polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Хәрби уңышһыҙлыҡтар һәм иҡтисади ҡыйыныҡлытар өсөн ҡаты тәңкиткә дусар ителгән Линкольн, хәрби тәжрибәһе булмауына ҡарамаҫтан, хатта гражданлыҡ азатлығын сикләү йәки Конгресс сметаһында раҫланмаған средстволарҙы файҙаланыу алдында ла туҡтап ҡалмай, һуғышҡа һәләтле армия булдырыу буйынса әүҙемлек күрһәтә.
Ҡоллоҡто кисекмәҫтән юҡҡа сығарыу һәм яйлап азат итеү яҡлы Республика партияһы баҫымы аҫтында булғанға күрә, Линкольн үҙе компромистар сәйәсәтен хуплай һәм шуның менән партияны тарҡалыуҙан һаҡлап алып ҡала.
Шуға күрә илдә Граждандар һуғышы дауамында һүҙ азатлығын һаҡлау, гражданлыҡ азатлыҡтарын етди рәүештә сикләү һәм ике партиялы системаһы көрсөгөнән сығыу мөмкинлеге тыуа.
1862 йылдың 22 авгусында «Нью-Йорк Трибюн» гәзитенә биргән интервьюһында, ни өсөн ҡолдарҙы азат итеүҙе кисектерәһегеҙ, тигән һорауға Линкольн ошондай яуап бирә:Был көрәштә минең иң юғары маҡсатым ҡоллоҡто һаҡлап ҡалыу йәки юҡ итеү түгел, ә союзды һаҡлап алып ҡалыу.
Әгәр мин, бер бөртөҡ ҡолды азат итмәйенсә, союзды ҡотҡара алһам, мин уны эшләр инем, һәм әгәр ҙә, башҡа ҡолдарҙы азат итеп, уны ҡотҡара алһам, мин шуны эшләр инем.
Ҡоллоҡ мәсьәләһендә һәм төҫлө раса өсөн мин нимә эшләп ҡарамаһам да, был союзды һаҡлап ҡалырға ярҙам тигән ышаныстан эшләйем… Ошоноң менән мин бында үҙемдең ниәтемде аңлаттым һәм уны рәсми бурыс тип һанайым.
Дугластың аргументтарын кире ҡағыу өсөн Линкольн негрҙарға сәйәси һәм граждан хоҡуҡтарҙы биреүгә һәм раса-ара никахтарға ҡаршы булғанын белдерә, сөнки уның фекеренсә, аҡ һәм ҡара расалар араһындағы физик айырымлылыҡ һәм аҡ расаның өҫтөнлөгө арҡаһында «улар социаль һәм сәйәси тигеҙлек шарттарында көн итә алмай».
Һайлауҙарҙа Стивен Дуглас еңеү яулай, әммә Линкольндың ҡол биләүселек тураһындағы телмәре АҠШ-та киң таралыу таба һәм авторға ҡоллоҡҡа ҡаршы көрәшсе репутацияһын алып килә, телмәрендә Линкольн «яртылаш ҡоллоҡ һәм яртылаш иреклек» хәлендә артабанғы ил үҫеше мөмкин түгеллеген дәлилләй.
Һәм тағы, әгәр Ҡушма Штаттары ысын мәғәнәһендә идара итеү түгел, ә килешеүгә генә нигеҙләнгән штаттар ассоциацияһы булып торһа, ул килешеү булараҡ уның ойоштороу ваҡытында булған яҡтарҙың кәмерәк һаны менән тарҡалтыла ала микән?
Ошонан сығып, бер штаттың да үҙ белдеге менән Союздан сығырға хоҡуғы юҡ, ошо маҡсатта ҡабул ителгән ҡарарҙар юридик көскә эйә түгел һәм теләһә ниндәй штат сиктәрендә башҡарылған һәм Ҡушма Штаттары Хөкүмәтенә ҡаршы йүнәлтелгән көсләү акттары хәл-ваҡиғаларға бәйле баш күтәреүсе һәм ревоюцион төҫ алаҮҙенең телмәрендә Линкольн шулай уҡ, уның штаттарҙағы ҡоллоҡ институты эшмәкәрлегенә бер ниндәй туранан-тура йәки ситләтеп ҡыҫылыу ниәте юҡ, тип белдерә: «Мин быны эшләргә законлы хоҡуҡҡа эйә түгелмен, тип һанайым һәм быны эшләргә уйым юҡ».
1837 йылда аболиционистик гәзит нәшриәтсеһен үлтергәндән һуң Линкольн Спрингфелдта «Йәш кешеләр» лицейында тәүге тапҡыр принципиаль телмәр тота, был телмәрендә ул демократия, конституция һәм АҠШ-ты нигеҙләүсе бөйөк шәхестәр мираҫы ҡиммәттәренә айырым баһа бирә.
Президент биографияһының авторы Сэндберг ошолай яҙа: «Линкольн китап уҡыу һәм хыял итеү менән… шөғөлләнә. Уның бер ниндәй башҡа эше булмай, шуға күрә ул көндәр буйы үҙ уйҙарына бирелеп ултыра ала, бер кем уны борсомай. Ошо тышҡы хәрәкәтһеҙлек артында яйлап, әммә бер тайпылышһыҙ аҡыл һәм рухи яҡтан өлгөрөү үтә».1832 йылда Иллинойста индеецтарҙың ихтилалы тоҡана, улар тыуған яҡтарын ташлап китергә һәм Миссисипи йылғаһы аръяғына, көнбайышҡа, күсергә теләмәйҙәр.
Линкольн шәхсән үҙе хәрби ғәмәлдәрҙе етәкләй һәм тиҙҙән ҙур уңышҡа өлгәшә: 1861—1865 йылдарҙағы Граждандар һуғышы Конфедерацияны еңеү менән тамамлана.
Ул президент булған саҡта трансконтиненталь тимер юлы төҙөлә, аграр мәсьәләләр хәл иткән Гомстед акты ҡабул ителә, Линкольн мәшһүр оратор булып таныла, уның ялҡынлы телмәре төньяҡ кешеләрен илһамландыра һәм хатта әлеге көнгә тиклем сағыу мираҫ булып ҡала.
Президентлыҡ осоронда ҡаты тәнҡиткә дусар ителеүенә ҡарамаҫтан, дөйөм ҡабул ителгән ҡараш һәм социаль һорауламалар буйынса, ул элеккесә халыҡ иң яратҡан Америка президенты булып һанала.
Ҡоллоҡ мәсьәләһендәге урталыҡ тотҡан Линкольнға 1860 йылғы һайлауҙарҙа Республика партияһынан компромислы кандидат булараҡ һайлауҙа ҡатнашыуға мөмкинлек бирә.
Потамак йылғаһының ярҙарынан сығыуы Роберт Лиға юлды ҡаплай, әммә Макклеллан, Линкольндың бойороғон инҡар итеп, сигенеүҙән баш тарта һәм көньяҡлыларҙы ҡыйратыу мөмкинлеген ҡулдан ысҡындыра.
Авраам Линкольн башланғысы менән 1862 йылдың 20 майында Гомстед тураһындағы акт ҡабул ителә, уға ярашлы Ҡушма Штаттарҙың 21 йәшенә еткән һәм Конфедерация яғында һуғышмаған һәр кем йәмәғәт ерҙәренән 160 акрҙан да ашыу булмаған ер участкаһы ала ала, бының өсөн ул 10 долларлыҡ теркәү йыйымын түләргә тейеш.
Был закон аграр проблемаһын радикаль рәүештә хәл итә һәм ауыл хужалығы үҫешен фермер юлына йүнәлтеп, әлегә тиклем буш биләмәләргә киң халыҡ массаларын йәлеп итеүгә булышлыҡ итә.
Авраам, үҙе һөйләүенсә, ғаиләһенә ярҙам кәрәк булғанлыҡтан мәктәпкә бер йыл тирәһе генә йөрөй алыуына ҡарамаҫтан, ул ғаиләләрендә яҙырға һәм һанарға өйрәнгән беренсе кеше була.
Уның балалыҡ дуҫы Деннис һуңғараҡ ошондай хәтирә ҡалдыра:"Эйбаға 12 йәш тулғандан һуң мин уны китапһыҙ күргәнем булманы… Төндә ул, яҡты төшмәһен өсөн, ултырғысты әйләндереп ҡуя ла, уның ҡабырғаһына ултырып уҡый ине.
Атаһы яғынан уның Авраам исемле ҡартатаһы үҙенең ғаиләһен Вирджиниянан Кентуккиға күсереп алып килә, бында ул 1786 йылда индеецтарға ҡаршы рейд ваҡытында ҡамауға эләгә һәм һәләк була.
Үҙенең әсәһе менән ул Кентуккиға күсеп килә һәм бында Томас Линкольн менән таныша, буласаҡ тормош иптәше ул ваҡытта Кентукки штатында хөрмәтле һәм бик етеш йәшәгән кеше була.
Уның инаугурацияһына тиклем үк Көньяҡ Каролина башланғысы менән 7 көньяҡ штаты (Көньяҡ Каролина, Миссисипи, Флорида, Алабам, Джорджия, Луизиана һәм Техас) АҠШ составынан сығыуы тураһында иғлан итә.
Үрге Көньяҡ (Виргиния, Төньяҡ Каролина, Теннесси, Арканзас, ә шулай уҡ Кентукки һәм Миссури өлөштәре) баштараҡ шулай уҡ сепаратистар мөрәжәғәтен кире ҡағалар, әммә тиҙҙән фетнәгә ҡушылалар.
Вашингтонда әлегә халыҡ араһында һиҙелерлек абруйы булмаған Линкольн Президент полкының американ-мексикан һуғышында ҡылған ғәмәлдәренә ҡаршы сығыш яһай, был һуғышты Линкольн Ҡушма Штаттар яғынан бер нисек аҡлай алмаҫлыҡ агрессия тип иҫәпләй.
Шуға ҡарамаҫтан, Линкольн армияны, ғәрип һалдаттарҙы, ирҙәрен юғалтҡан ҡатын-ҡыҙҙарҙы матди яҡтан тәьмин итеү өсөн средстволар биреү яҡлы була, бынан тыш, ҡатын-ҡыҙҙарға һайлау хоҡуҡтарын биреү талаптарын хуплай.
Линкольн аболиционистарға теләктәшлек күрһәтә һәм ҡоллоҡҡа ҡаршы була, әммә сиктән тыш сараларҙы танымай, яйлап ҡолдарҙы азат итеү яҡлы була, сөнки Союздың бөтөнлөгөн негрҙарҙың азатлығынан өҫтөн ҡуя.
Шулай уҡ Линкольн атаһына бөтә килемен биреүгә ҡаршы булмай, сөнки ул ваҡытта һәр бала 21 йәшенә тиклем өйҙән тыш тапҡан малын ғаиләгә алып килергә бурыслы була.
Ғаиләнең ауыр матди хәле арҡаһында мәктәптә бер йылдан кәмерәк уҡый, әммә ошо арауыҡта уҡып-яҙырға өйрәнә, һәм унда ғүмерлеккә китапҡа һөйөү уяна.
Был тәҡдимде ҡабул итеү уның Иллинойста йылдам үҫешкән уның карьераһына нөктә ҡуйыуын аңлатыр ине, шуға ул был тәғәйенләнеүҙән баш тарта Линкольн сәйәси эшмәкәрлектән алыҫлаша һәм артабанғы йылдарҙа юридик практика менән шөғөлләнә һәм «Иллинойс Сентрал» тимер юлы юрисконсульты була.
Әлеге сәйәхәттә Линкольнға Яңы Орлеан ҡалаһында ҡоллоҡ баҙарында булырға тура килә һәм ошонда алған тәьҫораттары уны бөтә ғүмере дауамында ҡоллоҡҡа ҡаршы ҡуя.
Хөкүмәтте ойошторған саҡта Линкольн уның составына ҡаршы тороусыларҙы ла индерә: АҠШ-тың дәүләт секретары вазифаһына — Уильям Сьюард, юстиция министры итеп — Эдвард Бейтс, финанс министры итеп Салмон Чейз тәғәйенләнәләр.
Яңы территорияларҙағы ҡоллоҡҡа ҡаршы була һәм Республика партияһын ойоштороуҙа әүҙем ҡатнаша, ошо партиянан президентлыҡҡа кандидат итеп һайлана һәм, ниһайәт, 1860 йылғы һайлауҙарҙа еңеп сыға.
Туғыҙ йәшендә Авраамдың әсәһе вафат булып ҡала, уны өлкән апаһы Сара үҙ ҡарамағына ала, һуңынан, 1819 йылда атаһы ҡабаттан өйләнгәндән һуң, Авраам уның ғаиләһендә йәшәй башлай.
Авраа́м Ли́нкольн ) — Америка Ҡушма Штаттарының дәүләт һәм сәйәси эшмәкәре, АҠШ-тың 16-сы президенты һәм АҠШ-тың Республика партияһынан тәүге президенты, Америка халҡының милли геройы.
Йософ солтан вариҫы әл-Мансур тәүҙә Әбүл Вәлид Мөхәммәт улына ҙур мәрхәмәт күрһәтә, әммә аҙаҡ дошмандары уны Ҡөрьән тәғлимәтен үтәмәүҙә ғәйепләй.
Бер нисә йылдан, солтан философия менән шөғөлләнә башлағас, Әбүл Вәлид Мөхәммәт Әхмәт улын яңынан Мароккоға саҡыра һәм яҡын күрә башлай, тик философ оҙаҡламай вафат була.
Әбүл Вәлид Мөхәммәт Әхмәт улының фәлсәфәүи әҫәрҙәре менән таныштырыу эшендә М. Мюллер ҙур хеҙмәт күрһәтә — «Аверроэстың философияһы һәм теологияһы» тигән ғәрәп текстарын нәшер итә .
Мартин Лютер Кинг АҠШ ҡара тәнлеләр хәрәкәтенең әүҙем эшмәкәре һәм АҠШ-тың ҡара тәнлеләр хоҡуҡтарын яҡлаусылар хәрәкәтенең әүҙем көрәшсеһе.
В свои юношеские годы он изначально чувствовал неприязнь к белым из-за Йәш сағында ул аҡ тәнлеләргә ҡарата «расаға ҡарап кәмһетелеү» арҡаһында дошманлыҡ хистәре һаҡлай, сөнки АҠШ-тың көньяҡ штаттарында раса буйынса айырым йәшәү Кинг ғаиләһенә, уларҙың күршеләренә, таныштарына ла ҡағыла .
Балаларға 6 йәш тулғас, улар мәктәпкә төшә: Кинг ҡара тәнлеләр өсөн мәктәпкә, ә уның дуҫы— аҡ тәнлеләр өсөн булған мәктәпкә китә (дәүләт мәктәптәрендә закон буйынса шундай айырым уҡытыу ҡарала).
Ма́ртин Лю́тер Кинг (; 15 ғинуар 1929 йыл, Атланта, Джорджия штаты, АҠШ — 4 апрель 1968 йыл, Мемфис, Теннесси, АҠШ) — АҠШ-та ҡара тәнле граждандар хоҡуҡтарын яҡлаусы хәрәкәт лидеры.
1895 йылда Феликс Клейн саҡырыуы буйынса Һильберт Гёттинген университет ына күсә һәм кафедраны биләй, уға тиклем әлеге кафедраны Карл Фридрих Гаусс һәм Бернгард Риман биләйҙәр Гильберт ошо вазифала 35 йыл дауамында эшләй, ғүмеренең аҙағынаса тиклем тиерлек.
Артабан Һильберт ғәҙәттәгесә тикшеренеүҙәренең тематикаһын ҡәтғи рәүештә үҙгәртә һәм 1899 йылда «Геометрия нигеҙҙәре» исемле хеҙмәтен нәшер итә.
1900 йылда Икенсе Халыҡ-ара математик конгресында Гильберт хәл ителмәгән егерме өс проблеманың исемлеген билдәләй, был исемлек бөтә ХХ быуат дауамында математиктар өсөн бер эш йүнәлеше була.
«Немец математикаһы» исеме аҫтында йәмғиәт төҙөлә, уны әүҙем нацистар Людвиг Бибербах һәм Теодор Фален етәкләй, улар интуционистар яҡлы була һәм күпселек теорияһын кире ҡаға (бәлки, йәһүд символдары арҡаһындалыр.
Бер тапҡыр нацист мәғарифы министры Бернхард Руст Һилберттан һорай: «Хәҙер, йәһүд йоғонтоһонан азат булғандан һуң, математика Геттингенда ниндәйерәк хәлдә?» Гильберт кәйефһеҙ генә: « Гёттингенда математикамы? Ул хәҙер юҡ» .
1914 йылда Беренсе донъя һуғышы башланғандан һуң Гильберт Германия ғәскәрҙәренә теләктәшлек белдергән «туҡһан өс манифестына» ҡул ҡуйыуҙан баш тарта, ҡул ҡуйғандарҙың араһында Вильгельм Вин, Феликс Клейн, Филипп Ленард, Вальтер Нернст, Макс Планк, Вильгельм Рентген кеүек бик билдәле ғалимдар була.
Уның ҡыйыу аҙымы лайыҡлы баһалана, һуғыштан һуң уның абруйы төшмәй, киреһенсә, 1928 йылда Болоньела Һигеҙенсе математик конгресында уны оҙайлы овациялар менән ҡаршы алалар.
1888 йылда Гильберт «инварианттар теорияһының төп теоремаһы» тип һаналған «Гордан проблемаһын» сисеүгә өлгәшә һәм инварианттарҙың ниндәй булһа ла системаһы өсөн базисы булыуын раҫлай (Гордан үҙе бинар формалары өсөн теореманың шәхсән осрағын ғына иҫбатлай алған).
Гильберттың асышы тәнҡиткә дусар ителә, сөнки ул базистың булыуын иҫбат итә, әммә нисек уның төҙөү мөмкинлеген күрһәтә алмай; шулай булыуға ҡарамаҫтан, Гильберттың инварианттар теорияһындағы асышы уны Европа математиктары араһында иң алдынғылар рәтенә сығара.
Улар бергәләп оҙайлы «математик йөрөүҙәр» ойоштора, төрлө фәнни пробемаларҙы сисеү буйынса бәхәсләшәләр; һуңғараҡ Гильберт бындай йөрөүҙәрҙе студенттары менән үткәрә.
Өфөлә уҡыған, эшләгән сағында проза менән ныҡлап шөғөлләнә башлай, шуның һөҙөмтәһе булараҡ уның «Ҡомаҡтар» исемле роман һәм «Юл сатында» исемле хикәйәләр йыйынтыҡтары донъя күрә.
Был әҫәрҙәрендә уның геройҙары үҙҙәренең яҡты хыялдары өсөн көрәшеп, әхлаҡ һынауҙары аша үтә, көслө рухлы кешеләрҙең яҙмыш ауырлыҡтарына бирешмәүҙәрен күрһәтә.
Наил Бикбулатовтың фәнни тикшеренеүҙәре башҡорт халҡының социаль институттарын: — быуаттарҙағы башҡорттарҙың ижтимағи һәм ғаилә-никах мөнәсәбәттәрен, туғанлыҡ, йола һәм ғөрөф-ғәҙәттәрен, биҙәү-ҡулланма сәнғәтен өйрәнеүгә, башҡорттарҙың этногенезы һәм «башҡорт» этнонимының килеп сығышы проблемаларына арналған.
Аҡыллы, йәғни күренештәргә дөрөҫ анализ яһарға һәләтле кеше, юғары мәктәп бөтөрмәгән дә булырға мөмкин, сөнки һуңғылар араһында дыуамаллы кешеләр ҙә осорай.
Әлбиттә, килтерелгән классификация тулылыҡҡа дәғүә итмей, ләкин иғтибарҙы уларға йүнәлтеү аҡыл феноменының ҡатлаулы һәм күп ҡырлы феномен икәнлеген күрһәтә ала тип һанарға кәрәк.
Кеше уның ярҙамында яһалма аҡыл тыуҙыра ала, ләкин яһалма аҡыл һис-ҡасан да тарихи процесс нәтижәһендә барлыҡҡа килгән тәбиғи аҡылды алмаштыра алмаясаҡ.
Был айырма был элементтарҙың береһе лә бөтөнләй булмаған аң хәле юҡ тигән мәғәнәлә абстракция булып тора; әммә уларҙың төрлө һан һәм сифат комбинациялары мөмкинселеге, береһен икенселәре менән бергә туплау мөмкин түгеллеге беҙҙе объектив объекттарҙың формаһын һәм төҫөн бер ҡасан да саф ҡиәфәтендә күҙәтелмәгәнсә айырға мәжбүр итә.
Был төркөм күренештәренең төрлөлөгө һәм дифференциалланыусы аҡыл процестарҙың башҡа төркөмдәрҙең процестарына ҡарата һан яғынан өҫтөнлөгө «аҡыл» төшөнсәһенең киңәйеүенә һәм уның менән аң күренештәренең дөйөмлөгөн тиңләштереүгә килтерә;
Аңыбыҙҙың мейе ҡабул иткән тәьҫораттар ғына таныһа, был бәйләнеш тә үҙ-ара бәйле, һәм ҡабул итеү аңыбыҙҙа элекке психик тәжрибәнең эҙҙәре генә тергеҙелә.
Һәр ҡараш үҫешкән аңда шул тиклем аһәң эҙҙәр таба, унан сыҡҡан идеяларҙың ирекһеҙ ағымы бик күп төрлө һәм ҡайһы саҡта бөтөнләй осраҡлы характер ала.
Ошо һәләт булғанда уның эйәһен «аҡыллы» тип атайҙар, теге йәки был ваҡиғаларға, күренештәргә дөрөҫ анализ яһап, уларға дөрөҫ бәйә бирә алмаусыларҙы «аҡылһыҙ» тип атайҙар.
«Салауат Юлаев» составын ҡапҡасы Юха Метсола, һаҡсылар Сергей Терещенко, Артем Сергеев, һөжүмселәр Владимир Жарков, Александр Кадейкин, Дмитрий Кугрышев, Вячеслав Основин һәм Петр Хохряков тулыландыра.
Гагарин кубогы өсөн плей-оффында «Металлург» һәм «Автомобилист» хоккей клубтарын үтә, 2011 йылдан бирле лигала иң яҡшы һөҙөмтә күрһәтә һәм КХЛ бронза миҙалдарын яулай.
Яңынан ҡабат уйында «Салауат Юлаев» үҙ тарихында икенсегә Асыш кубогын еңә — «Атлант» 5:3 иҫәбе менән отола, ә «юлаевсылар» уйын барышында 0:3 иҫәбе менән еңелеп бара.
Миҙгелдәр араһы ваҡытында командана бер-нисә мөһим уйынсы китә: Игорь Мирнов «Аҡ Барс» менән контракт төҙөй, Никита Филатов «Юграға» күсә, Сергей Зиновьевтың килешеү ваҡыты бөтә, Виталий Прошкин карьераһын тамамлай, Брент Сопел АХЛ-ға китә, ә Андрей Василевский Милли хоккей лигаһы клубы «Тампа Бэй Лайтнинг» менән йәш уйынсы контрактын төҙөй.
Мөһим уйынсыларҙы юғалтыу, даими чемпионат барышында үткәрелгән уңышһыҙ трансфер политикаһы команданың баш тренеры Юрзинов һәм генераль менеджер Олег Гросс араһында конфликтҡа күсә.
Команданан Дмитрий Макаров, Денис Хлыстов, Кирилл Кабанов, Владимир Сохатский, Рафаэл Хәкимов, Иван Вишневский, Олег Сапрыкин, Артем Чернов, Роман Дерлюк, Филипп Метлюк һәм Николай Прохоркин китә.
Ә клубтың составын Денис Куляш, Константин Корнеев, Евгений Бодров, Кирилл Капризов, Дмитрий Воробьёв, Андрей Литвинов, Григорий Ващенко, Александр Кудреман һәм Иван Федотов тулыландыра.
Шулай уҡ командаға өсөнсөгә Илья Зубов, клуб тарихында тәүге Дания иленән уйынсы Филип Ларсен, 2016 йылда Юниорҙар йәрминкәһендә һайланған Доминик Кубалик, «Себер» хоккей клубынан Йоонас Кемппайнен, Түбәнге Новгородтан Максим Осипов, Андрей Кареев күсә.
Ҡапҡасылар Никлас Сведберг, Рафаэль Хакимов, һаҡсылар Роман Дерлюк, Филипп Метлюк, Сами Лепистё, Захар Арзамасцев, һөжүмселәр Сергей Соин, Энвер Лисин, Александр Нестеров, Линус Умарк, Артем Чернов һәм Игорь Григоренко менән килешеүҙәр төҙөлә.
Көнсығыш конференцияһы финалында «Салауат Юлаев» Ҡазандың «Аҡ Барс» командаһына серияла 2:4 иҫәбе менән отола һәм үҙ тарихында дүртенсе тапҡыр Рәсәй чемпионатының бронза миҙалын ала.
2015 йылдың февралендә бөтә Башҡортостан хоккей вертикаленең генераль бағыусыһы алмашыныуы үтә: клубтың яңы генераль бағыусыһы итеп ЯАЙ АКБО «Башнефть» нефть компанияһы була.
Иҫкәрмәләр: У — уйындар һаны, Е — төп ваҡытта еңеүҙәр, ӨВЕ — өҫтәмә ваҡытта еңеүҙәр, БСЕ — булиттар серияһында еңеүҙәр, Т — тигеҙ иҫәптәр, ӨВО — өҫтәмә ваҡытта отолоуҙар, БСО — буллитар серияһында отолоуҙар, О — төп ваҡытта отолоуҙар, ШК — керетелгән шайбалар, ҮШ — үткәргән шайбалар, Ш — шайбалар айырмаһы, М — мәрәйҙәр, %М — мәрәйҙәр проценты
1967 йылдан башлап команда уйындарын Өфөләге спорт һарайында үткәрә башлай, 2007 йылда «Салауат Юлаев» үҙе өсөн махсус төҙөлгән төҙөлгән Боҙ һарайы — «Өфө-Арена»ға күсә.
Миҙгел алдынан клуб швед ҡапҡасыһы Эрик Эрсберг, Рәсәй йыйылма командаһы һөжүмсеһе һәм Донъя чемпионы Олег Сапрыкин, һөжөмселәр Александр Свитов һәм Якуб Клепиш менән көсәйә.
Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлегенән алынған мәғлүмәттәр иҫкергән, сөнки аҡбалыҡ Волга буйлап Ҡалмыҡстандан өҫкә Волганың артыҡ көйләнеүе һәм браконьерлыҡ арҡаһында күтәрелә алмай тиерлек.
1996 йылда уның тәүге драма әҫәрен яҡташтары — Ғафури районының «Ҡаран» халыҡ театры һәүәҫкәрҙәре сәхнәләштерһә, алдағы тиҫтә йылда өмөтлө драматургтың пьесалары билдәле театрҙар репертуарында ныҡлы урын алды.
Әҫәрҙең ҡыҫҡаса йөкмәткеһе түбәндәгесә: Ғиззәт исемле төп герой тәбиғәттең хозур бер мөйөшөндә урынлашҡан ауылында ҡатыны Шәфиҡә менән көн күрә.
Тап шунан башлана ла инде комедияның төп ваҡиғаһы: Йондоҙҙоң төпһөҙ күҙҙәренә, ҡояштай йөҙөнә һәм матур ҡарашына тәү күреүҙән иҫе киткән Ғиззәт бабай ҡыҙға ғашиҡ була.
Бына ошолар тураһында ышандырырлыҡ итеп бәйән иткән хәл-ваҡиғаларҙы тамашасы иҫе китеп ҡараһа, театр һәм тел белгестәре пьесаның бай һәм сағыу телдә яҙылғанына ла иғтибар итте.
Шуға ла был әҫәр Башҡортостандың төп сәхнәһе булған М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия театры менән бер рәттән Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театры, Мирхәйҙәр Фәйзи исемендәге Ырымбур дәүләт татар драма театры һәм Татарстандың Яр Саллы татар дәүләт театрҙарында ҙур уңыш менән ҡуйылды.
«Әбүзәрҙе беҙ тәү сиратта ялҡынлы шағир булараҡ беләбеҙ. Уның һәр әҫәре еренә еткерелеп ижад ителә. Мин Салауат Әбүзәрҙе башҡорт йә иһә татар халҡының ғына түгел, тотош төрки донъяһының хазинаһы, тип атар инем».
Авторҙың ошолай киң билдәлелек яулаған һәм юғары баһаға лайыҡ булған «Хыялый» лирик комедияһы менән бергә «Әсир» драмаһының "Сәхнә әҫәрҙәренең республика конкурсы"нда беренсе урын алыуы ла күп нәмә тураһында һөйләй.
Был әҫәрҙең Еҙем-Ҡаран ауыл мәҙәниәт йортонда «Ҡаран» халыҡ театры һәүәҫкәрҙәре күрһәткән премьераһы ҙур уңыш менән үтте һәм ысын мәғәнәһендә тамашасы күңелен әсир итерлек тамаша булды.
Салауат Әбүзәровтың «Байраҡ аҫтында» пьесаһы ла, 2012 йылда Ейәнсура районының «Үҫәргән» халыҡ театры тарафынан бик матур сәхнәләштерелеп, уны ҡараусыларҙың һөйөүен яулағайны.
Драматургтың Сибай дәүләт башҡорт драма театрының танылған режиссеры Дамир Ғәлимов сәхнәләштергән «Ғүмерлек ғазап» спектакле лә Башҡортостанда ғына түгел, Рәсәйҙең күп кенә төбәктәрендә лә күп тамашасыны йыйҙы.
Аҙаҡтан Өфөгә килеп, «Башҡортостан» гәзите, «Ағиҙел» һәм «Һәнәк» журналдары редакцияһында эшләй, әлеге көндә «Башҡортостан» гәзитенең әҙәбиәт һәм мәҙәниәт бүлеге мөдире.
Үҙенең «Еремә йыр» исемле тәүге шиғри йыйынтығы менән үк ул уҡыусылар иғтибарын йәлеп итә, ә 1995 йылда ул Башҡортостандың һәм Рәсәйҙең Яҙыусылар союзына ҡабул ителә.
Башҡа мәғлүмәттәр буйынса, Конгоның сығанағы булып Чамбеши йылғаһы тора, ул Няса һәм Танганьика күлдәре араһында диңгеҙ кимәленән 1590 метр бейеклектә барлыҡҡа килә.
Букама ҡалаһынан башлап йылға аҡрынлап Упемба грабенының (урындың текә йәки вертикаль тектоник ярыҡтарына ярашлы түбәнәйгән ер ҡабығы участкаһы) яҫы үҙәне буйлап аға; был район бик күп һаҙлыҡ һәм күлдәр менән тулған, улар араһында иң ҙурҙары — Кабве, Упемба, Кисале һәм Кабумба.
Конголо ҡалаһынан түбәнеәрәк Луалаба йылғаһы Порт-д’Анферҙың кристалл тау тоҡомдары тарлауығын йырып үтә, уның үҙәне 90—120 метрға тиклем тарая; артабан йылға түбәнендә бер-бер артлы бер нисә төркөм шарлауыҡтар һәм һикәлтәләр барлыҡҡа килә.
Конго ҡушылдыҡтарының күпселегендә көҙгө ағым өҫтөнлөк итә: Төньяҡ ярымшарҙағы һыу йыйыу бассейндары булған ҡушылдыҡтарҙа һыуҙың максималь күтәрелеүе сентябрь—ноябрь айҙарында, Көньяҡта — апрель — май айҙарында күҙәтелә.
Урта һәм бигерәк тә түбәнге Конгола ҡушылдыҡтарының ташҡын һыуҙар йылғаға төрлө ваҡытта ағып төшөүе арҡаһында миҙгелле тирбәлеүҙәр тигеҙләшә; Конго Ер шарының бөтә бөйөк йылғаларыны араһында тәбиғи көйләүгә эйә булыуы менән айырылып тора.
Урта Конгола Луалаба ағымының көҙгө максимумына тап килгән һыу күтәрелеүе май—июнь айҙарына күсерелә һәм икенсел характерҙа булып тора, төп күтәрелеш ноябрь—декабрь айҙарында төньяҡ ҡушылдыҡтарҙа ташҡын йоғонтоһо аҫтында.
Киншаса һәм Матади ҡалалары араһында йылға 350 километр арала 270 метрға тиклем түбән төшә, 70 һикәлтә һәм шарлауыҡ барлыҡҡа килтерә, улар Ливингстон шарлауығы тигән дөйөм исем аҫтында берләшә.
Бома ҡалаһы янында эстуарий (диңеҙгә яҡыная барған һайын, киңәйә барыусы бер тармаҡлы бүрәнкәгә оҡшаған йылға тамағы) башлана, уның киңлеге урта өлөшөндә 19 км-ға етә, артабан 3,5 км-ға тиклем кәмей һәм ҡабат тамағына табан киңәйә, унда — 9,8 км.
Тәпәш һәм яҫы, йыш ҡына һаҙлыҡлы яр буйҙарынан торған үҙәне тар участкаларҙа 1,5—2 км-ға тиклем, киң урындарҙа урыны менән 15 км-ға еткән күлгә оҡшаш сылбырҙан тора.
Конго шарлауығының үҙәк өлөшөндә йылғаның һыубаҫар туғайҙары һәм уның уң ҡушылдыҡтары Убанги һәм Санга ҡушыла һәм әленән-әле һыу баҫҡан донъялағы иң ҙур райондарҙың береһен барлыҡҡа килтерә.
Конго бассейны Конго Демократик Республикаһының бөтә территорияһын тиерлек, шулай уҡ Конго Республикаһының һәм Үҙәк Африка Республикаһының күпселек өлөшөн, Көнсығыш Замбияны, Төньяҡ Анголаны һәм Камерун һәм Танзанияның райондарының бер өлөшөн биләй.
Конгоның түбәнге ағымында уртаса һыу сығымы: йыллыҡ — 39 мең м²/с, иң юғары һыу кимәле булған айҙа — 60 мең м3/с, иң түбән һыу кимәле булған айҙа — 29 мең м3/с; абсолют абсолют сығымдар — 23 меңдән 75 мең м³/с тиклем.
Конго бассейны йылғалары һәм күлдәре буйлап суднолар йөрөй торған маршруттарҙың дөйөм оҙонлоғо яҡынса 20 мең км тәшкил итә (шуларҙың Конго Демократик Республикаһы территорияһында — 14 мең км).
Йылға участкаларының күбеһе Конго бассейны уйпатында тупланған, унда берҙәм тармаҡланған һыу юлдары системаһы барлыҡҡа килә, әммә уны океандан түбәнге Конголағы Ливингстон шарлауығы айыра.
Йылғаның үҙендә төп суднолар йөрөй торған 4 участка бар: Букама — Конголо , Кинду — Убунду , Кисангани — Киншаса , Матади тамағы ; диңгеҙ бьефы тип аталған һуңғы участканан океанға сығыусы суднолар йөрөй ала.
Шул уҡ ваҡытта йылға һыу юлы менән йөк ташыуҙы еңеләйтә, ләкин ҡоро ер буйлап ташыуға ҡамасаулай — йылға һәм уның ҡушылдыҡтары аша бик аҙ һанлы күперҙәр генә һалынған, ә Киншаса менән Браззавиль араһында бәйләнеш паром менән башҡарыла.
Бассейндағы төп йылға һәм күл порттары: Конгола Киншасанан башҡа — Браззавиль, Мбандака, Кисангани, Убунду, Кинду, Конголо, Кабало, Букама ; Убанги йылғаһында — Банги; Касай йылғаһында — Улебо; Танганьика күлендә — Калима, Кигома, Бужумбура; Киву күлендә — Букаву.
Конго бассейны урмандарында яҡынса мең төр ҡош һәм был төбәктә йәшәүсе 400 төр һөтимәрҙәр теркәлгән, шул иҫәптән гориллаларҙы , шимпанзеларҙы, боноболарҙы һәм урман филдәрен, Африка буйволдарын, гиппопотамдарҙы, ламантиндарҙы һәм ике төр ҡаманы үҙ эсенә ала.
Конго — Үҙәк Африкалағы йылға, башлыса Конго Демократик Республикаһында , Африкала иң тулы һыулы һәм оҙонлоғо буйынса икенсе урын биләгән йылға, Амазонканан ҡала һыу күләме буйынса донъяла икенсе урында тора (йыллыҡ ағымы — 1318,2 км², был Амазонканыҡынан 5 тапҡырға кәмерәк) һәм донъялағы иң тәрән йылға.
Икенсел урман һәм саванна райондары менән бергә Конго бассейны урмандары яҡынса 3 миллион км² майҙанды биләй — башлыса Конго Демократик Республикаһында, шулай уҡ Габонда, Конго Республикаһында, Камерунда, Үҙәк Африка Республикаһында һәм Экватор Гвинеяһында.
Конго бассейны урмандары кеше эшмәкәрлегенән сағыштырмаса аҙ зыян күргән, әммә уларҙың бөтөнлөгөнә янаған хәүефтәргә тау эше, урман ҡырҡыу һәм күмер өсөн ағас яндырыу инә.
Һуңғыһы йылға ташыған һыуҙың күплеге менән һәм йырҙаның бөтә оҙонлоғо буйынса тамағына тиклем һиҙелерлек төшөүе менән аңлатыла (түбәнге ағымындағы башҡа ҙур йылғалар тигеҙ һәм уйһыулыҡтарҙа аға).