polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Тәүге урта быуаттан башлап малай теле этник-ара аралашыу теле һәм «яр буйы цивилизацияһының» малай ареалы (Малай архипелагы, Малакка ярымутрауы, Һинд-Ҡытайы һәм Яңы Гвинеяның яр буйы) илдәр-ара бәйләнеш теле булып тора.
Йыш ҡына урындағы кешеләрҙе ҡырып бөтөрөү йәки уларҙы ҡолға әйләндереү колонизацион сәйәсәтте аҡлау өсөн, ҡайһы бер халыҡтарҙың ысынлап та тулы түгеллеге тураһында теорияларҙы барлыҡҡа килтерә.
Густав Бадин — швед сәйәсмәне, тәүҙә ҡара тәнле ҡол була, һуңынан швед король ҡатын Луиза Ульриканың протекцияһы арҡаһында Швецияның юғары вазифалы дәүләт эшмәкәре һәм королева һарайында уның, ә һуңынан уның ҡыҙы принцесса Софья Альбертинаның камергеры була.
Полигенез теорияһы быуатта барлыҡҡа килә (уның буйынса кешелек төрлө ата-бабаларҙан килеп сыҡҡан, тип аңлатыла), был фекер кире ҡағыла, ләкин расизмды фәнни яҡтан нигеҙләүгә булышлыҡ итә.
«Ғилми расизм»ға нигеҙ һалыусы тип француз тарихсыһы Жозеф де Гобино ҡабул ителә, үҙенең «Опыт о неравенстве человеческих рас» китабындағы ҡаралған йәмғиәттәрҙең раса составтарына уларҙың мәҙәни үҙенсәлектәре, иҡтисади моделдәре, һәм, ахыр сиктә — цивилизациялы уңыштары йоғөнтоһо тураһында тезис сығара.
1937 йылда дәүләт сиркәүҙәрендә швед һәм немец граждандары никахлашҡанда руханиҙар тарафынан уларға ҡарата Нюренберг законын ҡулланырға тәҡдим ителә, һәм Икенсе донъя һуғышы тамамланғансы күпселек дин әһелдәре был тәҡдимдәргә таянып эшләй.
Был ҡараш буйынса, кеше тирә-яҡ мөхиткә тиҙ яраҡлашыусы һәм үҙгәреүсе индивид түгел, ә айырым бер этник берлектең йәки дөйөм цивилизацияның ағзаһы булараҡ, уларҙың тәртибен механик рәүештә ҡабатлаусы, тип билдәләнә.
Француз политологы һәм идеялар тарихсыһы юғары һәм түбән расаларҙың айырмаһын, ул расаларҙың эре йәмғиәттә бер-береһе менән бер ваҡытта ла тап килмәүен билдәләү өсөн «дифференциалистский расизм» терминын индерә.
Расизм — кешелек донъяһын сығышынан уҡ «юғары» һәм «түбән», «тулы» һәм «кәм» расаларға бүлеп ҡараған, кешелекте күрә алмаусы фәнни булмаған теория һәм реакцион сәйәсәт; кеше расаларының физик һәм психик тигеҙһеҙлеге һәм шул айырмалыҡтарҙың йәмғиәт тарихына һәм мәҙәниәтенә хәл иткес йоғонто яһауы тураһында фәнни булмаған теория һәм шуға нигеҙләнгән сәйәсәт; кешелек донъяһын юғары һәм түбән расаларға бүленгән тип, уларҙың юғарылары ғына цивилизацияны барлыҡҡа килтергән һәм хакимлыҡ итергә тейеш тип ҡараған фәнни булмаған төшөнсә.
Хәҙерге расизм биология терминологияһынан һәм бер расаның башҡаларынан өҫтөнлөгөнән алыҫта торһа ла, уға алмашҡа килгәнцивилизацияларҙың бер-береһенә тап килмәү тигән идеяһы йәмғиәттә һаҡлана, был идея буйынса расалар вәкилдәре бер-береһенән рухи планда ҡырҡа айырыла, улар араһындағы айырмалылыҡтарҙы һаҡлау өсөн, төрлө «мәҙәниәт» вәкилдәре бер-береһе менән буталышмаҫҡа, ҡатнашмаҫҡа тейеш, тип раҫлана.
2005 йылда Дьен Дуду, БМО-ның кеше хоҡуҡтары буйынса комиссияһының махсус докладсыһы, үҙенең докладында япония расизмының хәүеф менән янауы хаҡында белдерә, Япония хөкүмәтенә был проблеманың тәрәнлеген танырға кәрәк, тип әйтә.
Туғыҙ көн тикшереүҙәр һөҙөмтәһендә Дьен, Япониялағы раса дискриминацияһы һәм ксенофобия беренсе сиратта өс төркөмгә йоғонто яһай тип белдерә: милли аҙсылыҡҡа, япон сығышлы латин америкалыларға, башлыса, япон бразилиялыларына, һәм башҡа Азия илдәренән килгән сит ил кешеләренә.
«Расизм» һүҙе беренсе тапҡыр 1932 йылда Ҙур Ларусс француз энциклопедияһына индерелгән һәм унда «бер раса төркөмөнән башҡа расаларҙан өҫтөн, тип раҫлаусы система» тип аңлатылған.
Раса билдәләре буйынса дискриминация үҙ сиратында иҡтисади һәм социаль айырмалыҡтарҙы булдыра һәм көсәйтә, уларҙы инде кешеләр «мәҙәни айырма» итеп ҡабул итә башлайҙар.
Афро-ираҡлылар мосолман динен тота, әммә уларҙың социаль статустары түбән: улар бары тик бай ираҡлыларҙың хеҙмәтселәре генә һәм закон сығарыу һәм башҡарма органдарында улар халҡының бер кешеһе лә вәкил булып тормай, ә ираҡлылар улар менән ҡатнаш никахҡа инеүҙе кәрәкһеҙ тип һанай.
Конфликт барышында хәрбиләштергән судан ғәрәп армияһы төркөмө "Джанджавид"тың ҡара тәнле халыҡҡа ҡаршы хәрәкәтен АҠШ президенты кесе Буш геноцид, ә БМО-ның Генераль секретары Кофи Аннан — геноцидтың реаль ҡурҡынысы, тип атайҙар.
Шулай итеп, энциклопедияһы билдәләүенсә, расизм — кешеләрҙе раса тип аталған ҡәтғи диференциялы төркөмдәргә бүлеүсе ныҡлы ҡараш, тыумыштан мираҫ ителгән физик һәм ҡылыҡ һыҙаттарының интеллект, әхлаҡ, мәҙәниәт менән бәйлелеге, шулай уҡ тыумыштан бер расаның башҡа расаларҙан өҫтөнлөгө тураһындағы ныҡлы фекер.
Апартеид бөтөрөлгәндән һуң һәм колонияларға ҡаршы көрәштә уңыштарға ирешеүҙән һуң, Көньяҡ Африка, Зимбабве һәм Намибияла власҡа ҡара тәнле халыҡ партиялары власҡа килгәс, аҡ тәнле халыҡҡа ҡарата расизм барлыҡҡа килә.
1973 йылда БМО-ның Генераль ассамблеяһы «Апартеид енәйәттәрен иҫкәртеү һәм уның өсөн яза» тигән Халыҡ-ара конвенция ҡабул итә, конвенция 1976 йылда үҙ көсөнә инә.
Конституцияны яҡлау буйынса немец ведомство мәғлүмәттәре иҫәбенсә, ГФР-ҙа 2009 йылда ультра уң экстремистар һаны тап ярты тапҡыр артҡан — сама менән 20-нән 30 меңгә тиклем.
Бер яҡтан, расаларҙың ҡатнашыуы ҡотолғоһоҙ була һәм касталар системаһы нигеҙендә ята; икенсе яҡтан, «ҡан таҙалығы» принциптары туранан-тура кеше статусының «аҡ тәнле» булыу проценты менән бәйлелеген аңлата.
Бының менән бәйле 1910 йылда суҡындырылған йәһүдтәрҙе офицерлыҡҡа алыу тыйыла, ә 1912 йылда — уларҙың балаларын һәм ейәндәрен дә офицерлыҡҡа алыу тыйыла.
Германияға күсеп килгән инглиз аристократы Хьюстон Стюарт Чемберлен дә «Основы девятнадцатого столетия» китабында расизм концепцияларын эшкәртә, уларҙа «тевтон» расаһына «Арийское миросозерцание» китабында һәм башҡа эштәрендә дан йырлай.
Үҙенең милли һәм дини сифаттары менән башҡаларҙан айырылып торған аҡ тәнле кешеләр нигеҙләгән йәмғиәттә башҡа төркөмдәргә мөнәсәбәттәр үҙҙәренә ҡаратанан ныҡ айырыла.
Шиғыйҙар халҡы күпләп йәшәгән илдәрҙә алтынсы шиғый имамы Джафар ас-Садиҡ изге һанала, ул үҙенең эйәрсендәрен ҡара тәнлеләр менән никахҡа инеүҙән киҫәтә.
Расизм йыш ҡына мәҙәни позициянан тәнҡитләнә, мәҫәлән, Отто Клайнберг негроид расалары аҙсылығының интеллектуаль тест һөҙөмтәләре түбән булыуын уларҙың социаль хәле, көнкүреш һәм хеҙмәт шарттары менән аңлата.
АҠШ-тағы расизмды бөтөрөү 1960-сы йылдарҙа ныҡлап башлана, гражданлыҡ хоҡуҡтары өсөн уңышлы көрәш хәрәкәте һөҙөмтәһендә раса дискриминацияһы сәйәсәте тыйыла.
Бының тураһында П. И. Рычков үҙ күҙе менән күргәндәрен артабанғыса яҙып ҡалдырған:«.близ тысячи человек с женами и детьми их во оной деревне перестреляно и от драгун штыками, а от верных башкирцев и мещеряков копьями переколото; сверх того сто пять человек собраны были в один амбар и тут огнем сожжены. при чем всего удивительнее, что многие из тех воров, будучи в огне, имевшиеся в амбаре копья со многими хульными и бранными словами на стоящих тут драгун выбрасывали и нескольких там по­ ранили. И таким образом вся оная дерев­ня Сеянтусы и жители с их женами и детьми от мала до велика через одну ночь огнем и оружием погублены, а жилища их в пепел об­ращены»
Тәүҙә уларҙың ата-бабалары Яйыҡ буйына килеп урынлаша, артабан «Бәләбәй яҡтарында, ҡатай ерҙәрендә» оҙаҡ көн итеп, Танып йылғаһы буйлап төньяҡҡа йүнәлгәндәр һәм Төй йылғаһы үҙәнендә урынлашҡандар.
Риүәйәттәрҙә шулай уҡ «ике сирмеш-мосолмандар» — Кеби һәм Юрмый иҫкә алына, улар был төбәктә йәшәп үҙҙәренең исемдәрен Ҡубыяҙ һәм Урмияҙ — ике ҙур башҡорт ауылдары атамаларында ҡалдырғандар.
Кузеев буйынса, — быуаттарҙа тик ҡобау-мең һәм юрмый ырыуы вәкилдәре «сирмеш-мосолман» була алғандар, улар боронғо башҡорттарҙан айырылып ғәйнәләр һәм таныптар һымаҡ төньяҡҡа күскәндәр.
Ҡатайҙар көнбайыш һәм көнсығыш тармаҡтарға бүленгәс, этник яҡтан көнбайыш ҡатайҙарға яҡын булыуҙарына ҡарамаҫтан, балыҡсы ҡәбиләһе башҡорттары төньяҡҡа йүнәлгәндәр.
Бының тураһында 1664 йылда икенсе Волконский А. М. башҡорттарҙы батша властары буйһонорға саҡырып былай итеп яҙған:«Вас, Айских волостей и Балыкчинских, за ваши неправды повоевал, побил и в полон поймал многих и разорил, и то вам разоренья от себя учинилось, от вашего воровского заводу и умыслу»
Балыксы этнонимы тәү башлап ултыраҡ торамаларҙа йәшәүселәрҙе йәки боронғо ҡала периферияһында йәшәүсе күсмә халыҡ (мәҫ., наукерде фарсы һүҙе — «яңы ҡалаларҙа йәшәүселәр», ирәкте этнонимы — «ҡәлғәлә хеҙмәт итеүселәр» йәғни «ҡәлғәне һаҡларға бурыслылар») тип аңлатылған.
Кузеев буйынса, балыҡсылыҡ башҡорттарҙың хужалығында мөһим роль уйнамай һәм балыҡ культы менән бәйле тасуирламалар юҡ, шунлыҡтан был гипотезаларҙың дөрөҫлөгө бик шикле.
Балыҡсы башҡорттарының ерҙәре — быуаттарҙа Бөрө өйәҙенә, ә 1798—1854 йылдарҙа, Башҡортостанда идара итеүҙең кантон системаһы осоронда — 5-се башҡорт кантондарына ҡарай.
Һуңынан ҡайһы бер Көнсығыш Европа һәм Урта Азия халыҡтары составына, шул иҫәптән башҡорттарҙың составына гәрә һәм гәрәй-ҡыпсаҡ ырыуҙары булараҡ инәләр.
«Сыңғыҙнәмә дәфтәре»ндә Сыңғыҙхандың үҙенән власть атрибуттарын алған ҡайһы бер башҡорт ҡәбиләләренең башлыҡтары атап үтелә:­ Ҡыят бей, Ҡуңғрат бей, Уйшин Майҡы бей, Урҙас бей, Тамъян бей, Ҡыпсаҡ бей, Юрматы бей, Кирәит бей, Мөйтән бей, Бөрйән бей, Ҡалдар бей, Һалйот бей, Ҡатай бей.
Башҡортостандың Рус дәүләтенә ҡушылыуынан һуң, ҡәбиләнең аҫаба ерҙәре Ҡазан даруғаһының Гәрәй улусын тәшкил итә, һуңынан ул Ил-Гәрәй һәм Урман-Гәрәй улустарына бүленә.
Гәрәләрҙең ерҙәре — быуаттарҙа Бөрө һәм Минзәлә өйәҙҙәренә, ә 1798—1854 йылдарҙа, Башҡортостанда идара итеүҙең кантон системаһы осоронда — 5-се һәм 11-се башҡорт кантондарына ҡарай.
Аҙағыраҡ, — быуаттарҙа ҡәбиләнең бер өлөшө Ағиҙелдең аръяғыдағы урмандарға — Беүә һәм Тере Танып йылғалары араһына үтеп инәләр, һәм «урман-гәрә» исемен алалар.
Урман Гәрә (аралар: алдар, байгилде, балтач, балтҡы, башҡорт, ғәбиҙулла, даят, ҡазанкешесе, ҡанкилде, килделәр, ҡолмәмәт, култами, ҡушыҡ гәрә, тауыш, ташбулат, типтәр, туйкеш, туҡбирҙе, хәйҙәр, шаҙырбай, янбуса).
1981 йылдан Ишембайҙағы «Витязь» транспорт машиналары эшләү заводының яуаплы хеҙмәткәре: конструкторлыҡ бюроһы начальнигы, әйҙәүсе инженер, бүлек, артабан бюро начальнигы.
СССР тарҡалғанға тиклем Мәскәү һәм Санкт-Петербургтан ҡалышып, танк, трактор, турбиналар төҙөү буйынса икенсе урында индустрия, фән һәм транспорт үҙәге булараҡ өсөнсө урындағы ҡала булған .
1917 йылдың декабренән 1918 йылдың ғинуарына тиклем Украина Халыҡ Республикаһы Советының, 1918 йылдың февраль – мартында Донецк – Кривой Рог республикаһының, 1919 йылдан 1934 йылға тиклем Украина Совет Социалистик Республикаһының беренсе баш ҡалаһы була.
1881 йылда Андреевск приход попечительдәр советы уны, Иоанн Кронштадтский нигеҙләгән, Кронштадт егәрлелек йортон ойоштороуға йүнәлтелгән иғәнә йыйыу комиссияһының рәйесе итеп һайлайҙар.
Айырым йылдарҙа колонияларҙа — Батша Ауылы эргәһендәге Мәскәү Славянкаһында, Павловск янындаға Фёдоровскта һәм Петергоф өйәҙенең Кипен немец колонияһында урынлаштырылған балаларҙың һаны 60-ҡа барып еткән.
1897 һәм 1899 йылдарҙа Отто Буксгевден ике бөтөнләй яңы типтағы егәрлелек йорттарына нигеҙ һала: Белемле ҡатын-ҡыҙҙар өсөн егәрлелек йорто (Санкт-Петербург ҡалаһы Знаменский, хәҙерге — Ихтилал урамы, 28) һәм Белемле ир-егеттәр өсөн егәрлелек йорто (Санкт-Петербург ҡалаһы Надеждинский, хәҙерге — Маяковский урамы, 17).
1896 йылда Буксгевден Оло Охталағы егәрлелек йортоноң, 1897 йылда — Галера Гаванендағы үҫмер-балалар өсөн егәрлелек йортоноң, ә 1898 йылда Сена майҙаны һәм Фонтанка балалары өсөн балалар приютының ойоштороусыһы булған.
Төрлө йылдарҙа «Ағиҙел», «Шоңҡар» журналдарында, «Киске Өфө» гәзите редакцияһында, Башҡортостан радиоһында һәм телевидениеһында эшләй, Магнитогорск телестудияһында башҡорт редакцияһын ойоштороуҙа ҡатнаша.
Ашока яҙмаларына, шулай уҡ «Артхашастра»ға ҡарағанда, был осорға «хакимлығы көньяҡ океандан алып Гималайҙар башына тиклем еткән хаким» етәкселегендәге ҙур территориялы дәүләт төшөнсәһе барлыҡҡа килгән була.
Аҙаҡҡы осорға ҡараған будда яҙмаларына ышанһаҡ, идара итеүенең аҙағына Ашока Будда тәғлимәте сәскә атһын өсөн будда общинаһына бай ю-ләктәр яһап, дәүләт ҡаҙнаһын бөлгөнлөккә төшөрә.
Кәңәшселәр советында Сусима батша була ҡалһа, империяла ғәҙеллек булмаясаҡ, шуның һөҙөмтәһендә тоҡанған ихтилалдар дәүләтте ҡаҡшатасаҡ, тигән фекергә киләләр.
Легендала һөйләнеүенсә, Ашока империя өҫтөнән власҡа эйә булыу өсөн үҙенең бар ағаларын үлтерә, икенсе яҡтан, был мәғлүмәттәрҙе раҫлаусы бер генә дәлил дә юҡ.
Эдикттарҙан күренеүенсә, Ашока башҡа хакимдар кеүек һунарға йөрөп күңел асыуға ҡарағанда буддизм өсөн изге урындарға ғибәҙәт ҡылыуҙы һәм дәүләт буйлап сәйәхәттә ҡылып, үҙенең ҡулы аҫтындағыларҙың хәлен яҙып алыуҙы өҫтөнәрәк ҡуя.
Ашоканың эдикттары шуныһы менән айырыла, уларҙа монах башҡаса уйлағандарҙы үҙенең яғына ауҙарыу хаҡында түгел, ә уларҙың йәшәйешен яҡшыртыу, ярҙам итеү тураһында күберәк яҙа.
«Раджатарангини» йылъяҙмаһының аҙаҡҡы осорға ҡараған өлөштәренән, ҡытай пилигримдары көндәлектәренән күренеүенсә, Ашока империяһына Кашмирҙың бер өлөшө лә ингән булырға тейеш.
Бер-бер артлы ҡабатланған хәрби уңыштарынан һуң Ашока Көньяҡ Азияның хәҙерге Афғанстандан Бенгалияға һәм унан тағы ла көньяҡҡараҡ Майсурға тиклем ҙур ғына өлөшөн үҙенә буйһондора.
1990 йылдың 18 апрелендә Бөйөк Халыҡ Хуралы Президиумы 97-се һанлы Указы менән Цэдэнбал МХР геройы, МХР-ҙың хеҙмәт геройы, МХР маршалы исемдәренән, дәүләт наградаларынан мәхрүм ителә.
Аҙағыраҡ, Эрнст Геккель йылда тыумыштан һәм йәшәү дәүерендә эйә булған билдәләр араһын айырып, консерватив һәм прогрессив нәҫелсәнлек тип төркөмләргә тәҡдим индерә.
Нәҫелсәнлек үҙгәреүсәнлек менән бергә тереклектең ике ҡапма-ҡаршы үҙенсәлеген: даимилеген, бөтөнлөген һаҡлауҙы, шул уҡ ваҡытта йәнле тәбиғәттең ғәжәп күп төрлөлөгөн, икһеҙ-сикһеҙ күп йәшәү формаларын булдыра.
Композиция һәм кәшәнәненең биҙәлеше Гекатомнидтар хәкәмиәтенең күсәгилешлелеген раҫлауға йүнәлтелгән; уларҙың идара хоҡуғы ҡануни яҡтан тейелгеһеҙ тигәнде күрһәтергә ынтыла.
Римляндар осоронда Диррахийға үҙгәртелгән Аполлония һәм Эпидамн грек ҡалалары булған үҙәк өлөшө Филипп һәм Александр Македонский ваҡытынан алып боронғо Македония дәүләте составына ваҡыты-ваҡыты менән инеп торған, ә беҙҙең эраға тиклем 146 йылдан алып Рим дәүләтенә ҡушылыуы менән – шул уҡ исемдәге рим провинцияһы составына ингән.
Адриатик диңгеҙҙең тар урынында урынлашҡан булыуы һәм унан ғәҙәттә Балҡандан Италияға китеү сәбәпле, Диррахий әһәмиәтле үҙәк булып тора, һәм киреһенсә, унан стратегик яҡтан мөһим бөтә Фессалоника ярымутрауы аша һәм артабан Византийҙан Азияға алып барған Эгнатьев юлы башлана.
Артабан йылға бер нисә тармаҡтарға һәм ҡылымыҡтарға бүленеп Ямал-Ненец автономиялы округы территорияһы буйлап аға һәм тамағында Обь ҡултығын барлыҡҡа килтереп Кара диңгеҙенә ҡоя.
Күп йылдар үткәс — 2004 йылдың ноябрендә — Уго Чавесҡа Триполи ҡалаһында кеше хоҡуҡтарын яҡлауға индергән өлөшө өсөн Муамар Каддафи исемендәге премия тапшырыла.
Иранда Уго Чавес былай тип белдерә: «Венесуэла һәр ваҡыт, бөтә ерҙә, бар хәлдә лә Иран менән бергә. Тарих шуны күрһәтә: беҙ берҙәм булған саҡта, империализмға ҡаршы тора һәм уны еңә алабыҙ».
Мәхмүд Әхмәдинижад былай тип яуап бирә: «Мин үҙемде туғанымды һәм окопташымды осратҡан кеүек итеп һиҙәм… Иран менән Венесуэла йәнәш һәм бер-береһенә терәк булып тора. Президент Чавес Көньяҡ Америкала прогрессив һәм революцион ағым сығанағына әйләнде һәм империализмға ҡаршы тороуға ҙур өлөш индерә».
Сығышында Чавес Рәсәй менән партнерлыҡҡа ышаныуын һыҙыҡ өҫтөнә ала: «Йөҙ ҡат иблескә олағығыҙ, Америка хәшәрәттәре! Ошонан алып Венесуэла яңғыҙ түгел — Рәсәй беҙҙең менән! Ул беҙҙең стратегик партнер. Беҙ хәҙер яңғыҙ түгел. Беҙҙең ярҙарға рус флоты килеп етһәме, ә ул юлда инде, американдар аҡылдан яҙасаҡ!»
2007 йылдың 18 ғинуарында Венесуэла парламенты (ул оппозицияның 2005 йылғы һайлауҙы бойкотлауы һөҙөмтәһендә тик Уго Чавес яҡлыларҙан тора) Чавесҡа йыл ярымға ғәҙәттән тыш закон сығарыу вәкәләттәре биреү тураһында закон ҡабул итә.
Ошо ваҡыт эсендә президент иҡтисадтың төп тармаҡтарын национализациялар, Ориноко йылғаһы буйында эш иткән сит ил нефть компаниялары акцияларының контроль пакетын дәүләткә күсерер, илдә мөҙҙәтһеҙ президент идараһы индерер һәм илде Венесуэла Социалистик Республикаһы тип атар тип көтөлә.
Әле 2006 йылда уҡ Иран менән Венесуэла 29 иҡтисади килешеү төҙөй, атап әйткәндә: нефть сығарыу һәм эшкәртеү, металлургия, машиналар эшләү һәм фармацевтика тармаҡтарында хеҙмәттәшлек итеү планлаштырыла.
2007 йылдың ғинуарында сираттағы килешеүҙәргә ҡул ҡуйыла, һәм Әхмәдинижад 3 йыл эсендә Ирандың Венесуэлаға инвестиция күләмен 3 млрд долларға еткерергә, ә Уго Чавес Ирандың тыныс ядро технологияларын үҫтереү хоҡуғын яҡлашырға вәғәҙә бирә.
2006 йыл аҙағына Үҙәк һәм Көньяҡ Америкалағы бер нисә дәүләттә Уго Чавесҡа арҡаҙаш булырҙай шәхестәр — Никарагуала Даниэль Ортега, Эквадорҙа Рафаэль Коррега дәүләт башына килә.
Был илдәрҙе империализмға һәм Америкаға ҡаршы тороу риторикаһы ғына түгел, үҙ-ара файҙалы иҡтисади хеҙмәттәшлек тә берләштерә: АҠШ мәғлүмәттәре буйынса, Венесуэла Кубаға йыл һайын льготалы хаҡҡа 90 мең баррель нефть һата — был Кубаға нефтте реэкспортлап аҡса эшләргә мөмкинлек бирә.
Уго Чавес фекеренсә, бер көслө партия булғанда илдә « быуат социализмын» төҙөү еңел буласаҡ: «Беҙгә бер партия кәрәк… Беҙ социализмға тылсымлы таяҡ ярҙамында ғына килә алмайбыҙ. Социализм — ул көндән-көн даими дауам иткән ижади төҙөү процессы».
Латин Америка тимер һәм ҡорос институты мәғлүмәттәре буйынса, «Сидор» Латин Америкаһында әһәмиәте буйынса дүртенсе урындағы металлургия компанияһы, Анд милләттәр берләшмәһе илдәренә — Боливияға, Колумбияға, Перу һәм Эквадорға прокат һәм металл һатыусы төп предприятие.
«Рәсәй Венесуэла тирәләй Америка таҡҡан блокаданы өҙөргә ярҙам итте. АҠШ Венесуэланы ҡоралһыҙ ҡалдырырға ла унан һуң илгә бәреп инергә йыйына. Шунлыҡтан мин Рәсәйгә рәхмәтлемен», — тине ул 2006 йылдың 26 июлендә Ижевскиға килгәнендә.
Хәүефһеҙлек министры урынбаҫары, милли гвардия командующийы генерал Альберто Комачо Кайрус, президент Уго Чавестың хөкүмәте илгә идара итергә һәләтһеҙ, ул властан төшөрөлдө, ә ил ҡораллы көстәр контроле аҫтында, тип белдерә.
Урындағы телевидение буйынса сығыш яһап, генерал Комачо Кайрус ҡолатылған президентҡа хөкүмәткә ҡаршы ризаһыҙлыҡ маршын баҫтырғандағы ҡан ҡойош өсөн яуаплылыҡты һала.
Венесуэла президенты Уго Чавес тәҡдиме буйынса 1999 йылғы конституцияла илдең 300 мең кешеле ерле халҡының — индеецтарҙың — әүәлдән йәшәгән ерҙәрендә көн итергә һәм уларҙың сиктәрен рәсмиләштерергә хоҡуҡлы булыуы нығытыла, илдең төп законына бындай пункт индейҙар тарихында беренсе тапҡыр индерелә.
2006 йылдың 3 июлендә Венесуэла тағы 100 мең Калашников автоматы һәм уларға патрондар алыу тураһында контракт төҙөнө, ә 2006 йылдың 12 июлендә Венесуэлала лицензия буйынса АК-103 автоматтарын етештереү заводы һәм 7,62 мм калибрлы патрондар сығарыусы предприятие төҙөү буйынса ике контрактҡа ҡул ҡуйылды.
Чавесты һайлау ҡануниәтен һанға һуҡмауҙа, кеше хоҡуҡтарын боҙоуҙа һәм сәйәси репрессияларҙа, Куба дәүләте сығымдарын ҡаплауҙа һәм ил аҡсаһын туҙҙырыуҙа ғәйепләйҙәр.
2006 йылдың июлендә Уго Чавес империализмға ҡаршы берҙәм фронт ағзаһы булырҙай илдәр буйлап сәфәрҙә йөрөй — Фидель Кастро менән осрашҡандан һуң ул Беларусҡа, Рәсәйгә һәм Иранға бара.
АҠШ дәүләт департаменты матбуғат секретары Том Кейси, АҠШ Венесуэланың заманса Рәсәй ҡоралдарын алыу пландары өсөн хәүефләнә һәм Рәсәйҙе күҙҙә тотолған контракттарҙы ҡайтанан ҡарарға өгөтләргә тырыша, тине.
Ләкин армияның ҙур өлөшө президентҡа тоғро ҡала, «Боливарсылар комитеттары» саҡырыуы буйынса ҡалаларҙың ярлы биҫтәләрендә йәшәгән йөҙҙәрсә мең кеше урамдарға сыға.
2006 йылдың июлендә Чавес, Африка союзының Гамбияла үткән саммитында почётлы ҡунаҡ сифатында сығыш яһап, Африка илдәрен «Америка неоколониализмына ҡаршылыҡ күрһәтергә» һәм Латин Америкаһы менән Панафрика ойошмаһының 53 ағза иле араһында тығыҙыраҡ бәйләнештәр урынлаштырырға өндәй.
АҠШ-тың дәүләт секретары Кондолиза Райс Мәскәүгә килгәнендә был хаҡта борсолоу белдерҙе, ләкин Рәсәй эске эштәр министры Сергей Лавров Рәсәйҙең Венесуэла менән хәрби хеҙмәттәшлеге халыҡ-ара ҡануниәткә ҡаршы килмәй, тип яуап бирҙе.
2007 йылда энергетика секторын национализациялағанда, бөтә нефть ятҡылыҡтары дәүләт ҡарамағына алына, ә Американың и компаниялары яңы шарттарҙа эшләүҙән баш тарта һәм Венесуэла баҙарынан китә.
Ул парламентты тарата, генераль прокурорҙың һәм дәүләт контролёрының эшмәкәрлеген ваҡытлыса туҡтатып тора, Чавес президент булғанда ҡабул ителгән һәм милли байлыҡты фәҡирҙәр файҙаһына бүлгән ҡануниәтте юҡҡа сығара.
«Власть партияһы» төҙөү менән бер ыңғайы Уго Чавес Венесуэла конституцияһын ҡайтанан ҡарарға, атап әйткәндә, президентлыҡ вәкәләттәрен ике мөҙҙәт менән сикләргә тәҡдим итә.
АҠШ етәкселеге раҫлауынса, атыу ҡоралы уны Латин Америкаһының башҡа төбәктәренә — атап әйткәндә, Колумбияның хөкүмәткә ҡаршы баш күтәреүселәренә оҙатыу өсөн алынған.
2010 йылда Венесуэла президентының Белоруссияға эш сәфәре ваҡытында сәнәғәттә, төҙөлөштә, тау эшендә, ауыл хужалығында хеҙмәттәшлек тураһында тағы бер нисә килешеү төҙөлдө.
Түшелдеректәрҙе тығыҙ буҫтауҙан тегеп, тәңкә, ынйы, мәрйендәр, сылбыр, зыңғырлауыҡтар, ҡабырсаҡ-тар, айылдар менән семәрләп, селтәрләп биҙәктәр теккәндәр.
Башҡорт милли биҙәүестәре төрлө йүнәлештә эшләгән ғалимдар өйрәнгән һәм ҡағыҙға теркәгән, яҙмалар ҡалдырған: сәнғәт белгестәре, этнографтар, тарихсылар, историки, археологтар һ.
Башҡортостан Республикаһының Милли музейында, М. В. Нестеров исемендәге Башкорт дәүләт художество музеендә, Рәсәй фәндәр академияһының Өфө фәнни үҙәгенең археология һәм этнография бүлегендә, Стәрлетамак һәм Салауаттың крайҙы өйрәнеү музейҙарында, Башҡорт дәүләт университетеның Стәрлетамак филиалындағы археология музейында биҙәүестәрҙең өлгөләре тупланған.
Башҡорт милли биҙәүестәре уларҙың йәшәйеш, тормош тәртибе, матурлыҡ тураһында ҡараштарын, ырыу эсендәге тәртиптәрҙе, ғәиләнең йәмғиәттәге урынын сағылдырған, һаҡлау, яҡлау, биҙәнеү, ҡупшыланыу маҡсатын күҙ алдында тотҡан.
Башҡорт кейеме, шулай уҡ биҙәүестәре лә халыҡтың йәшәү рәүешенә, ғөрөф-ғәҙәттәре, йолаларына бәйле кәлепләштереп, тормош ихтыяждары-нан сығып барлыҡҡа килтергән күңел емеше.
Башҡорт милли биҙәүестәре — башҡорттарҙа матурлыҡ маҡсатында кейем-һалымды, тәнде биҙәү өсөн ҡулланылған әйберҙәр, биҙәнеү алымдары, ысулдары, йыһаздар.
Коммуна-ятаҡта һәр инвалидҡа индивидуаль үҫеш картаһын тәҡдим итәләр, уның ҡыҙыҡһыныуҙарына ҡарап, уҡытыу һәм эшкә урынлаштырҙы һайлай алалар.
«Минута славы» шоуында еңеүсе Даниил Анастасьин һәм «Мы вместе» инвалидтар ойошмаһы президенты Санкт-Петербуртан йәмәғәт эшмәкәре Юрий Кузнецов проекттың ойоштороусылары булалар.
Ошо уҡ йылдың декабрендә Социальных технологиялар теплицаһы юрауы буйынса үҙәк йылдың иң яҡшы социаль проекты тип табыла, Рәсәйҙә гражданлыҡ активизм ҡарашын үҙгәртеү буйынса.
Христиан дәүләттәре, берләшә һалып, төрөктәрҙе Европанан ҡыуып сығарырлыҡ мәлде ҡулдан ысҡындыра, ә бер нисә тиҫтә йылдан, Византиялағы үҙ-ара ыҙғыштарҙан, Болгар батшалығының тарҡаулығынан файҙаланып, ғосмандар Фракияның ҙур өлөшөн ҡулға төшөрә.
Ул осорҙа Ғосман империяһы Изге Рим империяһының көньяҡ сигенән төньяҡта Речь Посполитағаса, көньяҡта Йәмәнгә һәм Эритреяға, көнбайышта Алжирға, көнсығышта Каспий диңгеҙенә тиклем йәйрәп ятҡан күп милләтле, күп телле көслө дәүләт була.
Ғосман империяһы , шулай уҡ Оттома́н империяһы, Оттома́н По́ртаһы йәки По́рта — 1299 йылда Ғосман етәкселегендә төрки ҡәбиләләр тарафынан төньяҡ-көнбайыш Анатолияла ойошторолған дәүләт.
Солтан Ғәбделхәмит , реформатор Миҙхәт паша яғына сыҡҡан төрөк адмиралдарына ышанмауы сәбәпле, ҙур флоттың ҡиммәткә үтә төшөүен һәм 1877—1878 йылдарҙа урыҫ-төрөк һуғышында еңеүенә шикләнеүен белдерә.
Сәлжүк төрөктәре һөжүм иткәнгә тиклем хәҙерге Төркиә территорияһында ромейҙарҙың һәм әрмәндәрҙең христиан дәүләттәре урынлашҡан була, төрөктәр грек һәм әрмән ерҙәрен тартып алғас та әле 18 быуатта гректар менән әрмәндәр — ерле халыҡтың 2/3 өлөшөн, 19 быуатта яртыһын алып тора, ХХ быуат башында халыҡтың 50—60 проценты ерле христиандар була.
Беренсе донъя һуғышы аҙағында барыһы ла үҙгәрә, төрөк армияһы ҡурд, черкес, төркүмән һәм төрөк милицияһы менән берлектә гректар, ассирийҙар, әрмәндәр һәм езид ҡурдтарын ҡыра.
1444 йылдың 10 ноябрендә Морат , һан буйынса өҫтөнлөгөнән файҙаланып, Варна эргәһендәге һуғышта Владислав -нөң, Янош Хуньядиҙың берләшкән венгр, поляк һәм валах ғәскәрҙәрен ҡыйрата.
Ҡырым ханлығы, татар-монголдарҙың урыҫ ерҙәренә барымталарына ҡушылып, Русҡа һөжүмдәрен дауам итә һәм Көнсығыш Европа быуат аҙағына тиклем ҡырым татарҙары йоғонтоһо аҫтында була.
Ғосман империяһында кадрҙар сәйәсәтенең көсһөҙләнеүе Ун өс йыллыҡ һуғышта армияла ҡорал етмәүгә, тәртип йомшарыуға һәм бойороҡтарҙы һанға һуҡмауға килтерә.