polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Рим империяһы йәшәүенең ваҡыт сиктәре беренсе император Октавиан Августан башлап, империяның Көнбайыш һәм Көнсығыш өлөштәргә бүленгәненә һәм артабан Көнбайыш Рим империяһының ҡолауына тиклемге, йәғни б.
Сүриә тарафынан тынғыһыҙланған Мысыр Римға йәбешеп ята һәм батшабикәһе Клеопатраның Цезарь менән Марк Антонийҙы арбап алыуы арҡаһында бойондороҡһоҙлоғон һаҡлай.
Принципат тарихында һайлау ҙа, мираҫҡа алыуҙа күҙәтелә, һуңғыһы хатта уллыҡҡа алыуҙы ҡулланып та тормошҡа ашырыла: император буласаҡ вариҫын уллыҡҡа ала.
Рәсәй парламенты документты күпселектең ыңғай тауышы менән ратификациялай: «ыңғай» — 188 тауыш, «ҡаршы» — 6 тауыш, «тыйылып тора» — 7, һөҙөмтәлә РСФСР Конституцияһының 104-се статьяһы боҙола, сөнки Беловежа килешеүе дәүләт ҡоролошона ҡағылышлы булғанлыҡтан һәм ошо сәбәпле Конституцияға үҙгәреш индергәнлектән уны ратификациялау өсөн юғарғы дәүләт органын — РСФСР-ҙың Халыҡ депутаттары съезын йыйыу талап ителә.
1992 йылдың апрелендә Рәсәй Халыҡ депутаттары съезы Беловежа килешеүен ратификациялауҙан өс тапҡыр баш тарта, ошо сәбәпле ул 1993 йылдың октябрендә ҡыуып таратыла, ләкин документты барыбер ратификацияламай.
Был осрашыуҙа 11 элекке союздаш республика — Әзербайжан, Әрмәнстан, Белоруссия, Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан, Молдавия, Рәсәй Федерацияһы, Тажикстан, Төрөкмәнстан, Үзбәкстан, Украина башлыҡтары була .
1991 йылдың 13 декабрендә Ашхабад ҡалаһында Үҙәк Азиялағы СССР составында булған биш дәүләттең — Ҡаҙағстандың, Ҡырғыҙстандың, Тажикстандың, Төрөкмәнстандың һәм Үзбәкстандың президенттары осраша.
Улар ойошмаға инеү тураһында Белдереү ҡабул итә, шулай уҡ тарҡалыусы Союз субъекттарының тиңлеген һәм БДБ дәүләттәренең бөтәһен дә ойоштороусы итеп таныуҙы талап итә.
Артабан Ҡаҙағстан Президенты Нурсолтан Назарбаев мәсьәләләр буйынса фекер алышыу һәм уртаҡ ҡарарҙар ҡабул итеү өсөн Алма-Атала йыйылырға тәҡдим итә.
Совет йылына ике тапҡыр ултырышҡа йыйыла Ә БДБ хөкүмәттәре башлыҡтары советы ҡатнашыусы дәүләттәрҙең башҡарма органдарының иҡтисад, социаль һәм башҡа уртаҡ мәнфәғәттәр өлкәләрендәге хеҙмәттәшлеген көйләй.
Ләкин халыҡтарҙың тарихи берлеге, улар араһындағы бәйләнештәр нигеҙендә, ике яҡлы договорҙарҙы, демократик хоҡуҡи дәүләт төҙөүгә ынтылышты, бер-береңде таныу һәм дәүләт суверенитетын хөрмәт итеү нигеҙендә үҙ-ара мөнәсәбәттәрҙе үҫтереүгә ынтылышты иҫәпкә алып, яҡтар Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһен ойошторорға килешә.
Шулай уҡ "Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһендә ҡатнашыусы дәүләттәр башлыҡтары советының Ҡораллы көстәр һәм Сик буйы ғәскәрҙәре тураһындағы килешеүе"нә ҡул ҡуйыла, уға ярашлы, дәүләттәр үҙ Ҡораллы көстәрен ойошторорға хоҡуҡлы була.
Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе Уставына ярашлы, Уставты ҡабул иткән мәлгә БДБ ойоштороу тураһында 1991 йылдың 8 декабрендәге килешеүгә һәм уның 1991 йылдың 21 декабрендәге Протоколына ҡул ҡуйған һәм ратификациялаған дәүләттәр уны ойоштороусылар булып тора.
2011 йылдың 18 октябрендә Берләшмәлә ҡатнашҡан һигеҙ дәүләт — Рәсәй Федерацияһы, Украина, Белоруссия, Ҡаҙағстан, Әрмәнстан, Ҡырғыҙстан, Молдавия һәм Тажикстан ирекле сауҙа зонаһы тураһында килешеүгә ҡул ҡуя, ул берләшмә киңлегендә ирекле сауҙа алып барыу режимын көйләгән йөҙҙән ашыу ике яҡлы килешеүҙе алмаштыра.
БДБ РСФСР, Белоруссия һәм Украина башлыҡтары тарафынан 1991 йылдың 8 декабрендә Брест эргәһендәге Вискулиҙа "Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһен ойоштороу тураһындағы килешеү"гә ҡул ҡуйыу юлы менән нигеҙләнә.
БДБ уның бөтә ағзаларының суверенлы тиңлеге башланғысында нигеҙләнгән, шунлыҡтан бөтә ҡатнашыусы дәүләттәр халыҡ-ара хоҡуҡтың үҙ аллы субъекттары булып тора.
Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе, БДБ — элекке СССР составындағы республикаларҙан барлыҡҡа килгән ҡайһы бер дәүләттәр араһындағы мөнәсәбәттәрҙе көйләүсе халыҡ-ара ойошма.
Ральф Смуклер үҙенең китабында: «Скандинавия хеҙмәттәштәре һәм башҡа кәңәшселәре Әхтәр Хәмит Ханды Нобель тыныслыҡ премияһына лауреат итеп тәҡдим итте» тип яҙҙы.
Тағы ла ул күп кенә программалар менән — микрокредитлауҙан алып үҙ финанслауға тииклем һәм ауыл общиналарында һәм ҡаланың ярлы өйҙәр районында торлаҡ биреүҙән алып ғаиләне планлаштырыуға тиклем етәкселек иткән.
Яугир һуғыш тарихында киң билдәле Сандомир плацдармында гитлерсыларҙы йән асыуы менән туҡмай һәм дөмөктөрә, Европаның күп илдәрен һуғышып үтә, Одер, Нейсе, Шпрее, Эльба йылғаларын дошманға ҡаршы алышып кисә, Бөйөк Еңеүҙе Влтавала ҡаршылай, һуғыш шарттарында шулай килеп сыға: батыр яугир Дан ордендары менән өс кенә түгел, ә дүрт мәртәбә бүләкләнә: уның дәрәжәлеһе — икәү, һәм дәрәжәлеләре — берәр.
Шунан ҡала халыҡ мәғарифы бүлеге Виктор Никифоровичты йәнә бер мәктәпкә директор итеп ҡуйырға уйлай, ләкин шул саҡта яугир педагогтың яҙмышына республика Халыҡ мәғарифы министрлығы килеп ҡушыла.
Буласаҡ яҙыусының атаһы Сергей Николаевич Тургенев был ваҡытта рус ғәскәрҙәренең махсус атлы гвардия полкында офицер вазифаһында хеҙмәт иткән була, 1821 йылда полковник дәрәжәһендә отставкаға сыға.
Шорн проекттың төп алып барыусыһы була, циркка тренерҙар һәм аҡса эҙләй, фондтарға хаттар яҙа, ойоштороу эшен тотошлайы үҙе алып бара, уның тырышлығы менән цирк Германиянан, Франциянан финанс ярҙам ала.
Евгения Горькаеваның «Душевный базар» социаль проекты менән бергә, труппа Красноярскта, Новосибирскта, Сочила, Краснодарҙа, Ростове-на-Донула, Уралда, Владивостокта, Хабаровскта һәм башҡа региондарҙа була.
АНО «Упсала-Цирк» — рәсәй циркы, коммерция булмаған үҙ-аллы социаль-мәҙәни хеҙмәт ойошмаһы, ҡарауһыҙ бабаларҙы һәм үҫмерҙәрҙе цирк педагогика алымдары менән социаль яраҡлаштырыу.
Ойошманың маҡсаты — урам тормошон алыштытырлыҡ тормош барлыҡҡа килтерергә, балаларҙы йәмғиәткә ҡайтарырға һәм уларҙың бөтә яҡлап үҫешеүенә мөмкинлек булдырыу.
1940 йылдың йәйендә Ганди һуғышҡа мөнәсәбәт буйынса был һорауҙы яңынан Конгресс, шулай уҡ киләсәктә бойондороҡһоҙ Һиндостандың тышҡы сәйәсәте алдында ҡуя.
Унда, Конгрестың Башҡарма комитеты «сварадж өсөн көрәштә көс ҡулланмау сәйәсәтенә һәм тәжрибәһенә генә түгел, ләкин ирекле Һиндостанда ниндәй дәрәжәлә ҡулланыуы мөмкинлегенә ҡарап, ныҡлы ышана», тип әйтелгән була, «ирекле Һиндостан дөйөм ҡоралһыҙландырыуҙы бөтөн көсө менән хуплар һәм был тәңгәлдә бар донъяға өлгө күрһәтер. Был инициативаны тормошҡа ашырыу тышҡы факторҙарға, шулай уҡ эске шарттарға ҡотолғоһоҙ рәүештә бәйле, ләкин дәүләт, көсөнән килгәнсе, ҡоралһыҙландырыу сәйәсәтен тормошҡа ашырыу өҫтөндә эшләйәсәк…».
Девдас исемле улы, ғаиләләренең дини яҡтан ҡапма-ҡаршы яҡта тороуына ҡарамаҫтан, 1933 йылда Һиндостан милли конгресы етәкселәренең береһе, Гандиҙың ялҡынлы тарафдашы, милли батыры Раджаджиҙың ҡыҙы Лакшиға өйләнә.
Хариджандарҙы дискриминациялауҙы юҡ сығарыу маҡсатында, Ганди өлгө күрһәткән: ул хариджандарҙы үҙенең ашрамына яҡынайтҡан, улар менән бер табында ашаған, өсөнсө класлы вагондарҙа йөрөгән, уларҙы яҡлап аслыҡ иғлан иткән.
Ул тейелгеһеҙлек институты индустарҙың принцибына ҡаршы килә, тип аңлатҡан һәм шулай итеп һинд йәмғиәтен тейелгеһеҙҙәр ҙә, башҡа һиндтар кеүек үк, тиң хоҡуҡлылар тигән төшөнсәне һеңдерергә тырышҡан.
Башҡа төрлө тигеҙһеҙлек менән бер рәттән Гандиҙың тейелгеһеҙлеккә ҡаршы көрәшенең дини нигеҙе лә булған: Ганди, кешеләрҙең барыһына ла, уларҙың раса, каста, этник һәм дини-общинаһы айырымлығына ҡарамаҫтан, иң тәүҙә тыумыштан бүләк ителгән хас.
1921 йылда Ганди Һиндостан милли конгресын етәкләй, һәм 1934 йылда башҡа партия етәкселәре менән милли-азатлыҡ хәрәкәтенә ҡараштары айырымланғанлыҡтан, был вазифаһынан китә.
1915 йылда атаҡлы һинд яҙыусыһы, әҙәбиәт буйынса нобель премияһы лауреаты Рабиндранат Тагор Мохандас Гандиға ҡарата тәүләп «Махатма» — «бөйөк йән» титулын ҡулланған.
Һиндостандың бойондороҡһоҙлоғо өсөн көрәштә Махатма Ганди көс ҡулланмай ҡаршы тороу файҙаланған: айырым алғанда, уның инициативаһы менән һиндтар британ тауарҙарына һәм учреждениеларға иғлан иткән, шулай уҡ күрәләтә байтаҡ закондар боҙолған.
1921 йылда Ганди Һиндостан милли конгресын етәкләгән, ә һуңынан, башҡа партия етәкселәренең милли азатлыҡ хәрәкәтенә ҡарата позициялары тап килмәүе арҡаһында, 1934 йылда унан китә.
1932 йылда Ганди аслыҡ иғлан иткәнлектән, Амбедкар уның менән күпмелер дәрәжәлә килешһә лә, Ганди тейелгеһеҙлеккә ҡаршы көрәштә Амбедкар менән берләшә алмаған.
Моханда́с Карамча́нд «Маха́тма» Га́нди (, , ; 2 октябрь 1869, Порбандар, Гуджарат — 30 ғинуар 1948, Нью-Дели) — Һиндостандың Бөйөк Британиянан бәйһеҙлеге өсөн көрәшкән етәкселәренең һәм идеологтарының береһе.
Храмдарҙағы табыныуҙар, ураҙалар, ҡатмарландырылған вегетарианлыҡ, дини китаптар уҡыу, дин темаларына вәғәздәр — йәш Гандиҙың ғаиләһе өсөн рухи тормошҡа әүерелгән.
Никола́й Васи́льевич Го́голь (тыуғандағы фамилияһы Яно́вский, 1821 йылдан — Го́голь-Яно́вский; 20 март 1809 йыл — 21 февраль 1852 йыл) — Рус яҙыусыһы, прозаик, драматург, шағир, тәнҡитсе, публицист, рус әҙәбиәтенең танылған класиктарының береһе.
Николай Васильевич Гоголь 1809 йылдың 20 мартында Рәсәй империяһының Полтава губернаһына ҡараған Полтава һәм Миргород өйәҙҙәре сигендә, Псёл йылғаһы буйында урынлашҡан Оло Сорочинцы ауылында тыуған.
1977 йылдан алып «Ленинсе-Ленинец» гәзите призына республика үҫмерҙәре араһында көрәш буйынса «Йәш батыр» ярыштары уҙғарыла, ә 1984 йылда «Совет Башҡортостаны» гәзите призына тәүге бәйгеләр ойошторола.
Көрәшселәр араһында иң популяр турнирҙар рәтенә башҡорт халҡының милли батыры Салауат Юлаев , Советтар Союзы геройы Йәүҙәт Сөнәғәтуллин , Социалистик Хеҙмәт геройы Рамаҙан Ниғмәтуллин , СССР һәм Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры, көрәш буйынса СССР спорт мастеры Харис Йосопов , Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре Ғөлүс Әғзәмов исемендәге приздарға, башҡорт шағиры һәм мәғрифәтсеһе Мифтахетдин Аҡмулланың иҫтәлегенә , яугир-интернационалист Рафаэль Ҡолһарин иҫтәлегенә һәм башҡа ярыштар инә.
2006 йылдың декабрендә Катарҙа Доһа ҡалаһында уҙғарылған Азия уйындарында көрәш буйынса күрһәтмә ярыштары ойошторола, ә 2009 йылда көрәш буйынса ярыштар хәрби сәнғәт буйынса Азия уйындары һәм ябыҡ биналарҙағы Азия уйындары программаларына рәсми рәүештә индерелә.
Башҡорт мәғрифәтсеһе М. И. Өмөтбаев билдәләүенсә, дөрөҫ башҡорт көрәшендә ике ысул бар — көрәштәште күтәреү һәм уны үҙеңдең күкрәгеңә һалып, аҙыраҡ эйелгән килеш аяҡ аҫтына йәки ситкәрәк ташлау.
быуатта этнограф И. И. Лепёхин башҡорт көрәшенең урыҫтарҙыҡынан айырмалы үҙенсәлектәре хаҡында мәғлүмәт ҡалдырған: «урыҫтарҙан айырмалы рәүештә башҡорт көрәшселәре билбауҙың остарын ҡул суғына уратып, бер-береһенең арҡалары аша һалалар».
Һуңыраҡ башҡорт милли көрәше хаҡында И. Г. Георги, В. М. Черемшанский, С. Г. Рыбаков, П. М. Кудряшов, М. И. Өмөтбаев, С. И. Руденко, Н. В. Бикбулатов, Л. И. Нагаева үҙҙәренең хеҙмәттәрендә яҙып ҡалдырғандар.
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте 2007 йылдың 25 декабрендә «„2008—2012 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһында милли спорт көрәше үҫеше“ республика маҡсатлы программаһы тураһында» ҡарарҙы ҡабул итә.
Көрәшселәрҙең береһенең өҫтөнлөгө 6 балдан артһа, еңеүсе ваҡытынан алда билдәләнә, ә балдар тигеҙ булған осраҡта көрәшсенең беренсе баһалана торған алымына тиклем өҫтәмә ваҡыт бирелә.
Милли көрәш буйынса ярыштар республика Ауыл спорт уйындары, юғары һәм урта махсус уҡыу йорто студенттарының һәм мәктәп менән һөнәри-техник училищелары уҡыусылары спартакиадалары, «Спортлы Башҡортостан» спорт фестивале, республика Милли һәм халыҡ спорт төрҙәре фестивале һәм башҡа бәйгеләр программаһына индерелгән.
2005 йылда Өфөлә билбауҙа көрәш буйынса Рәсәй чемпионаты, шулай уҡ билбауҙа көрәш буйынса Донъя кубогы 2011 йылда Октябрскийҙа, 2012 йылда Өфөлә уҙғарыла.
Моғайын, был улдарына тәхеткә юлды таҙартырға маташҡан үгәй әсә Фаустаның үгәй улы Крипсты үҙен көсләргә маташыуҙа ғәйепләүе һәм, быны раҫлаһындар өсөн, бер нисә сенатор һатып алыуы менән бәйле була.
Зосим фекере буйынса, тап ошо хәл Константиндың Диоклетиан сәйәсәтенән баш тартыуына сәбәп бул һәм христиандарҙы эҙәрлекләүгә ахырғы нөктә ҡуя, Рим империяһының дәүләт дине сифатында христианлыҡты ҡабул итеүгә килтерә.
Төҙөлөш 324 йылда башлана һәм 6 йыл үткәс 330 йылдың 11 майында Константин Рим империяһының баш ҡалаһын рәсми рәүештә Византийға күсерә һәм уға Яңы Рим тигән исем бирә , әммә был исем тиҙҙән онотола һәм император үҙе тере саҡта уҡ ҡала Константинополь тип йөрөтөлә башлай.
Геллеспонт янында диңгеҙ һуғышында һәм Хризополиста ҡоро ерҙә еңеүҙәрҙән һуң Константин уға ғүмерен һаҡлап ҡалыуға алмашҡа властан баш тартырға тәҡдим итә.
312 йылда Мульвий күпере янындағы алышта Максенцийҙы һәм 324 йылда Лицинийҙы еңгәненән һуң, Рим дәүләтенең берҙән-бер тулы хоҡуҡлы хакимы була; христианлыҡты өҫтөнлөклө дин яһай, 330 йылда дәүләттең баш ҡалаһын Византийға күсерә һәм уны Яңы Рим тип, һуңғараҡ үҙенең хөрмәтенә Константинополь тип үҙгәртә, яңы дәүләт ҡоролошо барлыҡҡа килтерә.
Шул уҡ ваҡытта Рим-католик сиркәүе уның исемен үҙенең изгеләр исемлегенә оҙаҡ ваҡыт индермәй, Брест унияһынан һуң Константин исеме Католик сиркәүҙең изгеләр исемлегенә индерелә, ул хәҙерге ваҡытта көнсығыш ғөрөф-ғәҙәттәрен ҡулланған ҡорамдарҙа 21 майҙа йәки 3 июндә апостолдар йөҙөнә тиң хөрмәт ителә иҫтәлеге 21 май йәки 3 июнь.
Бөтә империя буйлап христиан ҡорамдары төҙөлә, йыш осраҡта уларҙы төҙөү өсөн мәжүси ҡорамдар һүтелә, бер нисә билдәле мәжүси ҡорамы Константин ҡушыуы буйынса емерелә.
Христианлыҡҡа айырым статус биреп һәм сиркәүгә ярҙам итеп, Константин сиркәү эштәренә әүҙем ҡыҫыла, империяның беҙмәлеге шарты булараҡ ҡабул итеп һәм сиркәү-ара бәхәстәрҙә арбитр булып сығыш яһап, кафолик сиркәүҙең берҙәмлегенә ирешә.
Константин ғәскәрҙәре Рим ҡалаһы ҡапҡаһы янында торған саҡта, ул дошманы менән Мульвий күпере янында осраша, әммә тегенең ғәскәрҙәре ҡаса башлай, ә үҙе, ҡурҡышынан емерелгән күпергә ташлана һәм Тибрҙа батып үлә.
Империяның тулы хоҡуҡлы хакимы булып, Константин ирекле ер эшкәртеүселәрҙең ерен үҙҙәренә беркетеү буйынса Диоклетиан сәйәсәтен дауам итә, шул уҡ ваҡытта һалымдар арта, сөнки дәүләткә 20 йыл барған граждандар һуғышынан һуң империяны нығытыу өсөн аҡса кәрәк була.
Евсевий Кесарийский фаразына ярашлы, Максенций менән алышта Константинға төшөндә Христос күренә, ул ғәскәренең ҡалҡандарында һәм байраҡтарында грек хәрефтәре яҙырға ҡуша, ә икенсе көндө Константин күк йөҙөндә тәре күрә һәм «Сим победиши!» тигән тауыш ишетә.
Константин вафаты алдынан ғына христиан динен ҡабул итә ариан епискобы Евсевий Никомедийский уны христианлыҡҡа әйләндерә, аҙаҡ үҙе ариан тәғлимәтенән тайпыла, һәм шул сәбәпле ҡорамдарҙы талау һәм сиркәү низағтары башлана.
«Оскар» менән баһаланған эштәре — «Минең һулаҡай аяҡ» драматик байопик һәм «Линкольн» , шулай уҡ «Нефть» философик эпосы — Дэй-Льюистең актёрлыҡ һәләтенең юғары баҫҡысы.
премияларына лайыҡ булыуына ҡарамаҫтан, көтмәгәндә «Нью—Йорк шайкаһы» исемле тарихи таҫмалағы ролендә Америка киноакадемия бүләгенән 29 йәшлек Эдриен Броудиҙан ҡалыша.
Ҡайһы бер осраҡта актёрлыҡ алымдары уның һаулығын ҡаҡшатыуға ҡарамаҫтан, сәмләнеп Станиславский системаһын хуп күрә, Дэй-Льюис кинопроекттарҙы ентекләп һайлай һәм ғәҙәттә йылына 3—5 фильмда ғына төшә.
Бөркөт күҙ һунарсыны кәүҙәләндерер өсөн ул мускулдар үҫтерә, шул герой һымаҡ ер, урманды файҙаланырға, образда ҡалыр өсөн Дэниел эш ваҡытында винтовка йөрөтә һәм мал һуйырға өйрәнә.
Дүрт йыл үткәс тәнҡитселәр Дэй-Льюис тураһында йыл асышы һәм үҙ дәүеренең өмөтлө актёры булараҡ һөйләйҙәр: бер көндә уның ҡатнашлығында ике фильм премьераһы күрһәтелә.
Тарихи «Күренешле бүлмә» фильмында эдвардиан дәүерендәге ҡылансыҡ аристократты уйнай, ә "Минең гүзәл кер йыуыу йорто"нда уның киреһе — урам хулиганы-гей ролен башҡара.
2008 йылдың 24 февралендә ошо роле өсөн Дэй-Льюис икенсе «Оскар» ала һәм «Оскар»ҙы ике быуатта ла бер үк номинацияла алыусы берҙән-бер иң яҡшы актёр булараҡ тарихҡа инә.
1977 йылда СССР Ҡораллы Көстәренә саҡырыла һәм 1979 йылда хәрби хеҙмәттән запасҡа ҡайтарылғандан һуң Ҡыйғы районы Аҫылғужа һигеҙ йыллыҡ мәктәбендә ике йыл физкультура һәм хеҙмәт уҡытыусыһы булып эшләй.
Хөкүмәт дүрт ведомстволарҙан торған: «Ут идараһы» — хәрби мәсьәләләр менән етәкселек иткән; «Һыу идараһы» — һуғарыуҙы ойоштороу һәм һарайға шарап килтереүҙе тәьмин иткән; «Ер идараһы» — һалымдар һалыу мәсьәләләре шөғөлләнгән һәм дәүләт ерҙәре менән идара иткән; «Һауа идараһы» — мосолман руханиҙары, һарай шиғриәте һәм историография эштәре менән етәкселек иткән.
Уның афғандар һәм раджпуттар өҫтөндәге хакимлығы үҙгәреүсән булып торған, ә Гуджарат солтаны Баһадиршаһ асыҡ рәүештә йәш падишаһтың биләмәләренә дәғүәһен белдерә һәм 1531 йылда Малаваны баҫып ала.
1535 йылда Һумаюндың ғәскәрҙәре Гуджаратты тулыһынса тиерлек яулап алалар, әммә һуғыш ике йылдан һуң Баһадиршаһ португалдар менән алышта һәләк булғанға ҡәҙәр дауам итә.
Һумаюн (тулы исеме Насир әд-Дин Мөхәммәт Һумаюн; 6 март 1508 йыл, Кабул — 27 ғинуар 1556 йыл, Дели) — Бөйөк Моголдар империяһы падишаһы, Бабурҙың улы һәм Әкбәрҙең атаһы.
Грек телендәге һүҙе баштараҡ беҙҙеңсә «ял», «буш ваҡытты ирекле үткәреү» мәғәнәләрендә ҡулланылған, һуңыраҡ «буш ваҡыттағы шөғөлдө» аңлата башлаған: мәҫәлән, Платон халыҡты буш ваҡытында йыйған һәм үҙенең тәжрибә һәм белеме менән уртаҡлашҡан.
1918 йылда Рәсәй Республикаһы Халыҡ Комиссарҙары Советының "Сиркәүҙе дәүләттән һәм мәктәпте сиркәүҙән айырыу тураһында декрет"ы менән илдә донъяуи белем биреү принцибы иғлан индерелә.
Һүҙҙең киң мәғәнәһендә теләһә ниндәй белем биреү учреждениеһына ҡарата һәм күсмә мәғәнәлә лә ҡулланыла ; йәш быуынға дөйөм белем, тәрбиә бирә торған уҡыу йорто һәм ул урынлашҡан бина; башланғыс йәки урта белем бирә торған уҡыу йорто.
Ғәҙәти урта мәктәптәр менән бер рәттән хеҙмәттән айырылмай, уңайлы ваҡытта уҡыу өсөн эшсе йәштәр һәм киске мәктәптәр әүҙем һәм күп ерҙәрҙә эшләп килә.
Абдрахман Бикмөхәмәт улы Сәғитов 1898 йылдың 1 ғинуарында хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Федоровка районы Юлдаш ауылында ярлы крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.
Мәктәп директоры ауыл кешеләре араһында наҙанлыҡты бөтөрөү, уларҙы яңы тормош төҙөүселәре итеп тәрбиәләү буйынса күп яҡлы эш алып бара, колхозда бригадир, партия ойошмаһы сәркәтибе вазифаларын башҡара.
1917 йылдың майында Абдрахман Сәғитов Ваҡытлы хөкүмәт армияһына алына, Октябрь революцияһынан һуң ҡорал тотоп Ырымбурға ҡайта, шул тирәләге аҡ казактарға ҡаршы һуғыша.
1918 йылдың майында йәш егет ағалы-энеле Кашириндар отрядына ҡушылып, атаман А. И. Дутовҡа ҡаршы алыштарҙа ҡатнаша һәм данлыҡлы В. К. Блюхер рейдында ауыр юл үтә.
Сәғитов Түбә урта мәктәбе директоры, Баймаҡ район халыҡ мәғарифы бүлеге инспекторы, бүлек мөдире булараҡ, Темәс, Түбә урта мәктәптәренең яңы биналарын төҙөтә, уларҙың уҡытыу-матди базаларын нығытыу буйынса эшлекле саралар күрә.
2005 йылдың 11 октябрендә Иркутск өлкәһе һәм Усть-Ордынск Бүрәт автономиялы округы парламенттары яңы субъект барлыҡҡа килеүе тураһында РФ президентына мөрәжәғәт ҡабул итәләр.
2006 йылдың яҙында Монголдарҙың бөтә донъя ассоциацияһы президенты Дашийн Бямбасурэн берләшеү планына ҡаршы булыуын һәм бүрәт-монгол халҡының милли дәүләтселегенә хоҡуғын һанға һуҡмауына РФ президенты Владимир Путинға протест белдерә.
2006 йылдың 16 апрелендә берләшеү буйынса референдум уҙа, уның һөҙөмтәләре буйынса Усть-Ордынск Бүрәт автономиялы округы 2008 йылдың 1 ғинуарында Иркутск өлкәһе составына инә.
Иркутск өлкәһе көнбайышта Красноярск крайы, төньяҡ-көнсығышта Саха Республикаһы, көнсығышта Байкал аръяғы крайы, көнсығышта һәм көньяҡта Бүрәт Республикаһы, көньяҡ-көнбайышта Тыва Республикаһы менән сиктәш.
1993 йылда Башҡортостан Республикаһы Министрҙар Советы һәм Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы ҡарарҙарына ярашлы, был бүлек нигеҙендә айырым ғилми учреждение — Башҡортостан Республикаһы Фәндәр Академияһының Башҡорт энциклопедияһының баш редакцияһы ойошторола.
Рәхимовтың 1995 йылдың 16 ғинуарында сыҡҡан «Башҡорт энциклопедияһын төҙөүҙе тиҙләтеү буйынса саралар тураһында» указына ярашлы, Башҡортостан Республикаһы Фәндәр Академияһының Башҡорт энциклопедияһының баш редакцияһы «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми нәшриәте тип үҙгәртелә.
Ҡағыҙ энциклопедия 7 томдан тора (2015 йылдың башына ҡарата, урыҫ телендә — 7 том, башҡорт телендә — 2 том нәшер ителгән) һәм үҙ эсенә 17 меңдән ашыу мәҡәләне туплай.
Башҡорт энциклопедияһының электрон версияһы башҡорт һәм урыҫ телдәрендә ҡағыҙ энциклопедияһын яңы мәғлүмәттәр менән яңыртылған мәҡәләләре нигеҙендә «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы тарафынан эшләнелгән.
2019 йылдың июнендә ошо ете томлыҡ «Башҡорт энциклопедияһы» Мәскәүҙә уҙғарылған «Ҡыҙыл майҙан» китап фестивалендә «Иң яҡшы һүҙлек-энциклопедик баҫма» номинацияһында еңеү яуланы.
Өс Милли кинопремия һәм 11 эйәһе (Һиндостандың һинд телендә фильмдар төшөрөүҙәге уңыштар өсөн йыл һайын бирелә торған кинопремияһы, әһәмиәте буйынса Американың "Оскар"ына тиң).
Амитабх Баччан 1942 йылдың 11 октябрендә Уттар-Прадеш штатының Аллаһабад ҡалаһында билдәле һинд шағиры Хариванш Рай Баччан , ысын фамилияһы — Шривастав) һәм уның ҡатыны Теджи Баччан ғаиләһендә донъяға килә.
Ханукаев проектың архитектур өлөшө, тирә-яғын, генераль планды эшләп сығарыу һәм төҙөүҙө ойоштороу өсөн яуаплы булһа, ә балалар менән эш өсөн яуаплы булған төп вожатый роленә бәләкәйерәк булған «Камчатка» балалар лагерҙәрен ойоштороуҙа тәжрибәһе булған билдәле журналист һәм педагог, «» журналының элекке баш мөхәррире, Филипп Бахтин саҡырыла.
Бахтин лагерҙең ижадлы концепцияһын эшләй, шул концепция буйынса һәр бала яңы эмәкәрлек төрө менән булышырға тейеш, шул уҡ ваҡытта улар ҡаҙаныштары өсөн мәрәйҙәр һәм бүләктәр ала.
Бергәләп эшләү һөҙөмтәләре буйынса, Агентство каникулдар ваҡытында балаларҙың ялын һәм һауыҡтырыуҙы ойоштороуға ҡағылған норматив-хоҡуҡ базаһын үҙгәртеү буйынса тәҡдимдәр индерә.
Ойошманың эшмәкәрлеге тураһында ыңғай яҡтан ғына Хөкүмәт рәйесенең урынбаҫары, Ольга Голодец, әйтә: "Беҙ шәхси бизнес яғынан ҙур проекты тормошҡа ашырыуҙы көтәбеҙ.
Башта план буйынса, комплексты австрия компанияһы етәкләргә тейеш була: 2012 йылдың октябрь айында Ханукаев компания менән бергә эшләү тураһында килешеү төҙөй, әммә прессала компанияның эштән сығыуы тураһында яңылыҡтар берәм-берәм сыға башлай.
Балалар ялының ҙур лагерҙәр селтәрен төҙөү уйы 2010 йылда тыуа, проектың төп идеологы шул ваҡытта 2014 йылдағы ҡышҡы Олимпия уйындарына бағышланған «Горки Город» курорт кластерын төҙөгән Леонид Ханукаев була.
«Минең улым тулғас, мин илде үҙгәртә алған берәй нимә эшләргә кәрәк икәнен беләм. Мин эштән китеү тураһында ғариза яҙам һәм Ерҙәге балалар өсөн иң яҡшы урын төҙөү проектының командаһын йыя башлайым» .
Ул ошондай бизнестың төрөн актуль булыуын күрһәткән социологик тикшереү үткәрә, ә 2011 йылда «Балалар иле» ябыҡ акционерҙар йәмғиәтен теркәй һәм комплестың проектын эшләүгә тотона.
Бөйөк Ватан һуғышы башланыу менән тағы ла хәрәкәт итеүсе фронтта күрһәткән ҡаһарманлыҡтары өсөн Ҡыҙыл Байраҡ, дәрәжә Ватан һуғышы һәм Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары менән бүләкләнә.
Ерошин Анатолий Емельянович — Башҡортостанда тыуған һәм русса ижад иткән журналист һәм яҙыусы, 1962 йылдан СССР-ҙың журналистар һәм 1969 йылдан Яҙыусылар союздары ағзаһы, 1939—1940 йылдарҙағы совет-фин һәм Бөйөк Ватан һуғыштарында ҡатнашыусы, хәрби ордендар һәм миҙалдар кавалеры.
Һуғыш ветераны Анатолий Ерошин республикабыҙҙың Советтар Союзы Геройҙарына арналған «Славные сыны Башкирии» исемле биш томлыҡ китапты әҙерләүҙә һәм нәшер итеүҙә туранан-тура ҡатнаша.
Яҙыусы һәм журналистың хәрби темаға яҙылған очерк һәм хикәйәләре Өфөлә һәм Мәскәүҙә сыҡҡан төрлө йыйынтыҡтарҙа донъя күрә, гәзит-журналдарҙа баҫыла.
1644 йылда император Чунчжэнь үлгәндән һәм Пекинды башта Ли Цзычэн баш күтәреүселәре, аҙаҡтан манжурҙар баҫып алғандан һуң, Нанкин ҡыҫҡа ғына ваҡытҡа тағы ла Көньяҡ Мин императорының баш ҡалаһы булып ала.
Бынан алдараҡ үҙҙәре бойһондорған Янчжоуҙан айырмалы, манжурҙар көньяҡ баш ҡалала оло үлтереш-киҫелеш һәм ҙур емереүҙәргә бармай, шулай ҙа император һарайын туҙҙыра һәм үҙ базалары өсөн бер нисә кварталды баҫа, урындағы байтаҡ ҡатын-ҡыҙҙы ҡулға төшөрә.
Ҡаланан көнсығышындағы «Цзыцзиньшань» тауы (урыҫса «Гора пурпурного золота», башҡортса «Ҡуйы ҡыҙыл алтын тауы») итәгендә император өсөн мөһабәт «Сяолин» мавзолей комплексы һалына.
Боронғо һәйкәлдәр һәм тарихиҡомартҡылар: Цисясы монастырының Шэлита таш ғибәҙәт йорто ; Лингу ғибәҙәтханаһындағы «уляндянь» ; мин дәүеренән һаҡланып ҡалған ҡала диуарының бер өлөшө ; Лян династияһы императорҙарының фантастик хайуандарҙың таш һындары ҡуйылған һәм тағы ла чиновниктарҙың, яугирҙәрҙең, хайуандарҙың таш һындары урынлаштырылған Чжу Юаньчжан ҡәберлектәре; Сунь Ятсен мавзолейы .
Нанкиндың Мин дәүерендә һалынған ҡала диуарының байтаҡ ҡына өлөшө — бөгөн бөтә Ҡытайҙа ҡалғандың иң оҙоно — шулай уҡ беҙҙең көндәргә яҡшы һаҡланған килеш килеп еткән, Пекиндағы быға оҡшаш диуар быуаттың икенсе яртыһында емереп ташлана.