polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Император ризалыҡ биргән һәм миссионерҙар сифатында славян ҡәбиләләре йәшәгән Салоники ҡалаһынан килгән һәм славян телендә яҡшы һөйләшкән бер туған Кирилл менән Мефодийҙы һайлаған.
Моравияға китер алдынан, 863 йылда ағаһы Мефодий һәм уҡыусылары ярҙамында Кирилл старославян әлифбаһын төҙөй һәм грек телендәге төп ғибәҙәт китаптарын иҫке славян теленә тәржемә итә.
«Жития Мефодия» китабының бүлегендә Византия императоры Михаил , Кирилл менән Мефодийға мөрәжәғәт итеп, былай ти: иҫке славян телендә — «Вы бо ѥста селꙋнѧнина, да селꙋнѧне вьси чисто словѣньскы бесѣдѫѭть}}» (вы же есть селуняне, да селуняне все чисто по-славянски беседуют).
бүлегендә Мефодий Солунский китаптарҙы славян теленә тәржемә итеүе иҫке славян телендә — прѣложи въ бързѣ вьсѧ книгы ѿ грьчьска ѩзыка въ словѣньскъ}} (бөтә китаптарҙы ла бик тиҙ грек теленән славян теленә тәржемә итте), ә бүлектә — Мефодийҙың вафатынан һуң уҡыусылары ғибәҙәт ҡылдылар, шул иҫәптән славян теленә лә: иҫке славян телендә — слꙋжьбѫ цьркъвьнѫѭ латиньскы, грьчьскы и словѣньскы сътрѣбиша}} (службу церковную по-латыни, по-гречески и по-славянски отслужили).
Был теория яҡлы Ерней Бартол Копитар менән Франц Миклошич, иҫке славян телендәге текстарҙан немец, латин һәм венгр үҙләштерелмәләре паннон славяндары диалекты нигеҙендә яҙылған тип аңлатырға мөмкин, тип раҫлай.
Копитар шулай уҡ, беренсе славян Изге Яҙмаһы нәҡ күрһәтелгән славян ҡәбиләләрендә барлыҡҡа килгән, тип раҫлаған, әммә И. Ягичтың, В. Облактың, М. Фасмерҙың һәм В. Щепкиндың тикшереүҙәре был теорияны нигеҙһеҙлеген күрһәтте.
Күп кенә тикшеренеүселәр (В. А. Истрин, Л. П. Якубинский, С. П. Обнорский, Б. А. Ларин, П. Я. Черных, А. С. Львов) славяндарҙа христиан миссионерҙарының эшмәкәрлегенә тиклем яҙма булыуы тураһында фаразлай.
Уның ысынлап та булыу ихтималлығы бер нисә тарихи сығанаҡта — Титмар Мерзебургский хроникаһында, "Мефодий һәм Константин житиялары"нда, Ибн Фаҙлан яҙмаларында Фәхр-И Мөдәриббир яҙмаларында,; Әл-Мәсудиҙең «Алтын һөңгөләр һәм аҫыл таштар» китабы; 911 һәм 945 йылғы Русь-Византия килешеүҙәре.
Иҫке славян теленең барлыҡҡа килеүен Кирилл һәм Мефодий исемдәре менән бәйләйҙәр, улар ғибәҙәт китаптарын (Изге Яҙманың ҡайһы бер өлөштәрен: Инжил, Псалтирь, Паремия һ.
Игнатий Викентьевич Ягич һәм уның уҡыусыһы Ватрослав Облак македон теорияһы яҡлы була, ул 1892 йылда Салоники районына диалектологик экспедиция ойоштора, һәм уның барышында македон һөйләштәренең боронғо славян теле менән бәйләнешен асыҡлай.
1919 йылда баҫылған «Лекциях по фонетике старославянского языка» Фортунатов Филипп Фёдорович, славян әҙәбиәтенең тәүге ҡомартҡылары яҙылған телде «иҫке славян» тип атарға, ә сиркәү әҙәбиәтенең хәҙерге теле — «сиркәү славян теле» тип, йәғни «иҫке славян теле» һәм «сиркәү славян теле» тигән төшөнсәләрҙе айырып күрһәтергә тәҡдим итте.
Көньяҡ славян халыҡтары әҙәбиәтендә тел атамаһында төрлөсә уҡыу үҙенсәлектәр бар: болгар традицияһында ул «боронғо-» йәки «иҫке болгар теле» тип атала, ә хәҙерге Төньяҡ Македонияла уны ҡайһы берҙә «иҫке македон теле» тип тә атайҙар.
«Иҫке славян» термины хәҙерге урыҫ телле фәндә иң ҡабул ителгәне булып тора, әммә шулай уҡ әҙәбиәттә һәм «боронғо славян» төшөнсәһе лә осрай (Н. И. Толстой, Франтишек Мареш, Н. А. Мещерский, М. М. Копыленко).
Шафарик Павел Йозеф, һуңыраҡ А. Лескин тарафынан эшләнгән теорияға ярашлы, иҫке славян теле ысынында ла боронғо болгар теле булып тора, унан һуңғараҡ хәҙерге болгар теле үҫешә.
Ябай шәкәрҙән айырмалы булараҡ, фруктоза гликемия индексы түбән булған углеводтарға ҡарай, шуға күрә уны аҙыҡҡа ҡушып ашағанда, ҡанға ҡапыл инсулин бүленеп сығыу күҙәтелмәй.
Аҡ шәкәр ҡомо йәки беренсел продуктты тәшкил иткән шәкәр кристалдары ағартылғас, центрифуганан сығарып алалар һәм, әйләнеп торған цилиндрҙар аша йэҫе һауа ебәреп, киптерәләр.
Шулай ҙа сәләмәт кешеләр өсөн уның бер көнлөк нормаһы, аҡ шәкәрҙеке кеүек, 60 граммдан артмаҫҡа тейеш (быға тағы ла тағы ризыҡтарға ҡушылған «йәшерен» шәкәрҙе лә индерергә мөмкин).
Ул ошо «бысраҡ» шәкәрҙе бик етди өйрәнеп, һары шәкәрҙең ағына ҡарағанда файҙалыраҡ икәнлеген: матдәләр алмашына һәм тештәргә зыян яһамауын, организмдың эшкә һәләтлеген һәм башҡа мөмкинлектәрен яҡшыртыуын раҫлаған.
Шәкәр ҡамышын алыштырырлыҡ үҫемлекте бик оҙаҡ эҙләйҙәр, һәм бары тик 19 быуат башында ғына Рәсәйҙә һәм Германияла шәкәр сөгөлдөрөнән шәкәр сығара торған беренсе заводтар төҙөлә.
Үҙенең 70 йәшлек юбилейы алдынан композитор Башҡортостандың халыҡ шағиры Назар Нәжмиҙең тыуыуына 100 йыл тулыу уңайынан билдәле әҙиптең ижадына бағышланған күләмле презентация әҙерләнә, тип белдерҙе.
Республика комсомолының Ғәлимов Сәләм исемендәге премияһы лауреаты , Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре , Татарстандың Ғабдулла Туҡай исемендәге дәүләт премияһы лауреаты , Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы .
1968 йылда Өфө сәнғәт институтына уҡырға инә һәм Константин Лакин класында шөғөлләнә башлай, аҙаҡтан музыка ижад итеү серҙәрен профессор, СССР-ҙың халыҡ артисы Заһир Исмәғилев етәкселегендә дауам итә.
Студент йылдарында Рим Хәсәнов фортепиано сонаталары, фортепиано менән оркестр өсөн концерт, Назар Нәжми һүҙҙәренә «Ҡайтсы, ҡыҙым, атай йортона!» вокаль циклын яҙа, бер үк ваҡытта эстрада йырҙары һәм миниатюралары жанрында ла ижадын дауам итә.
1963 йылда Рим Хәсәнов Стәрлетамаҡ мәҙәни-ағартыу училищеһына уҡырға инә, бер йылдан һуң уҡыуын Өфө сәнғәт училищеһының дирижёр-хор бүлегендә дауам итә.
Өсөнсө курста теория-композиция бүлегенә күсә һәм 1968 йылда уны тамамлағанда бер нисә етди әҫәр, шул иҫәптән «Негритянское гетто» исемле симфоник поэма, ҡыллы квартет, симфоник оркестр өсөн поэма ижад итә.
Был ваҡытта һәм һуңыраҡ композитор 30-ҙан артыҡ спектаклгә музыка яҙа, улар араһында «Айһылыуҙың айлы кистәре», «Яҙмыштарҙан уҙмыш бар», «Әсәләр көтәләр улдарын», «Ғәлиә», «Ташлама утты, Прометей» һәм башҡа сәхнә әҫәрҙәре бар.
морфологик, физиологик һәм биохимик үҙенсәлектәре нәҫелдән килеү буйынса оҡшаш булған, иркен ҡауышыусы һәм үрсемле тоҡом биреүсе, йәшәүҙең билдәле бер шарттарына яраҡлашҡан һәм тәбиғәттә билдәле бер өлкәлә
Франция Европала иң эре ауыл хужалығы продукцияһы етештереүселәрҙең береһе булып тора, эре мөгөҙлө мал, сусҡа, ҡош ите һәм һөт, йомортҡа, ит етештереү буйынса донъяла алдынғы урындарҙың береһен биләй.
Францияның бөтә йылғалары, ҡайһы бер сит ил территорияларынан тыш, Атлантик океан бассейнына ҡарай, һәм уларҙың күпселеге Үҙәк массивта, Альп тауҙарында һәм Пиренейҙа барлыҡҡа килә.
1598 йылда Генрих протестанттар менән һуғышты тамамлаған һәм уларға киң вәкәләттәр биргән Нант килешеүенә ҡул ҡуя, сөнки улар ҡәлғәләре, ғәскәрҙәре һәм урындағы идара итеү төҙөлөшө менән «дәүләт эсендә дәүләт» булдыра.
1648—1653 йылдарҙа ҡала ҡатламдарыһәм дворян оппозицияһының ихтилалы була, Ришелье, Фронде сәйәсәтен дауам иткән Австрия королеваһы Анна һәм министр кардинал Мазарини хакимлығына ризаһыҙлыҡ белдерә.
Францияның башҡа боронғо таулы райондары кеүек үк, ул Альп дәүерендә күтәрелә, Альп тауҙарындағы йомшағыраҡ тау тоҡомдары йыйырсыҡтарға ҡыҫыла һәм массивтың тығыҙ тау тоҡомдары ярыҡтар һәм һыныҡтар менән йыйырсыҡланған.
Альп тауҙары менән сағыштырғанда эзбизташтан торған, түбән һәм һирәгерәк тарҡалған йыйылма төҙөлмәләрҙән тора, әммә шул уҡ дәүерҙә барлыҡҡа килгән һәм Альп тауҙары менән тығыҙ геологик бәйләнештә тора.
быуат аҙағына ил тулыһынса ике тиҫтә өйәҙгә һәм герцоглыҡҡа тарҡала, ә король власы тик номиналь була — королдәр үҙҙәренең феодаль биләмәләренән ситтә реаль көскә эйә булмай.
Капетиндарҙың хакимлығы тәре походтары, Францияның үҙендә дини һуғыштар һәм 1209—1229 йылдарҙа Альбигой һуғыштары), 1302 йылда беренсе тапҡыр генерал-штаттарр парламенты саҡырылыуы менән айырылып тора шулай уҡ папа Авиньон ҡулға алына, 1303 йылда король Филипп Һоҡланғыс тарафынан ҡулға алынғас, папалар 1378 йылға тиклем Авиньонда ҡалырға мәжбүр була.
Халыҡ һанының тәбиғи үҫеш темпының әкренәйеүе һәм Францияла иҡтисад үҫеүе фонында эшсе көстәрҙең етешмәүе сит ил эшсе көсөн йәлеп итеү ихтыяжын тыуҙыра.
Иммигранттар хеҙмәтен ҡулланыуҙың төп йүнәлештәре — төҙөлөш , конвейер етештереүҙе файҙаланған сәнәғәт тармаҡтары һәм хеҙмәтләндереү һәм сауҙа өлкәһе .
Әлеге ваҡытта Мәғриб илдәренән килгән иммигранттар Франция халҡының 2 проценттан ашыуын тәшкил итә һәм башлыса илдең Париж, Лион һәм Марсель ҡалаларында үҙәктәре булған өс төбәгендә урынлаша.
Нефть һәм нефть продукттарын төп ҡулланыусылар булып транспорт һәм термаль электр станциялары тора, ә Франция нефтте Сәғүд Ғәрәбстанынан, Ирандан, Бөйөк Британиянан, Норвегиянан, Рәсәйҙән, Алжирҙан һәм башҡа илдәрҙән импортлай.
Совет коммуна эштәре менән идара итә, бөтә социаль проблемалар буйынса үҙ граждандарының мәнфәғәттәренә ҡағылышлы мәсьәләләр буйынса ҡарарҙар ҡабул итә: мөлкәтте утилләштереү, кәрәкле социаль хеҙмәттәр булдырыу.
1800—1812 йылдарҙа Наполеон баҫып алыу кампаниялары аша дөйөм Европа империяһын булдыра, ә Италияла, Испанияла һәм башҡа илдәрҙә уның туғандары йәки ҡуйғындары хакимлыҡ итә.
Гароннаның түбәнге ағымынан көньяҡ-көнбайыштараҡ өсмөйөшлө сынаяҡ формаһындағы Ландтар уңдырышлылығы кәмерәк булған тупраҡ менән ҡылыҡһырлана һәм унда ылыҫлы урмандар менән ултыртылған.
Төҫтәрҙең был комбинацияһы үҙенең килеп сығышы менән маркиз де Лафайеттҡа бурыслы, ул революцион ҡарашлы граждандарға триколор, ҡыҙыл-аҡ-зәңгәр кокарда кейергә өндәй.
Триколор Наполеондың Ватерлеола еңелеүенән һуң ҡулланылыштан төшһә лә, ул 1830 йылда яңынан барлыҡҡа килә — шул уҡ де Лафайет марказы ярҙамында — һәм әле лә Франция флагы булып ҡала.
Хәҙерге ваҡытта Франция донъя сәйәсәтендә төп уйынсыларҙың береһе булып тора, уны һис шикһеҙ хәҙерге донъяның «бөйөк державаһы» тип атарға мөмкин һәм был фараз түбәндәге принциптарға нигеҙләнә:
Франция халыҡ-ара сәйәси ҡарарҙар ҡабул итеүгә халыҡ-ара ойошмалар аша йоғонто яһай (БМО Именлек Советының даими ағзаһы, Европа Союзында роль башҡарыусы статусы айҡанлы);
Франция донъя идеологик лидеры ролен уйнарға тырыша (үҙен донъя сәйәсәтендә Франция революцияһы принциптарының «байрағы» тип иғлан итеп һәм бөтә донъяла кеше хоҡуҡтарын яҡлаусы);
Иҡтисади һәм Валюта Союзын булдырыу, ир-егеттәрҙең һәм ҡатын-ҡыҙҙарҙың һайлау мандаттарына һәм һайлау функцияларына тиң хоҡуҡлы булыуы, Халыҡ-ара Енәйәт судының юридик хоҡуғын таныу ,
Франция үҙенең тәбиғи өҫтөнлөктәре менән файҙалана, Европала үҙенең үҙәк географик урынлашыуынан алып Көнбайыш Европаның төп сауҙа юлдарына : Урта диңгеҙгә, Ла-Маншҡа, Атлантикаға сығыу мөмкинлеге бар.
1872 йылда дәүләт власы органдарына кешеләрҙең милләте йәки дини ҡараштары тураһында мәғлүмәттәр йыйыуҙы тыйған закон 1978 йылда кешенең расаһын, милләтен, сәйәси, фәлсәфәүи йә дини ҡараштарын асыҡлаусы шәхси мәғлүмәттәрҙе йыйыуҙы йәки ҡулланыуҙы тыйыуҙы һыҙыҡ өҫтөнә алған закон менән раҫлана.
Һуңғы бронза быуаты һәм иртә тимер быуат осоронда Францияла кельт, галл ҡәбиләләре, хәҙерге Францияның көньяҡ-көнбайышында сығышы билдәһеҙ иберҙар ҡәбиләһе йәшәй.
т. быуатта Юлий Цезарь Галлий һуғышы һөҙөмтәһендә тамамланған этаплап баҫып алыу һөҙөмтәһендә Францияның хәҙерге территорияһы, Галлия провинцияһы булараҡ, Рим империяһы составына инә.
Рәсәй һәм Франция президенттары — Дмитрий Медведев һәм Николя Саркози осрашыуында — 2008 йылдың 12 авгусында Мәскәүҙә үткән һөйләшеүҙәр барышында хәрби конфликтты хәл итеү буйынса «Медведев-Саркози планы» тип аталған планға ҡул ҡуйыла.
Социаль-иҡтисади өлкәгә йөкләмәне кәметергә һәм хәрби сығымдарҙы ҡыҫҡартырға ынтылып, Париж халыҡ-ара хеҙмәт бүленешенең өҫтөнлөктәрен нығыраҡ файҙалана, заманса ҡоралдар һәм элемтә саралары булдырыу эшендә Европа союзы һәм Һиндостан буйынса партнерҙар менән хеҙмәттәшлеккә таяна.
Франция алдынғы технологиялар ҡабул итеүгә нигеҙләнгән берҙәм трансатлантик хәрби-сәнәғәт комплексын ойоштороуҙа әүҙем ҡатнаша һәм Америка ҡушма штаттарын Европанан ситтәге ҙур сауҙа партнеры булараҡ ҡына түгел, иң әһәмиәтле хәрби-сәйәси союздаш булараҡ та ҡарай.
Көньяҡ-көнсығышта Альп тауҙары өлөшләтә Францияның Италия һәм Швейцария сиген тәшкил итә һәм Францияның көньяҡ-көнсығыш сигендә бер ни тиклем Ронаға тиклем һуҙыла.
быуатта ошо уҡ этнонимдан «Франция» атамаһы барлыҡҡа килә, тәүҙә Сенанан төньяҡтараҡ урынлашҡан территорияны, һуңынан тарҡалған Франк дәүләтенең бер өлөшөн билдәләү өсөн ҡулланыла.
һуңыраҡ Франция герцоглығы һәм Иль-де-Франс төбәге булараҡ билдәле, «Франция утрауы» Парижда үҙәкләшә, һуңынан ул Франция дәүләте барлыҡҡа килеү үҙәгее булып китә.
Прованс-Альп — Лазур Яры төбәгендә партия исемлеген етәкләгән Жан-Мари Ле Пен үҙе бында үҙенең партияһы тарихында иң яҡшы һөҙөмтәгә өлгәшә, 22,87 % тауыш йыйып, үҙенең яҡлыларға урындағы советта 123 урындың 21-ен бирә Францияның төньяғында, Норд-Па-де-Кале төбәгендә һайлаусыларҙың 22,20 проценты Милли фронт өсөн тауыш бирә, уның урындағы исемлеген партия лидеры Марин Ле Пендың ҡыҙы етәкләй, был өлкә советында 113 урындың 18-е Милли Фронтҡа гарантия бирә.
Франция донъяла иң эре химик-нефть химияһы продукттары (шул иҫәптән каустик сода, синтетик каучук, пластмасса, минераль ашламалар, фармацевтика һ. б.), ҡара һәм төҫлө металдар иң эре етештереүселәрҙең береһе булып тора.
Франция, төбәк һәм глобаль кимәлдәрҙә тышҡы сәйәси мәнфәғәттәрен уңышлы тормошҡа ашырып, күп актуаль халыҡ-ара проблемаларҙы хәл итеүгә ҙур йоғонто яһай.
Хәҙерге донъя саҡырыуҙарына яуап эҙләп, Франция халыҡ-ара партнерҙарҙың киң даирәһе менән үҙ-ара килешеп эш итеүенә таяна, үҙе өсөн уңайлы тышҡы сәйәси ҡарарҙар ҡабул итеүгә өлгәшә.
Республика Сенаты 348 сенаторҙан тора, шуларҙың 305-е — метрополия, 9-ы — сит ил биләмәләре, 5-һе — Франция берләшмәһе биләмәләре һәм 12-һе сит илдә йәшәүсе француз граждандары.
Сенаторҙар Милли йыйылыш депутаттарынан, муниципаль советтарҙан генераль советниктарҙан һәм делегаттарҙан торған һайлаусылар коллегияһы тарафынан алты йылға һайлана, шул уҡ ваҡытта Сенат өс йыл һайын яртыһына тиклем яңыртыла.
Францияның күпселек өлөшө Көнбайыш Европала, уның материк өлөшө төньяҡ-көнсығышта Бельгия, Люксембург һәм Германия менән сиктәш, көнсығышта — Швейцария, көньяҡ-көнсығышта — Монако һәм Италия, көньяҡ-көнбайышта — Испания һәм Андорра менән, төньяҡта Бөйөк Британия менән диңгеҙ сиге бар.
Икенсе теория буйынса, «франк» этнонимы прото-герман һүҙе франконан килеп сыға, ул «һөңгө» тип тәржемә ителә, сөнки франктарҙың ҡыҫҡа ырғытыу балтаһы «франциска» булараҡ билдәле булған.
Депутаттары 5 йылға туранан-тура дөйөм тауыш биреү нигеҙендә һайланған милли йыйылыш 577 депутаттан тора, уларҙың 555-е — метрополияны, ә 22-һе сит илдәрҙәге биләмәләрҙе символлаштыра.
быуатта батша власы һиҙелерлек көсһөҙләнә, дәүләттә реаль власҡа майордомдар эйә була, уларҙың береһе Карл Мартелл 732 йылда Пуатье янындағы алышта ғәрәп армияһын ҡыйратыуға һәм ғәрәптәрҙең Көнбайыш Европаны баҫып алыуына юл ҡуймауға өлгәшә.
Француз лексиконында «милли» һүҙе тик «гражданлыҡ» тигәнде генә аңлата, ә «милли, милли» сифаты дәүләткә — Франция Республикаһына ҡарай, сөнки республика «милләттән» — дәүләткә, милли суверенитетҡа эйә булған халыҡтан килә, ул Франция Республикаһы Конституцияһының 3-сө статьяһында нығытыла.
Икенсе яҡтан, Евросоюзда ағзалыҡ Париж өсөн билдәле бер сикләү булып тора, сөнки Франция Европа союзы буйынса партнёрҙары менән үҙ сәйәсәтен тағы ла нығыраҡ килешергә мәжбүр.
Евро кимәлендә көрсөккә ҡаршы көрәш буйынса күрелгән һәм кредит-аҡса өлкәһендә үҙәк органдарҙың вәкәләттәрен көсәйтеүгә йүнәлтелгән саралар союздың федерацияға артабан хәрәкәт итеүе тураһында һөйләй.
Франция Европа интеграция процесы үҫешенең этәргес көсө булараҡ сығыш яһай, был, атап әйткәндә, Лиссабон килешеүен әҙерләгәндә һәм ҡабул иткәндә, шулай уҡ еврозонаның бурыс көрсөгөн еңеп сығыуға йүнәлтелгән саралар әҙерләгәндә сағыла.
Был йүнәлештә сәйәсәтте ҡорғанда Париж үҙ мәнфәғәттәрен тормошҡа ашырыуҙа ныҡышмалылыҡтан тыш, ике яҡҡа ла ҡулайлы ҡарарҙар ҡабул итеүгә булышлыҡ итеп, һығылмалылыҡ та күрһәтә.
Әммә халыҡ-ара туризмдан килгән килем АҠШ-та Францияға ҡарағанда күпкә юғарыраҡ , был Францияла туристарҙың ҡыҫҡа ваҡытҡа килеүе менән аңлатыла: Европаға килеүселәр, ғәҙәттә, күрше илдәргә килә.
Франция , рәсми исеме — Франция Республикаһы , — Көнбайыш Европаның төп территорияһын һәм ҡайһы бер сит илдәрҙәге төбәктәрҙе һәм территорияларҙы үҙ эсенә алыусы трансконтиненталь дәүләт.
Франция күп кенә халыҡ-ара килешеүҙәр һәм конвенциялар, шул иҫәптән Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы тарафынан климат, биотөрлөлөк һәм сүлләнеү буйынса эшләнгән килешеүҙәр яҡлы.
Германияның «көнсығыш» йүнәлештәге позицияларын нығытыу шарттарында (Рәсәй, БДБ илдәре, Көнсығыш Европа дәүләттәре менән мөнәсәбәттәр) Франция Урта диңгеҙ төбәге һәм Төньяҡ Африка илдәренә йөҙө менән борола бара.
Башлыса католик динен тоталар (диндарҙар һанының 80 проценты йәки дөйөм халыҡтың 43 проценты), шул уҡ ваҡытта халыҡтың 45 проценты үҙҙәрен бер дингә лә ҡарамай тип белдерә.
Дөйөм алғанда, Францияның һуғыштан һуңғы үҫешенә сәнәғәттең һәм ауыл хужалығының йылдам үҫеше, милли капиталды дәртләндереү, элекке Африка һәм Азия колонияларына иҡтисади һәм социаль-мәҙәни баҫҡынсылығы, Европа берләшмәһе сиктәрендә әүҙем интеграция, фән һәм мәҙәниәт үҫеше, социаль ярҙам сараларын көсәйтеү, мәҙәниәтте «америкалаштырыуға» ҡаршы тороу хас.
Йыл һайын Францияла яҡынса 220 миллион тонна яғыулыҡ тотонола, шул уҡ ваҡытта энергия етештереүҙә АЭС ҙур роль уйнай, улар етештерелгән электр энергияһының дүрттән өс өлөшөн етештерә (2011 йылдың 1 июненә ҡарата дөйөм ҡеүәте 63,13 ГВт булған 58 энергоблок).
Франция Европа союзының федератив ҡоролошона күсеү идеяһын рәсми хупламаһа ла, ул был ҡарарҙарҙы яңы шарттарҙа Европа интеграцияһын артабан үҫтереү өсөн кәрәк булараҡ алға ебәрә.
2010 йылдың йәйендә Франция Конституцияһына француз һәм төбәк телдәрен һөҙөмтәле тигеҙләү маҡсатында төҙәтмәләр индерелә, һуңғыһы «ил мираҫының бер өлөшө» тип таныла.
Тышҡы сәйәсәтте ҡорғанда Франция етәкселеге ил эсендә сәйәси көстәрҙең бүленеше үҙенсәлектәрен, тарихи үткәндең традицияларын һәм мираҫын, донъяла француз дәүләтенең роле һәм урыны тураһында коллектив төшөнсәләрҙе, шулай уҡ Францияның тышҡы сәйәси мәнфәғәттәрен тормошҡа ашырыуҙа ҡулланырға кәрәкле ысулдарҙы иҫәпкә ала.
Ғаилә килеме ҡулланыу берәмегенә баһалана — ғаиләнең беренсе өлкән кешеһе берәмек булып иҫәпләнә, ҡалған ғаилә ағзалары 14 йәшкә тиклем 0,3, 14 йәшкә тиклем һәм унан да юғарыраҡ — 0,5.
Килешеүҙе әҙерләүҙә Париждың әүҙем роле уның реформалар үткәреүҙә һәм Европа союзының геосәйәси ролен көсәйтеүҙә, шул иҫәптән «Европа оборона берҙәмлеген» булдырыуҙа ҡыҙыҡһыныуын дәлилләй.
Иҡтисади һәм социаль ҡапма-ҡаршылыҡтарҙың киҫкенләшеүе арҡаһында йәштәрҙең һәм студенттарҙың күпләп сыуалыштары, шулай уҡ дөйөм забастовка киҫкен сәйәси көрсөккә килтерә; Бишенсе республикаға нигеҙ һалыусы президент Шарль де Голль отставкаға китә һәм 1970 йылдың 9 ноябрендә, бер йылдан һуң вафат була.
Иң эре протестант сиркәүҙәре — Францияның Берләшкән протестант сиркәүе (400 000 һәм Эльзас һәм Лотарингияның протестант сиркәүҙәре союзы; ике сиркәү ҙә реформат һәм лютерандарҙы берләштереү юлы менән булдырыла.
Ике илдең сауҙа-иҡтисади хеҙмәттәшлегенең мөһим факторы — фән ҡаҙаныштарын күпләп талап иткән продукция әҙерләүҙә һәм етештереүҙә Америка лидерлығын һаҡлап ҡалыу.
2019 йылға Франция халҡының дин буйынса составы: католиктар — 41 %, динһеҙҙәр — 40 %, мосолмандар — 5 %, башҡа диндәр — 5 %, лютерандар — 2 %, православие — 2 %, башҡа христиандар — 2 %, буддистар — 1 %, йәһүдтәр — 1 %, мәғлүмәттәр юҡ — 1 %.
Франция — донъяла иң күп килгән ил ; Париж — иң туристик ҡала; Эйфель башняһы — донъяла иң күп килеүсе һәм популяр иҫтәлекле урын, тимәк, Франция — донъя туризмы буйынса бәхәсһеҙ чемпион.
Был йәһәттән 1957 йылда булдырылған Дөйөм Европа баҙары, элекке колониялар һәм сит ил территориялары әһәмиәтле коммерция партнерҙары булып торһа ла, француз предприятиелары үҫешенең файҙалы факторы булып тора.
Эш хаҡын бөтә ил буйынса бүлеү тигеҙ түгел: уртаса эш хаҡы кимәле буйынса Париж төбәге алдынғылыҡты биләй — йылына 27 мең евро, башҡа төбәктәрҙең уртаса эш хаҡы йылына 18—20 мең евро.
Францияла ЮНЕСКО , Иҡтисади хеҙмәттәшлек һәм үҫеш ойошмаһы , Интерпол , Халыҡ-ара үлсәүҙәр һәм үлсәүҙәр бюроһы кеүек ойошмаларҙың штаб-фатирҙары урынлашҡан.
1974 йылда, Помпиду үлгәндән һуң, уны либераль һәм Европа яҡлы ҡарашлы сәйәсмән, «Француз демократияһы союзы» центристик партияһына нигеҙ һалыусы Валери Жискар д’Эстен алмаштыра.
Францияла 9 ағзанан торған һәм Конституцияға үҙгәрештәр индереүсе закондарҙың, шулай уҡ уға ҡарауға тапшырылған закондарҙың дөрөҫлөгөн контролдә тотҡан Конституция советы ла бар.
Антарктида хайуандары тулыһынса Көньяҡ океандың яр буйы экосистемаһына бәйле: үҫемлектәр етешмәгәнлектән, Антарктиданы уратып алған һыуҙарҙа яр буйы экосистемаларының бөтә әһәмиәтле аҙыҡ сылбыры башлана.
Криль туранан-тура йә ситләтеп балыҡтарҙың, кит һымаҡтарҙың, кальмарҙарҙың, тюленьдарҙың, пингвиндарҙың һәм башҡа хайуандарҙың аҙыҡ сылбырының нигеҙе булып тора; Антарктидала бөтөнләй ерҙәге һөтимәрҙәр юҡ.
Яҡынса боҙ ҡалынлығы 2500—2800 м, Көнсығыш Антарктидала максималь боҙ ҡалынлығы —4800 м. Ҡитғаның яры буйында барлыҡҡа килгән боҙлоҡ ярылып төшөп айсбергтар барлыҡҡа килтерә.
Рәсәй диңгеҙ сәйәхәтселәре Ф. Ф. Беллинсхаузен һәм М. П. Лазарев 1820 йылда Антарктида шельфы боҙлоҡтарына беренсе булып яҡынлашалар, улар был ерҙе «боҙло материк» тип атайлар «Антарктида континенты» тип 1840 йылда америка диңгеҙ офицеры һәм сәйәхәтсеһе Чарльз Уилкс тарафынан атала, ул 1830-сы йылдарҙа АҠШ Хәрби-диңгеҙ флотының картографик департаментын етәкләй.
Астероидтың ҡолауы һәм шартлауы ваҡытында күтәрелгән саң быуаттар буйы һыуыныуға һәм, бер гипотеза буйынса, шул дәүерҙәге флора һәм фаунаның күп өлөшөнөң һәләк булыуына килтерә.
Тикшеренеүҙәр һөҙөмтәһендә континенттың яҡынса өстән бер өлөшө диңгеҙ кимәленән түбән ятҡаны асыҡлана, шулай уҡ тау һырттары һәм массивтары барлығын күрһәтә.
Хәҙерге географик коннотацияларын табыр алдынан «Антарктида» термины һәм уның сығарылмалары «төньяҡҡа ҡапма-ҡаршы» мәғәнәһендә башҡа урындарҙы билдәләү өсөн ҡулланыла.
Биосфера Антарктидала дүрт «тереклек аренаһында» күрһәтелгән: яр буйы утрауҙары һәм боҙҙар, материктағы яр буйы оазистары , «нунатактар» аренаһы (Мирный станцияһы янындағы Амундсен тауы, Виктория Ерендә Нансен тауы һ. б.) һәм боҙ ҡалҡаны.
Боҙҙан мәхрүм урындарҙа ерҙәге үҫемлектәр башлыса мүк һәм лишайниктарыҙың төрлө төрҙәре рәүешендә сағылған һәм өҙлөкһөҙ япма барлыҡҡа килтермәй.
Боҙлоҡтар тулыһынса иреп бөткән осраҡта Антарктида майҙаны өстән бер өлөшөнә тиклем кәмейәсәк: көнбайыш Антарктида архипелагҡа әйләнәсәк, ә көнсығышы материк булып ҡаласаҡ.
Нунатакларға тик бактериялар, ылымыҡтар, лишайниктар һәм ҡаты иҙелгән мүктәр хас, боҙ ҡалҡанына тик кешеләр эйәргән ҡара аҡсарлаҡтар ҡайһы ваҡыт барып сығалар.
1740 йылда керҙәшлек килешеүе буйынса Нуғай даруғаһы Меркет‑Мең улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә Сембер өйәҙенең Федькино ауылынан суҡындырылмаған сыуаштар Ҡуғанаҡ исеме менән нигеҙ һала.
Районда һәм республикала билдәлелек яулаған Иҫәновтар, Бураншиндар, Аслаевтар, Баймөхәмәтовтар, Ишбирҙиндар, Таңғатаровтар, Тутаевтар, Йәрмөхәмәтовтар ошо ауылдан сыҡҡан.
1931—1971 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институтының ғилми хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1937 йылдан мал аҙығы етештереү секторы мөдире, 1956 йылдан — Башҡортостан малсылыҡ тәжрибә станцияһының бүлек мөдире.
Ауылға 1773 йылда керҙәшлек килешеүе буйынса Нуғай даруғаһы Меркет‑Мең улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә Ҡазан губернаһының яңы суҡындырылған сыуаштары нигеҙ һала.
быуаттың икенсе яртыһында Синдикат үҙенсәлекле профсоюз булып китә, ул модельерҙарҙың статусын билдәләй (Синдикат ағзалары, ағза-корреспонденттар, шулай уҡ саҡырылған ағзалар, улар ваҡыт үтеү менән Синдикатҡа ҡабул ителә), ул Юғары мода йорттарының коллекцияларын күрһәтеүҙе ойоштороу менән шөғөлләнә, матбуғат һәм бөтә донъяла сауҙа селтәрҙәре менән бәйләнеш булдыра.
Йылына ике тапҡыр көҙгө-ҡышҡы һәм яҙғы-йәйге миҙгелгә коллекциялар: һәр дефиле өсөн 35-әр көндөҙгө һәм шундай уҡ киске моделдәр төҙөлөргә тейеш.
Үҙенең функциялары буйынса урта быуат эшмәкәрлек төрө корпорацияны йәки цехты хәтерләткән Синдикаттың — ойошманың ойоштороу шарттары булып түбәндәгеләр тора: кутюрьеның авторлыҡ хоҡуҡтарын уның моделдәренән күсермә алыуҙан яҡлау һәм үҙенең индивидуаллеген күрһәтергә һәм йәмғиәттә юғары урын алырға теләүсе клиенттар өсөн бер генә эксклюзив моделдәр коллекцияһын булдырыу.
быуатта һәм быуаттың беренсе яртыһында был ойошмаға Мода йорттары билдәле стандарттарға тап килергә тейеш: ҡулдан тегеүҙең ҙур өлөшө менән кейемдең шәхси тегелешен башҡарыу, был Чарльз Уорт фекеренсә моделдең уникаллеген һәм юғары сифатын гарантиялай .