polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Алыштарға тиклем һәм алыштар ваҡытында Әхмәтов комсомолға 31 кешене ҡабул итеүҙе ойоштора, яугирҙар менән бергә һөжүмгә бара, беренсе булып дошман траншеяһына үтеп инә.
241-се гвардия уҡсылар полкы 3-сө уҡсылар батальоны уҡсы-автоматсыһы Әхмәтов бигерәктә 1943 йылдың көҙөндә Киевтан төньяҡтараҡ Днепр аша үткәндә, йылғаның уң ярында урынлашҡан Глебовка һәм Ясногородка ауылдары тирәһендәге плацдармды яулап алыу һәм тотоу алыштарында ҡатнашҡанда айырыла.
1943 йылдың 17 октябрендәге СССР Юғары Советы Президиумы указына ярашлы Киевтан төньяҡтараҡ Днепр аша уңышлы үтеү, Днепр йылғаһының көнбайыш яр буйында плацдармды нығытыу һәм был ваҡытта күрһәтелгән батырсылығы һәм ҡаһарманлығы өсөн гвардия ҡыҙылармеецы Әхмәтов Михаил Владимир улына Ленин ордены һәм «Алтын йондоҙ» миҙалы бүләкләү менән бергә Советтар Союзы Геройы званиеһы бирелә.
1943 йылдың авгусынан Үҙәк фронтта 60-сы армияның 30-сы уҡсылар корпусы 75-се гвардия уҡсылар дивизияһы 241-се гвардия уҡсылар полкы уҡсыһы булып хеҙмәт итә башлай.
1945 йылдың февралендә 75-се гвардия уҡсылар дивизияһы 212-се гвардия Рига уҡсылар полкы 3-сө уҡсылар батальоны комсоргы гвардия кесе сержанты Әхмәтов 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены менән бүләкләнә.
241-се гвардия уҡсылар полкының 26/н һанлы приказына ярашлы, полк командиры гвардия подполковнигы Н. П. Бударин 7-се уҡсылар ротаһы уҡсыһы Әхмәтовты «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләгәндә былай итеп билдәләп үтә:
балалар аҫлыҡтары: , ҡатын-ҡыҙ гигиенаһы тауарҙары: , , , , , сәс тәрбиәләү саралары: & , & , , , , , , тән тәрбиләәү саралары һәм парфюмерия: , , , , , , &, , , , ауыҙ тәрбиәләү саралары: --, -, , косметика саралары: , , бритвалар: , , батарейкалар: , көнкүреш техникаһы: , ҡәһүә: , һуттар, хайуан аҙыҡтары: , һ.
2017/2018 йылдар миҙгелендә Андрей барыһы 49 уйында ҡатнаша, шуларҙың егерме бишәүһендә еңеү яулай, ә «Металлург» Петров кубогы өсөн плей-оффта сирекфиналға тиклем етә һәм буласаҡ чемпионға отола.
«Сокол» даими миҙгелде 12-се урында тамамлай, Петров кубогы өсөн плей-оффтың тәүе этабында «Лада» хоккей клубын серияла 3-1 иҫәбе менән ота, ә сирекфиналда «СКА-Нева» командаһына ҡаршы бер уйында ғына еңеү яулай ала.
«Буран» даими чемпионатта юғары бишенсе урынды яулай, тик плей-офф уйындарының тәүге серияһында Балашиханан «Динамо» командаһына ҡаршы серияның тәүге өс уйынын еңһә лә артабан дүрт тапҡыр еңелә һәм Братина кубогынан төшөп ҡала.
2011/12 йылдар миҙгеленең 18 ғинуарында Литвинов тәү тапҡыр бер уйында боҙҙа 60 минут була һәм шулай уҡ беренсегә бер гол да үткәрмәй ҡапҡаһын һаҡлап ҡала.
Был клуб өсөн шул миҙгелдә ул бөтәһе 27 осрашыуҙа ҡатнаша, шуларҙың 9 еңә һәм 10 еңелә, 2 тапҡыр ҡапҡаһын «ҡоро» ҡалдыра.
Иҫкәрмәләр: У — уйындар һаны, Е — еңеүҙәр, О — отолоуҙар, Мин — боҙҙа үткәргән минуттар һаны, ҮШ — үткәргән шайбалар, «0» — ҡоро уйындар һаны, ЫК — ышаныслыҡ коэффициенты, %КҠШ — кире ҡағылған шайбалар проценты
Был ҡаласыҡтарҙа борон төрлө илдәрҙән килгән сауҙагәрҙәр туҡтап, металл һәм унан яһалған төрлө әйберҙәр һатып алғандар, үҙҙәре килтергән тауарҙарҙы һатҡандар.
Мәҫәлән, ҡурғандарҙа ябай ҡәберлектәр менән бергә (уларҙа мәйет янына көршәк һауытҡа һалынған бер аҙ аҙыҡ, бер нисә биҙәүес ҡуйылған), аҡһөйәктәрҙең, ырыу-ҡәбилә башлыҡтарының бай ҡәберлектәре осрай.
Мәҙәниәт үҫешенең һәм хеҙмәтте ойоштороуҙың шаҡ­тай юғары кимәле, андрон йәмғиәтендә ябай дәүләт бер­ләшмәләре — сәйәси ойошмалар булғандыр, тип фараз итергә мөмкинлек бирә.
Был ҡәбиләләр, бәлки, төрлө телдә һөйләшкәндәр­ҙер, әммә уларҙың хужалығы һәм көнкүреше бик оҡшаш булған: төп кәсептәрҙән кәтмән менән ер эшкәртеү һәм малсылыҡ һаналған.
Йәмғиәт ҡоролошо буйынса улар ҙа ырыу ҡоролошоноң емерелә барған баҫҡысында торғандар, әммә андрондар был тәңгәлдә үҙҙәренең төньяҡ күршеләренән бер ни тиклем алдараҡ барғандар
«Андрон» тигән термин бик уңайлы түгел, көнбайыш фин-уғыр телдәрендә лә дала мәҙәниәте сығанаҡлы бура мәҙәни-тарихи берлеге, шуға оҡшаған бура-андрон даирәләренә ҡараған һүҙ үҙләштереү булған.
Һинд-арий телен йөрөтөүселәрҙең көнсығыш иран телдәрен йөрөтөүселәргә алмашыныуын һәм ассимиляцияһын Напольских андрон эпохаһы финалында валик керамикаһы мәҙәниәтенең таралыуы менән сағыштырып ҡарай.
Беҙҙең эраға тиклемге меңйыллыҡ аҙағында кеше ҡула яһау серен асып (ул ҡурғаштың, баҡырҙың һәм башҡа металл иретмәләрҙең ҡушылмаһы), «ҡула быуаты» тип атап йөрөтөлгән яңы осорға аяҡ баҫҡан .
Шул рәүешле кеше­ләр араһында тигеҙһеҙлек килеп тыуған һәм был үҙ нәү­бәтендә йәмғиәттә синыфтар, төрлө социаль төркөм бар­лыҡҡа килеүенә сәбәп булған.
Андронлыларҙың мәйеттәрен генетик тикшереүҙәр был мәҙәниәт вәкилдәрендә -хромосомалы 11 гаплотөркөмө һәм -хромосомалы С гаплотөркөмө Был күрше глазков мәҙәниәте вәкиле һәм митохондриаль гаплотөркөм , , , , һәм , булыуын күрһәтте.
Дала һәм урманлы даланы үҙләштергәндән һуң, андрондар, йылға үҙәндәре буйында яңы яландар һәм көтөүлектәр эҙләп, тайга зона]һына үтеп ингәндәр, һәм аборигендар менән ҡушылғандар.
Андрон мәҙәниәте тәьҫирендә был мәҙәниәттәрҙең дә үҙҙәренең ҡула ҡойоу үҙәктәре барлыҡҡа килгән, һәм улар тайга зонаһында мәғдән таралыуында ҙур әһәмиәтле роль уйнаған.
быуаттарҙа Ҡаҙағстанды, Көнбайыш Себерҙе, Урта Азияның көнбайыш өлөшөн, Көньяҡ Уралды үҙ эсенә алған ҡула быуатына яҡын төркөмгә ҡараған археологик мәҙәниәттең дөйөм атамаһы.
1914 йылдың авгусында ғалим-археолог Аркадий Яковлевич Тугариновтың Ачинск ҡалаһы эргәһендәге Краснояр крайы Андрон ауылында тапҡан тәүге ҡәберлектәренә бәйләп был атама бирелгән.
Финн-уғыр телдәрендәге һүҙ үҙләштереүҙәрҙән сығып, Евгений Арнольдович Хелимский андрон мәҙәниәте вәкилдәрен һинд-иран телдәренең юғалған, дүртенсе, тармағын йөрөтөүселәр тип иҫәпләй.
электрон ҡатламдарҙа атомдар һәм молекулаларҙың бер кимәлдән икенсеһенә күсеүе (был процестар һыҙыҡлы спектр бирә һәм үҙенән-үҙе нурланыуҙы ла — газлы лампаларҙа, светодиодтарҙа һ. б., лазерҙарҙағы мәжбүри нурланыуҙы ла — эсенә ала);
Яҡтылыҡ үҙенең юлында объекттарға баҫым яһай — был күренеш Максвелл тигеҙләмәләренән сығарыла алмай, ләкин фотондарҙың ҡаршылыҡ менән осрашып бәрелешкәндә үҙ импульсын тапшырыуын күҙҙә тотҡан корпускуляр теория менән еңел аңлатыла.
Яҡтылыҡ баҫымы яҡтылыҡ шәлкеменең с-ҡа, яҡтылыҡ тиҙлегенә, бүленгән ҡеүәтенә тиң; с дәүмәле арҡаһында яҡтылыҡ баҫымы эффекты көндәлек объекттарға һиҙелеп бармай.
Механизмдарға идара итеү һәм интеграль һыҙмаларҙа нанометрлы коммутаторҙарҙы тоҡандырыу-һүндереү өсөн яҡтылыҡ баҫымын файҙаланыу йәһәтенән әүҙем тикшеренеүҙәр алып барыла.
Полярлашҡан яҡтылыҡ полярлашмаған яҡтылыҡтан уны поляризатор аша үткәреп йәки мөхиттәр араһындағы сиккә билдәле бер мөйөш яһап төшкәндә ошо сик аша үткәреп/сағылдырып айырып алына ала.
Ҡайһы бер мөхиттәр үткенсе яҡтылыҡтың полярлашыу яҫылығын әйләндерергә һәләтле, ә әйләнеү мөйөшө оптик әүҙем матдәнең күпме тупланған булыуына бәйле; был күренеш, мәҫәлән, матдәгә поляриметрик анализ үткәргәндә ҡулланыла.
Мөхиттең оптик үҙенсәлектәре һыныу күрһәткесе менән тасуирлана, уның ғәмәли өлөшө яҡтылыҡтың вакуумдағы фаза тиҙлегенең бирелгән мөхиттәге фаза тиҙлеге нисбәтенә тиң, ә уйҙырма өлөшө яҡтылыҡ йотолоуын тасуирлай.
Изотроп мөхиттәрҙә яҡтылыҡ таралыуы йүнәлешкә бәйле түгел, уларҙа һыныу күрһәткесе скаляр функция булып тора ; анизотроп мөхиттәрҙә тензор рәүешендә кәүҙәләнә.
Һыныу күрһәткесенең яҡтылыҡ тулҡыны оҙонлоғона бойондороҡло булыуы төрлө оҙонлоҡтағы тулҡынлы яҡтылыҡтың мөхиттә төрлө тиҙлек менән таралыуына килтерә; шул арҡала монохроматик булмаған яҡтылыҡ спектрға тарҡала ала.
Был бәйлелек, моғайын, яҡтылыҡ тиҙлегенә буйһоналыр тигән фараздан сығып, ул яҡтылыҡтың Ер орбитаһы диаметрына тиң алыҫлыҡты үтеүе өсөн 22 минут киткәнен иҫәпләп сығара.
Көҙгөгә тиклем алыҫлыҡты, ҡуласалағы тештәр һанын, уның әйләнеү тиҙлеген белгән Физо яҡтылыҡ тиҙлегенең 313 000 000 м/с тәшкил итеүен иҫәпләп сығара.
Һуңынан яҡтылыҡ тиҙлегенең был ҡиммәте Халыҡ-ара берәмектәр системаһында метрҙы билдәләү нигеҙе итеп алына, ә яҡтылыҡ тиҙлеге үҙе үрҙә аталған ҡиммәткә теүәл тап килгән фундаменталь физик даими дәүмәл булараҡ ҡарала башлай.
Күп йыллыҡ тырышлыҡтар һөҙөмтәһендә Альбер А. Майкельсон тағы ла юғарыраҡ аныҡлыҡҡа өлгәшә: ул 1926 йылда тапҡан ҡиммәт м/с тәшкил итә.
Күҙҙең яҡтылыҡты ҡабул итеү һәләтенең яҡтылыҡ тулҡыны оҙонлоғона бәйлелеген яҡтылыҡ дәүмәлдәре менән иҫәпләү шуға килтерә: ҡиммәттәр, мәҫәлән, йәшел һәм миләүшә төҫөндәге яҡтылыҡ тарафынан күсерелгән энергия ҡиммәттәре бер үк төрлө булғанда, яҡтылыҡ энергияһы беренсе осраҡта икенсеһенә ҡарағанда байтаҡҡа ҙурыраҡ була.
Яҡтылыҡ һәм энергетик дәүмәлдәр бер-береһе менән көн яҡтыһында күреү өсөн монохроматик нурланыштың сағыштырма спектраль яҡтылыҡ һөҙөмтәлелеге ярҙамында бәйләнгән, ул көн яҡтыһында күрергә күнеккән уртаса кеше күҙенең сағыштырма спектраль һиҙгерлегенә ҡағыла.
Тулҡын оҙонлоғо тәшкил иткән монохроматик нурланыш өсөн ирекле яҡтылыҡ дәүмәлен уға тап килгән энергетик дәүмәле менән бәйләй торған нисбәт СИ-ҙа ошолай яҙыла:
Физик оптиканан ситтә ҡулланылған киң мәғәнәлә бөтә төр оптик нурланышты яҡтылыҡ тип йөрөтәләр, йәғни ул төшөнсәгә тулҡындарының оҙонлоғо бер нисә нанометрҙан миллиметрҙың ундан бер өлөшөнә тиклемге диапазонда булған электромагнит нурланыш инә.
Яҡтылыҡ нуры вакуум менән башҡа мөхит, йә булмаһа төрлө ике мөхит араһын киҫеп үткәндә яҡтылыҡ тулҡынының оҙонлоғо үҙгәрә, ләкин йышлығы шул көйө ҡала.
Үрҙә һаналған энергетик дәүмәлдәрҙең яҡтылыҡ аналогтары — яҡтылыҡ энергияһы, яҡтылыҡ ағымы, яҡтылыҡ көсө, сағыулыҡ, яҡтыртылыш һәм яҡтыртылғанлыҡ.
Матдәләрҙә бындай әкренәйеү яҡтылыҡ тиҙлегенең ысынлап та кәмей төшөүе менән түгел, ә уның матдәләге зарядлы киҫәксәләр тарафынан йотолоуы һәм ҡабат сағылдырылыуы менән аңлатыла.
Нурланышты һүрәтләгән яҡтылыҡ дәүмәленең уға тап килгән энергетик дәүмәл менән бәйләнешен нурланыштың яҡтылыҡ һөҙөмтәлелеге тигән төшөнсә аша ла сағылдыралар.
Яҡтылыҡ биләгән спектр диапазонының ҡыҫҡа тулҡынлы сиге итеп тулҡындарҙың вакуумда 380—400 нм , ә оҙон тулҡынлы сиге итеп 760—780 нм оҙонлоҡтағы участкаһы алынған.
бында — беренсе мөхиттә өҫкө йөҙгә ҡарата нур менән нормаль араһындағы мөйөш, — икенсе мөхиттә өҫкө йөҙгә ҡарата нур менән нормаль араһындағы мөйөш, ә һәм — беренсе һәм икенсе мөхиттең һыныу күрһәткесе.
Яҡтылыҡ вакуумда даими таралыу тиҙлегенә эйә булған электромагнит тулҡын тип тә, билдәле бер энергияға, импульсҡа, үҙенең импульс мәленә һәм нулдәге массаһына эйә булған фотондар ағымы тип тә ҡарала ала.
Ки́ев-Печёра ла́враһы (урыҫ. Ки́ево-Пече́рская ла́вра, укр. Ки́єво-Пече́рська ла́вра) — Боронғо урыҫ дәүләтенең нигеҙләнеү ваҡытынан алып иң беренсе монастырь.
Кенәз Святослав Ярославич монастырға мәмерйәләр өҫтөндә яйла бүләк итә, унда һуңғараҡ һынлы биҙәүҙәр менән биҙәлгән матур таш ғибәҙәтханалар, хөжрә, крепостной башнялар һәм башҡа төҙөлмәләр үҫеп сыға.
1592—1688 йылдарҙа Константинополь Патриархы ставропигияһы була; 1688 йылдан монастырь лавра статусын ала һәм «Мәскәү патриарх һәм батша ставрипигионы» булып китә; 1786 йылда лавра Киев митрополитына буйһона, уның изге архимандриты була.
Подольск губернаһындағы Каменец өйәҙенең һәм Червоноград өйәҙенең Цыгановка, Цыгане ауылдарының барлыҡҡа килеүе сиғандарҙың ултыраҡ тормошҡа күсеүе менән бәйле була.
1836 йылда "Бессарабияла элекке нигеҙҙә аҫаба сиғандарҙың ултыраҡтары тураһында" Положениеһы раҫлана, 1839 йылда иһә "Сиғандарҙың ирекле казна ерҙәрендә урынлашыуы тураһында"исемле указ сыға.
Украинала, һуңғы мәғлүмәттәргә ярашлы, 15 сиғандарҙың этник төркөмдәре, шул иҫәптән: сэрвы, кэлдэрары, ловари, крымские цыгане , синти, венгр сиғандары, словак сиғандары, урыҫ сиғандары, Кишинёвсылар, Урсарҙар һәм башҡалар.
Сиғандарҙы ултыраҡ тормошҡа күндереү өсөн, Киев хәрби комиссияһы уларға йәшәү урынын билдәләргә ҡуша, йәй үтеү менән уларҙы берәҙәк тип һанай башлайҙар һәм эҙәрлекләйҙәр.
Төрлө территорияларға таралып, сиғандар бер нисә этник төркөм булдыралар: Волындә,Полесьела һәм өлөшләтә Полтавщинала урынлашҡан сиғандар Балтика төркөмөнә ҡарайҙар;влахтар бессараблы һәм румынлы сиғандарға тартым булған Подолье территорияһын үҙләштерәләр; сэрвтар , сиғандарҙың иң ҙур төркөмө, бөтә Украинаға таралалар.
Һуңынан Үҙәк Украинаға Польша сиғандары күсенәләр, улар, Речь Посполитаяның сеймы сиғандарҙы үҙәктән алыҫ ерҙәргә күсереү тураһында закон ҡабул иткәндән һуң, мәжбүри рәүештә күсенәләр.
1800 йылдағы "Сиғандар урынлашыуы өсөн ҡәғиҙәләр" указы нигеҙендә ултыраҡ тормошон алып барған сиғандар 4 йыл дауамында рекрут бурысынан һәм барлыҡ һалымдарҙан азат ителәләр.
Сиғандарҙың украин халҡының азатлыҡ көрәшендә ҡатнашыуы тураһында билдәле -"Запорожье ғәсҡәре реестрҙарында" казактарҙың ошондай фамилиялары күрһәтелгән: Валько Цыган, Федор Цыганский, Степан Цыганчук, Дмитрий Циганчик.
быуаттарҙа башҡорттар йәшәгән территория Өфө өйәҙе йәки Башҡортостан тип йөрөтөлгән, ул түбәндәге административ берәмектәрҙән торған: Ҡазан даруғаһы, Нуғай даруғаһы, Уҫы даруғаһы һәм Себер даруғаһы:
того времени Уфимский уезд или паче вся Башкирь разделена на четыре дороги, именованные по сему: к Сибири лежащая сторона названа Сибирская дорога, к Казани — Казанская, к пригороду Осе — Осинская, а к степным народам прозвана Ногайскою, которые наименования в рассуждении всей Башкирии и поныне наблюдаются».
1930 йылдың 20 авгусында, Үҙәк Башҡарма Комитетының ҡарарына ярашлы, административ-территориаль бүленештең район системаһы индерелгән, кантон системаһы юҡҡа сығарылған һәм 48 район барлыҡҡа килгән.
Башҡорт АССР-ында 1930 йылда ойошторолған райондар: Әбйәлил, Арғаяш, Архангел, Асҡын, Байҡы, Баймаҡ-Таналыҡ , Баҡалы, Бәләбәй, Белорет, Бишбүләк, Бөрө, Благовещен районы, Бүздәк, Борай, Бөрйән, Үрге-Ҡыйғы , Верхотор , Дәүләкән, Дыуан-Мәсетле , Дыуан, Дүртөйлө, Ейәнсура, Йылайыр, Ҡалтасы, Ҡарағош, Ҡырмыҫҡалы, Ҡырғыҙ-Миәкә , Красноусольск, Ҡоншаҡ, Мәләүез, Мишкә, Мораҡ, Николо-Березовка, Яңы-Ҡарамалы , Петровский , Приютовский районы, Балтасы районы , Иҫке-Балаҡатай , Иҫке-Күл , Стәрлетамаҡ, Топорнинский, Туймазы, Өфө, Учалы, Хәйбулла, Саҡмағош, Шишмә, Яңауыл.
1798 йылдың 3 ғинуарында О. А. Игельстром үҙенең ордеры менән идара итеүҙең кантон системаһын индергән һәм сик буйында хеҙмәт итеүҙең яңы тәртибен урынлаштырған, ә 1798 йылдың 10 апрелендә был үҙгәрештәр император Павел указы менән законлаштырылған.
1731 йылда Рәсәйгә Кесе жуз ҡаҙаҡ ерҙәре ҡушылғандан һуң, Башҡортостан империяның эске өлкәләренең береһенә әүерелгән, башҡорттарҙы, мишәрҙәрҙе һәм типтәрҙәрҙе сик хеҙмәтенә йәлеп итеүҙең кәрәге ҡалмаған.
реформалары барышында, 1864—1865 йылдарҙа идаралыҡтың кантон системаһы бөтөрөлгән, башҡорттар һәм уларҙың менән идара итеү, рус йәмғиәтендәге кеүек, ауыл һәм улус йәмғиәттәре ҡулына күскән.
Әлбиттә, башҡорттарҙың ер менән файҙаланыу өҫтөнлөгө һаҡланған: элекке крепостной крәҫтиәндәргә 15 дисәтинә ҡаралған, ә башҡорттар өсөн норматив йән башына 60 дисәтинә булған.
Тәүҙәрәк автономиялы республика территорияһы 134 улустан торған 13 кантонға бүленгән булған: Арғаяш, Бөрйән-Түңгәүер, Ете ырыу, Дыуан, Ҡыпсаҡ, Көҙәй, Ҡошсо, Табын, Тамъян-Катай, Туҡ-Соран, Үҫәргән, Юрматы һәм Ялан кантоны.
1919 йылдың июнендә Ете ырыу һәм Ҡыпсаҡ кантондары Ҡыпсаҡ-Ете ырыу кантонына, ә шул йылдың сентябренән Дыуан һәм Ҡошсо кантондары — Дыуан-Ҡошсо кантонына берләшкән.
быуаттарҙа йәшәгән ғәрәп географтары Әхмәд Ибн Фаҙлан һәм Әбү Зәйед әл-Бәлхи, итальян монахы Джиованни дель Плано Карпини һәм голланд Гильом де Рубрук башҡорттарҙың иле, уның халҡы һәм йолалары тураһында мәғлүмәт ҡалдырған.
Ибн Русте башҡорттар — «Волга, Кама, Тубыл һәм Яйыҡтың үрге ағымы араһындағы Урал һырттарының ике яғындағы территорияларҙы биләгән үҙ аллы халыҡ» тип билдәләгән, ә быуатта географ Иҙриси башҡорттарҙың ике: «эске» һәм «тышҡы» өлкәһе тураһында яҙған һәм башҡорт ҡалалары Немжан, Гурхан, Ҡараҡыя, Касра һәм Масраны телгә алған.
Бер йыл үтеүгә Әлшәй, Асҡын, Благовар, Быҙауъяҙы, Йәрмәкәй, Иглин, Илеш, Краснокама, Көйөргәҙе, Малаяҙ, Тәтешле, Фёдоровка, Шаран һәм Йомағужа райондары барлыҡҡа килгән.
1917 йылдың декабрендә Бөтә башҡорт Ойоштороу ҡоролтайы «Башҡортостан менән автономиялы идара итеү» положениеһына ярашлы, автономия 9 кантондан: Барын-Табын, Бөрйән-Түңгәүер, Ете ырыу, Иҫкен-Ҡатай, Ҡыпсаҡ, Ҡыуаҡан, Тамъян, Туҡ-Соран һәм Үҫәргән кантондарынан торған.
1919 йылдың башына Башҡортостан автономияһы 13 кантондан торған: Арғаяш, Бөрйән-Тәңгәүер, Ете ырыу, Дыуан, Ҡыпсаҡ, Көҙәй, Табын, Ҡошсо, Тамъян-Ҡатай, Туҡ-Соран, Үҫәргән, Юрматы һәм Ялан.
Өфө губернаһына Бәләбәй, Бөрө, Златоуст, Миңзәлә, Стәрлетамаҡ һәм Өфө өйәҙҙәре ингән, ә Ырымбур губернаһында Верхнеуральск, Ырымбур, Үр өйәҙе, Троицк һәм Силәбе өйәҙҙәре тороп ҡалған.
Өфө өлкәһе 8 өйәҙҙән торған: (Бәләбәй, Бөрө, Бөгөлмә, Боғорослан, Миңзәлә өйәҙе, Стәрлетамаҡ, Өфө) һәм Силәбе өлкәһе), Ырымбур үҙе 4 (Быҙаулыҡ, Верхнеуральск өйәҙе, Ырымбур һәм Ырымбур өлкәһе Сергиевский өйәҙҙәренән торған.
быуаттарҙа башҡорттар йәшәгән бөтөн территория Алтын Урҙа хакимлығы аҫтында булған, ә ул тарҡалғандан һуң Башҡортостан территорияһы Ҡазан ханлығы, Нуғай Урҙаһы һәм Себер ханлығы составына ингән.
1922 йылда Башҡорт АССР-ы 296 улустан һәм 3698 ауыл советынан торған 8 кантонға (Арғаяш, Бәләбәй, Бөрө, Йылайыр, Мәсәғүт, Стәрлетамаҡ, Тамъян-Ҡатай һәм Өфө) бүленгән.
Был турала белдереү һәм тейешле закон проекты Австрия рейхсратында бик тыныс ҡабул ителә; тик младочехтар ғына осраҡлы хәл менән файҙаланып, тағы ла бер ҡабат Австрия тажын Богема тажынан айырыуын талап иттеләр.
Венгрия рейхстагында оппозиция шау-шыу ҡуптара: венгр закондарында морганатик никах тигән төшөнсә юҡлығын һәм шуның өсөн Франц Фердинандтың никахы тулыһынса законлы булырға тейеш тигән фекерҙә ныҡ торалар.
Франц Фердинандтың олатаһы, Наполеон тарафынан француз интервенцияһы барышында Мексика тәхетенә ултыртылған эрцгерцог Максимилиан 1866 йылда ир туғандарының берәйһенең файҙаһына таждан баш тартыу мөмкинлеген дә ҡараған.
Был аҙымды ул Габсбургтар тажын һаҡлап ҡалыу ниәтенән эшләргә булған, әммә яҡын арала Икенсе империя режимы емерелеүе һәм Максимилиандың үҙенең дә атылып үлтерелеүе был планды юҡҡа сығара.
Франц Фердинанд менән ҡаршылыҡтарҙың көсөргәнешлеген уның сәйәси оппоненты — Венгрияның премьер-министры граф Иштван Тисаның: «Әгәр ҙә тәхет вариҫы үҙенең планын тормошҡа ашырырға ниәт итһә, мин уға ҡаршы мадьяр милли революцияһы күтәрәм», тигән һүҙҙәре асыҡ дәлил.
10 сәғәттә йыйылған халыҡ менән сәләмләнгән алты машинанан торған кортеж (эрцгерцог һәм графиня Хотек икенсе машинала Потиорек менән бергә ултырғандар), полицияның үҙәк отделениеһын үтеп китә.
Аҙаҡҡы сәфәрендә ул үҙе менән Клерикаль — халыҡ партияһы рәйесе граф Зичиҙы алып барғыһы килә, әммә ул ваҡыттағы Венгрия министр — президенты Селль ҡаршы төшә һәм Франц Фердинандҡа граф Зичи менән барыуҙан баш тартырға тура килә.
Франц Фердинанд Карл Людвиг Йозеф фон Габсбург эрцгерцог д ' Эсте (; 18 декабрь 1863 йыл, Грац, Австро-Венгрия — 28 июнь 1914 йыл, Сараево, Австро-Венгрия) — Австрия эрцгерцогы.
1896 йылда атаһы үлгәндән һуң Австро — Венгрия тәхетенә ултыра, әммә Франц Фердинандты был тәхеткә күпкә алдараҡ — Франц Иосифтың берҙән-бер улы кронпринц Рудольфтың 1889 йылда үҙ-үҙенә ҡул һалғандан һуң — әҙерләй башлайҙар.
Әллә машиналар бик тиҙ барғанғамы, әллә шартлау тауышын ишетеү менән эш бөткән, тип һанағанғамы, Принцип, Мехмедбашич һәм Кубрилович һымаҡ уҡ, бер нәмә эшләмәй: бомба менән дә, револьвер менән дә ҡулланмай.
"Кутузов" исемендәге Орел стратегик һөжүм операцияһы "Кутузов" — совет һөжүм операцияһы , ул 1943 йылдың 12 июленән 18 авгусҡа тиклем Курск һуғышы ваҡытында Орел янындағы дошмандың күмәк төркөмөн тармар итеү өсөн алып барылды.
Боронғо Римдең беҙҙең эраға тиклем 578—535 йылдарҙа хакимлек иткән алтынсы батшаһы Сервий Туллий индергән система буйынса, йәмиғиәттең иң түбән ҡатламына ҡараған һәм бер ниндәй ҙә мөлкәте булмаған кешеләр.
т. осорҙоң һуңғы быуатында йәшәгән полководец һәм сәйәси эшмәкәр Гай Марий ваҡытынан Рим ғәскәрен пролетарийҙар иҫәбенә тулыландырыу ғәҙәти күренешкә әйләнә.
Башҡа һүҙбәйләнештәрҙә лә шулай уҡ ҡулланыла: — отпрыск, потомок, детище, дитя; нәҫел, тоҡом, емеш, ҡаҙаныш, бала; — род, потомство; ырыу, зат, төркөм, нәҫел, быуын; — племя, раса; ҡәбилә, млләт, туған, раса; — молодёжь; йәштәр, йәш-елкенсәк.
Владимир Даль төҙөгән «Бөйөк урыҫ йәнле теленең аңлатмалы һүҙлеге» буйынса — пролетарий — ерһеҙ һәм йорт-ҡураһыҙ ярлы крәҫтиән, йорт-ерһеҙ, төлөкһөҙ, төйәкһеҙ, әрәмтамаҡ.
Күп кенә пролетарийҙар тамаҡ хаҡы иҫәбенә абруйлы һәм билдәле шәхестәргә төрлө ваҡ хеҙмәт күрһәтеү менән шөғөлләнгән, уларҙы маҡтап рекламалаған һәм бер үк ваҡытта пролетарийҙарға махсус бүленгән социаль ярҙамды алыу маҡсатында уларға баҫым да яһаған.
быуатта Испанияға емерелеп барған Византиянан сиғандар килеп, Андалусия провинцияһының көньяҡ ярында урынлаша; йолалары буйынса, урындағы мавритан, йәһүд, испан музыка сәнғәтен отоп алыуҙан фламенко килеп сыға.
Ҡатын-ҡыҙ бейеүсе образының төп өлөшө — бейеү күлдәге, тип исемләнә — фламенко өсөн ғәҙәти оҙон күлдәк, төрлө төҫтәге борсаҡлы дауарҙан тегелә, ҡатмар менән биҙәлә .
Дебрецен ҡалаһы Будапешттан көнсығышҡа табан 220 километр һәм Ньиредьхазанан 50 км көньяҡтараҡ Урта Дунай тигеҙлегендәге тарихи төбәк - Альфельдта урынлашҡан.
1944 йылдың октябрендә уның эргә-тирәһендә уҙғарылған Дебреценская операцияһынан һуң, ҡалалағы биналарҙың 50 % бөтөнләй юҡҡа сыға, тағы 20 % емерелеүҙәргә дусар була.
быуаттың икенсе яртыһында Дебрецен ҙурлығы буйынса Венгрияла Будапешт һәм Мишкольцтан һуң, өсөнсө урында була, 90-сы йылдарҙа — Мишкольцтан сәнәғәт көрсөгө сәбәпле халыҡтың күсенеүенә күрә, икенсе урынға менә.
быуат уртаһында төрөктәр баҫып алған осорҙа Дебрецен Трансильвания етәкселегенә бойһондорола һәм 1693 йылға тиклем яртылаш автономиялы килеш, Венгрияның башҡа биләмәләре менән Габсбургтар дәүләтенә инә.
Көньяҡта —Волгоград өлкәһе, көнбайышта — Воронеж һәм Тамбов өлкәләре, төньяҡта — Пенза, Һамар, Ульяновск һәм Ырымбур өлкәләре менән сиктәш, көнсығышта Рәсәйҙең Ҡаҙағстан менән дәүләт сиге үтә.
Шағирә «Ҡыҙ хәтере» , «Мин кем?» , «Ҡояшлы йыр» , «Йәй ҡыҙы» , «Ҡанатлы йөрәк» исемле йыйынтыҡтарына тупланған шиғырҙарында, поэмаларында заман һулышын һиҙгер тоя һәм уның көнүҙәк мәсьәләләрен күтәрә, уның шиғри әҫәрҙәрендә ил менән халыҡтың киләсәге өсөн хәүефләнеү мотивтары өҫтөнлөк итә.
Лирик-фәлсәфәүи шиғырҙарында һәм поэмаларында ул кешенең ерҙәге тәғәйенләнеше, кешеләр араһындағы мөнәсәбәттәр, кеше менән тәбиғәт араһындағы бәйләнештәр хаҡында уйлана, тормош асылына төшөнөргә ынтыла.
Тәнзилә Дәүләтбирҙина үҙен шағир-тәржемәсе итеп тә танытты: Владимир Высоцкий, Александр Сергеевич Пушкин, Марина Цветаева һәм башҡа әҙиптәрҙең шиғырҙарын башҡорт теленә тәржемә итте.
Уларҙың күпселеге Диңгеҙбай, Хәсән, Имәләй , Ҡасҡын , Кинйәғол, Үтәкәй исемле тарихи башҡорт ауылдарында һәм Ырғыҙ, Костино ҡасабаларында йәшәй.
Уң яҡтан Мурафаны Майское ауылы эргәһендә тағы бер иғтибарға лайыҡ сығанаҡ һуғара, Жмеринка-Шаргород трассаһынан бер километр алыҫлыҡта, тирмән янында тағы бер сығанаҡ-ҡоҙоҡ бар.
Елена Казовская үҙенә Эль Казовский тигән ир-ат псевдонимын һайлай, һәр ваҡыт Зинаида Гиппиус йәки ҡыҙ-кавалерист Надежда Дурова һымаҡ ирҙәр костюмы кейеп йөрөй, Эль тигән ир-ат исеменән яҙа.
Үҙ карьераһында Сторхамар, Монктон Уайлдкэтс, Бе-Комо Драккар, Юргорден, Ред Булл, Эдмонтон Ойлерз, Филадельфия Флайерз, Лугано, Салауат Юлаев һәм СКА командаларында нығынып өлгөрә.
Тик уртаҡ фекергә килә алмай, һөйләшеүҙәр өҙөлә һәм былтыр Швейцарияла уҙған донъя беренселегенән һуң «Салауат Юлаев» командаһы етәкселеге уға Өфөгә килергә тәҡдим яһай.
Күптәр, НХЛ менән бер рәттән сағыштырмаһа ла, беҙҙең илдә хоккейҙың Европанан күпкә көслөрәк икәнен иҫбатлағас, легионер үҙен Башҡортостан командаһында һынап ҡарарға ниәтләй.
1830 йылдың 16 ғинуарында үҙәк губерналарҙағы бөлгөнлөккә төшкән удел крәҫтиәндәрҙе көнсығыш губерналарҙағы дәүләт ерҙәренә алышыу тураһында закон проекты сыға.
Өҫтәмә рәүештә «башҡорттарҙы уделға күсерәләр, Императорҙы алдап башҡорттарҙы ниндәйҙер сенатор Медведевҡа һатҡандар, икмәк кибеттәре төҙөү һылтауы менән сенатор Медведевҡа йорттар һәм ниндәйҙер башҡа конторалар төҙөйҙәр» тигән хәбәрҙәр ҙә ваҡиғалар үҫешен тиҙләтә.
Тиҙҙән ихтилал Пермь губернаһының Көнгөр һәм Красноуфимск өйәҙҙәрен, шулай уҡ Өфө губернаһының Бөрө, Троицк, Өфө, Бәләбәй өйәҙҙәрен солғап ала.
Миҫал өсөн, ҡытай һуғыш алымдары менән сыҡҡан быуындарҙы ултыртырға, цигун күнекмәләренә, акупрессура, энә ҡаҙау кеүек халыҡ медицинаһына өйрәнергә мөмкин.
Әҙерлек программаһына махсус акробатика, мәргәнлек, атлетика, хәрби-спорт йыйылмаһы, шулай уҡ яңғыҙ, парлап йәки төркөм менән, ҡоралһыҙ йәки ҡорал менән ҡаршы тороу күнекмәләре индерелгән.
Джиу-джитсу, дзюдо, карате, айкидо менән шөғөлләнгән спортсылар уйлап тапҡан яңы һуғыш алымын полиция, таможня, юстиция министрлығы, бундесвер хеҙмәткәрҙәре ҡуллана башлай.