәссам.
Башҡортостан Республикаһы Башлығы Указы менән «Акбузат: башкирский эпос» һәм «: » китаптарында баҫылған «Аҡбуҙат» эпосына һүрәттәр серияһы өсөн Айрат Тереғолов республиканың 2016 йыл өсөн әҙәбиәт, сәнғәт һәм архитектура өлкәһендәге Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһына лайыҡ булды.
Йыл дауамында өс миҙгел аныҡ үҙгәреш күҙәтелә: май айынан июлгә тиклем сағыштырмаса һалҡын һәм ҡоро миҙгел дауам итә; августан октябргә тиклем — эҫе һәм ҡоро; Ноябрҙән апрелгә тиклем — йылы һәм дымлы.
Иң йылы айҙың уртаса температураһы тауҙарҙа һәм Луангва йылғаһы үҙәндәренд 23 -тан 27 тиклем, иң һыуыҡ ай температураһы — 14 -22 , таулы урындарҙа төндә һыуыҡ булыуы ихтимал.
Илдең төньяҡ-көнбайышындағы Замбези йылғаһы тәүҙә Замбиянан сыға, артабан илдең көньяҡ-көнбайыш өлөшө аша һәм уның көньяҡ сиге буйлап аға, иң ҙур Капуэ һәм Луангва ҡушылдыҡтарын ҡушыла.
1943 йылдың ноябренән алып Көнбайыш һәм 2‑се Белоруссия фронттарында 49‑сы армияның 139‑сы уҡсылар дивизияһының 609‑сы уҡсылар полкында тоҫҡаусы, артиллерия батареяһының орудие һәм разведка отделениеһы командиры булып хеҙмәт итә.
Дан ордендары менән 1944 йылдың 26 июнендә Белорус ССР‑ы Горбовичи ауылы эргәһендә Реста йылғаһы аша сыҡҡанда, 17 июлдә Цогарны ауылы янында дошман контратакаһын кире ҡаҡҡанда һәм 1945 йылдың 13 һәм 15 февралендә Лишин һәм Клайн Гацно торама пункттары өсөн һуғыштарҙа күрһәткән батырлығы өсөн бүләкләнә.
Пролегомены к «Книге поучительных примеров и дивану сообщений о днях арабов, персов и берберов и их современников, обладавших властью великих размеров» // Мировая экономическая мысль: Сквозь призму веков: В 5 т. Т.1: От зари цивилизации до капитализма / Ред.
Мысыр солтаны биләмәһе Сүриәгә Аҡһаҡ Тимер баҫып ингәс, хакимын оҙатып барған Ибн Хәлдүн Аҡһаҡтың күңелен яулай ала һәм уны кире үҙенең вазифаһында ҡалдыралар .
Оло ғалим Бартольд үзенең хеҙмәттәрендә Ибн Хәлдүн хаҡында былай дип яҙа: «Ибн Хәлдүн бары тик Ислам тарихында ғына түгел, хәтта бөтә донъя тарихында тарих фәлсәфәсенең иң бөйөк заты, социология кеүек фәнгә нигеҙ ташы һалыусы», тип баһалай.
Этьен Катрмер тотош «Мүҡәддимә»не ғәрәп телендә « » баҫмаһында сығара ; әҫәрҙең тулы французса тәржемәһен Вильям де Слэн баҫтыра: «» ; шәреҡтәге баҫмалар — Ҡаһирәлә һәм Бәйрүттә сыға.
Әбу Зәйед Абдуррахма́н ибн Мөхәммәт ибн Хәлдүн әл-Хәдрәми әл-Әшби́ли йә Ибн Хәлдүн — ғәрәп мосолман философы, тарихсыһы, ижтимағи фекер эйәһе.
Индуизмға ышанған башҡа кешәләр Бангладеш, Шри-Ланка, Пакистан, ], Малайзия, Сингапур, Маврикий, Фиджи, Суринам, Гайана, Тринидад и Тобаго, Бөйөк Британия, Канада һәм АҠШта йәшәй.
Большая советская энциклопедия биргән мәғлүмәт буйынса «Һиндостан Конституцияһы» буддизм, джайнизм һәм сикхизм индуизмдың өлөштәре булып тора тип иҫәпләй, әммә фәнни әҙәбиәттә уларҙы айырым дин тип иҫәпләйҙәр .
Кузеев буйынса, йәлдәк ҡәбиләһенең боронғо ерҙәре Ағиҙелдең һул яҡ яр буйында урынлашҡан, был территория урта быуаттарҙа иң әүҙем ҡыпсаҡ экспансияһына дусар була.
1735—1740 йылдарҙағы ихтилалдар осоронда абыҙ Килмәк Нурышев ғәскәре составында йәлдәктәрҙән мулла Йософ Тоҡсурин һәм Яугилде Таулиндарҙың отряды һуғышыуы, ә Асҡар Солтанбәков етәкселегендәге отряд Аҡай Күсемов ғәскәренә ҡушылыуы тураһында мәғлүмәттәр бар.
1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышы барышында, 1773 йылдың ноябрендә баш күтәреүселәр яғына Йәлдәк улусы старшинаһы Баязит Килмәтов үҙенең отряды менән сығыуы билдәле.