Urlopy wypoczynkowe

Art. 152. § 1. Pracownikowi przysługuje prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego, zwanego dalej 'urlopem'.  
§ 2. Pracownik nie może zrzec się prawa do urlopu.  
Art. 153. § 1. Pracownik podejmujący pracę po raz pierwszy,  w roku kalendarzowym,  w którym  podjął  pracę,  uzys kuje  prawo  do  urlopu  z upływem każdego miesiąca pracy, w wymiarze 1/12 wymiaru urlopu przysługującego mu po przepracowaniu roku.  
§ 2. Prawo do kolejnych urlopów pracownik nabywa w każdym następnym roku kalendarzowym.  
Art. 154. § 1. Wymiar urlopu wynosi:  
- 1) 20 dni -jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat;
- 2) 26 dni -jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat.  
§ 2. Wymiar  urlopu  dla  pracownika  zatrudnionego  w niepełnym  wymiarze czasu pracy ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tego pracownika, biorąc za podstawę wymiar urlopu określony w § 1; niepełny dzień urlopu zaokrąg -la się w górę do pełnego dnia.  
§ 3. Wymiar urlopu w danym roku kalendarzowym, ustalony na podstawie § 1 i 2, nie może przekroczyć wymiaru określonego w § 1.  
Art. 154 1 . § 1.  Do okresu zatrudnienia, od którego zależy prawo do urlopu i wymiar  urlopu,  wlicza  się  okresy  poprzedniego  zatrudnienia,  bez  względu  na przerwy w zatrudnieniu oraz sposób ustania stosunku pracy.  
§ 2. W przypadku jednoczesnego pozostawania w dwóch lub więcej stosunkach pracy wliczeniu podlega także okres poprzedniego niezakończonego zatrudnienia  w części  przypadającej  przed  nawiązaniem  drugiego  lub  kolejnego stosunku pracy.  
Art. 154 2 . § 1.  Urlopu  udziela  się  w dni,  które  są  dla  pracownika  dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy,  w wymiarze godzinowym,  odpowiadającym  dobowemu  wymiarowi  czasu  pracy  pracownika w danym dniu, z zastrzeżeniem § 4.  
§ 2. Przy  udzielaniu  urlopu  zgodnie  z § 1,  jeden  dzień  urlopu  odpowiada 8 godzinom pracy.  
§ 3. Przepis § 1  i 2 stosuje  się  odpowiednio  do  pracownika,  dla  którego dobowa norma czasu  pracy,  wynikająca  z odrębnych  przepisów,  jest  niższa  niż 8 godzin.  
§ 4. Udzielenie pracownikowi urlopu w dniu pracy w wymiarze godzinowym odpowiadającym części dobowego wymiaru czasu pracy jest dopuszczalne jedynie w przypadku, gdy część urlopu pozostała do wykorzystania jest niższa niż pełny dobowy wymiar czasu pracy pracownika w dniu, na który ma być udzielony urlop.  
Art. 155. § 1. Do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się z tytułu ukończenia:  
- 1) zasadniczej  lub  innej  równorzędnej  szkoły  zawodowej  przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 3 lata,
- 2) średniej  szkoły  zawodowej  przewidziany  programem  nauczania  czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 5 lat,
- 3) średniej szkoły zawodowej dla absolwentów zasadniczych (równorzędnych) szkół zawodowych 5 lat,
- 4) średniej szkoły ogólnokształcącej 4 lata,
- 5) szkoły policealnej 6 lat,
- 6) szkoły wyższej 8 lat.  
Okresy nauki, o których mowa w pkt 1 -6, nie podlegają sumowaniu.  
§ 2. Jeżeli pracownik pobierał naukę w czasie zatrudnienia, do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się bądź okres zatrudnienia, w którym była pobierana nauka, bądź okres nauki, zależnie od tego, co jest korzystniejsze dla pracownika.  
Art. 155 1 . § 1.  W roku  kalendarzowym,  w którym  ustaje  stosunek  pracy z pracownikiem  uprawnionym  do  kolejnego  urlopu,  pracownikowi  przysługuje urlop:  
- 1) u dotychczasowego pracodawcy -w wymiarze proporcjonalnym do okresu przepracowanego u tego pracodawcy w roku ustania stosunku pracy, chyba że przed ustaniem tego stosunku pracownik wykorzystał urlop w przysługującym mu lub w wyższym wymiarze;
- 2) u kolejnego pracodawcy -w wymiarze:
- a) proporcjonalnym do okresu pozostałego do końca danego roku kalendarzowego -w razie zatrudnienia na czas nie krótszy niż do końca danego roku kalendarzowego,
- b) proporcjonalnym do okresu zatrudnienia w danym roku kalendarzowym -w razie  zatrudnienia  na  czas  krótszy  niż  do  końca  danego  roku kalendarzowego,  
z zastrzeżeniem § 2.  
§ 2. Pracownikowi,  który  przed  ustaniem  stosunku  pracy  w ciągu  roku kal endarzowego  wykorzystał  urlop  w  wymiarze  wyższym  niż  wynikający  z § 1  
pkt 1, przysługuje u kolejnego pracodawcy urlop w odpowiednio niższym wymiarze;  łączny  wymiar  urlopu  w roku  kalendarzowym  nie  może  być  jednak niższy  niż  wynikający  z okresu  przepracowanego  w tym  roku  u wszystkich pracodawców.  
§ 2 1 . Przepis § 1 pkt 2 stosuje się odpowiednio do pracownika podejmującego pracę  u kolejnego  pracodawcy  w ciągu  innego  roku  kalendarzowego  niż  rok, w którym ustał jego stosunek pracy z poprzednim pracodawcą.  
§ 3. (uchylony)  
Art. 155 2 . § 1. Przepis art. 155 1 § 1 pkt 2 stosuje się odpowiednio do pracownika powracającego do pracy u dotychczasowego pracodawcy w ciągu roku kalendarzowego po trwającym co najmniej 1 miesiąc okresie:  
- 1) urlopu bezpłatnego;
- 2) urlopu wychowawczego;
- 3) pełnienia zasadniczej służby wojskowej, pełnienia terytorialnej służby wojskowej  rotacyjnie,  pełnienia  służby  w aktywnej  rezerwie  w dniach  tej służby,  odbywania  ćwiczeń  wojskowych  w ramach pasywnej rezerwy albo pełnienia służby zastępczej;
- 4) tymczasowego aresztowania;
- 5) odbywania kary pozbawienia wolności;
- 6) nieusprawiedliwionej nieobecności w pracy.  
§ 2. Jeżeli okres, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 3 -6, przypada po nabyciu przez pracownika  prawa  do  urlopu  w danym  roku  kalendarzowym,  wymiar  urlopu pracownika powracającego do pracy w ciągu tego samego roku kalendarzowego ulega  proporcjonalnemu  obniżeniu,  chyba  że  przed  rozpoczęciem  tego  ok resu pracownik wykorzystał urlop w przysługującym mu lub w wyższym wymiarze.  
Art. 155 2a . § 1. Przy ustalaniu wymiaru  urlopu  na podstawie art. 155 1 i 155 2 kalendarzowy miesiąc pracy odpowiada 1/12 wymiaru urlopu przysługującego pracownikowi zgodnie z art. 154 § 1 i 2.  
§ 2. Niepełny kalendarzowy miesiąc pracy zaokrągla się w górę do pełnego miesiąca.  
§ 3. Jeżeli ustanie stosunku pracy u dotychczasowego pracodawcy i nawiązanie  takiego  stosunku  u kolejnego  pracodawcy  następuje  w tym  samym  
miesiącu kalendarzowym, zaokrąglenia do pełnego miesiąca dokonuje dotychczasowy pracodawca.  
- Art. 155 3 . § 1. Przy ustalaniu wymiaru urlopu na podstawie art. 155 1 i 155 2 niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia.
- § 2. Wymiar urlopu należny pracownikowi w danym roku kalendarzowym nie może przekroczyć wymiaru wynikającego z art. 154 § 1 i 2.
- Art. 156. (uchylony)
- Art. 157. (uchylony)
- Art. 158. Pracownikowi, który wykorzystał urlop za dany rok kalendarzowy, a następnie  uzyskał  w ciągu  tego  roku  prawo  do  urlopu  w wyższym  wymiarze, przysługuje urlop uzupełniający.
- Art. 159. (uchylony)
- Art. 160. (uchylony)
- Art. 161. Pracodawca jest obowiązany udzielić pracownikowi urlopu w tym roku kalendarzowym, w którym pracownik uzyskał do niego prawo.
- Art. 162. Na  wniosek  pracownika  urlop  może  być  podzielony  na  części. W takim jednak przypadku co najmniej jedna część wypoczynku powinna trwać nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych.
- Art. 163. § 1. Urlopy powinny być udzielane zgodnie z planem urlopów. Plan urlopów ustala pracodawca, biorąc pod uwagę wnioski pracowników i konieczność zapewnienia  normalnego  toku  pracy.  Planem  urlopów  nie  obejmuje  się  części urlopu udzielanego pracownikowi zgodnie z art. 167 2 .
- § 1 1 . Pracodawca  nie  ustala  planu  urlopów,  jeżeli  zakładowa  organizacja związkowa wyraziła na to zgodę; dotyczy to także pracodawcy, u którego nie działa zakładowa  organizacja  związkowa.  W takich  przypadkach  pracodawca  ustala termin urlopu po porozumieniu z pr acownikiem. Przepis § 1 zdanie drugie i trzecie stosuje się odpowiednio.
- § 2. Plan urlopów podaje się do wiadomości pracowników w sposób przyjęty u danego pracodawcy.  
§ 3. Na wniosek pracownicy udziela się jej urlopu bezpośrednio po urlopie macierzyńskim; dotyczy to także pracownika ojca wychowującego dziecko lub pracownika -innego członka najbliższej rodziny, o którym mowa w art. 175 1 pkt 3, który korzysta z urlopu macierzyńskiego.  
Art. 164. § 1. Przesunięcie terminu urlopu może  nastąpić na wniosek pracownika umotywowany ważnymi przyczynami.  
§ 2. Przesunięcie terminu urlopu jest także dopuszczalne z powodu szczególnych potrzeb pracodawcy, jeżeli nieobecność pracownika spowodowałaby poważne zakłócenia toku pracy.  
Art. 165. Jeżeli pracownik nie może rozpocząć urlopu w ustalonym terminie z przyczyn usprawiedliwiających nieobecność w pracy, a w szczególności z powodu:  
- 1) czasowej niezdolności do pracy wskutek choroby,
- 2) odosobnienia w związku z chorobą zakaźną,
- 3) powołania na ćwiczenia wojskowe w ramach pasywnej rezerwy, stawienia się do pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie albo stawienia się do pełnienia służby w aktywnej rezerwie, na czas do 3 miesięcy,
- 4) urlopu macierzyńskiego,  
pracodawca jest obowiązany przesunąć urlop na termin późniejszy.  
Art. 166. Część urlopu niewykorzystaną z powodu:  
- 1) czasowej niezdolności do pracy wskutek choroby,
- 2) odosobnienia w związku z chorobą zakaźną,
- 3) odbywania  ćwiczeń  wojskowych  w ramach  pasywnej  rezerwy,  pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie albo pełnienia służby w aktywnej rezerwie, przez czas do 3 miesięcy,
- 4) urlopu macierzyńskiego  
pracodawca jest obowiązany udzielić w terminie późniejszym.  
Art. 167. § 1. Pracodawca może odwołać pracownika z urlopu tylko wówczas, gdy jego obecności w zakładzie wymagają okoliczności nieprzewidziane w chwili rozpoczynania urlopu.  
§ 2. Pracodawca jest obowiązany pokryć koszty poniesione przez pracownika w bezpośrednim związku z odwołaniem go z urlopu.  
Art. 167 1 . W okresie wypowiedzenia umowy o pracę pracownik jest obowiązany wykorzystać przysługujący mu urlop, jeżeli w tym okresie pracodawca udzieli mu urlopu. W takim przypadku wymiar udzielonego urlopu, z wyłączeniem urlopu  zaległego,  nie  może  przekraczać  wymiaru  wynikającego  z przepisów art. 155 1 .  
Art. 167 2 . Pracodawca  jest  obowiązany  udzielić  na  żądanie  pracownika i w terminie przez niego wskazanym nie więcej niż 4 dni urlopu w każdym roku kalendarzowym. Pracownik zgłasza żądanie udzielenia urlopu najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu.  
Art. 167 3 . Łączny  wymiar  urlopu  wykorzystanego  przez  pracownika  na zasadach i w trybie określonych  w art. 167 2 nie może przekroczyć  w roku kalendarzowym 4 dni,  niezależnie od liczby pracodawców, z którymi pracownik pozostaje w danym roku w kolejnych stosunkach pracy.  
Art. 168. Urlopu niewykorzystanego w terminie ustalonym zgodnie z art. 163 należy pracownikowi udzielić najpóźniej do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego; nie dotyczy to części urlopu udzielanego zgodnie z art. 167 2 .  
Art. 169. (uchylony)  
Art. 170. (uchylony)  
Art. 171. § 1. W przypadku niewykorzystania przysługującego urlopu w całości  lub  w części  z powodu  rozwiązania  lub  wygaśnięcia  stosunku  pracy pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny.  
§ 2. (uchylony)  
- § 3. Pracodawca  nie  ma  obowiązku  wypłacenia  ekwiwalentu  pieniężnego, o którym mowa w § 1, w przypadku gdy strony postanowią o wykorzystaniu urlopu w czasie pozostawania pracownika w stosunku pracy na podstawie kolejnej umowy o pracę  zawartej  z tym  samym  pracodawcą  bezpośrednio  po  rozwiązaniu  lub wygaśnięciu poprzedniej umowy o pracę z tym pracodawcą.  
§ 4. Pracodawca dokonuje wypłaty ekwiwalentu pieniężnego, o którym mowa w § 1, w terminie wypłaty wynagrodzenia ustalonym zgodnie z art. 85.  
§ 5. Przepisu  § 4 nie stosuje się, jeżeli  termin  wypłaty  wynagrodzenia ustalony  zgodnie  z art. 85 przypada  przed  dniem  rozwiązania  lub  wygaśnięcia  
stosunku pracy. W takim przypadku wypłaty ekwiwalentu pieniężnego, o którym mowa w § 1, dokonuje się w terminie 10 dni od dnia rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku  pracy.  Jeżeli  ustalony  w ten  sposób  termin  wypłaty  ekwiwalentu  jest dniem  wolnym  od  pracy,  e kwiwalent  wypłaca  się  w dniu  poprzedzającym  ten dzień.  
Art. 172. Za czas urlopu pracownikowi przysługuje wynagrodzenie, jakie by otrzymał, gdyby w tym czasie pracował. Zmienne składniki wynagrodzenia mogą być  obliczane  na  podstawie  przeciętnego  wynagrodzenia  z okresu  3 miesięcy poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlop u; w przypadkach znacznego wahania wysokości wynagrodzenia okres ten może być przedłużony do 12 miesięcy.  
Art. 172 1 . § 1.  Jeżeli  pracodawca  na  podstawie  odrębnych  przepisów  jest obowiązany  objąć  pracownika  ubezpieczeniem  gwarantującym  mu  otrzymanie świadczenia pieniężnego za czas urlopu, pracownikowi nie przysługuje wynagrodzenie przewidziane w art. 172 lub ekwiwalent p ieniężny, o którym mowa w art. 171.  
§ 2. Jeżeli świadczenie pieniężne za czas urlopu, o którym mowa w § 1, jest niższe od wynagrodzenia przewidzianego  w art. 172 lub od ekwiwalentu pieniężnego,  o którym  mowa  w art. 171,  pracodawca  jest  obowiązany  wypłacić pracownikowi kwotę stanowiącą różnicę między tymi należnościami.  
Art. 173. Minister Pracy i Polityki Socjalnej 8) określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop.