Praca w godzinach nadliczbowych

Art. 151. § 1.  Praca  wykonywana  ponad  obowiązujące  pracownika  normy czasu pracy, a także praca wykonywana ponad przedłużony dobowy wymiar czasu pracy, wynikający z obowiązującego pracownika systemu i rozkładu czasu pracy,  
stanowi pracę w godzinach nadliczbowych. Praca w godzinach nadliczbowych jest dopuszczalna w razie:  
- 1) konieczności  prowadzenia  akcji  ratowniczej  w celu ochrony  życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii;
- 2) szczególnych potrzeb pracodawcy.  
§ 2. Przepisu § 1  pkt 2 nie  stosuje  się  do  pracowników  zatrudnionych  na stanowiskach pracy, na których występują przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń lub natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia.  
§ 2 1 . Nie  stanowi  pracy  w godzinach  nadliczbowych  czas  odpracowania zwolnienia  od  pracy,  udzielonego  pracownikowi,  na  jego  wniosek złożony w postaci  papierowej  lub  elektronicznej,  w celu  załatwienia  spraw  osobistych. Odpracowanie  zwolnienia  od  pracy  nie  może  naruszać  prawa  pracownika  do odpoczynku, o którym mowa w art. 132 i 133.  
§ 3. Liczba godzin nadliczbowych przepracowanych w związku z okolicznościami określonymi w § 1 pkt 2 nie może przekroczyć dla poszczególnego pracownika 150 godzin w roku kalendarzowym.  
§ 4. W układzie  zbiorowym pracy lub w regulaminie pracy  albo w umowie o pracę, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu pracy, jest dopuszczalne ustalenie innej liczby godzin nadliczbowych w roku kalendarzowym niż określona w § 3.  
§ 5. Strony  ustalają  w umowie  o pracę  dopuszczalną  liczbę  godzin  pracy ponad  określony  w umowie  wymiar  czasu  pracy  pracownika  zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy, których przekroczenie uprawnia pracownika, oprócz normalnego wynagrodzenia, do dod atku do wynagrodzenia, o którym mowa w art. 151 1 § 1.  
Art. 151 1 . § 1.  Za  pracę  w godzinach  nadliczbowych,  oprócz  normalnego wynagrodzenia, przysługuje dodatek w wysokości:  
- 1) 100 % wynagrodzenia -za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających:
- a) w nocy,
- b) w niedziele  i święta  niebędące  dla  pracownika  dniami  pracy,  zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy,  
- c) w dniu wolnym od pracy udzielonym pracownikowi w zamian za pracę w niedzielę lub w święto, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy;
- 2) 50 % wynagrodzenia -za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w każdym innym dniu niż określony w pkt 1.  
§ 2. Dodatek w wysokości określonej w § 1 pkt 1 przysługuje także za każdą godzinę pracy nadliczbowej z tytułu przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu  pracy  w przyjętym  okresie  rozliczeniowym,  chyba  że  przekroczenie  tej normy nastąpiło  w wyniku pracy w godzinach nadliczbowych, za kt óre pracownikowi przysługuje prawo do dodatku w wysokości określonej w § 1.  
§ 3. Wynagrodzenie  stanowiące  podstawę  obliczania  dodatku,  o którym mowa w § 1, obejmuje wynagrodzenie pracownika wynikające z jego osobistego zaszeregowania  określonego  stawką  godzinową  lub  miesięczną,  a jeżeli taki składnik  wynagrodzenia  nie  został  wyodrębniony  przy  określaniu  warunków wynagradzania -60 % wynagrodzenia.  
§ 4. W stosunku do pracowników wykonujących stale pracę poza zakładem pracy wynagrodzenie  wraz  z dodatkiem, o którym  mowa  w § 1,  może  być zastąpione ryczałtem, którego wysokość powinna odpowiadać przewidywanemu wymiarowi pracy w godzinach nadliczbowych.  
Art. 151 2 . § 1. W zamian za czas przepracowany w godzinach nadliczbowych pracodawca, na wniosek pracownika złożony  w postaci papierowej lub elektronicznej , może udzielić mu w tym samym wymiarze czasu wolnego od pracy.  
§ 2. Udzielenie czasu wolnego w zamian za czas przepracowany w godzinach nadliczbowych może nastąpić także bez wniosku pracownika. W takim przypadku pracodawca  udziela  czasu  wolnego  od  pracy,  najpóźniej  do  końca  okresu  roz -liczeniowego, w wymiarze o połowę wyższym niż liczba przepracowanych godzin nadliczbo wych,  jednakże  nie  może  to  spowodować  obniżenia  wynagrodze nia należnego pracownikowi za pełny miesięczny wymiar czasu pracy.  
§ 3. W przypadkach  określonych  w § 1  i 2 pracownikowi  nie  przysługuje dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych.  
Art. 151 3 . Pracownikowi,  który  ze  względu  na  okoliczności  przewidziane w art. 151 § 1 wykonywał pracę w dniu wolnym od pracy wynikającym z rozkładu  
czasu pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, przysługuje w zamian inny dzień wolny od pracy udzielony pracownikowi do końca okresu rozliczeniowego, w terminie z nim uzgodnionym.  
Art. 151 4 . § 1.  Pracownicy  zarządzający  w imieniu  pracodawcy  zakładem pracy i kierownicy wyodrębnionych komórek organizacyjnych wykonują, w razie konieczności, pracę poza normalnymi godzinami pracy bez prawa do wynagrodzenia oraz dodatku z tytułu pracy  w godzinach nadliczbowych, z zastrzeżeniem § 2.  
§ 2. Kierownikom wyodrębnionych komórek organizacyjnych za pracę w godzinach  nadliczbowych  przypadających  w niedzielę i święto  przysługuje prawo do wynagrodzenia oraz dodatku z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych w wysokości określonej w art. 151 1 § 1, jeżeli w zamian za pracę w takim dniu nie otrzymali innego dnia wolnego od pracy.  
Art. 151 5 . § 1.  Pracodawca może zobowiązać pracownika do pozostawania poza normalnymi godzinami pracy w gotowości do wykonywania pracy wynikającej z umowy o pracę  w zakładzie pracy lub  w innym miejscu wyznaczonym przez pracodawcę (dyżur).  
§ 2. Czasu  dyżuru  nie  wlicza  się  do  czasu  pracy,  jeżeli  podczas  dyżuru pracownik nie wykonywał pracy. Czas pełnienia dyżuru nie może naruszać prawa pracownika do odpoczynku, o którym mowa w art. 132 i 133.  
§ 3. Za czas dyżuru, z wyjątkiem dyżuru pełnionego w domu, pracownikowi przysługuje czas wolny od pracy w wymiarze odpowiadającym długości dyżuru, a w razie braku możliwości udzielenia czasu wolnego wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowa nia, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli  taki  składnik  wynagrodzenia  nie  został  wyodrębniony  przy  określaniu warunków wynagradzania 60 % wynagrodzenia.  
§ 4. Przepisu  § 2  zdanie  drugie  oraz  § 3 nie  stosuje  się  do  pracowników zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy.  
Art. 151 6 . § 1.  W razie ustania  stosunku  pracy  przed  upływem  okresu rozliczeniowego pracownikowi przysługuje, oprócz normalnego wynagrodzenia, prawo do dodatku, o którym mowa w art. 151 1 § 1, jeżeli w okresie od początku  
okresu  rozliczeniowego  do  dnia  ustania  stosunku  pracy  pracował  w wymiarze godzin przekraczającym normy czasu pracy, o których mowa w art. 129.  
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio w razie nawiązania stosunku pracy w trakcie okresu rozliczeniowego.