polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Дөйөм ҡоро ер майҙаны 2832 км² тәшкил итә һәм ике ҙур утрауҙы үҙ эсенә ала — Савайи һәм Уполу — һәм 8 ҙур булмаған утрау , уларҙан тик Манонола һәм Аполимала ғына кеше йәшәй.
Ил төньяҡта — Токелау; көнсығышта — Америка Самоаһы; көньяҡта — Тонга; көньяҡ-көнбайышта — Уоллис һәм Футуна утрауҙары, төньяҡ-көнбайышта Тувалу утрауҙары менән сиктәш.
Тиҙҙән үҙәк Американың башҡа илдәре: Гватемала, Гондурас, Никарагуа һәм Сальвадор менән берләшә һәм Мексика империяһына ҡушыла, ул тарҡалғандан һуң федерация 1838 йылға тиклем ғәмәлдә була.
Испандарҙың төпләнеүе һәм был колонияның иҡтисади үҫеше илдең климат шарттары менән бәйле ҡыйынлыҡтар менән бәйле, шулай уҡ инглиз һәм голланд пираттарының һөжүмдәре арҡаһында бик әкрен бара .
Төньяҡтан көньяҡҡа табан бөтә ил буйлап тау сылбырҙары һуҙыла, улар араһында Үҙәк яйла урынлашҡан — уңдырышлы тупраҡ бар, һәм тап ошонда Коста-Рика халҡының байтаҡ өлөшө йәшәй.
Коста-Рика халҡының дин буйынса составы буйынса 2021 йылға: католиктар — 47,5 %, динһеҙҙәр — 27 %, протестанттар — 22,5 %, башҡа христиан конфессияларын яҡлаусылар — 2,6 %, башҡа дин яҡлылар йәки конфессиялар яҡлылар — 0,4 %.
1941 йылда Коста-Рика, Латин Америкаһының күпселек илдәре кеүек үк, гитлер коалицияһына ҡаршы һуғыш иғлан итә, әммә фронтҡа үҙенең бер нисә осоусыһын — Франция һәм АҠШ ғәскәрҙәре составында ебәреп кенә ҡатнаша.
Негр ҡолдары Коста-Рикаға ваҡ хужалыҡтарҙың ярлы булыуы арҡаһында килтерелмәй тиерлек, әммә илдә, башлыса Атлантик яр буйында — ҡасҡан ҡолдарҙан һәм пираттарҙан торған негрҙар һәм мулаттар төпләнә.
Илдең файҙалы ҡаҙылмаларға һәм климат шарттарына ярлы булыуы арҡаһында Коста-Рикала башлыса Испанияның ярлы иммигранттарының төпләнә, был ҙур булмаған плантациялар түгел, ә бәләкәй йәки урта хужалыҡтар булдырыуға килтерә.
Үлсәме буйынса Воронеж өлкәһенә тиң булған Коста-Рикала 500 000 төрлө төр йәшәй — ул Ерҙәге бөтә үҫемлектәрҙең, бөжәктәрҙең һәм хайуандарҙың 4 % самаһы.
1970-се йылдарҙа хаҡтарҙың ҡәһүәгә төшөүе һәм нефткә хаҡтарҙың күтәрелеүе арҡаһында ил иҡтисади яҡтан тотороҡһоҙ була, шул уҡ ваҡытта ил Үҙәк Америка төбәгендә иң тотороҡлораҡ булып ҡала.
1987 йылда илдә Йәсмин ихтилал була, илдең күп йылдар идара иткән Хәбиб Бургиба, , иҡтисади көрсөк һәм дини баҫым барған шарттарҙа төп министрҙар һәм көс ведомстволары менән һүҙ беркетеп премьер-министр Зин әл-Әбидин Бен Али уны властан бәреп төшөрә.
1959 йылда тәүге президент ваҡытында күп партиялылыҡ системаһы индерелә, донъяуи судтар ҙә, гражданлыҡ нормалары ла күп ҡатынлылыҡты тыя, ҡатын-ҡыҙға һайлауҙарҙа ҡатнашыу хоҡуғы бирелә.
Демократик конституцион берекмә партияһы (1988 йылға тиклем — Социалистик Дустур Партия, унан да элгәре — Яңы Дустур) Тунис үҙаллы дәүләт булараҡ бойондороҡһоҙлоҡ алғаны бирле 25 йыл дауамында берҙән-бер легаль партия булып тора.
Ваҡытлы Учредителдәр йыйылышында барлыҡҡа килгән иң эре партиялар — урта йүнәлешле Ислами тергеҙеү партияһы, донъяуи Республика өсөн Конгресы, Азатлыҡ, ғәҙеллек һәм үҫеш өсөн халыҡ петицияһы .
2011 йылдың 14 ғинуарында Туниста болғаныштар башлана һәм 74 йәшлек Зин әл-Әбидин Бен Али бежал из страны в Сәғүд Ғәрәбстанына сығып ҡаса, Президент теҙгенен парламент спикерына тоттора.
Алты аҙнанан уҡ «һарай ихтилалы» килеп сыға — Хәбиб Бургибаны, медицина тикшереүе үткәреп, юридик хоҡуҡҡа һәләтле түгел һәм президет вазифаһын башҡара алмай тип һығымта яһайҙар, һәм ошо рәүешле тыныс юл менән Йәсмин ихтилалы тип аталған түңкәрелеш тормошҡа ашырыла.
Тунистың Конституцияһына үҙгәрештәр индерелә: 2002 йылда терроризмға ҡаршы көрәш һылтауы менән референдум үткәрелә, шуның һөҙөмтәһендә президент һайлау мөҙҙәте һәм президент булып һайланыу хоҡуғы биргән йәш цензы тураһындағы статьялар алып ташлана.
217 урындың 89-ын урта йүнәлешле Тунис Ислами тергеҙеү партияһы яулай, Республика өсөн Конгресы — 29, Азатлыҡ, ғәҙеллек һәм үҫеш өсөн халыҡ петицияһы ) — 26.
1534 йылда Сәлим идара иткән Осман империяһы экспансияһы осоронда төрөк флотының баш командующийы Хәйр-әд-Дин Барбаросса Тунисҡа баҫып инә, әммә бер йылдан Тунис герман-рим императоры Карл Габсбург тартып ала.
Инфузорияларҙең 2 аҫтибын билдәләйҙәр: иркен йөҙөүсе керпеклеләр һәм беркетелеүсе имеүселәр , уларҙың ҡалынайған осонда ҡорбанын параличлай һәм үлтерә торған матдәләр бүлеп сығарыусы ау ҡармауыстары бар.
Цитоплазмала һыу балансын, һулышты көйләүсе һәм осмотик баҫымды көйләүсе 1—3 ҡыҫҡартыу вакуольдәре һәм 2 күҙәнәк ядроһы бар: макронуклеустар — тереклек процесстарын көйләүсе һәм микронуклеустар — енси процесста, йәғни нәҫел информацияһын тапшырыуҙа ҡатнашыусылар.
Инфузориялар башҡа бер күҙәнәкле хайуандарҙан органеллалары — хәрәкәт функцияһын башҡарыусы керпексәләр һәм ике ядроһы: ҙур ядро — макронуклеус һәм бәләкәй ядро — микронуклеус булыуы менән айырылып тора.
Зәйтүнә Насретдинова сирек быуатҡа торошло оҙон сәхнә тормошонда милли, рус һәм сит ил классик спектаклдәрендә сағыу һәм ҡабатланмаҫ образдары аша үҙен киң диапазонлы талантлы классик бейеүсе тип танытты.
Баш ҡаланың 20-се мәктәбен (әле — Өфөнөң Ф. Мостафина исемендәге 20-се ҡала башҡорт гимназияһы), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ орденлы Ленинград хореография училищеһының башҡорт бүлексәһен тамамлай.
Авионика саралары осоу аппараты хәрәкәтенең параметрҙары, уның агрегаттары һәм системаларының торошо, тирә‑йүндәге һауа һәм метеорологик шарттар тураһыдағы мәғлүмәттәрҙе үлсәү, үҙгәртеү, тапшырыу, эшкәртеү һәм тасуирлау өсөн хеҙмәт итә.
Авионика сараларын интеграциялау бер‑береһенә буйһоноп эшләүсе бер иш булмаған күп машиналы борт иҫәпләү комплексы (осоу менән идара итеү, навигация, борт системаларының эшләүен һәм контролен тәьмин итеү, автоматик идара мәсьәләләрен хәл итеү) сиктәрендә башҡарыла.
Навигация комплекстарын уйлап табыусы һәм Рәсәйҙә цифрлы иҫәпләү борт машиналарын һәм автопилоттарҙы етештереүсе төп предпрятиеларҙың береһе булып Өфө приборҙар эшләү производство берекмәһе тора.
280 йыл дауамында илдең бөгөнгө территорияһында быуат аҙағынан Франция колонияһы булған Дагомея дәүләте урынлашҡан булған, ә 1960 йылда, бойондороҡһоҙлоҡ иғлан ителгән ваҡытта, Дагомея Республикаһы исемен алған.
Мәҫәлән, В. А. Никонов, топоним «Даг» шәхси исеменән һәм «эстә, эске органдар, эс йәки ҡорһаҡ» мәғәнәһенә эйә көнбайыш-судан һүҙенән, йәғни «Даг эсендә»; башҡа мәғлүмәттәр буйынса «Даг һарайы» тигәндән яһалыуы мөмкин, тигән фекерен белдерҙе.
Ғинуарҙа уртаса температура +25 -тан, июлдә +32 -ҡа тиклем, яуым-төшөм көньяҡҡа ҡарағанда аҙыраҡ — 750—1250 миллиметр, ҡоролоҡ йышыраҡ була.
Илгә килеү өсөн иң уңайлы осор — декабрҙән мартҡа тиклем, был ошо ваҡытта уңайлы климат шарттары менән генә түгел, ә ошо осорҙа уҙғарылған күп һанлы байрамдар менән дә бәйле.
1904 йылда хәҙерге Бенин биләмәһе Франция Көнбайыш Африкаһы составына Француз Дагомеяһы колонияһы булараҡ индерелә (уның сиктәре Дагомея колонияға тиклемге дәүләте сиктәре менән тап килмәй).
Географик яҡтан ил биш тәбиғи өлкәгә: яр буйы өлкәһенә, яйла зонаһына , төньяҡта урманлы саван менән ҡалҡыу яйлаһына, төньяҡ-көнбайышта ҡалҡыу өлкәһенә һәм төньяҡ-көнсығышта уңдырышлы Нигер тигеҙлектәренә бүленгән.
быуатта Дагомея идарасылары ҡолдар менән сауҙа итеү менән әүҙем шөғөлләнгән, ҡайһы бер баһалар буйынса, йыл һайын Европа сауҙагәрҙәренә 20 меңгә яҡын ҡол һатылған.
1972 йылдың октябрендә майор Матьё Кереку, марксистик-ленинсы идеологиялы бер партиялы система урынлаштырып һәм хөкүмәттең бурысы социализм төҙөү тип иғлан итеп, дүртенсе дәүләт түңкәрелеше ойоштора.
Дагомеяның ул ваҡытта планлаштырылған һәм 1959—1960 йылдарҙа эшләп килгән Мали федерацияһы составына инеүе тураһындағы бер ни тиклем ваҡыт тикшерелгән идея тормошҡа ашырылмаған.
1892 йылда Дмитрий Ивановскийҙың тәмәкенең бактериаль булмаған патогены тураһында мәҡәләһе сыҡҡас һәм 1898 йылда Мартин Бейеринктың тәмәке вирусы мозаикаһын асҡандан һуң 5 меңгә тиклем вирус асылған һәм ентекләп яҙылған булһа ла, улар миллиондан артыҡ булырға мөмкин.
Күп кенә бактериофагтарҙың формаһы эшләпәнән һәм үҫентенән тора, сәсәк ауыруы вирустары – туры мөйөшлө, герпес һәм грипптыҡы – шар һамаҡ, бәрәңге мозаик ауыруы вирустарының формаһы – еп һымаҡ.
Нуклеин кислотаһының һәр ваҡыт нәҫеллек мәғлүмәтен таратыусы бер тибы була (ДНК, йәки РНК, шуға күрә барлыҡ вирустарҙы ла ДНК-һы йәки РНК-һы булғандарға бүләләр).
Тереклек үҙенсәнлектәре күрһәтеү өсөн тере күҙәнәккә үтеп инергә һәм уның метаболизм аппаратын үҙенә буйһондорға тейеш (күҙәнәктең нәҫел программаһын бикләп, үҙенекен урынлаштырырға).
Стрейтс-Сетлментстың буйһоноуы формаль була, ғәмәлдә Клоуниз-Росстар утрауҙар менән үҙҙәренсә идара итә һәм хатта 1887 йылдан алып 1978 йылға тиклем үҙ валютаһын — Кокос утрауҙары рупияһын сығара.
1836 йылда Чарльз Дарвин Кокос утрауында була һәм унда йөҙҙән ашыу малай кешеһе йәшәгәнен билдәләй, улар формаль рәүештә ирекле кешеләр була, ысынында иһә ҡол булараҡ файҙаланыла.
1827 йылдың 27 февралендә ул Саут-Айлендта тораҡ пункҡа нигеҙ һала, ә 1831 йылда бөтә утрауҙарҙы биләй һәм уларҙы Клюниз-Росс ғаиләһенең феодаль биләмәһе тип иғлан итә.
Инә тубырсыҡ сатырҙың өҫкө өлөшөндә барлыҡҡа килә, йәш тубырсыҡ — йәшел йәки көрәнһыу ҡыҙыл, өлгөргәне — көрән, цилиндр формаһында, оҙонлоғо 5—9 см, киңлеге 2—4 см, төҙ; көҙөн өлгөрә һәм айырым тәңкәләргә бүленә, ағаста үҙәге генә тороп ҡала.
Улар уртаса кимәлдә киң таралған, ҡайһы бер осраҡтарҙа хатта уйһыулыҡтарҙа ла тайга һәм субтайга зоналарынан ситтә, уларҙан көньяҡтараҡ , Төньяҡ ярымшарҙың субтропик һәм тропик райондарында, шул иҫәптән Мексика, Гватемала, Гондурас һәм Сальвадорҙа таралған.
Аҡ шыршыларҙың үҙенә генә хас үҙенсәлеге шунда: уларҙың тубырсыҡтары, ҡарағай ғаиләһенең башҡа ылыҫлыларынан айырмалы рәүештә, өҫкә ҡарай үҫә һәм ағастарҙа тарҡала, ә ылыҫы ялпаҡ.
Ағиҙел—Кама йылғалары араһында, Өфө яйлаһында, Башҡортостан Уралының үҙәк өлөшөндә һәм көнбайыш битләүендә шыршы һәм киң япраҡлы ағас төрҙәре менән ҡомло балсыҡлы тупраҡта үҫә.
Башҡа күлдәр Кама һәм Ағиҙел йылғаларының үҙәндәрендә урынлашҡан, улар араһында Аҡтаныш ауылы янында Кустовое , Ушар ауылы янында Сәҙәккүл, Ушар, Әжәкүл һ.
1920 йылға ҡәҙәр Аҡтаныш районы территорияһы Өфө губернаһы Минзәлә өйәҙе составында була, ә 1920 йылдың 20 майында Бөтә Рәсәй Үҙәк башҡарма комитеты һәм РСФСР-ҙың Халыҡ комисарҙары советы декретына ярашлы ойошторолған Татар АССР-ының Минзәлә кантоны составына керә.
Философия буйынса конкурсҡа — имтиханға әҙерләнә башлай, һөҙөмтәләре буйынса студенттарҙың дөйөм француз рейтингы төҙөлә — шуның өсөн абруйлы Юғары нормаль мәктәбенә дәрескә йөрөй.
Биш йәш ярымда ата-әсәһе Симонаны Кур Дезир мәктәбенә бирә, унда монах ҡатын-ҡыҙҙары тәрбиәһе аҫтында затлы нәҫелдән булған ҡыҙҙарҙы яҡшы тормошҡа әҙерләгәндәр.
Уның хыялы тормошҡа ашмай, сөнки ғаилә башлығы Бертран де Бовуар, Николай вәғәҙә иткән ҙур килем аҫтында, Рәсәй империяһы хөкүмәте заемына аҡса һала, әммә 1917 йылдың революцияһы килемдәр тураһындағы хыялдарҙы ғына түгел һалған аҡсаларҙы ла юҡҡа сығара.
1945 йылда «Яңы ваҡыт» журналында «Әҙәбиәт һәм метафизика» хеҙмәте сыға, һуңыраҡ ул «Ике мәғәнәле әхлаҡ» китабына инә, «Бөтә кешеләр ҙә үлә» фантастик романы баҫылып сыға .
Симона юрист-секретарь булып эшләгән Жорж Бертран де Бовуар һәм Вердендан бай банкир ҡыҙы, тыумыштан Брассо, динсел католик Франсуаза де Бовуар ғаиләһендә өлкән ҡыҙ була.
Әммә мәктәптә яҡшы уҡыуы ғаиләнең матди хәлен яҡшыртмай, улар «Ротонда» богема рестораны өҫтөндәге абруйлы торлаҡтарын Рен урамындағы лифтһыҙ ҡараңғы йорттағы ҡыҫыҡ квартираға алмаштырырға мәжбүр була, ә доғалар киләсәкке көнгә ышаныстарын юғалтҡан ата-әсәһенең мөнәсәбәттәренә татыулыҡ килтермәй.
1943 йылда Бовуарҙы уҡытыусы эшмәкәрлегенән сығаралар, быға сәбәп булып Натали Сорокинаның әсәһенең ғаризаһы була, ул Симонаны ҡыҙын мыҫҡыллауҙа ғәйепләй.
1939 йылда үҙенең беренсе китабын «Главенство духа» — хикәйәләр йыйынтығын баҫтырып сығарырға маташа 1979 йылда баҫылып сыға) Әммә нәшриәт ҡулъяҙманы кире ҡаға, Бовуар күрһәткән холоҡтар картинаһын ышандырғыһыҙ тип таба.
Ошо уҡ йылда Сартрҙы Сәйер һуғыш башланыу менән армияға алалар, һәм 1940 йылдың июнь айында ул әсирлеккә эләгә, унда туғыҙ ай үткәрә һәм һаулығы насар булыу сәбәпле азат ителә.
Унда Бовуар «һәр төрлө ғәмәл хәүеф һәм еңелеү ҡурҡынысы менән тулы. Кешенең бурысы хәүефкә риза булыу, ләкин алдағы еңелеү тураһында фекерҙе кире ҡағыу» тигән һығымта яһай.
Сартрҙың Парижға ҡайтыуы менән Симона уның менән бергә «Социализм һәм азатлыҡ» төркөмө йәшерен ойошмаһында ҡатнаша, унда шулай уҡ Морис Мерло-Понти, Жан-Туссен Десанти, Жан Канапа ла ҡатнаша.
Ошонда ул тәү тапҡыр сәхнәгә сыға, танылған ҡурайсы-музыкант Йомабай Иҫәнбаев, Ғиниәт Ушанов, Хәмит Әхмәтов менән бергә халыҡ алдында ҡурай уйнау бәхетенә ирешә.
1953 йылда Бухареста үткәрелгән Йәштәрҙең һәм студенттарҙың Бөтә донъя фестивалендә лә ҡатнаша ул. 1954 йылда СССР-ҙың мәҙәни делегацияһы составында Һиндостан сәхнәләрен ҡурай менән шаулата.
Ваҡ ҡыҫала һымаҡтар, бөжәктәрҙең ҡарышлауыҡтары, ваҡ моллюскалар, балыҡтар, бөжәктәр, сүмесбаштар, тәлмәрйендәр, һыуҙа йәшәүсе ваҡ имеҙеүселәр менән туҡланалар.
Ҡурҡыу белмәҫ һуғышсы һәм талантлы шағир иҫтәлегенә булдырылған әҙәби премияның сираттағы лауреаттарына был бүләк 2015 йылдың 14 апрелендә Бишбүләк районында Еңеүҙең 70 йыллығына һәм Әҙәбиәт йылына арнап үткәрелгән шағир—фронтовик Фәтих Кәрим көндәре барышында тапшырылды.
Ете әҙәби китап авторы, 25 йәшлек Фәтих Кәрим буласаҡ Советтар Союзы Геройы, әҙәбиәт өлкәһендә Ленин премияһы лауреаты Муса Йәлил, шағир Һаҙи Таҡташ, яҙыусы һәм дәүләт эшмәкәре Ғәлимйән Ибраһимов, Ҡәүи Нәжми, Мирсәй Әмир, Хәсән Туфан һәм башҡалар менән ТАССР-ҙың ижтимағи, сәйәси һәм мәҙәни тормошонда ҙур роль уйнай.
Ялҡынлы шағир, взвод командиры 1945 йылдың 19 февралендә Кёнигсберг ҡалаһы эргәһендәге Каврен ауылы янында барған ҡаты алышта батырҙарса һәләк була — хәҙер Калинград өлкәһенең Еңеү ҡасабаһы.
Граждандар һуғышында ҡатнашыусы, 1917—1919 йылдарҙағы башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәре һәм Башҡорт айырым уҡсылар бригадаһының сәйәси хеҙмәткәре, шағир Ярлы Кәримдең бер туған ҡустыһы.
Кеше герпес тыуҙырыусы — ғаиләһенә ҡараған ДНК‑лы вирустар, кеше организмында ғүмерлеккә урынлашыуға һәм иммунитет дефициты фонында ауырыуҙың төрлө формаларын тыуҙырыуға һәләтле.
Тире ҡысыу йәки әрнеү, шешкән ирендәргә, танау япраҡтарына, ауыҙ ҡыуышлығы һәм енес ағзаларының лайлалы тиресәләренә үтә күренгән тупланып торған ваҡ күперткеләр сығыу, күперткеләр урынында ҡутыр барлыҡҡа килеү; уратма герпес: баш һәм нервылар йүнәлеше буйлап ауыртыу, лимфа төйөрҙәре ҙурайыу, тән температураһы күтәрелеү, тирегә күперткеләр сығыу.
Герпес — инфекцион ауырыуҙар төркөмө; герпес вирустары тыуҙырған һыулы күперткеләр ҡалҡыу менән билдәләнгән бер төркөм ауырыуҙар; үҙенсәлекле вирустар тыуҙырған һыулы күперткеләр ҡалҡыу менән характерлы бер төркөм тире ауырыуҙары.
Моро милли азатлыҡ фронтынан тыш Минданао утрауында шулай уҡ Коммунистик яңы халыҡ армияһы һәм Әбү Сәйәф эшләй, улар сит ил кешеләрен һатып алыу талабы менән урлау мәсьәләләре менән шөғөлләнә.
Филиппин әлеге ваҡытта юҡҡа сыҡҡан ойошмаһы ағзаһы булып тора, уның эшмәкәрлеге НАТО эшмәкәрлегенә оҡшаш, уға Австралия, Франция, Яңы Зеландия, Пакистан, Таиланд, Бөйөк Британия һәм АҠШ инә.
Ун туғыҙынсы быуатҡа испан католик-филиппинсыларынан, креолдарҙан һәм метистарҙан торған, бойондороҡһоҙлоҡ өсөн көрәштең лидерҙары булған ҡатлам барлыҡҡа килгән.
Филиптар араһында испан исемдәренең һәм фамилияларының өҫтөнлөк итеүе испан мираҫының иң билдәле компоненттарының береһе булып тора, әммә испан исеме һәм фамилияһы испан сығышлы тигәнде аңлатмай.
Был үҙенсәлек Азия кешеләре араһында бик үҙенсәлекле, ул колониаль генерал-губернатор Нарцисо Клавериа Залдуаның Филиппин халҡы араһында испан фамилияларын һәм испан йолаларын таратыу тураһындағы указы һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килә.
Испания архитектураһы Филиппинда үҙенең эҙен ҡалдырған, күп кенә ҡалалар үҙәк майҙан йәки Плас Майор майҙаны тирәләй проектлана, әммә Испания йолалары буйынса төҙөлгән биналарҙың күбеһе икенсе донъя һуғышы ваҡытында емерелә.
Барокко стилендәге дүрт филиппин сиркәүе ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы объекттары исемлегенә индерелгән, улар — Манилалағы изге Августин сиркәүе, Паоайҙағы сиркәү , Көньяҡ Илокостағы Ноэстр Сеньора-де-ла-Асунсьон сиркәүе һәм Илоилолағы Санто-Томас-де сиркәүе.
1898 йылда Испания испания-америка һуғышынан һуң 1898 йылғы Париж килешеүе буйынса Филиппинды, Кубаны, Гуамды, Пуэрто-Риконы Америка Ҡушма Штаттарына 20 миллион долларға бирә.
Был осорҙа Филлипиндан Америка Ҡушма Штаттары конгресының түбәнге палатаһына һайлауһыҙ вәкил ебәрелгән булған, әлеге ваҡытта Колумбия, Гуам, Пуэрто-Рико округтары һәм Американың Виргин утрауҙары шулай уҡ эш итә.
Был хөкүмәттең башлыса финанс өлкәһендә консерватизмы менән аңлатыла, ХВФ 10 йыл дауамында иҡтисадты күҙәткәндән һуң, уның иҡтисади үҫешендә тиҙләнеш күҙәтелә.
1966—2007 йылдарҙа эске тулайым продукттың уртаса йыллыҡ үҫеше 1,45 процент кимәлендә булған, сағыштырыу өсөн, Көньяҡ Азия һәм Тымыҡ океан төбәге илдәрендә ул яҡынса 5,96 процент тәшкил иткән.
Аҡса күсереү 2010 йылда иң юғары нөктәһенә етә, был ваҡытта илгә эске тулайым продукттан 10,4 процент күсерелгән, 2012 һәм 2014 йылдарҙа аҡса эске тулайым продукттан 8,6 процент самаһы тәшкил иткән, сит илдән илгә уртаса 28 миллиард доллар самаһы күсерелә.
Төбәк үҫеше тигеҙһеҙ бара, Метро Манила төбәге, атап әйткәндә, башҡа төбәктәрҙән ярайһы уҡ тиҙерәк үҫешә, хөкүмәт илдең башҡа төбәктәренә инвестицияларҙы дәртләндереү өсөн аҙымдар яһай.
Хатта туризм һәм бизнес аутсорсингы кеүек сикләүҙәргә ҡарамаҫтан, хеҙмәтләндереү өлкәһен илдең иҡтисади үҫешенең иң яҡшы өлкәләре тип иҫәпләйҙәр.
Йыл өс осорға бүленә: таг-инит йәки таг-арав — эҫе, ҡоро миҙгел , ул марттан майға тиклем дауам итә, таг-улан — июндән ноябргә тиклем дауам иткән ямғырлы осор, ә таг-ламиг — декабрҙән февралгә тиклем дауам иткән һалҡын ҡоро миҙгел.
Май айынан октябргә тиклем бында көньяҡ-көнбайыш муссон хакимлыҡ итә, уны «хагабат» тип атайҙар, ноябрҙән апрелгә тиклем бында «амихан» — төньяҡ-көнсығыш ҡоро муссон 25т2нл2к итә.
Утрауҙарҙың аэта негритостары булараҡ киң билдәле төп халҡы, тарихҡа тиклемге ерҙәрҙе һәм материк боҙлоҡтарын үтеп, ахырҙа, утрауҙарҙың ҡуйы урмандарында төпләнә.
Беҙҙең эраға тиклем 1000 йылда архипелаг халҡын 4 төркөмгә бүлергә мөмкин: йыйыусы-һунарсылар ҡәбиләләре, һуғышсан ҡәбиләләр, бейек тауҙарҙа йәшәүселәр һәм порт кенәздәре.
Илдә эшкә һәләтле йәштәге кешеләр 40 813 000 самаһы иҫәпләнә, ауыл хужалығы өлкәһендә 30 процент самаһы эшләй, ауыл хужалығы тулайым эске продукттың 14 процент самаһын килтерә.
Сәнәғәт секторында эшселәрҙең 14 процент самаһы мәшғүл, сәнәғәт секторы эске тулайым продукттың 30 процент самаһын бирә, ошо уҡ ваҡытта эшкә һәләтле йәштәгеләрҙең 47 проценты хеҙмәтләндереү өлкәһендә мәшғүл, был иһә тулайым эске продукттың 56 процентын тәшкил итә.
Тау һырттары вулкандан барлыҡҡа килгән, сөнки архипелаг материк һәм океан литосфера плиталары тоташҡан ерҙә урынлашҡан һәм юғары сейсмиклығы һәм вулканизмы менән айырылып торған Тымыҡ океан ут ҡулсаһына инә.
Филиппин дәүләте Малай архипелагында Филиппин утрауҙарында урынлашҡан, 7641-ҙән артыҡ утрауҙарҙың иң ҙурҙары — Лусон, Минданао, Самар, Панай, Палаван, Негрос], Миндоро, Лейте], Бохоль, Себу.
Әлеге ваҡытта маосылар һәм троцкистар (ҡара: Филиппин революцион эшселәр партияһы һәм Минданао революцион эшселәр партияһы), шулай уҡ мосолман сепаратизмы (ҡара: Моро милли азатлыҡ фронты, Моро ислам азат итеү фронты, Әбү Сәйәф төркөмө) ихтилалдары арҡаһында ҡыйынлыҡтар тыуа.
Лингвистик һәм археологик дәлилдәргә нигеҙләнгән киң таралған теория булып «Тайвань утрауынан сығыу урындары» теорияһы тора, унда әйтелгәнсә, Тайвань австронезиялылары үҙҙәре Лянчжу мәҙәниәтенең Янцзы йылғаһындағы неолит цивилизациялары вариҫтары булған, улар Филиппинға б.
Неолит осоронда утрауҙарҙа «Джейд мәҙәниәте» булған, быны Филиппинда беҙҙең эраға тиклем 2000 йылға ҡараған тиҫтәләрсә мең иҫ киткес матур итеп эшләнгән нефрит артефакттары дәлилләй.
Сит илдә йәшәгән филиппиндарҙың йәшәү шарттары яҡшы булмаһа ла, улар ҡайһы берҙә хатта дискриминацияға һәм көс ҡулланыуға дусар була, Филиппинда йәшәүселәрҙең күбеһе башҡа илдәрҙә эшләй.
Ил Кеше хоҡуҡтары буйынса советтың әүҙем ҡатнашыусыһы булып тора, шулай уҡ тыныслыҡ урынлаштырыу миссияларында, атап әйткәндә, Көнсығыш Тиморҙа ҡатнаша.
Билдәле филиппин ғалимдары аҙыҡ-түлек технологияһы өлкәһендәге билдәле ғалимдар, улар араһында Мария Ороза ла була, улар араһында каламанси нип, соялак һәм банан кетчупы кеүек ризыҡтарҙың рецебы эшләнә.
Йылына яуым-төшөм күләме асыҡ урында, мәҫәлән, көнсығыш яры кеүек, үҫемлектәр менән ҡапланған үҙәндәр өсөн йылына 5000 миллиметрҙан алып 1000 миллиметрға тиклем үҙгәрә.
Тайвань утрауҙары һәм Спратли утрауҙары менән мөнәсәбәттәрҙә ул, Ҡытайҙың үҙ йоғонтоһон киңәйтергә тырышыуын иҫәпкә алып, һаҡ эш итеүен дауам итә.
2022 йылдың 12 майында президент һайлауҙарында Фердинанд Ромальдес Маркос еңеп сыға, һайлау бюллетендәренең 98,34 процентын иҫәпләгәндән һуң 31 миллиондан ашыу тауыш йыя, ә уның төп дәғүәсеһе — Филиппиндың ғәмәлдәге вице-президенты Лени Робредо — 14,8 миллион самаһы тауыш йыя.
Тәүге европалылар килгән мәлгә утрауҙарҙың төньяғында раджалар идара итә, улар тарихи шарттар арҡаһында Көньяҡ-Көнсығыш Азия дәүләттәренә, атап әйткәндә, Шривиджая короллегенә һалым түләгән.
Сенаторҙар 6 йыллыҡ мөҙҙәткә һайлана (өс йылға бер сиратлап 12 кеше, әммә бер-бер артлы ике мөҙҙәттән артыҡ түгел), Вәкилдәр Палатаһы ағзалары — өс йылға .
Был ойошма Көньяҡ-Көнсығыш Азия илдәре араһында үҙ-ара мөнәсәбәттәрҙе нығытыу, уларҙың мәҙәни һәм иҡтисади үҫешенә булышлыҡ итеү маҡсатында булдырылған.
Шуға ҡарамаҫтан, илдең Батанес кеүек ҡайһы бер райондарында йәшәү рәүешендә артыҡ айырма юҡ, Испания менән Филиппиндың йоғонтоһо ҡатнаш, ундағы биналар эзбизташтан һәм мәрйендән төҙөлгән.
Илдең Испаниянан бойондороҡһоҙлоғо 1898 йылдың 12 июнендә иғлан ителә, шунан һуң, 1898 йылғы Париж солох килешеүенә ярашлы, утрауҙар АҠШ составына инә һәм 1946 йылдың 4 июлендә тулы бойондороҡһоҙлоҡ ала.
Фе дель-Мундо — филиппин педиатры, педиатрияла фундаменталь хеҙмәте менән билдәле, Пауло Кампос — ядро медицинаһы өлкәһендәге эше өсөн «ядро медицинаһы атаһы» тип аталған табип, Рамон Барба — баҡсасы, ағаста бик күп сәскәләр менән төрлө манго үрсетә.
Ҡуҙаҡлы үҫемлектәрҙе - бүлбе оҙонмороно, емеш ҡорттары, борсаҡ ҡорто; кәбеҫтәне – кәбеҫтә күбәләге, кәбеҫтә көйәһе, әүернә сәскәлеләр босалары күберәк зарарлай.
Былар - емеш йомшағын ашап керә торған алма, груша, слива емеш ҡорттары, сейә себене, лайлалы һәм сейә киҫмәнднәре, алмағастың сәскә бөрөләрен зарарлаусы алмағас сәскәашары һәм сейә оҙонмороно.
Вегетатив бөрө һәм япраҡтарҙы зарарлаусы ҡоротҡостар - алмағас, сейә, слива япрағы, крыжовник бәбәге бете, дүрт аяҡлы беттәр һәм күп һандағы япраҡ кәмереүсе ҡоротҡостар – бухарка-ҡуңыҙ, энәлек күбәләге, тулҡынсалар, алмағас ҡорто, слива ҡорто.
Улар араһында иң ҡурҡыныслыһы - ағастың бөтә япрағын юҡ итеүсе алмағас ҡорто Еләк культуралары өсөн ҡурҡыныс ҡоротҡостар - ҡарағат күбәләге, мыйыҡлы ҡуңыҙ, ҡарағат япраҡ һәм һабаҡ осо себендәре, ҡарағат бөрөләре талпаны, үрмәкес талпаны, крыжовник көйә күбәләге, крыжовник ҡарышлауығы, ҡурай һәм ер еләге ҡорто, япраҡ ҡуңыҙы, ер еләге талпаны, ҡурай еләге ҡуңыҙы, ҡурай еләге бөрөһө көйәһе, ҡурай еләге һабағы себене һ.
Баҫыу, йәшелсә һәм баҡса культураларының бөжәк ҡортокостарына ҡаршы химик , биологик һәм механик (участоктарҙы сүп үләндәренән таҙартыу, тупраҡты уҙ ваҡытында эшкәртеп тороу) көрәш саралары ҡулланыла.
Имеҙеүсе хайуандарҙан баҡса үҫемлектәренә иң ҙур зыян килтереүселәр – кимереүселәр: сысҡандар, ҡыр сысҡандары һәм ҡуяндар, улар бер сезон эсендә баҡсасыларҙың күп йыллыҡ хеҙметен юҡҡа сығарырға һәләтле.
Бөжәртәрҙән төп ҡортҡостарға тура ҡанатлылар, тигеҙ ҡанатлылар, ярым ҡаты ҡанатлылар, суҡлы ҡанатлылар, ҡаты ҡанатлылар, тәңкә ҡанатлылар, елпәҙә ҡанатлылар һәм ике ҡанатлылар отрядтары керә.
Үҫемлек ашаусы бөжәктәр һәм талпандар полифагларга, йә иһә төрлө үҫемлектәр менән туҡлыныусыларға; олигофагларга бер ғаиләләге үҫемлектәр менән туҡлыныусыларға бүленә.
Ауыл хужалығы культураларына иң ҙур зыянды бөжәктәр килтерә, был уларҙың биологик үҙенсәлектәре, төрҙәренең күплеге, тиҙ үрсеүе, күп ашауы, күп төр личинкаларҙың тәүлеккә уҙ ауырлыҡтрынан да күберәк үҫемлек ашарға һәләтле булыуы менән аңлатыла.
быуаттар сигендә Лейбниц һәм Иоганн Бернулли логарифмды комплекслы һандарға киңәйтергә маташалар, ләкин, ул ваҡытта логарифм төшөнсәһенең үҙенең аныҡ билдәләмәһе булмағанлыҡтан, тулы теорияны төҙөй алмайҙар.
Бәхәс дауам итһә лә (Д’Аламбер үҙенең фекерен яҡлай һәм уны үҙенең «Энциклопедия»һында һәм башҡа хеҙмәттәрендә ентекләп аргументлай), Эйлерҙың ҡарашы быуат аҙағына дөйөм танылыу ала.