polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
«Америка президентын тыңлағанда мин шуға инандым: ике дәүләт араһындағы эшлекле мөнәсәбәттәрҙә логика һәм тойғо, реаль көс менән сағыштырғанда, бөтөнләй ниндәйҙер әһәмиәткә эйә булмауына инандым, бында баҫып алыу һәм эләктергәнде ҡулдан ысҡындырмау юғары баһалана; әгәр Франция үҙенең элекке хәленә ҡайтырға теләһә, тик үҙ көсөнә генә таяна ала», тип яҙа де Голль.
Ҡаршыллыҡ күрһәтеү хәрәкәтендә ҡатнашыусылар Анри Роль-Танги етәкселегендә хәрби губернатор Чад Филипп де Отклоктың танк ғәскәрҙәре менән Парижға юлды асҡандан һуң, де Голль азат ителгән баш ҡалаға аяҡ баҫа.
Грандиоз тамаша хасил була — халыҡ менән шығырым тулы Париж урамдары буйлап де Голлдең тантаналы аҙымдар менән ғәскәр алдынан үтеүе азатлыҡҡа һыуһаған халыҡтың күңелендә мәңгелеккә һаҡланып ҡала.
Тантанала ҡатнашыусылар баш ҡаланың тарихи, Францияның героик тарихын сағылдырған урындары янынан үтә; аҙаҡ де Голль был хаҡта түбәндәге һүҙҙәрҙе әйтә: «Донъяның иң атаҡлы урындары буйлап атлағанда күптән булып үткән иҫтәлекле ваҡиғалар бөгөнгө көн беҙ байрам иткән данлыҡлы ваҡиғаға ҡушылыуын тойҙом».
1930-сы йылдарҙа подполковник, аҙаҡ полковник де Голль «Профессиональ армия өсөн», «Шпага осонда», «Франция һәм уның армияһы» кеүек хәрби-теоретик эштәрҙең авторы булараҡ киң танылыу яулай.
1935 йылда Милли йыйылыш Де Голль пландарына ярашлы, буласаҡ премьер-министр Поль Рейно тарафынан әҙерләнгән армия реформаһы тураһындағы закон проекты «файҙаһыҙ, логикаға һәм тарихҡа ҡапма-ҡаршы килгән кәрәкмәгән тәҡдим булараҡ кире ҡағыла»:108.
Де Голль Англия һәм АҠШ етәкселәренә Алжирҙа Виши режимы яҡлылар менән хеҙмәттәшлек итеү Францияла союздаштарҙың хуплауын юғалтыуға килтерәсәге тураһында аңлатырға тырыша.
13 майҙа «ультра» төркөмдөң ҡораллы формированиелары Алжир ҡалаһында колониаль хакимиәттең бинаһын баҫып ала; генералдар «тын тороуҙан сығырға» һәм «йәмәғәт ышанысы хөкүмәтен» ойоштороу маҡсатында ил граждандарына мөрәжәғөт итергә, тигән саҡырыуҙы телеграф аша Парижға, Шарль де Голлгә ебәрә.
Ингольштадт ҡәлғәһендә ул буласаҡ Советтар Союзы маршалы М. Н. Тухачевский менән оҙаҡ ваҡыт бер бүлмәлә тотола, хатта уның ярҙамында урыҫ телен өйрәнергә тырыша; улар үҙ-ара аралаша башлай, хәрби-теоретик темалар тураһында ла фекер алышалар.
Һуғыш башланырҙан бер көн алда Саарҙағы танк ғәскәрҙәре командующийы итеп тәғәйенләнә, был йәһәттән ул түбәндәгене яҙа: «Минең өлөшөмә ҡот осҡос мистификацияла уйнау роле бүленде… Мин командалыҡ иткән бер нисә тиҫтә еңел танк — саң бөртөгө генә. Әгәр ҙә әүҙем хәрби хәрәкәт башламаһаҡ, был һуғышта, ҡыҙғаныс хәлгә төшөп, еңеләсәкбеҙ».
1870 йылда маршал Базендың капитуляцияһы тураһындағы хәбәрҙе ишеткәндән һуң, әсәһе үҙенең ата-әсәһенең түгелеп илауын күреп өмөтһөҙлөккә бирелеүен улына һөйләгән була.
Был ойошманың легитимлығы түбәндәге принципҡа нигеҙләнә: «Тыуған ил хәүеф аҫтында булғанда, милли берҙәмлекте һәм күсәгилешлекте тәьмин итеү маҡсатында, властың законлы нигеҙҙә эшләүе уның булдыҡлылығы илһамландырыусы тойғоларға нигеҙләнә».
Шарль Андре́ Жозе́ф Мари́ де Голль (22 ноябрь 1890 йыл, Лилль — 9 ноябрь 1970 йыл, Коломбэ-ле-Дёз-Эглиз, деп. Үрге Марна) — француз генералы, дәүләт эшмәкәре.
Хәҙер дәүләт башлығы Парламент ултырышында түгел, ә 80 мең халыҡ һайланыусылары коллегияһы тарафынан һайлана (1962 йылдан, конституцион төҙәтмәләр референдумда ҡабул ителгәндән һуң — француз халҡының туранан-тура һәм дөйөм тауыш биреүе менән һайлана).
1940 йылдың ғинуарында де Голлдең «Механизацияланған ғәскәрҙәр тотҡан урын» исемле мәҡәләһе донъя күрә, унда ул ерҙәге һәр төрлө хәрби көстәрҙең, иң тәүге сиратта танкыларҙың, һәм Хәрби һауа көстәренең хәрби хәрәкәттәрҙе үҙ-ара килешеп алып барыуының оло әһәмиәткә эйә булыуын һыҙыҡ өҫтәнә ала.
1941 йылдың октябренән немецтар аманатҡа алынғандарҙы ата башлай, шуға ла де Голль бөтә француздарҙы тоталь забастовкаға һәм күп халыҡ тупланған ҡаршылыҡ акцияларына сығырға саҡыра.
Был йәһәттән «сифатлы» СМК-лар дәлилдәрҙең ышаныслылығы, әйтелгән фекерҙәрҙең аналитикаһы, үлсәнелгәнлеге, мәҡәләләрҙең баһаламаһы һәм тыныс тонда яҙылыуынан сығып билдәләнелә.
«Сифат» күрһәткесе аҫтында һөнәри оҫталыҡ дәрәжәһе күҙалланмай: киң күләмле матбуғатта ла стандарттар бик юғары булыуы ихтимал, әммә улар сифатлы СМК кимәлендәге кеүек түгел.
Рәсәй Федерацияһының «Киң мәғлүмәт саралары тураһында» 1991 йылдың 27 декабрендәге 2124-1 Законы «киң мәғлүмәт сараларын» ваҡытлы матбуғат баҫмаһы, радио-, теле- һәм видеопрограммалар, кинохроника программалары, киң мәғлүмәт таратыуҙың башҡа формалары, тип аңлата.
Киң мәғлүмәт тигәндә закон сығарыусы «сикләнмәгән халыҡҡа тәғәйенләнгән баҫма, аудио-, аудиовизуаль һәм башҡа мәғлүмәттәр һәм материалдар»ҙы күҙаллай.
Тикшеренеүселәр ҡайһы бер факторҙарға, шул иҫәптән Инетрнетты киң мәғлүмәт сараларына индереүсе ҡануниәт юҡлығына, шулай уҡ СМК-ның селтәр версияһының консервативлығына иғтибар йүнәлтә: уҡыусыларҙың киң мәғлүмәт саралары менән мөнәсәбәте бигүк үҙгәрмәй, бары тик мәғлүмәт алыу ысулдары ғына камиллаша.
Рәсәйҙә Интернет айырым СМК тип ҡаралмай, ә быға тиклем булған мәғлүмәт мөхитенең бер төрө тип баһалана һәм уның менән һәр кем, шул иҫәптән киң мәғлүмәт саралары редакциялары ла файҙаланырға тейеш .
Киң мәғлүмәт саралары — таралып урынлашҡан аудиториялар араһында ошо йәмғиәттең рухи ҡиммәттәрен раҫлау, кешеләрҙең баһалауына, фекерҙәренә һәм тәртибенә идеологик, сәйәси, иҡтисади йәки ойоштороу йоғонтоһо яһау маҡсаттарында мәғлүмәттәрҙе системалы рәүештә таратыу саралары: ваҡытлы матбуғат, электрон гәзит һәм журналдар, радиотапшырыу һәм телевизион тапшырыу, мәғлүмәт агентлыҡтары, кино, тауыш һәм видеояҙма.
Ғәҙәттә, интернет-СМК-ларға килем рекламанан килә, шул уҡ ваҡытта улар теге йәки был ойошманың тапшырыуҙар органы булараҡ, ойошма тарафынан финансланыуы йәки бағымсылыҡ ярҙамы алыуы мөмкин.
2009 йылда АҠШ-та үткәрелгән йәмғиәт фекерен алыу һөҙөмтәләре күрһәтеүенсә, 18 — 35 йәштәге кешеләрҙең 19 проценты ғына баҫма матбуғатты ҡараштырғылай.
Уларҙың күптәрендә даими яңыртылып торған мәғлүмәт донъя күрә: ҡағиҙә булараҡ, улар материалдарҙың интернет-версияһы була, ҡайһы бер ваҡытта һуңыраҡ донъя күрә, ҡайһы берҙә материалдарға йәки архивҡа инеү түләүле.
Киң мәғлүмәт сараһы менән ғәмәлдәге ҡануниәт араһындағы мөнәсәбәттәр уның рөхсәт ителгән (законға ярашлы теркәү үтеүе һәм нәшриәт йәки тапшырыуҙар әҙерләүгә лицензияһы булыуы), квазилегаль , рөхсәтһеҙ булыуы билдәләй.
Социологик тикшеренеүҙәр күрһәтеүенсә, журналистар мәҡәлә яҙғанда аудиторияны аныҡ күҙалламай, һөҙөмтәлә мәҡәләләр уртаса булып ҡала, үҙ йөҙөн юғалта, ә СМК-лар бер-береһенә оҡшай бара.
Рәсәй Федерацияһының «Киң мәғлүмәт саралары тураһында» Законына ярашлы, киң мәғлүмәт сараһы — ваҡытлы баҫма матбуғат (гәзит, журнал, альманах, бюллетень, даими атамаһы, сығыу һаны булған һәм йылына кәм тигәндә бер тапҡыр донъя күргән башҡа баҫма), радио-/теле-/видеопрограмма, кинохроника программаһы, мәғлүмәтте башҡа ысул менән даими таратыу кеүек сараларҙың тупланмаһы.
Рәсәй Федерацияһының хоҡуҡи документтарында «киң мәғлүмәт сараһы» тигәндә ваҡытлы матбуғат баҫмаһы, Интернет селтәрҙәрендәге баҫма, телеканал, радиоканалы, телепрограмма, радиопрограмма, видеопрограмма, кинохроника программаһы һәм даими атама аҫтында киң мәғлүмәт таратыуҙың башҡа баҫма формаһы атала.
Ғәмәлдә урыҫсалағы «СМИ» термины матбуғат, радио һәм телевидениеның бер йүнәлештә авторитар йоғонто яһауын аңлата һәм төп йүнәлеше барлыҡ аралашыусыларҙың да бер үк ваҡытта яуап биреү мөмкинлеген күҙаллаған электрон аралашыу саралары үҫешенә тап килмәй.
Телевидение 23 дөйөм Рәсәй каналынан, 117 юлдаш һәм кабель телеканалдарынан, Рәсәйҙән ситтә тапшырыуҙар әҙерләп күрһәткән 15 телеканалдан, 180 төбәк телеканалына һәм 30 самаһы бәләкәй ҡала һәм ауылдар каналынан тора.
Киң мәғлүмәт саралары — техник саралар ярҙамында мәғлүмәте киң ҡатламға таратыу органдары системаһы; киң аудиторияға көндәлек мәғлүмәт йыйыу, эшкәртеү һәм таратыу тәжрибәһен билдәләү сараһы.
Сәриә Фазулла ҡыҙы шулай уҡ 3 томлыҡ "Башҡорт һөйләштәре һүҙлеге"н, башҡортса-русса, русса-башҡортса һәм башҡа һүҙлектәр төҙөүҙә ҡатнашты.
1955—1994 йылдарҙа ул СССР Фәндәр академияһының Башҡортостан филиалы Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтында тел бүлеге хеҙмәткәре булып эш башлай һәм ғүмеренең аҙағына тиклем шунда халҡына хеҙмәт итә.
Төрлө тарифлы автобустарҙың бер нисә категорияһы бар: ғәҙәти , кондиционерлы, пассажирҙар ағымы түбән булған маршруттарҙы хеҙмәтләндереү өсөн «мини-бастар» һәм «микро-бастар».
Ҡала аша ҙур йылға ағыуы, ә шулай уҡ ҡала урынлашҡан урыны һаҙлыҡлы, үтә ныҡ еүеш булғанға күрә тышҡы һәм эске бәйләнеш өсөн һыу транспорты киң ҡулланыла.
Йылға буйында шулай уҡ таксиҙа йөрөү ойошторолған, ул транспорт һәм туристик әһәмиәткә эйә, башлыса Таиланд өсөн ғәҙәти булған «оҙон ҡойроҡ»-кәмәләр йөрөй.
Ҡаланың тулы рәсми атамаһы — Крунг Тхеп Маханакхон Амон Раттанакосин Махинтараюттхая Махадилок Пхоп Ноппарат Ратчатхани Буриром Удомратчанивет Махасатан Амон Пиман Аватан Сатит Саккатхаттийя Витсанукам Прасит , атамаһын «фәрештәләр ҡалаһы, бөйөк ҡала, мәңгелек хазина-ҡала, Индра Хоҙайҙың буйһонмаҫ ҡалаһы, туғыҙ аҫыл таш менән бүләкләнгән донъя йөҙөндәге мөһабәт баш ҡала, Индра бүләк иткән һәм Вишвакарман төҙөгән Аллаһ кәүҙәләнешендәге батша идара иткән илаһи төйәкте хәтерләткән бәрәкәт тулы мөһабәт король һарайы, бәхетле ҡала» тип аңларға була.
компанияһы күп йылдар дауамында эре донъя ҡалаларындағы туристик әүҙемлек тикшеренеүҙәрен үткәрә һәм төрлө мәғлүмәттәр нигеҙендә ҡалалар популярлығы буйынса төҙөй.
2004 йылдың 3 июлендә Таиланд короле һәм башҡа юғары вазифалы кешеләре ҡатнашлығында ҡаланың көнсығыш өлөшө аша үткән һәм Бангкоктың үҙәгендә урынлашҡан Хуа-Ламфонг тимер юл вокзалы менән төньяҡ тимер юл вокзалын тоташтырыусы беренсе ер аҫты метро линияһы сафҡа инә.
Дөрөҫөрәге, әлеге фрукттың исеме макок , уның ағастары Ват Макок ғибәҙәтханаһы территорияһында үҫкән , һәм Ват Макок тай теленән һүҙмә-һүҙ ҡара емеш ауылы тип тәржемә ителә.
Тай уҡыусылары баш ҡаланың рәсми исемен ятлайҙар, әммә, шул уҡ ваҡытта, бик һирәктәр ҡаланың тулы атамаһына аңлатма бирә ала, сөнки тулы исемдәге күп кенә һүҙҙәр иҫкергән һәм көндәлек ҡулланышта хәҙерге ваҡытта файҙаланмай.
Такси өсөн түләү счетчик ярҙамында башҡарыла, ә хаҡтар донъяла иң түбәндәрҙең береһе тип һанала (уртаса 100 бат, туристик үҙәктән Суварнабхум аэропортына тиклем 250 бат тирәһе).
Бангкок ҡалаһындағы иң эре парктар араһына Люмпини паркы инә, уның майҙаны 57, 6 га, ҡаланың көнсығыш өлөшөндә урынлашҡан паркы һәм шулай уҡ төньяҡ өлөшөндә урынлашҡан Чатучак — Сирикит — Вачирабенчатхат парктары комплексы, дөйөм 92 гектар майҙаны бар.
Ҡала урамдарына транспорт бик күп, тығындар менән көрәшеү өсөн етерлек кимәлдә тиҙ йөрөшлө ер өҫтө магистралдәре һәм Бөйөк Бангкок тирәләй өлөшләтә тамамланған ҡулса юлы төҙөлә.
«Вояжер-2» үлсәүҙәре Урандың бик үҙенсәлекле магнит ҡырына эйә булыуын раҫлай магнит ҡыры планетаның геометрик үҙәгенән түгел, ә әйләнеү күсәренә ҡарата 59 градусҡа ауышҡан яҫылыҡтан йүнәлтелә.
Был ғәҙәти булмаған геометрия асимметрик магнит ҡырына булдыра, көньяҡ ярымшар өҫтөндәге көсөргәнешлек 0,1 гаусс тәшкил итә ала, ә төньяҡ ярымшарҙа ул 1,1 гауссҡа тиклем етергә мөмкин.
Планета буйынса был күрһәткес уртаса 0,23 был гауссҡа тигеҙ (сағыштырыу өсөн, Ерҙең магнит ҡыры ике ярымшарҙа ла бер төрлө, магнит экваторы яҡынса «физик экваторға» тап килә).
Теорияларҙың береһе был феноменды түбәндәгесә аңлата: ер төркөмөндәге планеталарҙа һәм башҡа планета-гиганттарҙа магнит ҡыры үҙәк йәҙрәлә барлыҡҡа килә, ә «боҙ гиганттарында» магнит ҡыры сағыштырмаса бәләкәй тәрәнлектә барлыҡҡа килә: мәҫәлән, шыйыҡ аммиак океанында, тотороҡло ҡатламлы структураһы булған, шыйыҡ эске өлөшөн уратып алған нәҙек конвектив ярыла барлыҡҡа килә магнит ҡыры.
Тәүге тапҡыр Уран орбитаһы элементтарын 1783 йылда француз астрономы Пьер-Симон Лаплас иҫәпләп сығара, әммә ваҡыт үтеү менән планетаның күҙәтелгән тороштарын иҫәпләүҙәрҙә тап килмәүҙәрҙең булыуы асыҡлана.
1845 йылда француз математигы Урбен Леверье Уран орбитаһы элементтарын иҫәпләү буйынса бойондороҡһоҙ эш башлай, ә 1846 йылдың 23 сентябрендә Иоганн Готфрид Галле яңы, аҙаҡ Нептун тип аталған планетаны Леверье атаған урында тип әйтерлек таба.
Әммә, башҡа планета-гиганттарҙағы кеүек үк, Уран атмосфераһының иң юғары ҡатламдарында күсәр тирәләй әйләнеү йүнәлешендә тиҙлеге 240 м/ тәшкил иткән бик көслө елдәр иҫә.
Гелийҙың мольная доляһы (бөтә атомдар һәм молекулалар һанына ҡарата гелий атомдары һанының нисбәте) юғары тропосферала а 0,15 0,03 тигеҙ һәм 0,26 0,05 масса доляһына тап килә.
Тик экватор эргәһендәге тар һыҙатта ғына көн менән төн тиҙ алмашына; шул уҡ ваҡытта унда Ҡояш, ерҙәге поляр киңлектәрендәге кеүек, горизонт өҫтөнән саҡ ҡына ҡалҡып тора.
Немец астрономы Иоганн Боде, ғалимдарҙан беренсе булып, грек пантеонының күк аллаһы хөрмәтенә планетаны Уран тип атарға тәҡдим итә, сөнки «Сатурн Юпитерҙың атаһы була, шуға ла яңы планетаны Сатурндың атаһы Уран хөрмәтенә атау дөрөҫ булыр», тип иҫәпләй ул. Гершелдең вафатынан һуң бер йыл үткәс тә, 1823 йылда, ғилми эштә планетаның рәсми исеме Уран тип атала.
Башлыса водородтан һәм гелийҙанҙан торған газ гиганттары Сатурн менән Юпитерҙан айырмалы рәүештә Урандың һәм уға оҡшаш Нептундың эсендә металл водороды бөтөнләй юҡ, әммә юғары температуралы модификацияларында боҙ ифрат күп.
Шулай уҡ уларҙың ҡыҙыл төҫтә булыуы ихтималлығын да әйтеп үтә, уның был фаразы 2006 йылда Кека обсерваторияһында һуңғы ҡулсанан алдағыһын күҙәтеүҙәр мәлендә раҫлана.
Әммә һуңынан, ике быуат дауамында тиерлек — 1797 йылдан алып 1979 йылға тиклем — әҙәбиәттә ҡулсалар бөтөнләй телгә алынмай, был, әлбиттә, ғалимдың хаталаныуын танырға хоҡуҡ бирә.
Әммә әле, Урандың көн менән төн тигеҙләнеү нөктәһенә яҡынлашыуына бәйле, планетала килеп тыуған миҙгел үҙгәрештәре һәм һауа торошоноң әүҙемләшеүе һыҙаттарын ерҙән күҙәтеү мөмкинлеге тыуҙы.
Инглиз физик-астрономы Джон Флемстидтың яҙмаларын документлаштырылған иң тәүге яҙма мәғлүмәт тип һанарға кәрәк, ул уны 1690 йылда кәмендә 6 тапҡыр күҙәтә һәм Үгеҙ йондоҙлоғондағы 34-се йондоҙ булараҡ теркәп ҡуя.
Урандың киңлектә билдәләнеше Ҡояш системаһындағы башҡа планеталарҙан айырыла — уның әйләнеү күсәре был планетаның Ҡояш тирәләй әйләнеү яҫылығына ҡарата бер ни тиклем «ҡырын» ята.
Ошо хеҙмәте өсөн Гершель король Георг Өсөнсөнөң ғүмерлек стипендияһына лайыҡ була, әммә түбәндәге шарт менән: Гершель Виндзорға күсенергә тейеш, сөнки король ғаиләһе уның телескобынан күк йөҙөн күҙәтергә теләй.
Киләһе миҙгелде Илдар тулыһынса «Салауат Юлаев» составында үткәрә, КХЛ-да 45 уйында өс һөҙөмтәле пас бирә һәм Рәсәй чемпионатының көмөш миҙалдарын яулай, ә Өфө командаһы 2011 йылдан тәүгегә конференция финалына сыға.
Уҡыусыға һүҙлек тик һүҙҙең аңлатмаһын ғына бирә, һүҙлектәр уҡыусы һүҙҙең мәғәнәһе һәм ҡулланыу даирәһе тураһында минимум мәғлүмәт бирә.
Ысынында иһә энциклопедияның маҡсаты — киләсәк быуын өсөн беҙ бер нәмә лә эшләй алманыҡ тип онотолоп ҡалмау өсөн, беҙҙән алдараҡ килгән быуындың хеҙмәте бушҡа китмәһен һәм беҙҙән һуң килгән быуын белем менән байып йомартыраҡ һәм бәхетлерәк булһын тип, бөтә донъяла таралған белемде бергә туплап, хәҙер йәшәгән кешеләргә аңлайышлы һәм беҙҙән һуң килгән быуандарға тапшырыу өсөн бер йыйылма яһау.
Уҡыусының әҙерлек кимәле буйынса энциклопедия билдәле бер белем өлкәһенән материал бирә (мәҫәлән, медицина, философия, хәрби эш һәм юриспруденция тураһында) һәм был өлкәлә билдәле булған терминдарҙы ҡуллана.
1930 йылдың 20 авгусында кантон бөтөрөлә, территорияһы Баҡалы , Бәләбәй , Бишбүләк , Бүздәк , Дәүләкән , Ҡырғыҙ-Миәкә , приют , Туймазы (өлөшләтә Аҙнағол, Ахун, Бүздәк, Соҡаҙытамаҡ, Үрге Троицк, Шаран), Саҡмағош административ райондары составына инә.
1922 йылда Өфө кантоны Стәрлетамаҡ кантонының Кәлсер‑Табын, Меркетле улустарынан 11 ауыл, 1924 йылда — Дыуан‑Табын, Ҡырмыҫҡалы, Тирәкле улустары ҡушыла.
Өфө кантоны 1930 йылдың 20 авгусында бөтөрөлә, уның территорияһы Архангел , Благовещен (Благовещен, Бүләкәй‑Көҙәй, Надеждин, Степановка, Удельно‑Дыуанай улустарының бер өлөшө), Бөрө , Бүздәк , Иҫке Күл (Бүләкәй‑Көҙәй, Иглин, Надеждин, Оло‑Теләк улустарының бер өлөшө), Ҡырмыҫҡалы , Мишкә , Өфө (Петровка, Булгаков, Дмитриевка, Иглин, Ҡырмыҫҡалы, Степановка, Оло‑Теләк улустарының бер өлөшө), Саҡмағош , Топорнин (Дмитриевка, Новосёловка, Топорнин, Шәрип улустарының бер өлөшө), Шишмә (Абрай, Шишмә, Булгаков, Дмитриевка, Новосёловка улустарының бер өлөшө), Яңы Ҡарамалы административ райондары составына инә.
Төньяҡта — Бөрө кантоны, төньяҡ‑көнсығышта – Мәсәғүт кантоны, көнсығышта – Урал өлкәһе, көньяҡ‑көнсығышта — Тамьян-Ҡатай кантоны, көньяҡта — Стәрлетамаҡ кантоны, көнбайышта Бәләбәй кантоны менән сиктәш була.
1927 йылдың 7 ноябрендә Башҡортостандың төрлө мөйөштәрендә: майҙандарҙа, клубтарҙа һәм китапханаларҙа репродукторҙарҙан башҡорт һәм урыҫ телдәрендә «Алло — алло! Өфө һөйләй!» тигән һүҙҙәр яңғырай.
Төбәктең иҡтисади, сәйәси, мәҙәни, фәнни һәм спорт яңылыҡтарын, республика халҡының рухи тормошон һәм көндәлек эшмәкәрлеген зәңгәр экрандарҙа яҡтыртыусы медиа-холдинг.
Руслан Сөләймәнов етәкселегендә Нефтекама спортсылары ике тапҡыр Рәсәй чемпионатында еңеүгә өлгәште һәм ошо йылдарҙа шулай уҡ Юғары хоккей лигаһының төп бүләге — Братина кубогын яуланы.
7 балл — биналарҙың ҙур зыян күреүе; штукатуркалағы ярыҡтар һәм айырым киҫәктәрҙең ярылыуы, диуарҙарҙағы йоҡа ярыҡтар, мөрйәләрҙең зарарланыуы; дымлы тупраҡтағы ярыҡтар;
Был һыуһаҡлағыстарҙа тупланған һыу массаһы үҙенең ауырлығы менән тау тоҡомдарында баҫымды көсәйтеүе, һыу булған кәрәҙҙәрҙә баҫым күтәрелеүе, ә ағып төшкән һыу тау тоҡомдарының көсөргәнешле көсөн кәметеүе менән бәйле.
Ер тетрәүҙәр тупраҡтың өҫкө, йомшаҡ ҡатламдарын битләүҙәрҙән ҡыҫырыҡлап сығара, ишелмәләр барлыҡҡа килтерә, тупраҡ шыйыҡланыуы мөмкин.
Нефть һәм газ сығарыуҙа ла шундай уҡ күренештәр була (Татарстандың Ромашкин нефть ятҡылығында 5-кә тиклем амплитудалы ер тетрәү булды) һәм ҙур ҡалаларҙы шахталарҙан, карьерҙарҙан күпләп сығарылған тау тоҡомдарынан төҙөгәндә.
Көсөргәнеш ер тетрәүҙең сифат характеристикаһы булып тора һәм ер тетрәүҙең ер өҫтөнә йоғонтоһон һәм кимәлен күрһәтә, кешеләргә, хайуандарға, шулай уҡ ер тетрәү зонаһындағы тәбиғи һәм яһалма ҡоролмаларға.
2 магнитудалы ер тетрәү һиҙелерлек түгел тиерлек, шул уҡ ваҡытта 7 магнитудалы ер тетрәү ҙур майҙандарҙы биләй һәм ҡатламдарҙың түбәнге сигенә тап килә.
Ер тетрәү һөҙөмтәһендә ер өҫтөндә тәрән ярыҡтар барлыҡҡа килә, йылғалар үҙ юлдарын үҙгәртә, һыу баҫыуҙар, цунамиҙар барлыҡҡа килә.
Сейсмик фазалағы был күтәрелеү шыуыу тиҙлегенә һәм уның эволюцияһына һиҙелерлек йоғонто яһай ала, бигерәк тә постсейсмик фазала пар баҫымының күтәрелеүе әкренләп эргә-тирәләге ярыҡтар селтәренә таралғанлыҡтан, ул тетрәнеү күренешен контролдә тота ала.
Һыу аҫты ер тетрәүе цунамиҙың сәбәбе булып тора — оҙон тулҡындар океандағы бөтә һыу ҡалынлығына көслө йоғонто яһау һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килә, уның барышында диңгеҙ үҙәненең бер өлөшө ҡапыл урынынан шыла .
Ер тетрәү — тәбиғи сәбәптәр йәки яһалма процесстар (шартлатыу, һыуһаҡлағыстарҙы тултырыу, ер аҫтындағы бушлыҡтарҙы емереү) арҡаһында барлыҡҡа килгән тирбәлештәр, күсештәр; Ҙур булмаған ер тетрәү вулкан атылғанда, лава күтәрелгәндә булыуы мөмкин.
Ер тетрәү — ер ҡабығының йәки мантияның өҫкө өлөшөнөң ҡапыл шыуыуы һәм өҙөлөүе һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән һәм ҙур араларға күскән ер аҫты тетрәүе һәм ер өҫтө тирбәлеүе.
Шаһимарҙан Ибраһимов та 1870 йылда Ташкентҡа күсә һәм, энеһе кеүек үк,Төркөстан генерал-губернаторы канцелярияһына фарсы һәм төрки телдәренән тәржемәсе булып урынлаша.
Уны алфавит, үзбәк телендә уҡыукитаптары, типография мәсьәләләре буйынса төрлө комиссияларҙың эшенә ылыҡтыралар, хеҙмәттәге йомоштарын үтәп, ул Петербургта, Фирғәнә өлкәһендә була.
М. Ибраһимов күп телдәрҙе белеүе, урындағы халыҡтарҙың ғөрөф-ғәҙәтен, психологияһын бик тәрән аңлауы, киң ҡарашлылығы менән Урта Азия һәм Рәсәйҙең дәүләт идараһы даирәләрендә ҙур абруй ҡаҙана.
1870—1878 йылдарҙа ул, алда әйткәнебеҙсә, ҡаҙаҡ һәм үзбәк телдәрендә нәшер ителеп, был ике халыҡтың матбуғат һәм ижтимағи фекер үҫеше тарихында мөһим урында торған "Төркөстан вилайәте гәзите"нең мөхәррире була.
Хатта әйтелеүенсә, Шаһимарҙан Ибраһимов үҙен ғөрөф-ғәҙәттәрҙе, телдәрҙе яҡшы белеүсе эшлекле дипломат итеп таныта, шуның өсөн дә уны халыҡ мәғарифы эшенә йәлеп итеү хәүеф тыуҙыра.
Шуның өҫтөнә ул Рәсәйҙә лә, Урта Азияла ла, Ҡаҙаҡ далаһында ла бик күп кешеләр менән таныш, бөтөн мосолман илдәренең, халыҡтарының һәм хөкүмәттәренең булмышын яҡшы белә, рус телендә һөйләшеү һәм яҙыу оҫталығы менән таң ҡалдыра, мәғрифәтселекте, кәрәк икән, либераль идеяларҙы күтәреп алырға әҙер тора, мөғәмәлә итеү һәм үҙ-үҙен тота белеүе, ҡыйыулыҡ, теләһә кем алдында ла дәрәжәһен төшөрмәүе менән айырылып тора.
Шаһимарҙандың бер туған энеһе Шаһиморат Мерәҫ улы Ибраһимов шул уҡ йылдарҙа Шоҡан Вәлихановтың атаһы Сыңғыҙ солтанда хат йөрөтөүсе хеҙмәтен башҡара.
Шул уҡ йылда баҫылған «Ҡырғыҙҙар. Этнографик очерк» тигән хеҙмәте ҡаҙаҡ халҡының ғөрөф-ғәҙәттәрен, йолаларын, ҡалым, ҡыҙ әйттереү, ҡыҙ менән егетте йәрәштереү, туй йолалары, бала тыуыу, баланы һаҡлау менән бәйле йолаларҙы бик ентекләп теркәүе менән етди ғилми әһәмиәткә эйә.
М. Ибраһимовтың ваҡиғаларға бай тормошон, ғилми мираҫын һәм мәҙәни эшмәкәрлеген башҡорт ғалимдарына ла ентекләп тикшерергә, хеҙмәттәрен үҙебеҙҙә баҫып сығарыу хәстәрлеген күрергә бик ваҡыт.
Үҙ иленән алыҫта фән, ғилем, ижад донъяһында шөһрәт ҡаҙанған башҡорттарҙан Шаһимарҙан Мерәҫ улы Ибраһимовтың исеме һәр йәһәттән дә ҡыҙыҡһыныу тыуҙыра.
Үҙ заманының киң белемле, тәрән фекерле, талантлы бер эшмәкәре булараҡ ул быуаттың икенсе яртыһында Төркөстандың рус һәм милли телдәрҙәге матбуғатын үҫтереүгә, ғилми баҫмаларҙы сығарыу эшен юлға һалыуға, ҡаҙаҡ, үзбәк, төрөкмән халыҡтарының этнографияһын өйрәнеүгә ғәйәт ҙур өлөш индерә, дипломатик хеҙмәттә һәләтле чиновник булып таныла.
1871 йылда ул Оло Урҙа ҡаҙаҡтары араһында йыйған йомаҡтарын һәм яуаптарын, шул уҡ йылда Ҡаҙаҡ далаһындағы муллалар тураһындағы мәҡәләһен баҫтыра.
М. Ибраһимов 1870 йылдарҙа үзбәк телендә Урта Азияла беренсе календарҙарҙы әҙерләп баҫтырып сығара, ҡаҙаҡ һәм үзбәк телдәрендә сыҡҡан «Төркөстан вилайәте гәзите»нең тәүге мөхәррире була.
Хажиәхмәт Исхаҡ улы Ишбулатов Өфө губернаһының Өфө өйәҙе (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Благовар районы Өйҙөрәкбаш ауылында 1851 йылдың 16 мартында тыуған.
Уның кесе туғаны Джефри Кейнс — һөнәре буйынса хирург, һирәк осрай торған һәм ҡиммәтле китаптар йыйыу менән шөғөлләнгән библиофил була; кесе һеңлеһе Маргареттың ире — Нобель премияһы лауреаты физиолог Арчибалд Вивиен Хилл .
Джон Ме́йнард Кейнс, 1-се барон Кейнс (; 5 июнь 1883 йыл, Бөйөк Британия, Кембридж ҡалаһы — 21 апрель 1946 йыл, Тилтон алпауыт ере, Сассекс графлығы) — инглиз иҡтисадсыһы, иҡтисад теорияһында кейнсиан йүнәлешен булдырыусы.
Итон ир-егеттәр колледжы китапханаһында эшләү һөҙөмтәһендә 16 йәшендә Джон Кейнстарҙың шәжәрә ағасын төҙөй, ул Англия биләмәләренә та килеп төпләнгән иң боронғо бабаһы Ульям де Каандән башлана.
Амантаев һәм башҡалар ҡораллы төркөмдәр ойоштора, улар сентябрҙә Башҡорт ҡыҙыл армияһына берләшә (командующийы Ф. Б. Мәғәсүмов, штаб начальнигы Б.Ланин, Реввоенсовет рәйесе С. Ш. Мырҙабулатов; 1‑се дивизия начальнигы Унасов, 2‑се дивизия — Юламанов).
Баш күтәреүселәр Башҡортостан республикаһы РКП ағзаларын властан ситләтеүҙе, 1‑се составтағы Башҡортостан ХРК‑ның элекке ағзаларын хөкүмәткә кире ҡайтарыуҙы, уның Бөтә Рәсәй ҮБК‑нан һәм РСФСР ХКС‑ынан бойондороҡһоҙ булыуын, хәрби коммунизм сәйәсәтен бөтөрөүҙе талап итә.
1920 йылда 1 августа Темәскә ғәскәр менән килгән Башҡортостан үҙәк башҡарма комитеты, РКП ‑ның Башҡортостан өлкә комитеты һәм Башҡортостан ғәҙәттән тыш комиссияһы вәкиле В. Е.
Поленов һәм Дезертирлыҡ менән көрәш комиссияһы рәйесе М.Руденко урындағы власть органдарының эшмәкәрлеген ваҡытлыса туҡтата, контрреволюцияға ҡаршы көрәш буйынса хәрби совет төҙөй һәм Бөрйән-Түңгәүер кантонында хәрби хәл индерә.
Сентябрь—октябрҙә Тамъян-Ҡатай кантонының Айыуһаҙ, Күсем, Ҡотой, Мораҡай һәм Юламан торама пункттары янында Башҡортостан ғәҙәттән тыш комиссияһы, Рәсәй республикаһы эске һаҡ ғәскәрҙәре һәм РККА подразделениелары менән һуғыштарҙа баш күтәреүселәр еңелә.
26 ноябрҙә Темәстә АСБР ҮБК һәм П. Н. Мостовенко етәкселек РКП ‑ның Башҡортостан өлкә комитеты вәкилдәре һәм башында Мырҙабулатов торған баш күтәреүселәр етәкселәренең бер өлөшө килешеү төҙөй, уға ярашлы Башҡорт ҡыҙыл армияһы Реввоенсоветы бөтөрөлә, ирекле рәүештә ҡорал һалған баш күтәреүселәргә амнистия гарантиялана, башҡорттарға ҡарата көс ҡулланыуҙа ғәйепле Поленов, Руденко һәм башҡалар суд ҡарауына бирелергә тейеш була.