polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
2010 йылға тиклем Мәскәүгә тарихи тораҡ пункты статусы бирелгән була, әммә Рәсәй Федерацияһы Мәҙәниәт министрлығының 2010 йылдың 29 июлендәге приказы менән ҡаланан был статус алып ташлана.
Ваҡыт үлсәү приборы булараҡ, ҡояш сәғәте менән бергә, әлмисаҡтан ҡулланылыуы ихтимал, әгәр боронғо малсыларҙың ваҡытты ҡояшлы көндә тура ҡағылған гномон-таяҡсаның ерҙәге күләгәһенә ҡарап билдәләүен иҫәпкә алмаһаҡ.
Грек-рим мөхитенән тыш, ҡытайҙар ҙа 725 йылда һыу сәғәтенең ҡатмарлаштырылған төрөн уйлап таба һәм үҙҙәренең идеяһын Корея һәм Япония менән уртаҡлаша.
Эш ваҡытының һәм ялдың һәр сәғәте иҫәпле булған бөгөнгө индустриаль йәмғиәттән айырмалы рәүештә, ул замандарҙа ваҡыт иҫәбен алып барыу үтә сетереклелеккә мохтажлыҡ кисермәй.
Әлеге сәғәттәр кимәлендәге үк дөрөҫ йөрөшкә етә алмаһалар ҙа, һыу сәғәттәре бер-нисә меңйыллыҡтар дауамында ваҡыт иҫәбен алып барыусы ҡоролма булараҡ, быуатта Европала маятниклы сәғәттәр уйлап сығарылғанға тиклем, киң ҡулланылышта була.
797 йылда Ғәббәсиҙәр династияһының бағдад хәлифе Харун әр-Рәшид, Бөйөк Карлға Әбү-әл-Ғәббәс атамалы һинд филенә ҡушып һыу сәғәтенең «айырыуса ҡатмарлы өлгө»һөн бүләк итеүе мәғлүм.
быуатта Әл-Джәзәри Артукидтар династияһы хакимына эшләүсе һәм сығышы буйынса Месопотамиянан булған ҡурд инженеры Дийәр-әбүбәкр Насир әл-Динә,төрлө рәүештәге һәм ҙурлыҡтағы сәғәттәр эшләй.
Сәғәт заводында илдә берҙән-бер, уны үҙегеҙ дауам итеү механизмдарын етештереүҙе от а до я, балансын индереү һәм спираль — Петродворцовый сәғәт заводы «Ракета» һәм завод Чистополь сәғәт.
Чистополь сәғәт заводы «восток» — 1969 йыл сәғәткә тиклем марка сығарыла: «Еңеү», «Көнсығыш», «Донъя», «Тулҡын», «Кама», «Сатурн», «Йыһан», «Командирский», «Амфибия».
Иң яҡшы барышында астрономик сәғәте һәм хронометрҙар буйынса үҙгәртелеү мөмкинлеге бәйле тейеш түгел температураһы, ҡан баҫымы, һауа дымлылығы, осраҡлы этәргес, альтерглобалистар механизмдарҙа күсәрҙең, сгущение майы ҡойоп, молекуляр механизмы үҙгәрҙе һәм төрлө өлөшө.
«күсмә», пружинаның һығылмалылығы хәрәкәте йәйелә етештереү көстәрен ҡайҙа яйлап, һығылмалы ә тирбәлешенә көйләнгән, нәҙек спираль, ҡушма һандар менән беҙҙең балансҡа .
Янына урынлаштырыу тейешле тәрбиә һәм «даими» менән тәүлек сәғәт артыҡ булырға тейеш түгел 0,3 астрономик барышында, уның бер тәүлек йөҙөнсө секундҡа уҙып түгел, ә үҙгәртергә тейеш.
Тәүлек ваҡытта уславливаться тураһында башланғыс, икенсе төрлө әйткәндә, мәл, ваҡыт берәмеге счетчик күрһәтә тейеш нуль протекший сәғәт, килә сәғәт төҙәтмәләр тураһында төшөнсә.
Шартлы дәүмәле төҙәтмәләр сәғәт булырға һәм, бынан тыш, төҙәтмәләр бер сәғәттең минут теле минутный ябай хисапсы булып эшләп йөрөгән теләһә ҡайһы ваҡытты аҙ ала.
Айырып «ашхана», йәки бокс-хронометрҙар (уларҙың күләме яҡынса 1½—2 децима. диаметры, 1 децима, бейеклеге; ябай бер секундҡа тирбәлеү дауам баланс½), һәм кеҫә хронометрҙар (мәғлүм булыуынса күләме; обыкновенно шулай нығынған. четыредесятник, йәғни 0,4 секундҡа тирбәлеү дауам тулы балансын ике ҡатлы, ябай тирбәлеүҙәр — 1/5 секунд).
Хронометр ярҙамында билдәләү географик урында булыуға, эштәрендә күсмә астрономик ҡорал , т. диңгеҙ һәм ваҡытын билдәләү һәм оҙонлоҡҡа д. Кардан продуктлылығы хронометрҙар умещается был карапта аш булыр.
Часофикация селтәре тары «өсөн яуаплы сәғәт», ә әгәр бинаһы расписаниеһы буйынса берҙәм эшләй — был «рәсми заман», тип башланы өҫтәрәк/эштәре тамамланғас, опоздание билдәләнһә, әгәр был кәңәшмә ваҡыты һәм теүәл түгел, хатта һ.
Эшләү принцибына нигеҙләнә эффект пьезоэлектрический, кристалл үҙсәнлекле кварц, мәҫәлән, тышҡы электр ҡыры тәьҫир аҫтында деформироваться, деформация ваҡытында поляризоваться шулай уҡ механик.
Кварц сәғәттәрҙең туҡланыу элементын торған механизм, электрон генератор, бүлеүсе һәм ял каскад көсәйткес хисапсы, катушка двигателдәр синхрон өҙөклөктәр булып, әйләнеп торған тешле тәгәрмәс хәрәкәт системаһы аша ул сәғәт уғы килтерә.
Ике поляризатор араһында урынлаштырылған, тышҡы яҡтылыҡ системаларын бөтөнләй йотом поляризатор сығанағы-кристал шыйыҡ-поляризатор-ҡара булды һәм булып отражатель һүрәт элементтарын электр ҡыры ойошторола.
Кәкүкле сәғәтте тәүге тапҡыр Шварцвальд төбәге үҙәгендәге Триберг исемле немец ҡалаһында эшләгәндәр, һәр хәлдә, кәкүк сәғәте музейы тап шунда урынлашҡан.
Һуғыулы сәғәт төрҙәре лә осрай (сисеп алына торған һуғыу гер өсөн тағы ла бер сынйыр була, герҙе сынйырҙан ысҡындырып, махсус элмәккә элергә мөмкин, йәғни «Һуғыуһыҙ режим»ға ҡуйырға).
Двигатель механизмдарын булып тора элек, экипажға уғы яйға һалыу һәм, көсөргәнеш минут двигатель ярҙамында хәрәкәт синхрон рәүештә йәки поляр уғы 24 сәғәт беренселә импульс шаговый ампер менән сиратлаша, сәғәт — 1 механизмдары аша передаточный:.
Иҫкәрмә: электрон сәғәт булһа ла, подпитывает осоронда принципҡа нигеҙләнә иҫәпләү селтәре йыш, бик йыш ҡаты талаптар күп илдә тотороҡлолоҡ бар, әммә йышлыҡлы тирбәлеүҙәрҙе ваҡытта уҡ бөтә селтәрендә көсөргәнеш үҙгәрергә мөмкин, мөмкин түгел һәм шундай теүәллек сәғәт нормаль тип һаналһа ла, күп кенә кешеләр өсөн, уның етерлек булды.
Сылбыр хәҙерге электрон сәғәт, ҡағиҙә булараҡ, махсуслаштырылған микроконтроллер, сервис функциялары булған күп барлыҡҡа килә һәм сәғәт , әммә шул уҡ ваҡытта барыһы ла шулай уҡ микроконтроллер кварц кристаллы тип тирбәлеүен дауам итә.
Хәҙер, электроника һәм телекоммуникацияларҙы үҫтереү менән бер — нисә төҙәтмәләр индереү менән электрон каналдар юғары аныҡлыҡ класы сәғәт (ваҡытты системаһы аныҡ , теүәл ваҡыты менән синхронизация селтәрҙә сервер «Интернет» һәм һ. б.)
Хронометр астрономик сәғәт алда йәки үҙен күрһәтеп, командалар формалаштырыу электромеханик сәғәт уҡтары унда блоктың урынына икенсел булыуы, ябай осрағы — электроцеплять тапҡыр йомоу менән тәьмин итеү минуты.
2008 йылдың 19 ноябрендәге «Айырым ауыл советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарҙы тапшырыу менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошонда үҙгәрештәр тураһында»ғы Башҡортостан Республикаһы 49-з Законы нигеҙендә:
Алға киткән илдәрҙә ауыл хужалығы экстенсив юл менән үҫешә, йәғни продукцияны арттырыу сәсеү майҙандарын, мал һәм ошо тармаҡта шөғөлләнеүсе халыҡ иҫәбен күбәйтеү юлы менән башҡарыла.
Ауыл хужалығы етештереү хеҙмәтен күтәреүсе, яңы технологиялар, ауыл хужалығы машиналары системаһын, пестицидтттарҙы һәм минераль ашламаларҙы ҡулланыусы, генлы инженерияны, биотехнологияларҙы, робот техникаһын, электрониканы файҙаланыусы һәм интенсив юл менән үҫешкән, фәнни яҡтан нигеҙләнгән ойошма кеүек характерлана.
Көньяҡ ярымшарҙа — Патагонияла, Чили яр буйында, Тасмания, Яңы Зеландия утрауҙарында, ә төньяҡ ярымшарҙа — алыҫ Көнсығыш, Монголия, Тибет, төньяҡ-көнсығыш Ҡытай, Көньяҡ Канада, АҠШ штатының төньяҡ-көнсығышы.
Евросоюз илдәрендә һуңғы йылдарҙа ауыл хужалығын финанслау кимәле ауыл хужалығы биләмәләренең һәр гектарына 300 доллар тәшкил итте, Японияла - 473 доллар/га, Америка Ҡушма Штаттарында - 324 доллар/га, Канадала - 188 доллар/га, Рәсәйҙә - 10 доллар/га.
Иҡтисади яҡтан үҫешкән илдәрҙә тулайым ауыл хужалығы продукцияһы хаҡынан етештереүселәргә дөйөм бюджет ярҙамы 32-35 процент тәшкил итә, әммә Рәсәйҙә һәм үҫешеүсе илдәрҙә - 7 проценттан да артыҡ түгел.
Әгәр ауыл хужалығы тип, ер эшкәртеүҙе, ойошторолған дымландырыуҙы, монокультураларҙы һәм файҙаланған махсус хеҙмәтте аңлаһаҡ, беҙҙең эраға тиклем 5500 йылдан башлап, «ауыл хужалығын булдырыусылар» исемен шумерҙарға бирергә була.
Ауыл хужалығын ирекле рәүештә үҫтереү Төньяҡ һәм Көньяҡ Ҡытайҙа, Африкала, Яңы Гвинеяла, Һиндостандың ҡайһы бер өлөшөндә һәм Американың бер нисә төбәгендә була.
в) емеш культуралары — томат, ҡыяр, ташҡабаҡ, ҡабаҡ, патиссон, баклажан, борос; г) һуған культуралары — һуған, һарымһаҡ; д) тамыраҙыҡтар — кишер, аш сөгөлдөрө, пастернак, петрушка, сельдерей, шалҡан, редис, торма һ.
Аҙыҡ-түлек һәм ауыл хужалығы ойошмаһы белгестәре, ерҙең 78 проценты игенселек менән булышыуҙа етди тәбиғәт сикләүҙәре кисерә, 13 проценты түбән, 6 проценты уртаса, 3 проценты юғары һөҙөмтәле, тип һанай.
Алғы Азия, Көньяҡ-көнбайыш Азия һәм Төньяҡ Африканың тропологик һәм археологик дәлилдәре ҡырағай орлоҡтарҙы файҙаланыуҙың 20 мең йыл элек булыуын күрһәтә.
Улар һөҙөмтәһендә йәшәү өсөн төп сығанаҡ булып үҙендә үҫтерелгән культуралы үҫемлектәр һәм мал-тыуар булған етештереүсе хужалыҡ барлыҡҡа килә, ә уныһы инде үҙ сиратында цивилизацияның артабанғы үҫешен тәьмин итә.
быуат аҙағында һәм быуат механизацияның тиҙ үҫеше, тракторҙарҙың, һуңғараҡ комбайндарҙың барлыҡҡа килеүе ауыл хужалығы эштәрен киң масштабта, ҙур тиҙлектә алып барырға ярҙам итә.
Шул арҡала, иҡтисади яҡтан ҡарағанда әллә ни үҫешмәгән илдәрҙән аҙыҡ-түлек индереү файҙалыраҡ булһа ла, ауыл хужалығына дәүләт тарафынан ярҙам күрһәтелә, субсидиялана.
Ауыл хужалығы проблемалары менән агрономия, малсылыҡ, мелиорация, үҫемлекселек, урмансылыҡ һәм башҡа тағы ла ҡайһы бер фән өлкәләре туранан-тура йәки ситләтелгән рәүештә
«Тамаша» журналы Башҡортостан Республикаһының Мәҙәниәт министрлығы, Республика халыҡ ижады үҙәге, сәнғәт һәм мәҙәниәт өлкәһенә ҡараған ойошмалар менән тығыҙ бәйләнештә эшләй.
Республиканың абруйлы баҫмаһы биттәрендә күренекле сәхнә оҫталары һәм сәнғәт эшмәкәрҙәре сығыш яһай, оло быуын вәкилдәренең йәштәргә аманаты, сәхнә серҙәре, ҡыҙыҡлы әңгәмәләр, ноталары менән йырҙар, сценарийҙар баҫыла.
Журнал бай йөкмәткеле, уның рубрикалары һәм темалары бихисап, күп һанлы гәзит-журналдары араһында «Тамаша» айырылып тора: журналдың үҙ йөҙө, үҙ абруйы бар, уҡыусылар менән бәйләнеште өҙмәй.
Журналдың ойоштороусылары — Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы һәм «Тамаша» журналы редакцияһы — Башҡортостан Республикаһының ҡаҙна предприятиеһы.
Ҡыҙыл Йондоҙ, һәм дәрәжә Дан, дәрәжә Ватан һуғышы ордендары кавалеры, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре , Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты .
Шиһапов Зиннур Хәйҙәр улы , ғалим-генетик, биология фәндәре докторы , профессор, 1998 йылдан Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Ботаника баҡсаһы—институты директоры һәм бер үк ваҡытта 2006 йылдан — Өфө ғилми үҙәгенең рәйес урынбаҫары.
Ибн Ғүмәр бәйән иткән: Пәйғәмбәр һәр мосолманға - йәш булһынмы-ҡартмы, ирме-ҡатынмы, иреклеме-ҡолмо - фытыр саҙаҡаһы рәүешендә бер сағ хөрмә йәки бер сағ арпа биреү бурысы һалды».
Ибн Ғәббәс бәйән иткән: «Пәйғәмбәр ураҙа тотҡан кешенең буш хәбәрҙәр өсөн яҙығын юйҙыртыр һәм ярлы-ябағаны туйындырыр өсөн фытыр саҙаҡаһы түләү бурысы һалған. Кем дә кем уны ғәйет намаҙына тиклем тарата - был дөрөҫ зәкәт, кем шунан һуңға ҡала, ябай саҙаҡа иҫәбенән китә».
Әбү Сәйет бәйән иткән: «Пәйғәмбәр П иҫән сағында беҙ фытыр саҙаҡаһын бер сағ ризыҡ менән түләй ине, ә беҙ ул ваҡытта йөҙөм, кипкән эремсек һәм хөрмә менән туҡлана инек ».
Фытыр саҙаҡаһы үҙен, ғаиләһен, хеҙмәтселәрен көндәлек туйыныу һәм кейем-һалым менән тәьмин ителеүҙән артҡан мал-мөлкәтле мосолмандарҙың һәммәһе өсөн вәжиб ғәмәл.
Хәллеләр иҫәбенә үҙен, ғаиләһен,ҡул аҫтындағы хеҙмәтселәрен ризыҡ, көндәлек һәм кешелек кейемдәр, эске кейемдәр менән тәьмин иткәндән тыш мөлкәте булғандар инә.
Фытыр саҙаҡаһы ураҙа айында ебәрелгән хата-яҙыҡтарҙы ярлыҡатыу , шулай уҡ ярлы-ябағаны Ураҙа байрамында башҡалар менән тигеҙ байрам иттереү маҡсаты менән бирелә .
Көнбайыш илдәрендә арифметиканы уҡытыуға ҙур йоғонто яһаған Сакробоскийҙың 1250 йылда яҙылған һәм бик күп илдәрҙә яңынан баҫтырылған ҡулланмаһында, ноль « » — тэта, йәки тека, йәки түңәрәк, йәки цифра, йәки бер нимә лә тип аталған.
Хәҙерге кечуа нолде һүҙе менән тамғалана, ләкин, инктар тарафынан нулде тамғалау өсөн кипу уҡыуында ниндәй һүҙ ҡулланылған, әлегә билдәһеҙ, сөнки, мәҫәлән, тәүге кечуа-испан һүҙлектәренең берәүҙәрендә һәм тәүге аймара-испан һүҙлегендә испан телендәге «» — «ноль» өсөн ярашлылыҡ булмай.
Ҡушыу ғәмәле бирелгән теләһә ниндәй күмәклектә нулдең аналогы булырға мөмкин; дөйөм алгебрала бындай элемент ҡайһы берҙә нейтраль элемент тип атала, ҡайһы берҙә — аддитив нуль тип, бөтәһенән йышыраҡ — ҡушыуға ҡарата нуль тип атала.
Математика буйынса Рәсәй мәктәп программаларында, был ҡайһы бер формулировкаларҙы ҡыйынлаштырһа ла, нулде натураль һандарға индереү ҡабул ителмәгән (мәҫәлән, ҡалдыҡлы бүлеү һәм теүәл бүлеү төшөнсәләрен айырып ҡарарға тура килә).
Урыҫ сығанаҡтарында был стандарт әлегә күҙәтелмәй — уларҙа символы нуль инмәгән натураль һандарҙы аңлата, ә киңәйтелгән натураль рәт, мәҫәлән, һәм башҡа тип тамғалана
Вавилон математиктары яҡынса беҙҙең эраға тиклем 300 йылдан башлап алтмышарлы нуль өсөн айырым шына яҙыулы тамға ҡулланғандар, ә уларҙың уҡытыусылары -шумерҙар, ихтимал, быны алдараҡ эшләгәндәрҙер.
Шуныһы ҡыҙыҡ, майя математиктары шул уҡ тамға менән сикһеҙлекте лә тамғалағандар, сөнки был тамға, һүҙҙе европалылар аңлауындағыса, нулде түгел, ә «башланғыс», «сәбәп» һүҙҙәрен аңлатҡан.
Ноль — теләһә ниндәй һанға ҡушҡанда, йәки унан алғанда был һанды үҙгәртмәй торған, йәғни был һуңғы һанға тигеҙ булған һөҙөмтә биргән бөтөн һан; теләһә ниндәй һанды нулгә ҡабатлау нулде бирә.
Ҡаҙҙарҙың муйыны уртаса оҙонлоҡта (өйрәктекенә ҡарағанда оҙонораҡ, әммә аҡҡоштоҡона ҡарағанда ҡыҫҡараҡ), сағыштырмаса оҙон тәпәйҙәре өйрәктекенә ҡарағанда тәненең уртаһына яҡыныраҡ, ә ҡанаты бөгөлгән ерҙә ҡалҡып торған ҡаты төйөн була.
Ата ҡаҙ инә ҡаҙҙан айырылмай тиерлек — ата ҡаҙҙың томшоғонда көмөрөһө була, бынан тыш ата ҡаҙ инә ҡаҙҙан кәүҙәгә ҙурыраҡ була.
Канаданың Ватерлоо университеты хеҙмәткәре Кеннет Вулнер Клод Эмиль Жан-Батист Литр исемле мифик ғалимды уйлап сығара һәм шул ғалим исеме менән литрҙы ҙур хәреф менән яҙырға ирешеп ҡарай.
Был ваҡиғанан һуң 1979 йылда үлсәмдәр һәм ауырлыҡтар буйынса Генераль ассамблея литр өсөн ике тамға ҡулланыуҙы рәхсәт итә: бәләкәй хәреф һәм ҙур хәреф .
Быға тиклем, 1901 йылғы Үлсәм һәм үлсәүҙәр буйынса 3-сө Генераль конференция ҡарары нигеҙендә, литр нормаль атмосфера баҫымында һәм температурала 1 кг һыуҙың күләме тип билдәләнә.
Тағы ла, беҙ халыҡ ижадынан батырыбыҙ Владимир губернаһында император ялсыһ тарафынан ағыуланғанып вафат булыуын беләбеҙ (икенсе версия: Һуғыштан ҡайтып килгәндә, бер көнсөл рус майоры ағыу эсерә).
Яңыбай Хамматовтың «Төньяҡ амурҙары» романында батша Александр -нең, Ҡаһым түрә, полк башлығы булып тыуған еренә ҡайтһа, Салауат Юлаев кеүек, халҡын ихтилалға күтәреүенән ҡурҡҡаны фаразлана.
Һигеҙ-туғыҙ бала бағып үҫтергән ғаиләләр: Тайфур һәм Фәтиха Ғибәҙәтовтар, Ғәлләм һәм Хәнифә Ильясовтар, Данияр һәм Мөслимә Мирсаевтар, Хөсәйен һәм Мәхмүзә Әминевтар, Ғалип һәм Ишбикә Сәғитовтар, Вәкил һәм Мөнирә Сәфәрғәлиндар.
Бөгөнгө көндә ауылда йәш һәм урта йәштәге ғаиләләрҙән Даян һәм Гөлнара Суриндар, Нәжип һәм Гөлсинә Шәрәфетдиновтар — дүрт бала, Ирек һәм Дилбәр Ғибәҙәтовтар өс бала тәрбиәләй.
Әүҙем тормош позициялы ауылдаштар: ауылдың имам-хатибы Рафаэль Шириязданов, оло инәйҙәр, әҙәплелек өлгөләре Мөслимә Мирсаева, Сәлимә Хәйруллиналар, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре Марат Ғибәҙәтов, уның улы, исем-шәрифе инде бер нисә йыл рәттән «Рәсәй тимер юлдары» компанияһының алдынғы хеҙмәткәрҙәре исемлегенә индерелгән Ирек Ғибәҙәтов, хаҡлы ялдағы оҫтабикә Зөлфиә Ғәлиуллина, шулай уҡ «тимер ене» ҡағылған оҫта, техниканы биш бармағы кеүек белеүе менә яҡын тирә-яҡта киң билдәле Нәжип Шәрәфетдинов һәм уның кәләше Гөлсинә, ауыл халҡын магазин менән тәъмин иткән эшҡыуар Зөбәйер Дилмөхәмәтов һәм уның хәләл ефете Венера ханым һәм башҡалар.
Әлеге көндә Нияҙғолда Аҡбулатов, Арыҫланов, Ғибәҙәтов, Ғәлиуллин, Дилмөхәмәтов, Зекрин, Ильясов, Иғдисамов, Йәһүҙин, Кинйәбаев, Латипов, Мансуров, Мирсаев, Рәхимов, Сабиров, Сафуанов, Сөләймәнов, Сурин, Сәғитов, Таһиров, Фәттәхов, Фәхретдинов, Һибәтуллин, Хәйруллин, Шириязданов, Шәрәфетдинов, Әминев фамилияларын йөрөтөүселәр йәшәй.
Диана Ғибәҙәтованың «Магистр» педагогтар берләшмәһенең мәғлүмәт үҙәге үткәргән «Ҡарабаш турғайҙың бер көнө» тип исемләнгән Бөтә Рәсәй Интернет-бәйгеһендә «Яңы йыл төнө» исемле иншаһы — 2-се, ә һүрәте 3-сө урынға лайыҡ булған.
Диана Ғибәҙәтованың эше Башҡортостан уҡыусыларының кесе фәнни академияһы республика ижад берекмәһе үткәргән мәктәп уҡыусыларының тикшеренеү эштәренең республика бәйгеһенең район этабында 2-се урынға лайыҡ була.
Динияр Ғибәҙәтовтың эше Башҡортостан уҡыусыларының кесе фәнни академияһы республика ижад берекмәһе үткәргән мәктәп уҡыусыларының тикшеренеү эштәренең республика бәйгеһенең район этабында — 1-се урынға, ә сығышы 3-сө урынға лайыҡ була.
Наҙгөл Йәһүҙина Башҡортостан уҡыусыларының кесе фәнни академияһы республика ижад берекмәһе үткәргән мәктәп уҡыусыларының тикшеренеү эштәренең республика бәйгеһенең район этабында 1-се урын.
Данияр һәм Мөслимә Мирсаевтар ғаиләһендә барлығы бер ул һәм һигеҙ ҡыҙ тәрбиәләнеп үҫә: Ғәшүрә, Мәҫкүрә, Зәбир, Гүзәл, Гөлсинә, Таңһылыу, Гөлирә, Әлфиә, Зөлфиә.
2014 йылдың беренсе яртыһында Нияҙғол фермаһы «Иң яҡшы һөтсөлөк-тауар фермаһы» номинацияһында призлы урын яулай, 2-се дәрәжәле диплом һәм аҡсалата премия менән бүләкләнә.
2014 йылда «Магистр» педагогтар берләшмәһенең мәғлүмәт үҙәге үткәргән «Ҡарабаш турғайҙың бер көнө» тип исемләнгән Бөтә Рәсәй «Кластан тыш сараларҙың методик күрһәтмәләре» бәйгеһендә 2-се дәрәжәле дипломға эйә була.
Ул Нияҙғол башланғыс мәктәбенең уҡыуҙа алдынғылыҡты биләүсе, спортта яҡшы һөҙөмтәләргә ирешкән, йәмәғәт эштәрендә әүҙем ҡатнашҡан, бер йә ике уҡыусыға уҡыу йылы аҙағында тапшырыла.
Юғары белемлеләрҙең етәүһе — педагогиканы, икәүһе — ауыл хужалығы өлкәһен, тағы икәүһе — хоҡуҡ өлкәһен һәм берәүһе — медицинаны һайлаһа, берәүһе техник вуз тамамлаған.
Мәктәп асылғандан алып 1960-сы йылдарға тиклем белем биреүсе уҡытыусылар: Хатип Кәримов, Ғәзизә апай, Асия Иғдисамова, Күсемдән — Мәфтуха, Ташбулат ауылынан Мәғмүрә, Яхъя Һаҙыев, Нафиҡ Ғиниәт улы Хәмитов, Әнисә Хисмәтова, Фәрзәнә Һарун ҡыҙы Караматуллина, Зәйнәп Тимерхан ҡыҙы Камалеевалар.
Ғибәҙәтова 1995 йылда хаҡлы ялға киткәс, бер-бер артлы Миләүшә Ғибәҙәтова, Гүзәл Йәһүҙина, Айгөл Һибәтуллина, Эльза Таһирова, Сәбилә Усманова исемле йәштәр эшләй.
Ул осорҙа ферма мөдире, бригадир, механик кеүек ауылдың үҫешен тәъмин итер вазифаларҙы Данияр Мирсаев, Таһир Ғибәҙәтов, Әхмәт Ғибәҙәтов, Марат Ғибәҙәтов, Фирғәт Сәғитов биләй.
Башланғыс мәктәптең тәүге уҡыусылары: Сурина Мәүлиҙә, Шәрәфетдинова Тәслимә, Сәғәҙәтов Фирғәле, Сөләймәнова Сафия, Ильясов Әбүзәр, Ғибәҙәтова Нәҡиә, Иғдисамов Әмир була.
Төрлө ҡулайлаштырылған әйберҙәрҙән, ишектәрҙән эшләнгән һалдарҙа 27 сентябрҙә полк һалдаттары дошмандың артиллерия һәм миномет уты аҫтында Дымарка һәм Неданчичи ауылдарынан көнбайыштараҡ Днепрҙың уң яҡ ярына сыға .
1945—1963 йылдарҙа кавалерия дивизияһының штаб начальнигы, тау-уҡсылар дивизияһының, мото-уҡсылар дивизияһының командиры, Төрөкмәнстан хәрби округында армия корпусы командирының урынбаҫары.
Өфө ҡала советы ҡарары менән Өфөнөң яңы урамдарының береһе генерал Күсимов исеме менән аталған, шулай уҡ Баймаҡ, Дүртөйлө, Нефтекама, Сибай ҡалалары, Бөрйән районының Яңы Собханғол һәм Яңы Уҫман ауылдарындағы урамдарға Таһир Күсимов исеме бирелгән;
Өфө гарнизоны Офицерҙар йортонда йыл һайын Афғанстандағы хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнашыусылары һәм инвалидтары араһында Советтар Союзы Геройы Т. Т. Күсимов призы-кубогына бильярд буйынса ярыштар үткәрелә;
Болгария һәм Венгрия менән сиктәш булған Румыния төбәктәре — донъяла иң уңдырышлыларҙан, әммә уларҙың бөтәһендә лә йәшәү кимәленең һәм халыҡ һаны күрһәткестәренең түбәнәйәүе күҙәтелә.
Румынияла, бөтә Көнсығыш Европала кеүек, ауыл халҡы һаны ҡала менән сағыштырмаса тиҙерәк арта, шул уҡ ваҡытта Балкандағы яртылаш күсмә тормош алып барған халыҡ иҫәпкә алынмай, тигән раҫланмаған фекер йәшәй.
Урмандарҙа күп һанлы ҡыр хайуандары көн күрә, улар араһында айыуҙар, бүреләр һәм башҡа хайуандар; тигеҙлектәрҙә — төлкөләр, ҡуяндар, тейендәр һәм бурһыҡтар.
Ошо уҡ ваҡытта төрлө райондар араһында байтаҡ айырмалар күҙәтелә — тауҙарҙа йылына 1500 мм-ға тиклем яуым тиклем төшә, көньяҡта һәм Бухарест тирәһендәге үҙәктә — яҡынса 600 мм, Дунай дельтаһында — яҡынса370 мм.
Асҡаров Насирйән Шаһишәриф улы — «Почет билдәһе» ордены, Бер нисә тапҡыр «Социалистик ярыш еңеүсеһе», «5 йыллыҡ удпрнигы», «Коммунистик хеҙмәт ударнигы» билдәләре йөрөтөүсе, «Совет сауҙаһы отличнигы».
Рысҡужа ауылы Оло Ҡыҙыл йылғаһы буйында, район үҙәге Асҡар ауылынан көнбайышҡа табан 20 километр һәм Магнитогорск тимер юл станцияһынан көньяҡ-көнбайышҡа табан 72 километр алыҫлыҡта урынлашҡан.
Таш өй эйәһе тураһында тағы ла бер легенда бар: «Күп кеше элегерәк мәмерйәнең эйәһе бар, ул таш өйөнән сығып йөрөй, тип һөйләйҙәр ине. Әсәйем бына нимә һөйләгәйне: «Беҙ өсәү инек. Мәмерйә тирәһендә йөрөй инек, арығайныҡ, Шүлгәнкүл янында ял итергә ултырҙыҡ. Саҡ ултырҙыҡ, шул мәлдә мәмерйәнән атҡа атланған аҡ һаҡаллы ҡарт күренде. Ул һәйбәт кейенгән: башында аҡ сәллә, өҫтөндә — кәзәкей, ялтырап торған итекле. Аттың өҙәңгеһе, йүгәне көмөштән. Ҡарт, беҙҙе күргәс, мәмерйәгә кире инеп юғалды. Беҙ доға уҡыныҡ, хәйер ҡалдырҙыҡ та ҡайтырға сыҡтыҡ. Беребеҙ ҙә ул ҡартты башҡа күрмәнек».
Рус тикшеренеүселәре Шүлгәнташты «Капова» мәмерйәһе тип атауының ике фаразы бар: беренсеһе — тамсы тамыуҙы аңлатҡан «кап-кап» урыҫ ымлығынан , икенсеһе — «капище» , мәжүсиҙәрҙең ғибәҙәтханаһы тип раҫлауҙан.
Сөнки бик боронғо замандарҙан бирле, яҙманан алда, мәмерйәлә ғибәҙәтхана булғанлығы дәлилләнде, ҡаялағы һүрәттәр ҙә шул маҡсатҡа хеҙмәт иткәнлеге иҫбатланды.
Башҡорт легендаларынан һәм археологик ҡаҙылмаларҙан билдәле булыуынса, урта быуаттарҙа ла Шүлгәнташ ғибәҙәтхана ролен үтәгән, мәмерйәлә мәжүси йолалар башҡарылған.
Боронғо һынлы һүрәт сәнғәтен өйрәнеүҙә СССР Фәндәр Академияһының Археология институты ҙур роль уйнаған (бигерәк тә, Бадер Отто Николаевич һәм Щелинский, Вячеслав Евгеньевич)).
Мәмерйәнән 2 саҡрым аралыҡта ул шаулап ер аҫтына инеп юғала һәм, ҡеүәтле шишмә булып, Шүлгәнташҡа ингән ерҙә, урғып, ер өҫтөнә сыға, диаметры 3 метрлыҡ күл хасил итә.
Шулай уҡ боронғо башҡорт диалектында «шу үлгән» «һыу үлгән, юҡҡа сыҡҡан» тигәнде аңлата, дөрөҫөрәге, «һыу ташта үлгән» йәки «һыу таш аҫтына киткән» мәғәнәһендә.
Мәмерйәнең һәр ҡатында үҙенә дымлылыҡ режимы һәм һауа әйләнеше меңәр йылдар буйы, миҙгелгә ҡарамай, тәүлек әйләнәһенә температура үҙгәрмәй, даими тора.
Шүлгәнташ мәмерйәһе палеолит дәүерендәге тәүтормош кешеһенә хас һуңғы солютрей мәҙәниәтенән урта мадлен мәҙәниәте ваҡыты менән тамғаланған петроглифтар, йәғни ҡаялағы һүрәттәре менән билдәле.
Мәмерйә эйәһе тураһында тағы бер легендә яҙып алынды: «Һуңғы ваҡытта таң атҡанда Аҡбуҙатҡа атланған Таш өй эйәһен йыш ҡына күргеләйҙәр, тип һөйләйҙәр. Ул нимәгәлер ҡәнәғәтһеҙлек белдерә».
«Мәмерйә эйәһен мәмерйә эсендә күреп була. Әгәр башты юғары күтәрһәгеҙ, мәмерйә түбәһенән һеҙгә ике күҙ ҡарай. Был — таш өй эйәһенең күҙҙәре».
Мәғәрәгә бындай исем, ҡояш байыған саҡта ҡаялағы күләгәнең үҙенсәлекле ятыуы сәбәпле, таш һыҙаттары торбатомшоғон түбән төшөрөп йоҡоға талған мамонтты хәтерләткәнлектән, бирелгән.
Мәмерйәгә яҡын, эргәләш Шүлгән йылғаһының өс саҡрым оҙонлоғондағы тәрән карст каньоны һуҙыла, ул аҡрынлап эре карст соҡорҙарҙан, күлдәрҙән торған йырынға, ҡоро үҙәнгә әүерелә.
Был соҡорҙарҙың төбөндә, геофизик тикшеренеүҙәргә ярашлы, Геллин тәрән диңгеҙ улағы һәм Урта диңгеҙҙең Үҙәк ҙур тулҡыны — бейеклеге 500—800 м тиклем булған ҙур йыйылма менән айырылып тора.
Көнсығыш бассейнының байтаҡ өлөшө Мезозой, Алжир-Прован бассейны — Олигоцендың аҙағынан — Миоцен башынан, Урта диңгеҙҙең ҡайһы бер соҡорҙары — миоцендың башы уртаһы плиоценда һалына.
Гибралтарҙан көньяҡтараҡ булған боғаҙ аша ябыҡ һыу ятҡылығына диңгеҙ һыуҙары ағып төшкәнлектән, тоҙҙар көслө парға әйләнеү һәм тоҙ концентрацияһы һөҙөмтәһендә тупланған.
Февралдә ер өҫтө һыуҙарының уртаса температураһы төньяҡтан көньяҡҡа көнсығыш һәм үҙәк өлөштәрендә 8-12 -тан 17 -ҡа тиклем һәм көнбайышта 11 15 тиклем түбәнәйә.
Ҡышҡы һыуытыу осоронда тығыҙлығы юғары булған райондарҙа интенсив конвектив ҡатнашма барлыҡҡа килә, был Көнсығыш бассейнында юғары тоҙло һәм йылы аралыҡ һыуҙары һәм көнбайыш бассейндың төньяғында, Адриатик һәм Эгей диңгеҙҙәрендә тәрән һыуҙар барлыҡҡа килеүенә килтерә.
Алжир-Прован соҡороноң Мессин ятҡылыҡтары араһында тоҙ йөрөтөүсе эвапорит ҡалынлығы ҙур роль уйнай, улар тоҙ тектоникаһына хас структуралар барлыҡҡа килтерә.
Тиррен соҡороноң сит яғы буйлап һәм уртаһында юҡҡа сыҡҡан һәм әүҙем вулкандар менән бер нисә ҙур етешһеҙлек һуҙыла; уларҙың ҡайһы берҙәре һыу аҫты тауҙары барлыҡҡа килтерә .
Соҡор ситендәге вулкандар (Тоскана архипелагында, Понциана утрауҙарында, Везувийҙа, шулай уҡ Липар утрауҙарында) кислоталы һәм һелтеле лавалар, Урта диңгеҙҙең үҙәк өлөшөндәге вулкандар — тәрәнерәк, төп лавалар урғыта.
Тиррен соҡороноң хәҙерге тәрәнлеге плиоцен һәм антропоген осоронда төбөнөң батыуы һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән; шул уҡ сағыштырмаса тиҙ батыу һөҙөмтәһендә ҡайһы бер башҡа соҡорҙар барлыҡҡа килә.