polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Романда Бөйөк депрессия осоро сағыла, Оклахома штатындағы өйҙәренән ҡоролоҡ, иҡтисади ауырлыҡтар һәм финанс һәм ауыл хужалығындағы үҙгәрештәр арҡаһында сығып киткән ярлы крәҫтиән ғаиләһе — Джоудтар тураһында бәйән ителә.
Килеп еткәс, эш эҙләүселәрҙең артыҡ күплеге һәм эшселәрҙең хоҡуҡтары тупаҫ боҙолоуы, эре фермерҙар килешеп эш итеүе, ә ваҡ фермерҙар хаҡтарҙың ҡырҡа төшөүенән зыян күреүе арҡаһында ғаилә йәшәү өсөн кәрәкле минимум табырға тырышып, аслы-туҡлы көн итә.
Был лагерҙарҙа ысынлап та яҡшы шарттар, хатта күскенселәрҙе туҡтауһыҙ эҙәрлекләгән Калифорния идаралығы вәкилдәренә бында инеү тыйыла, әммә яҡын-тирәлә эш юҡлыҡтан, Джоудтар хөкүмәт лагерынан китергә мәжбүр була.
Артабан ғаилә мамыҡ фермаһына урынлаша, бында ҡасҡынға әйләнгән Том әсәһенә уңыштар теләп, үҙенең ҡайҙа барһа ла, иҙелеүселәрҙе яҡлаясағын вәғәҙә итеп, ғаиләһенән айырыла.
Гәзиттәр һам журналдар дәүләт эшмәкәрҙәренең, социологтарҙың Стейнбек тарафынан китапта килтерелгән факттарҙың дөрөҫлөгөн тулыһынса раҫлаған дәлилдәрен баҫтырып сығара башлай.
1962 йылда Нобель премияһы комитеты «Асыу тәлгәштәре»н «оло хеҙмәт» тип атай һәм ул Стейнббекка Әҙәбиәт өлкәһендә Нобель премияһын биреү өсөн төп сәбәптәрҙең береһе була.
Мексика төньяҡтан көньяҡҡа ҡарай ике тау һырты: Көнсығыш Сьерра-Мадре һәм Көнбайыш Сьерра-Мадре - менән киҫелгән, улар Төньяҡ Американың Ҡаялы тауҙары дауамы булып тора.
Бер яҡтан дискриминация һәм сәйәси хоҡуҡһыҙлыҡ арҡаһында халыҡтың төрлө ҡатламдарының ризаһыҙлығы һәм икенсе яҡтан Европа континентындағы ваҡиғалар, Төньяҡ Америкала инглиз колонияларының бойондороҡһоҙлоҡ өсөн көрәше, Латин Америкаһына прогрессив идеяларҙың үтеп инеү 1810 йылғы крәҫтиән баш күтәреүҙәренең сәбәпсеһе булып тора, улар Мексиканы ун йыллыҡ бойондороҡһоҙлоҡ һуғышына алып килә.
быуаттың испан миссионеры һәм телсеһе Бернардино де Саагун үҙенең хеҙмәттәрендә ацтек телдәренең топонимияһы мистика менән тулы тип билдәләй, һәм, үҙ сиратында, мистик интерпретацияһын бирә: Мексика донъя үҙәге тигәнде аңлатыуы мөмкин һәм күп әҫәрҙәрҙә ул Анаукты — башлыса, Мендос кодексы һүрәттәрендә, киҫеп үткән һыу ағымдарының ағып төшкән урыны кеүек күрһәтелә.
Диңгеҙ кимәленән 2500 м бейеклектә урынлашҡан 24-се параллелдән төньяҡтараҡ өлкәләрҙә ҡышын температура +2 алып һәм йәйен +15 тиклем күтәрелә; шул уҡ ваҡытта яр буйында көньяҡҡа ҡарай температура даими һәм +20 түбән төшмәй.
Баҫып алыусыларҙы мексикандарҙың аҙ өлөшө хуплағанлыҡтан, 1867 йылда Наполеон , Европаға амбициоз пландар ҡороп һәм АҠШ-тың ҡыҫылыуынан ҡурҡып, Мексиканан француз ғәскәрҙәрен сығара.
Физик география күҙлегенән ҡарағанда, Юкатан ярымутрауын үҙ эсенә алған Теуантепек муйынынан көнсығыштараҡ территория Үҙәк Америкала урынлаша; геология күҙлегенән Трансмексика вулканлы бүлкәт илдең төньяҡ төбәген айыра.
Беренсеһен 1517 йылда Франсиско Эрнандес де Кордоба, икенсеһен 1518 йылда — Хуан де Грихалья һәм өсөнсөһөн 1519 йылда — ацтектар империяһын яулаусы Эрнан Кортес етәкләй.
1876 йылда, түңкәрелеш яһап, власҡа генерал Порфирио Диас килә, ул ил менән 30 йылдан ашыу идара итә; уның идаралығының иҡтисади уңыштарының кире яғы булып юғары социаль көсөргәнеш тора.
Көнбайыш яғы Калифорния ҡултығы һәм Тымыҡ океаны, кәнсығыш яғы Атлантик океан һыуҙары һәм көнбайыш яғы Мексика ҡултығы һәм Кариб диңгеҙе һыуҙары менән йыуыла.
Икенсе фараз Мексика атамаһы һәм ацтек һүҙҙәренең ҡушылыуы нигеҙендә барлыҡҡа килгән һәм, шулай итеп, «Ай үҙәгендә урын» тигәнде аңлата, был Теночтитландың күсмә мәғәнәлә Тескоко күленең уртаһында урынлашыуын аңлата.
Хәҙерге ваҡытта Мексика АҠШ-ты каннабис, кокаин һәм метамфетамин менән төп сит ил тәьмин итеүсеһе булып тора, ә Мексика наркокартелдәре АҠШ-та наркотиктарҙың законһыҙ күмәртәләп һатыу баҙарында өҫтөнлөк итә.
быуатта авангардистар ижадында «автоном» вектор музыка тарихында сираттағы кульминацияға етә — композиторҙар үҙ яҙмаларына ғәҙәти жанрҙар һәм формалар менән ассоциацияланмаған исем бирә (мәҫәлән, «Пять пьес для оркестра» Веберна, «Структуры» Булеза, «Композиция 2» Уствольской и т. п.), йәки яҙмаларҙың исеме үтә шартлы характерҙа була.
Бөтә донъя халҡы ла, шул иҫәптә айырым ҡәбиләләр ҙә, ҡайһы бер музыка формаларына эйә булғанлыҡтан, тарихсылар музыка иң башта, планета буйлап таралғанға тиклем, Африкалағы тәүге кешеләрҙә булырға тейеш булған, тигән һығымта яһай.
Мәҫәлән, таҙа көйләнеш тәүге төп тоналлегендә квинтаның таҙа яңғырашы менән характерлана, шул уҡ ваҡытта башҡа квинталар улай уҡ таҙа яңғырамай, ә ҡайһы берҙәре бөтөнләй яңылыш була .
Музыка теорияһы музыканың ниндәй ҡағиҙәләргә буһоноуы, уның нигеҙендә нимә ятыуы һәм уны грамоталы башҡарыу, аңлау өсөн нимәне өйрәнергә кәрәклеге хаҡындағы һорауҙарға яуап бирә.
Кешеләрҙең, йорт ҡуяндарының, бесәйҙәрҙең, диңгеҙ бесәйенең, эттәрҙең музыка тыңлағандан һуң ҡан баҫымы үҙгәреүе, йөрәк тибешенең йышайыуы һәм шулай уҡ тын алыу ритмының тәрәнлеге кәмеп, бөтөнләй тын ала алмаҫлыҡ хәлгә килеүе күҙәтелгән.
быуатҡа тиклем боронғо рус телендә ошо уҡ мәғәнәлә мусикия тигән һүҙ һәм яһалма һүҙ, дериваттар ҡулланыла, мәҫәлән, Николай Павлович Дилецкиҙың «Грамматика пения мусикийского» хеҙмәтендә.
Японияла үткәрелгән экспермент, классик музыка тыңлаусы имеҙеүсе ҡатындарҙың һөтө 20-100 %-ҡа артыуын, ә джаз һәм поп-музыка тыңлаусыларҙың 50-20 %-ҡа кәмеүен күрһәткән.
дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» орден миҙалы менән бүләкләнгән, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе, Салауат Юлаев ордены кавалеры, Орджоникидзе районының почётлы гражданы.
Ғайсин Хәлит Ғәлиәхмәт улы— Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уҡытыусыһы, СССР-ҙың мәғариф отличнигы, РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы, «Маҡтаулы хеҙмәте өсөн» миҙалы менән бүләкләнгән, хеҙмәт һәм Бөйөк Ватан һуғышы ветераны.
Хурамшин Тәлғәт Закир улы , дәүләт һәм хужалыҡ эшмәкәре, СССР-ҙың нефть продукттары менән тәьмин итеү буйынса дәүләт комитетының 1978-1989 йылдарҙағы рәйесе, РСФСР-ҙың 10-сы саҡырылыш һәм Башҡорт АССР-ының 7-се саҡырылыш Юғары Советтары депутаты, Социалистик Хеҙмәт Геройы , СССР Министрҙар Советы премияһы лауреаты .
Рәсәй Федерацияһы юғары мәктәбенең атҡаҙанған хеҙмәткәре , Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре , Рәсәйҙең почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре .
Дәүләтов Әхмәт Сәғәҙәтгәрәй улы , ғалим-хирург, юғары мәктәп уҡытыусыһы, 1952—1970 йылдарҙа Башҡорт дәүләт медицина институтының дөйөм хирургия кафедраһы мөдире.
Башҡортостан АЭС-ы КПСС Үҙәк Комитеты һәм СССР Министрҙар Советының 1980 йылдың 26 июнендә ҡабул ителгән ҡарары нигеҙендә шул уҡ йәйҙә төҙөлә башлай.
Курчатов исемендәге Атом энергияһы институты һәм “Гидропресс” тәжрибә-конструкторлыҡ бюроһы (Подольск. Был бюроның исеме есеменә тура килмәүе сәйер күренеүе ихтимал: ул, әлбиттә, бер ниндәй ҙә “гидравлик пресс” проектламай, реакторҙар менән генә шөғөлләнә).
Сәбәбе 1986 йылдың 26 апрелендә Украиналағы Чернобыль атом электр станцияһының 4-се блогында РБМК-1000 реакторы (НИИ 8, йәғни НИКИЭТ проекты, баш конструктор академик Н.А. Доллежаль) шартлағандан һуң йәмғиәттә күтәрелгән көслө протест тулҡынына бәйле.
Белгестәр был ҡарарҙы нигеҙһеҙ тип баһалай, сөнки Чернобылдәге РБМК-1000 һәм Башҡортостанда ҡуйылырға тейешле ВВЭР-1000 реакторҙары араһында айырма ҙур.
Башҡортостан атом электр станцияһы — төҙөлөп бөтмәгән атом электр станцияһы; Башҡортостандың төньяҡ-көнбайышында, Ағиҙел менән Кама йылғалары ҡушылған урында, Ағиҙел ҡалаһы янында урынлашҡан.
1990 йылда Чернобыль фажиғәһенән һуң башланған йәмәғәтселек хәрәкәте илдә төҙөлөп ятҡан барлыҡ атом электр станцияларын яптырыуҙы талап итә; ошоға сәбәпле бирешеп, Башҡортостан АЭС-ы төҙөлөшө туҡтатыла.
Һәр өлөш күп һандағы томдарҙан тора, Гегелдең «Логика» ғилеме, ғөмүмән, философия фәненең иң юғары баҫҡысын кәүҙәләндергән теоретик хеҙмәт, Гегелдең был йүнәлештәге ижади эше энциклопедияға кергән «кесе логика» өлөшө менән генә сикләнмәй, ул үҙ эсенә «ҙур логика»-ны ла, шулай уҡ Нюрнберг гимназистары алдында уҡыған лекциялар йыйылмаһын да һыйҙыра.
Ф. Энгельс бындай фекер йөртөүҙе былай һүрәтләй: Гегелдең диалектикаһы, ти ул, аяҡта түгел, ә баш түбән баҫып тора һәм уның Маркс тарафынан аяҡҡа баҫтырып ҡуйылыуы һис ғәжәп түгел.
Мәҫәлән, уның «аҡылға эйә булған һәр нәмә ысынбарлыҡҡа әүерелеүсән, һәр ысынбарлыҡҡа әүерелгән нәмә аҡылға эйә» тигән фекере күптәрҙе үҙенең тәрәнлеге һәм тапҡырлығы менән таң ҡалдыра.
Гегель бөтөн һәм өлөш, асыл һәм күренеш, зарурлыҡ һәм осраҡлылыҡ, эстәлек һәм форма, шулай уҡ ҡайһы бер башҡа категориялар тураһында ла фекерҙәр ҡалдыра.
Ләкин абсолют идеяның үҙгәрештә, үҫештә булыуы бының менән генә сикләнмәй, ул, Гегель фекеренсә, тәбиғәт формаһын йыртып сыға ла, абсолют рухҡа әүерелә һәм үҙен йәмғиәт тормошонда, ижтимағи аңдың төрлө формаларында таба .
Гегель фекере буйынса, аңдың тотороҡлоғо, билдәләнгәнлеге, сикләнгәнлеге фекерләүҙең системаға килтереү эшмәкәрлегендә, ҡабул ителгән материалды тәртипкә һалыуҙа.
Был законлыҡты ул йән эйәһенең тыуыу һәм үлеү акттарында, ә тәбиғәт өлкәһендә химик элементтарҙың барлыҡҡа килеү йә иһә, тап киреһенсә, тарҡалыу күренештәрендә күрһәтә.
Был дәрәжәгә ирешеү менән ул үҙенең сәйәси ҡараштарын «яңырта» башлай, Пруссия дәүләтенең аҡыл нигеҙендә йәшәгәнлеген иҫбатларға тырыша, ә ғилми өлкәлә үҙенең иң күләмле, шул ук ваҡытта шаҡтай ҡаршылыклы «Философия фәне энциклопедияһы» тигән хеҙмәте өҫтөндә эшләй.
Гегель 1770 йылдың 27 авгусында Штутгарт ҡалаһында, юғары вазифалы түрә — Вюртемберг герцогы Карл Евгений һарайында ҡаҙнасылыҡ секретары булған Георг Людвиг Гегель ғаиләһендә тыуған.
Курсташтары араһындағы дуҫтары Шеллинг һәм шағир Гельдерлин менән бергә Бөйөк француз революцияһы идеялары менән мауыға, улар студенттарҙың ошо йүнәлештә ойошҡан сәйәси клубы ағзалары
Революцион-демократик ҡатлам вәкилдәре — якобинсылар йәйелдергән террорҙы ҡабул итмәһә лә, дөйөм алғанда, Француз буржуаз революцияһына Гегель ыңғай ҡарай һәм артабан Европа тарихын был ваҡиғанан тыш күҙ алдына ла килтерә алмай.
Гегель үҙенең хеҙмәттәрендә тарих, дәүләт теорияһы, хоҡуҡ, әхлаҡ, сәнғәт өлкәһенән, күп төрлө фәнни сығанаҡтарҙан мәғлүмәттәр килтерә.
Уның хеҙмәттәрендә урын тапҡан күҙәтеүҙәр, фекерҙәр шул тиклем бай, уларҙы өйрәнеүсе кеше Гегелдең юғарыла иҫкә алынған системаһына әллә ни иғтибар ҙа бирмәй, уның зиһене күп төрлө һәм ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәр өйөрмәһендә ҡала.
Үҫмер йылдары немец әҙәбиәтенең сәскә атҡан осорона тура килһә лә, Гегелдең нәфис әҙәбиәткә әллә ни күңеле ятмай, классик әҫәрҙәргә лә бөтөнләй иғтибар итмәй, башлыса бик үк юғары булмаған зауыҡҡа иҫәп тотоп яҙылған бульвар әҙәбиәт менән мауыға.
1962—1974 йылдарҙа хәҙерге Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле, 1975 йылдан — хәҙерге Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы баянсы-солисы, 2004—2010 йылдарҙа Милли халыҡ музыка ҡоралдары оркестры солисы.
Әүәлбаев Мэльс Ситдиҡ улы , ғалим-инженер-механик, 1966–1999 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институтының үҫемлекселекте механизациялау бүлегенең өлкән ғилми хеҙмәткәре.
Үҙенең фәнни ысулы менән ул аңлы рәүештә уйланылған экспериментты рациональ аңлау һәм дөйөмләштереү менән берләштерә, бындай тикшеренеүҙәрҙең иҫ киткес миҫалдарын шәхсән үҙе бирә.
Ҡайһы берҙә, фәнни мәғлүмәттәр етмәү сәбәпле, Галилей хаталана (мәҫәлән, планета орбиталарының формаһы, кометаларҙың тәбиғәте йәки һыу баҫыу сәбәптәре тураһындағы һорауҙарҙа), әммә күпселек осраҡта уның ысулы маҡсатҡа өлгәшә.
Был ваҡытта Рим астрономдары Венераның Ер тирәләй әйләнәме, әллә Ҡояш тирәләйме икәнен асыҡлау өсөн фекер алыша (Венера фазалары алышыныу иһә икенсе фекерҙе айырым-асыҡ иҫбатлай).
Ҡайһы бер профессор һәм дини әһелдәргә Галилеоның тәьҫире үҫеүе, уның фекер йөрөтөүе Аристотель тәғлимәттәренә ҡаршы булыуы оҡшамай һәм улар агрессив ойошмаға берләшәләр.
Винченцо Галилей һәм Джулия Амманнати ғаиләһендә алты бала була, бары тик дүрте генә өлкән йәшкә етә: Галилео , Вирджиния һәм Ливия исемле ҡыҙҙар һәм кинйә малай Микеланджело.
Боронғо Грецияла иҫ киткес инженерҙар булһа ла, боронғо физиканың уйланыу рухы, дедуктив-спекулятив төҙөлөштәрҙе тулыландырыусы һәм раҫларға тейешле эксперименталь танып белеү ысулы идеяһы булмаған.
Һөҙөмтәлә ғалим һайлау алдына ҡуйыла: ул үҙенең «яңылышыуҙарынан» баш тарта һәм үтенес һорай, йә иһә уны Джордано Бруно кеүек инквизиция ҡорбандары яҙмышы көтә.
Тәүге башҡорт операһы булған «Һаҡмар»ҙа — Фәхри, Ерошка — А. П. Бородин «Кенәз Игорь», Арлекин — Р. Леонкавалло, «Паяцы», Бомелий — Н. А. Римский-Корсаков, «Батша кәләше», Юламан — Н. Чемберджи, «Ҡарлуғас», «Салауат Юлаев» — Заһир Исмәғилев, «Салауат», Ғәйнулла — З. Исмәғилев, «Ағиҙел тулҡындары» операларында ҡатнаша.
Мәғәфүр Хисмәтуллинға 1949 йылда «БАССР-ҙың атҡаҙанған артисы», дүрт йылдан «БАССР-ҙың халыҡ артисы», тағы ике йылдан — Мәскәүҙә үткәрелгән Башҡортостан әҙәбиәте һәм сәнғәте көндәрендәге ҡаҙаныштарын иҫәпкә алып — «РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы», 1965 йылда «РСФСР-ҙың халыҡ артисы» тигән юғары исемдәр, ә 1969 йылда Салауат Юлаев исемендәге премия бирелә.
Режиссер булараҡ, Заһир Исмәғилевтың «Ҡоҙаса» музыкаль комедияһын, «Шәүрә» операһын, үзбәк композиторы С. Юдаковтың «Мәйсәрәнең мутлыҡтары» комик операһын, П. Чайковскийҙың «Пиковая дама»һын, Ж. Бизеның «Кармен»ын, А. Бородиндың «Кенәз Игорь», Х.
В. И. Даль уны Ассулы рәүешендә яҙып ҡалдырған һәм шулай аңлатҡан: «Асыҡ, төпһөҙ, бәлки, дөрөҫөрәге асыулы, сөнки, ысынлап та, ниндәйҙер сәбәптәр арҡаһында күл үҙгәреп тора, йәйелә һәм кире тайта, арта һәм кәмей».
Ослоҡтарҙың функциялары күп төрлө: хәрәкәт ағзалары булып хеҙмәт итәләр; һиҙеү ағзалары булып торалар; ауыҙ аппаратына инәләр; һаҡланыу һәм һөжүм итеү ағзалары булып торалар.
Быуынтыҡаяҡлылар башҡа хайуандар өсөн аҙыҡ булып хеҙмәт итә, тупраҡ барлыҡҡа килеүҙә һәм тәбиғәттә органик матдәләр циклында ҡатнаша, үҫемлектәр һеркәләндерә, йоғошло ауырыуҙарҙы тарата һәм сәсеүлектәргә зыян килтерә.
1929 йылда Йылайыр кантонында Йылайыр совхозы ойошторолоу сиктәрендә хужалығы ҡасабаһы булараҡ нигеҙләнә, һуңыраҡ, 1950-се йылдарҙа, «Йылайыр» совхозының Урал бүлексәһе итеп үҙгәртелә.
1930 1933 йылдарҙа Ҡала яны хужалығы — БАССР-ҙың Баймаҡ-Таналыҡ районы Баймырҙа ауыл Советы составында, 1933—1941 йылдарҙа — Баймаҡ районы Баймырҙа ауыл Советы, 1941 йылдан алып бөгөнгө көнгә тиклем Баймаҡ районы Йылайыр ауыл Советы составында.
Өзләү сәнғәте ярҙамында байтаҡ йырҙар һәм муызкаль әҫәрҙәр башҡарыла: оҙон көй, халыҡ марштары һәм бейеү көйҙәре, ҡош һйрауы һәм йәнлектәр тауышы.
Уны «бер ни түгел» тип тә әйтеп булмай, сөнки «бер ни» тигән һүҙҙе ҡулланыу ул үҙе үк «бер бөтөн» тураһында «нимәлер» әйтеү булыр ине… Ләкин шулай ҙа, Платонса, «бер бөтөн» ул — булыуҙың нигеҙе.
Мәҫәлән, ул былай ти: булыуҙың һәм йәшәүҙең матурлығы ул сәнғәттәге матурлыҡтан өҫтөнөрәк… Тағы ла өҫтәп: булыу һәм йәшәү — улар бары тик мәңгелек идеяларға эйәреү генә ; сәнғәт — булыу менән йәшәүгә эйәреү, йәғни уларҙы сағылдырыу .
Сократ үлгәс (илаһтарҙы хөрмәтләмәгән, йолаларҙы үтәмәгәнгә һ.б. Афина суды ҡарары буйынса ул ағыу эсә), бер нисә йылға Афинанан китеп тора, төрлө илдәрҙә була, ундағы ғалимдар, уларҙың ғилми тәғлимәттәре менән таныша.
Мәҫәлән, софисттар фәлсәфәһен, Гераклит һәм Пифагор тәғлимәттәрен, ә социаль философия ҡалыбында ул тарҡалыу процессын кисерә башлаған демократия принциптарын тәнҡиткә дусар итә , аристократия принциптарын иһә күккә сөйә.
Ләкин мифологиянан ул уның илаһтарын ғына ҡабул итә, ә кеше сифаттарына эйә булған геройҙарҙы танырға теләмәй, улар ҡылған ғәмәлдәрҙең йәштәргә тиҫкәре йоғонтоһо булырға мөмкин, тигән фекерҙә тора.
Ә бына йән — үлемһеҙ (бында логик ҡаршылыҡ: Платон йән менән тәнде айырылғыһыҙ тип ҡарай, шулай булғас, тән дә, йән кеуек үк, үлемһеҙ тип ҡаралырға тейеш ине. Йә булмаһа, киреһенсә. Йән дә, тән дә — икеһе лә — мәңге түгел, үлә).
Кешелек тарихында иң мөһим һәм абруйлы шәхестәрҙең береһе һәм үҙенең уҡытыусыһы Сократ һәм уның иң билдәле уҡыусыһы Аристотель менән бер рәттән боронғо грек һәм көнбайыш фәлсәфәһе тарихында төп фигура булып тора.
Шулай ҙа Платондың танып белеү, диалектика, онтология теориялары, бер-береһе менән бәйләнешле булһа ла, һаман да бер яҫылыҡта — үҙе тарафынан уйлап сығарылған һәм уны сикләнмәгән көскә әүерелдергән идеяға ғына ҡайтып кала.
Платон, үҙ заманындағы башҡа философтар кеүек үк, бөтә хеҙмәте менән кешеләрҙе объектив рәүештә белемгә, донъяның диалектик закондарын танып белеүгә, өҙлөкһөҙ эҙләнеүҙәргә саҡырған.
Уның хеҙмәттәре философия тарихында тулы бер осор тәшкил итә һәм ул һис шикһеҙ кешелек мәҙәниәтен үҫтереү, яңы фекерҙәргә байытыу өсөн ҙур, этәргес роль уйнаған.
Сократ, Гераклит һәм Парменидтар Сократҡа тиклемге Пифагор, Гераклит һәм Парменидтар уға иң хәл иткес фәлсәфәүи йоғонто яһаған, тип иҫәпләнелә, әммә уның элгәрҙәренең әҫәрҙәре беҙҙең көндәргә тиклем бик аҙ һаҡланып ҡалған, һәм бөгөнгө көндә был фигуралар тураһында белгәндәребеҙҙең күбеһе Платондың үҙенән алынған.
Был дәүләткә лә ҡағыла, Платон бер-береһен алмаштырып торған төрлө дәүләт формаларын тасуирлай, тик улар барыһы ла камил түгел, сөнки улар әйберҙәр донъяһында йәшәй, уларға полистың идеаль формаһы ҡаршы тора.
Дәүләттең килеп сығышы дөрөҫлөккә яҡын итеп һүрәтләнә: хеҙмәт бүленеше кешеләр араһында алмашыуҙы барлыҡҡа килтерә, ә алмашыу бергә йәшәгәндә уңайлы була.
Усманов Хәмзә Фәтих улы , ғалим-тарихсы, Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының почётлы академигы , тарих фәндәре докторы , профессор , Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре .
Ҡазан даруғаһы Ҡаңлы улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә 1744 йылғы керҙәшлек килешеүе буйынса шул уҡ Ҡазан даруғаһы Туҙлыҡыуыш ауылынан яһаҡлы татарҙар индерелгән.
Туҙлыҡыуыш ауылы Өҫән йылғаһы буйында, район үҙәге Бәләбәй ҡалаһынан төньяҡҡа табан 19 километр һәм Аксаков тимер юл станцияһынан төньяҡҡа табан 30 километр алыҫлыҡта урынлашҡан.
Был иҫкиткес тәбиғәтте 1799—1804 йылдарҙа Александр фон Гумбольдт Көньяҡ Америка буйлар сәйәхәт иткәндә яҙып ҡалдыра, ул был урманды гилееен дип атап тасуирлаған.
Амазонканың оҙонлоғо фәнни йәмғиәттә бәхәсле мәсьәлә булып тора һәм төрлө үлсәүҙәр буйынса төрлөсә: Мараньон йылғаһының инешенән — 6400 км, от истока реки Апачет — 6992 км, Апас йылғаһының шишмәһенән — 6992 км, Укаяли шишмәһенән 7100 км самаһы.
Амазонка үҙенең оҙон сығанаҡтары менән Нил менән бергә донъялағы иң оҙон һыу ағымы статусына дәғүә итә, шулай уҡ бассейн майҙаны һәм тулылығы буйынса донъяла иң ҙур йылға булып тора.
1933 йылда Белен районында Амазонка буйлап сәйәхәт иткән Николай Вавилов билдәләп үткәнсә, Амазонка ярҙары буйлап пальмаларҙың төрлөлөгө айырыуса күп, бында 800-гә яҡын төрө бар.
«Был урындар ысын мәҡәнәһендә пальмалар батшалығы. Дрнъяла башҡа бер ерҙә лә бындай төрлөлөк, үҙгәреүсәнлек амплитудаһын күрергә мөмкин түгел. Һомғол олондары, өҫкә ҡарап торған ағас сатырҙары, зонтикка йәки һепетркегә оҡшаш емештәре иҫ китмәле. Улар барыһы ла тропиктарҙа бер ҡайҙа ла ҡабатланмай торған үҙенсәләекле ландшафт барлыҡҡа килтерә»
Ғалимдар раҫлауынса, 10 км² тропик урманына сәскәләрҙең 1,5 төрө, ағастарҙың 750 төрө, имеҙеүселәрҙең 125 төрө, 400 төр ҡош һәм бихисап умыртҡаһыҙ хайуандар тура килә.
Күпселек өлөшө Амазонка түбәнлеге буйынса экватор йүнәлешендә ағып, Амазонка Атлантик океанға ҡоя һәм доньяла иң ҙур дельта (100 меңдән артыҡ км² майҙаны һәм донъяла иң ҙур йылға утрауҙарының береһен — Маражо утрауын барлыҡҡа килтерә.
Бразилия Милли обсерваторияһының геофизика департаменты мәғлүмәттәре буйынса, Амазонка менән бер йүнәлештә, әммә 4 км тирәнлектә ер аҫты һыуҙары мелән туйына торған Хамза йылгаһы аға.
"Башҡортостандың Ҡыҙыл китабы"на индерелгән үләндәр: йомшаҡ әрем , ҡаясатыр , казак артышы , ҡарға ҡуҙағы , Литвинов сырмалсығы , тау һарынаһы , ебәк ҡаҙүлән , шиверекия үләне , цицербита үләне , шырт еҙүлән , елемүлән .
Бында башҡаса моң, шуға ла Мәхмүт-сәсән, Ғата Сөләймәнов, Кәрим Дияров, Рәхмәтулла Бүләков кеүек башҡорт йырсылары, сәсәндәре, ҡурайсыларының тыуған төйәге.
1978 йылдан Башҡорт дәүләт педагогия институты һәм М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 2001 йылдан финанс-иҡтисад мәсьәләләре буйынса проректор; 2010 йылдан — Ғилми-производство инновацион технологиялар институты директоры.
Рәсәй Федерацияһы юғары мәктәбенең атҡаҙанған хеҙмәткәре , Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре , Яғыулыҡ һәм энергетика министрлығының почетлы газ сәнәғәте хеҙмәткәре , Төмән өлкәһенең почётлы нефтсеһе .
Те́хника — Ижтимағи хеҙмәттә ҡулланылған төрлө эш ҡоралы, ҡорамалы, саралары, шулай уҡ кеше эшмәкәрлегенең уларҙы яһау, ҡулланыу һәм камиллаштырыу менән бәйле өлкәһе; тәбиғәттә булмаған һәм кеше тарафынан эшләнгән төрлө ҡорал, механизм һәм ҡулайламаларға бирелгән дөйөм исем.
Хәрби техниканы айырым класс тип ҡарарға мөмкин, был класҡа оборона һәләтенә булышлыҡ итеүсе һәм ҡоро ерҙә, диңгеҙҙә, һауала, космоста һуғыш хәрәкәтен алып барыусы техник ҡорамалдар һәм машиналар керә.
Төлө техник ҡоролмалар эштең эффектлылығын, хеҙмәт етештереүсәнлеген күтәрергә, тәбиғәт ресерстарын рациональ файҙаланырға, төрлө ҡатмарлы эш барышында хаталаныуҙы кәметергә булышлыҡ итә.
Ошонан һуң оҙаҡламай СССР Министрҙар Советының «элекке алпауыттарҙы, эре сауҙагәрҙәрҙе, немец оккупанттарына әүҙем булышсыларҙы, немец полицияһы органдары менән хеҙмәттәшлек итеүсе кешеләрҙе, профашистик партияларҙа һәм ойошмаларҙа ҡатнашыусыларҙы, аҡ гвардееецтарҙы, шулай уҡ үрҙә һанап кителгән бөтә категорияларҙың ғаиләләрен» Молдавия территорияһынан ҡыуып сығарыу тураһында ҡарары буйынса, Молдавияның 35 мең кешеһе Ҡаҙағстанға һәм Себергә «һөрөлә», репрессиялана һәм депортациялана .
Бер үк ваҡытта республиканы әүҙем «советлаштырыу» башлана, шул иҫәптән СССР халыҡтарының милләт-ара аралашыу теле булараҡ рус теле индерелә, ул молдаван теле менән бер рәттән рәсми эшләй.
1858-1861 йылдарҙа Молдавия кенәзлеге ҡалдыҡтары һәм Валахия дәүләт булып берләшә, аҙаҡ ул Рус-төрөк һуғышынан һуң төрөктәргә вассаллыҡ буйһоноуҙан азат ителгән Румыния исеме ала.
2004 йыл халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, илдә халыҡтың 78,8 % -ы туған теле тип үҙ милләтенең телен күрһәткән, ә 20,8%-ы уларҙың милләте менән тап килмәгән башҡа телдәрҙе күрһәткән.
Хәҙерге ваҡытта конфликт зонаһында Рәсәй Федерацияһының, Молдова Республикаһының һәм Днестр алды Молдова Республикаһының Уртаҡ тыныслыҡ булдырыу көстәре һәм Украина хәрби күҙәтеүселәре хәүефһеҙлек тәьмин итә.
Рәсәй, Украина һәм ОБСЕ ҡатнашлығында күп һанлы һөйләшеүҙәр барышында әлегә Приднестровье статусы буйынса килешеүгә өлгәшеп булмай; низағ яҡтары араһындағы мөнәсәбәттәр көсөргәнешле булып ҡала.
Ил президенты һайланмау менән бәйле, 2010 йылдың 28 сентябрендә Молдавия президенты бурыстарын башҡарыусы Михай Гимп парламентты таратыу тураһындағы указға ҡул ҡуя һәм ваҡытынан алда парламент һайлауҙарын 2010 йылдың 28 ноябренә билдәләй.
Уның территорияһында Молдавияның 120 мең кешеһе, шул иҫәптән 90 мең йәһүд үлтерелә һәм концлагерҙарҙа һәләк була.1944 йылдың 24 авгусында, Яссы-Кишинёв операцияһы һөҙөмтәһендә, Молдавия Совет Социалистик Республикаһы территорияһы совет ғәскәрҙәре тарафынан азат ителә.
Днестр менән Прут йылғалары араһының күп өлөшөн, Днестр йылғаһының урта һәм түбәнге ағымында һул яҡ яр буйының тар һыҙатын (Приднестровье, Молдавия 1990-сы йылдар башында уның өҫтөнән контролен юғалта), шулай уҡ яҡынса 600 м Дунай яр һыҙатын биләй.
1989 йылда молдавандарҙың милли яңырыуы өсөн сығыш яһаусы ойошмалар барлыҡҡа килә: «Клуб А. Матеевича», «Молдавское демократическое движение», «Демократическая лига студентов», «Ассоциация историков» һәм башҡалар.
2001 йылда парламент һайлауҙарында коммунистар партияһы социаль сәйәсәтте көсәйтеү, иҡтисадты тергеҙеү, ауылда коллектив хужалыҡ формаларына ярҙам итеү, Рәсәй, Белоруссия һәм дөйөм алғанда БДБ менән мөнәсәбәттәрҙе нығытыу лозунгыһы аҫтында бара.
Әммә 2003 йылдың ноябрендә Рәсәй тарафынан әҙерләнгән, Молдавияны федераллаштырыуҙы күҙ уңында тотҡан, Днестр буйы һәм Молдова араһындағы конфликтты көйләү планына ҡул ҡуя алмағандан һуң, Рәсәй һәм Молдавияның мөнәсәбәттәре боҙола.
Күп һанлы протестарҙан һәм депутаттар төркөмө Конституцион судҡа һорауҙар менән мөрәжәғәт иткәндән һуң, 2016 йылдың 4 мартында, парламентҡа президент һайлау хоҡуғын биргән Конституцияны үҙгәртеү тураһында закон конституцион түгел тип таныла.
Уларҙың һөҙөмтәләре буйынса Аграр-демократик партия 56 мандат, Социалистик партия блогы— «Берҙәмлек» 28 мандат, Демократик көстәр партияһы — 11 мандат, Христиан-демократик халыҡ фронты альянсы — 9 мандат ала.
Халыҡтың территориаль бүленеше күрһәтеүенсә, халыҡтың 21%-ы Кишиневта йәшәй, 4,6%-ы — Гагаузия автономиялы территориаль берәмектә, 3,8%-ы — был Бельцы ҡалаһында.