polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Француз тарихсыһы М. Ферро терроризмды «Хошашиндың — быуаттарҙағы үҙенсәлекле ислам традицияларына» күтәрә, ә Н. Ноймарк хәҙерге террорсылыҡтың килеп сығышын Наполеондан һуңғы реставрация дәүеренә бәйләй.
Дәүләт терроризмы акттары, ҡағиҙә булараҡ, хоҡуҡ һаҡлау органдары ағзалары тарафынан судһыҙ һәм тикшереүһеҙ граждандарҙы законһыҙ тотоу, үлтереү, урлау, язалау һәм ҡыҫҡаса язалау, тип аңлатыла.
«Прогрессив» стратегия террористик талаптарға өлөшләтә ташламаларҙы — йолом түләүҙәрен, территориаль һәм әхлаҡи ташламаларҙы (мәҫәлән, террорсылар хуплаған ҡиммәттәрҙе таныуҙы, террорсы лидерҙарҙы тиң хоҡуҡлы һөйләшеүҙәр алып барыусы партнерҙар тип таныуҙы һ.б.) күҙ уңында тота.
«Консерватив» стратегия террорсыларҙы һәм уларҙың яҡлыларҙы бер һүҙһеҙ юҡ итеүҙе, шулай уҡ «демократик» дәүләттәр менән террорға ҡаршы көрәштә хеҙмәттәшлек иткән кешеләрҙе дәртләндереүҙе, террорсылар менән ниндәй ҙә булһа һөйләшеүҙәрҙән баш тартыуҙы, килешеү төҙөүҙән баш тартыуҙы аңлата.
Ойошмаған йәки индивидуаль — был осраҡта теракт бер йәки ике кеше тарафынан башҡарыла, улар артында ниндәй ҙә булһа ойошма булмай (Дмитрий Каракозов, Вера Засулич, Равашоль, Тимоти Маквей һ. б.).
Ойошторолған, коллектив — террористик эшмәкәрлекте билдәле бер ойошма (народовольцы, эсерҙар, ИРА, Әл-Ҡаида, ИГИЛ, Аҡ террор, Ҡыҙыл террор һ. б.) планлаштыра һәм тормошҡа ашыра.
Шулай итеп, улар дауам иткән бөтә донъя һуғышының социаль характерын йәшерергә, уны бер яҡтан бөтә кешелек мәнфәғәте өсөн аҫыл көрәшселәр бар кеүек һүрәтләргә тырыша.
Ә көстәрҙең ҡот осҡос тигеҙһеҙлеген бөтөрөү маҡсатында ниндәйҙер ҡеүәтле глобаль террористик селтәр уйлап табыла, йәнәһе, ул кешелектең йәшәйешенә янай.
индивидуаль терроризм, унда террористик акттарҙың адресаттары алдан билдәле йә билдәле бер төркөмгә йәки ойошмаға ҡарауы буйынса аныҡ шәхестәр булып тора (Рәсәй батшалары һәм дәүләт абруйлы кешеләре; Әнүәр Саҙат, Индира Ганди) — һәм күмәк терроризм, йәки осраҡлы кешеләргә ҡарата ;
Алан Дершоуицтың 2003 йылда АҠШ-та баҫылған китабында «Ни өсөн терроризм эшләй?» , Рәсәй юрисы, Рәсәй Федерацияһы Конституция суды рәйесе Валерий Зоркин билдәләүенсә: «Билдәле ғалим, күптән түгел хоҡуҡ яҡлаусы, ғаиләләргә, этник төркөмдәргә, террорсыларҙың конфессиональ төркөмдәренә ҡарата коллектив үс алыу принцибын ҡулланырға саҡыра; язалауҙың бөтә төрҙәрен ҡулланыу яҡлы; Иммиграция һәм сит ил кешеләренең, бигерәк тә донъяның айырым төбәктәренең хоҡуҡтарын сикләү яҡлылар…».
1880-се йылдарҙа Рәсәйҙә, Европала, унан һуң Төньяҡ Америкала революцион идеологияларҙың таралыуы менән бәйле (ҡайһы берҙә анархизм исеме аҫтында берләштерелә, әммә урыҫ народниктары ла, ирланд фенияһы ла анархист булмай);
Рәсәй эксперты полковник Владимир Луценко билдәләүенсә: «Терроризмды көс менән генә еңеп булмай. Уның бағыусылары метро вагондарында шәхсән үҙҙәрен шартлатырға йыйынмай. Бындай ғәмәлдәр өсөн башлыса Төньяҡ Кавказ йәки Урта Азия кеүек иҡтисади яҡтан артта ҡалған төбәктәрҙә „пушка аҙығы“ туплайҙар. Шуға күрә терроризмды, йәғни иҡтисади яҡтан хәлһеҙләнгән һәм социаль яҡтан артта ҡалған төбәктәрҙә йәшәү кимәлен яҡшыртыу юлы менән генә бөтөрөргә мөмкин».
Рәсәй Федерацияһының Енәйәт кодексының 205-се статьяһы, властарҙың йәки халыҡ-ара ойошмаларҙың ҡарарҙар ҡабул итеүенә йоғонто яһау маҡсатында, халыҡты ҡурҡытҡан һәм кеше ғүмеренә хәүеф тыуҙырған, мөлкәткә ҙур зыян килтереүсе йәки башҡа етди эҙемтәләргә килтереүсе шартлау, яндырыу йәки башҡа ғәмәлдәрҙе ғәмәлгә ашырыуҙы күҙҙә тота һәм бындай ҡылыҡтар өсөн ғүмерлеккә иркенән мәхрүм итеү ҡурҡынысы янай.
«Урта быуаттар» террористик ойошмаһының классик миҫалы булып йәшерен һуғыш сәнғәтен, диверсияны, маҡсатҡа өлгәшеүҙең көс ҡулланыу сараларын үҫтергән асаиндар сектаһы тора .
Яуаплылыҡ шулай уҡ «террористик эшмәкәрлеккә ярҙам» , шулай уҡ «террористик эшмәкәрлекте тормошҡа ашырыу йә терроризмды асыҡтан-асыҡ яҡлау буйынса йәмәғәт саҡырыуҙары» өсөн ҡарала.
А. А. Зиновьев, «Как иголкой убить слона», 2005 г.Философия фәндәре докторы Д. В. Джохадзе билдәләүенсә, терроризм күп яҡлы синыф көрәшенең шәхси һәм боҙолған формаларының береһе булып тора.
Әмириҙең «Гөлбикә» хикәйәһендәге инверсия, мәҫәлән, героиняның ауыр, ләкин тантаналы-романтик тормошон һүрәтләүгә, әҫәрҙең легендаға, хикәйәткә тартым «юғары» жанрына бик ҡулайлы булып сыҡҡан.
«Ҙур легендаға оҡшаған уның ғүмере… Ауыр, күтәрә алмаҫлыҡ ауыр булды Гөлбикәгә был яңы ҡайғы. Уның хәҙер донъяла бер генә яҡын кешеһе лә ҡалманы».
Уның ярҙамында шағир әйтергә теләгән фекерен образлыраҡ һәм һығылмалыраҡ итеп биреүгә өлгәшә, теге йәки был кәрәкле һүҙгә логик һәм интонацион баҫым яһау мөмкинлеге ала.
Шунлыҡтан автор, һөйләмдәге һүҙҙәрҙең тәртибен боҙоп, шиғырҙа батырлыҡ һүҙен иң яуаплы һәм иң яңғырауыҡлы урынға ҡуя — рифмалаштыра.
Ике йыл Баймаҡ районының Ишмырҙа ете йыллыҡ мәктәбендә рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы булып эшләй һәм 1960 йылда Башҡорт дәүләт университетының филология факультетына уҡырға инә.
1979 йылда «Методика обучения видо-временным формам русского глагола в 1—3 классах башкирской школы» исемле тәүге монографияһын баҫтыра, ә 1981 йылдың ғинуарында Мәскәүҙә ошо уҡ темаға кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай һәм «педагогия фәндәре кандидаты» тигән ғилми дәрәжә ала.
Сәбилә Ғәйзулла ҡыҙы Сөләймәнова 1940 йылдың 5 февралендә Башҡорт АССР-ының Баймаҡ районы Темәс ауылында колхозсы ғаиләһендә тыуған, атаһы Бөйөк Ватан һуғышында һәләк була.
2015 йылдың июне аҙағында Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәтендә билдәле яҙыусы-сатирик, шағир һәм публицист Марсель Сәлимовтың «Заманына күрә көлкөһө» исемле китабы 1000 даналыҡ тираж менән донъя күрҙе.
Унда тупланған әҫәрҙәр дүрт бүлек итеп бирелгән: «Сәнскеле сәсмәүер» тип аталған тәүгеһендә сатирик хикәйәләр, фельетондар һәм юморескалар туплаһа, «Шаян шиғриәт» тип исемләнгән икенсеһендә шиғырҙар, эпиграммалар һәм мәҫәлдәр урын алған.
Авторҙың юмористик монологтары, скетчтары һәм сценарийҙары өсөнсө бүлек — "Сәйер сәхнә"лә, күңелле хәтирәләре, очерктары һәм яҙмалары «Ҡыҙыҡлы ҡәләм» баш аҫтындағы һуңғыһында йыйылған.
Үҙенең яңы йыйынтығында Марсель Сәлимов беҙҙең тирә-яҡ ысынбарлыҡҡа хас күп төрлө проблемаларҙы бик ваҡытлы һәм үҙенсәлекле һүрәтләй, кире күренештәрҙе ҡәләм осона элә.
«Әсәгә сабыйы тыуған кеүек үк яҙыусының яңы китабы сығыуы ла шундай уҡ шатлыҡлы ваҡиға, — ти сатирик үҙе. — Өҫтәүенә миңә был „баланы“ оҙаҡ көтөргә тура килде. Күп әҫәрҙәр төрлө телдәрҙәге йыйынтыҡтарҙа баҫылған, бына, ниһайәт, туған телемдә лә китабым баҫылып сыҡты!».
Донъяның 14 иленән 300-гә яҡын яҙыусы, шағир, журналист, рәссам, артист һәм ғалим ҡатнашҡан был фестивалгә «Асыҡ Евразия» конкурсы финалсыһы сифатында яҙыусы-сатирик, халыҡ-ара әҙәби премиялар лауреаты, «Рәсәйҙең алтын ҡаурыйы» исеменә лайыҡ булған Марсель Сәлимов та саҡырылғайны.
Артабан республика балалар һәм үҫмерҙәр гәзите «Башҡортостан пионеры»нда , республика гәзите «Ҡыҙыл таң»да уның хәбәрҙәре, ә 1963 йылда «Һәнәк» журналында беренсе фельетоны донъя күрә.
Шул уҡ йылда Марселдең шиғыры тәү тапҡыр Башҡортостан радиоһы эфирынан яңғырай, ул Борай районының «Алға» гәзите үткәргән «Иң яҡшы очерк» бәйгеһендә икенсе урынды яулай.
Республика гәзит һәм журналдарында мәҡәлә һәм хәбәрҙәрен даими баҫтыра, «Башҡортостан пионеры» гәзитенең һәм Башҡорт АССР-ы Радио һәм телевидение комитетының штаттан тыш хәбәрсеһе була.
Баҫма өс өлөштән тора: беренсеһендә башҡорт һәм болгар сатирик журналдары «Һәнәк» менән «Стършел» журналистары тураһында очерктар, Марсель Сәлимовтың юл яҙмалары, икенсеһендә — башҡорт сатиригының болгар теленә тәржемә ителгән юмористик хикәйәләре һәм фельетондары, өсөнсө өлөштә Йордан Поповтың рус теленә ауҙарылған «Касабланка» исемле повесы урын алған.
Урта синыфтарҙа уҡығанда пионер отряды советы рәйесе һәм стена гәзите мөхәррире вазифаларын башҡарыу менән бергә һәүәҫкәр сәнғәт смотрҙарында һәм спорт ярыштарында ла даими ҡатнашыусы һәм күп осраҡта еңеүсе була.
Интернациональ яҙыусылар һәм журналистар союзы идараһы саҡырыуы буйынса Рәсәй төбәктәренән һәм яҡындағы сит илдәрҙән йыйылған күренекле ҡәләм оҫталары араһында бик күп халыҡ-ара һәм Рәсәй әҙәби премиялары һәм конкурстары лауреаты Марсель Сәлимов та булды.
Йыл һөҙөмтәләре буйынса Владимир Гиляровский исемендәге Халыҡ-ара премия лауреаты итеп танылған сатирикка тантаналы шарттарҙа таныҡлыҡ менән был абруйлы әҙәби награданың билдәһе тапшырылды.
2015 йылдың 21 июлендә «Башинформ» агентлығы тағы ла бер яңылыҡ тураһында хәбәр итте: Интернациональ Яҙыусылар союзы башланғысы менән быуат башында йәшәп-ижад иткән яҙыусыларға «китап-һәйкәл» донъя күргән.
Тиражы биш мең дана булған «Автограф» исемле был баҫманың тәүге томы «үҙҙәрен күрһәткән авторҙарға, ижади берекмә ағзаларына арналған, уларҙың барыһы ла һайлап алыу үткән» тип билдәләнә китаптың баш һүҙендә.
Инглиз телендә нәшер ителгән «Ҡош һөтө» китабы һәм сит телдәрҙәге күп һандағы баҫмалары өсөн уға Владимир Набоков исемендәге халыҡ-ара әҙәби премия бирелде, «Сит ил әҙәбиәтенә ижади өлөш өсөн» миҙалы тапшырылды
Журналистикала етерлек тәжрибә туплаған һәм абруйлы Свердловск юғары партия мәктәбен «ҡыҙыл диплом» менән тамамлаған Марсель Сәлимов 1980 йылда баҫманың баш мөхәррире итеп тәғәйенләнә.
Улар араһында — танылған башҡорт яҙыусыһы, Рәсәйҙә билдәле сатириктарҙың береһе, байтаҡ ҡына халыҡ-ара әҙәби премиялар, ижади конкурстар һәм фестивалдәр лауреаты Марсель Сәлимов та бар.
2016 йылдың март аҙаҡтарында, Көлкө көнө алдынан яҙыусы-сатирик, Рәсәйҙең Сергей Михалков исемендәге, Болгарияның «Алеко» һәм Украинаның Николай Гоголь исемендәге халыҡ-ара әҙәби премиялар лауреаты Марсель Сәлимовтың "Парламент серияһы"нда донъя күргән «Президент бесәйе» исемле китабының исем туйы Мәскәүҙә үтте.
Марсель Сәлимовтың алдағы йылда «Башҡортостан пионеры» гәзитендә баҫылған «Сер ҡапсығы» комедияһы күп мәктәптәрҙең һәүәҫкәр сәхнәләрендә ҙур уңыш менән бара.
Төрлө илдәрҙең Евразия мәҙәниәтенә, әҙәбиәтенә һәм ғилеменә тос өлөш индергән күренекле сәнғәт эшмәкәрҙәре, яҙыусылар һәм ғалимдар менән бер рәттән билдәле башҡорт һәм Рәсәй яҙыусы-сатиригы Марсель Сәлимов та биш йыл элек Евразия ижад берлеге булдырған дәрәжәле премия лауреаты булды.
Бында яҡшы уҡыусы филологтарға бирелгән Радищев стипендияһын ала, уҡыу йортоның йәмәғәт тормошонда әүҙем ҡатнашҡаны һәм ғилми эштәр менән даими шөғөлләнгәне өсөн Башҡорт дәүләт университетының ВЛКСМ һәм профсоюз комитеттарының Маҡтау грамоталарына лайыҡ булып, 1971 йылда университетты «ҡыҙыл диплом» менән тамамлай.
Шул уҡ йылда, Совет Армияһының запастағы офицеры булараҡ, хеҙмәткә алына һәм СССР Ҡораллы Көстәренең Төньяҡ ғәскәри төркөмө составында Польша Халыҡ Республикаһы территорияһында ике йыл хәрби хеҙмәт үтә.
Хәрби һәм сәйәси әҙерлектәге уңыштары, өлгөлө тәртибе һәм фиҙакәр хеҙмәте өсөн Маҡтау грамотаһы менән әрменән ҡайтҡан Марсель Сәлимов — отставкалағы майор.
2019 йылдың декабрендә Де Ришелье исемендәге Халыҡ-ара әҙәби-художество конкурсы йомғаҡтары буйынса башҡорт яҙыусы-сатиригы Марсель Сәлимов «Бриллиантовый Дюк» дипломына эйә булды.
Яҙыусының әҫәрҙәре азербайжан, белорус, болгар, инглиз, итальян, ҡаҙаҡ, ҡырғыҙ, латыш, литва, мари, муҡшы, нимес, сыуаш, тажик, татар, төрөк, төрөкмән, удмурт, украин, үзбәк, швед, яҡут, япон һәм башҡа телдәргә тәржемә ителгән, уның китаптары Өфө, Мәскәү, Ҡазан, Чебоксар һәм башҡа ҡалаларҙа донъя күрҙе.
2015 йылдың декабрендә Мәскәүҙә «Таврида» әҙәби серияһында Марсель Сәлимовтың «Камушек с дыркой: почти курортный роман и рассказы о том же» исемле китабы ике мең дана тираж менән донъя күрҙе.
2017 йылдың октябрендә Лондонда Әҙәбиәт көндәре сиктәрендә Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе эштәре буйынса федераль агентлыҡта башҡорт яҙыусыһы Марсель Сәлимовтың бында инглиз телендә баҫылған «Книга, какой еще никто не писал» китабының исем туйы уҙҙы.
«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы хәбәр итеүенсә, Мәскәүҙә нәшер ителгән «Күңел» исемле китапта Рәсәй яҙыусыларының рус һәм япон телдәрендә әҫәрҙәре тупланған.
«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы хәбәр итеүенсә, Мәскәүҙә рус телендә Марсель Сәлимовтың сатирик повесы, ироник һәм юмористик хикәйәләре тупланған «Миссия той пассии» тип исемләнгән яңы китабы донъя күргән.
2016 йылдың сентябрендә Грециялағы Тинос утрауында үткән «Визит к Музам» Халыҡ-ара ижад фестивалендә Марсель Сәлимов яңы ойошторолған Халыҡ-ара Мәҙәниәт академияһының вице-президенты итеп һайланды.
Сәлим «Йыл яҙыусыһы» номинацияһында «Рәсәй әҙәбиәт премияһы — 2018»гә, «Мәҙәниәт һәм сәнғәт өлкәһендәге ҡаҙаныштары өсөн» миҙалына лайыҡ булды.
Марсель Сәлимовтың шиғырҙарына композиторҙар Рим Хәсәнов, Мөфтәдин Ғиләжев, Вәсил Хәбисламов, Рәйес Ханнанов, Мөҙәрис Мырҙаханов, Мөҙәрис Ғәзетдинов, Артур Булатов йырҙар яҙған.
Үҙенең шиғыр һәм хикәйәләрен «Мар. Сәлим», «С. Әлимов», «Т. Сәйетов», «И. Ғәрәфи», «С. Таныпов», «М. Шәйнуров» һәм башҡа ижади псевдонимдар менән дә баҫтыра.
Аристотель тимер алыуҙың халиб ысулын тасуирлаған: халибтар бер нисә тапҡыр йылға ҡомон йыуа, уға ниндәйҙер утҡа сыҙамлы матдә ҡуша һәм үҙенсәлекле конструкциялы мейестәрҙә иретә; шундай юл менән табылған металл көмөш төҫтә була һәм тутыҡмай.
Тимер иретеү өсөн сеймал сифатында Ҡара диңгеҙҙең бөтә яр буйында осраған магнетитлы ҡом ҡулланылған — был магнетитлы ҡом смеси магнетиттың ваҡ бөртөктәре, титан-магнетит, ильменит һәм башҡа тоҡомдарҙың ярсыҡтары ҡатышмаһынан торған, шулай итеп так что выплавляемая халибтар иреткән ҡорос ҡатыштырылған булған, күрәһең, юғары сифатлы булған.
Тимерҙе мәғдәндән түгел, ә шундай үҙенсәлекле ысул менән алыуҙары халибтар, дөрөҫөрәге, тимерҙе технологик материал һымаҡ ҡына асҡанлығын, әммә бөтә ерҙә лә сәнәғәт етештереү ысулы кеүек ҡулланмағанын күрһәтә.
Климент Александрийский үҙенең «Строматы» тип аталған энциклопедик хеҙмәтендә, грек риүәйәттәре буйынса, тимер Кесе Азиялағы Ида тауында табылған — Троя янындағы, Лесбос утрауына ҡаршы тау сылбыры шулай атала («Илиада»ла ул гректар менән троянлыларҙың алышын Зевс Ида тауынан күҙәткән тип телгә алына).
Уны мәғдәндән иретеп ҡойоу — бронза менән сағыштырғанда, тимерҙе иретеү температураһы юғарыраҡ һәм уның иретеү сифаттары ла ҡыйыныраҡ, шуның өсөн (суйындан айырмалы рәүештә, тимерҙе ҡойоу ысынында һуңғы урта быуаттарҙа, домна мейесе барлыҡҡа килгәндән һуң ғына мөмкин була — уғаса еүеш иретеү алымы менән йәки мәғдәндәге тимер тулыһынса иремәгән, ә рафинирование — тимерҙе ҡушымталарҙан таҙартыу — әҙерләмәне сүкеү юлы менән башҡарылған) тимер иретеү эше етерлек мәшәҡәтле хеҙмәт талап итә.
Бынан тыш, тимер ҡайһы бер сорт бронзанан ҡатылығы буйынса ҡайтышыраҡ (әммә ҡаты бронзалар бик мурт була һәм ҡорал йәки хеҙмәт ҡорамалдарын эшләргә бармай) һәм тутығыуға бирешмәүсәнлек яғынан ҡайтышыраҡ.
Күп ҡулланылыш өлкәһендә фәҡәт ҡорос ҡына — углерод ҡушылғандан һуң юғары ҡатылыҡты һәм һығылмалылыҡты үҙ-ара тап килтерерлек термик нығыныуға һәләтле тимер иретмәһе, бронзаны тулыһынса алмаштыра алған.
Башта тимерҙе углеродлау ысулы менән ҡорос алғандар, аҙағыраҡ суйын составында углеродты кәметеү юлы менән алынған передельный ҡорос барлыҡҡа килә, һәм был етештереү күләмен байтаҡҡа арттырыу мөмкинлеген бирә.
Ахырҙа арзан тимер һәм бик яҡшы сифатлы ҡоростоң барлыҡҡа килеүе тотоноуҙан бронза һәм таш ҡорал-ҡорамалдарҙы тулыһынса тиерлек ҡыҫырыҡлап сығарыуға килтерҙе.
Ҡоралдар исемлеге лә һиҙелерлек киңәйҙе, улар төрлөләнде, һәм был үҙ сиратында хужалыҡты үҫтереү һәм хеҙмәт етештереүсәнлеген күтәреү өсөн яңы мөмкинлектәр асты.
Бронза эпохаһында урман зонаһының ҙур арауыҡтары социаль-иҡтисади үҫеш буйынса көньяҡ төбәктәрҙән артта ҡалған була, әммә урындағы мәғдәндән тимер иретелә башлағандан һуң, ер эшкәртеү техникаһы камиллаша, ауыр урман турағын һөрә алырлыҡ тимер т!
Әммә игенселек иртәрәк барлыҡҡа килгән төбәктәрҙә лә тимер ҡулланыу ирригацион системаларын яҡшыртыу эшендә ярҙам итте: һуғарыу ҡоролмалары камиллаштырылды, һыу күтәреү ҡоролмалары яҡшыртыла (атап әйткәндә, б. э. т. ең йыллыҡ уртаһында һыу күтәреү тәгәрмәсе ҡулланыла башлаған).
Тимер ысынлап та Хетт батшалығында табылыуын ҡоростоң грек атамаһы — һәм мысыр фирғәүене Тутанхамон ҡәберлегендә, хеттар бүләк иткәнлеге асыҡтан-асыҡ билдәле булған, тәүге тимер хәнйәрҙәрҙең береһе табылыуы дәлилләй.
Тәүе осорҙа тимер бик ҡиммәт материал булһа (Үҙәк Анатолиялағы ассирий ауылы Кюльтепе торағы емереклектәрендә табылған б. э. т. — быуаттар менән билдәләнгән документтарҙа тимер хаҡы алтын хаҡынан 8 тапҡырға ҡыйбатыраҡ тиелгән), тимерҙе мәғдәндән алыу ысулы асылғандан һуң, уның хаҡы төшкән.
Ассирия батшаһы Саргон һарайында ҡаҙыныуҙар барышында табылған табличкаларҙа, һарайға нигеҙ һалынған саҡта килтерелгән бүләктәр, шул иҫәптән металлдар хаҡында әйтелгән, шул уҡ ваҡытта, ҡаҙыныу һөҙөмтәһендә тимер крицалар тулы келәт табылған булһа ла, тимер ҡиммәтле металл рәтендә телгә алынмай.
Бронза хеҙмәт ҡоралдары, тимерҙән яһалғандарына ҡарағанда, оҙаҡҡа сыҙай (ныҡлыҡ һәм тутығыуға бирешмәүсәнлек яғынан, әммә туҙып ашалыу яғынан түгел), һәм бронза етештереү өсөн тимер иреткәндәге кеүек юғары температура кәрәкмәй.
Күп кенә һөнәр кешеләре бронзанан тимергә күсеү тимерҙән яһалған ҡоралдарҙың ҫтөнлөгө арҡаһында түгел, ә башлыса бронза эпохаһы һуңында бронза ҡоралдарын күпләп етештереү ҡурғаш ятҡылыҡтарының наҡыҫланыуына килтергән, һәм бронза иретеү өсөн кәрәкле ҡурғаштың тәбиғәттә баҡырға ҡарағанда һиҙелерлек аҙ булыуы менән аңлатыла.
Һоро тимер ташы (шул иҫәптән — һаҙ мәғдәне, кеше үҙләштергән тәүге тимер сығанағылыр, моғайын) йышыраҡ осрай, һәм улар түбән сифатлы мәғдән тип иҫәпләнә.
Һөҙөөмтәлә тимер мәғдәнен табыу борон шаҡтай төшөмлө эш һаналған, тимер баҡырға ҡарағанда ла арзаныраҡ һәм етештереү хаҡы буйынса баҡыр нигеҙендә яһалған иретмәләр менән сағыштырырлыҡ булып сыға.
т быуатта уҡ ул бер предметта тимер менән ҡоросто берләштерергә өйрәнгән кельттар тарфынан үҙләштерелгән, һәм был эшкәртеүгә яҡшы бирелгән үткер ситле пластиналар алыу мөмкинлеген биргән.
Тимерҙе иретеү һәм эшкәртеү тарала башлаған осорҙо донъяның барлыҡ илдәре үтһә лә, тимер быуат дәүеренә, ҡағиҙә булараҡ, барлыҡ тәүтормош ҡәбиләләренең дә мәҙәниәте индерелмәй.
Улар иҫәбендә бары тик неолит һәм бронза быуаты осоронда барлыҡҡа килгән боронғо дәүләттәр — Месопотамия, Боронғо Мысыр, Боронғо Греция, Һиндостан һәм Ҡытай биләмәләренән ситтә ятҡан ҡәбиләләр генә ҡарала.
т. — быуаттарҙа Көнсығыш Урта диңгеҙ буйында тимерҙе углеродлау һәм сыныҡтырыу ысулы уйлап сығарыла, һөҙөмтәлә тимер бында бронза менән үҙ- ара көрәшә алған.
Моғайын, тәүҙә мәғдән тимере осраҡлы алынғандыр — бронза алғанда тимер рудаһы флюс матдәһе сифатында файҙаланылған, шуның һөҙөмтәһендә саф тимер барлыҡҡа килгәндер.
Һуңынан осорҙарға бүлеү системаһы Сен-Жермен-ан-Лэ Милли боронғолоҡтар музейының тарихҡа саҡлы боронғолоҡтар бүлеге директоры Габриэль де Мортилье тарафынан яңынан эшләнә.
Боронғо грек традицияһы Ҡара диңгеҙҙең көньяҡ ярында Кесе Азияның көнсығышында йәшәгән халиб халҡын тимер асыусылар тип атаған, әҙәбиәттә уларға ҡарата «тимер атаһы» тигән нығынған һүҙбәйләнеш ҡулланылған, һәм грек телендә ҡоростоң атамаһы тап шул этнонимдан килеп сыҡҡан.
Тимер быуат — кешелек тарихының тәүтормошондағы беренсе синыфтар барлыҡҡа килгән осоро, тимер эшкәртеүҙең таралыуы һәм тимер ҡоралдар эшләү менән билдәләнә; яҡынса беҙҙең дәүергә тиклем 1200 йылдан беҙҙең дәүерҙең 340 йылына тиклем дауам иткән.
Шул ваҡытта компания һынылыш кисерә, Налогиндың эшмәкәрлеге яңыраҡ ҡына барлыҡҡа килгән «Беҙҙең киләсәк» төбәк социаль программалар Фондының иғтибарын йәлеп итә — эшҡыуар бизнес-план төҙөй һәм уларҙан 9,5 миллион һум аҡса ала, шуларҙың 4 миллионы кире ҡайтарылмай торған, ә 5,5 миллионы процентһыҙ ике йылға бурысҡа бирелә.
Фондтың директоры Наталия Зверева һүҙҙәренсә, был улар ярҙам иткән беренсе проект була: «Ул социаль эшҡыуарлыҡ төшөнсәһенә идеаль тап килде. Аңлашылыуынса, проекттың ҙур килеме булмаясаҡ, — был бизнес минималь табыш килтерә торған. Әммә Налогин үҙенең урынын табҡан, баҙар өсөн иннавацион продукт эшләгән».
Уның ыңғай һөҙөмтәләрен күреп, таныштары һәм дуҫтары унан «Доспехи»ға заказ бирә башлайҙар, 2005 йылдан ул үҙенең етештереү эшмәкәрлеген индивидуаль эшҡыуар булып башлай, йылына 5-6 әйбер эшләй, һәр береһенең хаҡы 85 мең һум була.
2008 йылда Налогин «„Доспехи“ яңы реабилитация технологиялары» яуаплылығы сикләнгән ойошма тип теркәй, — был клиенттар ортопедик системаға тотонған аҡсаһын Фонд социаль страховка фонды аша кире ҡайтарыу мөмкинлеге булһын өсөн кәрәк була, закон буйынса инвалид йылына бер тапҡыр протез-ортопедик әйберҙе лицензиялы етештереүсенән алһа 100 % тотонған аҡсаһын кире ҡайтара ала.
Алдан һәр кешене врачтар ҡарай, улар ҡулланманы файҙаланыу мөмкинлегенә һығымта яҙалар — ортопедик ситеманы аяғы хәрәкәткә килә алмаған, ҡул һөйәк-мускул системаһының һәм яурын билбауының нормаль булыуы мөһим.
Алексей Налогинға компанияны асыу теләге 2000 йылдар башында барлыҡҡа килә — ул бала сағында умыртҡа бағанаһының саркомаһы менән ауырый, ике операция үткәрә, шуның арҡаһында атлау һәм үҙ-аллы ултырыу мөмкинлеген юғалта.
Полиомиелит аппараттары менән дауалаусы немец врачтарына мөрәжәғәт итеп, Налогин үҙенә беренсе протезға заказ бирә: «Конструкция ныҡ ауыр ҙур ине, әммә мин шуны аңланым, әгәр идеяны үҫтерһәң кәрәкле нәмә килеп сығырға мөмкин».
Боронғо рус әҙәбиәтендә «повесть» ниндәй ҙә булһа актуаль, тормошта булыр үткән ваҡиғалар тураһында хикәйәләүҙе аңлатҡан («Повесть о нашествии Батыя на Рязань», «Повесть о Калкской битве», «Повесть о Петре и Февронии» һәм башҡалар), уның дөрөҫ булыу-булмауы замандаштары араһында шик тыуҙырмаған.
быуаттың икенсе яртыһындағы реалистик әҙәбиәттә ҡанундары барлыҡҡа килгән классик повесть сюжеты, ҡағиҙә булараҡ, төп герой образы тирәләй ҡорола, уның шәхесе һәм яҙмышы туранан-тура ҡатнашҡан бер нисә ваҡиға сиктәрендә асыла.
Хикәйәләге персонаждар һаны, ғөмүмән, романға ҡарағанда кәмерәк, ә романдың төп һәм икенсел персонаждар араһындағы аныҡ айырмаһы, ҡағиҙә булараҡ, юҡ йәки был айырма ваҡиға үҫеше өсөн әһәмиәтһеҙ.
Реалистик повесть сюжеты йыш ҡына «көн ҡаҙағы» менән бәйле, хикәйәсенең социаль ысынбарлыҡта күҙәткәндәре һәм тормош ысынбарлығы тип ҡабул ителеүе менән бәйле.
Йыш ҡына повесть атамалары төп геройҙар образы менән бәйле (Н. М. Карамзин, «Ярлы Лиза»; Р. Шатобриан, «Рене»; Ф. М. Достоевский, «Неточка Незванова») йәки сюжеттың төп элементы (Конан Дойл, «Баскервилдәрҙең эте»; «Дала» А. П. Чехов, «Дала»; Е. И. Замятин, «Уездное» һ. б.).
Шулай уҡ кинәйәле хикәйә — быуаттар әҙәбиәтендә парабола принцибына нигеҙләнгән популяр эпик жанр була; уға төп идеяның үтә үткерлеге, телдең экспрессивлығы һәм экспрессивлығы хас.
быуаттың сит ил әҙәбиәтендә бындай әҫәрҙәрҙең авторҙары, тәнҡитселәре итеп, мәҫәлән, Т. Уайлдерҙың «Мост короля Людовика Святого» романы , П. Лагерквистың фәлсәфәүи аллегорик романдары һәм новеллалары, мәҫәлән, «Палач» , У. Голдингтың «Повелитель мух» һәм башҡалар, И. Кальвиноның «Раздвоенный виконт» , «Барон на дереве» һәм башҡалар, Э.
Хемингуэйҙың «Ҡарт һәм диңгеҙ» — реалистик романы, Макс Фриштың «Назову себя Гантенбайн» романдары, Бертольт Брехттың күп пьесалары, төрлө утопиялар һәм дистофиялар, мәҫәлән, Дж.
Парабола — аллегорик моралләштереү; быуаттың прозаһында һәм драмаһында мәҫәлгә яҡын жанр төрөн билдәләүсе термин, боронғо ваҡыттан билдәле булған парабола, ғибрәтле йөкмәткеле, ҡыҫҡаса, ситләтеп әйтелгән тарих булараҡ, христиан әҙәбиәтендә йыш осрай.
Был хикәйәләүҙең айырым бер формаһы, ул кәкре буйлап хәрәкәт иткән һымаҡ: абстракт предметтарҙан башланған повесть яйлап төп темаға яҡынлаша, һәм артабан башланғысҡа барып тоташа, мәҫәлән, "Яңы Ғәһед"тәге «Аҙғын ул тураһында ғибрәтле хикәйә» мәҫәле.
Әгәр Инжилдә, мәҫәлән, мәҫәлдә иң мөһиме — аллегорик план, ябай сюжетты христиан әхлаҡи күҙлегенән аңлатыу булһа, параболала ике план да бер тигеҙ әһәмиәткә эйә.
Хатта быуат башындағы романтиктар ҙа новеллала көтөлмәгән «ыласын» боролошон баһалай, Виктор Шкловский билдәләүенсә, бәхетле үҙ-ара мөхәббәт тасуирламаһы новелла тыуҙырмай, новелла ҡаршылыҡлы мөхәббәт талап итә: А В-ны ярата, В А-ны яратмай; Б А-ға ғашиҡ булғас, А Б-ны яратмай башлай.
Феодализм һәм ҡоллоҡ йәмғиәтенең әҙәбиәтендә төп ролде уйнаған иҫке шиғри жанрҙар яйлап төп әһәмиәтен юғалта бара, шулай ҙа әҙәбиәттән бөтөнләй юғалмай.
быуатҡа прозаиктар, новелласылар һәм романсылар нәфис әҙәбиәттең иң күренекле эшмәкәрҙәре булып китә, йәмғиәткә шиғриәт триумфы дәүерендә шиғырҙар һәм трагедиялар ижад итеүселәр тарафынан бирелгән ҙур типик дөйөмләштереүҙәрҙе бирәләр.
Термин быуатта киң таралыу ала, мәғәнәһе буйынса ярайһы уҡ киң, һөҙөмтәлә ул шартлы һәм ҡайһы бер әҙәби күренештәргә — ентекле декларацияларҙан алып етди эстетик трактаттарға, мәҡәләләргә, инеш һүҙҙәргә тиклем ҡулланыла.