polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
2002 йылдың 29 октябренең 764-се һанлы муниципаль берәмек Уставына теркәлеү таныҡлығы нигеҙендә 2002 йылдың 29 октябрендә Башҡортостан Республикаһы Зөйәк ауыл Советы муниципаль берәмеккә үҙгәртелә.
Шулай уҡ ике саҡырылыш эшләгәндән һуң уны Салауатов Шәүҡәт Ғариф улы алмаштыра.2003 йылда уны был эштә уҡытыусы Нөғәмәнов Илгиз Нәфиҡ улы алмаштыра.
Эштәр идарасыһы булып Мырҙагильдина Ғәзимә Сәхиулла ҡыҙы 2005 йылдан алып эшләй(ошоға тиклем администрацияның баш бухгалтеры вазифаһын башҡарҙы, был функция үҙәкләштерелгәндән һуң ялға киткән Әбсәләмова Н.С. алмаштырҙы).
1924 йылға тиклем ауыл Советы секретаре булып Дашкина Фәриҙә эшләй, Шул йылдың сентябрендә Уҫманғәле улусы башҡарма комитеты уны "икенсе яраҡлыраҡ" кеше менән алмаштырырға ҡарар итә.
Секретарь итеп уҡытыусы Иҡсанов тәғәйенләнә, тик декабрь айындағы сираттағы волисполком ултырышы бындай эш эшкә тотҡарлыҡ яһай тигән ҡарар сығарып секреталыҡҡа Офмцерова Александраны тәғәйенләй.
2006 йылдың 1 ғинуарынан «РФ урындағы үҙидаралыҡтарҙы ойоштороуҙың төп принциптары тураһында» Федераль закон талабы, «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статус һәм административ үҙәктәре тураһында»ғы Башҡортостан Республикаһы Законына, Уставына ярашлы Башҡортостан Республикаһы Белорет районы Йөйәк ауыл Советы ауыл биләмәһе Башҡортостан Республикаһы Белорет районы муниципаль районының Йөйәк ауыл Советы ауыл биләмәһенә әйләндерелә.
2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата Башҡортостан Республикаһы Белорет районы муниципаль районының Абҙаҡ ауыл Советы ауыл биләмәһе составына кергән халыҡ иҫәбе һәм торама пункттар исемлеге.
Ҡарата́у һырты Йүрүҙән һәм Һалдыбаш йылғалары араһындағы үҙәндәрҙә көнбайыштан көнсығышҡа һуҙылып киткән параллель тауҙар теҙеменән тора һәм Ҡаратау комплексының состав өлөшө.
Ҡаратау комплексына тағы ла Силәбе өлкәһенең көнбайыш сиктәре биләмәһендә һырттан көньяҡҡараҡ Әшә районының төньяғында урынлашҡан — Турғай тауҙары, Арҡа , Аджигардак , Эҫем һәм Ҡайын тауҙары инә.
Әйткәнемде тыңлаһаң, Тел төбөмдө аңлаһаң, Үҙеңде бей ҡуйырмын, ау, Ҡарышһаң, тотоп һуйырмын. Алдымда, Бикбау, әйт һүҙең: Аманлыҡмы теләйһең, Яманлыҡмы теләйһең, ау, Хан һүҙенме һөйләйһең?
Яманлығың ҡуймаһаң, Хандан күңелең уймаһаң, Һаман ҡандан туймаһаң, Толпарға менгән улдарым Атанан күргән юлдарын Ташлап ситкә тайшанмаҫ, Һыныңа ҡарап аңшаймаҫ, Сергеһенән ҡан кисмәй, Арыҫландай айҡап ҡан эсмәй, Аттан эйәр алмаҫтар, ау, Ҡынға ҡылыс һалмаҫтар!
Ҡобағош әйткән: «Мин риза, тик бер шартым бар. Бикбау бейгә әйт, йыйында кем һөйләһә лә, ирек булһын. Халыҡ кемде ғәйепле тапһа, уға үлем булһын. Шуға риза булһа, мин барам», — тигән.
Радиостанция тапшырыуҙары мәғлүмәт, йыр-моң, күңел асыу программаларынан тора, уларҙың төп өлөшө башҡорт телендә алып барыла, көн һайын өс сәғәт татар телендәге тапышырыуҙарға бирелә.
«Юлдаш»ты Башҡортостандан тыш Ҡурған, Силәбе, Ырымбур һәм Һамар өлкәләрендә, Татарстан һәм Удмурт Республикаларында, 2015 йылдың июненән Пермь крайында, интернет аша донъяның һәр мөйөшөндә лә тыңларға була.
Хазина ансамбле Башҡортостан Республикаһының «Ашҡаҙар», «Юлдаш» Дәүләт радиоларында Көньяҡ Урал башҡорттары кейемдәренең тарихы буйынса 21 тапшырыуҙа, «Милли биҙәүестәр» темаһына 4 тапшырыу әҙерләнгән.
Бынан тыш, Винчиҙың скульптор булыуы ла ихтимал: Перуджи университеты тикшеренеүселәре — Джанкарло Джентилини һәм Карло Сиси — 1990 йылда табылған терракот баштың Леонардо да Винчиҙың беҙгә тиклем килеп еткән берҙән-бер скульптура эше, тип раҫлай.
Был реализм яғына хәрәкәт булған һәм перспектива, анатомияны, композицион хәл итеүҙә күберәк иреккә өлгәшелһә лә, һынлы сәнғәт, буяу менән эшләү йәһәтенән, рәссамдар етерлек шартлы һәм тартыныусан булған.
Вазари үҙенең «Иң күренекле рәссамдар, һынлы сәнғәт оҫталары һәм архитекторҙарының тормош тасуирламалары» фильмында, ҡасандыр крәҫтиән танышы Леонардоның атаһынан түңәрәк ағас ҡалҡан буяу өсөн рәссам табыуын һорауы тураһында һөйләй.
Леонардо Медуза горгонаның башын һүрәтләргә ҡарар итә һәм образ тамашасыға дөрөҫ тәьҫир итһен өсөн, ул, кеҫәртке, йылан, тимерсе, ҡарышлауыҡ, ярғанаттарҙы төрлөсә аралаштырып, үҙенең һулышы менән ағыулаған һәм һауаны ялҡынландырған ерәнгес һәм ҡурҡыныс ҡот осҡос нәмә барлыҡҡа килтерә.
Вазари һүҙҙәренә ярашлы, ҡайһы бер авторҙар, быға дәлилдәр булмаһа ла, егеттәр менән яҡын мөнәсәбәттәр булдырыуҙы күҙҙә тота; башҡалар фекеренсә, Леонардо бер ҡасан да бер кем менән дә яҡын мөнәсәбәттә булмаған һәм ул, моғайын, ғиффәтле егет булғандыр, тормоштоң был яғы менән бөтөнләй ҡыҙыҡһынмаған һәм фәндәр һәм сәнғәт менән шөғөлләнеүҙе өҫтөн күргәндер.
«Әгәр кеше азатлыҡ эҙләһә, ни өсөн ул ҡоштарҙы һәм хайуандарҙы кәштәләрҙә тота?. кеше ысын мәғәнәһендә йәнлектәрҙең батшаһы, сөнки уларҙы аяуһыҙ юҡ итә. Беҙ башҡаларҙы үлтереп йәшәйбеҙ. Беҙ зыяраттар буйлап йөрөйбөҙ! Бала саҡтан иттән баш тартам».
Францияла Леонардо һүрәт төшөрмәгән тиерлек, әммә һарай яны мәжлестәрен ойоштороу, Роморантанала яңы һарай планлаштырыу, Луара һәм Сона йылғалары араһыындағы канал проекты, Шамбор ҡәлғәһендә ике яҡлы инеү-сығыуы булған төп спираль баҫҡыс төҙөү эштәре менән шөғөлләнгән.
«Шәмбе, төнгө сәғәт өстә ейәнем- улым Пьероның улы, тыуҙы. Малайға Леонардо тип исем ҡуштыҡ. Уны отец Пьеро ди Бартоломео суҡындырҙы»,— тип олатаһы көндәлегендә билдәләп үткән.
Верроккьо оҫтаханаһы ул ваҡыттағы Италияның интеллектуаль үҙәгендә, Флоренция ҡалаһында урынлашҡан була, был Леонардоға гуманитар фәндәрҙе өйрәнергә, шулай уҡ ҡайһы бер техник оҫталыҡҡа эйә булырға мөмкинлек бирә.
Леонардоның уҡыусыһы һәм дуҫы Франческо Мельци уның төп вариҫы булған, һәм 50 йыл дауамында уның мираҫы (картиналары, эш ҡоралдары. китапханаһы һәм төрлө темалар буйынса документтарҙың төп нөсхәһе) өсөн яуаплы булған.
Леона́рдо ди сер Пье́ро да Ви́нчи (; 15 апрель 1452, Флоренцияла Винчи ҡалаһы янында, Анкиано ауылы — 2 май 1519, Кло-Люсе замогы, Амбуаз янында, Турень ҡалаһы, Франция) — бөйөк итальян рәссамы, скульпторы, архитекторы һәм ғалимы , уйлап табыусы, яҙыусы, Яңырыу дәүеренең күренекле шәхесе.
Һуғыштан элек Бөрйән яҡтарындағы Һеүәнәккә, Көньяҡ Уралдың саф һыулы бәләкәй йылғаларҙың береһенә ыуылдырыҡ сәсергә тип Ағиҙелдән ҡыҙыл балыҡтар күп үрләгән булған.
Торлаҡ сифатында өңдәр , тәбиғи нығытмалар, төрлө хайуандарҙың оялары, шулай уҡ яһалма һыйыныу урындары (мәҫәлән, торлаҡ йорттарҙың подвалдары йәки башҡа конструктив япмалар) файҙаланыла.
Ҡомаҡтың кәүҙәһенең оҙонлоғо 8—30 см етә, ә ҡойроғоноң оҙонлоғо тән оҙонлоғона тиң йәки унан күберәк ауырлығы 37-39 граммдан 400—420 граммға тиклем Кәүҙәһе ҡараһыу һоро йәки һоро-көрән төҫтә, әммә һары, ҡыҙыл һәм ҡыҙғылт һары төҫлөләр осрай.
Мариҙарҙың дүрт төркөмөн бүлеп йөрөтәләр: тау (Марий Элдең көнбайышында һәм күрше райондарҙа, Волганың уң һәм өлөшләтә һул ярында йәшәй), төньяҡ-көнбайышта (Киров өлкәһенең көньяҡ-көнбайышында һәм Түбәнге Новгород өлкәһенән төньяҡ-көнсығышта), болон (мари халҡының күпселеген тәшкил итә, Волга-Вятка йылғалары араһын биләй) һәм көнсығыш (Волганан Башҡортостанға һәм Уралға иммигранттарҙан барлыҡҡа килгән).
1958 йылғы СССР-ҙың мәғариф тураһындағы законы урыҫ милләтле булмаған балаларҙың ата-әсәләренә балалар өсөн туған телде һайлау хоҡуғы бирә, был мари телендә уҡытҡан мәктәптәрҙең бер өлөшөн ҡыҫҡарта.
Әсхәл Әхмәт-Хужа 2015 йылда балалар һәм үҫмерҙәр өсөн әҙәбиәт, сәнғәт өлкәһендәге Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге республика дәүләт премияһына лайыҡ була.
М. В. Трубникова ойошторған ҡатын-ҡыҙҙар түңәрәге Рәсәйҙәге ҡатын-ҡыҙҙар хәрәкәтенең тәүге ойошмаһы була, ул Петербургта йәкшәмбе мәктәптәрен булдырыуҙа ҡатнаша.
«Ҡатын-ҡыҙ триумвираты»- Н. В. Стасова, М. В. Трубникова, А. П. Философова бер нисә йыл дауамында Рәсәй ҡатын-ҡыҙҙары хәрәкәтенең этәгес көс биреүсе үҙәгенә әйләнә.
1859 йылда «Общество дешёвых квартир и других пособий нуждающимся жителям Санкт-Петербурга» хәйриә йәмғиәте булдырыла, йәмғиәт оҫтаханалар, йәмғиәт кухнялары, мәктәптәр, балалар баҡсалары булдырыу менән шөғөлләнә.
Ваҡ дворян һәм төрлө ҡатлам ҡатын-ҡыҙҙары тәржемәсе, китап төпләүсе, китап йыйыусы булып эшкә урынлаша, улар журналистикала ла күренә башлай Тәүге ҡатын-ҡыҙ артелдәре— Петербургта В. И. Печаткина менән В. А. Иностранцеваның китап төпләү оҫтаханаһы, Мәскәүҙә Ивановаларҙың теген оҫтаханаһы булдырыла, улар революцион ойошмалар менән бәйле була.
1918 йылдың ноябрендә 1‐се Бөтә Рәсәй эшсе һәм крәҫтиән ҡатын-ҡыҙҙар съезында Ҡатын-ҡыҙҙар хәрәкәтен ойоштороу буйынса нигеҙ һалына.
Граждандар һуғышы йылдарында ҡатын-ҡыҙ бүлектәре яралы ҡыҙылармеецтарға ярҙам комитеттары ойоштороуҙа, һуңыраҡ аслыҡ һәм емереклек менән көрәштә ҡатнаша: эвакуация пункттары, йәмәғәт ашханалары, балалар приюттары аса, өмәләр ойоштора.
Ҡатын-ҡыҙ бүлектәре республиканың бөтә халыҡ комиссариаттарына ла үҙ вәкилдәрен индерә, советса йәшәү өлгөһөн таратыу, ҡатын-ҡыҙҙарҙы ижтимағи-сәйәси тормошҡа йәлеп итеү, патриархаллек ҡалдыҡтарына ҡаршы көрәш, эшһеҙ ҡатын-ҡыҙҙар өсөн ауыл хужалығы артелдәре асыу һәм башҡалар менән шөғөлләнә.
Ҡатын-ҡыҙҙар хәрәкәте етәксеһе Котлова: «Ҡатын-ҡыҙҙар — икенсе сорт ҡына түгел, хатта өсөнсө сорт граждандар. Уларҙың хоҡуҡтары бөтөнләй юҡ, тик йөкләтелгән бурыстары ғына бар. Хатта ҡатын-ҡыҙ кешеме икәне бәхәс тыуҙыра. Ошо араларҙа Вейнингер үҙенең китабында ҡатын-ҡыҙҙарҙа кешелә була торған сифаттарҙың : логика, мораль, хатта шатлыҡ һәм ҡайғы тойоу һәләтенең булыуын инҡар итә», — тип борсолоуын белдерә.
Өфө ҡатын-ҡыҙҙары тулы хоҡуҡлы граждандар иҫәбенән төшөп ҡалырға теләмәй һәм ханымдарҙы берләшеп, ирҙәр менән тигеҙ хоҡуҡ талап итергә саҡыра.
1868 йылда Трубникова, Философова һәм Стасова тырышлығы менән Петербург университеты ректорына университетта ҡатын-ҡыҙҙарға ла уҡырға рөхсәт һорап үтенес бирелә, уға 400-ҙән артыҡ ҡатын-ҡыҙ имза ҡуйған.
43 профессор: А. Н. Бекетов, Д. И. Менделеев, А. С. Фаминцын, И. М. Сеченов, А. П. Бородин һәм башҡаларҙың ярҙамы менән 1869 йылда университет программаһы буйынса ҡатын-ҡыҙҙар өсөн курстар асырға мәғариф министрының рөхсәте алына.
Митингыла ҡатнашҡан ханымдар: « Ил менән идара итеүҙән миллионлаған эшсе ҡатын-ҡыҙҙарҙы ситләтергә яраймы ни, Учредительное собраниеға халыҡ массаларын уҡытыу-ағартыу эшен алып барған уҡытыусы ҡатын-ҡыҙға юлды ябырға яраймы ни?» — тип ризаһыҙлыҡ белдерә.
Улар ҡатын-ҡыҙҙарҙың эш хаҡын ирҙәрҙеке менән тигеҙләүҙе талап итергә, фәхишәлек менә көрәшергә, ғаиләлә һәм йәмғиәттә ҡатын-ҡыҙҙарҙың ирҙәр менән тиң хоҡуҡлы булыуын талап итергә кәрәклеген һөйләй.
1857 йылда, мәҫәлән, табип-хирург Николай Пироговтың «Тормош һорауҙары» тигән мәҡәләһе донъя күрә, автор унда ҡатын-ҡыҙға яңыса тәрбиә биреү кәрәклеге тураһында һүҙ ҡуҙғата.
Ул «ир кеше ҡатын-ҡыҙҙы иҙә һәм уға яла яға… уны аҡылға етлекмәгән тип, теге, йәки был юғары сифаттары юҡ, теге, йәки был енәйәт ҡылыуға һәләтле тип ғәйепләй …» тип яҙа.
Феминизм өсөн теорияны Көнбайыштың ошо интелектуаль ағымдары әҙерләне: либераль философия һәм хоҡуҡ теорияһы ; социализм теорияһы, (Зигмунд Фрейд, Вильгельм Райх, Маргарет Мид;Франкфурт мәктәбе философтары: Герберт Маркузе һәм Теодор Адорно]).
Тәүҙә публицистик һәм сәйәси әҙәбиәт булдырыла, һуңынан «ҡатын-ҡыҙҙар» проблемаһы антропология, этнология, социология, психология, философия, политология кеүек академик тикшеренеүҙәр даирәһе булып китә.
Етемдәргә, ҡараусыһыҙ ҡалғандарға, фәҡирҙәгә ярҙам итеүҙән тыш, әкренләп ҡатын-ҡыҙҙарҙың иҡтисади, хоҡуҡи һәм социаль хәлен үҙгәртеү өсөн сығыш яһай башлайҙар.
Ҡыҙҙарҙың ирекле тыңлаусы булараҡ Петербург университетында һәм Медик хирургия академияһында дәрестәргә йөрөүе ҡатын-ҡыҙҙарҙың белем алыу хоҡуғы өсөн көрәштә мөһим бер эпизоды була.
Ф. Толстая , М. М. Коркунова тәүге ирекле тыңлаусылар була, уларҙың күбеһе 1860 йылдарҙағы революцион хәрәкәттә лә ҡатнаша,һуңыраҡ йәмғиәттә төрлө эштәр башҡарыуы менән билдәле булып китә.
һайлау хоҡуғы, дәүләт органдарында вазифа биләү, хеҙмәткә хоҡуҡ һәм хеҙмәт өсөн тигеҙ түләү, милеккә хоҡуҡ, белем алыу хоҡуғы, килешеүҙәр төҙөүҙә ҡатнашыу хоҡуғы, никахта тигеҙ хоҡуҡҡа эйә булыу, ауырлы булғанда һәм бала тапҡандан һуң түләүле отпускыға хоҡуҡ, тән автономияһы хоҡуғы һәм көсләүҙән һаҡлау (ҡатындарҙы һәм ҡыҙҙарҙы көсләүҙән, енси эҙәрлекләү һәм өйҙә көс ҡулланыуҙан яҡлау) хоҡуғы.
1880—1890 йылдарҙа ҡатын-ҡыҙҙар хәрәкәте яңы, феминистик идеология тыуҙыра башлай, ҡатын-ҡыҙҙар өсөн һайлау хоҡуғын алыуҙы үҙенең төп маҡсаты тип атай.
Был маҡсатҡа ҡатын-ҡыҙҙар хәрәкәте 1917 йылдың йәйендә ирешә, Ваҡытлы хөкүмәт бөтә власть органдарына ла цензһыҙ дөйөм һайлау хоҡуғын индерә.
Шулай итеп, Рәсәйҙә ҡатын-ҡыҙ хәрәкәте уңышлы бара: уның эшмәкәрлеге арҡаһында Рәсәйҙә донъяла иң тәүгеләрҙән булып, ҡатын-ҡыҙҙар тулы һайлау хоҡуғына эйә була.
Ҡатын-ҡыҙҙар өсөн ғаилә иҙеүенән ҡотолоу әмәле булып коммуна- дөйөм ятаҡтар асыла башлай, улар араһында В. А. Слепцовтың «Знаменская коммуна»һы иң билдәлеһе була .
Шул уҡ ваҡытта ҡатын-ҡыҙҙарҙың тәүге сәйәси ойошмаһы — «Ҡатын-ҡыҙ йәмғиәте — революцион республиканкалар» булдырыла, ләкин 1793 йылда йәмғиәт эшмәкәрлеге Конвент тарафынан тыйыла, оҙаҡламай Декларация авторы Олимпия де Гуж гильотинала язалап үлтерелә.
Граждандар хеҙмәте тураһында батша уставының 155 статьяһы ҡатын-ҡыҙҙарҙы хөкүмәт һәм йәмәғәт учреждениеларына ниндәй ҙә булһа вазифаға алыуҙы тыйған , тимәк ҡатын-ҡыҙға «өҫтөнлөк» бирә торған хеҙмәт өлкәләре ябыҡ була.
Беренсе сиратта феминизм ҡатын-ҡыҙ мәсьәләләрен анализлай, әммә феминизм заттарҙың тигеҙлеге өсөн көрәшә һәм ҡайһы бер феминисткалар ирҙәр хоҡуғы өсөн дә көрәшергә кәрәк тип иҫәпләй.
Был бәхәс һәм феминизмдың ике төркөмгә: порнографияға ҡаршы феминизм һәм енси- либераль төркөмдәргә бүленеүе икенсе осорҙоң аҙағы һәм өсөнсө осорҙоң башы тип иҫәпләнә.
Айырыуса Ҡазан мосолмандары был ваҡиғаға бәйле асыуҙарын йәшермәй, шул осор гәзиттәрендә Рәсәй мосолмандарының дини үҙәге булған, мөфтөй йәшәгән ҡалала Өфө мосолмандарының мосолман тетарына йөрөүен «оятһыҙлыҡ» тип баһалай.
1917 йылдың майында үткән Беренсе Бөтә Рәсәй мосолман съезы һәм 1‐се Бөтә башҡорт ҡоролтайы ҡатын-ҡыҙҙар мәсьәләһе буйынса резолюциялар ҡабул итә, уларға ярашлы, мосолман ҡатын-ҡыҙҙары сәйәси һәм гражданлыҡ хоҡуҡтарында ирҙәр менән тиң, тип таныла.
Ҡатын-ҡыҙҙар хәрәкәтенең өсөнсө тулҡынына квир-теория, расизмға ҡаршы тороу, интернационализм хас, улар фекеренсә, ҡатын-ҡыҙҙар башлыса енси ҡыҙыҡһыныу объекты булырға тейеш түгел.
Ул тарихҡа : «Беҙ, уларҙы ҡабул итеүҙә үҙебеҙ ҡатнашмаған ҡанундарҙы үтәмәйәсәкбеҙ, беҙҙең мәнфәғәттәрҙе ҡайғыртмаған хакимиәткә буйһонмаясаҡбыҙ»,- тигән данлыҡлы һүҙҙәре менән инә .
19 быуат аҙағында бер нисә ҡатын-ҡыҙ хәйриә ойошмаһы барлыҡҡа килә , «Общество улучшения равноправия женщин»), 1912 йылдың декабрендә Петербургта 1-се Бөтә Рәсәй ҡатын-ҡыҙға белем биреү съезы үтә.
19 быуат аҙағында уҡ әле мөфтөй Мөхәмәтйәр Солтанов улы Арҫланғәлиҙең ҡатыны Мәрйәм Солтанова үҙ йортонда ҡыҙҙар өсөн рус-башҡорт мәктәбен аса.
Рәсәйҙә ҡатын-ҡыҙ хәрәкәте 1850 йылдарҙа ижтимағи һәм иҡтисади, сәйәси көрсөк ваҡытында барған дөйөм демократик күтәрелешкә бәйле ҡалҡып сыға башлай.
Башта Рәсәйҙәге ҡатын-ҡыҙҙар хәрәкәте хәйриә эшмәкәрлеге, мәҙәниәт һәм мәғрифәт өлкәһендәге, социаль эшмәкәрлек менән шөғөлләнә .
Батша Рәсәйендә ҡатын-ҡыҙҙарҙан тыш халыҡтың башҡа төркөмдәре лә сәйәси хоҡуҡһыҙ була, ләкин ҡатын-ҡыҙҙарҙың милеккә хоҡуғы АҠШ, Англия, Франциялағыға ҡарағанда күпкә яҡшыраҡ яҡлана.
Шул уҡ йылда — Олимпия де Гуждың «Кеше һәм гражданин хоҡуҡтары декларацияһы» буйынса яҙған «Ҡатын-ҡыҙ һәм гражданка хоҡуҡтары декларацияһы» Милли йыйылышҡа тапшырыла, унда ҡатын-ҡыҙға ирҙәр менән тигеҙ социаль һәм сәйәси хоҡуҡтар талап ителә.
Бөйөк Британияла ҡатын-ҡыҙҙарға тигеҙ хоҡуҡ биреүҙе Мэри Уолстонкрафт «Ҡатын-ҡыҙ хоҡуҡтарын яҡлау» тигән трактатта талап итә; был хеҙмәт— быуатҡа тиклем донъя күргән бик аҙ феминистик әҫәрҙәрҙең береһе.
1917 йылда Өфөлә мосолман йәштәре — егеттәр һәм ҡыҙҙар уйын ойоштора (Ш.Бабич уны тансылы кисә тип атай, унда бейейҙәр, йырлайҙар, музыка ҡоралдарында уйнайҙар).
Митинг аҙағында түбәндәге резолюция ҡабул ителә: «Өфө ҡатын-ҡыҙҙары ҡатын-ҡыҙҙарҙы илдәге сәйәси тормоштан ситләтеү түҙеп торғоһоҙ хәл тип иҫәпләй. Ирек барыһы өсөн дә! Беҙ ҡатын-ҡыҙҙар өсөн һайлау хоҡуғын талап итәбеҙ!»
Феминизмдың тәүге осоро» — һәм быуат башындағы суфражисткалар хәрәкәте, улар өсөн никахта торған ҡатын-ҡыҙҙарҙың милеккә хоҡуғы һәм ҡатын-ҡыҙҙарҙың һайлау хоҡуғы төп мәсьәлә булған;
1960 йылдарҙан башлап, ҡатын-ҡыҙҙар һәм ирҙәр араһында хоҡуҡи һәм социаль тигеҙлек өсөн ҡатын-ҡыҙҙар хәрәкәтенә бәйле идеялар һәм эшмәкәрлек;
Скандинавияның үҙәгендә һәм көньяғында , Үҙәк һәм Көнсығыш Европа тауҙарында, Рәсәйҙә, шулай уҡ Монголияның төньяҡ өлөшөндә һәм Маньчжурияла йәшәй.
Себерҙә Байкалдың төньяҡ өлөшөнә һәм Сахалинға тиклем көнсығыштараҡ, көньяҡта Карпатҡа, Смоленскиға, Рязань, Тула өлкәләренә, Боғоросланға, Төмәнгә, Алтайға, Саянға, Байкал аръяғына, Уссури бассейнына тиклем таралған.
Осҡанда киң генә ҡанаттары, ҡыҫҡа ҡойроғо күҙгә ташлана, һырт яғы аҡ төртөклө ҡара-ҡуңыр, кәүҙәһенең аҫ яғы буй-буй көрән өҙөк һыҙыҡлы аҡ төҫтә.
1927 йылдың декабрендә Ғәббәс Дәүләтшин Яңалиф – яңы латинлаштырылған графика буйынса Башҡорт конференцияһында «Башҡорт әҙәби теленең нигеҙе итеп алырлыҡ төп башҡорт һөйләштәре тураһында» тигән доклад менән сығыш яһай.
«Башҡорт телендә ҡатмарлы аффикстар ярҙамында һүҙьяһалыш ысулдары», «Башҡорт теле һөйләштәре», «Башҡорт әҙәби теле һәм уның орфографияһы» һәм «Башҡорт әҙәби теленең ҡәбилә һөйләштәре үҙенсәлектәре».
Унда ғәрәп теле, төрки телдәрҙең сағыштырма грамматикаһы, төрки халыҡтары телдәренең тарихи үҫеше, фольклоры, эксперименталь фонетикаһы кеүек проблемаларҙы һәм фәндәрҙе өйрәнә.
1934 йылда БДПИ йыйынтығында донъя күргән «Башҡорт теле һөйләштәре» тигән ҙур хеҙмәтендә ул алты башҡорт һөйләшен: ҡыуаҡан, юрматы, әйҙе, һалйот, табын һәм дим һөйләштәрен айырып күрһәтә.
Ихсанов Әхтәм Сөләймән улы (псевдонимы Әхтәм Ихсан; 16 декабрь 1908 йыл — 22 сентябрь 1992 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан башҡорт шағиры һәм яҙыусыһы, тәржемәсе.
1960 йылда Башҡорт атлы дивизияһы яүгирҙәре тураһында «Саҡма тояҡ аттарҙа» исемле документаль повесть яҙҙы, унда элекке яуҙаштарының дошманға ҡаршы нисек һуғышыуын ышандырырлыҡ итеп һүрәтләй.
1791 йылда инглиз химигы Смитсон Теннант беренсе булып ирекле углерод алыуға ирешә; ул ҡыҙҙырылған аҡбур өҫтәнән фосфор парын ебәрә, бының һөҙөмтәһендә кальций фосфаты менән углерод барлыҡҡа килә.
Углеродтың икенсе аллотробы — графит — алхимиктар тарафынан үҙгәргән ҡурғаш ялтырауы — свинцовый блеск тип атала һәм уны тип йөрөтәләр; 1740 йылда ғына Потт графитта бер ниндәй ҙә ҡурғаш эҙҙәрен тапмай.
Фармакологияла һәм медицинала углеродтың төрлө берләшмәләре киң ҡулланыла: углерод кислотаһы һәм углерод кислоталары сығарылмалары, төрлө гетероциклдар, полимерҙар һәм башҡа берләшмәләр.
Әйтәйек, карболен , организмдан төрлө токсиндарҙы йотоу һәм сығарыу өсөн ҡулланыла; графит — тире ауырыуҙарын дауалау өсөн; радиоактив углерод изотоптары — фәнни тикшеренеүҙәр өсөн ҡулланыла.
Ацтектар — бик үк тыныс халыҡ түгел — хәрби көс менән күршеләренең күп өлөшөн үҙенә буйһондора, әммә испандарҙы, ғәжәпкә ҡалдырып, алсаҡ йөҙ менән ҡаршы ала, боронғо легендалар буйынса, индейҙар тарафынан ҡыуылған һаҡаллы аҡ йөҙлө — аҡ тәнле — Кецалькоатль аллаһы ҡамыш сыбыҡ йылында кире килергә тейеш була.
Боронғо һинд риүәйәтенә ярашлы, уларға бында килергә ҡояш аллаһы Уицилопочтли ҡуша, ул ацтектарға, бейек кактуста ултырған һәм суҡышында йылан тотоп торған бөркөт осрай, шул урында урынлашырға ҡуша.
Индейҙар шул Уицилопочтли һүрәтләүенә тап килгән урынды таба ла инде, һәм улар бында, Тескоко күленең көнбайыш яры буйында, матур үҙәндә ауыл — Теночтитлан төҙөй, ул ацтектар дәүләтенең баш ҡалаһы булып китә.
Ер тетрәүҙәрҙең иң көслөһө 1985 йылдың 19 сентябрендә, урындағы ваҡыт меннән 7 сәғәт 19 минутта була, уның һөҙөмтәһендә 10 мең кеше һәләк була һәм 100 метрлыҡ телебашня емерелә.
Мексикандар, американдар, аргентиндар, колумбийҙар, француздар, немецтар һәм ливандарҙың күп һанлы общиналары дөйөм халыҡ һанының ҙур булмаған процентын булдырып, баш ҡаланың ҡалған өлөшөн тәшкил итә.
Тропиктарҙың төньяҡ сиге өсөн хас булған ҡышҡы юғары температураларға ҡарамаҫтан , температура ноябрҙән алып апрелгә тиклем ҡайһы саҡта 0 градусҡа тиклем төшөүе ихтимал.
1821 йылда, испан хакимлығынан азатлыҡ өсөн оҙайлы һуғыштан һуң, Мексика, ниһәйәт, бойондороҡһоҙлоҡ ала, һәм Мехико яңы дәүләттең баш ҡалаһы тип иғлан ителә.
1929 йылдан баш ҡалала илдең хөкүмәте урынлаша, революция ун йыллығы аҙағында Мехикола элек АҠШ һәм Бөйөк Британияның сәнәғәт фирмаларына ҡараған предприятиеларҙы дәүләтләштереү башлана.
Мехикола тыуған яңы быуын индейҙары, быуат башында ҡалала йәшәүсе төп мәҙәниәт вөкилдәре араһында протест күренештәре күҙәтелһә лә, мегаполистың испан телле мәҙәниәтен өҫтөнлөклө һанап, ассимиляциялана.
Ҡала территорияһында башҡа аҙ һанлы этник төркөмдәр ҙә йәшәгәнлектән урамдарҙа йыш ҡына Мексиканың ерле халҡының башҡа ҡалған телдәрҙе лә ишетергә мөмкин, күпселеге уларҙың — ацтек теле , отоми теле , миштек теле , сапотеки теле һәм масауа теле .
2005 йылда үткәрелгән муницпаль халыҡ иҫәбен алыу буйынса, Мехико баш ҡалаһы федераль округында 19 331 365 кеше йәшәгән, был бөтә Мексика халҡының дөйөм һанынан 20 процентын тәшкил итә.
Ғәмәлдә термин совет һәм иртә совет осорондағы «ауыл советы» төшөнсәһен алмаштыра, шулай уҡ йыш ҡулланылған «ауыл советы» акронимы 1990 йылдарҙа «ауыл округы» термины менән алмаштырыла, ул 2006 йылдағы муниципаль реформаға тиклем ҡулланыла.
Йыш ҡына ауыл биләмәһе совет осоро ауыл советына йәки Совет осорона тиклемге һәм советтан һуңғы осор улустарына тап килә, мәҫәлән, Псков өлкәһе Псков районының «Тямша улусы» ауыл биләмәһе.
Хәҙер ҡайһы бер өлкәләрҙә «ауыл советы» һүҙе ауыл биләмәһе синонимы булараҡ һаҡлана йәки исемендә ҡулланыла, мәҫәлән, Түбәнге Новгород өлкәһенең Богородский районындағы Новинский ауыл биләмәһе.
Ауыл биләмәһе территорияһына, ҡағиҙә булараҡ, бер ауыл торама пункты йәки халҡы 1000 кешенән ашыу булған (халыҡ тығыҙлығы юғары булған территория өсөн 3000-дән ашыу кеше) һәм дөйөм территория менән берләштерелгән һәр береһе 1000 кешенән кәм булған (халыҡ тығыҙлығы юғары булған территория өсөн — һәр береһе 3000 кешенән кәмерәк) бер нисә ауыл торама пункты инә ала.
Составына ике һәм унан күберәк ауыл биләмәһе ингән ауыл биләмәһенең сиктәре, ҡағиҙә булараҡ, уның административ үҙәгенә тиклем йәйәүлеләр йөрөү өсөн һәм уның составына ингән бөтә тораҡ пункттарҙа йәшәүселәр өсөн эш көнө дауамында йөрөрлөк булыу иҫәпкә алып билдәләнә.
Ауыл биләмәһе — Рәсәйҙә муниципаль берәмектәрҙең бер төрө, ҡағиҙә булараҡ, дөйөм биләмәгә берләшкән бер нисә тораҡ пункта , уларҙа урындағы үҙидара халыҡтың үҙе тарафынан йәки вәкәләтле һайланма органдар аша ғәмәлгә ашырыла.
Урындағы үҙидара органдары өсөн урындағы бюджетты формалаштырыу, муниципаль милек менән идара итеү, урындағы власть органдары структураһын үҙ аллы билдәләү, урындағы үҙидараны территориаль ойоштороу, йәмәғәт тәртибен һаҡлау һәм башҡалар конституцион гарантияланған вәкәләттәр булып ҡала.
Ауыл биләмәһенең административ үҙәге — урындағы йолаларҙы һәм барлыҡҡа килгән социаль инфраструктураны иҫәпкә алып билдәләнә, Рәсәй Федерацияһы субъекты законына ярашлы ошо ауыл биләмәһенең вәкәләтле органы урынлашҡан торама пункт.
Күренекле хәрби эшмәкәр, Граждандар һәм Бөйөк Ватан һуғыштары ветераны Әхтәм Бәхтизин хаҡында ике киҫәктән торған «Хындан һурылды ҡылыстар», «Имәндәр баш эймәй» романдарын ижад итте.
Вәзих Исхаҡов балалар әсән яҙылған «Комиссар һеңлеһе», «Көнгөр малай», «Атайым ултыртҡан өйәңке», «Йәйге һынау», «Тәгәрмәс эҙҙәре», «Күңел моңдары», «Умырзая — яҙ сәскәһе», «Йылдар шаңдауы» китаптарының авторы.
Германия берләшкәндән һуң ҡалалағы эре предприятиелар ябылғас, Хемництан халыҡ күпләп ситкә китә, һөҙөмтәлә 2000 йылда халыҡ һаны 1990 йыл менән сағыштырғанда 20 проценттан күберәккә кәмей.
Боронғо мысырлылар теге донъяға юл Дуат — йәһәннәм аша үтеүенә, унда осраған ҡурҡыныс заттар һәм бүтән төрлө ҡаршылыҡтарҙы еңеү өсөн ҡайһы бер йолаларҙы үтәү кәрәклегенә ышанғандар.
Тәүге кәшәнәләрҙә «Ам-Дуат», шулай уҡ «Йәшерен бүлмә китабы» исеме аҫтында билдәле китаптан рәсемдәр һәм текстар менән биҙәлеп, ҡояш аллаһының төнгө ун ике сәғәт эсендәге сәйәхәтен һүрәтләй.
Хоремхеб дәүеренән алып кәшәнәләрҙә "Ҡапҡалар китабы"ның төрлө өлөштәре уйылып, ҡояш аллаһының төнгө ваҡытта бүленгән ун ике ҡапҡа аша үтеүен күрһәтә.
Ун туғыҙынсы династия аҙағындағы фирғәүендәрҙең кәшәнәләрендә һүрәтләнгән "Мәмерйәләр китабы"нда иһә йәһәннәм мәмерйәләргә бүленгән һәм был мәмерйәләрҙә төрлө аллалар ҡояштың килеүен көтә.