polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
1714 йылға ҡарата Йәлдәк улусы 4 аймаҡтан торған: 1-еһе — Әхмәр Хәсәнов аймағы, 2-еһе — Сырым Бисубин аймағы, 3-өһө — Солтанбәк Мәтиков аймағы, 4-еһе — Балтай Муйнаҡов аймағы.
Кузеев фекеренсә, ҡәбилә атамаһы -аҡ, -әк, -ик, -уҡ, -ыҡ һәм -к ялғауҙары менән тамамланған төрки этнонимдары төркөмөнә (казак, ҡаҙаҡ, ҡумыҡ, ҡыпсаҡ һ.б., башҡорттарҙа шулай уҡ — бәҙрәк, терһәк) ҡарай.
1700 йылда Сырым Бисубин, Солтанбәк Мәтиков яҡташтары менән берлектә аҫаба ерҙәрен нығытыусы батша грамотаһын ала, шулай уҡ был документҡа ярашлы йәлдәктәрҙең Азов походында ҡатнашыуы хаҡында билдәле.
Ҡәбилә тамғаларының күбеһе ҡыпсаҡ ырыуҙарының тамғаларына тап килә, шулай уҡ башҡа түбәнге Ағиҙел буйы ҡәбиләләрендә һымаҡ, йәлдәктәрҙә иҫке башҡорт тамғалары ла таралыу ала.
16—17 быуаттарҙа сыҡҡан Көнбайыш Европа атластарында Башҡортостан «Башҡорттар», «Башҡорт урҙаһы», «Башҡортостан, йәғни башҡорттар иле» исемдәре менән бирелгән, ҡайһы бер географик объекттар һәм гидрографик селтәр аныҡ сағылдырылған.
М.Вальдзеемюллерҙың 12 картанан һәм А.Ортелияның 70 картанан торған «Донъя театры» атластарында, П.Планкиустың 18 битле донъя картаһында , ҡулъяҙма француз атласының «Себер һәм Оло Тартарияның генераль картаһы»нда , Г.Меркаторҙың , К.Лоттерҙың һ.
1976 йылда «Башҡорт АССР‑ы атласы» , 1992 йылда «Башҡортостан Республикаһы атласы» , 1999 йылда ««Башҡортостан Республикаһы» дөйөм географик төбәк атласы» («Общегеографический региональный атлас «Республика Башкортостан»»), 2001 йылда башланғыс класс уҡыусылары өсөн «Башҡортостан Республикаһы атласы» («Атлас Республики Башкортостан»; 2003 йылда — башҡорт телендә), 2004 йылда ««Башҡортостан Республикаһы. Өфө» автомобиль атласы» , 2005 йылда «Башҡортостан Республикаһы атласы» , 2007 й.
Көньяҡ­та­ғы­лар Һаҡмар буйында, Урал аръяғында далала йәшәһә, төньяҡтағылар Ағиҙел буйында урын­лашҡан һәм тар ғына һыҙат булып шулай уҡ Урал арьяғына барып сыға.
Полк боғаҙындағы Әҙәм күпере тип аталған һай урын утрауҙы материк менән тоташтырып торған булған, йылъяҙмаларҙа 1481 йылда ер тетрәүҙән һуң һыу аҫтында ғалығы турағында яҙма һағланған.
Шри-Ла́нка́ , рәсми исеме Демократи́ческая Социалисти́ческая Респу́блика Шри-Ла́нка́ Социалистик Демократик Республикаһы — көньяҡ Азияла Һиндостан ярымутрауынан көньяҡ-көнсығышта шул исемдәге утрауҙа урынлашҡан дәүләт.
Утрауҙа 86 төр хайуан терклек итә, улар араһында ҡырығай ҡабан, шаҡал, ҡырағай буйвол, боландарҙың, крокодилдәрҙең, дикобраз, төлкө, маймыл, филдәрҙең бер нисә төрө бар.
Барлыҡ ҡабырсаҡлыларҙың да : Ҡорһағаяҡлылар класы , Башаяҡлылар класы , Ике ҡапҡаслылар класы , Көрәгаяҡлылар класы , Моноплакофорҙар класы вәкилдәрендә ҡабырсаҡтарының анатомик төҙөлөшө оҡшаш.
Аҡбур осоронда микроорганизмдар, күп төр умыртҡаһыҙҙар һәм һөйрәлеүселәр киң үҫеш ала, ә осор аҙағында уларҙың күпләп үлеүе бара; елпеүес ҡойроҡло ҡоштар, беренсе имеҙеүселәр, ҡылсыҡлы балыҡтар, ҙур рептилиялар -- ихтиозаврҙар, плезиозаврҙар һ.
20 быуаттың 60‑сы йылдарында башында Салауат нефтехимия комбинатында ҡулланыу сифаттары буйнса сит илдәрҙәге аналогтарынан ҡалышмаған ил күләмендә берҙән-бер гидрофоб булмаған кремний кислотаһы производствоһы ойошторола.
Аэрпогель етештереү кремний кислотатаһы гидрогелен алыу (50‑се йылдарҙың уртаһынан предприятиела сығарылыусы киҫәкле силикаттың һыулы эретмәһе менән көкөрт кислотаһын ҡатнаштырып), этил спирты ағымы ярҙамында күҙәнәктәрҙәге һыуҙы ҡыҫырыҡлап сығарып, уны киптереү , ағымлы реакторҙарҙа һөлдә каркасына тотороҡлолоҡ биреү, сепараторҙар аша үткәреү , өҫтәмә ҡыҙҙырыу үткәргәндән һуң, герметик тараларға (сөнки аэрогель һауа менән контактҡа ингәндә һыу парҙарын еңел һеңдерә һәм йылы үткәрмәүсәнлеген юғалта) һалыу (киҫәксәләренең дәүмәле 0,315 мм кәмерәк булған ҡойолоп тороусан порошок) стадияларынан тора.
таҙартыу, самолёттар төҙөү, йыһан һәм криоген техникаһында, медицина сәнәғәтендә йылылыҡ үткәрмәү һәм вакуум һаҡлау, көнкүрештә һәм сәнәғәттә ҡулланылыусы һыуытҡыс ҡулайламаларын эшләү өсөн файҙаланалар.
Был материалдар шул хәтле түбән тығыҙлыҡҡа эйә, һәм уникаль үҙенсәлеклтәр барлыҡҡа килтерә: тығыҙлыҡ, үтәнән-үтә күренеүсәнлек, эҫегә сыҙамлылыҡ, бик түбән йылыны лә үткәреүсәнлек һәм башҡалар.
Ҡабак дымлы һәм уңдырышлы тупраҡты ярата, әммә тармаҡланып ергә тейеп торған һабаҡтарынан өҫтәмә тамырҙар ебәргәнгә, артыҡ һыу һибеү кәрәкмәй.
Емештәре бик эре, 5-15-тән 30-40 кг-ға тиклем, төрлө формала: яҫы түңәрәк, түңәрәк, оҙонса түңәрәк; һоро, йәшел, һары, ҡыҙғылт-һары һәм буйлы-буйлы.
Емештәре оҙонса-түңәрәк йәиһә түңәрәк, емеш йомшағы һәм ҡабығы һары төҫтә, емеше бик тәмле, тығыҙ һәм хуш еҫле, өлгөргән һәм киптерелгән килеш тә ҡулланыла.
Уға ҡалай тәңкә һәм ҡабырсаҡ менән биҙәлгән башкейемгә (һөлдәһе туҙҙан эшләнеп, тыштан һәм эстән ҡыҙыл кизе-мамыҡ туҡыма менән ҡапланған) һәм түш биҙәүестәренә (ике ҡыҙыл яулыҡтан йәки ҡыҙыл туҡыма киҫәгенән түшелдерек тегелгән, улар бер-береһе менән тоташтырылған һәм ҡалай тәңкәләр менән биҙәлгән) оҡшаған мәрәкә кейем кейҙергәндәр.
Аштан һуң ҡоштар һыйлау йолаһы үткәрелгән: ҡалған бутҡаны түңгәк, таш өҫтөнә, ағас төбөнә һалып сыҡҡандар, тәбиғәткә, ҡоштарға һәм ата-бабалар рухына мөрәжәғәт итеп, муллыҡ һәм именлек, уңыш һәм уңдырышлылыҡ һорап изге теләктәр әйткәндәр; малайҙар ағас башына менеп ҡарға һ.
Ярыштар һәм «ҡарға уйыны», «аҡ тирәк», «дөйә», «гөргөлдәк», «йүгереш», «әбәк», «ырғыуыс», «арҡан йәки таҫтамал тартышыу», «әүһәләй эйеү» кеүек халыҡ уйындары үткәргәндәр.
Башҡортостандың көньяғында ағас һәм ҡыуаҡтарҙы төрлө төҫтәге таҫмалар, яулыҡтар, көмөш беләҙектәр, муйынсаҡтар, балдаҡтар, төньяҡ-көнсығышында — сәскәләр, сағыу шәлдәр менән биҙәгәндәр, көньяҡ-көнсығышында ағастарға ҡайһы берҙә ойотҡан ҡойолған һауыт элгәндәр йә иһә уны ағастың төбөнә ҡуйғандар.
Ҡарға бутҡаһы башҡорттарҙың, мәрхүмдәрҙең йәне ҡошҡа һәм йәнлеккә әүерелә ала, тигән ҡараштарына бәйле булған боронғо исламға тиклемге дини инаныуҙарға барып тоташа .
Ғәзиз Әлмөхәмәтов, Мәғәфүр Хисмәтуллин, Хәбир Ғәлимов, Әсмә Шайморатова, Флүрә Килдейәрова, Иншар Солтанбаев, Нәжиә Аллаярова, Сөләймән Абдуллин, Абдулла Солтанов, Ғилман әфәрғәлин, Рәшиҙә Әхмәҙиева, Тәнзилә Үҙәнбаева, Мәжит Алкин, Ишмулла Дилмөхәмәтов, Мәғфирә Ғәлиева, Ғәли Хәмзин, Рамаҙан Йәнбәков,Альберт Шәһиев, Райман Ишбаев, Мәүлетбай Ғәйнетдинов, Сулпан Кейекбирҙина, Азамат Тимеров, Хәсән Усманов, Рәмил Туйсин, Лилиә Ишемйәрова, Ян Лира һәм башҡалар.
Юғары сәнғәт кимәлендә халыҡтың милли характерын, уның ифрат бай эске донъяһын, фәлсәфәүи ҡараштарын сағылдырған йырҙар баһаларын бер ни менән билдәләп булмаған мираҫ ул. Йыр — кешеләрҙең көндәлек тормош юлдашы, уға әҙәм балаһы шатлыҡлы көндәрендә лә, ҡайғылы мәлдәрендә лә мөрәжәғәт итә, таяна.
Уларҙа тарих дәүерендә булып үткән иң мөһим һәм иң күренекле ваҡиғаларҙың поэтик йылъяҙмаһы, ата-бабаларыбыҙҙың тормош-көнкүреше, быуындан-быуынға күсеп килгән йолалары сағылыш тапҡан.
Эпик ҡомартҡыларҙы өйрәнеүҙең ҙур баһаға лайыҡ һөҙөмтәһе итеп уның «Боронғо башҡорт ҡобайырҙары» исемле монографик хеҙмәтен күрһәтергә кәрәк.
М. М. Сәғитов башҡорт ҡобайырҙарын рус телендә баҫтырып сығарыу өлкәһендә лә уңышлы эшләне: «Урал батыр» , «Аҡбуҙат» , «Былых времен сказанья» , «Алдар и Зухра» .
1964 йылдан алып 1986 йылда Төркиәлә Измир ҡалаһында фажиғәле һәләк булғансы СССР Фәндәр Академияһы Башҡортостан филиалының Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтында ғилми хеҙмәткәр, өлкән ғилми хеҙмәткәр булып эшләй.
Үҙе вафат булғандан һуң филология фәндәре кандидаты Берйән Байымов М. Сәғитовтың хикәйәләрен, юлъяҙмаларын «Ғүмерлеккә ҡалған яра» исемле йыйынтығында туплап, баҫтырып сығарҙы.
Хәлит Ғәлиәхмәт улы Ғайсин — Башҡорт АССР-ның мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы, СССР-ҙың мәғариф отличнигы, РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы, «Маҡтаулы хеҙмәте өсөн» миҙалы менән бүләкләнгән, Хеҙмәт һәм Бөйөк Ватан һуғышы ветераны.
Теүәл симметрия мәғәнәһендә беҙҙең донъяның суперсимметриялы булмауы аныҡ асыҡланған, сөнки теләһә ниндәй суперсимметриялы моделдә суперсимметриялы әүерелеү менән бәйле бозондар һәм фермиондар бер үк массаға, зарядҡа һәм башҡа квант һандарына эйә булырға тейеш.
Оло адронлы коллайдер, әгәр улар булһа, суперсимметрик киҫәксәләрҙе асыр һәм өйрәнә алыр, йәки, әгәр бер нәмә лә табып булмаһа, суперсимметрик теорияны ҙур шик аҫтына ҡуйыр тип көтөлә.
Уға ярашлы, мәҫәлән, есемдең хәрәкәт тигеҙләмәһенең инвариантлығы ваҡыт үтеү менән — энергия һаҡланыу законына; арауыҡта күсеүгә ҡарата инвариантлыҡ — импульс һаҡланыу законына; боролошҡа ҡарата инвариантлыҡ импульс моменты һаҡланыу законына килтерә.
Геометрик объект өсөн мөмкин булған симметрия төрҙәре мөмкин булған бик күп геометрик әүерелеүҙәргә һәм әүерелдерелгәндән һуң объекттың ниндәй үҙенсәлектәре үҙгәрешһеҙ ҡалырға тейеш булыуына бәйле.
Ҡағиҙә булараҡ, күп күҙәнәкле хайуандарҙың берҙән-бер симметрия күсәренең ике осо тиң түгел ауыҙ урынлашҡан, ә ҡапма-ҡаршы полюсында — ҡалпаҡтың өҫкө өлөшө.
Кристаллик рәшәткәнең бөтә трансляция векторҙары араһынан шулай итеп 3 һыҙыҡлы бойондороҡһоҙ вектор һайларға мөмкин, был саҡта трансляцияның теләһә ниндәй башҡа векторы был векторҙарҙың бөтөн-һыҙыҡлы комбинацияһы булыр ине.
Физикала боролоштар төркөмөнә ҡарата инвариантлыҡ арауыҡтың изотроплығы тип атала һәм физик закондарҙың, атап әйткәндә, боролошҡа ҡағылышлы хәрәкәт тигеҙләмәләренең инвариантлығында сағыла.
Ҡайһы берҙә был терминды тәү сиратта симметриянан мәхрүм ителгән организмдарҙы йәки уның айырым элементтарын тасуирлау өсөн, диссимметрияға — симметрияны икенсел юғалтыуға ҡапма-ҡаршы ҡулланалар.
Килешеүҙәр күләме артыуға карамаҫтан, фонд биржаларының роле сағыштырмаса кәмей, сөнки эре банкылар ҡиммәтле ҡағыҙҙарҙы уҙ клиенттарына һатыу һәм таратыу менән үҙҙәре шөғөлләнә.
Медицинала бактериологик тикшеренеү ысулдарын ғәмәлгә керетеү ангинаны, микробтарға һәм ауырыуҙың барлыҡҡа килеү урынына ҡарап, түбәндәге формаларга бүленеү мөмкинлеге бирә: катараль, лакунар, фолликуляр, фибриноз, некротик, флегмоноз, септик һ.
Профилактикаһы үҙенсәлекле — ауырыусыларҙы уҙ ваҡытында айырып дауалау, бактерия йөрөтөүсөләрҙе асыҡлау һәм лайлалы тышсаларҙы һауыҡтырыу: танау эсен ҡорт елеме ҡушып яһалған вазелин, ауыҙ ҡыуышлығын В. Е.
Уларҙың методикаһы РФ Сәләмәтлек һаҡлау министрлығы приказына керетелә һәм ғәмәли медицинада ҡулланыла, был иһә ауырыуҙар һаны кәмеүгә килтерә; был ысул менән дауалау-һауыҡтырыу 3 — 5 йылға гарантия бирә.
Анги́на, киҫкен тинзиллит, тамаҡ шешеү — тамаҡ һәм айырыуса аңҡау миндалиналарының шешеүе менән билдәләнгән йоғошло ауырыу; ҡаты йәки дауамлы йоғошло ауырыу, йотҡолоҡтоң лимфа дүңгәләге, аңҡау миндалдарының ялҡынһыныуы.
Уны бактериялар (В-гемолитик стрептококктар, стафилококктар һәм уларҙың төрлө ҡушылмалары), вирустар, кандида төрөндәге бәшмәктәрҙең коктар менән берләшүе, ҡайһы сағында башҡа микроорганизмдар килтереп сығара.
Башҡортостанданда кадмий баҡыр колчеданы ятҡылыҡтары рудаларында бар , шулай уҡ республиканың көньяҡ‑Көнсығышында баҡыр‑кобальт ятҡылыҡтары рудаларында, баҡырлы ҡомташтарҙа табылған.
Кадмий цинк концентраттарын башлыса өҫтәмә продукттарҙы көкөрт кислотаһы эретмәһе йәки файҙаланылған цинк электролиты менән һелтеһеҙләндергәндән һуң, цинк туҙаны менән ултыртып йәки электролизлап айырған саҡта, бер ыңғай уларҙың составында алалар.
Учалы тау-байыҡтырыу комбинатының байыҡтырыу фабрикаһының ҡалдыҡ һаҡлағыстарында 1396 т , Башҡортостан баҡыр‑көкөрт комбинатында — 2696, Бүребай тау‑байыҡтырыу комбинатында — 26 т К. йыйылған.
"Унипромедь" ААЙ тарафынан «Уралзолоторазведка» Урал комплекслы геологоразведка экспедицияһы менән берлектә буш тау тоҡомдары өйөмдәренән һәм руданы байыҡтырыу ҡалдыҡтарынан кадмий айырып алыуҙың ҡатнаш ысулдары тикшерелә: биоокислау һәм электроимпульслы технология менән йәки биоокислау һәм флотация ярҙамында яңынан таҙартыу .
2006 йыл «Маггеоэксперт» ЯАЙ тарафынан Мәскәү ҡорос һәм иретмәләр ин‑ты м‑н берлектә кондицияһыҙ рудаларҙы һәм байыҡтырыу ҡалдыҡтарын продуктив эретмәләргә һелтеһеҙләндереп, һуңынан уларҙы ион алмаштырыусы ыҫмалаларҙа ҡуйыртып кадмий айырып алыу буйынса ғилми‑тикшеренеү эштәре башҡарыла һәм уларҙы сәнәғәт күләмендә индереү (Учалы тау‑байыҡтырыу комбинаты, Башҡортостан баҡыр‑көкөрт комбинаты, Бүребай тау‑байыҡтырыу комб‑ты) маҡсатҡа ярашлы булыуы нигеҙләнә.
Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған фән эшмәкәре, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы , Рәсәй Федерацияһының һаулыҡ һаҡлау отличнигы , СССР‑ҙың уйлап табыусыһы .
Һай урындарҙа балыҡ тотоу сағыштырмаса еңел, ә балыҡсылар ҡай саҡ шул тиклем күп була, улар диңгеҙҙә балыҡ ҡалдырмай тиерлек; шуға бәйле ҡайһы бер дәүләттәр айырым мөҙҙәткә бер нисә балыҡ төрөн тотоуҙы тыйырға мәжбүр була.
Төньяҡ диңгеҙ (элекке исеме Немец диңгеҙе ; фр. , нем. , һолланд , көнбайыш фриз теле е, инглиз , норв. }}, дат. йәки )); — бер яҡтан төньяҡ Европа һәм Британия уртауҙары, икенсе яҡтан Ютланд һәм Скандинавия ярымутрауҙары араһында урынлашҡан, Атлантик океандың өлөшө булып торған һай шельф диңгеҙе.
Англия ярындағы Доггер-банка уларҙың иң ҙуры, тәренлеге ни бары 15-30 м. Ҡасандыр бында яҫы таулыҡ булған, хәҙер һыу аҫтында ҡалған урын аҙыҡҡа бай һәм ҡояшта йылына.
Донъяның эре диңгеҙ порттары: Голландияла Амстердам һәм Роттердам; Бельгияла Антверпен;Германияла Гамбург, Бремен һәм Вильгельмсхафен; Бөйөк Британияла Лондон, Гулль һәм Ньюкасл-апон-Тайн; Норвегияла Осло һәм Берген.
Шотландия ярҙарында төньяҡ олушалар — Атлантика океанының төньяҡ өлөшөндәге утрауҙарҙа оялай, балыҡ менән туҡлана торған ҡара ҡанатлы аҡ аҡ эре ҡоштар тереклек итеүе менән билдәле.
Бөтә илгә танылған опера йырсылары Тамара Милашкина, Борис Штоколов, Булат Минжилкиев, билдәле дирижерҙар Ярослав Вощак, Лев Морозовский, Равиль Мартынов, Илмар Лапиньш менән бергә эшләй.
Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһының Халыҡ-ара классификацияһы буйынса сифилис, гонорея, йомшак шанкр , ҡасыҡ лимфогранулематозо, венерик гранулёма — классик венерик ауырыуҙар рәтенә керетелә.
Енес органдарын зарарлай торған йоғошло ауырыуҙар: һейҙек-енес юлдары хламидиозы, трихомониазы, һейҙек юлдары-гениталиялар кандидозы, һейҙек-енес юлдары микоплазмозы, гениталиялар герпесы, осло башлы кондиломалар, гениталияләрҙағы контагиоз моллюсктар, һейҙек юлдары — гениталиялар шигелёзы, педикулёз һәм ҡорсаңҡы.
Венероло́гия — медицинаның венерик ауырыуҙарҙы өйрәнеүсе бүлеге; медицина өлкәһе, енси юл менән күсә торған венерик ауырыуҙар этиологияһын, клиникаһын, дауалау һәм ауырыуҙы булдырмау ысулдарын өйрәнә.
Беренсеһендә — организмға беренсе тапҡыр эләккән аллергенға ҡарата юғары дәрәжәлә һиҙеүсәнлек күҙәтелә (яңы аллергенға яуап рәүешендә антитәнсектәр йә иһә уның менән тәьҫир итешә алыусан лимфоциттар барлыҡҡа килә).
Дауаланыуҙың төп ысулдары: аллерген менән контакт булдырмау, аҙыҡҡа аллергия булғанда ҡәтғи диета һаҡлау, аллергия килтереп сығара торған дарыуҙарҙан тыйылыу; үҙенсәлекле иммунотерапия — А. М. Безредка алымын ҡулланып, аллерген миҡдарын аҡрынлап арттыра барып, организмға күп тапҡыр керетеү.
Аллергия тыуҙырыусы матдәләрҙән һаҡланыу сараларын үтәү, уҙ ваҡытында профилактик дарыуҙар ҡулланыу, сәнәғәт предприятиеларындә аллерген менән контакт булдырмай торған технологияларҙы ғәмәлгә керетеү, организмда сенсибилизация сығанағы булған һәр төрле инфекцияларҙы бөтөрөү, ашҡазан-эсәк ағзалары функцияһын нормалләштерү һәм башҡаларҙан ғибәрәт.
Аллерги́я — аллергик ауырыуҙар, организмдың һиҙеүсәнлеге үҙгәреүе һәм аллергендарҙың иммунологик механизмдарына ҡабата тәьҫир итеүе һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән ауырыуҙар; организмдың ниндәйҙер ярһытҡыс матдәгә юғары һиҙгерлеге, яуабы; организмдың теге йәки был матдәгә ҡарата тәбиғи булмаған һиҙеүсәнлеге, реактивлығы.
Аллергияға бирешеүсәнлек факторҙары: тирә-яҡ мөхиттең бысраныуы, түбән сифатлы туҡланыу, ашамлыҡтарҙа консерванттар булыу, дарыу препараттарын тикшермәйенсә ҡулланыу.
Артабан борт үҙяҙғыстарын сисеү 2937-се рейс пилоттарының ҡайһы берәүҙәренең ошо мәғлүмәт арҡаһында яңылышҡанын дәлилләй, улар, моғайын, экранында күренмәгән тағы бер самолёт бар, тип уйлағандыр.
Тотороҡландырғыстан яҙған «Боинг» идараны юғалта һәм, төшөп барғанда ике двигателенән дә яҙып, 21:37 сәғәттә Ту-154-тән 7 километрҙа ергә бәрелә һәм тулыһынса емерелә.
Ошо арҡала Нильсен кәрәк ваҡытта Фридрихсһафен аэропорты менән бәйләнешкә инеп, уларҙан авиакомпанияһының тотҡарланған 320 самолёты менән эш итеүен һорай алмай һәм икенсе терминал буйынса уны ла күҙәтеү мәшғүл була.
Шулай уҡ телефон бәйләнешенең һүндерелгәнлеге арҡаһында Карлсруэ һауа хәрәкәтенә идара итеү үҙәге диспетчеры, ике самолёттың хәүефле яҡынлашыуын күрһә лә һәм «» үҙәге менән 11 тапҡыр бюәйләнешкә инергә тырышып ҡараһа ла, был хаҡта Нильсенға хәбәр итә алмай.
эшен көйләүсе ИКАО инструкциялары, етештереүсеһенең эксплуатациялау буйынса инструкцияһы һәм дәүләттәрҙең авиаташыусылары ҡулланма итеп алған документтар стандартлаштырылмаған, тулы түгел һәм өлөшләтә бер-береһенә ҡаршы килә.
Һауа хәрәкәтенә идара итеү хеҙмәте бер нисә йыл буйы төнгө сменала хеҙмәттәше ял иткәндә һауа хәрәкәтенә бер генә диспетчер идара итеүе менән килешкән һәм хәлде төҙәтеү буйынса сара күрмәгән.
Балаларҙың күпселеге өсөн был сәфәр республика бюджеты иҫәбенә ЮНЕСКО эштәре буйынса Башҡортостан комитеты тарафынан ЮНЕСКО махсуслаштырылған мәктәбенең иң яҡшы уҡыусылары, төрлө олимпиадалар еңеүселәре өсөн дәртләндереү сараһы булараҡ ойошторола.
Бәрелеш булырҙан саҡ ҡына элегерәк диспетчерҙарҙың береһе тәнәфескә сыға; дежурҙа, бер юлы ике терминалда эшләп, 34 йәшлек диспетчер Петер Нильсен һәм ассистентка ҡала.
Ту-154 экипажы, һауа хәрәкәтенә идара итеү үҙәге күрһәтмәһенә ярашлы, түбәнәнәйә башлай һәм, -тың күтәрелергә тигән бойороғо алынһа ла, түбәнәйеүҙе дауам итә.
Диспетчер бүлмәһендәге ҡорамалдарҙың бер өлөшө һүнек була, һәм Нильсен бер үк 360 эшелонындағы ике самолёттың бер-береһенә бик хәүефле яҡынлашҡанын һуң ғына күреп ҡала.
Ошо һәләкәткә тиклем, 2001 йылдың 31 ғинуарында, Японияның Суруга ҡултығы өҫтөндә -10 экипажы — бойороҡтарына ярашлы, ә 747 экипажы уларға ҡаршы манёврҙар яһауы арҡаһында оҡшаш инцидент була.
Кукурузда нервы системаһының алыштырғыһыҙ ярҙамсылары булған В төркөмө витаминдары ла, иммунитетты көсәйтеүсе С витамины ла, һөйәк һәм тештәрҙең ныҡлығын тәьмин итеүесе Д витамины ла, шулай уҡ тимер, йөрәкте һаҡлаусы һәм матдәләр алмашыныуын нормалләштереүсе калий һәм магний ҙа бар.
«Баҫыуҙар батшаһы» бауыр һәм үт ҡыуығы эшмәкәрлегенә ыңғай йоғонто яһай, шуға күрә уны холецистит һәм гепатиттарҙы булдырмаҫҡа ярҙам итеүсе туҡланыу рационына индерәләр.
Ә кукуруз сәсе исә һейҙек, үт ҡыуҙырғыс һәм ҡан туҡтатҡыс, һейҙек һәм үт ҡыуығындағы таштарҙы иретеүсе һәм ағыулануға ҡаршы сара һанала.
Ландшафтары ныҡ айырымланған: аҡһыл һоро урман тупрағында киң япраҡлы һәм ҡара ылыҫлы урмандар, һоро урман тупрағында киң һәм ваҡ япраҡлы урмандар, йоҡа ҡатламлы ташлы тупраҡта ҡоро болондар һәм бейек үләнле тау болондары таралған.
"1954 йылға тиклем 14 ауыл — Инйәр, Ҡаҙмаш, Рәмәште, Мәнәү, Рәүәт, Түбәнге Төлмәй, Ноҡат, Бәләғош, Берештамаҡ, Асы, Соран, Ҡалашты, Кәртәле, Кѳҙйылға урман пункттары Белорет металлургия комбинатың урман контораһы тип йѳрѳтѳлә".
Оҙонлоғо 26 км, көньяҡ өлөшөнөң киңлеге яҡынса 2 км, үҙәк өлөшөнөкө — 6 км, төньяҡ өлөшөнөкө — 3 км, абсолют бейеклеге 934 м. 3 түбәһе асыҡ күренә.
Музейға нигеҙ һалыуҙа һәм ойоштороуҙа хеҙмәт ветернаы, район Советы башҡарма комитеты рәйес урынбаҫары, Бөйөк Ватан һуғышы яугиры Нәби Хәмит улы Ғисмәтуллин күп көс һала.
Был фекерҙәрен ул үҙ хеҙмәттәрендә асыҡтан-асыҡ белдерә:"Антика дине изгеләр тип донъялыҡта дан ҡаҙанғандарҙы — республикаларҙың сардар һәм хакимдарын атай.
Ул иң юғары изге ғәмәл тип күндәмлекте, үҙ-үҙеңде түбәнһетеү һәм бәндәләрҙең эштәренә ерәнеп ҡарауҙы ололай; антика дине иһә иң юғары изге ғәмәл тип рух юғарылығын, тән көсөн һәм кешеләргә ныҡлы көс биреүсе әйберҙәрҙе ололаған.
Бындай йәшәү рәүеше, минеңсә, донъяны көсһөҙләндергән һәм уны ҡәбәхәттәр ҡулына тапшырған: улар унда ҡурҡмайынса ни теләһә, шуны эшләй, сөнки күреп торалар, бөтә кеше лә ожмахҡа инәбеҙ тип, туҡмалғанда түҙеп тороу тураһында уйлай, ә бының өсөн иҫәпләшеү тураһында түгел «.».
1498 йылдың 28 майында Флоренцияла христиандарҙы төрлө сикләүҙәр, янауҙар менән ҡурҡытып йөҙәткән, Рим папаһы менән дошманлашҡан Савонароланы суд ҡарары менән язалап үлтергәс, Һикһән кеше советы Флоренция хөкүмәтенең икенсе канцелярияһы секретары вазифаһына Никколо Макиавеллиҙы һайлай; Ҙур Совет уны раҫлай.
Шәхестең сәйәси тәртибе тураһында ҡағиҙәләр өҫтөндә эшләгәндә ул боронғо Римде һәм христиан дине индерелгәнгә тиклем булған әхлаҡ нормаларын һәм закондарҙы идеал итеп күрә.
Ул Тәүратты үҙ файҙаһына,үҙ маҡсаттарына ярашлы ҡулланыусыларҙы тәнҡитләй: «Тап шундай тәрбиә һәм беҙҙең динде шул тиклем ялған аңлатыу арҡаһында донъяла борон булған хәтле республикалар ҡалмаған, һәм хәҙер халыҡта шул саҡтағы кеүек азатлыҡҡа һөйөү һиҙелмәүе бының эҙемтәһе булып тора».
Макиавелли бик ҡыҙыҡлы, ләкин хәүефле заманала йәшәгән, был осорҙа Рим папаһы бик ҡеүәтле була, ә Италияның бай дәүләт-ҡалалары сит дәүләттәр ― Франция, Испания йәки Изге Рим империяһы ҡулына эләгә.
Никколо́ Макиаве́лли (Макьявелли, ; 3 май 1469 йыл, Флоренция — 21 июнь 1527 йыл, шунда) — итальян фекер эйәһе, философы, яҙыусы, сәйәси эшмәкәре — Флоренция хөкүмәтенең Икенсе канцелярия секретары, республиканың дипломатик бәйләнештәре өсөн яуаплы булған, хәрби-теоретик хеҙмәттәр авторы.
«Хаким» тигән китабында көслө дәүләт власын булдырыу өсөн теләһә ниндәй саралар ҡулланырға ла ярай тигән фекерҙе яҙып ҡалдыра , был китап бик күп тапҡыр нәшер ителә, уны төрлөсә баһалайҙар.
Корсини ғаиләһе Макиавеллиҙарға ҡарағанда юғарыраҡ баҫҡыста тора, ләкин ике яҡ өсөн дә ул бик файҙалы була: Корсиниҙар менән туғанлашыуы Никколоға йәмғиәт баҫҡысы буйлап юғарыраҡ үрләргә мөмкинлек бирһә, Мариеттаның ғаиләһе Макиавеллиҙың сәйәси бәйләнештәре менән файҙалана ала.
Никколо Макиавеллиҙы күп осраҡта сәйәсәттә һәр саҡ көс ҡулланыу кәрәк, уның нигеҙендә һәр саҡ файҙа һәм көс ҡулланыу ғына ята тип уйлаған оятһыҙ ғына сәйәсмән итеп һүрәтләйҙәр.
Яңы хакимдар Макиавеллиға ышанмай, шулай ҙа Габсбургтар яғынан хәүеф тыуғас, понтифик Макиавеллиға архитектор Педро Наварро менән Флоренция ҡәлғәләрен тикшереп сығырға ҡуша.
1526 йылдың 9 майында Йөҙәү Советы папа Климент ҡушыуы буйынса яңы орган- ҡәлғә стеналарын нығытыу буйынса Бишәү Коллегияһын булдыра, уның секретары итеп Никколо Макиавелли тәғәйенләнә.
Ул осорҙағы феодаль тарҡаулыҡтан интеккән Италия шарттарында ,үҙ-ара бер туҡтауһыҙ ыҙғышҡан ваҡ хакимдар булғанға ҡарағанда, хатта намыҫһыҙ булһа ла, көслө хаким булыуы яҡшыраҡ тип яҙа.
Пиза республикаһының баш күтәреүе сәбәпле Пиза ҡәлғәһен ҡамауҙа тотоу Флоренция хөкүмәте һәм уның армиялағы вәкиле Никколо Макиавеллиҙың бик күп көсөн һәм ваҡытын ала.
Ополчение етәксеһе гонфалоньер Содерини өйөндә Макиавелли Флоренцияла дошман яғына сығырға һәр саҡ әҙер ялланған ғәскәр урынына үҙ граждандарынан торған ғәскәр булдырыу мәсьәләһен күтәрә.
Һуғыш алып барыу, сәйәси мәнфәғәттән сығып, кеше үлтереүҙәр юлы менән Чезаре менән Александр бер нисә йыл эсендә Умбрия, Эмилия, Романья өлкәләрен үҙ ҡулдарына төшөрә.
Ул дөйөм хәрби бурыс индереү тәҡдимен менән сыға— «Хәрби сәнғәт» тураһындағы трактатында Макиавелли хәрби хеҙмәткә саҡырылған дәүләт граждандарынан торған армия булдырырға тәҡдим итә.
«Хаким» һәм «Тит Ливийҙың беренсе декадаһы тураһында фекерҙәр»ҙә Макиавелли дәүләт ул — йәмғиәттең сәйәси торошо: хаким итеүселәр һәм улар ҡулы аҫтындағылар, тейешенсә ҡоролған, ойошторолған сәйәси власть, ойошмалар булыуы һәм закондар ти.
Үҙе иҫән саҡта әле Макиавелли тәнҡитләүселәргә: «Мин хакимдарҙы тиран булырға,ә уларҙың ҡулы аҫтындағыларҙы — уларҙан ҡотолорға өйрәттем»,- тип яуап бирә.
"…кешеләрҙең холҡо үҙгәреп тора, үҙ иманыңа уларҙы күндереү еңел булһа ла, тотоп тороу ауыр. Шуға ышанысын юғалтҡандарҙы көс ҡулланып ышандырырға мәжбүр итергә һәр әҙер булырға кәрәк ".
7 ноябрҙә Синьория Никколо Макиавеллиҙы бөтә вазифаларынан бушата, уға Флоренция билмәләрен ҡалдырып китеү тыйыла, ҡуйылған талаптарҙы үтәү шарты итеп унан ҙур суммаға залог алалар.
Макиавелли үҙ вазифаһында ҡала, тик ул бер нисә хата аҙым яһай, мәҫәлән, Медичи ғаиләһенә мөлкәтен кире ҡайтарыуға ҡаршы сыға, уларға тик аҡсалата компенсация бирергә тәҡдим итә .
Ҡырым Республикаһы Рәсәй Федерацияһы субъекты булараҡ 2014 йылдың 18 мартында ойошторола, шул көндә үк ҡул ҡуйылған Ҡырымды Рәсәйгә ҡушыу тураһындағы килешеү нигеҙендә, РФ закондары сиктәрендә Ҡырымдың Рәсәй Федерацияһына ҡушылыуы 2014 йылдың февраль-мартында ғәмәлгә ашырыла.
Килешеүҙә 2015 йылдың 1 ғинуарына тиклем күсеү осоро билдәләнә, уның барышында Ҡырымдың Рәсәй Федерацияһының иҡтисади, финанс, кредит һәм хоҡуҡ системаһына, Рәсәй Федерацияһының дәүләт власы органдары системаһына интеграцияланыу мәсьәләләре юлға һалынырға тейеш.