polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Был юҫыҡтан эмоция үҙенән үҙе бындай кисерештәрҙе тыуҙыра, әммә был мотлаҡ түгел икәнен аңлау зарур, сөнки кисерештәр бары эшмәкәрлектең эске яйға һалыу процессына ғына ҡайтып ҡала.
Эмоциялар тәбиғи, хәрәкәткә килтереүсе һәм секреция үҙгәртеүҙәренә ҡайтып ҡалған тыумыштан килгән ябай эмоциональ процестарҙан алып хәтһеҙ ҡатмарлы һәм инстинкт нигеҙен юғалтҡан процестарға тиклем эволюцион үҫеш кисергән: улар булыусы йә ихтимал хәлдәргә, уларҙа ҡатнашыуыңа шәхси баһалау ҡарашын сағылдыра.
Шул уҡ ваҡытта Суд юрисдикцияһын таныған дәүләт уны судҡа икенсе дәүләт саҡырғандан һуң, бындай юрисдикцияның ҡулланылырға тейеш түгел тип иҫәпләүе мөмкин.
Мәҫәлән, Судта урындар донъяның төп төбәктәре буйынса бүленгән: Африканан — өс, Латин Америкаһынан — ике, Азиянан — өс, Көнбайыш Европанан һәм башҡа дәүләттәрҙән (был төркөмгә Канада, Ҡушма Штаттар, Австралия, Яңы Зеландия инә) — биш һәм Көнсығыш Европанан ике ағза.
Бындай рәсми булмаған бүленеш 2008 йылдың 6 ноябрендә, Генераль Ассмаблеяла тауыш биреү ваҡытында, вәкәләттәрен тамамлаусы судьялар араһында ошо төбәктән берәр судья булыуға ҡарамаҫтан, Азиянан ике кандидат иң күп тауыш йыйып, Африкаға бер тауыш та булмауы асыҡланғандан һуң барлыҡҡа килә.
Уның 1-се статьяһы: «Берләшкән милләттәрҙең төп суд органы сифатында БМО Уставы менән ойошторолған Халыҡ-ара суд ошо Статуттың түбәндәге ҡарарҙарына ярашлы ойошторола һәм эшләй», — тип иғлан итә.
Мәсьәләләрҙе хәл итеүҙе тиҙләтеү маҡсатында Суд йыл һайын биш судьянан торған палата ойоштора һәм, яҡтарҙың үтенесе буйынса, эште ябайлаштырылған тәртиптә хәл итеүе мөмкин.
Бынан тыш, ошо уҡ статьяның 2-се пунктына ярашлы, Генераль Ассамблея БМО-ның башҡа органдарына ла, махсуслаштырылған ойошмаларға ла консультатив һығымталар алыуға рөхсәт бирә.
Әлеге ваҡытта бындай хоҡуҡ БМО-ның өс органына (Иҡтисади һәм Социаль Совет, Опека буйынса совет һәм Генераль Ассмаблеяның Сессия-ара комитеты) һәм 16 учреждениеға (ЮНЕСКО, Халыҡ-ара хеҙмәт ойошмаһы, Бөтә донъя Һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы, Бөтә донъя банкы, Бөтә донъя Граждандар авиацияһы ойошмаһына һ.б.) бирелгән.
Улар гражданлығына ҡарамаҫтан, юғары әхлаҡи сифаттарға эйә булған, үҙ илдәрендә юғары суд вазифаларына һайланыу өсөн ҡуйылған талаптарға яуап биргән йәки халыҡ-ара хоҡуҡ өлкәһендә абруй яулаған юристар.
Халыҡ-ара суд дәүләттәр араһында килеп тыуған аңлашмаусылыҡтарҙы һәм бәхәстәрҙе тыныс юл менән хәл итеү һәм донъяла тәртип булдырыу, хоҡуҡиәтте тәьмин итеүҙә төп урында тора.
Ҡайһы бер договорҙарҙа ағза-дәүләт икенсе ағза-дәүләт менән договорҙағы аңлатма йәки уны артабан файҙаланыуға ҡағылышлы бәхәс килеп тыуған осраҡта алдан уҡ Судтың юрисдикцияһын таныуға йөкләмә ала.
Уның Уставына ярашлы, БМО-ның төп маҡсаттарының береһе — «тыныс ысулдар менән, ғәҙеллек һәм халыҡ-ара хоҡуҡ принциптарына ярашлы, тыныслыҡты боҙоуға килтереүе ихтимал булған халыҡ-ара бәхәстәрҙе һәм хәл-торошто көйләү»гә өлгәшеү өсөн булдырылған.
Эште Судҡа тапшырыу тураһында шарт ФАО, ВОЗ, ЮНЕСКО кеүек махсуслаштырылған ойошмаларҙың Уставына, халыҡ-ара характерҙағы енәйәттәр, халыҡ-ара экологик хоҡуҡ өлкәһендәге конвенцияларҙа һәм башҡа халыҡ-ара договорҙарға индерелгән.
ППМП үҙенең 1945 йылдың октябрендә үткән һуңғы сессияһында архивын һәм милкен Гаагала Тыныслыҡ йортонда урынлашасаҡ Халыҡ-ара судҡа тапшырыу тураһында ҡарар ҡабул итә.
Хөкөмдарҙар ағзалары һайлауҙар маҡсаты өсөн вето һалыу хоҡуғына эйә булмаған БМО-ның Генераль Ассамблеяһы һәм Именлек Советы тарафынан 9 йылға һайлана һәм ҡабаттан да һайлана ала.
БМО Уставының 96-сы статьяһының 1-се пунктына ярашлы, Генераль Ассамблея йәки Именлек Советы Халыҡ-ара судтан «теләһә ниндәй юридик мәсьәлә буйынса» консультатив һығымта һорарға мөмкин.
Бынан тыш, яҡтар килешкән осраҡта, Суд эште принцибы нигеҙендә, йәғни ғәҙеллек буйынса, ғәмәлдәге халыҡ-ара хоҡуҡ нормалары менән сикләмәйенсә, хәл итә ала.
Ә регенерацияға һәләтле хайуандарҙың (балдаҡлы селәүсендәр, гидроидтар, яҫы селәүсендәр, энәтирелеләр) тәне киҫәктәргә бүленһә лә, һәр береһе үҙҙәрен «төҙөп» тулыландыра һәм яңы хайуанға әүерелә.
Мито́з — хромосомаларҙың икеләтә артыуынан һуң күҙәнәктәрҙең тигеҙ бүленеүе; күҙәнәк бүленешенең төп формаһы; асылы хромосомдарҙың бүленгән күҙәнәктәрҙә тигеҙ бүленеп урынлашыуынан тора.
Ғалим тарафынан Гильберт арауығындағы үҙэйәртеүле абстракт операторҙарҙың болартыуҙары өсөн регулярланған эҙҙәрҙең формулаларын тикшереү һәм иҫбатлау ысулы табылған, уның нигеҙендә теләһә ниндәй болартыуҙар өсөн яҡшыртылмай торған һөҙөмтә алынған; математика физиканың ике үлсәмле булған моделле болартыуҙары өсөн эҙҙәр формулаһы һәм башҡа сығарылған.
Мәҫәлән, 1981 йылда уҡ фонд Шаньтоу университетын төҙөүгә 3 миллион доллар бүлә, аҙаҡтан Сингапур менеджмент университетына , Сингапур милли университетына, медицина факультеты Ли Кашин исемен йөрөткән Гонконг университетына, Берклиҙағы Калифорния Һәм Альберт университеттарына ҙур суммалар бирелә.
Шулай уҡ Ли Кашин Һинд океанындағы цунами , үҙенең тыуған Чаочжоу ҡалаһындағы һыу баҫыу һәм Сычуань ер тетрәүе зыян китергән кешеләргә ярҙам ҡулын һуҙа, дарыуҙар һәм бик кәрәкле әйберҙәр ала, йорттарҙың һәм коммуникацияларҙы тергеҙеүҙе финанслай.
Активтарының дөйөм суммаһы 8,3 миллиард доллар булған фонды аша Ли белем биреүҙе, һаулыҡ һаҡлауҙы һәм мәҙәниәтте үҫтереүгә 1,9 миллиард долларға тиң булған грант бирә (аҡсаларҙың яртыһы медицина уҡыу йорттарын һәм һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә тикшеренеүҙәрҙе, 2/5 тирәһе — уҡыу йорттарын һәм белем биреү программаларын финанслауға тотонола).
Уның бер интервьюһында әйткән һәм тиҙ арала киң таралған һүҙҙәре быға яҡшы аңлатма бирә: «Киләсәк күп нәмәнән тора, әммә ул кешеләрҙең йөрәктәрендә һәм уйҙарында тыуа. Шуның өсөн үҙ маҡсаттарыңа ирешеүҙе генә түгел, ә бөтә кешелек донъяһының ғүмере тураһында ла уйларға кәрәк».
Ли Кашин фонды үҙенең проектарын Гонконгта, Ҡытайҙа, Тайванда, Японияла, Һиндостанда, Сингапурҙа, Австралияла, Бөйөк Британияла, Америка Ҡушма Штаттарында, һәм Канадала тормошҡа ашырған.
1981—1992 йылдарҙа Өфө нефть институты һәм Өфө дәүләт нефть техник университетының органик химия кафедраһы мөдире, 1992—1997 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының Нефтехимик эшкәртеү проблемалары институты директоры.
Имашев тарафынан ацеталдәрҙең гетеро- һәм гомолитик реакцияларының законлыҡтары билдәләнә, полифункциональ гетероорганик берләшмәләр алыуҙың яңы ысулдары табыла, юғары һөҙөмтәле эреткестәр, пластификаторҙар, коррозия ингибиторҙары производствоға индерелә.
1968 йылда Өфө нефть институтын тамамлағандан һуң ошо юғары уҡыу йортонда эшләй , 1981 йылдан алып органик химия кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта 1991—1992 йылдарҙа — проректор, 1992—1997 йылдарҙа Нефтехимия эшкәртеү проблемалары институты директоры һәм «Нефтехимпереработка институты»ның генераль директоры.
Ул «Дуҫлыҡ» халыҡ-ара балалар хор ассамблеяһында , «Талант ҡанаттарында» халыҡ-ара балалар һәм үҫмерҙәр конкурс-фестивалендә , Хор коллективтарының республика конкурстарында лауреат була.
Уртансы кластарҙа уҡыусы балаларҙың «Умырзая» исемле хоры «Өфө — Башҡортостан халыҡтарының дуҫлығы һәм берҙәмлеге баш ҡалаһы» ҡала мәҙәниәт һәм сәнғәт фестивалендә , «Хор йәйғоро» республика конкурсында , «Талант ҡанаттарында» халыҡ-ара балалар һәм үҫмерҙәр конкурс-фестивалендә ҡатнашып лауреатлыҡ яулай.
Музыка-хор , халыҡ һәм тынлы музыка инструменттары (аккордеон, балалайка, баян, гитара, домра, ҡурай, саксофон, флейта), ҡыллы , фортепьяно, хореография, художество, әҙерлек бүлексәләре бар.
1977 йылда 1-се балалар художество мәктәбе һәм 6-сы музыка мәктәбе, Серго Орджоникидзе исемендәге мәҙәниәт һарайының музыка-хор студияһы нигеҙендә Өфө сәнғәт мәктәбе булараҡ асыла.
Һыбай йөрөү өсөн ат егеү кәрәк-ярағы төп өлөштәрен башлыҡтан, моронһалыҡтан һәм оҙон теҙгендән торған нуҡта, ауыҙлыҡ менән йүгән, эйәр, сергеһе менән үңлек, айыл , өҙәңге, күмелдерек һәм ҡойошҡан, ҡанъяға, ҡамсы тәшкил иткән.
Йүгәнде һырлап һәм семәр баҫып, көмөш йүгертелгән металл өҫтәмәләр, ҡайһы ваҡыт төҫлө быяла һәм таш ҡаштар ҡуйылған, нәҙек ҡайыштан суҡтар тағылған айылдар менән биҙәгәндәр.
Эйәрҙәр ҡашаға, ҡаптал формаһы һәм биҙәлеше менән айырылған: алғы ҡашын бейегерәк эшләгәндәр, ҡайһы ваҡыт ҡош, йәнлек йәки йылан башы рәүешендә юнғандар, йыш ҡына уны вертикаль рәүештә, артҡыһын тәпәшерәк һәм ауышыраҡ ҡуйғандар.
Эйәрҙең алғы ҡашағаһы геометрик орнаментлы семәр, ярым ай рәүешендәге металл өҫтәмәләр менән, көмөш йүгертеп, сәскә-үҫемлек орнаменты, ҡусҡар биҙәге төшөрөп биҙәлгән.
Өҙәңге тимерҙән эшләнгән, ҡайһы ваҡыт көмөш һыр менән биҙәкләнгән; оронан ҡырҡып яһалғандары осраған (йөрәк рәүешендә бөтөн йәки аҫҡы мөйөштәре түңәрәкләтелеп өсмөйөшләп бөгөлгән).
Бер атты дуға менән егеү өсөн ҡолаҡбаулы һәм тамаҡбаулы ҡамыт, айыллы ыңғырсаҡ, арҡалыҡ, бауырлыҡ, дуға, ышлыя, ауыҙлыҡ һәм теҙген менән йүгән, дилбегә, дуғаһыҙ егеүгә ҡамыт, мисәү, ҡолаҡһа кәрәк.
Был ауырыуҙың теш туҡымаларының минераллашыуы боҙолоуы менән бәйле, быға эмалдең тыумыштан етешһеҙлеге һәм бала саҡтағы ҡайһы бер ауырыуҙар сәбәпсе булыуы ихтимал.
Был ауырыу эмаль етешһеҙлектәренең барлыҡҡа килеүенән: тәүҙә теш өҫтөндә аҡбурлы таптар, һуңынан көрән таптар барлыҡҡа килә, ә һуңынан улар урынында йә нөктә, йә һыҙыҡлы етешһеҙлектәр барлыҡҡа килә.
Дауалау өсөн башлыса фторлау ҡулланыла — эмалға натрий фторын һөртөү, шулай ҙа ҡайһы бер осраҡтарҙа тештәрҙе артабан изоляциялау өсөн коронкалар ҡуйырға мөмкин.
Был ауырыуҙың киң таралыуы һаулыҡ һаҡлау органдары алдына теш ауырыуҙарын профилактикалау сараларын әҙерләү, уларҙы дауалау ысулдарын камиллаштырыу, сирҙе тыуҙырыусы сәбәптәрҙе өйрәнеү бурыстарын ҡуя.
Стоматоло́гия — медицина фәненең тештәрҙе, уларҙың төҙөлөшөн һәм функцияларын, уларҙы профилактикалау һәм дауалауҙы, шулай уҡ ауыҙ ҡыуышлығын: ауыҙ, яңаҡ һөйәге бит һәм муйындың сиктәш өлкәләре ауырыуҙарын өйрәнеүсе бүлеге.
Тештөрҙе имплантациялау һәм тергеҙеү, хатта бик ныҡ боҙолған тештәрҙе тергеҙеү мөмкинлеге, юғары сифатлы пломбалау материалдары һәм тештәрҙе дауалау өсөн заманса ҡорамалдар барлыҡҡа килде.
Бөйөк Ватан һуғышынан һуң стоматология бигерәк тә етеҙ темптар менән үҫә, яңы стоматологик институттар асыла, төрлө тикшереүҙәр уҙғарыла, яңы бормашина һәм стоматологик ҡоролмалар сығарыла.
Ҡыйыҡ елкән, тура елкәндәр ҡулланған ел баҫымынан тыш, шулай уҡ төп, компоненттарҙың береһе булараҡ, самолёт ҡанатының күтәргес көсөнә оҡшаш елдең күтәргес көсөн дә ҡуллана.
Ротарлы этәргес, Флетнер роторы — елдең хәрәкәт итеүенең әүҙем системаһы — карап палубаһына вертикаль рәүештә ҡуйылған ҙур бейек цилиндр , ул боролош яһағанда Магнус эффекты арҡаһында ел энергияһын ҡуллана.
Кайт (ингл. — , ҡайһы берҙә шулай уҡ ингл. — «осоусы елкән», «елкәнле», «һауа елкәне», һүҙмә-һүҙ — «күк елкәне») — парапландың аналогияһы ярҙамында эшләнгән конструкция, мәҫәлән, махсус сёрфта йәки башҡа ҡатмарлыраҡ конструкцияларҙа, тик һыуҙа түгел.
Рәсәй Федерацияһының Сауҙа суднолар йөрөү кодексы судноны «сауҙа суднолар йөрөү маҡсатында ҡулланылған үҙйөрөшлө йәки үҙйөрөшлө йөҙөү ҡоролмаһы» тип билдәләй.
күңел асырға сығыу өсөн судно — 18 кеше, шул иҫәптән пассажирҙар һаны 12-нән артмаҫҡа тейеш булған һәм коммерцияға ҡарамаған һәм һыуҙа ял итеү өсөн тәғәйенләнгән судно;
Диңгеҙ ҡанундарында диңгеҙҙә йөҙөүсе судно үҙйөрөшлө йәки үҙйөрөшлө булмаған йөҙөү ҡоролмаһы тип аңлатыла, йәғни кеше тарафынан яһалма рәүештә эшләнгән объект, ул диңгеҙҙә даими йөҙөүсе хәлдә булыу өсөн тәғәйенләнә.
Ҡоролманы судно итеп таныу өсөн уның үҙ двигателе менән йыһазландырылыуы, экипаждың унда булыу-булмауы, хәрәкәт итеүе йәки башлыса стационар йөҙөү хәлендә булыуы мөһим түгел .
Мәғәнәгә ярашлы, судноларға караптар, катерҙар, яхталар һәм үҙҙәре хәрәкәт итә алмаған баржаларҙан башҡа тағы ла байдаркалар, һалдар, өрөп тултырыла торған кәмәләр, һыу велосипеды һәм сёрфинг өсөн таҡталар, шулай уҡ йөҙөп йөрөүсе буровойҙар, экранопландар, экранолёттар, гидросамолёттар, һыу үткәрмәй торған корпуслы һәм һыуҙа батмай, һыу өҫтөнән һәм аҫтынан йөҙә алған (һыу өҫтөнә ҡағылып — өрөп тултырыла торған кәмәләр, экранопландар, экранолёттар) һәм тағы ла төрлө ҡоролмалар инә.
Эске энергияны ҡулланып хәрәкәт итеү системаһының көсө эш мөхите судноның трансляцион хәрәкәтенә ҡапма-ҡаршы яҡҡа ташланғанда барлыҡҡа килгән реактив көстәр арҡаһында барлыҡҡа килә.
Рәсәй Федерацияһының Эске һыу транспорты кодексы судноны навигация маҡсатында ҡулланылған үҙйөрөшлө йәки үҙйөрөшлө йөҙөү ҡоролмаһы тип билдәләй, шул иҫәптән ҡатнаш судноһы, паром, драга һәм драга снарядтары, йөҙөүсе кран һәм башҡа техник ҡоролмалар.
МППСС судно тип йөҙөү ҡорамалдарының бөтә төрҙәрен, шул иҫәптән һыуҙа ташыу сараһы булараҡ файҙаланылыуы йәки ҡулланылыуы ихтималлығы булған һыу һыйҙырышһыҙ судноларҙы, экранопландарҙы һәм гидропландарҙы аңлата.
1942 йылдың авгусында башлап Брянск, Көньяҡ-Көнбайыш, Сталинград, Үҙәк, Белоруссия, 1-се һәм 2-се Белоруссия фронттарында хеҙмт ит, Мәскәү алышында , Белёв ҡалаһынан көньяҡ-көнбайыш һәм көньяҡ йүнәлештәрендәге һөжүм алыштарында , Чернигов-Припять, Гомель-Речица , Каликович-Мозырь, Белорус, Рига , Варшава-Познань, Көнсығыш-Померания һәм берлин һөжүм операцияларында ҡатнаша.
1943 йылдың 27 сентябренән 28 сентябренә дошмандың көслө артиллерия һәм пулемёт уты аҫтында Ф. Ғәбдрәшитов штурмлау төркөмө составында полкында беренсе булып Нивки ауылы тирәһендә Днепр йылғаһы аша сыға һәм үҙенең пулемёты уты менән дошманды сигенергә мәжбүр итә һәм шуның менән ҡалған подразделениеларҙың йылға аша уңышлы сығыуына һәм яуланған плацдармда нығынып ҡалыуына булышлыҡ итә.
Станоклы пулемёттың беренсе номерлы расчеты Ф. Ғәбдрәшитов 1943 йылдың 18 сентябрендә Березна һәм Бегач ауылдары өсөн алыштарҙа үҙенең станоклы пулемётын эскадрон флангына сығарып ҡуя һәм, эскадронды ҡаплап, дошманға контратака ойоштороу өсөн мөмкинлек бирмәй, шуның менән ул полк подразделениеларының әлеге ауылдарға уңышлы үтеп инеүҙе һәм тиҙ рәүештә яулауҙы тәьмин итә.
СССР-ҙың Юғары Советы Президиумының 1944 йылдың 15 ғинуар ындағы Указына ярашлы немец-фашист илбаҫарҙары менән көрәштә командованиеның хәрби заданиеларын өлгөлө үтәгәне өсөн һәм шул ваҡытта күрһәткән батырлығы һәм ҡаһарманлығы өсөн гвардия рядовойы Ғәбдрәшитов Фазулла Ғабдулла улы Советтар Союзы Геройы исеменә лайыҡ була һәм уға Ленин ордены һәм «Алтын Йондоҙ» миҙалы .
Ғәбдрәшитов үҙенең тачанкаһында беренсе булып ауылға бәреп инә, мәргән пулемёт уты менән ун ике дошман һалдатын һәм офицерын юҡ итә һәм полк подразделениеларына юғалтыуһыҙ ауылды биләүҙе тәьмин итә.
Ғәбдрәшитов Фазулла Ғабдулла улы — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яугир, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының станоклы пулемёт тоҫҡаусыһы, гвардия рядовойы.
Төрлө жанрҙарҙа сығыш яһаған билдәле һорнайсылар араһында — Морис Андре, Луи Армстронг, Диззи Гиллеспи, Тимофей Докшицер, Клиффорд Браун, Майлз Дэвис, Чет Бейкер, Фредди Хаббард, Уинтон Марсалис, Сергей Накаряков, Георгий Орвид, Эдди Кэлверт, Артуро Сандоваль.
Һорнайсы — түбән дәрәжә, торбала уйнаусы, йәғни атлы, артиллерия ғәскәрҙәрендә, Рәсәй империяһы заманындағы ҡораллы көстәрҙә хәүеф-хәтәр тураһындағы торба ярҙамында белгертергә тейешле.
Рәйес Түләковтың «Ҡашмау йәки „Йүгәнем бар — атым юҡ“» , «Егет һүҙе» , «Буранбайҙың яҙған хатын уҡып» , «Мең дә бер кис» китаптарына тупланған ижадында башҡорт характерының бөтөн яҡтары: саялығы ла, сәмһеҙлеге лә, мәғәнәлелеге лә, мәғәнәһеҙлеге лә, моңлолоғо ла, моңһоҙлоғо ла үҙенсәлекле сағылыш таба.
1526 йылда Бабур 20 меңлек ғәскәре менән һиндостанға баҫып ингән, бер нисә яуҙа еңгән һәм Моголдар империяһына башланғыс һалған, һинд феодалдары өҫтөнән еңеүе менән Бабур үҙенең тәжрибәле, яуҙарҙа сыныҡҡан армияһына, оҫта артиллерияға һәм яңы һуғыш алымдарына (мәҫәлән, йәйәүле ғәскәрҙе һәм артиллерияны ҡайыштар менән бәйләнгән ылауға ышыҡлау) бурыслы булған.
Император булғас (Бөйөк Моголдар империяһында императорҙы «падишаһ» тип йөрөткәндәр) Бабур феодаль ыҙғыштарҙы бөтөргән, сауҙаны ҡурсалаған, ләкин ул үҙ империяһына нигеҙ һалыр-һал-маҫтан, 1530 йылда вафат булған.
Ләкин был уларҙың хәлдәрен ауырайтҡан, сөнки аҙыҡ-түлек бик арзан булғанлыҡтан, крәҫтиәндәр ростовщиктарҙан бурысҡа аҡса алып торорға мәжбүр булған.
Мосолман хакимдары, халыҡтың әҙселеге вәкилдәре булып ҡалһа ла, һиндостанға быуаттар буйы идара итә алған, сөнки улар алып барған сәйәсәт, индус кенәздәре сәйәсәтенән бер нәмәһе менән дә айырылмаған.
Яҡынса ике быуат дауамында империяның сиктәре көнбайышта — Һинд йылғаһы бассейны, төньяҡ-көнбайышта — төньяҡ Афғанстан, төньяҡта Кашмирҙан алып көнсығышта Бангладеш һәм көньяҡ Һиндостандағы Декан яҫы таулығына тиклем һуҙылған.
Һинд теленә яраҡлаштырып «могол» тип әйтеү һиндостанда хәрби-феодал аҡһөйәктәрҙең мосолман өлөшөн, ә унан ситтә Дели тәхетендә нығынған Бабур династияһы нәҫелдәрен атауға әйләнгән.
1956 йылда мосолмандар 37 мең , 1989 йылға 121 меңгә етә Мосолман ғаиләләрендә тыуым күп булыуға ҡарамаҫтан, ХХ быуаттың икенсе яртыһында Монголияла уларҙың һаны кәмей бара.
2013 йылда Ҡазан ҡалаһында ҡатай башҡорттары ижадын өйрәнеүгә арналаған «Фольклор башкир-катайцев » тигән темаға диссертация яҡлай һәм «филология фәндәре кандидаты» тигән ғилми дәрәжә ала.
1995 йылда Өфө дәүләт сәнғәт институтынауҡырға инә һәм уны «ҡурай класы уҡытыусыһы» һәм «халыҡ музыка ҡоралдары ансамбле етәксеһе» һөнәрҙәре буйынса 2000 йылда тамамлай.
Хәрби архив документарында әйтелеүенсә, капитан Шәриф Сөләймәнов 1943 йылдың 18—19 ноябрендә Гомель өлкәһенең Короватичи ауылы өсөн барған ҡаты алыштарҙа күрһәткән тиңдәшһеҙ батырлығы өсөн «Советтар Союзы Геройы» исеменә лайыҡ була.
Шәриф Сөләймән улы Сөләймәнов 1920 йылдың 13 октябрендә Өфө губернаһы Бөрө өйәҙенең Ҡайынлыҡ волосы үҙәге булған Яңы Ҡайынлыҡ ауылында тыуған.
Хәрби батырлыҡтары өсөн бирелгән «Алтын Йондоҙ» миҙалына, Ленин, дәрәжә Богдан Хмельницкий, Ҡыҙыл Йондоҙ, ике һәм бер дәрәжә Ватан һуғышы ордендарына яуаплы һәм бер ҙә еңел булмаған етәкселек эшендәге ҡаҙаныштары өсөн Шәриф Сөләймән улының күкрәген тағы ла бер Ленин, Октябрь Революцияһы, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ һәм «Почёт Билдәһе»ордендары биҙәй.
Уҙған быуаттың 50—60-сы йылдарында Шәриф Сөләймән улы совет һәм партия органдарында эшләй: 1954 йылдан Дүртөйлө район Советы башҡарма комитеты рәйесе, 1956-64 йылдарҙа КПСС-тың Кушнаренко район комитетының беренсе секретары була.
Артабан ҡасандыр үҙе хеҙмәт юлын башлаған Саҡмағош районын етәкләй — 1964 йылдан 1971 йылға тиклем район Советы башҡарма комитеты рәйесе һәм КПСС-тың район комиетының беренсе секретары була.
Ауылдаштары хәтерләүенсә, ниндәй генә яуаплы вазифа башҡармаһын, Шәриф Сөләймән улы үҙ төйәгенең тоғро улы булып ҡала, тыуған яҡтарын онотмай: мөмкинлек булғанда, туғандары һәм яҡташтары янына даими ҡайтып йөрөй, көсөнән килгәнсә ауылдағы һәм райондағы төрлө мәсьәләрҙе хәл итеүҙә лә ярҙам ҡулы һуҙа.
Японияға ҡаршы һуғыш хәрәкәттәрендәге ҡыйыулығы өсөн дәрәжә Ватан һуғышы ордены, «Батырлыҡ өсөн», «Германияны еңгән өсөн», «Японияны еңгән өсөн» миҙалдары менән бүләкләнә.
1979 йылдан алып Шваб « » йыллыҡ баҫмаһын баҫтырып сығара башлай, унда бөтә донъялағы иҡтисад, конкуренция һәм эшҡыуарлыҡ тәжрибәһе тураһында мәҡәләләр баҫылып сыға.
Клаус Мартин Шваб — Швейцария иҡтисадсыһы, 1971 йылдан алып Давос ҡалаһында уҙғарылған Бөтә донъя иҡтисади форумының нигеҙләүсеһе һәм алыштырғыһыҙ президенты.
1998 йылда үҙенең ҡатыны менән «Швабтың социаль эшҡыуарлыҡ фонды»на нигеҙ һала, ә 2004 йылда Клаус Шваб «Глобализацияның йәш лидерҙары форумы» фондын ойоштора.
Уйынды ҡарарға Юғары хоккей лигаһы һәм Башҡортостан хоккей клубтарының төп бағыусыһы «Башнефть» йәмғиәте етәкселеге менән бер рәттән донъяла танылған легендар хоккейсылар Борис Михайлов, Владимир Петров һәм Сергей Гимаев килгәйне.
Еңгән өсөн команда өс мәрәй ала, ике мәрәй өҫтәмә ваҡытта йә булиттар серияһында еңеү өсөн бирелә, өҫтәмә ваҡытта йә булиттар серияһында еңелгәндәргә бер мәрәй бирәләр, ә төп ваҡытта еңелеү өсөн бер-нимә лә бирелмәй.
У — урын, Е — еңеүҙәр, ӨВЕ — өҫтәмә ваҡытта еңеүҙәр, БСЕ — буллиттар серияһында еңеүҙәр, БСО — буллиттар серияһында отолоу, ӨВО — өҫтәмә ваҡытта отолоуҙар, О — отолоуҙар, Ш — кереткән-үткәргән шайбалар, Ш — шайбалар айырмаһы, М — мәрәйҙәр
«Казцинк-Торпедо» хоккей клубы исемен «Торпедо»ға алмаштырҙы, ә «СКА-Карелия» командаһы Санкт-Петербург ҡалаһына күсә һәм «СКА-Нева» тип исемен үҙгәртә.
Көнсығышта фарсыларҙың һөжүмен уңыш менән кире ҡағып йөрөгәнендә ул Рим хәрби хеҙмәтендәге икенсе варвар Сир-ғәрәп сүллегендәге юлбаҫар шәйехтең улы Филипп Ғәрәп тарафынан ҡолатыла.
Был семиттың өлөшөнә 248 йылда Римдың мең йыллығы тантанаһын бик бай итеп үткәреү бәхете тейә, ләкин тәхеттә ул оҙаҡ ултырмай: уның легаты, Деций, үҙенең һалдаттары баҫымы аҫтында унан власты тартып алырға мәжбүр була.
Иллириянан сыҡҡан генералдар ғына Римдың төп таянысы булып ҡала, готтарға ҡаршы тороу өсөн тупланып, береһенән-береһе һәләтле полководецтар етәксе итеп һайлана: Клавдий , Аврелиан, Проб һәм Кар.
Һөҙөмтәлә, Нерон осоронда хәрби фетнә күтәрелә; император үҙ-үҙенә ҡул һала, граждандар һуғышының киләһе йылында бер-бер артлы алмашынған өс император — Гальба, Отон, Вителлий — һәләк була.
Август званиеһындағы императорҙың империяның икенсе яртыһы менән идара иткән Август званиелы тағы бер иптәше була; был Августарҙың икеһенең дә берәр Цезары була, ул үҙ Августының идаралашташы һәм наместнигы булып тора.
Император власын ошо рәүешле бүлгесләү империяның дүрт яғында бер юлы пәйҙә булыу мөмкинлеген бирә, ә Цезарҙар һәм Августар йәһәтенән иерархик ҡоролош уларҙың мәнфәғәттәрен берләштерә һәм баш командующийҙарҙың власҡа ынтылышына легаль юлдар аса.
Әфәнде титулы элек ҡолдарҙың хужаһына өндәшеү һүҙе булып торһа, хәҙер ул императорҙың рәсми титулына әйләнә; һәм — мөҡәддәс — һүҙҙәре уның власына ҡарата әйтелә; теҙләнеү урынына хәрбиҙәрсә честь биреү индерелә: императорҙың алтынлы, аҫыл ташлы ризаһы менән ынйылы диадемаһы яңы власҡа күрше Фарсы дәүләтенең көслө йоғонтоһон раҫлай.
Рим легиондарының бер-бер артлы үҙ командирҙарын император итеп һайлауы был власты кәмһетә, уның теләһә кем ҡулына эләгеү мөмкинлеген бирә, шуның менән Римдың тотороҡлолоғо, ныҡлығы йомшара.
Империя майҙаны бик ҙур булғанлыҡтан император ғәскәрҙәргә тотош контроллекте тормошҡа ашыра алмай, империяның икенсе яғында легиондар теләгән бер ваҡытта үҙҙәренең яратҡан командирын император итеп иғлан итеү мөмкинлегенә эйә була.
Хәрби диктатура, республика учреждениелары һәм провинциялар менән генә сикләнмәйенсә, Римда ла урынлаша — уның алдында сенат хөкүмәтлек әһәмиәтен юғалта, халыҡ йыйыны бөтөнләй юҡҡа сыға.
Ул Боронғо римдағы март айынан башлана торған йылдың алтынсы айына үҙенең исемен бирергә рөхсәт итә, ләкин үҙен илаһилаштырыуға юл ҡуймай, бары тик «илаһ улы» тигән ҡушымтаны ғына рөхсәт итә.
Беренселәренә тыныс төбәктәр ҡарай, уларҙың проконсул званиеһындағы хакимдары әүәлгесә сенатта йәрәбә һалып ҡуйыла һәм уның контроле аҫтында була, улар ҡарамағында ғәскәр булмай.
Ул уллыҡҡа алған Тиберий менән үҙенең ейәне, Август тарафынан утрауға һөрөлгән йүнһеҙ егет, араһындағы мәнфәғәттәр һәм хоҡуҡтар бәрелеше хәл ителмәй ҡала.
Траян икенсе быуатты империя өсөн яҡшы осорға әйләндергән императорҙар рәтен башлай: улар бөтәһе лә — Адриан , Антонин Пий , Марк Аврелий — провинциянан сыҡҡан ; һәр береһе үҙҙәренән элгәрге императорҙың уларҙы уллыҡҡа алыуы аша үрләгән.
Адриан финанс реформалары менән «донъяны байытыусы» ҡушаматын алһа, уның вариҫы Антонинды, бәлә-ҡазаға дусар булған провинциялар тураһында хәстәрлек күргәне өсөн, «кешелек атаһы» тип йөрөтәләр.
Ләкин план яртылаш ҡына тормошҡа аша: Тевтобург Урманында Публий Варҙың еңелеүе Римды биләмәләрен Эльбаға тиклем йәйелдереү ниәтенән баш тарттыра, ул Рейн менән сикләнә.
Тиберийҙың Далмация һәм Паннония менән һуғышта фиҙакәр алышы һәм еңеүе һөҙөмтәһендә Рим Дунай буйлап сик ҡора һәм яңы өс провинция — Паннония, Далмация һәм Мёзия провинцияларын ойоштора.
Ошо рәүешле үҙенең сенатҡа мөнәсәбәтен белдереп, Октавиан үҙ өҫтөнән ғүмерлеккә бирелгән баш командующий званиеһынан да баш тарта һәм тик сенатың ныҡышыуы арҡаһында ғына был власты тағы 10 йылға ҡабул итеп ала.
Икенсе триумвират беренсеһе кеүек хосуси нигеҙҙә ҡоролмай, ул киң вәкәләтле дәүләт учреждениеһы була: халыҡ йыйыны ҡарары менән триумвирҙарға дәүләтте ҡороу — —йөкмәтелә.
Бөтә ойоштороу власын ҡулына туплағас, Октавиан уны үҙенең һалдаттарын бүләкләү һәм урынлаштырыу өсөн генә файҙалана ла шунан унан баш тарта һәм провинцияларҙың баш командующийы званиеһы менән сикләнә .
Ул батавтарҙың ихтилалын баҫтыра, сенатҡа мөнәсәбәттәрҙе көйләй, дәүләт хужалығын тәртипкә килтерә, үҙе Боронғо Римдағы әхлаҡи ябайлыҡ өлгөһө була.
Уның улы Йәрүсәлимде тар-мар иткән Тит кешелекле була, ә Веспасиандың кинйә улы Домициан властың мираҫ буйынса тапшырылыуы Римға бәхет килтермәүен тағы бер тапҡыр раҫлай.