polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
1863 йылда Сабаҡлы ауыл йәмғиәтенең Үҙәмбай, Әбүбәкер, Сабаҡлы, Ишбирҙе ауылдары башҡорттарының йәйләүҙәре Кесе Ҡаялы йылғаһы башынан Үлмәҫ-Үлгән йылғаһының тамағына тиклем, Үлмәҫ-Үлгән тамағынан Душа-Клиряк-Тапкан шишмәһенең инешенә ҡарай Саҡман убаһына тиклем, унан һуң Оло Ҡаялы йылғаһында һәм унан түбәнге ағымында Бөгөл урынына тиклем һуҙылған Әсетулла күленә ҡарай, Бөгөлдән йәнә Кесе Ҡаялы йылғаһының башына тиклем тип һуҙылыуы тасуирланған.
Америка серек ауырыуы күберәк бал ҡорттары урлашҡан ғаиләләрҙә башлана, сөнки улар көсһөҙ һәм ауырыу ғаиләләрҙең аҙығын һәм шуның менән бергә микробтар ҙа алып ҡайта.
Ҡайһы ваҡыт ҡорттар ауырыу умарталарҙан алынған бал һәм кәрәҙ һаҡлана торған келәттән бал ташыйҙар йәки ауырыу ғаиләләрҙе тәрбиәләгәндә рамға килеп ҡуналар һәм микробты алып китәләр.
Ҡарышлауыҡ үҫеп, күҙәнәк ҡапҡасы ябылғас, эсәктәрҙә шәкәр аҙайғас, микробтар үрсей һәм, уларҙың һаны ҡырҡа артыу арҡаһында, ҡарышлауыҡтар үләләр һәм серейҙәр.
Умарталыҡтағы бөтә ғаиләләрҙе тикшереп, нисә күс ауырыуы асыҡлана, һәр ғаиләне ҡарау алдынан ҡулланған әйберҙәр йоғошһоҙландырыла, ҡулдарҙы һабынлап йыуырға кәрәк.
Бер ни тиклем ваҡыт үтеп, эшсе ҡорттар, күҙәнәк ҡапҡасын асып, үлгән ҡарышлауыҡтарҙан кәрәҙҙе таҙарта башлағас, ғаиләлә ауырыу барлығы асыҡлана.
Үлгән ҡарышлауыҡтың ҡабығы тәүҙә тиҙ йыртыла, эсе һыулы һәм йомшаҡ була, унан 2—3 аҙна үткәс, йәбешеп һәм һуҙылып торған матдәгә әйләнә.
Ныҡ зарарланған бал ҡорто ғаиләләре йәй көнө, аҙыраҡ зарарланғандары йәй ахырында, ә ҡышҡылыҡҡа ҡалғандары ҡышҡы һәм яҙғы осорҙа үләләр.
Илешев Илдус Ғөбәйҙулла улы — дәүләт эшмәкәре, Ислам хеҙмәттәшлеге ойошмаһы ҡарамағындағы Рәсәй вәкиленең урынбаҫары, 2005—2010 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының Премьер-министр урынбаҫары, Башҡортостан Республикаһының мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министры, филология фәндәре кандидаты , сәйәси фәндәр докторы , профессор , Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре .
Был төҫмөрҙәрҙең яҡтырыу көсөргәнешлегенән күреү реакцияһы тигеҙлегендә баһалаусының күҙенә уларҙың дөйөмләштерелгән реакцияһы төҫһөҙ нурланыуҙағы кеүек була; йәғни айырым шарттарҙа буяуҙың һары төҫмөрө люминесценцияның зәңгәр төҫмөрө менән тиңләштерелә .
Дөйөм осраҡта зона буйынса буяуҙың көсөргәнешлелеге тигеҙһеҙлеге һәм буяуҙың һары төҫөн һәм люминесценцияның визуаль зиһенгә алыу реакцияһы тигеҙһеҙлеге бар.
Тәбиғи алмаздарҙың үлсәме микроскопик бөртөктәрҙән массалары йөҙәр һәм меңәр каратка еткән сағыштырмаса эре кристалдарға тиклем була; 100 караттан эрерәк алмаз кристалдары һирәк осрай.
1879 йылда шотланд химигы Джеймс Хэнней һелтеле металдарҙың органик берләшмәләр менән үҙ-ара тәьҫир итешеүендә графит ҡауаҡтары формаһында улерод бүленеүен күрә һәм, юғары баҫым аҫтында шуға оҡшаш реакциялар үткәргәндә, углерод алмас формаһында кристаллаша алыу мөмкинлегенә эйә булғанын аңлай.
Күп кенә тәжрибәләрҙән һуң, в которых смесь Парафин, һөйәк майы һәм литий ҡатнашмаһын үтә ныҡ ҡыҙҙырылған ҡурғаш ялатып паятланған ҡорос торбала оҙайлы ваҡыт тотҡандан һуң, ул бер нисә кристалл ала, һәм бойондороҡһоҙ тикшеренеү үткәргәндән һуң, алмас тип танылған.
1943 йылда, рентген анализы ҡулланып, Хэнней өлгөләрен яңынан тикшергәндән һуң, аынған анализдарҙың ысыынлап та алмас икәне дәлилләнә, әммә анализ үткәргән профессор Лонсдейл Кэтлин тағы ла Хэнней эксперименттары мистификация ғына ти.
1961 йылда һуғыу-тулҡын тейәү методы менән шартлау энергияһын ҡулланып (СССР-ҙа был метод 1975 йылда Украина Фәндәр Академияһының үтә ҡаты материалдар институтында һынау үткән) «» фирмаһының алмас алыу тураһындағы тәүге баҫма донъя күрә).
Шулай уҡ ҡайһы бер шартлатҡыстарҙы, мәҫәлән, тринитротолуол/троти́лды кире кислород балансы менән шартлатҡанда, детонацион тейәү методы менән алмас алыу технологияһы билдәле, был осраҡта алмастар туранан-тура шартлау продукттарынан барлыҡҡа килә.
Алмастың һауала металға ышҡылыу коэффициенты бик түбән — барлығы 0,1 генә, һәм был кристалл йөҙөндә үҙенсәлекле майлау функцияһын үтәгән адсорбланған газдың йоҡа ярыһы барлыҡҡа килеү менән бәйле.
Первая попытка синтеза Алмасты синтезлау буйынса беренсе аҙымды 1823 йылда Харьков университетына нигеҙ һалған Василий Назарович Каразин яһай, матдәләрҙе ҡайнатыу, ағасты йылытыу юлы менән состав өлөштәргә тарҡатҡанда , билдәһеҙ матдәнең ҡаты кристалдары барлыҡҡа килгәнен күҙәтә.
1893 йылда профессор Хрущёв Константин Дмитриевич углерод менән туйындырылғн иретелгән көмөштө тиҙ һыуытҡанда, шулай уҡ быяланы һәм корундты сыйыусы кристалдар килеп сыҡҡанын күрә.
Рәсәйҙә беренсе алмасты 1829 йылдың 5 июлендә Уралда Пермь губернаһы Крестовоздвиженский промыслаларында 14 йәшлек крепостной крәҫтиән Павел Попов, шлиховой улаҡта алтын йыуғанда, таба.
Хәҙер ул урын Алмазный ключик тип атала һәм Промысла́ ҡасабаһынан яҡынса 1 километрҙа, Пермь крайы, Горнозаводской районы Промысла́ һәм Тёплая Гора ҡасабаларын бәйләүсе иҫке юлдан йыраҡ түгел, урынлашҡан.
Юғары үтә күренмәлелеге һәм һынылыш күрһәткесенең етерлек дисперсияһы менән бергә ҙур һынылыш күрһәткесе арҡаһында, хаҡы яғынан алмас менән көнәркәш зөбәржәт, ҡыҙыл яҡут йәки ҡыҙыл йәүһәр һәм көн яҡтыһында ҡуйы зөбәржәт йәшел төҫтәге, яһалма яҡтылыҡта ҡара ҡыҙыл төҫкә ингән ҡиммәтле таш менән бергә, алмас донъялағы иң ҡиммәтле таштарҙың береһе тип баһалана.
1939 йылда графит-алмаз тигеҙләнеш һыҙығының термодинамик самаһын беренсе булып совет физигы Лейпунский Овсей Ильич иҫәпләп сығарҙы, һәм был юғары баҫым аппараттарында графит-металл ҡушылмаһынан алмас синтезлауға нигеҙ булды.
Бындай яһалма алмас алыу 1953 йылда беренсе тапҡыр АСЕА фирмаһы лабораторияһында , аҙағыраҡ 1954 йылда «Дженерал Электрик» америка фирмаһында һәм 1960 йылда — СССР Фәндәр Акаемияһы Юғары баҫым физикаһы институтында Верещагин Леонид Фёдорович етәкселегендәге төркөм тарафынан тормошҡа ашырыла.
Бынан тыш, ҙур алмас ятҡылыҡтары Пермь крайы территорияһындағы Красновишерский районында, Архангельск өлкәһендә: Приморский районы территорияһындағы Ломоносов исемендәге ятҡылыҡ, Мезенский районы территорияһында Верхотин ҡасабаһындағы Владимир Гриб исемендәге ятҡылыҡ.
Шунан сығып беренсе төҫтәге алмастарҙы уларҙан юғары төҫтәге гәүһәрҙәр сығарырлыҡмы әллә ҡайһыларынан сыҡмаҫмы тигәнгә бүлеп ҡарар кәрәк.
Һынылыш күрһәткесенең тулҡын оҙонлоғона бәйлелеге дисперсия тип атала, ә геммологияла был термин ике билдәле тулҡын оҙонлоғонда үтә күренмәле мөхиттең һынылыш күрһәткестәренең айырмаһы булараҡ махсус мәғәнәгә эйә (ғәҙәттә фраунгофер линиялар парҙары өсөн
Һауа инмәгәндә кислатыу тиклемге осорға тиклем йылытҡанда, алмаз эсендә графитҡа күсә һәм шартлау ҡатыш ваҡ өлөштәргә емерелә, -нан артыҡ температураларҙа алмаздың термодинамик характеристикалары , энтальпия) температура үҫеше менән бергә аномаль характер ҡабул итә.
2012 йылдың сентябрендә киң мәғлүмәт саралары ғалимдар Красноярск крайы һәм Саха-Яҡутстан сигендә урынлашҡан Попигай кратерында эшләгән Һирәк осрай торған импакт сығышлы техник алмастар ятҡылығы буйынса мәғлүмәттең йәшерен серен асты тип яҙҙы.
Рәсәй Фәндәр Академияһының Себер Бүлеге В. С. Соболев исемендәге геология һәм минералогия институты директоры Николай Похиленко раҫлауынса, был ятҡылыҡта триллиондарса каратҡа тиң алмас запасы бар.
Бисерский суйын иретеү һәм тимер эшләү заводы графиня Варвара Петровн Полье мөлкәте, Пермь губернаһында Камаға ҡойоусы Койва ҡушылдығы Бисер йылғаһы буйында… Бик шәп приискыларҙың береһе, Адольфовский тигәне лә бар… Был прииск 1829 йылдың май айында асылды.
Ҡатылығы менән айырылып тора — тәбиғи материалдарҙан иң ҡатыһы , оптик үҙенсәлектәре менән, рентген нурҙарына үтә күренмәлелеге, рентген, катод, ультрафиолет нурҙарына люминесценцияһы менән аңлатыла ныҡлығы.
Табылған алмастарҙың хаҡы буйынса лидер булып көньяҡ африка компанияһы — $5,8 млрд йәки 2017 йылғы донъяуи табыуҙың яҡынса 37%-ы, һан яғынан лидер булып рәсәй АЛРОСА-һы тора — күрһәткесе 39,6 млн карат.
1961 йылда, алмастарҙы синтезлау Юғары баҫым физикаһы институтында алмастарҙы синтезлауҙа алынған фәнни һөҙөмтәләргә нигеҙләнеп, Бакуль Валентин Николаевич Киевта ҡаты иретмә һәм алмас инструмент ЦКТБ-һында беренсе 2000 карат яһалма алмастар сығарыуҙы ойоштороҙо; 1963 йылдан уларҙы сериялы етештереү яйға һалынды.
Яһалма рәүештә үҫтерелгән алмастар составы һәм структураһы буйынса тәбиғи алмастарға оҡшағанлыҡтан (кристаллик рәшәткәгә йыйылған углерод атомдары тәбиғи, йәғни синтетик материалдарҙан тормай), ғәҙәттәге «синтетические» алмастар тигән термин бик нәзәкәтле түгел.
Ғәмәлдәге ятҡылыҡтарҙың ҡеүәте, уларҙың табыу дәрәжәәһе, һәм көтөлгән яңы рудниктарҙы эксплуатацияға индереү мөмкинлегенең уртаса һәм оҙайлы перспективаһында донъя баҙарында алмасҡа һорауҙың тәҡдимдән юғарыраҡ булыуы күҙәтеләсәк.
Бынан тыш, алмастар артыҡ юғары баҫымы метаморфизмы ассоциацияһында кровлевый тоҡомдарҙа, мәҫәлән, Ҡаҙағстандағы Көкшетау яҫы түбәле тауҙар теҙмәһендә урынлашҡан Ҡумдыкүл алмас ятҡылығында, табылды.
«Һәр сәсәндең үҙ мәктәбе булған, оҫталыҡ серҙәрен улар йәштәргә, балаларға биреп ҡалдыра килгән. Ә һин нимә көтөп йөрөйһөң?» тип, Аҫылғужа ағай ныҡ ҡына ҡыҙҙырып алғас, ошо эште башлап ебәрергә йөрьәт иттем.
Үҙәк етәксеһе Нәфисә Тулыбаева әйтеүенсә, Үҙәк Башҡортостан Президентына мөрәжәғәт менән сыҡҡан Сибай сәсәндәр мәктәбе етәксеһе Асия Ғәйнуллинаның башланғысы буйынса ойошторолған.
Башҡортостан композиторҙары союзы менән берлектә атаҡлы бәйетсе-фольклорсы Мөхәмәтша Буранғоловтың либреттоһы буйынса операларҙы тергеҙеү йә эпосҡа бәйле яңы әҫәрҙәр тыуҙырыу ҡаралған.
2014 йылдың декабрендә ойошторолған был Үҙәктең төп маҡсаты — башҡорт халҡының бик боронғо замандарҙан быуындан-быуынға күсеп килгән сәсәнлек йолалары һаҡлау һәм артабан үҫтереү.
Ул Өфө , Дәүләкән , Сибай һәм Учалы ҡалаларында, шулай уҡ Әбйәлил районында үҙ аллы эшләп килгән сәсәндәр мәктәптәренең эшмәкәрлеген координациялау менән шөғөлләнә.
Уға ярашлы, сәсәндәр ижады буйынса оҫталыҡ дәрестәре, халыҡ ижадын пропагандалау йәһәтенән республиканың билдәле мәҙәниәт һәм сәнғәт эшмәкәрҙәре менән осрашыуҙар ойошторола.
Балалар янында тәүгеләр булып билдәле ҡумыҙсы Миңлеғәфүр Зәйнетдинов, сәсәнлек йолаларын дауам итеүсе Гөлнур Мәмлиева һәм Асия Ғәйнуллина һәм «Арғымаҡ» этно-рок булған да инде.
2003 йылдың авгусында район гәзите редакцияһы типография менән берләштерелә һәм Башҡортостан Республикаһының «„Беҙҙең тормош“ редакция‑нәшриәт комплексы» дәүләт унитар предприятияһы итеп үҙгәртелә.
Ойоштороусылары — Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы, Башҡортостан Республикаһының «„Беҙҙең тормош“ редакция‑нәшриәт комплексы» дәүләт унитар предприятияһы.
Миссисипи Айтаска күленән тәүҙә төньяҡҡа аға, ләкин тиҙҙән көнсығышҡа борола һәм, Касс күле, башҡа күлдәр аша үтеп, төрлө йүнәлештәр буйынса боролош яһай, һуңынан көньяҡҡа ҡарай йүнәлә.
Боҙлоҡ бөтөнләй сигенгәс, оҙайлы һыу ағымдары, Миссисипи ҡушылдыҡтарына ҡалған аҡма күләме өсөн саманан тыш эре гидрографик үҙенсәлектәр ҡалдырып, Гудзон ҡултығына йәки Атлантик океанға юл яра.
быуатта, Көн кеүек асыҡ алдан билдәләгәнлек идеяһы апофеозы ваҡытында Миссисипи һәм уның ҡайһы бер көнбайыш ҡушылдыҡтары, башлыса Миссури, Ҡушма Штаттарының көнбайышҡа экспансия юлы булып хеҙмәт итә.
Ләм ултырмаларының ҡалын ҡатламы менән ҡапланған йылға үҙәне АҠШ-тың иң уңдырышлы төбәктәренең береһе булып тора, был Миссисипиҙа легендар пароходтар эраһы үҫешенә булышлыҡ итә.
АҠШ-та граждандар һуғышы ваҡытында Союз көстәре тарафынан йылғаны баҫып алыу йылғаның сауҙа һәм транспорт юлы булараҡ мөһимлеге арҡаһында ҡаршылыҡтарҙа боролош нөктәһе булып тора.
Ҡалаларҙың үҫеше һәм йылғала ҙур карап һәм баржаларҙың барлыҡҡа килеүе менән, быуат башында дамбалар, быуалар, шлюздар һәм башҡа гидротехник ҡоролмалар төҙөү буйынса масштаблы гидротехник эштәр башлана.
Миссисипи бассейнының хәҙерге үҫеше бер нисә рәт экология проблемаларына алып килә: иң ҙуры булып йылғаның ауыл хужалығы ҡалдыҡтары менән бысраныуы тора, был Мексика ҡултығын "үлем зонаһы"на килтерә.
Һуңғы йылдарҙа йылға дельтаһында Миссисипиның Атчафалайа тармағына туҡтауһыҙ күсеше билдәләнә, был Яңы Орлеан кеүек дельтала порттар өсөн һәләкәтле эҙемтәләргә килтереүе мөмкин.
Айтаска күленән Миссисипи башта төньяҡҡа аға, әммә тиҙҙән көнсығышҡа борола һәм, Касс күле һәм башҡа күп күлдәр аша ағып, төрлө йүнәлештәргә борола, ә аҙаҡ көньяҡҡа йүнәлә.
Бындай ҙур кәмеү Миссисипи, Миссури, Огайо йылғаларында һәм уларҙың ҡушылдыҡтарында масштаблы гидротехник эштәр алып барыу менән бәйле, унда күп плотиналар, регуляциялы ҡоролмалар төҙөлә, үҙәндәрҙе нығытыу, ярҙарҙы нығытыу эштәре үткәрелә, тупраҡ эрозияһын кәметеү программалары индерелә.
1876 йылдың мартында Миссисипи Ривери янында, Типтон округының ҙур булмаған өлөшөн Теннесиҙан айырып һәм уны үҙенең тармаҡтарының береһе Арканзасҡа ҡушып, ҡапыл йүнәлешен үҙгәртә.
Был ваҡиға авульсия (ер участкаһын һыу баҫыу йәки йылғаның үҙәне үҙгәреүе һөҙөмтәһендә сит ергә берләштереү) булғанлыҡтан, штаттарҙың сиген күсермәҫкә ҡарар ителә.
Үрге Миссисипи бассейны 5 экологик районды, 3 биомды һәм 3 физик-географик өлкәне үҙ эсенә ала : Лаврентий ҡалҡыулығын, Үҙәк уйһыулыҡты һәм Озарк яйлаһын.
Боҙло ҡалҡандар 300 алып 132 мең йыл элек Миссисипины Рок-Айленд тирәһендә кәртәләй, уның йүнәлешен үҙгәртергә һәм хәҙерге үҙән буйлап көнбайышҡараҡ ағырға мәжбүр итә.
Үрге Миссисипи өс өлөшкә бүленә: башы, 793 км; Сейнт-Энтони-Фолс сығанағы, Миннеаполис һәм Сент-Луис күлдәре араһында бер нисә яһалма күл, Миссури штаты, 1069 км, урта Миссисипиға тиклем 310 км, йылғаның бөтә ҡалған өлөшө Сент-Луиста Миссури йылғаһы ҡойғанға тиклем.
Иң яҡшы звено — Константин Шафранов — Евгений Корешков — Александр Корешков , Сергей Гомоляко — Андрей Кудинов — Игорь Варицкий , Александр Корешков — Евгений Корешков — Гусманов Равил , Александр Корешков — Евгений Корешков — Юрий Кузнецов , Данис Зарипов-Ян Коварж-Сергей Мозяйкин
1873 йылда — 33 (Аҙнай, Архангел, Арыҫлан, Бишҡайын, Богоявленск, Бошман-Ҡыпсаҡ, Васильевка, Верхотор, Воскресенск, Гәрә-Ҡыпсаҡ, Дурас, Дыуан-Табын, Дәүләтҡол, Ергән, Илсек-Тимер, Ишбарс, Кесе Табын, Кәлсер-Табын, Ҡалҡаш, Ҡарағош, Ҡармыш, Ҡуғанаҡ, Левашев, Маҡар, Меркет, Мәләүез, Өршәк-Мең, Петровск, Сытырман, Татьяновка, Үрге Уҫылы, Фёдоровка, Шмит), 1917 йылда 35 улус була.
Элегерәк метазоматик тау тоҡомдары менән метаморф тау тоҡомдары араһындағы айырма һыуҙың метасоматиттарҙың ғына барлыҡҡа килеүендә тора тип иҫәпләнелә ине, әммә артабанғы тикшеренеүҙәр күрһәтеүенсә, хатта юғары температурала барлыҡҡа килгән метаморф тау тоҡомдары һыу ҡатнашлығында барлыҡҡа килә.
Шулай итеп, кислоталы һәм уртаса силикат тоҡомдары буйынса изотопик тикшеренеүҙәр һөҙөмтәләре күрһәтеүенсә, бөтә силикат минералдары уның менән изотоплы кислород тигеҙлеге булғанда һыу менән бер үк ваҡытта бүленеп сыға.
Уларҙың ҡайһы берҙәрендә ултырма тау тоҡомдары өсөн ҡатламдарҡа бүленеү градацияһы, ҡыя ҡатлам, ҡатламдарҙың ритмик төҙөлөшө, ауыр минералдарҙың булыуы хас.
Бындай объекттарҙың барлыҡҡа килеүе ултырма тоҡомдарҙың метаморфизмы менән аңлатыла, әммә был интерпретация комплекс менән һыйҙырышлы тоҡом араһында киҫкен бәйләнеш булыуын аңлата алмай.
2 составы буйынса тау тоҡомдары түбәндәгесә классификациялана: ультра-нигеҙле — 2 миҡдары 45 проценттан кәмерәк булғанда, нигеҙе, нигеҙле — әгәр 2 миҡдары 45 проценттан 54 процентҡа тиклем диапазонда булһа, уртаса — әгәр 54 проценттан 65 процентҡа тиклем һәм әсе — 2 миҡдары 65 проценттан ашыу булғанда.
Ултырма тау тоҡомдарының барлыҡҡа килеү шарттарын тасуирлау, классификациялау һәм анализлау литология ярҙамында башҡарыла, унда ултырма тау тоҡомдарының петрографияһы үҙ аллы бүлек булып тора.
Тау тоҡомдары — бер төрлө йәки төрлө минералдарҙан, йәки башҡа тау тоҡомдарының минералдарынан һәм фрагменттарынан торған ер ҡабығын тәшкил иткән тығыҙ йәки буш агрегаттар.
Геохимик күҙлектән ҡарағанда тау тоҡомдары — файҙалы ҡаҙылмаларҙың тәбиғи агрегаттары, улар башлыса петроген элементтарҙан тора (тау тоҡомдарын барлыҡҡа сығарыусы минералдарҙың төп химик элементтары).
Был үҙгәрештәргә сәбәпсе булған факторҙар: магматик есеменең яҡынлығы һәм метаморфозланған тау тоҡомоноң йылыныуы; был есемдән сыҡҡан әүҙем химик берләшмәләрҙең бүленеп сығыуы, тәү сиратта төрлө һыу иретмәләре , йәки тау тоҡомоноң ер ҡабығына сумыуы, был осраҡта температура һәм юғары баҫым йоғонто яһаусы факторҙар булып тора.
Магманың аҡрынлап һыуытыуы арҡаһында барлыҡҡа киләләр һәм ғәҙәттә яҡшы кристаллашалар; гипабиссал тау тоҡомдары магма һай тәрәнлектә һыуынғанда барлыҡҡа килә һәм йыш ҡына тигеҙ бөртөклө структуралы булалар.
Хлоритлы һәүерташтар — сланецтар йәки тәңкәле тау тоҡомдары, башлыса хлориттан, шулай уҡ актинолиттан, тальктан, миканан, эпидоттан, кварцтан һәм башҡа файҙалы ҡаҙылмаларҙан торалар.
Магматик һәм метаморфик тау тоҡомдары ер ҡабығы күләменең яҡынса 90 процентын тәшкил итә, әммә хәҙерге ҡитғалар өҫтөндә уларҙың таралыу өлкәләре сағыштырмаса ҙур түгел.
Географик киңлеккә һәм башҡа факторҙарға бәйле, ерҙең төрлө нөктәләрендә климаттағы айырмалар ҙур ғына булһа ла, планатала уртаса глобаль климат етерлек дәрәжәлә тотороҡло килә .
Планетар климатҡа төрлө факторҙар йоғонто яһай: океандағы ағымдар, ер өҫтөнөң ҡайтарыу һәләте, сағылдырыу һәләте , парник газдары, ҡояштың яҡтыртыу дәрәжәһе, планетаның орбитаһындағы үҙгәрештәр һәм башҡалар .
Шуға һауа торошон бер нисә көнгә генә алдан күҙаллап, алдан әйтеп була Әлеге ваҡытта бөтә донъя буйынса ике процесс бара: уртаса температура арта бара һәм төбәктәрҙәге климат күҙгә күренеп үҙгәрә.
Геология — минераль һәм углеводород сеймалын табыуҙа, тәбиғи афәттәрҙең, стихиялы бәлә-ҡазаларҙың эҙемтәләрен прогнозлауҙа, геотехник өлкәләрҙә иҫәп-хисабта һәм үткән дәүерҙәрҙәге климат һәм мөхитте өйрәнеүҙә төп академик дисциплиналарҙың береһе.
Бынан тыш яҡынса 1,6 % һыу ер аҫтарында һыу йөрөмәле горизонттарҙа һәм около 0,001 % тирәһе һауала пар һәм болоттар, шулай уҡ, яуым-төшөмдәр хәлендә була.
Шулай уҡ ревизия мәғлүмәттәре буйынса 1783 йылдан алып ауылда 1812 йылғы Ватан һуғышы ветераны, 1812 йылғы Ватан һуғышы иҫтәлегенә көмөш миҙал кавалеры һәм 20-се башҡорт полкы яуғиры Ғабдуллин Солтанбәк Аит улы йәшәгән.
«Күк мунсаҡ» , «Ил инәһе» , «Һандал» , «Даға сыңы» һәм башҡа шиғри йыйынтыҡтарына ингән әҫәрҙәренең төп темаһы — туған халҡының яҙмышы, тормошта кешенең үҙ урыны, ҡатын-ҡыҙ бәхете.
50—80 йылдарҙа мәғариф белем биреү өлкәһенең һәммә тармаҡтарында өлгө күрһәткән хеҙмәткәрҙәргә — уҡытыусылар менән бер рәттән тәрбиәселәргә, район, ҡала, өлкә һәм республика мәғариф эштәрен ойоштороусыларға, урта, махсус һәм юғары уҡыу йорттары уҡытыусыларына, дәреслек авторҙарына, методистарға, мәктәп биналары төҙәүгә һәм уҡытыу-тәрбиә эшен юғары кимәлдә ойоштороуға булышлыҡ иткән хужалыҡ етәкселәренә лә бирелә.
«РСФСР мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы» маҡтаулы исеме беренсе тапҡыр 1940 йылдың 11 ғинуарынан РСФСР Юғары Совет Президумының мәғәриф һәм һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә маҡтаулы исемдәр булдырыу Указы менән индерелә.
1956 йылдың 18 июлендә РФСФР Юғары Совет Президумы Указы менән «РСФСР һөнәри-техник мәғарифе атҡаҙанған оҫтаһы» һәм «РСФСР һөнәри-техник мәғарифе атҡаҙанған уҡытыусыһы» маҡтаулы исемдәре булдырыла.
1995 йылдың 30 декаберендә Рәсәй Федерацияһы Президентының 1341 һанлы Указы менән «РСФСР мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы» маҡтаулы исеме урынына Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған уҡытыусыһы .
Һуңғараҡ мәғариф өлкәһендә эшләгән башҡа хеҙмәткәрҙәр — директорҙар, уларҙың урынбаҫарҙары һәм халыҡ мәғарифы бүлектәре мөдирҙәре лайыҡ була.
Ер-Һыуҙар күреү, мәғлүмәтле кешеләр, офицерҙар менән осрашыу Мөхәмәҙинур Шаһиәхмәтовты үҙ халҡының тормошо, йәштәрҙең киләсәге тураһында тәрән уйҙарға һала.
Йәштәргә яңыса, донъяуи белем биреү маҡсатында 1912 йылдың 12 сентябрендә Мөхәмәҙинур Шаһинур улы Шаһиәхмәтов тыуған ауылында дүрт йыллыҡ рус-башҡорт мәктәбе асыуға өлгәшә.
Мөҙәрис Мөхәмәҙинур Шаһинур улы Биштәкәгә яҡын-тирәләге ауылдарҙан барлыҡ балаларҙы ла уҡыуға йәлеп итә, мәктәп янындағы яңы ғына төҙөлгән интернатҡа урынлаштыра.
быуат баштарында һәр төбәктә мәҙрәсә, мәктәп, мәсет хеҙмәткәрҙәренән ябай башҡорт халҡы ҡатламдарының мәғрифәткә, мәҙәниәткә ынтылышын асыҡ сағылдырған мөғәллимдәр һәм муллалар күтәрелеп сыға.
Бында отҡор малай Мирсаяф Камалетдиновтың һәләтле шәкерттәренең береһе була, һигеҙ йыл эсендә ул замандағы дини белем донъяһының барлыҡ әлкәләрен яҡшы үҙләштерә, яҙырға, һүрәт төшөрөргә өйрәнә, умарта тотоу, баҡса үҫтереү буйынса белем ала.
Мөхәмәҙинур Шаһинур улы Шаһиәхмәтов 1879 йылдың 15 майында хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Ҡырмыҫҡалы районы Шайморатов ауылында урта хәлле крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.
Биштәкәгә ҡайтҡас, 1898 йылда, Мөхәмәҙинур Шаһиәхмәтов ауыл мәҙрәсәһенә имам-хатиб итеп ҡуйыла, йортта атаһына хужалыҡ эштәрендә булыша, ауылда берҙән-бер ҙур, бынамын тигән өй һалып инергә ярҙамлаша.
Алюмоиттрийлы гранат кристалы нигеҙендә эрбий иондары ҡатыштырылған, полярлаштырылған сығарыу урыны булған наносекундлы лазер тәжрибә экземпляры, неодим иондары ҡатышмаһы булған алюмоиттрий гранаты кристалы нигеҙендәге махсус тәғәйенләнешле лазер һ.
тиҫкәре кире бәйләнешле микросекундлы лазер тәжрибә экземплярҙары 1986—88 йылдарҙа СССР ФА‑ның Йыһан тикшеренеүҙәре институтында индерелә, квазиөҙлөкһөҙ лазер — резисторҙарҙы яраҡлаштырыу һәм ҡалын плёнкалы гибрид интеграль схемаларҙы көйләү өсөн 1989 йыл С. М. Киров ис.
Башҡортостан ҒПБ‑нда, «Квант‑М» ҡулайламаһы составында гибрид интеграль схемаларҙың керамик плиталарын тәрән итеп сыймаҡлау өсөн 1989—91 ййылдарҙа Өфө «Полигон» ААЙ ҒПП‑нда индерелә.
тарафынан үткәргес торбаларҙың бөгөлгән тармаҡтары арҡыры киҫелешенең ҡалдыҡ деформацияһын контролдә тотоу һәм фактик характеристикаларын үлсәү өсөн БЛИК-ГИБ контактһыҙ лазер үлсәү комплексы уйлап табыла, ул «Башкирэнерго» ААЙ‑нда индерелә.
тишектәр тишеү, 5 мм тиклем ҡалынлыҡтағы табаҡлы материалды лазер м‑н ҡырҡыу, гравёрлау, иретеп йәбештереү, ҡырҡҡыс инструментты нығытыу, шаблондар киҫеп алыу һ.
Ғәҙәти оптик нурланыш сығанаҡтарынан сыҡҡан нурланыш параметрҙары , эшләү принцибы (эш башҡарыусы мөхиттең тултырыу инверсияһын тыуҙырыуға нигеҙләнгән) һәм төҙөлөшө (актив элемент, ҡыҫыу системаһы һәм 2 айырыуса ныҡ сағылдырған көҙгөнән — уларҙың береһе ярым үтә күренеүсән — торған оптик резонаторы бар) менән айырыла.
Лазер — оптик квант генераторы , оптик диапазондағы электромагнит нурланыш генераторы; оптик генератор — тулҡыны билдәле бер оҙонлоҡта булған, бик нәҙек, көслө нур сығанағы; квант системаһына тәьҫир итеп, системанан ҡыҫҡа ваҡытлы, нәҙек һәм бер йүнәлештәге яҡтылыҡ нурҙары сығарыусы генератор; квант системаһына тәьҫир итеп, нәҙек һәм бер йүнәлештәге яҡтылыҡ нурҙары сығарыусы генератор.
Лазер технологиялары эшкәртелә торған материалға билдәле урында ғына тәьҫир итеү, технологик процестарҙы теләһә ниндәй мөхит эсендә үткәреү, ябыҡ арауыҡтағы эшкәртеү зоналарына энергияны контактһыҙ ысул м‑н тапшырыу мөмкинлеген бирә.
Лазер технологиялары тип, лазер нурланышы ярҙамында материалды йәки ярым фабрикатты эшкәртеү, яһау, уларҙың хәлен, үҙенсәлектәрен һәм формаһын үҙгәртеү ысулдары йыйылмаһын атайҙар.
Актив мөхит төрө буйынса — газлы, шыйыҡ, ҡаты есемле , эшләү режимы буйынса — өҙлөкһөҙ һәм импульслы, генерация тулҡынының оҙонлоғо буйынсаса күҙгә күренгән һәм инфраҡыҙыл диапазондағы лазерҙарға айыралар
Алабалыҡтарҙың күпселек төрҙәре күлдәрҙә һәм йылғаларҙа йәшәй, әммә бер нисә төрө, шул иҫәптән омуль , Беринг диңгеҙе омуле һәм Себер сабағы , анадромлы, йәғни тоҙло һыу менән сөсө һыу араһында күсеп йөрөй.
1972 йылдан СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалының Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты, 1978 йылдан — Милли мәғариф проблемалары институтының Башҡортостан филиалы хеҙмәткәре, 2004 йылдан — Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы.
Улар араһында Башҡорт теленең орфография һүҙлеге , Башҡортса-русса мәктәп һүҙлеге , Башҡортостандың күренекле яҙыусылары ижадына арналған йыйынтыҡтары, шулай уҡ төрлө йүнәлештәге методик ҡулланмалар киң билдәле.
1972 йылдан СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалының Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтында эшләй, 1978 йылдан — Милли мәғариф проблемалары институтының Башҡортостан филиалында өлкән һәм төп ғилми хеҙмәткәр, 2004 йылдан алып Башҡорт дәүләт университетында уҡыта.
Әлбиттә, өйгә бик йоҡмаған да ул. «Һәйбәт кеше ине, улыбыҙҙы бергәләп тәрбиәләп үҫтерҙек», — тине лә Ҡыуатова тәрән һоҡланыу хисе менән иренең хеҙмәт уңыштары тураһында һөйләүгә күсте.
Рәсәйҙең атҡаҙанған, Башҡортостандың халыҡ артисы Шамил Тереғолов, хореография училищеһының педагогы, балаларға ун йәштән алып бейеү серҙәрен өйрәткән, уҡыу йортон тамамлап эшкә килһәләр, театрҙың ҡуйыусы балетмейстеры булараҡ, улар менән спектаклдәр әҙерләгән — был һирәк осрай торған күренеш.