polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
АҠШ армияһы утрауҙы ҡыҫҡа ваҡытҡа оккупациялағандан һуң, Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы Маршал утрауҙарын Тымыҡ океан утрауҙары биләмәһе сифатында идара итеүҙе ышанып тапшыра.
Тиҙҙән Кваджалейн атоллында АҠШ-тың стратегик хәрби базаһы барлыҡҡа килә, унан 1946 йылдан 1958 йылға тиклем Бикини һәм Эниветок атолдәрендә ядро ҡоралын һынауҙы контролдә тотоу тормошҡа ашырыла.
Илдең алыҫ утрауҙарында, ҡалалар халҡының артыуы фонында халыҡ үҫеше 2011 йылда 1999 йыл менән сағыштырғанда ни бары Джалуит, Лаэ, Либ, Ронгелап, Утирик утрауҙарында күҙәтелә һәм 1 проценттан аҙыраҡ тәшкил итә, ә башҡа утрауҙарҙа халыҡ кәмей.
Фәнни карьераһы башында Шрёдингер күп теоретик һәм эксперименталь тикшеренеүҙәр менән шөғөлләнә, был уның уҡытыусыһы Франц Экснер мәнфәғәтенә тап килә — электротехника, атмосфера электричествоһы һәм радиоактивлыҡ, диэлектрика үҙенсәлектәрен өйрәнә.
1912 йылда «Электр энергияһы һәм магнетизм тураһында белешмә»һен төҙөүселәре үтенесе буйынса «Дилектрика» тигән ҙур мәҡәләһен яҙа, был уның фәнни донъялағы хеҙмәтен таныуын дәлилләй.
Шул уҡ йылда Шрёдингер радиоактив матдәләренең бейеклек таралыу ихтималлығына теоретик баһа бирә, был атмосфераның күҙәтелгән радиоактивлығын аңлатыу өсөн кәрәк була, ә 1913 йылдың авгусында Зеехамда Виктор Франц Гесстың атмосфераның үлсәмле ионлашыуын аңлатыу өсөн тарҡалыу продукттарының етерлек концентрацияһы булмауы тураһындағы ҡайһы бер һығымталарын раҫлап, тейешле эксперименталь үлсәүҙәр яһай.
1914 йылда йәш ғалим үткәргән башҡа эксперименталь тикшеренеүҙәре араһында газ ҡыуыҡсаларында капилляр баҫым формулаһы тикшерелә һәм металл өҫтөнә гамма нурҙары төшкәндә барлыҡҡа килгән йомшаҡ бета-нурланыш үҙенсәлектәре тикшерелә.
1919 йылда Шрёдингер һуңғы физик экспериментын үткәрә (бер-береһенә ҙур мөйөш яһап бүленеп сыҡҡан нурҙарҙың ярашҡанлығын өйрәнеү) һәм артабан теоретик тикшеренеүҙәргә иғтибарын йүнәлтә.
Оксфорд университетында Шрёдингер тойған уңайһыҙлыҡтың тағы бер яғы — йәмәғәт тормошоноң үҙенсәлектәре, уның ҡабул итеүе менән уның азатлығын сикләгән шартлы ҡағиҙәләр һәм формаллектәр менән тулы.
Бөтә был проблемалар, шулай уҡ 1936 йыл башында эмигрант ғалимдарын финанслау программаһын тотҡарлау, Шрёдингерҙы карьераһын Оксфордтан ситтә дауам итеү варианттарын ҡарарға мәжбүр итә.
Университеттың ректоры кәңәше буйынса ғалим яңы хөкүмәт менән «татыулыҡ хаты» яҙа, ул 30 мартта гәзитендә баҫылып сыға һәм эмигрант хеҙмәттәштәренең кире ҡарашын тыуҙыра.
Тиҙҙән илдән сығыу мөмкин түгеллеген аңлап, Шрёдингер ашығыс рәүештә Австриянан сығып Римға (ул ваҡыттағы фашист Италияһы виза талап ителмәгән берҙән-бер ил булған) йүнәлә.
Был ваҡытҡа ул Ирландия премьер-министры, күнекмәләр буйынса математик Имон де Валера менән бәйләнеш булдыра, ул Дублинда Принстон юғары ғилми тикшеренеүҙәр институтының аналогын ойошторорға ниәтләй.
Шрёдингер, үҙ сиратында, йәш ҡатындар менән күп һанлы мөнәсәбәттә була, уларҙың икәүһе үҫмер була (уларҙың береһе менән 1925 йылдың ҡышында Арозала ял итә, уның барышында тулҡын механикаһын булдырыу өҫтөндә көсөргәнешле эшләй).
1933 йылда Германиянан китеп барғанда Оксфордта үҙе өсөн генә түгел, Мархтар өсөн дә финанслау тураһында һөйләшеүҙәр алып бара; 1934 йылдың яҙында Хильде Шрёдингерҙың ҡыҙы Рут Далияны таба.
1918 йылдың ноябрендә Шрёдингер Венаға ҡайта, һәм шул ваҡыт тирәһендә Черновцы ҡалаһының университетында ғәҙәттән тыш теоретик физика профессоры вазифаһын биләү тәҡдиме менән сығыш яһай.
Экснер лабораторияһында төҫтө өйрәнеүгә, был өлкәлә Томас Юнг, Джеймс Клерк Максвелл һәм Герман Гельмгольцтың әҫәрҙәрен дауам итеүгә һәм үҫтереүгә айырым иғтибарын бүлә.
Бының өсөн Шрёдингер, Гельмгольцтың идеяһы буйынса, өс үлсәмле төҫ арауығына риман геометрияһы закондарын индерә, һәм бындай арауыҡтың бирелгән ике нөктәһе араһындағы иң ҡыҫҡа арауыҡ ике төҫ араһындағы айырманың һан ҡиммәте булып хеҙмәт итергә тейеш була.
Әйтергә кәрәк, нацизмға ҡарата кире ҡарашы булыуға ҡарамаҫтан, ул быны бер ҡасан да асыҡтан-асыҡ күрһәтмәй һәм сәйәсәткә ҡыҫылырға теләмәй, ул ваҡытта Германияла үҙенең политик характерын һаҡлап ҡалыу мөмкин булмай тиерлек.
Һауа дымлылығының бер нисә изоляциялаусы материалдарҙың электр үҙенсәлектәренә йоғонтоһон өйрәнеүгә арналған һәм Эгон Швейдлер етәкселегендә Экснер лабораторияһында башҡарыла.
Квант теорияһы өлкәһендә тулҡын механикаһының нигеҙен тәшкил иткән бер нисә фундаменталь һөҙөмтә Шрёдингерҙыҡы тип һанала: ул тулҡын тигеҙләмәләрен әйтеп бирә, үҙе уйлап сығарған формализм һәм матрица механикаһының шәхесен күрһәтә, тирбәлеүҙәр тулҡын-механик теорияһын эшләй, ҡайһы бер аныҡ мәсьәләләрҙе хәл итеү юлдарын асҡан.
Шрёдингер тулҡын функцияһының физик мәғәнәһен үҙенсәлекле аңлатырға тәҡдим итә; артабанғы йылдарҙа бер нисә тапҡыр копенгагендың квант механикаһын аңлатыуын тәнҡитләй .
Бынан тыш, ул физиканың төрлө өлкәләрендә: статистик механика һәм термодинамика, дилектрик физика, төҫ теорияһы, электродинамика, дөйөм сағыштырмалыҡ теорияһы һәм космология өлкәһендә күп хеҙмәттәр авторы; бер нисә тапҡыр берҙәм ялан теорияһын төҙөргә маташа.
Киләһе йылдарҙа Шрёдингер күреү һәләтенең физиологик үҙенсәлектәренә бер нисә эшен бағышлай , шулай уҡ популяр Мюллер-Пулье дәреслегенең сираттағы сығарылышына күреү үҙләштереүе буйынса ҙур күҙәтеү яҙа.
Икенсе мәҡәләһендә ул, күҙҙең һиҙгерлеген ҡояш нурланышының спектраль составы менән төрлө тулҡын оҙонлоғондағы яҡтылыҡ менән бәйләргә тырышып, төҫ күреү эволюцияһын ҡарай.
Шул уҡ ваҡытта ул, колбаларға ҡарағанда эволюцияның күпкә иртәрәк стадияларында (бәлки, хатта һыу аҫты йәшәү рәүешен алып барған боронғо йән эйәләрендә лә) төҫһөҙ һиҙҙермәй торған таяҡтар барлыҡҡа килгән, тип иҫәпләгән.
Уның атаһы Рудольф Шрёдингер, клеёнка һәм линолеум етештереү фабрикаһының уңышлы хужаһы, фән менән ҡыҙыҡһына һәм оҙаҡ ваҡыт Вена ботаника-зоология йәмғиәте вице-президенты вазифаһын биләй.
Эрвиндың әсәһе Георгина Эмилия Бренда химик Александр Бауэрҙың ҡыҙы була, Рудольф Шрёдингер уҡыу ваҡытында Император-Король Вена юғары техник училищеһына уның лекцияларына йөрөй.
Йәш физик армияға саҡырыла һәм артиллерияла Австрия көньяҡ-көнбайыш фронтының сағыштырмаса тыныс райондарында: Райблда , Комаромда, һуңынан Просеккола һәм Триеста районында хеҙмәт итә.
Арнольд Зоммерфельд баш тартҡас һәм һөйөклө Цюрихты ташлап китергәме-юҡмы тигән шиктәр бөтөрөлгәс, Шрёдингер был тәҡдимде ҡабул итә һәм 1927 йылдың 1 октябрендә яңы бурыстарын башҡара башлай.
Берлинда Австрия физигы Макс Планк, Альберт Эйнштейн, Макс фон Лауэның квант механикаһы буйынса үҙенең консерватив ҡараштары менән уртаҡлашҡан һәм копенгаген интерпретацияһын ҡабул итмәгән фекерҙәштәр һәм дуҫтар таба.
Университетта Шрёдингер физиканың төрлө тармаҡтары буйынса лекциялар уҡый, семинарҙар үткәрә, физик коллоквийы менән етәкселек итә, ойоштороу эшмәкәрлегендә ҡатнаша, әммә, ғөмүмән, айырым йорт булып тора, быны уҡыусыларҙың булмауы дәлилләй.
Шрёдингер һуғыш тамамланғандан һуң бер нисә тапҡыр Австрияға йәки Германияға күсергә тәҡдимдәр алһа ла, ул, йәшәү урынын ҡалдырырға теләмәйенсә, был саҡырыуҙарҙан баш тарта.
Бында тормош матди яҡтан тотороҡлораҡ була, яҡындағы тауҙар альпинизм һәм саңғыла шыуырға яратҡан ғалимға ял итеү өсөн уңайлы мөмкинлектәр бирә, һәм күрше Цюрих политехникумында эшләгән билдәле коллегалары Питер Дебай, Поул Шеррер һәм Герман Вейл менән аралашыу фәнни ижад өсөн кәрәкле мөхит булдыра.
Цюрихта үткәргән ваҡыты 1921—1922 йылдарҙа ҡаты ауырыу ҡайғыға һала; Шрёдингерға үпкә туберкулезы диагнозы ҡуйыла, шуға күрә уға туғыҙ ай Швейцария Альптарындағы Ароза курорт ҡаласығында үткәрергә тура килә.
Институттың һуңыраҡ барлыҡҡа килгән башҡа хеҙмәткәрҙәре, улар араһында билдәле ғалимдар Вальтер Гайтлер, Лайош Яноши һәм Корнелий Ланцош, шулай уҡ бик күп йәш физиктар тикшеренеү эштәренә тулыһынса иғтибарын туплау мөмкинлегенә эйә була.
Коллективта насар эшләһәм дә, шул иҫәптән, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, уҡыусылар менән, шуға ҡарамаҫтан, эшем бер ҡасан да бөтөнләй үҙаллы булманы, сөнки минең һорау менән ҡыҙыҡһыныуым һәр ваҡыт башҡаларҙың бер үк һорауҙа күрһәткән ҡыҙыҡһыныуына бәйле булды.
Беренсе һүҙҙе һирәк әйтәм, әммә йыш ҡына икенсе һүҙҙе әйтәм, сөнки уның өсөн ғәҙәттә ҡаршылыҡ күрһәтеү йәки төҙәтеү теләге этәргес фактор булып тора…
Ул алты сит телдә һөйләшә (боронғо грек һәм латин телдәренән тыш, инглиз, француз, испан һәм итальян телдәре), классик әҫәрҙәрҙе төп нөсхәлә уҡый һәм тәржемә итә, шиғырҙар яҙа , скульптура менән мауыға.
Ул хеҙмәтендә боронғо дәүерҙәрҙән алып хәҙерге көндәргә, йәғни Автономиялы Башҡорт Совет Республикаһы барлыҡҡа килгән ваҡытҡа тиклем, башҡорт халҡының тарихына байҡау яһай.
«Ғабдрахман Фәхретдиновтың „Башҡорт тарихы“ иһә, йәш республиканың рәсми рәүештә үҙ тарихына ғәҙел бер ҡараш ташлау ынтылышы өлгөһө булып тора», — ти милли матбуғат тарихын өйрәнеүсе Р. Рәжәпов.
Башҡорт хөкүмәтенең Ырымбур хәрби бүлеге сығарған «Башҡорт тауышы» гәзите менән Силәбелә баҫылған «Башҡорт» гәзите урынына берләштерелгән «Башҡортостан хөкүмәтенең хәбәрҙәре» гәзите сығарыла башлай.
Баш күтәреүселәр Йосоп Арыҡов һәм Төлкөсура Алдағолов етәкселегендә Тевкелев һалдаттарын Балыҡсы һәм Мырҙалар улусы сиктәрендәге тау юлдарында көтөп алып, тар-мар итмәксе булалар.
1736 йылдың 19 ғинуарында А. И. Тевкелев Һөйәнтүҙ ауылына килеп инә, һәм ауыл халҡының үҙ отрядына ҡаршы сығырға йыйынған булыуын белгәс, уларҙы вәхшиҙәрсә ҡырырға бойороҡ бирә.
Рәсәй империяһы батшабикәһе Анна Иоанновна ҡаҙаҡ һәм башҡорт ерҙәре аша үткән сиктәрҙе нығытырға ниәт итеп, төбәккә И. Кирилов етәкселегендә экспедиция ебәрә.
Шулай уҡ дипломатик һөйләшеүҙәрҙә үҙен күрһәтеп өлгөргән суҡындырылған татар мырҙаһы Алексей Иванович Тевкелев вәхшилеккә әүерелгән был сараларҙа ҡатнаша.
Шул ваҡиғаларҙың шаһиты П. И. Рычков былай тип яҙып ҡалдырған: «Был ауылда меңләп кеше, ҡатын-ҡыҙ, бала сағаһы менән, атып, штык ҡаҙап үлтерелде, власҡа тоғро мишәрҙәр һәм башҡорттар һөңгө менән үлтереп сыҡты. Бынан тыш 105 кеше аҙбарға ябылып, утта яндырылды. … Шул рәүешле Һөйәнтүҙ кешеләре ҡатын-ҡыҙҙары, бала-сағаһы менән — сабыйынан ҡартына тиклем — бер төн эсендә ут менән, ҡорал менән ҡырып бөтөрөлдә, ә йорттары янып көлгә ҡалды».
Бынан һуң Тевкелевтың һәм полковник Мартыновтың язалаусы отрядтары Себер юлының Балыҡсы, Унлар, Ҡыр-Танып улустарында йәнә 51 ауылды талап, яндырып сыға, 2 меңдән ашыу кешене үлтерә (хәҙер Башҡортостандың Асҡын, Балтас, Ҡариҙел райондары биләмәһе) .
Тыумыштан үткер һүҙле һәм зирәк аҡыллы булған Фәррәх, зәғифлегенә ҡарамай, тора-бара йырҙар сығарыуға әүәҫләнеп китә, артабан инде, бәйеттәр әйтеп, үҙ төбәгендә халыҡ араһында йөрөй башлай, баҙарҙарҙа була, йыйындарҙа ҡатнаша.
Йырҙарында һәм бәйеттәрендә ябай кешеләргә яҡын булған уй-тойғоларҙы сағылдырыуы, уларҙың азат тормошҡа ынтылыуын һәм башҡа көндәлек теләктәрен һүрәтләүе арҡаһында тиҙ арала халыҡ араһында популярлыҡ яулай.
Башҡорт әҙәбиәтендә күрһәткән хеҙмәттәре өсөн Фәррәх Дәүләтшин республика яҙыусылары араһынан иң беренсе булып 1939 йылда «Почёт Билдәһе» ордены һәм маҡтау грамоталары менән наградлана.
Ҡөрьәндә бәйән ителеүенсә, Мөхәммәт Пәйғәмбәр янына бер төркөм нәсәра килә лә, ни өсөн мосолмандар Ғайсаны илаһи зат түгел тип әйтеп кәмләй, тигән дәғүә белдерә.
Быға яуап итеп, Ҡөрьән Кәримдән аят килтерелә: "Әҙәм ғәләйһиссәләм атайһыҙ һәм әсәйһеҙ яралтылды, шуның кеүек Ғайса ғәләйһиссәләм дә атайһыҙ бар ҡылынды.
«Ғайсаны күргәс, улар: „Һин Бәйтел-Мәҡдистә быға ҡәҙәр булмаған насар эш менән килдең. Әй Һарундың һеңлеһе! Һинең атаң Ғимран яуыз кеше түгел, Бәйтел-Мәҡдистең имамы, ғибәҙәт ҡылыусыларҙың олуғы ине. Әсәң Хәббә бинте Фәҡуд та боҙоҡ ҡатын түгел ине. Ата-әсәң яҡшы кешеләр була тороп, был баланы һин нисек таптың?“ — тиҙәр».
Япон диңгеҙенең төньяҡ яры буйлап иң юғары бейеклеге 2540 метр булған һәм 2000 метрҙан ашыу бейеклектәге тағы бер нисә тиҫтә түбәһе булған Хамгён һырты һуҙыла.
Ҡоро ерҙә өс дәүләт менән сиктәш: төньяҡта — Амноккан һәм Туманган йылғалары буйлап Ҡытай менән; төньяҡ-көнсығышта — Туманная йылғаһы буйлап Рәсәй менән; көньяҡта — Корея Республикаһы менән.
Бында сығарылған «Камов» вертолеттары популяр һаналмай, уларҙы ҡулланыу даирәһе сикле: улар тик янғындарға һәм төрлө стихиялы бәлә-ҡазаларға ҡаршы сараларҙа файҙаланыла.
Тәбиғи ресурстарҙы, метрополия файҙаһына аборигендарҙың хеҙмәтен иҡтисади эксплуатациялау, был йыш ҡына иҡтисад үҫешен тотҡарлауға, колонияның бөлгөнлөккә төшөүенә килтерә
Күп осраҡта аборигендарҙың күпселеге менән мегаполис халҡы араһындағы этник, дини, мәҙәни, йәки башҡа айырмалар йыш ҡына үҙҙәрен айырым, үҙ аллы община тип һанарға беренсе сәбәп була
Метрополияның колонияны бойондороҡһоҙ хоҡуҡи статустан мәхрүм итеүе: урындағы властарға протекторат, вассаллыҡ, «ҡуртым», концессия, опекунлыҡ, һатып алыу, колония территорияһында метрополия файҙаһына үҙ суверенитетының тулылығын сикләү йә мәхрүм итеү тураһында тиңһеҙ килешеүҙәр төҙөү юлы менән, хәрби көс ҡулланыу, йәки бойондороҡло, марионетка режимын власҡа килтереү юлы менән, территорияны аннексиялау, метрополияның колониаль идаралығын булдырыу юлы менән, митрополиянан колония менән туранан-тура идара итеү
Йышыраҡ — метрополия халҡы менән сағыштырғанда аборигендарҙың гражданлыҡ хоҡуҡтарын боҙоу, аборигендарға ят мәҙәниәт, дин, тел, ғөрөф-ғәҙәттәр индереү, урындағы мәҙәниәтте дискриминациялау, раса буйынса, синфи йәки башҡа сегрегация, апартеид, кәмһетеү, йәшәү өсөн кәрәкле сараларҙан мәхрүм итеү, геноцид
Һиҙелерлек һәм даими сепаратизм — аборигендарҙың сецессияға ынтылышы , уларҙың яҙмышын үҙаллы хәл итеү өсөн суверенитет алыу (географик, этник, дини һәм/йәки мәҙәни яҡтан адекват ил менән берләшеү).
Уларҙың метрополияла йәмғиәткә «ауырлығын» кәметеү, ҡайһы берҙә — тотҡондарҙы һатыу, йәмғиәттә урын таба алмаған берәҙәктәрҙе, йәмғиәттә барлыҡҡа килгән йолалар һәм ғөрөф-ғәҙәттәр, конкуренция арҡаһында йәмғиәт билдәләгән социаль ролдәре менән ризаһыҙлыҡ белдереүселәрҙе ситкә ебәреү
Колониялар менән идара итеү, колониаль идаралыҡ идарасылар өсөн яҡшы мәктәп, ә урындағы мөһим конфликттарҙы хәл иткәндә көс ҡулланыу император ҡораллы көстәрен яҡшы хәлдә тотоу ысулы булып тора
Империя ихтыяждары өсөн етерлек профессиональ һәм тәжрибәле гражданлыҡ һәм хәрби бюрократия мәктәбен булдырыу, бюрократияның яңы быуынын ғәмәли һынау, хәрби, сәйәси, иҡтисади, мәҙәни элитаны яңыртыу
Метрополия халҡы менән сағыштырғанда арзаныраҡ йәки хатта бушлай эш көсөн , шул иҫәптән «бысраҡ», престижы булмаған, әммә социаль әһәмиәткә эйә булған эштәрҙе эшләтеү өсөн экспорт, йәки мегаполисҡа импорт
Яңы гражданлыҡ һәм хәрби технологияларҙы һынау, алымдар, тактика, ноу-хау, үҙ сәнәғәтенең зарарлы ҡалдыҡтарын экспортлау, хәүефле хәрби, фәнни, сәнәғәт, тәбиғи тәжрибәләр үткәреү мөмкинлеге, һөҙөмтәләр метрополия халҡының именлегенә, һаулығына, ғүмеренә хәүеф тыуҙырыуы ихтимал.
Колониаль администрация власты «бүлгелә һәм хакимлыҡ ит» принцибы буйынса тормошҡа ашыра, шуның менән бәйле властың тышҡы билдәләрен һәм етәкселек итеү ысулдарын теләп ҡабул иткән урындағы хакимдарға ярҙам итә.
Ғәскәрҙәрҙең, флоттарҙың, сауҙа юлдарының хәрәкәтен, башҡа колониаль империялар халҡының миграцияһын контролдә тотоу, һуңғыһының тейешле төбәккә үтеп инеүенә ҡамасаулау, уларҙың ролен, донъялағы статусын кәметеү
Ҡоллоҡа эләккән илдәрҙә колониаль сәйәсәт етештереүсе көстәрҙең юҡҡа сығыуына сәбәпсе була, был илдәрҙең иҡтисади һәм сәйәси үҫешен тотҡарлай, ҙур территорияларҙы талауға һәм бөтә халыҡтарҙы юҡ итеүгә килтерә.
Өсөнсө донъя илдәренең ҡайһы берҙәре сеймал сығанағы булараҡ йәшәп килә, был уларға ҡайһы бер осраҡтарҙа Европа илдәре кимәленә етергә, ҡайһы берҙә улар кимәленән артып китергә мөмкинлек бирә.
Түбән эш хаҡы уларҙы арзан эшсе көсө сығанағы итә, был халыҡ-ара корпорацияларға етештереүҙе, тәү сиратта ҡулланыу тауарҙарын, үҙҙәренә күсереп, сығымдарын кәметергә мөмкинлек бирә.
Уларҙың йоғонтоһо тиҙ арала, йәки оҙайлы ваҡыттан күренә; улар иҫәбенә ауырыуҙарҙың таралыуы, тиңһеҙ социаль мөнәсәбәттәр урынлаштырыу, халыҡты эксплуатациялау, европалы булмаған ҡайһы бер этник төркөмдәрҙең этноциды, медицина үҫеше, яңы социаль институттар булдырыу, бөтөрөү, инфраструктураны яҡшыртыу һәм дөйөм технологик прогресс инә ала.
Колониализмдың тәүшарттары Бөйөк географик асыштар осоронда, атап әйткәндә, быуатта, португал штурманы Васко да Гама Һиндостанға юл асҡанда һәм Колумб Америка ярҙарына сыҡҡанда барлыҡҡа килгән.
Америка ерле халҡы дәүләттәрен талау Европала банк системаһының үҫешенә, фәнде үҫтереү өсөн финанс бүлеүгә булышлыҡ итә һәм сәнәғәт үҫешенә этәргес бирә, ә был, үҙ сиратында, яңы сеймал талап итә.
Капиталды башланғыс туплау осорондағы колониаль сәйәсәткә баҫып алынған территориялар менән сауҙа итеүҙә монополия урынлаштырыу, бөтә илдәрҙе баҫып алыу һәм талау, урындағы халыҡты эксплуатациялауҙың йыртҡыс феодал һәм ҡоллоҡ формаларын ҡулланыу йәки индереү хас.
Европаның эре баш ҡалаларында колонияларҙы талау һәм ҡолдар менән сауҙа итеү нигеҙендә капитал туплауға килтерә, был бигерәк тә быуаттың 2-се яртыһынан башлана һәм Англияның шул ваҡыттағы иң үҫешкән илгә әйләнеү сәбәптәренең береһе була.
Колониялар иҡтисади яҡтан метрополия менән тығыҙ бәйләнгән, ауыл хужалығы үҫешенең монокультур йүнәлешле аграр һәм сеймал етештереүсегә, сәнәғәт продукцияһы баҙарына һәм метрополияның үҫеп килеүсе капиталистик сәнәғәте өсөн сеймал сығанаҡтарына әүерелә.
Тәбиғәт һәм кеше ресурстарын файҙаланыу, ҡайһы бер осраҡтарҙа — уникаль, һирәк ресурстарға туранан-тура инеү, донъяла улар менән сауҙа итеүҙә монополия урынлаштырырға тырышыу
Ҡатнаш идаралыҡ- үҙ бюрократияһы һәм метрополия бюрократияһы менән идара итеү сәйәсәте оҙаҡ йылдар эшләп килгәнгә күрә, эске баҙарҙа хаҡтарҙың ғәҙел нисбәтенә өлгәшә алмаған, валюта табышын ҡайтарыуҙы контролдә тота алмаған һәм үҙҙәренең белем биреү һәм ғилми өлкәһен үҫтереү өсөн һалым йыйыуҙы арттыра алмаған өсөнсө донъя илдәренең көсһөҙ коррупцияға батҡан режимдары барлыҡҡа килгән.
Колонизаторҙар колонияларҙағы крәҫтиән хужалыҡтарында продукция арттырыу яҡлы булһа ла, йыш ҡына улар феодаль һәм феодализмға тиклемге мөнәсәбәттәрҙе нығыта, сөнки колонияларҙа феодалдар һәм ырыу-ҡәбилә башлыҡтары уларҙың социаль таянысы булып тора.
Эксплуатациялауҙың яңы ысулдары таралыуы, урындағы халыҡтар өҫтөнән хакимлыҡты нығыта алған колониаль идара итеүҙең махсус органдарын булдырыу кәрәклеге, шулай уҡ метрополияларҙа буржуазияның төрлө ҡатламдарының конкуренцияһы монополиялы колониаль сауҙа компанияларын бөтөрөүгә һәм оккупацияланған илдәрҙең һәм территорияларҙың метрополияның дәүләт контроле аҫтына күсеүенә килтерә.
Колониаль сәйәсәт — башлыса иҡтисади яҡтан көсһөҙөрәк илдәрҙе, халыҡтарҙы баҫып алыу һәм йыш осраҡта хәрби, сәйәси һәм иҡтисади ысулдар менән иҙеү сәйәсәте.
Болгар теленең грамматик төҙөлөшөндә төптән булған үҙгәрештәр, ҡайһы бер падеж һәм глагол формаларының юҡҡа сығыуы, членный формаларҙың -, -та, -то, -те) һәм - быуаттарҙа болгар теленең аналитик төҙөлөшкә дөйөм боролошо ҡайһы бер өндөрҙең (мәҫәлән, окончания именительного падежа единственного числа женского рода -а с окончаниями винительного падежа) тап килеүе менән аңлатыла.
Был күренештәрҙең йоғонтоһо көслө булһа ла, был осорҙа болгарҙарҙың барыһынан да бигерәк румындар менән бәйләнеше нығыраҡ булһа ла, төрөк теленең дә йоғонтоһо һиҙелерлек була, был башлыса, лексикаға ҡағыла (мәҫәлән, болгар телендә булған «лия -», « - лък- » һәм « - джия- » суффикстары).
Бынан тыш, болгар теленең боронғо синтетик төҙөлөшө тарҡалыу һәм яңы аналитик төҙөлөш барлыҡҡа килеүгә болгар феодалдары һәм руханиҙар теленең ябай халыҡ теле менән алмашыныу булышлыҡ иткәндер.
Төрки телле болгар ҡәбиләләре, ерле славян ҡәбиләләре менән бергә болгар халҡының этногенезы башында уҡ ҡатнашҡан, (төрки болгарҙар менән көньяҡ славян ҡәбиләләре ҡушылып, хәҙерге болгар халҡы килеп сыҡҡан).
быуаттан башлап, болгар теле, Болгарияны төрөктәр яулап алыу һөҙөмтәһендә, Ғосман империяһы төрөктәре теле тарафынан көслө йоғонтоға дусар була: быуат уртаһында 30 мең болгар һүҙенең 5 меңгә яҡыны төрөк һүҙҙәре булған; элегерәк үҙләштергән һүҙҙәр өлөшө тағы ла күберәк булғандыр; быуатта, мәҫәлән, Болгарияның ҡайһы бер өлөштәрендә болгар теле төрөк теле баҫымы аҫтында тулыһынса тиерлек ҡулланыуҙан сыға.
Грек теле шулай уҡ болгар теленең барлыҡ өлкәләренә лә һиҙелерлек йоғонто яһай, ләкин грек йоғонтоһо сиркәү терминологияһында һәм юғары стилгә ҡараған һүҙҙәрҙә айырыуса ныҡ сағыла.
Мәҫәлән, «Ѣ» махсус өнө юҡҡа сығыу, танау аша әйтелеүсе өндәр юкҡа сығыу һәм һөҙөмтәлә— «юстарҙы алыштыру» танау аша әйтелеүсе «Э» менән алмаштырыу, һәм киреһенсә); «Ъ» һәм «о» артыҡ ҡыҫҡа тауыштарының асыҡлануы һәм оҙон әйтелә башлауы йәки төшөп ҡалыуы .
Был эволюцияға күрше халыҡтар телендә әлеге һуҙынҡыларҙың булмауы ярҙам иткәндер, улар менән болгарҙар сауҙа һәм башҡа мөнәсәбәттәрҙә торған (айырым йәшәгән Семиград һәм Македония болгарҙары телендә оҙаҡ һаҡланған).
Серб дәүләте киңәйеүе һәм серб феодалдарының роле көсәйеүе сәбәпле серб теле күпмелер ваҡыт болгар һәм сербтарҙың уртаҡ әҙәби теле булып тора (Болгарияла македондарҙы айырым халыҡ тип түгел, ә болгарҙарҙың бер этник төркөмө тип һанайҙар— македон теленә мөнәсәбәт тә шуға бәйле).
Лексикалағы үҙгәрештәрҙән тыш, төрки телдән ингән һүҙҙәрҙе славян һүҙҙәре менән алмаштырыу, болгар телендә морфология үҙгәрә бара- килеш формалары һәм ҡылымдың башланғыс формаһы бөтөнләй юҡҡа сыға, ә әҙәби телдә определенный артикль ҡулланыла башлай.
Тарихи сәбәптәр арҡаһында болгар телендә шулай уҡ төрки һүҙҙәр күп (бөгөнгө болгарҙар- төрки болгарҙар менән славяндар вариҫтары, Болгария Ғосман империяһы составында бер нисә быуат була).
Славян телдәренең күпселегенән айырмалы булараҡ, Болгар теле өсөн асыҡ аналитиклыҡ хас: падеждар юҡҡа сыҡҡан тиерлек ;определенный, неопределенный һәм «нулевой» артикль ҡулланыла.
Боронғо болгар теленә производство, иҡтисад, дин өлкәләренән Балкан халыҡтары, яңы грек, төрөк һәм көнбайыш Европа телдәренән һүҙҙәр иҡтисади һәм сәйәси процестар һәм күрше халыҡтар менән бәйләнештәр арҡаһында үҙләштерелә .
Күлдең атамаһы килеп сығышын Силәбе өлкәһенең топонимикаһын, башҡорт халҡының фольклорын өйрәнгән географ, топонимист Шувалов Николай Иванович үҙенең "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә был атама ике башҡорт ырыуы араһында күл өсөн талашыуы арҡаһында ҡушылған тигән легенданы килтерә, имеш, был төбәкте ҡалдырып киткән ырыу күлгә "Ҡалды" атамаһы биргән.
Әммә топонимсы был версияның дөрөҫлөгөнә шикләнә һәм башҡорттарҙың "ҡалды" һүҙе менән яһалған ир-ат исеменән килеп сығыуын фаразлай:Но вероятнее всего, топоним от башкирского мужского имени Калды в значении «оставшийся» .
Карелия Республикаһы тарихи нигеҙе үның бөгөнгө биләмәләрендә тәүге СССР милли-дәүләт берләшмәһе булараҡ РСФСР составында 1920 йылдың 8 июнендә ойошторолған Карел хеҙмәт коммунаһынан башланғыс ала.
1948 йылда ла йәһүдтәрҙе ҡырыу дауам итә, һөҙөмтәлә йәһүдтәр тулыһынса Сүриәнән Израиль, АҠШ һәм Көньяҡ Америка илдәренә ҡасырға мәжбүр була.
Сит телдәр араһында иң популяр инглиз һәм урыҫ теле бар, ул 2014 йылдан алып илдең көнбайыш өлөшөндәге Дамаск контроле аҫтындағы урта мәктәптәрҙә 7-се кластан башлап предмет сифатында әкренләп индерелә.
Ираҡ менән сәйәси союз идеяһы лидеры Адиб аш-Шишакли булған хәрбиҙәр араһында ҡәнәғәтһеҙлек тыуҙыра, һәм 19 декабрҙә Хинауи вазифаһынан төшөрөлә.
Әммә 1988 йылда властар друз мосафирҙарына Сүриә территорияһына сығырға рөхсәт итә, шулай итеп, уларға күрше Даръа мухафазаһында урынлашҡан Авель ғибәҙәтханаһына барыу мөмкинлеге бирелә.
Шулай уҡ 1967 йылда Сүриә егетенә кейәүгә сығырға теләгән друз ҡыҙына Сүриә яғына сығырға рөхмәт ителә, әммә был ҡыҙҙар кире Голан бейеклектәренә ҡайта алмай.
Сүриәнең Сит ил эштәре министрлығын Вәлид әл-Муаллем етәкләй, ул ун йыл дауамында АҠШ-та Сүриәнең илсеһе була, ә 2005 йыл башынан Сит ил министрлығы башлығы урынбаҫары вазифаһын биләй.
Иҡтисад буйынса вице-премьер Абдалла Дардари, оборона министры Хәсән Туркмани, финанс министры Мөхәммәт Әл-Хусейн, иҡтисад һәм сауҙа министры Әмер Лютфи үҙ вазифаларын һаҡлап ҡала.
Артабанғы кадрҙар үҙгәреше барышында оборона министры итеп Сүриә Ҡораллы Көстәре Генераль штабының элекке начальнигы Али Хәбиб, ә иҡтисад министры итеп Ламия Аси тәғәйенләнә.
Уңдырышлы яр буйы тигеҙлеге Сүриәнең төньяҡ-көнбайышында урынлашҡан һәм төньяҡтан көньяҡҡа табан Урта диңгеҙ ярҙары буйылап Төркиә сигенән Ливан сигенә тиклем 130 километрға һуҙылып ята.
Яңы дәүләттең барлыҡҡа килеүен СССР етәкселеге хуплай: Берләшкән Ғәрәп Республикаһына кредиттар бирелә, шулай уҡ СССР-ҙың илленән ашыу индустриаль төҙөлөш проектында ҡатнашыуы тураһында иғлан ителә.