polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
бобслей буйынса беренсе остазы — Рөстәм Шәриф улы Фәйезов, «Башҡортостан Республикаһының Юғары спорт оҫталығы мәктәбе»нең тренер-уҡытыусыһы, Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры, Башҡортостан Республикаһының «Халыҡтар дуҫлығы» ордены кавалеры .
Илвирҙың әсәһе — Гөлдәр Ғайса ҡыҙы — Башҡортостандың Әлшәй районы Балғажы ауылынан, педагогия училищеһын тамамлағандан һуң, йүнәлтмә менән Нефтекамаға эшкә ебәрелгән.
Парк Нигерҙың көнсығышҡа ҡарай ағыуын һәм уның Сенегалға ла, Гамбия йылғаһына ла ҡатнашлығы юҡлығын асыҡлай — элегерәк европалылар Нигер ике йылғаға бүленә тип иҫәпләгән.
1830 йылда Британия империяһы хөкүмәте , Клаппертондың алдағы сәйәхәтендәге иптәшен Нигер ярҙарына, йылға ағымын ентекле өйрәнеү өсөн, ебәрә, Буссангаға етә, унан ағым буйлап түбәнгә төшә, һәм 900 км йөҙөп, Гвинея ҡултығына тиклем барып етә.
1832 йылда Лендер Нигерға Бенин бухтаһы аша инә һәм йылға буйлап өҫкә йөҙә; шундай уҡ сәйәхәтте, уның менән бер үк ваҡытта һәм Ольдфильд башҡара, уларҙан һуңғыһы Раббиға, тамағынан 750 километрға барып етә.
инглиз диңгеҙ офицераҙары менән берлектә, 1857—1864 йылдарҙа Нигерҙың Раббаға тиклем түбәнге ағымын тикшерә һәм унда ярҙар буйлап сауҙа станцияларына нигеҙ һала.
Нигерҙың Бенуэ тамағы һәм Рабба араһындағы ағымын 1867 йылда Ральф тикшерә, ләкин әле 1832 йылда уҡ Лэнг Нигер сығанағына барып етә, уның төп сере 1879 йылда Мустье һәм Цвейфель тарафынан асыла.
Йылға Нигер территорияһы буйлап аға, унда йылғаларҙың ҡасандыр Нигерға ҡойған күп һанлы ҡоро үҙәндәре урынлашҡан, Бенин сиге буйлап, аҙаҡ Нигерия аша аға һәм Гвинея ҡултығына ҡоя, унда 24 мең км² майҙанлы ҙур Нигер дельтаһын хасил итә.
1946 йылдың 24 октябрендә өс француз, Жан Сови, Пьер Понти һәм кинорежиссёр Жан Руш, бөтәһе лә Африка француз колонияларында хеҙмәт итеүселәр, йылғаның бөтә оҙонлоғо буйлап сәйәхәт итергә ҡарар итә.
Нигерҙың башы Атлантик океандан 240 саҡрым алыҫлыҡта ғына урынлашҡан, әммә йылға кире йүнәлештә, Сахараға, юл аса, шунан һуң боронғо Томбукту ҡалаһы эргәһендә ҡырҡа уңға борола һәм Гвинея ҡултығына тиклем көньяҡ-көнсығышҡа табан аға.
Томбуктунан көнбайыштараҡ башланған Үрге Нигер, хәҙер булмаған күлгә ҡойоп, хәҙерге йылғаның яҡынса бөгөлө урынында тамамлана, шул уҡ ваҡытта Нигерҙың түбәнге ағымы шул уҡ күл янында ҡалҡыулыҡтарҙан башлана һәм көньяҡҡа Гвинея ҡултығына аға.
т. 4000—1000 йылдарҙа Сахара йәйелә барған һайын, ике йылға ла йүнәлешен үҙгәрткән һәм бер-береһенең ағымын эләктереп алыу һөҙөмтәһендә бер йылға булып ҡушылып аға башлаған.
Был төрҙәге йылғалар башлыса ямғыр һыуҙары менән туҡлана һәм киҫкен миҙгелле сығым һәм аҡма менән характерлана (ғәҙәттә иң күп һыу йәй аҙағында һәм көҙгөлөк, иң әҙ һыу — ҡышын һәм яҙын).
Нигер режимының иң төп үҙенсәлектәре уның үрге һәм түбәнге ағымдары яуым-төшөмдәргә бай өлкәләрҙә урынлашыуы менән бәйле, ә урта ағым бассейнына көслө ҡоролоҡ һәм көслө парланыу хас.
Урын үҙәнле күп тармаҡ өлкәһенән, ваҡыт-ваҡыты менән һыу баҫҡан һыу-һаҙлыҡлы урындарҙан һәм Бельгия ҙурлығындағы күлдәрҙән ғибәрәт.
40 йыллыҡ күҙәтеүҙәр эсендә алынған мәғлүмәттәргә ярашлы, Маланвиль гидрометрик станцияһы районында (Бениндың төньяғында урынлашҡан, яҡынса, Нигер тамағынан ағым буйлап өҫкә ҡарай 1100 км алыҫлыҡта), һыуҙың уртаса сығымы яҡынса 1053 м³/с тиң, иң юғары сығымы — 2726 м³/с, иң аҙ сығымы — 18 м³/с.
Яр буйында йәшәгән ерле халыҡ йылғаны төрлөсә атай: Джолиба , Мэйо, Эгхирреу, Изо, Кворра , Баки-н-руу һәм башҡа телдәрҙә лә барыһы ла йылға мәғәнәһен бирә
2005 йылда Норвегия сәйәхәтсеһе Хельге Хьелланд Нигерҙың бөтә оҙонлоғо буйлап тағы бер экспедиция ойоштора, үҙенең юлын 2005 йылда Гвинея-Бисауҙа башлай.
Бүтәгә агротехникаһын эшләү һәм сорттарын сығарыу буйынса фәнни тикшеренеүҙәр 20 быуаттың 50‑се йылдарынан башлап Башҡортостан ауыл хужалығы институтында тарафынан алып барыла.
Япрағы ҡыяҡ, яҫы, буй бөкләнгән йәки төрөлгән, ҡытыршы, һирәгерәк шыма, төклө йәки төкһөҙ; япраҡ еңсәһе йомоҡ йәки бүленгән, йыш ҡына ҡолаҡлы, телсәһе ярылы.
Болон бүтәгәһе, валиссия бүтәгәһе , ҡая бүтәгәһе, ҡыҙыл бүтәгә, ялған һарыҡ үтәгәһе республиканың бөтә биләмәһендә тиерлек таралған, эндемик Игошина бүтәгәһе, реликттар гигант бүтәгәһе һәм һонтор бүтәгә — тау болондарында һәм тау тундраһында, ҡамышүлән бүтәгә — һирәкләп Башҡортостандың Урал алдында һәм Башҡортостан Уралында.
Әммә Неру 1962 йылдағы һинд-ҡытай отверг американское предложение о военной помощи в ходе индийско-китайского вооружённого конфликты барышында, нейтралитет сәйәсәтенә тоғро ҡалып, американың хәрби ярҙам тәҡдимен ҡабул итмәй.
Шул уҡ ваҡытта ул һинд нейтралитеты сиктәрен аныҡ билдәләй:Азатлыҡ һәм ғәҙеллек ҡурҡыныс аҫтында булғанда, асыҡтан-асыҡ янағанда, беҙ нейтраль була алмайбыҙ һәм булмаясаҡбыҙ ҙа
Панча шилы принциптары түбәндәге төшөнсәләрҙән тора: үҙ-ара территориаль бөтөнлөктө һәм суверенитетты хөрмәт итеү, үҙ-ара һөжүм итмәү, бер-береңдең эске эштәренә ҡыҫылмау, тиң хоҡуҡлыҡ һәм яҡтарҙың үҙ-ара отошлолоғо принциптары, тыныс һыйышып йәшәү.
1936 йылда, төрмәнән сыҡҡандан һуң, Лакхнауҙа ойошторолған Конгресс сессияһында сығыш яһап, Неру былай ти:Донья һәм Һиндостан алдында торған был мәсьәләне хәл итеүҙең берҙән-бер асҡысы, ул — социализм, мин шуға ышанам.
Мин ошо һүҙҙе әйткәндә, уға асыҡ булмаған гуманистик мәғәнә түгел, ә аныҡ фәнни-иҡтисади йөкмәтке һалам… Мин эшһеҙлекте, Һиндостан халҡының деградацияһын һәм бойондороҡлоғон бөтөрөүҙең берҙән-бер юлын социализмда күрәм.
Бының өсөн беҙҙең сәйәси һәм ижтимағи ҡоролошта, сәнәғәттә һәм ауыл хужалығында байҙарҙы бөтөрөү хаҡына киң революцион үҙгәртеп ҡороуҙар кәрәк… Был табыш алыуға нигеҙләнгән шәхси милекселекте бөтөрөү һәм кооператив етештереүҙең юғары идеалына алмаштырыу тигәнде аңлата…
Эске сәйәсәттә Неру Һиндостандың бөтә халыҡтарын, индуистарҙы мосолмандар һәм сикхтарҙы татыулаштырырға, ә сәнәғәттә — планлаштырыу принциптарын һәм баҙар иҡтисадын булдырырға ынтыла.
Радикаль үҙгәртеүҙәрҙән һаҡланырға тырыша, һәм уға Конгрестың уң, һул һәм үҙәк фракцияларының берҙәмлегенә өлгәшеп, үҙенең сәйәсәтендә улар араһында баланс булдыра.
1948 йылда уҡ Джайпурҙа Һиндостан милли конгресы ИНК съезында Һиндостандың тышҡы сәйәсәтенең төп принциптары : антиколониализм, тыныслыҡты һәм нейтралитетты һаҡлау, хәрби -сәйәси блоктарға инмәү һәм ҡатнашмау.
Неру хөкүмәте тәүгеләрҙән булып Ҡытай Халыҡ Республикаһын таный, әммә был Тибет арҡаһында 1959 һәм 1962 йылдарҙа Ҡытай менән киҫкен сик буйы конфликттарынан араламай.
1962 йылғы конфликттың башланғыс стадияһындағы уңышһыҙлыҡтар ил эсендә Неру хөкүмәтен тәнҡитләүгә һәм Һиндостан милли конгресының һул фракцияһына ҡараған хөкүмәт ағзаларының отставкаһына алып килә.
Остазы Махатма Ганди тәьҫирендә Һиндостан милли конгресы рәйесе вазифаһына күтәрелә, артабан ил бойондороҡһоҙлоҡ яулап алғас, 1947 йылдың 15 авгусында Һиндостандың беренсе премьер-министры була.
1946 йылдың 24 авгусында Неру Һиндостандың Ваҡытлы хөкүмәте — Һиндостан вице-короле янындағы Башҡарма советы вице-премьеры булып китә, ә 1947 йылдың июнендә — бойондороҡһоҙ Һиндостандың беренсе хөкүмәт башлығы һәм сит ил эштәре һәм министры.
1950 — 1960-сы йылдар башында Неру хөкүмәте тышҡы сәйәсәтенең мөһим йүнәлеше булып Һиндостан ярымутрауында европа илдәренең колониаль анклавтарын юҡҡа сығарыу ликвидация торған.
Сөнки ҡасандар Ҡарғалы сауҙагәрҙәре Көнбайыш кешеләренән беренселәрҙән булып Һиндостанға Тянь-Шань тауҙары аша, серле тау һуҡмаҡтары менән, барып еткән булған икән.
Премьер-министр вазифаһын башҡара башлау менән тышҡы сәйәсәттә Неру нейтраль позиция ала: был Һиндостандың бер үк ваҡытта көнбайыш һәм көнсығыш блоктарҙан бойондороҡһоҙ булыуын аңлата.
Бындай фекерҙе тәүгеләрҙән булып шотланд философы, иҡтисадсыһы һәм тарихсыһы Давид Юм әйтә, ул политеизмды «көндәлек эштәр, өмөттәр һәм ҡурҡыуҙар тураһында хәстәр» һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән «наҙан кешелектең тәүтормош дине» тип атай.
Политеизмды өйрәнеүҙә яңы алымдар Яңырыу дәүерендә барлыҡҡа килә, әммә ун һигеҙенсе быуатҡа тиклем Европа аҡыл эйәләре башлыса боронғо мифологияға иғтибарын йүнәлтә.
«Әйлестан» Дыуан районы үҙәге Мәсәғүт ауылында баҫыла һәм республиканың төньяҡ-көнсығышында урынлашҡан биш район - Балаҡатай, Дыуан, Ҡыйғы, Мәсетле һәм Салауат райондарында таратыла.
Төрлө саралар ярҙамында биҙәлеп, шулай уҡ һәр һандың икенсе биттендә донъя күргән «Нимә? Ҡайҙа? Ҡасан?» рубрикаһы тематикаһы яғынан «Яңылыҡтар»ға оҡшаһа ла, географик йәһәттән күпкә киңерәк: бындағы хәбәрҙәрҙә Рәсәй һәм Башҡортостан тормошон сағылдырыу менән бер рәттән ҡайһы саҡта донъялағы мөһим ваҡиғаларға ла урын бирелә.
Улар Башинформ һәм башҡа мәғлүмәт агентлыҡтары, республика һәм үҙәк киң матбуғат саралары таратҡан һәм республиканың төрлө министрлыҡтары һәм ведомстволары сайттарында ҡуйылған материалдарға нигеҙләнә.
Редакция хеҙмәткәрҙәре төрлө сығанаҡтарҙы ҡулланып әҙерләгән был мәғлүмәт бағанаһы төбәктең күп яҡлы тормошондағы һуңғы хәл-ваҡиғаларҙы яҡтырта.
«Арҙаҡлылар һүҙе» – был рубрикала төрлө быуын билдәле шәхестәренең йәшәйешебеҙҙең бар яҡтарына ла ҡағылған ҡыҫҡа, әммә оло мәғәнәгә эйә сәсмә һәм шиғри фекерҙәре урын ала.
2014 йылда Рәсәйҙә һәм Башҡортостан Республикаһында иғлан ителгән Мәҙәниәт йылы сараларын әүҙем яҡтыртҡаны өсөн гәзит Балаҡатай районы хакимиәтенең Маҡтау грамотаһына лайыҡ булды.
Тағы ла бер етәксеһе СССР командаһы Европа чемпионаты , ГФР-ҙа, Швейцарияла , Финляндияла , СССР-ҙа халыҡ-ара турнирҙар еңеүсеһе, Европа чемпионатының көмөш призёры була, Рәсәй командаһы — Канадала , Тверҙа халыҡ-ара турнирҙар еңеүсеһе.
1984 йылда баҫманың мөхәррире итеп 1977 йылдан СССР Журналистар союзы ағзаһы, быға тиклем редакцияла эшләп, ябай әҙәби хеҙмәткәрҙән мөхәррир урынбаҫарына тиклем ижади эшмәкәрлек юлы үткән Галина Завьялова тәғәйенләнә.
Мөхәррир барлыҡ ойоштороу мәсьәләрен тиҙ арала хәл итә, һәм 1965 йылдың 10 апрелендә нефтселәрҙең йәш ҡалаһы гәзитенең беренсе һаны биш мең дана тираж менән донъя күрә.
Ул быға тиклем «Башнефтепромстрой» тресының «Нефтекамский строитель» һәм «Арланнефть» нефть һәм газ сығарыу идаралығының «Нефтяник Арлана» күп тиражлы гәзиттәре нәшер ителгән типографияла баҫыла.
«Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре» һәм «Нефтекама ҡалаһының почетлы гражданы» тигән маҡтаулы исемдәргә лайыҡ булған Михаил Новиков 15 йыл дауамында «Красное знамя» гәзитенең мөхәррире була.
Ул Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, 1957 йылдан СССР Журналистар союзы ағзаһы, 1964 йылда КПСС Үҙәк Комитеты ҡарамағындағы Юғары партия мәктәбен ситтән тороп тамамлаған була.
Ил һәм ҡала тарихындағы был үҙенсәлекле осорҙа гәзит иң ҙур тираж менән баҫыла, уны ғәмәлдә Нефтекаманың һәр ғаиләһендә бик теләп алдырылар һәм оло ҡыҙыҡһыныу менән уҡыйҙар.
Һуғыштағы батырлыҡтары өсөн уға Ҡыҙыл Йондоҙ, Бөйөк Ватан һуғышы ордендары һәм бик күп миҙалдар бирелә…Һуғыштан һуңғы хеҙмәттәре өсөн Хеҙмәт Ҡыҙыл Байрағы, «Почёт Билдәһе» ордендары һәм миҙалдар менән бүләкләнгән.
Барый Абдрахманов СССР Юғары Советына депутат итеп һайлана һәм 1962—1966 йылдарҙа Милләттәр советында эшмәкәрлек алып бара , 1967—1978 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының секретары булып эшләй.
Был ултырышҡа Салауат районынан Салауаттың биографияһын да, төбәк тарихын да яҡшы белгән, восстание үткән ерҙәрҙең картаһын төшөргән ифрат мәғлүмәтле Хәйрулла Дилмөхәмәт улы Ҡолмөхәмәтов менән бара Барый Абдрахман улы.
Барый Абдрахман улы Абдрахманов 1916 йылдың 28 декабрендә Башҡорт АССР-ының Белорет районы Татлы ауылында (хәҙерге Татлы/Белорецк-15 ҡасабаһы: Көньяҡ-көнбайыш микрорайон )тыуған.
быуатта глобалләшеү процесы менән бер рәттән төбәкләшеү процесы ла бара, йәғни төбәк халыҡ-ара мөнәсәбәттәр системаһы торошона фактор булараҡ торған һайын нығыраҡ йоғонто яһай, донъя сәйәсәтенең глобаль һәм төбәк өлөштәре араһында нисбәт үҙгәрә, шулай уҡ дәүләттең эске эштәренә төбәктең йоғонтоһо арта бара.
Төбәкләшеүҙең сағыу миҫалы — Европа берләшмәһе, унда тәбиғи үҫеш кисереүсе төбәкләшеү процесы төбәктәр әһәмиәте арта барыуын сағылдырған һәм уларҙың Европа берләшмәһендәге урынын билдәләү маҡсатын ҡуйған «төбәктәр Европаһы» концепцияһы эшләнеүгә килтерҙе.
Уға технологиялағы яңылыҡтар көслө этәргес бирә, һөҙөмтәлә диңгеҙ, тимер юл һәм һауа юлдарын файҙаланыу, шулай уҡ халыҡ-ара телефон элемтәһен ҡулланыу бик тиҙ үҫә.
Халыҡ-ара сауҙа алдындағы ҡаршылыҡтарҙы 1947 йылдан Тарифтар һәм сауҙа буйынса генераль килешеү — төп капиталистик һәм үҫеш юлындағы илдәр араһындағы килешеүҙәр теҙмәһе — юҡҡа сығара.
Шулай ҙа был йүнәлештәге тулыраҡ тиҙләнешкә Кеннеди-раундтан (1964—1967 йылдар сиктәрендә үткән халыҡ-ара конференциялар теҙмәһенән) һуң тулыраҡ юл асыла.
Бер яҡтан, был хәҙерге заман дәүләттәренең Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы, Бөтә донъя сауҙа ойошмаһы, Европа союзы, НАТО, Халыҡ-ара валюта фонды һәм Донъя банкы кеүек йоғонтоло халыҡ-ара ойошмаларға торған һайын күберәк вәкәләттәр тапшыра барыуына бәйле.
Шул уҡ ваҡытта «глобалләшеү» тигән һүҙҙең килеп сығышында был процеста халыҡ-ара сауҙаның теге йәки был тарихи осорҙа барған етеҙ үҫешенең ҙур әһәмиәтенә ишара бар.
Маркс осоронда башланған нәҡ ошо беренсел глобалләшеүҙең бөтә алдынғы илдәр 1930-сы йылдарҙа ҡәтғи протекционизмға күскәндән һәм ошо арҡала халыҡ-ара сауҙаның ныҡлы ҡыҫҡарыуынан һуң тамамланыуы глобалләшеү процесында халыҡ-ара сауҙаның төп әһәмиәткә эйә булыуын дәлилләй.
Бер яҡтан, ул дәүләттәр араһында үҙ-ара хужалыҡ бәйләнештәрен еңелләштерә, кешелектең алдынғы ҡаҙаныштарын һәр ил үҙләштерһен өсөн тейешле шарттар тыуҙыра, ресурстарҙы һаҡсыл тотоноу мөмкинлеген бирә, донъя дөйөм үҫешен көсәйтә.
Глобалләшеү конкуренция көрәшенә бөтә ҡатнашыусыларҙы, шул иҫәптән ҡеүәтһеҙ илдәрҙе лә, ылыҡтыра, был бәләкәй эшҡыуарлыҡтың бөлөүенә, халыҡтың йәшәү кимәле түбәнәйеүгә һ.
Глобалләшеү күптән түгел генә әле халыҡ-ара хеҙмәт бүленеше, иҡтисади һәм сәйәси мөнәсәбәттәр, донъя баҙарына ҡушылыу системаһы һәм транснационализация һәм төбәкләштереү нигеҙендә иҡтисадтарҙың тығыҙ үрелеүе аша бер-береһе менән бәйләнгән милли хужалыҡтар тупланмаһы тип ҡаралған донъя хужалығы структураһының үҙгәреүенән ғибәрәт.
Ошо нигеҙҙә баҙар иҡтисадының берҙәм донъя селтәре — геоиҡтисад һәм уның инфраструктураһы формалаша, быуаттар буйы халыҡ-ара мөнәсәбәттәренең төп уйынсылары булған дәүләттәрҙең милли суверенитетын емереү бара.
Донъя хеҙмәт бүленеше, бөтә планета күләмендә капиталдың, эшсе көстәрҙең, етештереү ресурстарының миграцияһы , ҡануниәттең, иҡтисади һәм технологик процестарҙың стандартлаштырылыуы, шулай уҡ төрлө илдәр мәҙәниәттәренең бер-береһенә оҡшай барыуы һәм бер төрлөгә әйләнеүе бының төп эҙемтәһе булып тора.
Халыҡ-ара сауҙаның ҡырҡа һүлпәнәйеүе һәм глобалләшеүҙең туҡтап ҡалыуы 1930-сы йылдарҙа Бөйөк депрессия башланғас һәм Көнбайыштың аалдынғы державалары 1930—1931 йылдарҙа импортҡа юғары пошлиналар индергәс күҙәтелә.
’тың йыш ҡына глобалләшеү символы тип йөрөтөлөүенә ҡарамаҫтан, нығыраҡ иғтибар иткәндә, был тәғәмханаларҙағы менюҙың урындағы йолаларҙы иҫәпкә алыуы һәм төрлө-төрлө ерле ризыҡтарҙы ла тәҡдим итеүе күренер.
Мәҫәлән, Гонконгта был — Сёгунбургер (кунжутлы күмәскә һалынған сусҡа ите менән салаттан торған тэрияки), Һиндостанда — Макалу Тиккибургер, картуф, борсаҡ һәм тәмләткестәрҙән вегетариан бургеры, Израилдә — МакШаверма, Сәғүд Ғәрәбстанында — МакАрабиа һ.
Иҡтисадтың үҫә барыусы глобалләшеүе капиталдарҙың күсеп йөрөү күләме һәм тиҙлеге ҡырҡа артыуҙа, халыҡ-ара сауҙаның эске тулайым продукт үҫеше менән сағыштырғанда йылдамыраҡ үҫеүендә, тәүлек әйләнәһенә реаль ваҡытта эшләүсе донъя финанс баҙарҙары барлыҡҡа килеүҙә сағыла.
Һуңғы тиҫтә йылдарҙа барлыҡҡа килгән мәғлүмәт системалары финанс капиталының йылдам хәрәкәт итеү һәләтен күп тапҡырҙарға арттырҙы, ә был үҡ сиратында тотороҡло иҡтисади ҡоролоштарҙы емереү һәләтенә эйә.
Ҡытай, Урта Азия, Сыңғыҙхандың Монгол империяһы халыҡтарының донъяға ҡарашында Күк аҫты — бөтә Ер һәм уның киңлектәрендә йәшәгән бар кешелек — идеяһы ҙур урын биләй.
быуат башынан донъя ғилми берләшмәһендә глобаль йәмғиәт концепцияһы тарала бара, уға ярашлы, Ер кешеләре — донъяның айырым илдәрен үҙ эсенә алған локаль йәмғиәттәрҙән тороусы берҙәм глобаль йәмғиәт граждандары ул. Был концепция глобалләшеү процестарына ҡарашты һиҙелерлек ябайлаштыра, ул сағында улар глобаль берләшмә эсендәге ҡәҙимге ижтимағи әүерелешәр генә тип ҡарала ала.
Төрлө илдәр иҡтисады, интеграциялашыу менән сағыштырғанда, үҙ-ара күберәк бәйлегә әүерелде, сөнки тармаҡ структураһын, мәғлүмәт һәм технологиялар алмашыуҙы, етештереү көстәренең урынлашыу географияһын донъя конъюнктураһы билдәләй торған иҡтисади киңлек формалашты, ә иҡтисади күтәрелештәр һәм түбәнәйеүҙәр тотош планетаны солғай.
Бөтә Донъя сауҙа ойошмаһы белдереүенсә, һуңғы ун йыллыҡтарҙа Халыҡ-ара донъя сауҙаһы күләме бөтә донъя етештереүенә ҡарағанда байтаҡҡа тиҙерәк үҫә.
Яңы кинофильмдар донъяның күпселек илдәре экрандарына бер үк ваҡытта сыға, китаптар ҙа сағыштырмаса бер арауыҡта тәржемә ителә һәм, төрлө илдәр уҡыусылары араһында берсә таралып, әлеге шул бер үк ваҡытта популярлыҡ ала.
Глобалләшеү сығанаҡтары — быуаттарҙа ята, ул саҡта Көнбайыш Европала баҙар мөнәсәбәттәре барлыҡҡа килә, сауҙа иҫ киткес йылдам үҫә һәм «Европаса донъя иҡтисады» хасил була башлай .
Рим империяһы Урта диңгеҙ буйында үҙ гегемонияһын урынлаштырған һәм төрлө мәҙәниәттәрҙең бер-береһенә ныҡлап ҡушылыуына, Урта диңгеҙ буйында урынлашҡан төбәктәр араһында хеҙмәт бүленешенә килтергән тәүге дәүләттәрҙең береһе була.
тарафынан 65 илдә һәм донъя халҡының 75 проценты араһында үткәрелгән тикшереү һөҙөмтәләре күрһәтеүенсә, глобалләшеүгә ҡарамаҫтан төп милли ҡиммәттәр һаҡлана.
Глобалләшеүҙең ыңғай яҡтарын мөмкин тиклем күберәк илдәргә таратыу һәм кире эҙемтәләрен йомшартыу — халыҡ-ара сәйәсәт иғлан иткән маҡсаттарҙың береһе.
Ҡорбанлыҡтың итен өс өлөшкә бүләләр: беренсеһен — етем-фәҡиргә, икенсеһен — туғандарға, өсөнсөһөн шул көндө бешереп, күрше-күләнгә, халыҡҡа ашатырға кәрәк.
Диңгеҙ министрының ярҙымсыһы буларак , ул флотты көсәйтеү, АҠШ-тың оборона ҡеүәтен тығытыу, көслө президент хакимиәте һәм актив тышҡы сәяйәсәт өсөн сығыш яһай.
1931 йылда, иҡтисади кризис киҫкенләшкән ваҡытта, ул штатта эшһеҙҙәрҙең ғаиләләренә ярҙам күрһәтеү буйынса Ваҡытлы ғәҙәттән тыш администрация төҙөй.
Фра́нклин Делано́ Ру́звельт (, МФА ; 30 ғинуар 1882, Хайд-Парк, Нью-Йорк штаты — 12 апрель 1945, Уорм-Спрингс, Джорджия) — АҠШ-тың 32-се президенты, быуаттың тәүге яртыһында донъя ваҡиғаларында үҙәк фигураларҙың береһе, донъя иҡтисади көрсөгө һәм Икенсе донъя һуғышы йылдарында Америка етәксеһе.
Һайлау кампанияһы барышында Рузвельт социаль-иҡтисади үҙгәртеп ҡороуҙарҙың төп идеяларын тәғдим итте, был идеялар уның кәңәшселәре тәҡдиме менән "Яңы курс" исемен алды.
1932 йылда Ф. Рузвельттың һайлау алды ярыштары һәм губернаторлыҡ ваҡытында АҠШ-тың Лейк-Плэсид ҡалаһында уҙған Ҡышҡы Олимпия уйындарын ҡабул итә.
Ул күп йылдар КПСС-тың төп баҫмаһы булған «Правда», шулай уҡ СССР ваҡытында илебеҙҙең бар тарафтарында ҙур популярлыҡ яулаған «Литературная газета» һәм «Комсомольская правда» гәзиттәре, «Огонек» һәм «Дружба народов» үҙәк журналдары менән хеҙмәттәшлек итә, Советтар Союзы буйлап ижади командировкаларға даими йөрөй.
Уларҙың натижәһендә үҙәк матбуғатта Азербайджан, Әрмәнстан, Грузия, Карелия һәм Яҡутстан тураһында ҡыҙыҡлы һәм йөкмәткеле очерктар баҫтыра, илебеҙҙең иң көслө һәм әүҙем очерк яҙыусыларының береһе булып таныла.
Әлбиттә, тыуған республикаһына оло ихтирам һәм һөйөү менән ҡараған Рәмил Хәкимовтың төп темаһы — ҡояшлы Башҡортостан, уның хеҙмәт һөйөүсән күп милләтле халҡы менән төрлө яҡлы сәнәғәте һәм ауыл хужалығы ҡаҙаныштары.
Авторҙың бер-бер артлы Мәскәүҙә донъя күргән публицистик йыйынтыҡтары — «Книга о Башкирии» , башлыса «Правда» гәзитендә һәм «Огонёк» журналдарында баҫылған төрлө жанр әҫәрҙәре һәм яңы ижад өлгөләре ингән «Мост» , «Сабантуй» , «Радостный мир» — һәм 1967 йылда Өфөлә нәшер ителгән «Здесь Азия встречается с Европой» китабы нәҡ беҙҙең республиканың киң ҡырлы бай тормош-көнкүрешен бөтә ил уҡыусыһына алып сыҡты.
Дәртле йәшлеге осоронда, үҙған быуаттың 50-се йылдары башында шиғыр яҙа башлаған Рәмил Хәкимов әҙәбиәткә ныҡлап 60-сы йылдарҙа рус телендә ижад итеүсе шағир булараҡ килә.
Артабан уның тағы ла «Голос космоса и колосьев» , «Достать себя» һәм «Верность времени» тип аталған шиғыр һәм поэмалары тупланған йыйынтыҡтары Өфөлә Башҡортостан китап нәшриәтендә баҫыла, ә «Протуберанцы Земли» исемле шиғырҙар тупланмаһы Мәскәүҙә «Молодая гвардия» нәшриәтендә сыға.
Ҡәләм оҫтаһы тыуған Башҡортостанының әҙәби образын бик оҫта һәм матур сағылдырыу өсөн бар тырышлығын һалған һәм шуға ла әҙип ижадында үҙенсәлекле урын алып торған «На семи дорогах» китабы 1974 йылда Мәскәүҙә донъя күрә.
Ул — республикабыҙ тураһында күп мәғлүмәтте дөйөмләштереп бергә туплаған документаль һәм бер үк ваҡытта әҙәби ижад емеше: баҫмала Башҡортостан тарихы боронғо яҙмаларҙа телгә алыныуҙан башлап революция ваҡиғаларына тиклем бик йәнле һүрәтләнә.
Республикабыҙҙың бөгөнгө хәл-тормошо, күп төрлө һөнәр эйәләре араһында хеҙмәт алдынғылары булып танылған замандаштарыбыҙҙың сағыу образдары — ысын мәғәнәһендә публицистиканың матур өлгөһө.
Уның «Здравствуй, Уфа!» , «Преображенный край» , «Степной батыр», «Башкирский кумыс», «Әнәс Асаевҡа — 60 йәш» һәм башҡа телефильмдәре тамашасы һөйөүен урынлы яуланы.
Репертуарында оҙон көйҙәрҙең инструменталь варианттары, шул иҫәптән «Ашҡаҙар», «Буранбай», «Ғилмияза», «Таштуғай», «Тәфтиләү», «Уйыл», «Урал», инструменталь көйҙәр «Йәйәүле Мәхмүт», «Сыңрау торна», йыр‑бейеү көйҙәре «Зарифа», «Мөғлифә», «Суҡ муйыл», «Перовский», «Порт‑Артур» һ.
Уҡыусылары араһында Башҡортостандың халыҡ артисы, ҡурайсы һәм йырсы Рәсүл Ҡарабулатов, республиканың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре Н. М. Кейекбирҙин һәм Р. Х.
Айытҡолов Азат Миңлеғәле улы — ҡурайсы, педагог, Рәсәйҙең атҡаҙанған , Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы , Башҡортостан комсомолының Ғәлимов Сәләм исемендәге йәштәр премияһы һәм Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, Салауат Юлаев ордены кавалеры .
Постгеморрагик , тимер дефицитлы , фолий ҡытлығы , нәҫелдән килгән гемолитик һәм тормошта барлыҡҡа килгән (эритроциттарҙың бөтөүенә булышлыҡ итеүсе ҡайһы бер дарыу препараттары һәм химик матдәләр тәьҫире булғанда) һ.
Төп симптомдары: тиҙ арыусанлыҡ, тын ҡыҫылыу, физик көсөргәнеш ваҡытында йөрәктең йыш тибеүе, тире ҡатламының ағарыныуы, баш әйләнеү, күҙ алды сыбарланыуы, күреү һәләтенең кәмеүе.
Сәғит Хәйәлин тыуған ауылы Байҙар Сабаһы һәм Ҡазан өйәҙенең башҡа ауылдарынан үҙе менән 173 ғаиләне ияртеп, Һаҡмар йылғаһы буйына барып ултыра.
Түбәнге үҙән майҙаны даими миҙгелле һыу баҫыуға дусар була, был миҙгелле һаҙлыҡтарҙың барлыҡҡа килеүенә булышлыҡ итә, уның киңлеге Маккарти утрауынан көнбайышҡа табан 2 км-ға етә.
Штат Көнбайыш Африкала урынлашҡан, оҙонлоғо яҡынса 400 км булған һыҙат формаһында, Гамбия йылғаһының ике яғынан һуҙылған, һыҙаттың киңлеге башлыса 24 км-ҙан 28 км-ға тиклем, тамағында — 45 км.
Халыҡтың 95,7 % ислам дине тота, ә ҡалғандары: христиан — 4,2 %, традицион инаныуҙар 0,2 % (анимализм, фетишизм, ата-бабалар культы, тәбиғәт көстәре һ.б.) диндәрен тота.
Шуның өсөн дә бөгөнгө көндә әҙәпле, әхлаҡи яҡтан тәрбиәле, юғары кимәлдәге шәхестәрҙе тәрбиәләү мәсьәләһе, юғары дәрәжәгә күтәрелергә тейеш.
«Кеше бер генә тапҡыр йәшәй. Уның ғүмерен фәҡәт тәрбиәле балалары, изге эше, үҙе ҡалдырған яҡты иҫтәлектәре генә дауам итә ала. Фәҡәт Кешелек донъяһы ғына мәңгелек. Һәр быуын ошо Мәңгелек донъяны үҙенең холҡо-фәғеле, изгелеге менән матурларға, күркәмлек өҫтәй барырға, киләсәк быуынға уңдырышлы ер, саф, матур тәбиғәт һәм рухи байлыҡ ҡалдырырға тейеш. Башҡорттар бөтә ошо ҡиммәтте әҙәплелек тип атаған, ә үҙ ғүмерен әйтеп үтәлгән яҡшылыҡҡа арнаған кеше Әҙәпле кеше тигәндәр», - тип билдәләй “Башҡорт мәҙәниәте” дәреслектәре авторы, билдәле педагог М.С.
Әҙәплелек сифаттары тураһында һөйләгәндә, йыш ҡына телгә ала килгән «Хәҙистәр»ҙә «Атайың мөхәббәтен һаҡла, зинһар, юғалтма, юғиһә Аллаһы тәғәлә һиндәге нурҙы һүндерер,»-тип әйтелгән.
Әҙәп - тәртип практикаһы, кешеләр араһындағы мөнәсәбәттәр тәжрибәһе, әхлаҡ-тәртиптең әхлаҡи талап күренештәрендә асыҡ итеп бирелгән принциптары һәм нормалары.
Хәҙерге замандың күренекле ғалимы Дамир Вәлиев әҙәптең асылына ҡағылып: «…аң ул асылында әҙәпле күренеш,» тип яҙа, ул бының менән ғәҙәти аңдың әҙәпте аңлауы һәм шулай уҡ уны төшөнөүҙең фәнни кимәленең дә дөрөҫлөктән алыҫ икәнен күрһәтә.
Ғалим Фридрих Хайектың әҙәпте аңлауы бигерәк тә иғтибарға лайыҡлы, ул былай тип яҙған: «. беҙҙең әҙәп аҡыл тарафынан ғына тыуҙырылыусы булып ҡына ҡалмайынса, ҡайһы бер һыҙаттарында хатта унан да юғары, сөнки ул кешенең эш-ҡылығына идара итә, уларҙы бер аңдың ғына асырға һәм аҡларға көсөнән етмәй.».
Урта быуаттар аҙағынан башлап был ҡағиҙәләр этикет тип йөрөтөлә, үҙ-ара аралашыу ысулдары, әхлаҡи һәм рухи үҫеш дәрәжәләре лә ҙур йоғонто яһай.