polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Буласаҡ На Рига ҡәлғәһе урынына бер нисә тапҡыр миссионерҙар экспедицияһы килә, улар һөҙөмтә бирмәй, тик 1201 йылда Альберт Буксгевден етәкселегендәге тәре йөрөтөүсе немец рыцарҙары төркөмө генә бындағы халыҡты суҡындыра ала.
Швеция короллегендә Рига Стокгольмдан ҡала икенсе ҡала булып иҫәпләнә, был уның стратегик урынына бәйле була, сөнки Рига Балтика буйында иң ҡөҙрәтле Швеция дәүләте мәнфәғәттәрен яҡлауҙа бик мөһим роль уйнай.
1558 йылда Рәсәй менән һуғыш башланып , Ливония конфедерацияһы тарҡалғас Рига ҡалаһы архиепископ менән Ордендың Речь Посполитая менән берләшеү идеяһын хупламай, Изге Рим империяһының ирекле ҡалаһы статусын һорай.
1581 йылда урыҫтарҙың яңы һөжүме башланырҙан алда, башҡа бер кемдән ярҙам өмөт итеп булмағанын аңлағас, Рига Польша һәм Литва берлеге короле Стефан Баторийға тоғролоҡҡа ант итә.
1812 йылдың 23 октябрендә Балтик буйы генерал-губернаторы һәм Рига хәрби губернаторы итеп генерал Филипп Осипович Паулуччи тәғәйенләнә, Ватан һуғышы тамамланғас,уның етәкселегендә 1812 йылдан 1822 йылға тиклем Рига янындағы биҫтәләр яңынан төҙөлә, шул арҡала ҡала хәҙерге кварталдарға бүленә, бынан тыш күп кенә яҡшы эштәр башҡарыла.
Ҡала фронтҡа яҡын урынлашҡанлыҡтан, Рәсәй иҡтисады мохтажлығын иҫәпкә алып, 200 000 кеше ғаиләләре менән Үҙәк Рәсәйгә, Уралға, йәки Украинаға эвакуациялана.
Башта был башҡа төбәктәрҙән килгән халыҡтың Латвиянан китеүе менән бәйле булһа, һуңыраҡ —Латвия граждандарының Евросоюз илдәренә эмиграцияһына, күп Рига кешеләренең Рига агломерацияһына ингән муниципалитеттарға күсенеүенә һәм шулай уҡ бөтә милләт вәкилдәре араһында ла тыуымдың әҙ булыуына бәйле.
1944 йылдың 13—15 октябрендә Совет Армияһының 1-се Прибалтийский фронт, 2-се Прибалтийский фронт һәм 3-сө Прибалтийский фронт көстәре менән вермахтҡа ҡаршы Риганы алыу операцияһы барышында Рига фашистарҙан азат ителә.
Һуңғы боҙлоҡ дәүерендә формалашҡан Рига ландшафты бәләкәй күлдәр һәм шишмәләр күп, Иҫке ҡаланан көнсығыш һәм төньяҡҡа быуат аҙағында уҡ ҡомло дюнанан бушлыҡ урын алған.
Ләкин Даугаваның һул яҡ ярында ҡала төҙөү , бейек биналар төҙөү ҡаланың дөйөм күренешенә зыян килереү ҡурҡынысы янай тип ЮНЕСКО менән ИКОМОС эксперттары был пландарҙы ҡире ҡарауҙы һорай.
Латвияның бөтә иң ҙур предприятиелары тиерлек Ригала урынлашҡан, мәҫәлән, дәүләт энергия һатыу компания , газ монополияһы , тимер юл компанияһы , дәүләт почта предприятиеһы , « » , «2», « » мобиль элемтә операторҙары һәм «» авиакомпанияһы.
Шул айҡанлы бер нисә инфраструктура проекты тормошҡа ашырыла башлай: Латвия милли китпханаһы , концерт залы , ул Латвия милли симфоник оркестры базаһы буласаҡ , Хәҙерге заман сәнғәте музейы .
Был Граждандар һуғышы барышында 1330 йылда Рига ваҡытлыса үҙаллылығын юғалта, 36 йылдан һуң архиепископ менән орден араһындағы Данциг килешеүе буйынса яңынан уны ҡайтарыуға өлгәшә.
Төньяҡ-көнбайыштан ҡаланы Балтик диңгеҙе уратҡан, көнсығышта һәм төньяҡ-көнсығышта Царникав, Гаркалн һәм Стопин крайҙары, көньяҡта — Саласпилс, Кека, Олайн крайҙары, көнбайышта — Маруп, Бабит крайҙары һәм Юрмала ҡалаһы менән сиктәш.
Тауҙарҙа үҙенең үрге ағымында Висла ярһыу тау йылғаһы булып тора; Краковтан түбәнерәк, бер нисә йылғалар менән ҡушылғандан һуң тулы һыулы була башлай; ҡушылдығы Дунаец ҡойғандан һуң йылға үҙәненең киңлеге 200 м, ә ҡушылдығы Сана ҡойған урында түбәнерәк — 600—1000 м тәшкил итә.
Уның вариҫтары — энеһе Цэвэн Равдан һәм уның улы Галдан Цэрэн хакимлыҡтары осоронда Жуңғар ханлығы бөйөндороҡһоҙ монгол дәүләтселегенең иң һуңғы терәге булып ҡала.
быуаттың беренсе яртыһында ойрат хакимдары Тогон һәм уның улы Эссен бөтә Монголияны үҙҙәренә буйһондора, әммә тиҙҙән тар-мар ителеп һәм үҙ биләмәләренә ҡайтырға мәжбүр булалар.
Чоростар ҡыҫымы арҡаһында торгуттар һәм дэрбэттарҙың бер өлөшө Хо-Урлюк етәкселегендә түбәнге Волга үҙәндәренә китеп Ҡалмыҡ ханлығына нигеҙ һала.
Был миграциялар һөҙөмтәһендә ойраттарҙың күсеп йөрөү урындары көнбайышта Каспий диңгеҙенән көнсығышта Алашангә, төньяҡта Уралдан көньяҡта Һиндостанға ҡәҙәр барып еткән.
Бының менән Цин империяһы файҙалана, 1755—1757 йылдарҙа манжур-ҡытай армияһы өс тапҡыр Жуңғар ханлығына бағып инә, был ойрат кенәзе Амурсаны етәкселегендә ихтилал тоҡаныуына килтерә.
телендә - - , ; ; шулай уҡ — «Дүрт ойрат дәүләте», — «Уҫал Зюнгар Нутугы ») — — быуаттарҙа хәҙерге Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан, Ҡытай, Рәсәй һәм Монголия илдәренең территорияһында урынлашҡан ойрат дәүләте.
Тәүге тапҡыр 1894 йылда уның һүҙҙәрен рус этнографы, фольклорисы С. Г. Рыбаков Ырымбур губернаһы Орск өйәҙе Эткол ауылында йәшәүсе Толомғужа Ғөбәйҙуллиндан яҙып ала һәм «Урал мосолмандарының музыкаһы һәм йырҙары, уларҙың көнкүреше тураһындағы очерк менән» китабында баҫтыра.
Әлмөхәмәтов, Башҡортостандың халыҡ сәсәне, фольклорсы, драматург, СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы, сәйәси золом ҡорбаны М. А. Буранғолов, композитор, фольклорсы, музыка-йәмәғәт эшмәкәре С. Ғәбәши, ғалим-музыка белгесе-фольклорсы, юғары мәктәп уҡытыусыһы, СССР Композиторҙар союзы ағзаһы, Сәнғәт ғилеме кандидаты, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Ф. Х.
Камаев, 1905—1911 йылдарҙа Өфөлә губернатор булып ултырған А. С. Ключарёв, фольклорист, музыка белгесе, йәмәғәт эшмәкәре Л. Н. Лебединский, башҡорт композиторы, БАССР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, СССР Композиторҙар союзы ағзаһы К. Й.
Башҡорт халыҡ йыры «Буранбай» билдәле йырсылар Сөләймән Абдуллин, Мөхтәр Байымов, Мәжит Буранғолов, Мәүлетбай Ғәйнетдинов, Хәбир Ғәлимов, Флүрә Килдейәрова, Иншар Солтанбаев, Абдулла Солтанов, Мәғәфүр Хисмәтуллиндың репертуарында лайыҡлы урын ала.
Береһе Кәрим Дияровтың «Сал Уралдың моңдары» тигән китабында, икенсеһе Нәҙершина Ф. А. төҙөгән «Башҡорт халыҡ йырҙары, йыр-риүәйәттәре» тигән китапта бирелгән.
2006 йылдың майында Монголияның баш ҡалаһы Улан-Баторҙың бер биҫтәһендәге халыҡ-ара балалар комплексы «Найрамдал» биләмәләрендә Цеденбалдың рус ҡатынына һәйкәл ҡуйылды, тип хәбәр итә «Оноодор» гәзите.
Анастаси́я Ива́новна Фила́това — Цэдэнбал Монголияның сәйәсәтендә ҙур урын тотҡан шәхес, илдең социаль һәм мәғариф өлкәһендәге программаларын тормошҡа ашырыу йәһәтенән бик күп эштәр башҡара.
Цэдэнбал һәм Филатованың ике улдары бар: Владислав һәм Зориг (ғалим-биолог, Мәскәүҙә йәшәй, ғаиләһендә Настя исемле ҡыҙы үҫә. Анастасия Зориговна Цэдэнбал М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты ҡарамағындағы Азия һәм Африка илдәре институтын «шәрҡиәтсе-африкансы» һөнәре буйынса тамамлағандан һуң 2011 йылға тиклем туристик компанияла менеджер булып эшләй).
Важновтың улы хәтерләүенсә, Цэдэнбалдың уға күҙе төшкәнен белгәс, ВКП Үҙәк Комитетында Важновҡа уларҙың мөнәсәбәттәренә ыңғай йоғонто яһарға кәңәш бирәләр.
Ирен, һуңыраҡ фажиғәле һәләк булған оло улы Владиславты ерләгәс, фәҡирлектә генә көн күреп, Анастасия Филатова — Цэдэнбал 2001 йылдың 21 октябрендә, 81 йәшендә Мәскәүҙә вафат була, Ваганьков зыяратында ерләнгән.
Кешенең ауырып китеү билдәләре ашҡаҙан һәм эсәклектең лайлалы тышсаһы аша ҡанға үтеп кергән ағыуҙар тәъҫиренән башлана; нерв системаһының айырым өлештәре зарарлана; ағыу ашҡаҙан-эсәк ферменттары тәъҫирендә тарҡалмай.
Ауырыу килеп сығыуҙың төп сәбәбе — өй шартларында консервланған аҙыҡтар , санитария нормаларын һәм ҡағиҙәләрен боҙоп әҙерләнгән ҡаҙылыҡ, ҡаҡланған ит, балыҡ һ.
Ботулизмды китереп сығарыусы — клостридиум ботулинум тупраҡта тарала, химик һәм физик тәъҫиргә бирешмәй: 7 төрҙәге термолабиль токсин — ғәйәт көслө тәбиғи нейротроп ағыу сығанағы; 0,3 мкг дозаһы кешене үлтерә.
Ботули́зм — ботулизм бактериялары токсины менән зарарланған ашамлыҡтан ағыуланыу; үтә етди ауырыу күренеше; ботулизм бактериялары токсины менән зарарланған ашамлыҡтан ағыуланыу; үтә етди ауырыу күренеше; нервы системаһы ҡаҡшай; аккомодация парезы, күҙ йөрөтөү, йотоу, тын алыу мускулдары фалижы күҙәтелә, кеше һәм хайуандарҙың киҫкен аурыуы.
1873 йылда 35 улус була: Аҡташ, Александровка, Александровка‑Ҡарамалы, Әлмәт‑Мулла, Әмәкәй, Афанас, Әхмәт, Байсар, Балтай, Бишенде‑Останково, Бәтке, Богодаровка, Ырысби, Зәй, Ирәкте, Ҡаҙансы, Ҡарамалы, Күҙкәй, Макарьевка, Матвеевка, Мысовочелнинск, Яңы Никольское, Яңы Спас, Нөркәй, Останково, Пусы, Семиостров, Иҫке Кәшер, Иҫке Мәзин, Иҫке Мәлкән, Сухарево, Тәкмәк, Троицк‑Йосоп, Шәрип, Шығай).
быуат аҙағында көнбайышта һәм төньяҡта — Вятка наместниклығы, төньяҡ‑көнсығышта һәм көнсығышта — Бөрө өйәҙе, көньяҡ‑көнсығышта — Бәләбәй өйәҙе, көньяҡта Бөгөлмә өйәҙе менән сиктәш була.
Алик Фәйез улы Шакиров 1953 йылдың 30 ноябрендә Башҡорт АССР-ының Абзан районы Һаҡмар совхозының Үҙәк усадьба ҡасабаһында уҡытыусылар Фәйез Зариф улы һәм Нәилә Яҡуп ҡыҙы ғәиләһендә алтынсы бала булып тыуған.
Шуға ҡарамаҫтан, Сянъюнь алсаҡ, шаян ҡыҙ, ә уның малайҙарға тартымлығы арҡаһында уға ирҙәр кейеме бик килешә (бер тапҡыр Сянъюнь Баоюйҙың кейемен кейә, ә Цзя өләсәй уны ир-ат тип уйлай), бынан тыш, ҡыҙ эсергә ярата.
Жунго йортоноң вариҫы; атаһы, эҙмә-эҙлекле конфуцийсы, уға белем бирергә тырыша, ләкин Баоюй Чжуан-цзы әҫәрҙәре менән «Көнбайыш төкәтмәнән яҙмалар»ҙы уҡый русск.
Дайюй Баоюйға тәғәйен тап килә: төшөндә Баоюй йыр ишетә: «Барыһы ла шулай ти: // Алтын менән нефрит тәҡдир тарафынан бәйләнгән. // Ә мин хәтерләйем: // таш һәм ағас ант бирешкән», ләкин был текстың мәғәнәһен тиҙ генә аңлай алмай.
Дайюй — үлемһеҙлек үләне әүермәне; тылсымлы ысынбарлыҡта йәшмә үләнде абайлап ҡала ла уны көн һайын татлы ысыҡ менән һуғара, ә үлән, ҡыҙға әйләнеп, йәшмәгә ысыҡ хаҡын күҙ йәштәре менән кире ҡайтарырға вәғәҙә итә.
Сюэҙың хеҙмәтсеһе, тыуғас та ҡушылған исеме — Чжэнь Инлянь (ҡыт. трад. , ябайл. , пиньинь: , «йәлләүгә лайыҡ» мәғәнәһендә), Чжэн Шииндең урлап алып кителгән ҡыҙы.
Баочай менән Дайюй — ҡапма-ҡаршылыҡтар: Дайюй — үҙенсәлекле һәм һиҙгер ҡыҙ, Баочай — ул осор өсөн идеаль ҡатын булаһы ҡытай ҡыҙы.
Баоюйҙың сулпыһы менән уның сулпыһы парлы булып сыға: уларға бер-береһенә тап килгән шиғыр юлдары яҙылған, ә Баоюй менән Баочайҙың никахы, әйтерһең дә, күктәрҙә хәл ителгән.
Роман аша традицион мәҙәниәтте өйрәнергә, мәҫәлән, ҡытай традицион медицинаһы, аш-һыуы, сәй тамашаһы, әйтем-мәҡәлдәре, мифологияһы, конфуцийсылыҡ, буддизм, даосизм, ир балаларҙың хөрмәт йолаһы, опера, музыка, һынлы сәнғәт, классик әҙәбиәт һ.
«Ҡыҙыл бүлмәләге төш» — Цзя тоҡомона ҡараған ике тармаҡтың бөлөүе һәм бөтөүе тураһында күп планлы хикәйәт, шул ерлектә — был тоҡомдоң өс быуынынан тыш — уларҙың иҫәпһеҙ-һанһыҙ зат-зәүере һәм ғаилә ағзалары күҙ алдынан үтә.
Алдараҡ яҙылған ҡытай романдарынан айырмалы, "Төш"тә аныҡ сюжет һыҙығы һәм төҙөк композиция бар, был әҫәр — геройҙарҙың кисерештәре һәм кәйеф алмашыныуҙары ентекләп асылған тәүге роман.
Ул күп мәғәнәгә эйә, мәғәнәләренең береһе — «бай ғаиләләрҙең ҡыҙҙары йәшәй торған бүлмә»; китаптың исемендәге икенсе төшөнсә — төш, уны Баоюй бишенсе бүлектә күрә: был төштә күп геройҙарҙың буласаҡ яҙмышы ҡыҙыл бүлмәлә әйтелә.
Роман Цзяның байлыҡтарын натуралистик манерала тасуирлай, артабан өс тиҫтәләп төп һәм дүрт йөҙләп икенсел герой яҙмышы аша ырыуҙың түбән тәгәрәүе, абруйы бөтөүе һәм мөлкәттән яҙыуы һүрәтләнә.
«Ҡыҙыл бүлмәләге төш» классик ҡытай телендә түгел, ә көнкүреш һөйләшендә яҙылған; Цао тәжрибәле шағир булараҡ классик ҡытай телен яҡшы белгән, ләкин "Төш"тә автор һүҙҙәре — ярымклассик стилдә, ә диалогтар пекин диалектында яҙылған.
Пекин диалекты путунхуа тип йөрөтөлгән хәҙерге әҙәби ҡытай теле нигеҙенә ята, һәм китап егерменсе быуат лексикографтары тарафынан путунхуа һүҙлеген төҙөүҙә ҡулланыла.
быуат аҙағында "Төш"төң йоғонтоһо бик ҙур була, шунлыҡтан реформатор Лян Цичао уны, йәнә «Йылға ҡултыҡтары»н " «урлашыуға һәм аҙғынлыҡта этәреүҙә» ғәйепләп тәнҡитләй.
Мәҙәни инҡилап башланғас, конфуцийсы классик әҫәрҙәрҙең күбеһе кире фекер алғанда, ғалим Ху Ши романды яңы күҙлектән өйрәнә, һәм әҫәр милли мәҙәниәт өсөн нигеҙ ташы тип табыла.
Өс тиҫтәгә яҡын йылдан, 1791 йылда, нәшерсе Гао Э ярҙамсыһы менән бергәләп, тағы ҡырҡ бүлекте баҫтыра, шулай итеп, романдың сюжет һыҙығы тамам була.
Икенсе яҡтан, Төштөң төп геройы йәмғиәттә урынлашҡан ҡанун-ҡағиҙәләрҙе һанға һуҡмай: чиновник булырға теләмәй, конфуцийсы түгел, ул ҡатын-ҡыҙҙарҙы өҫтөн ҡуя.
Инженер Жан Батист Лепер етәкселегендәге комиссия Ҡыҙыл диңгеҙ һыуы Урта диңгеҙҙекенән 9,9 м юғарыраҡ ята, шуға шлюзһыҙ канал төҙөү мөмкин түгел тигән һығымта яһай.
Синай ярымутрауынан көнбайыштараҡ урынлашҡан, оҙонлоғо 160 км, һыу өҫтө киңлеге 350 м,һыу аҫтында киңлеге— 45—60 м, тәрәнлеге 20 м. Канал Мысырҙа, Урта диңгеҙҙәге Порт-Саид менән Ҡыҙыл диңгеҙҙәге Суэц араһында урынлашҡан.
Суэц каналы администрацияһы мәғлүмәттәре буйынса 2010 йылда ул 4,5 млрд дол. килем килтергән, был Мысырҙа туризмдан ҡала бюджеты тулыландырыусы икенсе ҙур сығанаҡ, туризм 13 млрд доллар килтергән.
Ул көмбәҙ үҙәкле ҡоролош идеяһына ҡабат ҡайта, әммә уның проектында күп колонналы ҡыйыҡлы галереяны көнсығыш яғына (боронғо Рим базиликтарында, шулай уҡ антик ғибәҙәтханаларында ла инеү урыны көнсығышта булған) ҡаратып төҙөргә ҡарар итә.
1077 йылда Каносста маркграфиня Матильданың замогында сиркәүҙән ҡыуылған һәм тәхеттән ҡолатылған Изге Рим империяһының императоры Генрих папа Григорий -ҙан ялбарып ғәфү итеүен ялбарып һораған.
Яңы соборҙың көмбәҙе, уның осона ҡуйыла торған фонарҙән башҡа, ҡабырға яғынан Пантеон көмбәҙенә оҡшаған була, тик уны тотҡан диуарҙар ғына ер өҫтөндә дүрт ауыр бағаналарҙа күтәрелгән була һәм барабан яһайҙар.
Архитектор Мадерн төҙөгән фасадтың бейеклеге статуяларҙан тыш 48 м, киңлеге — 118,6 м. Фасад аттигы башында бик ҙур, бейеклеге 5,65 метрлыҡ Христос, Иоанн Креститель һәм тағы ла ун бер апостолдың статуялары биҙәй.
Шул уҡ ваҡытта уның тышҡы күренеше бөтөнләй тиерлек готик була, төҙөлөштә ҡулланылған инженер сиселештәре ғәйәт новаторлы һәм һаҡланып ҡалған Боронғо Рим көмбәҙҙәрен тәрән өйрәненеүгә нигеҙләнгән була.
Джоджо Базари Папа бойороғона ярашлы Микеланджелоның идеялары тормошҡа ашырылыуын даими күҙәтеп тора.1585 йылда яңы папа Сикст төҙөлөш өсөн яуаплы итеп Джакомо Делла Порта һәм Доменико Фонтана билдәләй.
1490 йылдарҙа скульптор Антонио Поллайоло эшләгән Иннокентий -ең ҡәбер ташын — иҫке базиликтағы һаҡланып ҡалған күп булмаған һәйкәлдәрҙең береһе — ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙырҙы.
Соборҙың эске интерьеры пропорциялары аһәнлеге, ғәйәт ҙур күләмдәре, биҙәү байлығы менән хайран ҡалдыра — бында бик күп статуялар, миһрандар, ҡәбер таштары, күп һанлы иҫ киткес сәнғәт әҫәрҙәре тупланған.
Поляк короллеге һәм Бөйөк Литва кенәзлеге федерацияһы булған Речь Посполитая дәүләтен Австрия, Пруссия һәм Рәсәй 1795 йылда өсөнсөгә бүлешкәндән һуң, Вильна Рәсәй Империяһы составына инә.
1579 йылда Польша короле Стефан Баторий Вильнюста университет асыу тураһында фарман бирә, шулай итеп, Вильна Бөйөк Литва кенәзлегененең тәүге университетлы ҡалаһы, уның мөһим фәнни һәм мәҙәни үҙәгенә әйләнә.
Ҡаланың төрлө өлөшөндә үткәрелгән археологик тикшеренеүҙәр күрһәтеүенсә, хәҙерге Вильнюс биләмәләрендәге боронғо кешеләр йәшәгән осор мезолит дәүеренә ҡарай.
Төрки булараҡ, беренсе солтандар мәҙәни һәм сәйәси йәһәттән иран телле мөхиткә тартыла, әммә өсөнсө солтан Илтутмыш Төньяҡ Һиндостан тигеҙлегенең стратегик пункттарын үҙенә нығытып ҡуя һәм Делиҙа ныҡлы төпләнә.
Баш ҡаланы Делиҙан Деканға күсергән солтан Мөхәммәт-шаһ ибн Туглак ваҡытында мосолмандар армияһы көньяҡҡа бығаса булмағанса төпкәрәк — Мадурайға тиклем инә һәм Мадурай султалығына нигеҙ һала.
Ул вафат булғандан һуң Шер-шаһ Сури ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә баш ҡалаһы Делиҙа булған солтанатты ҡабаттан аяҡҡа баҫтыра һәм уны реформалаштырырға тырыша, әммә Шер-шаһ вариҫтары Бөйөк Моголдарҙың баҫҡынсылығына ҡаршы тора алмай.
Уның Тараори һәм Чанадаваре эргәһендәге һуғыштарҙа еңеү яулағандан һуң Һиндостанға эйә булған полководецы Кутб-уд-Дин Айбек ҡурсалаусыһы вафат булғандан һуң Лахорҙан айырылып, үҙен Дели солтаны тип иғлан итә.
«Һауа шарында биш аҙна» тип аталған был әҫәр рус телендә 1864 йылда М. А. Головачёв тарафынан «Воздушное путешествие через Африку. Составленное по запискам доктора Фергюссона Юлием Верн» исеме менән нәшер ителә.
Ул киләсәктә лә шул уҡ юҫыҡта ижад итергә ҡарар ҡыла: геройҙарының романтик мажараларын үҙ хыялы тыуҙырған кеше ышанмаҫлыҡ, шулай ҙа ентекле уйланылған фәнни «мөғжзәләр»ҙе оҫта һүрәтләү аша хикәйәләү.
Әҙиптең ижадының һуңғы йылдарында яҙған әҫәрҙәрендә фән ҡаҙаныштарын енәйәтсел маҡсатта ҡулланыу һәм файҙаланыу айҡанлы ҡурҡыу хистәре уяна:
1884 йылда «Сен-Мишеле » яхтаһында Жюль Верн Алжир, Мальта утрауы, Италия һәм Урта диңгеҙ ярҙарындағы башҡа дәүләттәр буйлап һуңғы ҙур сәйәхәтендә була.
Уларҙың күбеһенән ҡалған тәьҫораттар яҙыусының «Ғәҙәти булмаған сәйәхәттәр» циклына ингән — «Йөҙөүсе ҡала» , «Ҡара Һиндостан» , «Йәшел нур» , «9672-се лотерея билеты» һәм башҡа романдарында сағылыш таба.
1878 йылда «Сен-Мишель » яхтаһында Жюль Верн Урта диңгеҙ буйлап ҙур сәйәхәт яһай, Лиссабон һәм Танжер ҡалаларында туҡтала, Гибралтар һәм Алжирға барып етә.
ЮНЕСКОның статистик мәғлүмәттәре күрһәтеүенсә, әҫәрҙәренең тәржемә ителеү күләме буйынса Жюль Верн, инглиз яҙыусыһы Агата Кристинан ғына ҡалышып, донъяла икенсе урынды алып тора.
Яҙыусының романдарында уҡыусылар техниканы, сәйәхәттәрҙе һоҡланып тасуирлау менән бергә шулай уҡ оло йөрәкле, намыҫлы һәм выжданлы геройҙарҙың сағыу һәм йәнле образдарын да , һөйкөмлө сәйер ғалимдарҙы ла (профессор Лиденброк, доктор Клоубонни, кузен Бенедикт, географ Жак Паганель, астроном Пальмирен Розет) осрата.
Ниңә улайтаһың, тигән һорауға Диоген былай ти: «бөтә кеше эш-мәшәҡәт өҫтөндә, миңә эшһеҙ ятыу уңайһыҙ булып китте, башҡа бер нимәм дә булмағас, бына, мискә тәгәрәтәм».
Диоген әйтеүенсә, грамматиктар Одиссейҙың бәләләрен өйрәнә, ләкин үҙҙәренекен белмәй; музыканттар лира ҡылдарын көйләй, ләкин үҙ холҡона хужа була алмай; математиктар ҡояш менән айҙы күҙәтә, ә аяҡтары аҫтындағыны күрмәй; риторҙар дөрөҫ һөйләргә өйрәтә, тик дөрөҫ ҡылыҡҡа өйрәтмәй; ҡомһоҙҙар аҡсаны әрләй, ә үҙҙәре уны бөтәһенән дә нығыраҡ ярата.
Платон: «Кеше — ул ике аяҡлы, ҡанатһыҙ хайуан», — тигән билдәләмә биргәндән һуң Диоген әтәсте йолҡоп мәктәпкә алып килә һәм: «Бына Платондың кешеһе!» — ти.
Анаксимен асыулана: «Һин минең лекциямды өҙҙөң!» «Ниндәйҙер бер тоҙло балыҡ һинең фекерҙәреңде түңкәрелдергәс, — ти Диоген, — ул лекцияның ни баһаһы?».
Диогендың бик фәҡир йәшәү рәүешен күреп, Платон хатта Сиракуз тираны Дионисий ҡоллоғонда йәшәгәндә лә йәшелсәне үҙе йыумағанын белдерә, быға Диогендың яуабы шундай була: йәшелсәне үҙе йыуһа, ҡоллоҡҡа ла эләкмәгән булыр ине.
Бер заман ҡарт Диоген бер малайҙың һыуҙы усынан эскәнен күрә лә муҡсаһындағы көрөшкәһен алып ырғыта: «Был малай тормош ябайлығында минән дә уҙҙырҙы», — ти ул. Икенсе бер малайҙың икмәк ҡайырыһына яҫмыҡ ашы һалғанын күреп, ул туҫтағын да ташлай.
Приморье крайы төньяҡта — Хабаровск крайы һәм көнбайышта — Ҡытай Халыҡ Республикаһы менән сиктәш, көньяҡ һәм көнсығыш ярҙарын Тымыҡ океандың Япон диңгеҙе һыуҙары йыуа.
«Беҙҙең менән халыҡ» мәҡәләһендә гәзит яугирға: «Алдыбыҙҙа һуғыш яланы ята. Дошман алыҫ түгел. Ул беҙҙең ата-әсәләребеҙҙең, ҡатындарыбыҙҙың һәм балаларыбыҙҙың хоҡуҡтарын тапарға, сал Уралды, алтын Башҡортостанды, бай илебеҙҙе баҫып алып, бәхетле тормошобоҙҙо емерергә теләй… Башҡорт воины! һин Украина яландарында алыҫтағы ҡатының, балаң, атаң, әсәңде яҡлап һуғышаһың. Улар һинең гвардеец исеменә тап төшөрмәүҙе талап итә!» — тип өндәшә.
Ошо уҡ мәҡәләнең аҙағында редакция уҡыусыһына, «… Үҙеңдең Ватаның, халҡың өсөн көрәшеү — был ҙур дан. Ә Ватаның, халҡың өсөн һөйөклө полководец, Верховный Главнокомандующий, Маршал иптәш Сталин етәкселегендә көрәшеү — был икеләтә дан, был воин өсөн бәхет. Был бөйөк данға лайыҡлы булайыҡ, гвардеец иптәштәр!» тип мөрәжәғәт итә.
«Агитация боецтың психологияһына һәм шартҡа ҡарап аныҡ, йөтмәткеле, идея яғына тотанаҡлы булырға тейеш. Агитаторҙар был бурыстарын һәйбәт үтәһен өсөн, уларға ярҙам кәрәк. Семинарҙар ҙа, сәйәси хеҙмәткәрҙәрҙең түбәнге агитатор менән осорашҡанында уға бөтә мәсьәләләрҙе аңлатырға, теге йәки был хәлде дөрөҫ бәйәләргә өйрәтергә кәрәк… Беҙ түбәнге агитаторҙың үҙ бурыстарына яуап бирә алыуына, ул үҙенең ялҡынлы большевистик һүҙе менән боецтарҙы иптәш Сталиндың приказын үтәүгә, немец-фашист бандиттарҙы йәһәтерәк юҡ итергә мобилизациялауына ирешергә тейешбеҙ», — тиелә унда.
Фронт гәзитендә «Ҡыҙылармеец Х. Мансуров» имзаһы менән ул ҡыйыу яугирҙәр тураһында һөйләүсе тиҫтәнән артыҡ бәләкәй-бәләкәй очерк-һүрәтләмәләр, хикәйәләр урынлаштыра.
Алыҫ юл ваҡытында гәзит сығарыу өсөн кәрәк булған типография материалдары — линейкалар, бабашкалар, башҡа айырыу материалдар ҡойолоп ҡалғас, яҡында ғына ниместәрҙең типография тейәлгән ҡыйралған машинаһынан байтаҡ техник материалдар йыйып алып ҡайталар.
Көньяҡта: Шри-Ланка һәм Һиндостан араһындағы Әҙәм күпере аша һәм Цейлон утрауының иң көньяҡ нөктәһе — Дондра Хед морононан алып Суматра утрауындағы иң төньяҡ нөктәһе — Поелое Брас моронона тиклем үткәрелгән һыҙыҡ.
Был эштәр барышында ерләү культының күп һанлы әйберҙәре, хеҙмәт һәм һуғыш ҡоралдары, йорт-көнкүреш әйберҙәре, шулай уҡ бик күп сәнғәт һәм ғәмәли ижад өлгөләре табылған.
Некрополь тикшеренеүҙәре беҙҙең эраға тиклем 2800 — яҡынса 2250 йылдарҙағы боронғо Мысыр тарихы, сәнғәте һәм технологиялар үҫеше тураһында бик бай материал бирҙеләр.
Көнсығыш кәшәнәләре күләме буйынса көнбайыштыҡынан ҡайтышыраҡ, әммә уларҙың ҡиммәте ҙур — был зыяратта Хеопс ғаиләһенең иң күренекле вәкилдәре ерләнгән.
Квадрат тигеҙләмәнең коэффициенттарының үҙҙәренең атамалары бар: коэффициентын беренсе йәки өлкән коэффициент, коэффициентын икенсе йәки -тың коэффициенты, -ны был тигеҙләмәнең ирекле быуыны тип атайҙар.
Әммә 4 һәм 5 үҙсәнлектәр өсөн сикләүҙәр бар: тигеҙләмәнең ике яғына ла бер үк аңлатманы ҡушыу осрағында (йәки тигеҙләмәнең ике яғынан да бер үк аңлатманы алыу осрағында), аңлатмаға ингән билдәһеҙ бирелгән тигеҙләмәнең тамырына тигеҙ булған ҡиммәт ҡабул иткәндә, аңлатманың мәғәнәһе булмаһа, баштағы тигеҙләмәгә эквивалентлы булмаған тигеҙләмә килеп сыға.
Ләкин әгәр тигеҙләмәнең ике яғына ла бер үк аңлатманы ҡушһаң , аңлатмаға ингән билдәһеҙ бирелгән тигеҙләмәнең тамырына тигеҙ булмаған ҡиммәт ҡабул иткәндә генә аңлатманың мәғәнәһе булмаһа, баштағы тигеҙләмәгә эквивалентлы булған тигеҙләмә килеп сыға.
Параметрҙарҙың табылған һәр ҡиммәттәр системаһы өсөн бөтә сығарылыштарын табыу, йәғни билдәһеҙ һәм параметр өсөн үҙҙәренең мөмкин булған ҡиммәттәре өлкәһе күрһәтелергә тейеш.
Аналитик сығарылыштары билдәле булған тигеҙләмәләргә дәрәжәһе дүрттән ҙур булмаған алгебраик тигеҙләмәләр инә: һыҙыҡлы, квадрат, куб тигеҙләмәләр һәм дүртенсе дәрәжә тигеҙләмәләр.
Юғары дәрәжәләге алгебраик тигеҙләмәләрҙең дөйөм осраҡта аналитик сығарылыштары юҡ, әммә уларҙың ҡайһы берҙәрен түбәнерәк дәрәжәләге тигеҙләмәләргә килтерергә мөмкин.
Тигеҙләмәләрҙең ҡайһы бер төрҙәренең аналитик сығарылыштары бар, улар тамырҙың теүәл ҡиммәтен биреү генә түгел, ә сығарылышты параметр инергә мөмкин булған формула рәүешендә яҙырға мөмкинлек биреүе менән дә уңайлы.
Аналитик аңлатмалар тамырҙы иҫәпләргә генә түгел, ә параметрҙың ҡиммәтенә бәйле рәүештә, тамырҙың барлығын һәм һанын анализларға мөмкинлек бирә, был йыш ҡына практикала ҡулланыу өсөн, тамырҙың конкрет ҡиммәтен табыуға ҡарағанда ла мөһимерәк.
Тигеҙләмәләрҙең эквивалентлығы транзитивлыҡ үҙсәнлегенә эйә: әгәр бер тигеҙләмә икенсеһенә эквивалентлы, ә икенсеһе өсөнсөһөнә эквивалентлы булһа, ул саҡта беренсе тигеҙләмә өсөнсөһөнә эквивалентлы була.
Тигеҙләмәләрҙең эквивалентлылыҡ үҙсәнлеге, тигеҙләмәләрҙе сығарыу ысулының нигеҙендә ятҡан үҙгәртеүҙәрҙе башҡарырға мөмкинлек бирә.
Тигеҙләмәнең ике яғын да билдәһеҙ дәүмәл ингән аңлатмаға ҡабатлау йәки бүлеү, сит тамырҙар барлыҡҡа килеүенә йәки тамырҙарҙы юғалтыуға килтерергә мөмкин.
бында сифатында йышыраҡ һанлы функциялар сығыш яһай, әммә практикала ҡатмарлыраҡ осраҡтар ҙа осрай — мәҫәлән, вектор-функциялар өсөн тигеҙләмәләр, функциональ тигеҙләмәләр һәм башҡалар.
Был, беренсе тигеҙләмәнең бөтә тамырҙары ҡалған ике тигеҙләмәнең береһенең тамыры була тигәнде аңлата, һәм беренсе тигеҙләмәнең тамырын, һәр береһендә ябайыраҡ тигеҙләмәләр сығарып, ике бүлемдә сығарырға мөмкинлек бирә.
Тигеҙләмәләрҙең эквивалентлығы симметриялылыҡ үҙсәнлегенә эйә: әгәр бер тигеҙләмә икенсеһенә эквивалентлы булһа, ул саҡта икенсе тигеҙләмә беренсеһенә эквивалентлы була.
1922 йылдағы һайлауҙарҙан һуң Көнбайыш Беларусьтың 11 депутаты,3 сенаторы Польшалағы беларус халҡының мәнфәғәттәрен яҡлау маҡсатында «Беларус депутат клубын» ойоштора.
Байтаҡ иғтибар туҡыу промышленносына бирелә, сөнки уны үҫтереү тиҙ арала эшһеҙлекте бөтөрөү һәм ауыл хужалығында эшләүселәрҙең артыҡ күплеген бөтөрөү проблемаларын хәл итә.