polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
2019 йылдың 23 февралендә уҙған сираттағы президент һайлауҙары һөҙөмтәләре буйынса Мөхәммәт Бохари дәүләт башлығы итеп яңынан һайлана: уның икенсе президент срогы 2019 йылдың 29 майында үтә.
Нефть, газа, күмер, аҡ ҡурғаш, колумбит сығарыла; пальма майы, мамыҡ, резина, ағас материалдары етештереү; тире эшкәртеү, текстиль етештереү; цемент һәм башҡа төҙөлөш материалдары; аҙыҡ-түлек сәнәғәте; аяҡ кейеме етештереү; химия продукцияһы һәм ашламалар; алюминий етештереү.
2010 йылға ҡарата урындағы традицион динде Нигерияның 13 млн халҡы тотҡан, башлыса былар илдең үҙәк һәм көньяҡ райондары ҡәбиләләре, уларҙың һаны туҡтауһыҙ кәмей, хәҙер, башҡа диндәр менән бергә илдең 5 % халҡын тәшкил итә.
2000 йылдарҙың беренсе яртыһынан һәм хәҙерге көнгә тиклем Нигерия һәм күрше илдәр территорияһында террористик ислам «Боко Харам» төркөмө эш итә, ул шәриғәт нормаларын ҡабул итеү һәм «Көнбайыш атрибуттарын» бөтөрөү өсөн сығыш яһай .
Диңгеҙ буйы тигеҙлегенән төьяҡтараҡ ил территорияһы ҙур булмаған яҫы таулыҡҡа — Нигер йылғаһынан көнбайышҡа ҡарай Йоруба яйлаһына һәм көнсығышҡа ҡарай Уди яйлаһына күсә.
Төньяҡта игбо халҡын эҙәрлекләүҙәр башлана, меңләгән кеше үлтерелә, был игбо халҡының көнсығышҡа күпләп ҡасыуына, уларҙың Биафра дәүләте төҙөргә маташыуына һәм 1967—1970 йылғы граждандар һуғышына килтерә.
2010 йылдың мартында Джонатан алдағы президенттан ҡалған министрҙар кабинетын тарҡата һәм яңы министрҙар тәғәйенләй башлай, был Умару Яр-Адуа яҡлылар араһында ризаһыҙлыҡ тыуҙыра.
Хәҙерге Бразилия биләмәһендә табылған ставрикозавр бөгөнгө көндә билдәле булған иң тәүге динозавр булып иҫәпләлә, 228 миллион йылдар элек йәшәгән диназаврҙың өлөшләтә һөлдәһе триас осоро ҡатламдарында табылған.
Боронғо ҡаҙылдыҡ хайуандарҙы өйрәнеүсе палеонтологтарҙың бер төркөмө әлегәсә билдәле таксондарҙы бүлгеләп, теге йәки был күрһәткес буйынса уларҙан яңы ырыу һәм төрҙәр айырып сығарһа, уларҙың башҡа һөнәрҙәштәре алдан һүрәтләнгән төрҙәрҙең дә булыу-булмауын шик аҫтына ала.
Мәҫәлән, Америка палеонтологы Джек Хорнер 2007 йылда баҫылған мәҡәләһендә хәҙерге ваҡытта фәндә , һәм исемдәре менән билдәле динозаврҙар бары тик бер төрҙөң төрлө йәштәге вәкилдәре генә тип раҫлай.
2010 йылда баҫмаһындағы мәҡәләлә Монтана дәүләт университеты палеонтологтары шулай уҡ Трицератопстар һәм Торозаврҙар — бер үк хайуан затының төрлө кимәлдә үҫкән вәкилдәре генә тип яҙып сыҡты.
Шул уҡ йылда Йель университеты ғалимдары быға тиклем һөйәктәре тип аталған төргә индерелеп йөрөтөлгән динозаврҙың яңы — Мохоцератопс төрөүенә ҡарауын нигеҙле тасуирланы.
Ниһайәт, дейнонихтың өҫкө ослоҡтарын ҡош ҡанаты менән сағыштырып ҡарау уларҙың яҡын икәнен һәм ҡоштарҙың динозаврҙарҙан килеп сыҡҡан тигәнде иҫбатлай, һуңыраҡ ҡайһы бер динозаврҙар ҡауырһын менән ҡапланған булыуы дәлилләнә.
2005 йылда тираннозаврҙың һаҡланған туҡымаһынан коллаген тигән матдәне айырып алып була, был матдәнең химик составы динозаврҙарҙың хәҙерге ҡоштар менән яҡын икәнен иҫбатлаусы дәлил булып тора.
Динозаврҙарҙы башлыса һәм йыш ҡына ҙур кәүҙәле хайуан тип һанаһалар ҙа, уларҙың күптәре хәҙерге кеше буйы хәтлем генә, ҡайһылары иһә бөгөнгө бесәйҙәр кеүек кенә булған.
2008 йылда динозаврҙың шул уҡ Төньяҡ Америкала йәшәгән һәм исемен алған, тип аталғанына ҡарағаанда ла бәләкәйерәк булған тағы бер төрөн тасуирлаһалар ҙа, палеонтологтар был турала рәсми хәбәр таратырға ашыҡмай, сөнки табылған мәғлүмәттәр етди һығымталар яһау өсөн етеңкерәмәй.
Палеонтологтар тарафынан был хайуандарҙың 500-ҙән артыҡ ырыу һәм 1000-дән артыҡ төрө билдәләнгән һәм тасуирлап һүрәтләнгән Улар ике ҙур төркөмгә бүленә — ҡоштар һәм кеҫәрткеләр.
Сағыштырмаса анатомия белгесе Жорж Кювье ярҙамы менән Бакленд табылған һөйәктәрҙе гигант йыртҡыс кеҫәрткенеке тип квалификациялай, һәм уны мегалозавр, йәғни «ғәйәт ҙур кеҫәртке» тип атай.
Динозаврҙарҙы өйрәнеүҙә Америка палеонтологтары Гофониил Марш менән Эдвард Коп өлөшө баһалап бөткөһөҙ, улар апатозавр һәм бронтозавр , диплодок һәм стегозавр, моноклон, трицератопс һәм башҡа, барлығы 142 төрҙө өйрәнә.
Хайуандарҙың күптәре бөтә кәүҙәһе һөйәк бронянан һәм мөгөҙ ҡатлауҙан тороуынан алып, мөгөҙҙәре һәм баштарындағы кикректәренә тиклем характерлы үҙенсәлеккә эйә булған.
Ер аҫтында табылған ҙур һөйәктәрҙе боронғо заманда Троя һуғышында ҡатнашыусыларҙан ҡалған тип, Урта быуаттарҙан быуатҡа тиклем туфан ҡалҡыуы ваҡытында һәләк булған бәһлеүән һөйәктәре тип иҫәпләгәндәр.
Динозаврҙарҙың дүрт аяҡлы һәм үлән ашаусы зауропод төркөмөнә ҡараған диплодок, аргентинозавр, суперзавр һәм завропосейдон тип исемләнгәнде оҙонлоҡҡа 25—35 метрға еткән.
1842 йылда инглиз биологы Ричард Оуэн ошо өс төрҙөң оҡшашлағын һәм хәҙерге һөйрәлеүселәрҙән айырмаһын иҫәпкә алып, уларҙы айырым тигән аҫ отрядҡа керетә.
Был ассистемага йөззәрсә, меңдәрсә йондоҙҙарҙы, ҡайнар йондоҙҙарҙы, пульсарҙарҙы, рентген һәм гамма нурҙары сығанаҡтарын, йондоҙ-ара газ һәм туҙан болоттарын эсенә алған тарҡау йондоҙ тупланмалары керә.
2000 йылда Ҡазан ҡала астрономия обсерваторияһы тарафынан ҡалын дисктағы йондоҙҙар төркөмөнөң, гало төркөмөндәге йондоҙҙар кеүек үк, ҡарт булыуын раҫлаған күҙәтеү мәғлүмәте алына.
Күктә ябай күҙ менән дүрт галактиканы ғына күрергә мөмкин: Андромеда галактикаһы , Ҙур һәм кесе Магеллан болоттары һәм Өсмөйөш йондоҙлоғонда М33 галактикаһы күренә.
Ерҙән күҙәтеүсе дискты «ҡабырға» йүнәлешендә ҡараһа, йондоҙҙарҙың тоташ таҫма булып яҡтырып тороуын, бөтә күкте солған алған Ҡош Юлы хасил итеүен күрә.
Миндек элек-электән тәнгә массаж яһау өсөн, таштарға һалып, һыу һибеп, һауаға хуш еҫле пар таратып дауаланыу өсөн дә , ауырыуҙарҙы дауалау сараһы булараҡ ҡулланыла.
Миндек — ; ) — ағас, йәки ҡыуаҡлыҡтар ботаҡтарынан йыйылған бәйләм, төрлө ағастарҙан һәм шифалы үҫемлектәр ҡушып мунсала сабыныу өсөн ҡулланыла .
Был хеҙмәт һуңыраҡ «Көньяҡ Европа сығанаҡтарын ҡулланып урта быуат сауҙа компаниялары тарихы тураһында» («Об истории средневековых торговых компаний, с использованием южно-европейских источников») тигән шул уҡ йылда нәшер ителгән ҙур китабына инә.
Ләкин ғаиләлә тыныслыҡ бөтә: атай кеше «донъя рәхәтен» күреп ҡалырға кәрәк ти, ә әсәләре Элена элеккесә кальвинизм тәғлимәттәренә тоғро ҡала, төрлө сикләүҙәргә ҡоролған «аскет тормошо алып барырға» тырыша.
Веберға кантсылар этикаһы ла йоғонто яһай, тик ул Иммануил Канттың әхлаҡҡа ҡараштары хәҙерге ҡаты дини ҡанундарҙан арынған йәмғиәт өсөн яраҡлы түгел, иҫкергән тип иҫәпләй.
Марксистик тарихи материализм концепцияларын тәнҡитләп, Вебер диндең мәҙәни йоғонтоһо ҙур әһәмиәткә эйә тип билдәләй, — капиталистик хужалыҡ итеү тарихын аңлау өсөн тап ошо асҡыс булып тора.
Һуңыраҡ ғалим Ҡытай, Һиндостан һәм боронғо иудаизм диндәрен тикшерә, уларҙа Көнбайыш менән Көнсығыштағы хужалыҡ итеү ҡоролошо араһындағы айырмаларҙың сәбәптәрен асыҡларға тырыша.
Был ваҡытта ул «Иҡтисад һәм йәмғиәт» тигән хеҙмәт өҫтөндә эшләгән, 1921—1922 йылдарҙа ҡатыны Марианна Вебер ярҙамы менән ул китап итеп баҫтырыла.
Яңы кантсылар фекеренсә, ысынбарлыҡ аңлап булмаҫлыҡ хаостан тора, ә бөтә рацональ һәм тәртипкә һалынған әйбер — кеше аңының ысынбарлыҡтың теге, йәки был яғына иғтибар йүнәлтеүенә, алынған мәғлүмәтте системалаштырыуына бәйле.
Башҡа социология классиктары, мәҫәлән, Огюст Конт һәм Эмиль Дюркгеймдан айырмалы, Вебер социаль тикшеренеүҙәр өлкәһенә ҡағылышлы ҡағиҙәләр булдырырға тырышмай.
Маркс матди донъя идеаль донъянан өҫтөн тора тип иҫәпләһә, Вебер айырым шәхестәрҙең эшендә төп сәбәпселәр булып идеялар тора ти, бигерәк тә макроскопик күҙлектән ҡарағанда.
Вебер сит илдәрҙе баҫып алыу сәйәсәтен, сикләнмәгән һыу аҫты һуғышын тәнҡитләй, бер аҙҙан ул конституция реформаһын, Германияла сәйәси системаны демократлаштырыу һәм дөйөм һайлау хоҡуғын индереү яҡлы булып сығыш яһай башлай.
Ғалим антипозитивизм методы яҡлы була, уның фекеренсә, социаль ғәмәлдәрҙе өйрәнеү өсөн эмпирик методты түгел, «аңлатыу», «интерпретациялау» методын ҡулланыу яҡшыраҡ.
Үҙе булдырған аңлаусы социология сиктәрендә ғалим теге, йәки был социаль ғәмәлде генә ҡарап үтмәй, уның был эшкә йәлеп ителгән айырым кешеләр күҙлегенән сығып, барған хәл-ваҡиғаларҙың маҡсатын һәм мәғәнәһен белергә тырыша.
Максимилиа́н Карл Эми́ль Ве́бер (; 21 апрель 1864 йыл, Эрфурт, Пруссия — 14 июнь 1920 йыл, Мюнхен, Германия), Макс Вебер булараҡ билдәле — немец социологы, философы, тарихсыһы, сәйәси иҡтисадсы.
Иҡтисадсы булараҡ Вебер немец тарих мәктәбенә ҡарай, ләкин ҡайһы бер мәсьәләләрҙә уның ҡараштары айырыла, мәҫәлән, ғалимдың ҡиммәт концепцияһына ҡарашы Австрия мәктәбе вәкиле Карл Менгер ҡараштарына яҡын" , " .
Институтты тамамлағандан һуң Мәскәүҙә тәржемәселәр һәм мөхәррирҙәрҙең бер йыллыҡ курсын үтә, аҙаҡтан Өфөләге Тел һәм әҙәбиәт ғилми тикшеренеү институтында ғилми хеҙмәткәр булып эшләй.
М. Хәй шиғри әҫәрҙәрендә яңы ҡоролошҡа дан йырлай («Ватан», «Йәшә, тормош», «Беҙ килтерҙек, илем, йәшлекте» шиғырҙары, «Өлгөрөү», «Өфө мотивтары» сонет шәлкемдәре һ.б.).
Мөхәмәтйәров Хәй Ғабдрафиҡ улы — Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған башҡорт шағиры, башҡорт әҙәбиәтендә беренселәрҙән булып сонет жанрын үҙләштергән әҙип, 1934 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы.
"Вольтерҙың замандаштары бер уның менән булған ваҡиға тураһында һөйләй. Вольтерҙан алла бармы тип һорағас, ул башта ишекте ныҡ итеп ябырға ҡушҡан, шунан былай тигән: "Алла юҡ, тик был турала минең хеҙмәтсем менән ҡатыным белергә тейеш түгел, сөнки мин үҙемде хеҙмәтсем һуйып ташлағанын, ә ҡатыным тыңлашмай башлағанын теләмәйем "".
Абсолютизмды күрә алмаһа ла, ул ғүмеренең аҙағынаса монархист булып ҡала, уҡымышлы абсолютизм, йәмғиәттең «уҡымышлы» өлөшөнә , интеллигенция, «философтар»ға таянған монархия яҡлы була.
Улар «кешеләргә ғилем бирергә, үҙ ҡулы аҫтындағы халыҡтың йолаларын йомшартырға, ҡырағай илде мәҙәниләштерергә» тырыша, король дон Педро Тевкр әйткәнсә: «Батшалыҡ— башында атай кеше торған ғаилә. Кем монарх тураһында икенсе төрлө уйлай, шул кешелек алдында ғәйепле була» тигән принципты яҡлап, феодалдар менән көрәштә һәләк була .
Императрица үҙ хаттарын кире ала алмай, уларҙы оҙаҡламай Бомарше һатып ала һәм нәшер итә, ләкин Екатерина уның менән алдан килешеп, хаттарының ҡайһы бер ерҙәрен алып ташлай.
Тәбиғәткә яҡын торған, ябай телдә һөйләшәкән геройҙар тамашасыларға ғишыҡ утында янған принцтар һәм принцессаларға ҡарағанда нығыраҡ тәьҫир итә, театрҙарҙа былай ҙа королдәр өсөн генә яҙылған драмалар әллә күпме ҡуйылһа ла, уларҙы башҡа тамашасылар ҡарарға теләмәй тигән фекергә килә .
Һүҙе һәм эше менән ул "хөрәфәттәр хакимлығы һәм иҙеүе"нә һәм «ышаныуҙар»ға, " руханиҙарҙың яуызлығы"на ҡаршы сыға ("дини фанатизм ҡорбандары — Жан Калас менән һәм Мигель Сервет"ты яҡлай).
Был турала ул публицистик памфлеттарында , әҙәби әҫәрҙәрендә лә яҙа (католиктар һәм протестанттар араһындағы һуғышты туҡтатҡан Франция короле Генрих Наварра образы; «Гебралар» трагедияһында император образы).
Мәҫәлән, барон Гольбахҡа ҡаршы "Меммийҙың Цицеронға хаты"н яҙа;рух тураһында мәсьәләлә Вольтер йәндең үлемһеҙ булыуы -булмауы мәсьәләһендә икеләнә, ихтыяр ирке мәсьәләһендә — индетерминизмдан ҡыйыуһыҙ ғына детерминизмға күсә.
быуаттағы бөтә мәғриәфтселәр өсөн нәфис әҙәбиәт үҙе маҡсат булмай, ә тик үҙ идеяларын пропагандалау сараһы, сикләнмәгән монархияға, руханиҙарға ҡаршы протест, дини һыйышып йәшәү, граждандар ирке идеяһын таратыу сараһы була.
«Иҫке тәртип» яҡлы бөтә көстәр ҙә уға, илаһтар хакимлығын инҡар иткән Прометейға ҡаршы күтәрелгән кеүек, ҡаршы күтәрелә; бигерәк тә Фрерон тырыша.
Вольтер классик эпопея яҙыуҙан башлай , ләкин классик трагедияла уйлап сығарылған герой түгел, ә ысын булған король Генрих Наварра, фантастик һуғыштар урынына католиктар менән гугентоттар һуғышы, илаһтар урынына — аллегория — мөхәббәт, көнсөллөк, фанатизм күрһәтелә.
«Фонтенуа янындағы алыш тураһында» поэмаһында ул Людовик -нең еңеүен данлай, "Орлеан ҡыҙы"нда урта быуаттағы Франциялағы феодал һәм руханиҙарҙан әсе һәм әшәке һүҙҙәр менән көлә.
Героик поэманы Вольтер фарсҡа, инглиз шағиры Александр Поупҡа эйәреп, уны дидактик поэмаға, "шиғри фекер йөрөтөү"гә әйләндерә, үҙ әхлаҡи һәм ижтимағи философияһын поэма формаһында аңлатып бирә башлай («Ньютон философияһы тураһында хат», "Кеше тураһында шиғри уйланыуҙар ", «Тәбиғәт законы», «Лиссабон һәләкәте тураһында поэма»).
быуат инглиз буржуаз хөр фекер йөрөтөүселәре кеүек деист Вольтер төрлө аргументтар менән илаһтың булыуын иҫбатларға тырыша, тик ул илаһ ғәләмде булдырһа ла, уның эштәренә ҡыҫылмай , «телеологик» һәм «әхлаҡи» .
Донъяны үҙенә уңайлы итеп үҙгәртеп ҡорған быуат инглиз буржуазияһының: « , » ) тигән һүҙҙәрен оҙаҡ ваҡыт хуплап торһа ла, ҡаланың өстән бер өлөшөн емергән ер тетрәүҙән һуң, Лиссабон һәләкәте тураһындағы поэмаһында:«Әле барыһы ла һәйбәт түгел, тик барыһы ла һәйбәт буласаҡ»,- тип яҙа .
«Орлеан ҡыҙы» сатирик поэмаһында ул рыцарь һәм король ярандарынан көлә, ләкин «Фонтенуа янындағы алыш» поэмаһында Вольтер элекке француз дворяндарын данлай, «Сеньор хаҡы», бигерәк тә «Нанина» тигән пьесаларында крәҫтиән ҡыҙҙарына өйләнергә әҙер булған либераль алпауыттарҙы һүрәтләй.
Вольтер иудаизмға ла, христиан диненә лә тәнҡит яуҙыра, шулай ҙа Иисус Христосты шәхес булараҡ хөрмәт итә (әйтеп кителгән хеҙмәтендә һәм «Алла һәм кешеләр» тигән трактатында); сиркәүгә ҡаршы пропаганда маҡсаты менән Вольтер "Жан Мелье васыяты"н баҫтырып сығарта, Мелье- клерикализмдың ысын йөҙөн асып һалыу өсөн һүҙҙәрҙе йәлләмәгән быуатта йәшәгән социалист—рухани.
Шиғриәттең аристократик жанрҙарын үҫтереүгә үҙ өлөшөн индергән Вольтер драматик шиғриәттә классик трагедия яҙған һуңғы ҙур автор— ул 28 трагедия яҙған; иң мөһимдәре: «Эдип» , «Брут» , «Заира» , «Цезарь» , «Альзира» , «Магомет» , «Меропа» , «Семирамида» , «Ҡотҡарылған Рим» , «Ҡытай етеме» , «Танкред» .
Был поэмала ул сиркәүҙе рәхимле алланы яратырға ҡушһа ла, уны «беҙ күрә алмаҫҡа тейеш булған» рәхимһеҙ, яуыз тиран итеп һүрәтләй" тип тәнҡитләй.
Вольте́р (; 21 ноябрь 1694 йыл, Париж, Франция — 30 май 1778 йыл, Париж, Франция; тыуғандағы исеме Франсуа-Мари Аруэ, ; — анаграмма « » — «Аруэ кинйә» — быуатының иң бөйөк француз философ- мәғрифәтселәренең береһе: шағир, прозаик, сатирик, публицист, кеше хоҡуҡтарын яҡлаусы.
Чиновник улы Франсуа Мари Аруэ Вольтер иезуиттар колледжында уҡыған, барыһынан бигерәк әҙәбиәт уның күңеленә яҡын булған; әҙәби ижады аристократтар һарайҙарында шағир булараҡ башлана; Регент Филипп Ореанский менән уның ҡыҙы тураһындағы сатирик шиғыр өсөн Бастилияға эләгә .
Был мәғәнәлә уға ышаныу кәрәк; Вольтер фекеренсә, тик ошо ышаныу ғына бәндәләрҙе үҙен-үҙе юҡҡа сығарыуҙан һәм бер-береһен юҡ итеүҙән тыйып тора.
Вольтер- сиркәүҙең һәм руханиҙарҙың аяуһыҙ дошманы, уларҙы философ логик аргументтар һәм үткер сарказм менән эҙәрлекләй, уның лозунгыһы- « ’» («әшәкене юҡ итегеҙ» тигәнде «ҡәбәхәтте һытығыҙ»- «раздавите гадину» тип тәржемә итәләр).
Үҙенең "Фәлсәфәүи хаттар"ында инглиз философы Джон Локктың эмпиризмы тәғлимәттәре яҡлы сығыш яһаһа ла, Вольтер шул уҡ ваҡытта француз материалистик философияһына ҡаршы була.
быуаттағы Людовик осоро сәйәси, дини һәм фәлсәфәүи, ижтимағи ҡараштары менән ныҡлы бәйләнгән Вольтер уға үҙенең иң яҡшы тарихи « » тигән әҫәрен бағышлай.
Халыҡ-ара иҡтисади хеҙмәттәшлек һәм үҫеш ойошмаһы киң аналитик эш алып бара, ағза илдәр өсөн тәҡдимдәр индерә һәм иҡтисади проблемалар буйынса күп яҡлы һөйләшеүҙәр ойоштороу майҙансығы булып хеҙмәт итә.
1996 йылда Советтар Союзынан һуңғы Рәсәй, Эстония, Латвия һәм Литва илдәре Халыҡ-ара иҡтисади хеҙмәттәшлек һәм үҫеш ойошмаһына инеү тураһында ғариза бирә.
Чанакья , шулай уҡ Каутилья, Вишнугупта һәм Ватсьяяна исеме менән билдәле — Һиндостан тарихында билдәле брахман, Чандрагуптаны Магадха батшалығы тәхетенә ултыртыуҙа һәм элекке династия Нанданы юҡ итеүҙә ҙур роль уйнай.
Чанакья үҙенең башланғыс стратегик хатаһы нимәлә икәнен аңлай һәм Нанда династияһы контролдә тотҡан территорияның үҙәк өлөштәренә һөжүм итеү урынына яйлап унан ситтәрен ебәрә башлай.
Джайн яҙыусыһы Ачарья Хемачандраның «Паришиштапарва» тексы буйынса Чанакья Голла өлкәһенең Чанака ауылында Шанин исемле брамин һәм уның ҡатыны Чанесвари ғаиләһендә тыуған.
Мәҫәлән, ул ваҡытта уның хужаһы булған маурий батшаһы Чандрагупта Маурья Мегасфендан башлап Марк Юниан, Помпей Трог һәм башҡа бик күп боронғо авторҙар тарафынан телгә алынһа ла, антик әҙәбиәттә Чанакья тураһында яҙылмаған.
Батшаның һәм Чанакьяның тормош юлын һүрәтләгән сығанаҡтарға Вишахадаттаның «Мудраракшаса» драмаһы, Цейлон йылъяҙмалары, пуран йыйынтыҡтары, Ачарья Хемачандраның әҫәрҙәре инә.
Өфө кремленең Михайлов башняһына эләккән йәшендән көслө янғын сыға һәм ҡаланың 210 йорто, воевода йорто, провинция канцелярияһының бинаһы, төрмә, гауптвахта, сауҙа рәттәре, ҡатын-ҡыҙҙар монастыры, бер нисә сиркәү яна.
1975 йылдың аҙағында Көнсығыш Тимор үҙенең бойондороҡһоҙлоғон иғлан итә, ләкин шул уҡ йылда Индонезия баҫып ала, ә киләһе йылда 27-се Индонезия провинцияһы тип иғлан ителә.
1999 йылда, Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы тарафынан хуплау тапҡан үҙбилдәләнеш актынан һуң, Индонезия хөкүмәте биләмәгә контролде юғалта, һәм 2002 йылдың 20 майында Көнсығыш Тимор быуаттың беренсе яңы суверенлы дәүләте була.
Көнсығыш Тимор, БМО терминологияһында Тимор-Лешти, ҡайһы берҙә Тимор-Лесте транслитерацияһы осрай, тулы рәсми формаһы — Көнсығыш Тимор Демократик Республикаһы йәки Тимор-Лешти Демократик Республикаһы — Көньяҡ-Көнсығыш Азияла урынлашҡан дәүләт.
1975 йылда ФРЕТИЛИН партияһы контролдә тотҡан территорияларҙа ҡыҙыл кхмерҙар һәм уға оҡшаш хәрәкәттәр менән дуҫ булған радикаль маосылар режимы урынлаштырыла; 1976 йылдың 23 июленән 6 авгусына тиклем Көнсығыш Тимор Демократик Республикаһы делегацияһы рәсми дуҫлыҡ визиты менән Кампучанияла була.
Шул ваҡытта Тиморға Ява, Малайзия, Ҡытай сауҙагәрҙәре килеп урындағы халыҡтан, Көньяҡ-Көнсығыш Азия һәм Көньяҡ Азия илдәрендә ҙур һорау менән файҙаланған сандар ағасын алыштырып алғандар.
1512 йылда Тиморға сандал ағасы менән сауҙа итеүсе беренсе португал сауҙагәре килеп ултыра, 1556 йылда католик миссионерҙары килә, һәм 1702 йылда Тимор рәсми рәүештә Португалия колонияһы тип иғлан ителә.
18 быуат уртаһында архитектура һынлы сәнғәттең барлыҡ төрҙәренә һәм жанрҙарына мөрәжәғәт итә, скульптура, монументаль һәм декоратив рәсем, ғәмәли биҙәлеш сәнғәте мөмкинлектәренән файҙалана.
18 быуаттың 1-се яртыһындағы «Пётр» йәки «Петербург бароккоһы» ябайлығы, формалар теүәллеге, фасадтарҙың пилястралар йә иһә ярым бағаналар, уйымдар һәм филёнкалар менән бүлгеләнеүе, биналарҙа маҡсатҡа ярашлы декоратив скульптуралар менән айырылып тора.
Бароккога Көнбайыш Европа архитектураһында фасадтарҙың ҡупшы пластикаһы, биҙәктәр байлығы, ҡоролошоноң ҡатмарлылығы; шулай уҡ тантана залдары интерьерҙарының төрлө төҫтәге уйма һындар, күпертеп һәм уйып яһалған биҙәктәр, рәсемдәр һәм көҙгөләр менән зиннәтләнгән булыуы хас.
Күлдең тәрәнлеге һәм тропик пояста урынлашыуы һыу әйләнешенә мөмкинлек бирмәй, йәғни һыуҙың өҫкө өлөшө аҫҡы өлөшө менән буталмаған меромиктик һыу ятҡылығына әүерелә.
Бер фараз буйынса «Танганьика» исеме «Етанга янья» һүҙенән килеп сыҡҡан, күлдең көньяғында йәшәүсе бемба ҡәбиләһе теленән тәржеме иткәндә «балыҡ тулған һыу һауыты» тигәнде аңлата.
Мао Цзэдун вафатынан һуң, ҠХР иҡтисады ҡыҙыу темптар менән үҫешә башлай, һәм 1970-се йылдар аҙағында гигант плотина тураһындағы идеяларҙы тормошҡа ашырыу мәле етә.
ГЭС 2009 йылға тулыһынса әҙер булыр, тип планлаштырыла, ләкин ер аҫты гидроагрегаттар блогы кеүек өҫтәмә проекттар төҙөлөштө рәсми тамамлау ваҡытын 2012 йылдың майына күсерә.
Шлюз камераларының оҙонлоғо — 280 м, киңлеге — 35 м, тәрәнлеге — 5 м Бындағы шлюздар Изге Лаврентий диңгеҙ юлы шлюздарынан 30 метрға оҙонораҡ, ләкин тәрәнлек буйынса улар ике тапҡырға һайыраҡ.
ГЭС-тан электр энергияһын ҡулланыусыларға еткереү өсөн 9484 км юғары вольтлы электр тапшырыу линиялары селтәрҙәре, шул иҫәптән 6519 км — 500 кВ көсөргәнешле алмаш ток һәм 2965 км — 500 кВ һәм унан да юғарыраҡ көсөргәнешле юғары вольтлы даими ток линиялары һуҙыла.
Янцзы йылғаһында ҙур быуа төҙөү идеяһын иң тәүҙә Гоминьдандың премьер-министры Сунь Ятсен 1919 йылда үҙенең «Ҡытайҙың халыҡ-ара үҫеше» хеҙмәтендә яҙып сыға.
Өс тарлауыҡ районында быуа үҙенең ҡеүәтен 30 млн ат көсөнә тиклем арттырырға һәләтле, тип белдерә ул. 1932 йылда Чан Кайши етәкселек иткән Ҡытай республикаһы хөкүмәте быуа төҙөү планы өҫтөндә эшләй башлай.
Әммә станция төҙөлөшө барған 20 йыл эсендә электр энергияһын ҡулланыу юғары темп менән үҫә, һәм 2012 йылда ГЭС Ҡытай ҡулланған электр энергияһының ни бары 1,7 процентын ғына эшләп сығара .
Генераторҙар предприятиеларҙың берлектәге төркөмө тарафынан ике төрлө дизайн варианты буйынса етештерелә: береһе — , , һәм Ҡытайҙың" " компанияһы; икенсеһе — , , һәм Ҡытайҙың « » компанияһы.
Йылғаның был участкаһында йөк әйләнеше йылына 10—18 млн тоннанан йылына 100 млн тоннаға тиклем арта, өҫтәүенә, йөк ташыу өсөн хаҡтар өстән бер тапҡырҙан күберәккә түбәнәйә.
Утрауҙа йәшәүселәр менән Европа халҡы араһындағы бәйләнештәр 1783 йылда, Улонг утрауы янындағы рифтарҙа инглиз капитаны Генри Уилсондың «Антилопа» судноһы һәләкәткә осрағандан һуң ғына булдырыла.
Айырым штаттарҙа рәсми телдәр статусына башҡа телдәр эйә: Сонсоролда сонсорол һәм инглиз теле, Хатохобеиҙа тоби һәм инглиз, Ангаурҙа палау, япон һәм инглиз телдәре.
1899 йылда Испания-Америка һуғышынан һәм Филиппин юғалтыуҙарынан һуң Испания Германияға Каролин утрауҙарын һата, ул утрауҙарҙы үҙләштерә һәм тәбиғи, кеше ресурстарын файҙалана башлай.
2005 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, диндарҙарҙың күпселеге католиктар — 49,4 % , протестанттар — 23,2 % , етенсе көн адвентистары — 5,3 % һәм модекнгея динен тотоусылар — 8,7 % .
Палау , рәсми атамаһы — Пала́у Республикаһы — Америка Ҡушма Штаттары менән ассоциацияланған утраулы дәүләт, Тымыҡ океандың Филиппин диңгеҙендә, Филиппиндан көнсығышҡа һәм Индонезиянан төньяҡҡа табан 800 км алыҫлыҡта урынлашҡан.
16 быуат уртаһына тиклем Ҡурған өлкәһенең хәҙерге биләмәләре Себер ханлығында була, уға Уралдың көнсығыш битләүҙәрендә, Иҫәт, Мейәс, Уй ылғалары буйында йәшәгән башҡорттарҙың ерҙәре инә.
Башҡортостандың Урыҫ дәүләтенә ҡушылыуынан һуң Себер даруғаһының Ҡатай, Ҡалмаҡ һәм Һарт улустары, 1919 йылға тиклем — Силәбе өйәҙе, 1919—22 йылдар — Ялан кантоны, 1943 йылда өлкәнең Әлмән һәм Сафакүл райондары башҡорттар айырыуса тупланып йәшәгән территориялар иҫәбенә инә.
Һул яҡта күреү мөмкинлеге яҡшыраҡ булып та, алда – уң яҡта һуҙылып ятҡан тау күренгәс, карап командиры, уны уңышлы үтеп булмаҫын аңлап, самолётты һул яҡҡа 20-ҡа бора.
Ағастарҙан 4-5 метр өҫтәрәк, сәғәтенә 65 км тиҙлектә, мотроҙарҙы һүндереп, һул яҡҡа бер ни тиклем янтайған килеш, парашюттан һикерергә ҡарар итәләр.
Башташ тау һырттарының күберәк өлөшө хәҙерге Силәбе өлкәһе Ҡытаутамаҡ ҡала округы территорияһында, ҡаланан төньяҡ-көнсығышҡа 7 километрҙа, Әй менән Йүрүҙән йылғалары араһында, Һилейә һыртынан көнбайыштараҡ урынлашҡан.
Һырт тау грек хәрефенә оҡшаған, һәм уның тейәккә оҡшаған ере көньяҡ-көнбайыштан төньяҡ-көнсығышҡа йүнәлтелгән, ә тейәктең тоташҡан урынында иң юғары нөктәһе — Башташ тауы .
Тауҙарҙың бейеклеге бынан алдағы курс буйынса тура осошто үтәргә мөмкинлек бирмәгәс, карап командиры, тауҙарҙың бейек урындарында түбән болот ағымдарынан тайпылыу маҡсатында, вираж яһап, самолётты һулға бора.
Тау һыртының төньяҡ һәм көнсығыш битләүҙәренән үрге ағымында ер аҫты аҡмалары булған Һикеяҙ һәм Лаҡлы , Горбатый ключ, көньяҡтан Минкә йылғалары, Матреновский, Мордосский һәм Мягкий инештәре башлана.
Битләүҙәрҙең өҫкө өлөшөндә ҡараһыу һоро урман тупрағында ҡайын һәм ҡарағай урмандары, бай үҫемлектәр япмаһы булған ҡараға оҡшаш тупраҡта тау болондары һәм болон далалары өҫтөнлөк итә.
Һырттың 700 метрҙан артыҡ бейеклектәге 7 түбәһе бар — 737,9 м һәм Плитка тауы — 726,3 м), көньяҡ-көнсығыш битләүендә, түбәләренә яҡын тиерлек , күп һанлы шишмәләр башлана.
«Аҡҡашҡа» тигән атама йәй уртаһы еткәнсе тау битләүенең урыны-урыны менән ағарып күренгән һыҙаттары ат маңлайындағы ҡашҡаны хәтерләткән өсөндөр тигән фараз бар.
Гербтарҙың килеп сығышы, уларҙы танып белеү, төҙөү, ҡабул итеү һәм файҙаланыу ҡағиҙәләре, герб эмблемаларын һүрәтләү алымдары менән шөғөлләнеүсе белемдәр тармағы булараҡ, геральдикаға герольдтар - һарай церемонияләрын ойоштороусылар нигеҙ һала.
Геральдика, фән булараҡ, башлыса, Европала үҫеш ала, әмма Азияла ла герб тамғаларын төҙөү тураһындағы белемдәр таралған була: улар быуаттарҙа төрки яҙма традицияһында, Алтын Урҙа хандарының ярлыҡау акттарында һәм юлламаларында ҡулланыла.
135 йыл булыуын дәлилләй һәм Сима Цянь ул ваҡытҡа судта 20 йылдан ашыу хеҙмәт итеүе тураһында һөйләй (һәм унда егерме йыл хеҙмәт иткәндән һуң бер аҙ ваҡыт үткәс кенә ингәне билдәле).