polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
1964 йылда бойондороҡһоҙлоҡ иғлан ителгәндән һуң ил «Малави» тип атала башлай — бер яҡтан, ул Ньяса күленең икенсе исеме, икенсе яҡтан, банту телле халыҡтар төркөмөн берләштергән этноним булып тора.
Ваҡыт үтеү менән хәҙерге Малави биләмәһенең күпселек өлөшөн, шулай уҡ хәҙерге Мозамбик һәм Замбияның бер өлөшөн үҙ эсенә алған Малави империяһы Малави күленең көньяҡ-көнбайыш ярҙарындағы биләмәнән башлана.
Саванналар өсөн типик хайуандар донъяһы филдарҙан, буйволдарҙан, мөгөҙморондарҙан, антилопаларҙан, зебраларҙан, жирафтарҙан, арыҫландарҙан, леопардтарҙан, гепардтарҙан, шакалдарҙан, гиеналарҙан һ.
Илдең төньяҡ өлөшөндә — билдәле бейеклек бүлкәте булған миҙгелле тропик урмандар, ҡалған территорияла ксерофитлы тропик урмандар, баобабтар менән акация саванналары һәм пальмалар менән парк саваннаһы өҫтөнлөк итә.
Этник состав — малави ҡәбиләләре төркөмө — 60 % тирәһе, макуа — яҡынса 20 %, яо — 13 %, нгони — 5 %, нгонде — 2 %, фипа — 1 %, ҡалаларҙа һиндтар һәм инглиздәрҙең аҙ һаны.
Яр буйы биләмәләре аша чева халҡы португалдарҙан һәм ғәрәптәрҙән Мозамбикҡа йәки Бразилияға португал плантацияларына ебәрелгән ҡолдарға алмашҡа фил һөйәге һәм тимер ала.
Малавиҙың төньяғында урынлашҡан Урахтан 2,3-2,5 млн йәштәге гомининдың аҫҡы яңаҡ һөйәге -18-501 менән ҡарағанда австралопитектар менән тығыҙыраҡ бәйле булыуы мөмкин.
Ваҡ ғәскәр башлыҡтары араһындағы һуғыштар һәм ҡолдар менән һатыу итеү арта барыу арҡаһында империяның үҙәк власын ҡаҡшай, һәм империя быуат башында бөлгөнлөккә төшә башлай.
«Газпром нефтехим Салауат» бензин, дизель яғыу, керосин, полиэтилен, бутил спирттары, дваэтилгексанол, пластификатор ДОФ, толуол, сольвент, ҡыҫылған газдар, бензол, стирол, этилбензол, фталь ангидрид, пластификаторҙар, полистиролдар, силикагелдәр, цеолит катализаторҙар, коррозия ингибиторҙар, көкөрт, аммиак, карбамид, гликолдәр, аминдар, пластмассанан көнкүреш әйберҙәре һәм башҡа продукция етештерә.
«Газпром нефтехим Салауат» асыҡ акционерҙар йәмғиәте (2011 йылға тиклем — «Салауатнефтеоргсинтез», «СНОС» асыҡ акционерҙар йәмғиәте) — Рәсәйҙең иң ҙур нефтехимия компанияларының береһе, «Газпром» асыҡ акционерҙар йәмғиәте составына инә.
Артабанғы йылдарҙа Фәрит Яруллиндың «Шурәле»һендә , классик һәм милли балеттарҙа, Александр Крейндын «Лауренсия»һында , Петр Чайковскийҙың «Спящая красавица»һында , Александр Ключаревтың «Горная быль» балетында , Адольф Адандың «Жизелендә» , Лео Минкустың «Дон Кихотында» бейей.
Хореограф булараҡ, Нинель Юлтыева Борис Асафьевтың «Баҡсаһарай фонтаны», Людвиг Минкустын «Баядерка», Петр Чайковскийҙың «Лебединое озеро» һәм «Спящая красавица», Николай Римский-Корсаковтың «Шәхерезада» һәм башҡа спектаклдәрҙе ҡуйҙы.
Оҙаҡ йылдар Н. К. Крупская исемендәге Ленинград мәҙәниәт институтының Ҡазан филиалында (аҙаҡ Ҡазан дәүләт мәҙәниәт институты, хәҙер — Ҡазан мәҙәниәт һәм сәнғәт дәүләт университеты) уҡыта.
Нинель Юлтыева 1974 йылдан 1977 йылға тиклем Мысырҙа эшләй, унда ул Ҡаһирә балет төркөмөнөң солисттар төркөмөн алып бара һәм художество етәксеһе, балетмейстер вазифаһын башҡара.
Үҙенең тормош юлы, ижади эшмәкәрлеге, фиҙакәрлеге менән, Нинель Дауыт ҡыҙы Юлтыева шәхестең ниндәй юғары рухи бейеклектәргә күтәрелә алыуына сағыу бер миҫал булып тора.
Гуамдың төньяғындағы Ритидиан-Бич мәмерйәһенән 2180-30 йыл элек билдәләнгән 1 и 2 өлгөләрендә митохондриаль гаплотөркөм асыҡланған, 1 өлгөһөндә -хромосома 22-201 гаплотөркөмө билдәләнгән.
Чаморроларҙың шулай уҡ макахна йәғни какахна , тылсымлы һәләттәре менән шамандары һәм сурухану йәғни суруханалары — үҫемлектәрҙең төрлө төрҙәрен һәм дарыу эшләү өсөн тәбиғи материалдар ҡулланған дауалаусылары була.
Сурухану «таота-моа» асыуына дусар булмайынса, үҙ өйөндә үҫемлектәрҙе һәм башҡа тәбиғи материалдарҙы хәүефһеҙ йыя алған берҙән-бер кешеләр тип иҫәпләнә.
1940-сы йылдар уртаһына тиклем утрауҙа бик күп ҡоштар булған, һуңынан уларҙың күбеһе Икенсе донъя һуғышы аҙағында осраҡлы ғына индерелгән йылан — көрән бойга арҡаһында юҡ ителгән.
Урындағы хөкүмәт ҡәтғи төҙөлөш нормалары индергәндән һуң, йорт һәм предприятие хужаларының күбеһе үҙ конструкцияларын тимер-бетон ҡулланып төҙөй һәм көслө дауылға ҡаршы тәҙрә ҡапҡастары ҡуя башлай.
Ул донъя океанының иң тәрән нөктәһенән — 10 911 м тәрәнлектәге "Челленджер упҡындары"нан төньяҡ-көнсығышҡа табан 340 саҡрым алыҫлыҡта Мариан уйпатлығы буйлап һуҙылған.
Кёппен классификацияһы буйынса Гуамда климат дымлы тропик һанала, әммә март та иң ҡоро ай булараҡ төньяҡ-көнсығыштан миҙгелле пассат менән йомшарыусы тропик муссон климат классификацияһына тура килә.
Икенсе донъя һуғышына тиклем Тымыҡ океанда биш Америка территориаль берәмеге иҫәпләнә: Микронезияла Гуам һәм Уэйк атоллы, Полинезияла һәм Филиппинда Америка Самоаһы һәм Гавайҙары.
Гуамда Америкаға тулы бойондороҡһоҙлоҡ өсөн хәрәкәт бар, әммә Гуам халҡының күбеһе киңерәк автономия алып, хәҙерге статусын модификациялы рәүештә һаҡлап ҡалыуҙы өҫтөн күрә.
Тереклектең ғәжәйеп үҙенсәлектәренең береһе: уларҙың төҙөлөшөндәге һәм тереклегендәге оҡшашлыҡ һәм, шул уҡ ваҡытта, ғәйт күп төрлөлөкте булдырыусы айырмалар.
Фибрилляр аҡһымдар күҙәнәктәрҙең һәм туҡымаларҙың структураларын барлыҡҡа килтереүҙә ҡатнашҡан микрофиламенттарҙы, микроторбаларҙы, фибрилл ептәрҙе төҙөй.
Фермент һәм ул тәьҫир иткән матдәләр ҙурлыҡтарының шундай нисбәте, ферменттың каталитик активлығы уның бөтә молекулаһы менән түгел, ә ҙур булмаған өлөшө — ферменттың актив үҙәге менән билдәләнелә, тип фекерләргә нигеҙ бирә.
Юғары төҙөлөшлө хайуандар күҙәнәктәренең бөтә төр хәрәкәткә булған һәләтен, шул иҫәптән мускулдарҙың ҡыҫҡарыуын, шулай уҡ ябай төҙөлөшлөләрҙә керпексәләрҙең елпелдәп тороуын, ҡамсылыларҙың хәрәкәтен, айырым ҡыҫҡартып тороусы аҡһымдар башҡара.
Мәҫәлән, бөтә умыртҡалы хайуандар: балыҡтар, амфибиялар, ҡоштар, һөтимәрҙәр ҡанының ҡыҙыл күҙәнәктәрендә бөтә хайуандарҙа бер үк функцияны үтәүсе — кислород йөрөтөүсе аҡһым гемоглобины бар.
Төрлө физик һәм химик факторҙар — юғары температура, күп кенә химик матдәләр, нурландырыу, механик баҫым яһау — тәьҫире аҫтында аҡһымдың икенсел һәм өсөнсөл структураларын тотоп тороусы көсһөҙ бәйләнештәр өҙөлә һәм молекула тарҡала.
Сит аҡһымдарҙың һәм күҙәнәктәрҙең организмға килеп эләгеүе була, шунда уҡ был ят күҙәнәктәрҙе үҙенә бәйләүсе һәм зарарһыҙландырыусы айырым аҡһымдар эшләнеп сыға башлай.
Әгәр ҙә бер аминокислота быуынының оҙонлоғо 35— 37 нм икәнен иҫәпкә алғанда, йөҙәрләгән аминокислота ҡалдыҡтарынан торған аҡһым макромолекулаһының оҙонлоғо бер нисә тиҫтә нанометр булырға тейеш.
Был аҡһым төҙөлөшөнөң бөтә үҙенсәлектәре уның беренсел структураһы менән, йәғни полипептид сынйырҙа аминокислоталарҙың составы һәм уларҙың сиратлашып килеү тәртибе менән, билдәләнеүен аңлата.
Юғары активлы, еңел үҙгәреүсән структуралы аҡһымдар катализатор функцияһын үтәй, шулай уҡ тышҡы мөхиттән, күҙәнәккә сигналдарҙы ҡабул итеү һәм тапшырыу өсөн файҙаланыла.
Физик һәм химик факторҙарҙың тәьҫиренән аҡһымдарҙың структураны ҡайтмалы үҙгәртеүгә булған һәләте бөтә тере системаның иң мөһим үҙсәнлеге — ярһыусанлыҡ нигеҙендә ята.
Ҡорос кеүек ҡаты, тотороҡло кератин аҡһымынан хайуандарҙың һаҡланыу һәм агрессия ҡоралы — мөгөҙҙәре, тояҡтары, панцирҙары, тырнаҡтары, ҡанаттары, сәстәре яһалған.
Бик әҙ генә тәьҫир аҫтында, мәҫәлән, тоноҡ ҡына яҡтылыҡтан йәки еңелсә генә ҡағылыуҙан, үҙгәреүсән ифрат тотороҡһоҙ аҡһымдар бар.
Толпар — «Алпамыша батыр», «Алмабатыр менән Алмабикә», « Таҙ батыр» әкиәттәре, шулай уҡ « Алдар менэн Зөһрә» « Ҡузыйкурпәс менэн Маянһылыу», «Ҡоблан батыр» эпостарының персонажы.
2 ноябрҙә РКП ҮК Ойоштороу бюроһы комиссияның был ҡарарын раҫлай.1922 йылдың 9 ноябрендә ВЦИК Президиумы үҙенең Тамьян-Ҡатай кантонын күсереү тураһындағы 17 августағы ҡарарының 3-сө пунктын үҙгәртергә ҡарар итә,ә Көньяҡ Уралдың башҡа сәнәғәт төбәктәре Силәбегә китә.
1917 йылдың декабрендә Бөтә башҡорт ойоштороу ҡоролтайы «Башҡортостандың автономиялы идараһы тураһында» ҡарарын ҡабул итә, уға ярашлы Башҡортостан мөхтәриәте туғыҙ кантондан тора: Барын-Табын, Бөрйән-Түңгәүер, Ете ырыу, Иҫкен-Ҡатай, Ҡыпсаҡ, Ҡыуаҡан, Тамъян, Туҡ-Соран һәм Үҫәргән.
1919 йылдың башына ҡарата Башҡортостан мөхтәриәте 13 кантондан тора: Арғаяш, Бөрйән-Түңгәүер, Дыуан, Ете ырыу, Көҙәй, Ҡошсо, Ҡыпсаҡ, Табын, Тамъян-Ҡатай, Туҡ-Соран, Үҫәргән, Юрматы һәм Ялан.
1919 йылда төньяҡта — Златоуст районы, көнсығышта — Силәбе губернаһы, көньяҡта — Бөрйән-Түңгәүер кантоны, көньяҡ-көнбайышта — Ҡыпсаҡ-Ете ырыу кантоны, көнбайышта — Юрматы кантоны һәм төньяҡ-көнбайышта Көҙәй кантоны менән сиктәш була.
1922 йылда төньяҡ-көнсығышта һәм көнсығышта — Силәбе губернаһы, көньяҡта — Йылайыр кантоны, көньяҡ-көнбайышта — Стәрлетамаҡ кантоны һәм төньяҡ-көнбайышта Өфө кантоны менән сиктәш була.
Ул 1921—1922 йылдарҙа Волга буйында булған аслыҡ эҙемтәләренең кантонға ҡағылыуын яҙа: «. ауылдарҙа мал бөтөнләй юҡ, хатта бесәй менән эттәр ҙә һирәк осрай, уларҙы аслыҡ ваҡытында ашап бөтөргәндәр …»Мәҫәлән, Үҙән улысы Хәмит ауылында аслыҡҡа тиклем 300 кеше, 80 шәхси хужалыҡ, 380 эш аты, 400 һыйыр булһа, аслыҡтан һуң 162 кеше, 48 шәхси хужалыҡ, 15 ат, 10 һыйыр ҡалған.
Кантон башҡарма комитеты, РКП канткомы һәм кантондың яуаплы хеҙмәткәрҙәре 1922 йылдың 26, 28 августында һәм 1 сентябрендә Тамьян-Ҡатай кантонын Силәбе губернияһына күсереүгә ҡаршы ҡарарҙар сығара.
1922 йылдың 17 авгусында ВЦИК«Башҡорт Автономниялы Совет Республикаһының сиктәрен өҫтәмә киңәйтеү тураһында» декрет ҡабул итә,уның буйынса Тамьян-Ҡатай ерҙәре Силәбе губернияһына китергә тейеш була.
1919 йылдың 20 мартындағы «Үҙәк Совет власы менән Башҡорт хөкүмәте араһында Башҡорт совет автономияһы тураһында килешеү»гә ярашлы республика территорияһы 13 кантондан тора, уның араһында Тамъян-Ҡатай кантоны ла була.
ВЦИК-тың 1924 йылғы 15 декабре ҡарарына ярашлы, Тамъян-Ҡатай кантоны 8 улыс, ә ВЦИК-тың 1926 йылдың 14 июндәге декреты буйынса — 8 улыс һәм үҙаллы Ломовка ауыл Советы төҙөлә.
1947 йылда ул Мәскәүҙәге КПСС Үҙәк Комитеты ҡарамағындағы Ижтимағи фәндәр академияһы аспирантураһына уҡырға инә һәм 1950 йылда философия фәндәре кандидаты ғилми дәрәжәһенә диссертация яҡлай.
Аспирантының был уңышы менән ҡотлап, РСФСР-ҙың Педагогия фәндәре академияһы ағзаһы, профессор Александр Леонтьев: «Фатима Хәмит ҡыҙы, һеҙ — философия фәндәре кандидаты булған беренсе башҡорт ҡыҙы!» — тип, докторлыҡ диссертацияһын яҡларға тәҡдим итә.
Фатима Хәмит ҡыҙы Мостафина тырышлығы менән республика өсөн бик кәрәкле уҡыу йорттары асыла: Башҡорт дәүләт педагогия институты (хәҙерге Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты), Салауат, Сибай, 2- се һанлы Өфө педагогия училищеһы, Кумертау педагогия училищеһы; Өфө ҡалаһында космонавт В. М. Комаров исемендәге Пионерҙар һәм уҡыусылар һарайы төҙөлә, республика ҡала һәм райондарында Балалар ижады үҙәктәре эшләй башлай.
Фатима Хәмит ҡыҙы Мостафина 1913 йылдың 26 декабрендә Һамар губернаһы Николаевск өйәҙенең Диңгеҙбай ауылында Хәмит һәм Ғәзизә Мостафиндар ғаиләһендә тыуған.
1773 йылдың март айында ауылда академик Петер Симон Паллас булып киткән, бының тураһында ул үҙенең яҙмаларында мәғлүмәт бирә:«Ехали по большей части по льду р. Уфы мимо некоторых башкирских деревень до Шокур-аула. Щастливые башкирцы имеют в сей стране великое земледелие и водят пчел, довольно скота и дичиною в около лежащих горных дремущих лесах весьма изобилуются. Охота на куниц, оленей. Башкирцы имеют постоянные деревни. В башкирской деревне Шиг-гири-аул в 15 верстах вниз по Уфе переминил лошадей»
Ғилми эшмәкәрлеге араһында башҡорт халыҡ көйҙәрен нотаға һалыу, йыр-көй байлыҡтарын баҫып сығарыуға әҙерләү менән бәйле хеҙмәттәр мөһим бер йүнәлеште билдәләй.
80-се йылдар аҙағында Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтында уның концепцияһы нигеҙендә өс томдан торасаҡ «Башҡорт халыҡ музыка сәнғәте» тигән капиталь хеҙмәт планлаштырыла.
Рәхмәтулла Бүләкәновҡа , йәштәрҙән Азат Айытҡоловҡа, Юлай Ғәйнетдиновҡа, Зыя Хәлиловҡа тиклем күп кенә халыҡ музыканттары тураһында ҡыҫҡаса мәғлүмәт биргән.
Фәрит Камаев башҡорттоң оҙон көйҙәрендә йыр тексының, көйҙөң, шуға нигеҙ булған тарихи ваҡиғаның органик берлеген, йырҙы, көйҙө ижад итеүсенең шәхесе, ул йәшәгән мөхит, тормош-көнкүреш шарттары, традицияларҙың йәшәйеше, халыҡ тарихын иҫәпкә алып өйрәнеүсе ғалим, киң ҡоласлы, тәрән һәм оригиналь фекерле музыка белгесе булып өлгөрә.
Башҡорт халҡының тарихи йырҙарында Фәритте, бер яҡтан тарихилыҡ, уй-фекерҙәр юғарылығы таң ҡалдыра, икенсе яҡтан, һүҙ һәм көйҙөң теүәллеге, төҙөклөгө, камиллығы һоҡландыра.
Халыҡ тарихы, этнография менән ҡыҙыҡһыныу уны башҡорт халыҡ йырҙарын башҡарыуҙа айырым ырыу-ҡәүемдәргә, тарихи-этнографик зоналарға хас локаль үҙенсәлектәрҙең тәбиғәтен асыҡлауға алып килә.
Фәрит Камаев халыҡ араһына сығып, йыр ҡомартҡылары йыйғанда ла, төрлө төбәктәрҙә һәм төрлө ваҡытта яҙып алынған йыр-көйҙәрҙе асыҡлағанда сағыштырма ысул ҡулланып хаталаныуға юл ҡуймайынса эш итеү ысулдарын аса.
Алтай, Монголия, Румыния, Башҡортостандың көньяғы, Башҡортостандың Урал аръяғы, Ҡурған һәм Силәбе өлкәләре буйлап экспедицияларҙа 4 меңдән ашыу халыҡ йырҙарын һәм инструменталь көйҙәрен йыйған, 2 меңдән ашыуын нотаға һалған.
Фәрит Камаев башҡорт халыҡ йырҙарының, классик оҙон көйҙәребеҙҙең композицион-ритмик үҙенсәлектәрен йырҙарҙың һүҙҙәре, поэтик текстың төҙөлөшө менән сағыштырып өйрәнеүҙе асылда билдәле бер тикшеренеү методикаһы кимәленә күтәрә.
“Көньяҡ-көнбайыш башҡорттарында йырҙы башҡарыу манераһында хикәйәләү элементы өҫтөнлөк итһә, көньяҡ-көнсығышта һуҙыңҡырап, биҙәкләп йырлау йыш осрай.
Ә инде Ҡурған әлкәһендә йәшәүсе ялан-ҡатайҙар башҡарыуында йыш ҡына оҙон көйлө йырҙың һәр строфаһында беренсе, өсөнсө юлдарҙы, хатта һәр бер юлды һуҙып, «Э-э-эй» тип башлау киң таралған.
Бына 1983 йылдың июлендә экспедиция ваҡытында Ҡурған әлкәһе Сафакүл районының Оло Солтан ауылында талантлы йырсы Хәлит Сабит улы Асҡаровтан яҙып алынған «Низаметдин» тигән йырҙың бер строфаһы нисегерәк йырлана:
«Уның диссертацияһы айырыуса ныҡ тәьҫир итте. Фәриттең структура анализына, фәнни билдәләмәләр, һығымталар теүәллегенә ынтылышы, күп йылдар ныҡышмалы эшләүе башҡорт музыка фәненә хаҡлы рәүештә ғорурланырлыҡ хеҙмәт өлгөһө бирҙе»
Текста йәнә шуға ла иғтибар итегеҙ: һуҙынҡы өнгә бөткән һүҙҙәргә күп ваҡыт -й йәки -у өндәре өҫтәлеп, үҙенсә ябыҡ ижек барлыҡҡа килтерә.
1979 йылдан алып Өфө дәүләт сәнғәт институтының фәнни һәм уҡытыу эштәре буйынса проректоы, 1989 йылдан башҡорт музыка һәм фольклоры кафедраһы мөдире, 1990 йылдан башлап фәнни эштәр буйынса проректор.
1640 йылдың ноябрендә капитан Филип Белл Лондонға Барбадостан былай тип хәбәр итә: «Вест-Һиндостанда Барбадостан алыҫ түгел Санта-Люсия исемле утрау бар. Һуңғы ваҡытта уға хәҙер ризыҡҡа, кейем-һалымға, ҡоралға һәм амуницияларға ныҡ мохтаж инглиздәр эйә була. Быларҙың барыһы ла уларға утрауҙа тороп ҡалыу ғына түгел, ә дошмандарға һәм индеецтарға ҡаршы көрәштә уны һаҡлап ҡалыу мөмкинлегенә эйә булыу өсөн кәрәк».
Көнсығыш яры уртаһында, Пралин-Бей ҡултығының төньяҡ өлөшөндә ятҡан Фригэт-Айленд ҡурсаулығы урындағы күп һанлы фрегаттарҙың, селәндәрҙең һәм урындағы һирәк осраған ҡоштарҙың: Рамье күгәрсененең һәм Санта-Люсия һарығошоноң оялары участкаһы булып тора;
Вье-Форҙан көнсығыштараҡ ятҡан Мария-Айленд ҡурсаулығы — «куве» һыйыр йыланы, бик һирәк осрай торған туҙбаш йыланы төрҙәренең, шулай уҡ һирәк осраусы «зандоли-те» ер кеҫәрткеһенең берҙән-бер йәшәү мөхите булып тора;
Рейнфорест милли паркы Морн-Гими түбәһе янындағы 19 000 акр ҡупшы тауҙар һәм үҙәндәр, ҙур абағалар, орхидеялар, ожмах ҡоштары һәм урындағы ағастарҙың күп төрҙәре өсөн йорт булып тора.
Утрауҙың көньяҡ-көнсығыш яры буйында урынлашҡан Манкоте-Мангрув ҡурсаулығы, Сейблз-Пойнттан төньяҡтараҡ, утрауҙа тәбиғи мангр урмандары үҫкән һуңғы урын булып тора.
Утрауҙың бөтә оҙонлоғо буйынса, төньяҡтан көньяҡҡа табан, Жими тауында һәм көньяҡ-көнбайышта янартау Питон массвында иң юғары иң юғары нөктәһе булып бейеклеге 400 метрҙан алып 900 м еткән үҙәк Барр-де-Л’Иль-Ридж тау сылбыры һуҙыла.
Сит илдән күбеһенсә Бразилиянан, Америка ҡушма штаттарынан, Бөйөк Британиянан, Кариб берләшмәһе илдәренән, Япониянан һәм Канаданан аҙыҡ-түлек, сәнәғәт тауарҙары, автомобилдәр һәм ҡорамалдар, яғыулыҡ индерелә .
Утрауҙа яҡынса 400 төр үҫемлек үҫә, күпселек урындарҙа пальмалар, төрлө ҡыуаҡлыҡтар, орхидеялар һәм антуриум кеүек башҡа экзотик сәскәләр тау битләүҙәрен, үҙәндәрҙе, йылға үҙәндәрен һәм хатта юл ситтәрен ҡаплаған тығыҙ келәм барлыҡҡа килтерә.
Тамсы рәүешле утрау яҡынса 44 саҡрым оҙонлоҡта һәм 23 саҡрым киңлектә, дөйөм майҙаны 617 саҡрым (Елгә ҡаршы утрауҙарының көньяҡ төркөмөндә ҙурлығы буйынса икенсе урында тора).
Сент-Люсияла агросеймал эшкәртеү, туҡымалар, кейем-һалым, мебель, ҡатырға таралар, тәмәке, әҙер кейем, батарейкалар һәм электрон приборҙар, эсемлектәр етештереү үҫешкән.
Генерал-губернатор хөкүмәтте төҙөргә ҡуша һәм парламент хуплағандан һуң уның составын раҫлай, Сенат ағзаларын тәғәйенләй, премьер-министр тәҡдиме менән парламентты тарата һәм яңы һайлауҙар тәғәйенләй, закондарға ҡул ҡуя һәм юғары дәүләт чиновниктарын тәғәйенләүҙе раҫлай.
Алты сенатор — премьер-министр тәҡдиме буйынса, өсәүһе — оппозиция лидеры тәҡдиме менән, ҡалғандары дини, иҡтисади һәм социаль төркөмдәр тәҡдиме буйынса тәғәйенләнә.
быуатта башында Благовещен заводы, Ҡытау‑Ивановка заводы, Ҡытаутамаҡ заводы, Минйәр заводы, Эҫем заводтары, Әшә‑Балашов заводы, Өфө баш тимер юл оҫтаханалары, суйын‑баҡыр ҡойоу механика заводы , 11 таҡта ярыу заводы, 7 кирбес заводы, 3‑әр һыра ҡайнатыу һәм шарап заводтары, күн заводы, ағас эшкәртеү фабрикаһы, һабын ҡайнатыу заводы, столяр‑мебель яһау йорто әм башҡа предприятиелар эшләй.
1922 йылда өйәҙ бөтөрөлә, уның төп территорияһы — Өфө кантоны составына, 9 улусы (Әшә‑Балашов, Ерал, Илек, Ҡарауыл, Ҡытау‑Ивановка, Минйәр, Сергиевск, Эҫем, Ҡытаутамаҡ) Силәбе губернаһы Златоуст өйәҙенә инә.
1879 йылда — 25 (Архангел, Баҡай, Благовещен, Богородский, Бүләкәй‑Көҙәй, Воскресенка, Дмитриевка, Дыуанай, Йомаш, Илек, Ҡазан, Ҡара Яҡуп, Ҡытау, Ҡытаутамаҡ, Ҡырмыҫҡалы, Надеждино, Никольск, Нуғай, Осоргин, Петропавловка, Покровка, Сафар, Урман‑Көҙәй, Шәрип, Эҫем), 1917 йылда 43 улус була.
Дөйөм идара Ҡазан һарайы приказы менән башҡарыла, воеводалар тәғәйенләү — Разряд приказы, күрше халыҡтар менән дипломатик мөнәсәбәттәр — Илселек приказы, һарай улустары һәм ауылдары Оло һарай приказы ҡарамағында була.
Сиктәре: төньяҡ‑көнбайышта — Кама йылға һул яры буйлап ; көньяҡ‑көнсығышта һәм көньяҡта – Тубыл йылға үрге ағымынан, Яйыҡ йылға урта ағымынан һәм уның ҡушылдығы Илектән алып Оло һәм Кесе Өйәҙән йй.
быуат аҙағында төньяҡ‑көнбайышта – Бөрө өйәҙе, төньяҡ‑көнсығышта һәм көнсығышта – Троицк өйәҙе, көньяҡ‑көнсығышта — Верхнеурал өйәҙе, көньяҡта – Стәрлетамаҡ өйәҙе, көньяҡ‑көнбайышта Бәләбәй өйәҙе менән сиктәш була.
Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре, Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре , Башҡортостандың мәғариф отличнигы .
Ул 400-ҙән ашыу фәнни хеҙмәт, шул иҫәптән 30-ҙан артыҡ монография, мәктәп уҡыусылары һәм юғары уҡыу йорттары студенттары өсөн 40-тан артыҡ уҡыу әсбабы һәм уҡыу-методик ҡулланма авторы.
Әсхәбтәр Исламдың нығыныуына айырата ҙур өлөш индергән кешеләр, сөнки Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең вафатынан уның эштәре, ҡылыҡтары һәм ниәттәре тураһында һөйләп ҡалдыралар .
Һуңғылары араһында иң лайыҡлылары 4 хәлиф — хаҡ имам: Әбү Бәкер, Ғүмәр ибн әл-Хәттаб, Усман һәм Али ибн Әбү Талип; улар артынан Мөхәммәт Пәйғәмбәр ожмахҡа инәсәктәрен әйтеп ҡалдырған 6 сәхәбә һәм Пәйғәмбәребеҙҙең ейәндәре Хәсән менән Хөсәйен
Ҡатындар араһынан тәүге булып Ислам ҡабул итеүсе -Пәйғәмбәрҙең беренсе хәләл ефете Хәҙисә; ирекле ирҙәр араһынан беренсе булып Әбү Бәкер иман килтерә, балалар араһынан — Али ибн Әбү Талиб, ҡолдарҙан — Зәйд ибн Харис.
Башта Мөхәммәт Пәйғәмбәр менән бергә яуҙарҙа ҡатнашҡан һәм мосолман ғәскәренең иң ышаныслы өлөшөн тәшкил иткән арҡалаштарын ғына әсхәб тип атағандар.
Төньяҡта — Пермь, төньяҡ‑көнсығышта — Тубыл наместниклыҡтары, көнсығышта һәм көньяҡта — ҡаҙаҡ йөҙҙәре, көньяҡ‑көнбайышта — Әстерхан һәм Һарытау, көнбайышта – Ҡазан һәм Сембер, төньяҡ‑көнбайышта Вятка наместниклыҡтары менән сиктәш була.
Ырымбур өлкә — Быҙаулыҡ өйәҙе, Верхнеурал өйәҙе, Сергиевск өйәҙе, Ырымбур өйәҙе; Өфө өлкә Боғорослан өйәҙе, Бөгөлмә өйәҙе, Бөрө өйәҙе, Бәләбәй өйәҙе, Минзәлә өйәҙе, Силәбе өйәҙе, Стәрлетамаҡ өйәҙе, Өфө өйәҙе ингән.
Архангел заводы, Белорет заводы, Благовещен заводы, Богословский заводы, Богоявленск заводы, Верхотор заводы, Воскресенка заводы, Златоуст заводы, Йүрүҙән‑Ивановка заводы, Ҡағы заводы, Ҡананикольск заводы, Ҡытау‑Ивановка заводы, Ҡуҫа заводы, Ҡытаутамаҡ заводы, Минйәр заводы, Өҫән‑Ивановка заводы, Преображенск заводы, Үҙән заводы, Һатҡы заводы, Эҫем заводтары, Әртә заводы, Әүжән‑Петровск заводы, 10 шарап ҡойоу заводы, 100‑ҙән ашыу поташ заводы һ.
Боғоросланда 267 йорт иҫәпләнгән, шул иҫәптән хәрби хеҙмәткәрҙәргә һәм отставкалағы чиндарға 63 йорт ҡараған, канцелярия хеҙмәткәрҙәренә — 3, сауҙагәр һәм мещандарға — 5, руханиҙарға — 4, крәҫтиәндәргә — 159 йорт.
Башҡорттарҙың аҫабалыҡ хоҡуғы башҡорт йәмғиәте эсендә, аҫаба башҡорттар менән дәүләт, аҫаба башҡорттар менән төрлө категориялы күсеп килеүселәр араһындағы ер мөнәсәбәттәрен көйләй.
Формаль рәүештә общинаның һәр ағзаһы община ерҙәрен биләүгә һәм унан файҙаланыуға тиң хоҡуҡҡа эйә була, ғәмәлдә күсмә хужалыҡ шарттарында ер биләү һәм ерҙе файҙаланыу мал һанына бәйле була, һәм ырыу-ҡәбилә аҡһөйәктәре тарафынан көйләнә.
Яһаҡ түләү (яһаҡ түләүҙе башҡорттар үҙҙәренең ергә хоҡуҡтарының гарантияһы тип иҫәпләй) һәм хәрби хеҙмәт башҡорттарҙың аҫаба хоҡуғы шарты һанала.
Риүәйәттәргә, шәжәрәләргә һәм башҡа тарихи сығанаҡтарға ярашлы, башҡорттар Алтын Урҙа хакимдарынан айырым башҡорт ҡәбиләләренең һәм ырыуҙарының аҫаба ерҙәренең һаҡланыуын гарантиялаған ярлыҡтар ала.
Башҡорттарҙың аҫабалыҡ хоҡуғын һаҡлап ҡалыу һәм уны 1917 йылда тартып алынған аҫаба ерҙәрен ҡайтарып биреү зарурлығы 1917-1921 йылдарҙағы Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте идеологияһының төп фекере була, Бөтә башҡорт ҡоролтайҙары резолюцияларында иғлан ителә.
Башҡорттарҙың аҫабалыҡ хоҡуғы — аҫаба башҡорттарҙың ер биләү, ерҙе файҙаланыу һәм ергә хужа булыу тәртибен көйләүсе хоҡуҡи нормалар йыйылмаһы.
Ринат Нуруллиндың «Альпинист үрмәкселәр» китабы Антуан де Сент-Экзюпериҙың «Бәләкәй принц», Марк Твендың «Том Сойер мажаралары», Редьярд Киплингтың «Джунгли китабы», Ғабдулла Туҡай әкиәттәре, Абдулла Алиш әкиәттәре, Ханс Кристиан Андерсен әкиәттәре, Заһир Бигиев детективтары, Жюль Верндың әҫәрҙәре, Ҡәйүм Насыриҙың «Әбүғәлисина» китабы менән бер рәттән «Балалар уҡырға тейешле иң яҡшы 10 китап» исемлегенә индерелгән.
Ул бында атаҡлы төркиәтсе профессор Н. К. Дмитриев етәкселегендә әҙерлек үтә һәм 1950 йылда «Типтәрҙәр теле» тигән темаға башҡорт диалектологтарынан тәүгеләр рәтендә кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай һәм СССР Фәндәр академияһы Тел белеме институтының төрки телдәр секторына ғилми хеҙмәткәр итеп эшкә саҡырыла.
Фәнни хеҙмәттәрендә башҡорт әҙәби теленең формалашыу тарихы, башҡорт теленең орфоэпияһы һәм орфографияһы, башҡорт теленең лексикаһы, грамматик төҙөлөшө, һүҙлектәр төҙөү принциптары яҡтыртылған.
Йылылыҡ, масса, электрон күсерелеүҙең дөйөмләштерелгән сығарылышлы дифференциаль тигеҙләмәләре системалары , стационар булмаған фильтрлау тигеҙләмәһе, ярым үткәргес — шыйыҡ кристалл системаһында тулы булмаған тәьҫирләшеү мәсьәләһе, ике үлсәмле айырымланған Россби тулҡыны өсөн айырмалы схемалар төҙөлгән; ябайлаштырылған һыҙыҡлы булмаған параболик тигеҙләмәләр өсөн селтәр ысулының йыйылыусанлығы, ябайлаштырылыусы параболик тигеҙләмәләрҙең айырмалы сығарылышы тотороҡлолоғо , дифференциаль тигеҙләмәләр өсөн оптималь идара итеү мәсьәләләренең , матем.
Параболик айырмалы тигеҙләмә тотороҡлолоғо, 2‑се тәртип ябай дифференциаль тигеҙләмәләр өсөн Коши мәсьәләләрен сығарыуҙың Рунге—Кутт, Рунге—Кутт—Фельберг ысулдарының тотороҡлолоғо , фазалы күсеү мәсьәләләрен һанса сығарыуҙы ябайлаштырыусы А.т.
Күп үлсәмле 2‑се тәртип һәм 4‑се тәртип эллиптик тигеҙләмәләрҙе, күп үлсәмле 2‑се һәм 4‑се тәртип тигеҙләмәләр өсөн стационар булмаған мәсьәләләрҙе, Соболев тибындағы тигеҙләмәләрҙе сығарыу өсөн дифференциаль‑айырмалы ысулдың аныҡлығы баһаһы алынған һәм йыйылыусанлығы иҫбатланған.
процестарҙы һәм системаларҙы һүрәтләү өсөн ҡулланыла; күп үлсәмле айырмалы тигеҙләмә бүлендек сығарылмалы дифференциаль тигеҙләмәләрҙе, интеграль тигеҙләмәләр системаларын айырмалы рәүешендә аппроксимациялағанда килеп сыға; айырмалы тигеҙләмә сығарыу ысулдары иҫәпләүҙәр хаталығын билдәләү өсөн төҙөлгән алгоритмдарҙың тотороҡлолоғон тикшереү сараһы булып тора.