polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Был ваҡиғалар менән бәйле ил етәкселеге етди үҙгәрештәргә күсә: ғәҙәттән тыш хәл тураһындағы законды, киң мәғлүмәт саралары һәм сәйәси партиялар тураһындағы закондарҙы ғәмәлдән сығара, демократик реформалар тураһында белдерә.
2017 йылдың башында Сүриә ғәскәре төп көстәрен Ислам дәүләте менән көрәшкә туплай, һөҙөмтәлә, көҙ аҙағына Ислам дәүләте Сүриәләге территорияһының күп өлөшөн юғалта, илдең төрлө өлөштәрендә бер нисә территорияға контроллек итеүҙе һаҡлап ҡала.
2017 йылдың 6 декабрендә Рәсәй президенты В. В. Путин рәсми рәүештә Ислам дәүләте террорсыларының тулыһынса тар-мар ителеүе һәм айырым ҡаршылыҡ сығанаҡтарының һаҡланып ҡалыуы тураһында иғлан итә Илдең көнсығышында операция тамамланғандан һуң төп хәрби ғәмәлдәр Идлиб мухафазаһына күсә.
1960-1980 йылдарҙа рәсми власть курд әҙселеген ҡаты ассимиляциялай ( курдтарҙың 10 проценты гражданлыҡ хоҡуғына түгел, ә йәшәүгә рөхсәткә генә эйә була, 2011 йылдан курдтарҙың хоҡуҡтары айырым закон менән нығытылғанға тиклем күтәрелә).
1982 йылдың февралендә Хамалағы үлтерештәр төп ваҡиға булып тора, уның барышында Сүрия армияһы ҡаланы бомбаға тота, шунан һуң оппозицияның төп таянысы булған Хама ҡалаһы штурм менән яулана.
За период между вторжением Ханаан ҡәбиләләренең баҫып инеүе һәм беҙҙең эраға тиклем 64 йылда Сүриәне Рим империяһы яулап алыуы араһындағы дәүерҙә уның территорияһы эҙмә-эҙлекле рәүештә гиксостар, хеттар, мысырлылар, арамейҙәр, ассириялылар, вавилондар, фарсылар, боронғо македонлылар, эллинлы Селевкиҙар державаһы, Бөйөк Әрмәнстан Бөйөк Тигран властары ҡулында була.
1941 йылдың июнь — июлендә Британия ғәскәрҙәре башында генералдар Шарль де Голль һәм Жорж Катру торған Ирекле Францияның подразделениелары ярҙамында Денц ғәскәрҙәре менән ҡан ҡойғос кофликт барышында Сүриәне биләй.
Генерал де Голль үҙенең хәтирәләрендә, Ирак, Сүриә һәм Ливандағы ваҡиғалар туранан-тура Германияның Грецияға утрауына, Югославияға һәм СССР-ға баҫып инеү буйынса пландарына бәйле, сөнки улар алдарына союздаштарҙың ҡораллы көстәрен икенсел хәрби хәрәкәттәргә йүнәлтеү бурысын ҡуя, тип туранан-тура атап үтә.
2014 йылда шулай уҡ халыҡ-ара санкциялар, инфраструктураның емерелеүе, эске ҡулланыуҙың һәм етештереүҙең кәмеүе һәм юғары инфляция эске тулайым продукттың кәмеүенә килтерә.
2014 йылда һуғыш һәм иҡтисади көрсөк гуманитар һәләкәткә килтерә, Сүриәлә мохтаждар һаны 9,4 миллиондан 12,2 миллионға тиклем, ә ҡасаҡтар һаны 2,2 миллиондан 3,3 миллионға тиклем кешегә арта.
Тышҡы сауҙаға ҡаршы ҡуйылған кәртәләр, нефть сығарыуҙың кәмеүе, юғары эшһеҙлек, һыу ресурстарының етешмәүе оҙайлы перспективала Сүриәнең проблемалары булып торасаҡ.
Ҡасаҡтар башлыса Мысырҙа, Иорданияла, Ливанда һәм Төркиәлә үҙҙәренә урын таба, 200 мең самаһы кеше Европа дәүләттәренә күсеп китә, шуның арҡаһында 2015 йылдың июнендә Евросоюз сиктәрендәге мигранттар һаны бик артып китә.
Атап әйткәндә, ойошмаһы үҙенең отчёттарында илдә йөҙҙәрсә сәйәси тотҡон булыуы, язалауҙарҙы ғәҙәти практика сифатында ҡулланыу, ғәҙел һәм бойондороҡһоҙ суд системаһының булмауы, ҡатын-ҡыҙҙарҙы һәм милли аҙсылыҡтарҙы дискриминациялау тураһында бер нисә тапҡыр телгә ала.
Сүриә етәкселеге иғлан иткән иҡтисадты яйлап либералләштереү һәм модернизациялау курсы сиктәрендә предприятиеларға дәүләт секретары күберәк хужалыҡ үҙаллылығы, атап әйткәндә, тышҡы баҙарға сығыу хоҡуғы, сит ил инвестицияларын йәлеп итеү йүнәлеше бирелә.
2013 йылдың 10 ғинуарында Сүриәнең Сит ил эштәре министрлығы БМО Именлек Советына мөрәжәғәт ебәрә, унда халыҡ-ара берләшмә боевиктарҙың Алеппо сауҙа-сәнәғәт үҙәгендә 1000-гә яҡын фабрика һәм предприятиены талауҙары тураһында хәбәр итә.
Һуғыш тамамланғандан һуң ил парламентында хөкүмәтте компетентһыҙлыҡта һәм финанс сараларын үҙләштереүҙә ғәйепләүҙәр яңғырай башлай, шуға ла хөкүмәт отставкаға китергә, ә хәрбиҙәр илдә ғәҙәттән тыш хәл индерергә мәжбүр була.
Тиҙҙән ризаһыҙлыҡ асыҡ фетнәгә күсә: 1961 йылдың 28 сентябрендә Дамаскта офицерҙар төркөмө етәкселегендә дәүләт түңкәрелеше була; мысырҙар ҡаршылыҡ хәрәкәтен баҫтырырға тырыша, әммә уңышһыҙлыҡҡа тарый.
2014 йылда « » ( халыҡ-ара аналитиктар тарафынан Донъялағы дәүләттәрҙең коррупцияны асыҡлау кимәлен баһалауҙы сағылдырған йыл һайын төҙөлгән рейтингы) коррупцияны асыҡлау кимәлен индексына ярашлы, Сүриә 175 ил араһында 159-сы урынды биләй.
1954 йылда һайлауҙар йомғаҡтары буйынса парламентта күпселек урындарҙы сәнәғәттә һәм ауыл хужалығында кардиналь үҙгәртеп ҡороуҙар талап иткән Ғәрәп социалистик яңырыу партияһы ала.
хәбәрселәре Нур Малас һәм Кэрол Ли мәғлүмәттәре буйынса, АҠШ президенты Барак Обама Хакимиәте бер нисә йыл дауамында Сүриә властары вәкилдәре менән хәрби түңкәрелеш ойоштору һәм ғәмәлдәге президент Башар Асадты илгә идара итеүҙән ситләтеүҙә ярҙам күрһәтергә әҙер булыуҙары тураһында йәшерен һөйләшеүҙәр алып бара.
Сүриәнең тышҡы сәйәсәте, тәү сиратта, бөтәһен дә, шул иҫәптән Голан бейеклектәрен Дамаск юрисдикцияһы аҫтына ҡайтарыу менән бәйле территориаль бәхәстәрҙе яйға һалыуға йүнәлтелгән.
Сүриәнең башҡа ғәрәп илдәре менән мөнәсәбәттәре Иран-Ираҡ һуғышы ваҡытында Иранды яҡлап сығыш яһағандан һуң зыян күргән булһа ла, Сүриә дипломатияһы ғәрәп донъяһын Яҡын Көнсығышта бәхәсте яйға һалыу проблемаһы тирәләй берләштерергә тырыша.
Сүриәнең тышҡы сәйәсәте, тәү сиратта, бөтәһен дә, шул иҫәптән Голан бейеклектәрен Дамаск юрисдикцияһы аҫтына ҡайтарыу менән бәйле территориаль бейеклектәрҙе көйләүгә йүнәлтелгән.
Сүриәнең башҡа ғәрәп илдәре менән мөнәсәбәттәре Иран-Ираҡ һуғышы ваҡытында Иранды яҡлап сығыш яһағандан һуң зыян күргән булһа ла, Сүриә дипломатияһы ғәрәп донъяһын Яҡын Көнсығышты көйләү проблемаһы тирәләй берләштерергә тырыша.
Франция, Икенсе донъя һуғышы тамамланғансы үҙ ғәскәрҙәрен Сүриә территорияһында ҡалдырып, 1941 йылдың 27 сентябрендә Сүриәгә бойондороҡһоҙлоҡ иғлан итә.
Президент министрҙар кабинетын тәғәйенләү, хәрби йәки ғәҙәттән тыш хәл иғлан итеү, закондарға ҡул ҡуйыу, амнистия иғлан итеү, шулай уҡ конституцияға төҙәтмәләр индереү хоҡуғына эйә.
Хәҙерге Сүриәнең көнсығыштағы кеше аҙ йәшәгән һәм күбеһенсә сүллек булған өлөшөн үҙәге Дейр-эз-Зорҙа урынлашҡан үҙаллы Зор санжагы биләп тора.
2017 йылда Рәсәй менән Сүриәгә экспорт структураһында поставкаларҙың төп өлөшө түбәндәге тауар төрҙәренә тура килә : Аҙыҡ-түлек тауарҙары һәм ауыл хужалығы сеймалы 34,76%, Ағас һәм целлюлоза-ҡағыҙ изделиелар 15,59%, Химия сәнәғәте продукцияһы 10,46% ; Машина, ҡорамалдар һәм транспорт саралары % 5,01.
2015 йылда бер нисә етди еңелеүҙән һуң (Идлиб һәм Пальмир ҡалаларын юғалтыу, шулай уҡ Абу-эд-Духур авиабазаһын баҫып алыныуы) сентябрь аҙағында рәсми Дамаск РФ-ҡа хәрби ярҙам һорап мөрәжәғәт итә.
2019 йылдың ғинуарында донъяның ҡатын-ҡыҙҙары өсөн иң хәүефле илдәр рейтингын баҫтырып сығарған мәғлүмәттәренә ярашлы, Сүриә һаулыҡ һаҡлау, иҡтисади ресурстарҙы файҙаланыу, ғәҙәти тормош, енси көс ҡулланыу, кешеләр менән сауҙа итеү йәһәтенән ҡатын-ҡыҙҙар өсөн иң күп хәүефле дәүләттәр исемлегендә өсөнсө урынды биләй.
Халыҡ-ара амнистия, һәм башҡалар Сүриә властарын һүҙ азатлығын, йыйылыштар азатлығын сикләүҙә, язалауҙар ҡулланыуҙа һәм медицина ярҙамынан мәхрүм итеүҙә ғәйепләй.
Шулай уҡ, АҠШ бер нисә тапҡыр Башар Асад хөкүмәтен кеше хоҡуҡтарын боҙоуҙа һәм идара итеүҙә диктаторлыҡ ысулдарын ҡулланыуҙа ғәйепләй.
Унда сәнәғәт продукцияһы хаҡының 25 проценты етештерелә, ул ауыл хужалығында , эске сауҙала , тышҡы сауҙа эшмәкәрлегендә , хеҙмәтләндереү өлкәһендә, автотранспортта, торлаҡ төҙөлөшөндә өҫтөнлөклө позициялар биләй.
Ҡораллы оппозиция хөкүмәт ғәскәрҙәре контроле аҫтында ҡалаларҙы системалы рәүештә утҡа тотоуҙы дауам итә, илдең бер нисә эре ҡалаһында, шул иҫәптән баш ҡалала, ауыр ҡорал ҡулланып, урам һуғыштары бара.
Сүриә христиандар тарихында ла мөһим урын алып тора, — Библияға ярашлы, Павел Дамаск ҡалаһына китеп барған юлда христиан динен ҡабул итә, шунан һуң Христос уҡыусылары беренсе тапҡыр христиандар тип атала башлаған Антиохияла йәшәй .
2006 йылдың 15 февралендә Сүриәнең вице-президенты сифатында кадрҙар дипломаты Фәрук Шарааға ант бирәләр, ул вице-премьер сифатында илдең тышҡы сәйәсәте һәм мәғлүмәт өлкәһендәге сәйәсәт өсөн яуаплы булырға тейеш була.
2014 йылдың йәйенә илдең көнсығыш өлөшө Ислам дәүләте хакимлығы аҫтында була, ул Сүриә һәм Ираҡ территорияларының бер өлөшөндә хәлифәлек булдырылыуын иғлан итә, баш ҡалаһы Ракка була.
РФ-ның Сит ил эштәре министрлығы башлығы урынбаҫары һүҙҙәре буйынса, РФ менән Сүриәнең ике яҡлы мөнәсәбәттәре сәйәсәтте, иҡтисадты, инвестициялар өлкәһен һәм мәҙәниәтте үҙ эсенә ала.
2016 йылда Сүриәнең тышҡы сауҙа күләме — экспорт 748 миллион АҠШ доллары, импорт 4,17 миллиард АҠШ доллары, тышҡы сауҙаның кире сальдоһы 3,42 миллиард АҠШ долларына тиң.
2014 йылдың 3 июнендә, Сүриәлә 1963 йылда власҡа "Баас" партияһы килгәндән алып, дәүләт башлығын беренсе тапҡыр һайлауҙар үтә, уларҙа Башар Асад өсөнсө мөҙҙәткә ҡабаттан һайлана.
Украин һәм белорус халыҡтары барлыҡҡа килгән һәм уҫә барған ерҙәр, шулай уҡ Смоленск менән бергә Көнбайыш Русь Бөйөк Литва кенәзлеге власы аҫтында тороп ҡалган.
Башҡортостан генерациялау компанияһы, Башҡортостанн электр бүлеү селтәрҙәре, Башҡортостанн йылылыҡ бүлеү селтәрҙәре, Башҡортостан селтәр компанияһы, Башҡортостандың энергия һатыу компанияларының бүлендек ЯСЙ‑лары, «Башкирэнерготрейд», «Энергоремонт», «Энерготеплоремонт», «Энергоавтоматика», «Башэнергоучёт», «Башэнерготранс», «Энергоснабкомплект», «ПГУ ТЭЦ-5», Уҡыу-өйрәнеү комплексы, «Энергетик» дауалау-һауыҡтырыу үҙәге, «Мир» агрохужалығы һ.
Ҡала Ур йылғаһының Яйыҡҡа ҡушылған урынында урынлашҡан, яҡын тирәлә шулай уҡ Яршалы, Ушкота, Шандаша, Жарлы, 1-се Грязнушка, Терекле йылғалары аға.
1843 йылда үткәргестәрҙә йылылыҡ бүленеп сығыуын тикшереү буйынса хеҙмәтенең һығымтаһын әйтеп бирә һәм баҫтырып сығара, атап әйткәндә, эксперимент ярҙамында бүленеп сыҡҡан йылылыҡ бер нисек тә тирә-йүндән алынмай икәнен күрһәтә, был теплород теорияһын ҡырҡа юҡҡа сығара.
Шул уҡ йылда йылылыҡ бүленеп сығыуға килтергән төрлө көстәр араһында һан яғынан нисбәт проблемаһы менән ҡыҙыҡһына, һәм, алдан Майер әйткән эш һәм йылылыҡ миҡдары араһында билдәле бер бәйләнеш бар тигән ышанысҡа килә, был дәүмәлдәр араһындағы һан нисбәтен — йылылыҡтың механик эквивалентын эҙләй.
1840-сы йылдарҙың икенсе яртыһында биттәрендә Джоуль һәм Майер араһында термодинамик системалар өсөн энергия һаҡланыу законын асыуҙа беренселек тураһында көсөргәнешле бәхәс киң ҡолас ала.
Шул уҡ ваҡытта Джоулды билдәле физиктар хуплап тора, атап әйткәндә, 1847 йылда уның Британия фәнни ассоциацияһында яһаған доклады ултырышта булыусы Фарадейҙың, Стокстың һәм Томсондың юғары баһаһын ала.
Тимирязев, аҙағыраҡ был дискуссияны ҡарап, Майерҙың «бәләкәй төркөм ғалимдарҙың түбән көнсөллөгө» менән көрәштә дәлилдәр килтереүенең эҙмә-эҙлелеген билдәләй.
1847 йылда энергия һаҡланыу принцибын баҫтырып сығарыусы Гельмгольц 1851 йылда Майерҙың хеҙмәттәренә иғтибар итә, ә 1852 йылда асыҡтан-асыҡ уның беренселеген таный.
1838 йылда үҙенең уҡытыусыларының береһе, электр двигателен уйлап табыусы Стёрджендың яҡын дуҫы булған тәҡдиме буйынса, Стёрджен тарафынан бер йыл элек ойошторолған исемле фәнни журналда электр буйынса тәүге хеҙмәтен баҫтыра, хеҙмәте электромагнит двигателе төҙөлөшөнә арналған була.
1851 йылдағы хеҙмәттәрендә, үҙенең йылылыҡты тығыҙ киҫәксәләрҙең хәрәкәте итеп күҙаллаусы теоретик моделдәрен камиллаштырып, ҡайһы бер газдарҙың йылылыҡ һыйҙырышлылығын теоретик етерлек дәрәжәлә теүәл иҫәпләй.
1852 йылда Томсон менән берлектәге хеҙмәттәре серияһында, Джоуль — Томсон эффекты булараҡ билдәле булған, адиабатик дросселирование ваҡытында газдың температураһы үҙгәреү эффектын аса, үлсәй һәм һүрәтләй, был асыш аҙаҡ үтә түбән температура алыуҙың төп ысулдарының береһенә әйләнә һәм шуның менән түбән температуралар физикаһының тәбиғәт фәндәренең айырым тармағы булараҡ барлыҡҡа килеүенә булышлыҡ итә.
Һөҙөмтәлә Майер менән бер үк ваҡытта тиерлек энергияның дөйөм һаҡланыу концепцияһына килә, был, үҙ сиратында, термодинамиканың беренсе законы барлыҡҡа килеүенә булышлыҡ итә.
Томсон менән бергә температураның абсолют шкалаһы өҫтөндә эшләй, магнитострикция күренешен һүрәтләй, ҡаршылығы билдәле булған үткәргес аша үтеүсе ток менән унда бүленеп сыҡҡан йылылыҡ миҡдары араһында бәйләнеште аса .
1840-сы йылдар башындағы хеҙмәттәрендә электромагнит двигателдәрҙең экономик яҡтан маҡсатҡа ярашлы булыу мәсьәләһен тикшерә, башта уйлауынса, электромагниттар сикһеҙ миҡдарҙағы механик эш сығанағы була алалар тип ышана, әммә тиҙҙән, практик күҙлектән сығып ҡарағанда, ул осорҙағы пар машиналары файҙалыраҡ икәненә ышана, 1841 йылда баҫылып сыҡҡан хеҙмәтендә, «идеаль» электромагнит двигателдең 1 фунт цинктан алған файҙаһы 1 фунт күмер яҡҡан пар машинаһы килтергән файҙаның бары 20 %-ын тәшкил итә тигән һығымта яһай, шул уҡ ваҡытта үҙенең ҡәнәғәтһеҙлеген йәшермәй.
1848 йылда баҫым артҡанда йылылыҡ эффектын аңлатыу өсөн газдың, һауыт сите менән бәрелешеүе баҫым барлыҡҡа килтергән, микроскопик тығыҙ шарҙарҙан торған моделен тәҡдим итә, водородтың «тығыҙ шарҙарының» тиҙлеге яҡынса 1850 м/ тип баһалай.
Клаузиустың тәҡдиме буйынса был хеҙмәт «Философские труды Королевского общества» баҫмаһында баҫылып сыға, һәм, аҙаҡ унда мөһим етешһеҙлек булыуы асыҡланһа ла, ул термодинамиканың нығыныуына һиҙелерлек йоғонто яһай, атап әйткәндә, идея яғынан Ван-дер-Ваальстың 1870-се йылдар башындағы реаль газдың моделен эшләү буйынса хеҙмәте менән яҡын тора.
Тэт, Майерҙың 1842 йылдағы хеҙмәттәрендә физик йөкмәткене танымай, Джоулдың беренселегенә ныҡыша, уға Клаузиус ҡаршы фекер әйтә, ә философ Дюринг, бер үк ваҡытта Джоуль һәм Гельмгольцтың хеҙмәттәренең әһәмиәтен кәметеп, Майерҙың приоритетын әүҙем яҡлай, был күп йәһәттән Майерҙың беренселеген тулыһынса таныуға булышлыҡ итә.
Электр тогын үлсәүҙең яҡшыраҡ ысулдарын эҙләп, Джеймс Джоуль 1841 йылда уның исеме менән аталған, ток көсө һәм был ток үткәргестә бүленеп сыҡҡан йылылыҡ миҡдары араһында квадрат бәйләнеште булдырған законды аса (урыҫ әҙәбиәтендә Джоуль — Ленц законы булараҡ билдәле, сөнки 1842 йылда Джеймс Джоулгә бәйһеҙ рәүештә был закон урыҫ физигы Ленц тарафынан асыла).
Беренсе тәжрибәләрендә электромагнит яланында өйрөлөүсе тимер үҙәкле соленоид батырылған шыйыҡлыҡтың йылыныуын үлсәй,үлсәүҙәрҙе электромагнит урамаһы тоташҡан һәм өҙөлгән осраҡтар өсөн башҡара, аҙаҡ экспериментты камиллаштыра, ҡул менән өйрөлтөүҙе бөтөрә һәм электромагнитты батырылған йөк менән хәрәкәткә килтерә.
Манчестерға яҡын Солфордтағы һыра ҡайнатыу заводының хәлле хужаһы ғаиләһендә тыуа, өйөндә белем ала, шуның өҫтөнә бер нисә йыл дауамында Дальтон элементар математика, химия һәм физика башланғыстары буйынса уның уҡытыусыһы була.
1833 йылдан башлап һыра ҡайнатыу заводында эшләй, һәм, уҡыу һәм фән менән шөғөлләнеү менән бер рәттән, 1854 йылда предприятие һатылғанға тиклем уның менән идара итеүҙә ҡатнаша.
Эшмәкәрлегенең башланғыс этаптарында Джоуль тик үҙенең аҡсаһына эксперименттар ҡуя һәм тикшеренеүҙәр менән шөғөлләнә, әммә 1854 йылда һыра ҡайнатыу заводын һатҡас материаль хәле насарая башлай, һәм төрлө фәнни ойошмаларҙың финанслауы менән файҙаланырға тура килә, ә 1878 йылда дәүләт пенсияһы тәғәйенләнә.
1844 йылда ҡатмарлы кристаллик есемдәрҙең йылылыҡ һыйҙырышлылығы законының беренсе вариантын әйтеп бирә, ул Джоуль — Копп законы булараҡ билдәле (Копп 1864 йылда закондың аныҡ формулировкаһын бирә һәм һуңғы эксперименталь раҫлау килтерә).
1867 йылда Джоуль Томсон тәҡдим иткән схема буйынса Британия фәнни ассоциацияһы өсөн йылылыҡтың механик эквиваленты эталонын үлсәү эштәрен башҡара, ләкин саф механик тәжрибәләрҙән алынған ҡиммәттәрҙән айырмалы һөҙөмтәләр ала, әммә механик эксперименттарҙың шарттарын аныҡлау Джоулдың үлсәүҙәренең дөрөҫлөгөн раҫлай һәм 1878 йылда ҡаршылыҡ эталоны ҡайтанан ҡарала.
1850-се йылдарҙа электрҙы үлсәүҙе камиллаштырыу тураһында мәҡәләләрҙең ҙур серияһын баҫтыра, юғары аныҡлыҡ менән үлсәүҙе тәьмин итеүсе вольтметрҙарҙың, гальванометрҙарҙың, амперметрҙарҙың ҡоролошон тәҡдим итә; дөйөм алғанда бөтә фәнни практикаһы дауамында Джоуль юғары нәтижәләргә өлгәшергә мөмкинлек биргән эксперименталь техникаға ҙур иғтибар бүлә.
1847 йылда Томсон менән таныша, ул Джоулдың эксперименталь техникаһына ҙур баһа бирә, һәм уның менән аҙаҡ емешле хеҙмәттәшлек итә, Томсондың молекуляр-кинетик теория мәсьәләләренә ҡарашы күп яҡтан Джоуль йоғонтоһо аҫтында формалаша.
Артабан, 1844 йылдағы тәжрибәһендә, шыйыҡлыҡты тар көпшә аша ҡыҫҡанда йылылыҡ бүленеүен үлсәй, 1845 йылда — газды ҡыҫҡанда йылылыҡты үлсәй, ә 1847 йылдағы тәжрибәһендә болғауысты щыйыҡлыҡта өйрөлтөү өсөн сарыф ителгән көстө ышҡылыу һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән йылылыҡ менән сағыштыра.
1859 йылда, деформация ваҡытында йылылыҡ эффектын үлсәп, ҡаты мәтдәләрҙең термодинамик үҙсәнлектәрен өйрәнә, һәм каучуктың башҡа материалдар менән сағыштырғанда стандарт булмаған үҙсәнлектәрен билдәләй.
1 фунт һыуҙы 1 Фаренгейт буйынса градусҡа йылыта алған йылылыҡ миҡдары, 838 фунтты 1 фут вертикаль бейеклеккә күтәрә алған механик көскә тигеҙ йәки уға әүерелдерелә ала
Уның улы Джозеф та атаһы, ағалары һәм иптәштәре менән бергә башта балыҡсылыҡ кәсебе менән аҡса эшләгән, 1851 йылда ирланд ҡыҙы Энн Махониға өйләнгәс, тиҙҙән был шөғөлөн ташлай һәм йәшелсә менән сауҙа итә башлай.
Ул ваҡытта Лейтонстоун Лондондың ҙур булмаған ҡалаһы булған, ул Лондондың үҙәк өлөшөнән төньяҡҡа ҡарай 5 миль алыҫлыҡта, Темзаға ҡоя торған Ли йылғаһы янында урынлаша.
Хичкоктың үлтереш һәм көсләү күренештәрен туранан-тура күрһәтеүҙә ихтыяжының сығанағы Британия киноцензорҙар ассоциацияһының консерватизмына бәйле, ул барлыҡ ҡот осҡос фильмдарға ла «А» категорияһын ҡуя.
Йыш ҡына, үҙ фильмдарының киң экранға сығыуын тәьмин итү өсөн, режиссерҙар бөтөнләй көс ҡулланыу күренештәренән баш тартырға мәжбүр була: айырым деталдәр менән тамашасыға был ваҡытта кадр артында кеше үлтереүҙең нимә ҡылыуын аңларға мөмкинлек биргән «ҡурҡыныс» музыка, ҡорбандар тауыштары ҡулланыла.
Карьераһының иң юғары нөктәһенә Хичкок 1950 йылдарҙа үҙенең эре бюджетлы текниколорлы — ҡайһы саҡта комедиялы , ҡайһы саҡта эстетиканы белдергән «бондианала» проекттары менән эйә була.
1915 йылда Беренсе бөтә донъя һуғышы ваҡытында Хичкок армияға үҙ ирке менән яҙыла, ләкин артыҡ тән ауырлығы арҡаһында уны кире ҡағалар һәм резервҡа яҙалар, унда ул шартлатыу эшен өйрәнә.
Жорж Садуль фекере буйынса: «Был постановкала ул яҡшы эшләнгән детектив сюжетҡа ла, кино төшерөү өлкәһендә техник яңылыҡҡа ла айырым әүәҫлеген күрһәтә, бында һис шикһеҙ континенталь оҫталарҙың яңы ҡаҙаныштары сағыла»».
ЮНЕСКО 1925 йылдан 1929 йылға тиклем Хичкок төшөргән туғыҙ телһеҙ фильмды бөтә донъя мираҫы исемлегенә индерә: «Хичкоктың иртә фильмдарында уның өсөн хас булған күп кенә мотивтар һәм маниялар һиҙелә», - тип аңлаталар ЮНЕСКО-ла режиссёрҙың әлеге кинотаҫмалары тураһында.
Йөкмәткеһе, сюжеты бик үҙенсәлекле: баштан аҙаҡҡа тиклем Күнтоғды, Айтолды, Өгдүлмиш һәм Үзгүрмиш исемле заттарҙың тормош, ысынбарлыҡ хаҡындағы уйланыуҙарына, үҙ-ара бәхәстәренә ҡоролған.
Ошо шартлы геройҙары исеменән автор кеше ғүмере, йәшәү мәғәнәһе, ғаилә татыулығы, ата-әсәләр менән балалар мөнәсәбәте, хеҙмәттең кеше тормошондағы урыны, батшаны мәрхәмәтле итер сифаттар, феодаль дәүләт ҡоролошо, ил менән етәкселек итеү ысулдары, аҡыл, белем, һуғыш, тыныслыҡ һәм башҡалар хаҡында һүҙ йөрөтә.
1975 йылдың 1 октябрендә Эллис утрауҙары бойондороҡһоҙлоҡ ала һәм рәсми рәүештә Тувалу тип атала башлай, ә Гилберт һәм Эллис Утрауҙары колонияһы Гилберт Утрауҙары тип үҙгәртелә.
1979 йылдың 20 сентябрендә Таравала Кирибати Республикаһы менән АҠШ араһында Дуҫлыҡ тураһында килешеү төҙөлә, уға ярашлы АҠШ Лайн һәм Феникс архипелагтарының 14 утрауына: Бирни, Восток, Гарднер , Кантон , Каролайн, Мак -Кин, Молден, Сидни , Старбак, Феникс , Флинт, Хулл , Эндербери һәм Раштыуа утрауы дәғүәләрен ала.
1967 йылда башҡарма совет — Хөкүмәт советы, ә Консультация советы колониаль хакимиәт чиновниктары һәм урындағы халыҡ һайлаған 24 ағза ҡатнашлығындағы Вәкилдәр палатаһы тип үҙгәртелә.
Иң элек, Фиджи һәм Гавай утрауҙары плантацияларында эшләү өсөн халыҡты көсләп сығарыу, шулай уҡ сәйәси, иҡтисади һәм дини нигеҙҙәге низағтар тыуҙырған ауырыуҙар һәм ижтимағи тәртипһеҙлектәр сәбәпле, ерле халыҡтың һаны ҡырҡа кәмей.
Шуға ҡарамаҫтан, Икенсе донъя һуғышы аҙағынан Кирибатиҙа халыҡ һаны һиҙелерлек арта, ә үлем һаулыҡ һаҡлау өлкәһендәге яҡшырыуҙар һәм илдә йыш осраған ҡоролоҡто кисереп сығырға мөмкинлек биргән импорт тауарҙар һатып алыу һөҙөмтәһендә кәмей.
Киң таралған фекерҙәрҙең береһе — ҙур булмаған майҙан, башҡа архипелагтарҙан алыҫ, ҡоро климат һәм сөсө һыу етешмәү арҡаһында был утрауҙарҙа йәшәүе сиктән тыш ауыр була.
Кирибати хөкүмәтенең Лайн утрауҙарының ваҡыт бүлкәтен үҙгәртеүе һәм даталар һыҙығының алмашыныуы һөҙөмтәһендә Кэролайн атолы ваҡыт бүлкәтенең иң көнсығыш нөктәһе була, беренсе булып Яңы йылды билдәләй.
Бында тәүлек ваҡыты Гавайиҙағы ваҡытҡа тап килә, әммә бер көн алға күсә, шул уҡ ваҡытта Океанияның ҡайһы бер утрауҙарында ваҡыт айырмаһы 25 сәғәт тәшкил итә.
Архипелаг сиктәрендә яуым-төшөм иҫәбе буйынса айырылған өс төркөмдө айырып күрһәтергә мөмкин: Гилберттың Төньяҡ утрауҙары , Гилберттың Үҙәк утрауҙары һәм Гилберттың Көньяҡ утрауҙары .
Шулай уҡ Бөтә донъя иҡтисади зонаһының океан төбөндә тимер-марганец конкрецияларының, шулай уҡ кобальттың ҙур тупланмалары булыуы күҙаллана, әммә әлеге ваҡытта иҡтисади яҡтан маҡсатҡа ярашһыҙ булыу сәбәпле, эшкәртеү эштәре алып барылмай.
Тарава — Тымыҡ океан хәрби хәрәкәттәр театрында иң ҡан ҡойошло һуғыштарҙың береһе булған урын (1943 йылдың ноябрендә, колонияның элекке баш ҡалаһы Бетио ауылы эргәһендә Япония һәм Америка армияһы араһында).
Бойондороҡһоҙлоҡ алғандан һуң, Кирибати Республикаһы Конституцияһы 1979 йылдың 12 июлендә ҡабул ителә, унда президент һәм парламент республикаһының да һыҙаттары күҙәтелә, ул, уны төҙөүселәр фекеренсә, Кирибати йәмғиәтенең эгалитар социаль-сәйәси ҡоролошон яҡшы сағылдыра.
Закондар сығарыу власының юғары органы — 42 депутаттан торған бер палаталы парламент, улар иҫәбендә: бөтә халыҡ тауыш биреүе менән һайланған 40 депутат, аҡһаҡалдар советы аша Фиджи банабан берләшмәһе тарафынан күрһәтелгән 1 депутат һәм генераль прокурор, юстицияның юғары вазифалы кешеһе.
Утрауҙарҙа халыҡтың күплеге, юлдар төҙөү арҡаһында тупраҡ эрозияһы, ер аҫты һыуҙарының бысраныуы һөҙөмтәһендә атолдарҙың экосистемаһына хәүеф барлыҡҡа килә, ә йылдан-йыл халыҡҡа эсәр һыу етмәй.
Урта быуаттарҙа, тәре походтарынан һуң, уҡый-яҙа белергә теләүселәр һаны күбәйә, манускрипттарҙы күсереп яҙыусы монахтар эшмәкәрлеге халыҡ ихтыяжын ҡәнәғәтләндермәй.
Фива һәм Вавилон ҡәберлектәрендә ҡабарынҡы хәрефтәр яҙылған кирбестәр тапҡандар; ассирий кешеләре йылъяҙмалар өсөн һырлап яҙылған хәрефле балсыҡ цилиндр ҡулланған; Афиналарҙа географик карталарҙы йоҡа баҡыр пластинкаларҙан киҫеп эшләгәндәр; Рим көршәкселәре үҙҙәре эшләгән һауыт-һабаға заказ биреүсе һәм һауыт-һабаның тәғәйенләнеше тураһында яҙылған эҙ ҡалдырыр булған.
Бай римлеләр балаларын уҡырға өйрәтеү өсөн фил һөйәгенән йәки металдан эшләнгән хәрефтәр биргән, улар менән балалар һүҙҙәр төҙөргә өйрәнгән; Цицерон һүҙ төҙөүҙең тәртибе тураһында асыҡ һөйләй.
Т 581 йылда , ә Ҡытай мәғлүмәттәре буйынса 936 һәм 993 йылдар араһында уйлап тапҡандар (ҡарағыҙ Дүрт бөйөк асыш 868 йылда баҫылған Алмаз сутраһы тигән будда тексы, теүәл датаһы ҡуйылған беренсе баҫма булып һаҡлана.
Туҡымаға, дини маҡсатта, ҙур һәм ҡатмарлы рәсемдәр күсермәһе баҫыу мөмкин була, ҡағыҙ сағыштырмаса арзанайғас, 1400 йылдар тирәһендә, ҡағыҙға баҫылған дини темаға ҙур булмаған гравюралар һәм уйын кәрттәре киң тарала.
Китап баҫыу түбәндәгесә башҡарыла: ҡабарынҡы хәрефтәр эшләнгән ағас таҡтаға буяу буяйҙар, өҫтөнә ҡағыҙ һалалар һәм йомшаҡ щётка менән ышҡыйҙар.
Урта быуаттарҙа Нидерланд китап баҫыусылары ағас таҡтала ҡулланған был ысул Ҡытайҙа быуат башына тиклем һаҡлана, иезуит-миссионерҙарҙың быуатта баҡыр пластинкаға хәреф яҙыу тормошта урын тапмай.
1041 һәм 1049 йылдар араһында Ҡытай кешеһе Би Шэн яндырылған балсыҡтан хәрефтәр эшләүҙе уйлап таба, тик был ысул киң таралмай, сөнки ҡытай яҙмаһында меңләгән иероглиф ҡулланыла һәм йыймалы шрифт әҙерләү күп көс, ваҡыт талап итә.
Тура мөйөшлө координаталар системаһында берәмек радиуслы әйләнә ҡарайыҡ һәм горизонталь күсәрҙән мөйөшөн һалайыҡ (әгәр мөйөштөң дәүмәле ыңғай булһа, сәғәт уғы йүнәлешенә ҡаршы һалабыҙ, икенсе осраҡта сәғәт уғы йүнәлешендә).
Ошо бәйләнеш арҡаһында, бөгөнгө көндә билдәле булған байтаҡ тригонометрик тождестволар һәм теоремалар, шулай уҡ боронғо грек математиктарына ла билдәле булған, ләкин эквивалентлы хорда формаһында.
Евклид һәм Архимедтың эштәрендә тригонометрия үҙенең ҡәтғи мәғәнәһендә булмаһа ла, уларҙың теоремалары үҙгәлекле тригонометрик формулаларға тиң булған геометрик күренештә килтерелгән.