Przepisy wstępne

- Art. 1. Kodeks pracy określa prawa i obowiązki pracowników i pracodawców.
- Art. 2. Pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę.
- Art. 3. Pracodawcą  jest jednostka organizacyjna, choćby  nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników.  
26) dyrektywy 2000/43/WE z dnia 29 czerwca 2000 r. wprowadzającej w życie zasadę równego traktowania osób bez względu na pochodzenie rasowe lub etniczne (Dz. Urz.  WE L 180 z 19.07.2000),  
27) dyrektywy 2000/54/WE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie ochrony pracowników przed ryzykiem związanym z narażeniem na działanie czynników biologicznych w miejscu pracy (siódma  dyrektywa  szczegółowa  w rozumieniu  art. 16  ust. 1 dyrektywy  89/391/EWG) (Dz. Urz. WE L 262 z 17.10.2000),  
28) dyrektywy 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy (Dz. Urz. WE L 303 z 02.12.2000),  
29) dyrektywy  2002/44/WE  z dnia  25 czerwca  2002 r.  w sprawie  minimalnych  wymagań w zakresie  ochrony  zdrowia  i  bezpieczeństwa  dotyczących  narażenia  pracowników  na ryzyko spowodowane czynnikami fizycznymi (wibracji) (szesnasta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG) (Dz. Urz. WE L 177 z 06.07.2002),  
30) dyrektywy 2003/10/WE z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie minimalnych wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczących narażenia pracowników na ryzyko spowodowane  czynnikami  fizycznymi  (hałasem)  (siedemnasta  dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG) (Dz. Urz. WE L 42 z 15.02.2003),  
- 31) dyrektywy 2010/18/UE z dnia 8 marca 2010 r. w sprawie wdrożenia zmienionego porozumienia ramowego dotyczącego urlopu rodzicielskiego zawartego przez BUSINESSEUROPE,  UEAPME,  CEEP  i ETUC  oraz  uchylającej  dyrektywę  96/34/WE (Dz. Urz. UE L 68 z 18.03.2010, str. 13),
- 32)  dyrektywy  Parlamentu  Europejskiego  i Rady  (UE)  2019/1152  z dnia  20 czerwca  2019 r. w sprawie przejrzystych i przewidywalnych warunków pracy w Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE L 186 z 11.07.2019, str. 105),
- 33)  dyrektywy  Parlamentu  Europejskiego  i Rady  (UE)  2019/1158  z dnia  20 czerwca  2019 r. w sprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym rodziców i opiekunów oraz uchylającej dyrektywę Rady 2010/18/UE (Dz. Urz. UE L 188 z 12.07.2019, str. 79),
- 34)  dyrektywy  Parlamentu  Europejskiego  i  Rady  (UE)  2022/431  z  dnia  9  marca  2022  r. zmieniającej  dyrektywę  2004/37/WE w sprawie ochrony  pracowników przed zagrożeniem dotyczącym narażenia na działanie czynników rakotwórczych lub mutagenów podczas pracy (Dz. Urz. UE L 88 z 16.03.2022, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 2023/90090 z 14.11.2023).  
Dane  dotyczące  ogłoszenia  aktów  prawa  Unii  Europejskiej,  zamieszczone  w niniejszej ustawie -z dniem uzyskania przez Rzecz pospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej -dotyczą ogłoszenia tych aktów w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej wydanie specjalne.  
Art. 3 1 . § 1.  Za  pracodawcę  będącego  jednostką  organizacyjną  czynności w sprawach  z zakresu  prawa  pracy  dokonuje  osoba  lub  organ  zarządzający  tą jednostką albo inna wyznaczona do tego osoba.  
§ 2. Przepis § 1 stosuje  się  odpowiednio  do  pracodawcy  będącego  osobą fizyczną,  jeżeli  nie  dokonuje  on  osobiście  czynności,  o których  mowa  w tym przepisie.  
Art. 4. (uchylony)  
Art. 5. Jeżeli  stosunek  pracy  określonej  kategorii  pracowników  regulują przepisy  szczególne,  przepisy  kodeksu  stosuje  się w zakresie  nieuregulowanym tymi przepisami.  
Art. 6. (uchylony)  
Art. 7. (uchylony)  
Art. 8. Nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno -gospodarczym  przeznaczeniem  tego  prawa  lub  zasadami  współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.  
Art. 9. § 1. Ilekroć w Kodeksie pracy jest mowa o prawie pracy, rozumie się przez to przepisy Kodeksu pracy oraz przepisy innych ustaw i aktów wykonawczych,  określające  prawa  i obowiązki  pracowników  i pracodawców, a także  postanowienia  układów  zbiorowych  pracy  i innych  opartych  na  ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów i statutów określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy.  
§ 2. Postanowienia układów zbiorowych pracy i porozumień zbiorowych oraz regulaminów  i statutów  nie  mogą  być  mniej  korzystne  dla  pracowników  niż przepisy Kodeksu pracy oraz innych ustaw i aktów wykonawczych.  
§ 3. Postanowienia regulaminów i statutów nie mogą być mniej korzystne dla pracowników niż postanowienia układów zbiorowych pracy i porozumień zbiorowych.  
§ 4. Postanowienia układów zbiorowych pracy i innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów oraz statutów określających prawa  
i obowiązki  stron  stosunku  pracy,  naruszające  zasadę  równego  traktowania  w zatrudnieniu, nie obowiązują.  
Art. 9 1 . § 1. Jeżeli jest to uzasadnione sytuacją finansową pracodawcy, może być  zawarte  porozumienie  o zawieszeniu  stosowania  w całości  lub  w części przepisów prawa pracy, określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy; nie dotyczy  to  przepisów  Kodeksu  pracy  oraz  przepisów  innych  ustaw  i aktów wykonawczych.  
§ 2. Porozumienie, o którym mowa w § 1, zawiera pracodawca i reprezentująca pracowników organizacja związkowa, a jeżeli pracodawca nie jest objęty działaniem takiej organizacji, po rozumienie zawiera pracodawca i przedstawicielstwo pracowników wyłonione w trybie przyjętym u tego pracodawcy.  
§ 3. Zawieszenie stosowania przepisów prawa pracy nie może trwać dłużej niż przez okres 3 lat. W zakresie i przez czas określony w porozumieniu, o którym mowa w § 1, nie stosuje się z mocy prawa wynikających z przepisów prawa pracy, o których  mowa  w § 1,  warunków  umów  o pracę  i innych  aktów  stanowiących podstawę nawiązania stosunku pracy.  
§ 4. Pracodawca przekazuje porozumienie właściwemu okręgowemu inspektorowi  pracy. Jeżeli  porozumienie  jest  zawarte  z organizacją  związkową, informacja o nim podlega wpisowi do Krajowej Ewidencji Układów Zbiorowych Pracy  na  zasadach  określonych  w ustawie  z dnia  5 listopada  2025 r.  o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych (Dz. U. poz. 1661).  
§ 5. (uchylony)