Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem

Art. 175 1 . Ilekroć w przepisach działu jest mowa o:  
- 1) ubezpieczonej -matce  dziecka -należy  przez  to  rozumieć  matkę  dziecka niebędącą pracownicą, objętą ubezpieczeniem społecznym w razie  choroby i macierzyństwa, określonym  w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. z 2024 r. poz. 497, 863, 1243 i 1615);
- 2) ubezpieczonym -ojcu  dziecka -należy  przez  to  rozumieć  ojca  dziecka niebędącego  pracownikiem,  objętego  ubezpieczeniem społecznym  w razie choroby  i macierzyństwa,  określonym  w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych;
- 3) pracowniku -innym członku najbliższej rodziny należy przez to rozumieć będącego  pracownikiem,  innego  niż  pracownik  ojciec  wychowujący dziecko, członka najbliższej rodziny, o którym mowa w art. 29 ust. 5 ustawy z dnia 25 czerwca  1999 r. o świadczeniach  pieniężnych  z ubezpieczenia społecznego  w razie  choroby  i macierzyństwa  (Dz. U.  z 2023 r.  poz. 2780 oraz z 2024 r. poz. 1871);
- 4) ubezpieczonym -innym  członku  najbliższej  rodziny  należy  przez  to rozumieć  niebędącego  pracownikiem,  innego  niż  ubezpieczony  ojciec dziecka, ubezpieczonego członka najbliższej rodziny,  o którym  mowa w art. 29 ust. 5 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.  
Art. 176. § 1. Kobiety w ciąży i kobiety karmiące dziecko piersią nie mogą wykonywać  prac  uciążliwych,  niebezpiecznych  lub  szkodliwych  dla  zdrowia,  
mogących mieć niekorzystny wpływ na ich zdrowie, przebieg ciąży lub karmienie dziecka piersią.  
§ 2. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, wykaz prac, o których mowa w § 1, obejmujący prace:  
- 1) związane z nadmiernym wysiłkiem fizycznym, w tym ręcznym transportem ciężarów,
- 2) mogące  mieć  niekorzystny  wpływ  ze  względu  na  sposób  i warunki  ich wykonywania, z uwzględnieniem rodzajów czynników występujących w środowisku pracy i poziomu ich występowania  
-kierując się aktualną wiedzą na temat wpływu warunków wykonywania pracy i czynników występujących w środowisku pracy na zdrowie kobiet, przebieg ciąży lub karmienie dziecka piersią.  
Art. 177. § 1. W okresie ci ąż y oraz w okresie urlopu macierzy ń skiego, a tak ż e od dnia z ł o ż enia przez pracownic ę lub  pracownika wniosku o udzielenie urlopu macierzy ń skiego albo jego cz ęś ci, urlopu na warunkach urlopu macierzy ń skiego albo jego cz ęś ci, uzupe ł niaj ą cego urlopu macierzy ń skiego, urlopu ojcowskiego albo jego cz ęś ci,  urlopu  rodzicielskiego albo jego cz ęś ci -do  dnia zako ń czenia tego urlopu pracodawca nie mo ż e:  
- 1) prowadzi ć przygotowa ń do wypowiedzenia lub rozwi ą zania bez wypowiedzenia stosunku pracy z t ą pracownic ą lub tym pracownikiem;
- 2) wypowiedzie ć ani  rozwi ą za ć stosunku  pracy  z t ą pracownic ą lub  tym pracownikiem,  chyba ż e  zachodz ą przyczyny  uzasadniaj ą ce  rozwi ą zanie umowy bez  wypowiedzenia  z ich  winy  i reprezentuj ą ca  t ę pracownic ę lub tego  pracownika  zak ł adowa  organizacja  zwi ą zkowa  wyrazi ł a  zgod ę na rozwi ą zanie umowy.  
§ 1 1 . W przypadku z ł o ż enia  wniosku,  o którym  mowa w § 1,  wcze ś niej  ni ż w terminach okre ś lonych w art. 180 § 9,  art. 180 2 § 4,  art. 182 1d § 1,  art. 182 3 § 2 oraz art. 183 § 6 zakaz, o którym mowa w § 1, zaczyna obowi ą zywa ć na:  
- 1) 14 dni przed rozpocz ę ciem korzystania z cz ęś ci urlopu macierzy ń skiego oraz cz ęś ci urlopu na warunkach urlopu macierzy ń skiego;
- 2) 21 dni przed rozpocz ę ciem korzystania z uzupe ł niaj ą cego urlopu macierzy ń skiego oraz urlopu rodzicielskiego albo jego cz ęś ci;
- 3) 7 dni przed rozpocz ę ciem korzystania z urlopu ojcowskiego albo jego cz ęś ci.  
§ 2. (uchylony)  
§ 3. Umowa  o pracę  zawarta  na  czas  określony  albo  na  okres  próbny przekraczający  jeden  miesiąc,  która  uległaby  rozwiązaniu  po  upływie  trzeciego miesiąca ciąży, ulega przedłużeniu do dnia porodu.  
§ 3 1 . Przepisu § 3 nie stosuje się do umowy o pracę na czas określony zawartej w celu  zastępstwa  pracownika  w czasie  jego  usprawiedliwionej  nieobecności w pracy.  
§ 4. Rozwi ą zanie  przez  pracodawc ę umowy  o prac ę za  wypowiedzeniem w okresie ci ąż y oraz w okresie urlopu macierzy ń skiego, a tak ż e od dnia z ł o ż enia przez  pracownic ę lub  pracownika  wniosku  o udzielenie  urlopu  macierzy ń skiego albo jego cz ęś ci,  urlopu na warunkach urlopu macierzy ń skiego albo jego cz ęś ci, uzupe ł niaj ą cego  urlopu  macierzy ń skiego,  urlopu  ojcowskiego  albo  jego  cz ęś ci, urlopu rodzicielskiego albo jego cz ęś ci -do dnia zako ń czenia tego urlopu mo ż e nast ą pi ć tylko w razie og ł oszenia upad ł o ś ci lub likwidacji pracodawcy. Pracodawca jest  obowi ą zany  uzgodni ć termin  rozwi ą zania  umowy  o prac ę z zak ł adow ą organizacj ą zwi ą zkow ą reprezentuj ą c ą tę  pracownicę lub tego pracownika. W przypadku niemo ż no ś ci zapewnienia w tym okresie pracownicy lub pracownikowi innego zatrudnienia przys ł uguj ą im ś wiadczenia okre ś lone w odr ę bnych przepisach. Okres pobierania tych ś wiadcze ń wlicza  si ę do  okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze.  
§ 4 1 . Istnienie przyczyn, o których  mowa  w § 1 pkt 2 i § 4, udowodni pracodawca.  
§ 5. (uchylony)  
Art. 178. § 1. Pracownicy w ciąży nie wolno zatrudniać  w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej. Pracownicy w ciąży nie wolno bez jej zgody delegować  poza  stałe  miejsce  pracy  ani  zatrudniać  w systemie  czasu  pracy, o którym mowa w art. 139.  
§ 2. Pracownika  wychowującego  dziecko  do  ukończenia  przez  nie  8 roku życia nie wolno bez jego zgody zatrudniać w godzinach nadliczbowych, w porze nocnej, w systemie czasu pracy, o którym mowa w art. 139, oraz delegować poza stałe miejsce pracy.  
Art. 178 1 . Pracodawca zatrudniający pracownicę  w porze nocnej jest obowiązany na okres jej ciąży zmienić rozkład czasu pracy  w sposób umożliwiający wykonywanie pracy poza porą nocną, a jeżeli jest to niemożliwe lub niecelowe, przenieść pracownicę do innej pracy, któ rej wykonywanie nie wymaga pracy w porze nocnej; w razie braku takich możliwości pracodawca jest obowiązany  zwolnić  pracownicę  na  czas  niezbędny  z obowiązku  świadczenia pracy. Przepisy art. 179 § 4 -6 stosuje się odpowiednio.  
Art. 179. § 1.  Pracodawca  zatrudniający  pracownicę  w ciąży  lub  karmiącą dziecko  piersią  przy  pracy  wymienionej  w przepisach  wydanych  na  podstawie art. 176 § 2, wzbronionej takiej pracownicy bez względu na stopień narażenia na czynniki  szkodliwe  dla  zdrowia  lub  nieb ezpieczne,  jest  obowiązany  przenieść pracownicę do innej pracy, a jeżeli jest to niemożliwe, zwolnić ją na czas niezbędny z obowiązku świadczenia pracy.  
§ 2. Pracodawca  zatrudniający  pracownicę  w ciąży  lub  karmiącą  dziecko piersią  przy  pozostałych  pracach  wymienionych  w przepisach  wydanych  na podstawie  art. 176  § 2 jest  obowiązany  dostosować  warunki  pracy  do  wymagań okreś lonych w tych przepisach lub tak ogran iczyć czas pracy, aby wyeliminować zagrożenia  dla  zdrowia  lub  bezpieczeństwa  pracownicy.  Jeżeli  dostosowanie warunków pracy na dotychczasowym stanowisku pracy lub skrócenie czasu pracy jest niemożliwe lub niecelowe, pracodawca jest obowiązany przenieść pracownicę do  innej  pracy,  a w razie  braku  takiej  możliwości  zwolnić  pracownicę  na  czas niezbędny z obowiązku świadczenia pracy.  
§ 3. Przepis § 2 stosuje  się  odpowiednio  do  pracodawcy  w przypadku,  gdy przeciwwskazania  zdrowotne  do  wykonywania  dotychczasowej  pracy  przez pracownicę  w ciąży lub karmiącą dziecko piersią wynikają z orzeczenia lekarskiego.  
§ 4. W razie  gdy  zmiana  warunków  pracy  na  dotychczas  zajmowanym stanowisku  pracy,  skrócenie  czasu  pracy  lub przeniesienie  pracownicy  do  innej pracy powoduje  obniżenie  wynagrodzenia,  pracownicy  przysługuje dodatek wyrównawczy.  
§ 5. Pracownica w okresie zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy zachowuje prawo do dotychczasowego wynagrodzenia.  
- § 6. Po ustaniu przyczyn uzasadniających przeniesienie pracownicy do innej pracy, skrócenie jej czasu pracy lub zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy, pracodawca jest obowiązany zatrudnić pracownicę przy pracy i w wymiarze czasu pracy określonych w umowie o pracę.
- § 7. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, sposób i tryb wydawania zaświadczeń lekarskich stwierdzających przeciwwskazania  zdrowotne  do  wykonywania  dotychczasowej  pracy  przez pracownicę w ciąży lub karmiącą dziecko piersią, uwzględniając zagrożenia dla jej zdrowia lub bezpieczeństwa występujące w środowisku pracy.  
Art. 179 1 . (uchylony)  
Art. 179 2 . (uchylony)  
Art. 179 3 . (uchylony)  
Art. 179 4 . (uchylony)  
Art. 179 5 . (uchylony)  
Art. 180. § 1. Pracownicy przysługuje urlop macierzyński w wymiarze:  
- 1) 20 tygodni -w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie;
- 2) 31 tygodni -w przypadku urodzenia dwojga dzieci przy jednym porodzie;
- 3) 33 tygodni -w przypadku urodzenia trojga dzieci przy jednym porodzie;
- 4) 35 tygodni -w przypadku urodzenia czworga dzieci przy jednym porodzie;
- 5) 37 tygodni -w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie.
6. § 2. Przed  przewidywaną  datą  porodu  pracownica  może  wykorzystać  nie więcej niż 6 tygodni urlopu macierzyńskiego.
7. § 3. Po  porodzie  przysługuje  urlop  macierzyński  niewykorzystany  przed porodem aż do wyczerpania wymiaru, o którym mowa w § 1.
8. § 4. Pracownica, po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego, ma prawo zrezygnować z pozostałej części tego urlopu i powrócić do pracy, jeżeli:
- 1) pozostałą  część  urlopu  macierzyńskiego  wykorzysta  pracownik  ojciec wychowujący dziecko;  
- 2) przez  okres  odpowiadający  okresowi,  który  pozostał  do  końca  urlopu macierzyńskiego, osobistą opiekę nad dzieckiem będzie sprawował ubezpieczony -ojciec dziecka, który w celu sprawowania tej opieki przerwał działalność zarobkową.  
§ 5. Pracownikowi -ojcu wychowującemu dziecko przysługuje, w przypadku rezygnacji przez ubezpieczoną -matkę dziecka z pobierania zasiłku macierzyńskiego  po  wykorzystaniu  przez  nią  tego  zasiłku  za  okres  co  najmniej 14 tygodni po porodzie, prawo do części urlopu macierzyńskiego przypadającej po dniu rezygnacji przez ubezpieczoną  matkę dziecka z pobierania zasiłku macierzyńskiego.  
§ 6. Pracownica legitymująca się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej  egzystencji,  po  wykorzystaniu  po  porodzie  co  najmniej  8 tygodni urlopu macierzyńskiego, ma prawo zrezygnować z pozostałej części tego urlopu, jeżeli:  
- 1) pozostałą  część  urlopu  macierzyńskiego  wykorzysta  pracownik  ojciec wychowujący dziecko albo pracownik inny członek najbliższej rodziny;
- 2) przez  okres  odpowiadający  okresowi,  który  pozostał  do  końca  urlopu macierzyńskiego, osobistą opiekę nad dzieckiem będzie sprawował ubezpieczony -ojciec dziecka albo ubezpieczony -inny członek najbliższej rodziny, który  w celu sprawowania tej opieki prze rwał działalność zarobkową.  
§ 7. Pracownikowi -ojcu  wychowującemu  dziecko  albo  pracownikowi  innemu członkowi najbliższej rodziny przysługuje, w przypadku rezygnacji przez ubezpieczoną  matkę  dziecka,  legitymującą  się  orzeczeniem  o niezdolności  do samodzielnej egzystencji, z pobie rania zasiłku macierzyńskiego po wykorzystaniu przez nią tego zasiłku za okres co najmniej 8 tygodni po porodzie, prawo do części urlopu  macierzyńskiego  przypadającej  po  dniu  rezygnacji  przez  ubezpieczoną  matkę dziecka z pobierania zasiłku macierzyńskieg o.  
§ 8. W przypadkach, o których mowa  w § 4 i 6, pracownica składa pracodawcy wniosek w postaci papierowej lub elektronicznej w sprawie rezygnacji z korzystania z części urlopu macierzyńskiego w terminie nie krótszym niż 7 dni przed  przystąpieniem  do  pracy.  D o wniosku  dołącza  się  dokumenty  określone  
w przepisach  wydanych  na  podstawie  art. 186 8a .  Pracodawca  jest  obowiązany uwzględnić wniosek pracownicy.  
§ 9. Części urlopu macierzyńskiego, o której mowa w § 4 pkt 1, § 5, § 6 pkt 1 i § 7,  pracodawca  udziela,  odpowiednio,  pracownikowi -ojcu  wychowującemu dziecko albo pracownikowi -innemu członkowi najbliższej rodziny, na wniosek w postaci  papierowej  lub  ele ktronicznej  składany  w terminie  nie  krótszym  niż 14 dni  przed  rozpoczęciem korzystania z części  urlopu.  Do  wniosku  dołącza  się dokumenty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 186 8a . Pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownika o jca wychowującego dziecko albo pracownika -innego członka najbliższej rodziny.  
§ 10. Pracownica, która przebywa  w szpitalu albo innym zakładzie leczniczym podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne  i całodobowe  świadczenia  zdrowotne  ze  względu  na  stan  zdrowia uniemożliwiający jej sprawowanie osobistej opi eki nad dzieckiem, po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 8 tygodni urlopu macierzyńskiego, może przerwać  urlop  macierzyński  na  okres  pobytu  w tym  szpitalu  albo  zakładzie leczniczym, jeżeli:  
- 1) część urlopu macierzyńskiego za ten okres wykorzysta pracownik  ojciec wychowujący dziecko albo pracownik -inny członek najbliższej rodziny;
- 2) osobistą opiekę nad dzieckiem w tym okresie będzie sprawował ubezpieczony -ojciec dziecka albo ubezpieczony -inny członek najbliższej rodziny, który w celu sprawowania tej opieki przerwał działalność zarobkową.  
§ 11. Pracownikowi -ojcu  wychowującemu  dziecko  albo  pracownikowi  innemu członkowi najbliższej rodziny przysługuje, w przypadku przerwania przez ubezpieczoną -matkę dziecka pobierania zasiłku macierzyńskiego po wykorzystaniu przez nią tego zasiłku za okres co najmniej 8 tygodni po porodzie, prawo  do  części  urlopu  macierzyńskiego odpowiadającej  okresowi,  w którym ubezpieczona -matka  dziecka  przebywa w szpitalu albo  innym zakładzie leczniczym podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne  i całodobowe świadczenia  zdrowotne  ze  względu  na  stan  zdrowia uniemożliwiający jej sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem.  
§ 12. W przypadku zgonu pracownicy w czasie urlopu macierzyńskiego albo ubezpieczonej -matki  dziecka  w czasie  pobierania  zasiłku  macierzyńskiego  za  
okres odpowiadający okresowi tego urlopu, pracownikowi ojcu wychowującemu dziecko albo pracownikowi -innemu członkowi najbliższej rodziny, przysługuje prawo do części urlopu macierzyńskiego przypadającej po dniu zgonu pracownicy albo ubezpieczonej -matki dziecka.  
§ 13. W przypadku  porzucenia  dziecka  przez  pracownicę  w czasie  urlopu macierzyńskiego albo ubezpieczoną matkę dziecka w czasie pobierania zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi tego urlopu, pracownikowi ojcu wychowującemu dziecko albo pr acownikowi -innemu członkowi najbliższej rodziny,  przysługuje  prawo  do  części  urlopu  macierzyńskiego  przypadającej  po dniu porzucenia dziecka, nie wcześniej jednak niż po wykorzystaniu przez:  
- 1) pracownicę, po porodzie, co najmniej 8 tygodni urlopu macierzyńskiego;
- 2) ubezpieczoną matkę dziecka, zasiłku macierzyńskiego za okres co najmniej 8 tygodni po porodzie.  
§ 14. Łączny wymiar urlopu macierzyńskiego oraz urlopu macierzyńskiego i okresu pobierania zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi tego urlopu w okolicznościach, o których mowa  w § 4 -7 i § 10 -13, nie może przekroczyć wymiaru urlopu macierzyńskiego, o którym mowa w § 1.  
§ 15. W przypadku:  
- 1) zgonu matki dziecka nieobjętej ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa, określonym w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, albo nieposiadającej tytułu do objęcia takim ubezpieczeniem,
- 2) porzucenia dziecka przez matkę nieobjętą ubezpieczeniem, o którym mowa w pkt 1, albo nieposiadającą tytułu do objęcia takim ubezpieczeniem,
- 3) niemożności  sprawowania  osobistej  opieki  nad  dzieckiem  przez  matkę nieobjętą ubezpieczeniem, o którym mowa w pkt 1, albo nieposiadającą tytułu do objęcia takim ubezpieczeniem, legitymującą się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji  
-pracownikowi -ojcu  wychowującemu  dziecko  albo  pracownikowi  innemu członkowi najbliższej rodziny przysługuje prawo do części urlopu macierzyńskiego przypadającej  po  dniu  zgonu  matki  dziecka,  porzucenia  przez  nią dziecka  albo powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji.  
§ 16. W okolicznościach, o których mowa w § 10 pkt 1 i § 11 -13 i 15, części urlopu macierzyńskiego udziela się na wniosek składany w postaci papierowej lub elektronicznej przez pracownika -ojca wychowującego dziecko albo pracownika -innego członka najbliższej rodziny. Do wniosku dołącza się dokumenty określone w  przepisach  wydanych  na  podstawie  art.  186 8a .  Pracodawca jest  obowiązany uwzględnić wniosek pracownika ojca wychowującego dziecko albo pracownika -innego członka najbliższej rodziny.  
§ 17. W przypadku  podjęcia  przez  matkę  dziecka  nieposiadającą  tytułu  do objęcia ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa, określonym w ustawie  z dnia  13 października  1998 r.  o systemie  ubezpieczeń  społecznych, zatrudnienia w wymiarze nie niższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy, pracownikowi -ojcu  wychowującemu dziecko  przysługuje,  w okresie  trwania zatrudnienia matki dziecka, prawo do części urlopu macierzyńskiego przypadającej od dnia podjęcia zatrudnienia przez matkę dziecka aż do wyczerpania wymiaru, o którym mowa w § 1. Przepis § 9 stosuje się odpowiednio.  
Art. 180 1 . § 1. W razie urodzenia martwego dziecka lub zgonu dziecka przed upływem 8 tygodni życia, pracownicy przysługuje urlop macierzyński w wymiarze 8 tygodni  po  porodzie,  nie  krócej  jednak  niż  przez  okres  7 dni  od  dnia  zgonu dziecka.  Pracownicy,  która  urodziła więcej  niż  jedno  dziecko  przy  jednym porodzie, przysługuje  w takim przypadku urlop macierzyński  w wymiarze stosownym do liczby dzieci pozostałych przy życiu.  
§ 2. W przypadku  zgonu  dziecka  po  upływie  8 tygodni  życia,  pracownica zachowuje  prawo  do  urlopu  macierzyńskiego  przez  okres  7 dni  od  dnia  zgonu dziecka.  Pracownicy,  która  urodziła  więcej  niż  jedno  dziecko  przy  jednym porodzie, przysługuje  w takim przypadku url op macierzyński  w wymiarze stosownym do liczby dzieci pozostałych przy życiu, nie krócej jednak niż przez okres 7 dni od dnia zgonu dziecka.  
Art. 180 2 . § 1. Pracownica albo pracownik -ojciec wychowuj ą cy dziecko ma prawo bezpo ś rednio po wykorzystaniu urlopu macierzy ń skiego do uzupe ł niaj ą cego urlopu macierzy ń skiego -w przypadku urodzenia dziecka:  
- 1) przed uko ń czeniem 28. tygodnia ci ąż y lub z mas ą urodzeniow ą nie wi ę ksz ą ni ż 1000 g -w wymiarze tygodnia uzupe ł niaj ą cego urlopu macierzy ń skiego  
za  ka ż dy tydzie ń pobytu  dziecka  w szpitalu  do  up ł ywu  15.  tygodnia po porodzie;  
- 2) po  uko ń czeniu  28.  tygodnia  ci ąż y  i przed  uko ń czeniem 37. tygodnia ci ąż y i z mas ą urodzeniow ą wi ę ksz ą ni ż 1000 g -w wymiarze tygodnia uzupe ł niaj ą cego  urlopu  macierzy ń skiego  za  ka ż dy  tydzie ń pobytu  dziecka w szpitalu do up ł ywu 8. tygodnia po porodzie;
- 3) po uko ń czeniu 37. tygodnia ci ąż y i jego pobytu w szpitalu, pod warunkiem ż e pobyt dziecka w szpitalu po porodzie b ę dzie wynosi ł co najmniej 2 kolejne dni, przy czym pierwszy z tych dni b ę dzie przypada ł w okresie od 5. do 28. dnia po porodzie -w wymiarze tygodnia uzupe ł niaj ą cego urlopu macierzy ń skiego za ka ż dy tydzie ń pobytu dziecka w szpitalu w okresie od 5. dnia do up ł ywu 8. tygodnia po porodzie.  
§ 2. W przypadku urodzenia wi ę cej ni ż jednego dziecka przy jednym porodzie przy ustalaniu wymiaru uzupe ł niaj ą cego urlopu macierzy ń skiego nale ż y uwzgl ę dni ć wag ę dziecka  o najni ż szej  masie  urodzeniowej  oraz  okres  pobytu w szpitalu dziecka najd ł u ż ej hospitalizowanego.  
§ 3. Przy ustalaniu wymiaru uzupe ł niaj ą cego urlopu macierzy ń skiego okresy pobytu dziecka w szpitalu do up ł ywu odpowiednio 8. albo 15. tygodnia po porodzie sumuje si ę . Niepe ł ny tydzie ń zaokr ą gla si ę w górę do pe ł nego tygodnia.  
§ 4. Uzupe ł niaj ą cy urlop macierzy ń ski jest udzielany jednorazowo na wniosek sk ł adany w postaci papierowej lub elektronicznej przez pracownic ę albo pracownika -ojca  wychowuj ą cego  dziecko  w terminie  nie  krótszym  niż 21 dni przed  zako ń czeniem  korzystania  z urlopu  macierzy ń skiego.  Pracodawca  jest obowi ą zany uwzgl ę dni ć wniosek.  
§ 5. Do wniosku dołącza się zaświadczenie wydane przez szpital, w którym przebywało  dziecko,  oraz  dokumenty  określone  w przepisach  wydanych  na podstawie art. 186 8a . Zaświadczenie zawiera informacje o okresie pobytu dziecka w szpitalu oraz o urodzeniu dziecka:  
- 1) przed ukończeniem 28. tygodnia ciąży lub z masą urodzeniową nie większą niż 1000 g;
- 2) po  ukończeniu  28.  tygodnia  ciąży  i przed  ukończeniem 37. tygodnia ciąży i z masą urodzeniową większą niż 1000 g;
- 3) po ukończeniu 37. tygodnia ciąży.  
§ 6. We wniosku o udzielenie  uzupe ł niaj ą cego urlopu macierzy ń skiego okre ś la si ę termin zako ń czenia urlopu macierzy ń skiego.  
§ 7. Do uzupełniającego urlopu macierzyńskiego przepisy art. 45 § 3, art. 47, art. 57 § 2, art. 163 § 3, art. 165 pkt 4, art. 166 pkt 4, art. 180 § 6 -17, art. 180 1 § 2, art. 182 zdanie pierwsze i art. 183 1 § 1 stosuje si ę odpowiednio.  
- Art. 181. W razie urodzenia dziecka wymagającego opieki szpitalnej pracownica,  która  wykorzystała  po  porodzie  8 tygodni  urlopu  macierzyńskiego, pozostałą część tego urlopu może wykorzystać w terminie późniejszym, po wyjściu dziecka ze szpitala.  
Art. 182. W przypadku porzucenia dziecka przez pracownicę lub umieszczenia dziecka, na podstawie orzeczenia sądu,  w pieczy zastępczej, w zakładzie opiekuńczo -leczniczym, w zakładzie pielęgnacyjno -opiekuńczym albo w zakładzie  rehabilitacji  leczniczej,  pracownicy  nie  przysługuje  część  urlopu macierzyńskiego  przypadająca  po  dniu  porzucenia  dziecka  albo  umieszczenia dziecka  w pieczy  zastępczej,  w zakładzie  opiekuńczo -leczniczym,  w zakładzie pielęgnacyjno -opiekuń czym  albo  w zakładzie  rehabilitacji  leczniczej.  Jednakże urlop macierzyński po porodzie nie może wynosić mniej niż 8 tygodni.  
Art. 182 1 . (uchylony)  
Art. 182 1a . § 1.  Pracownicy -rodzice dziecka mają prawo  do  urlopu rodzicielskiego w celu sprawowania opieki nad dzieckiem w wymiarze do:  
- 1) 41 tygodni -w przypadku, o którym mowa w art. 180 § 1 pkt 1;
- 2) 43 tygodni -w przypadkach, o których mowa w art. 180 § 1 pkt 2 -5.  
§ 2. Pracownicy -rodzice  dziecka  posiadającego  zaświadczenie,  o którym mowa w art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin 'Za życiem', mają prawo do urlopu rodzicielskiego w celu sprawowania opieki nad tym dzieckiem w wymiarze do:  
- 1) 65 tygodni -w przypadku, o którym mowa w art. 180 § 1 pkt 1;
- 2) 67 tygodni -w przypadkach, o których mowa w art. 180 § 1 pkt 2 -5.  
§ 3. Urlop  rodzicielski  w wymiarze,  o którym  mowa w § 1  i 2,  przysługuje łącznie obojgu pracownikom rodzicom dziecka.  
- § 4. Każdemu  z pracowników  rodziców  dziecka  przysługuje  wyłączne prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego z wymiaru urlopu określonego w § 1 i 2. Prawa tego nie można przenieść na drugiego z pracowników rodziców dziecka.
- § 5. Skorzystanie z urlopu rodzicielskiego w wymiarze co najmniej 9 tygodni oznacza wykorzystanie przez pracownika -rodzica dziecka urlopu, o którym mowa w § 4.
- § 6. Z urlopu rodzicielskiego mogą jednocześnie korzystać oboje pracownicy -rodzice dziecka. W takim przypadku łączny wymiar urlopu rodzicielskiego nie może przekraczać wymiaru, o którym mowa w § 1 albo 2.
- § 7. W okresie pobierania przez jednego z rodziców dziecka zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu rodzicielskiego drugi rodzic może korzystać z urlopu rodzicielskiego. W takim przypadku łączny wymiar urlopu  rodzicielskiego  i okresu pobierania  zasiłku  macierzyńskiego  za  okres odpowiadający okresowi urlopu rodzicielskiego nie może przekraczać wymiaru, o którym mowa w § 1 albo 2.  
Art. 182 1b . (uchylony)  
- Art. 182 1c . Urlop rodzicielski jest udzielany jednorazowo albo nie więcej niż w 5 częściach  nie  później  niż  do  zakończenia  roku  kalendarzowego,  w którym dziecko kończy 6 rok życia.
- Art. 182 1d . § 1.  Urlop  rodzicielski  jest  udzielany  na  wniosek  w postaci papierowej  lub  elektronicznej  składany  przez  pracownika  rodzica  dziecka w terminie nie krótszym niż 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu. Do wniosku dołącza się dokumenty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 186 8a . Pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownika.
- § 2. Liczbę części urlopu ustala się w oparciu o liczbę złożonych wniosków o udzielenie urlopu. W liczbie wykorzys tanych części urlopu uwzględnia się także liczbę wniosków o zasiłek macierzyński za okres odpowiadający okresowi urlopu rodzicielskiego albo jego części, złożonych przez ubezpieczoną matkę dziecka lub ubezpieczonego -ojca dziecka.
- § 3. Pracownik  może  zrezygnować  z korzystania  z urlopu  rodzicielskiego w każdym czasie za zgodą pracodawcy i powrócić do pracy.  
Art. 182 1e . § 1. Pracownik może łączyć korzystanie z urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego tego urlopu w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy. W takim  przypadku urlopu rodzicielskiego udziela się na pozostałą część wymiaru czasu pracy.  
§ 2. W przypadku,  o którym  mowa  w § 1, podjęcie pracy  następuje na wniosek  w postaci  papierowej  lub  elektronicznej  składany  przez  pracownika w terminie  nie  krótszym  niż  21 dni  przed  rozpoczęciem  wykonywania  pracy. Pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownika, chyba że nie jest to możliwe ze względu na organizację pracy lub rodzaj pracy wykonywanej przez pracownika. O przyczynie odmowy uwzględnienia wniosku pracodawca informuje pracownika  w postaci  papierowej  lub  elektronicznej  w terminie  7 dni  od  dnia otrzymania wniosku.  
Art. 182 1f . § 1. W przypadku  łączenia  przez  pracownika  rodzica  dziecka korzystania z urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego  tego  urlopu  wymiar  urlopu  rodzicielskiego  ulega  wydłużeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy wykonywanej przez pracownika w trakcie korzystania z urlopu lub jego części, nie dłużej jednak niż do:  
- 1) 82 tygodni -w przypadku, o którym mowa w art. 180 § 1 pkt 1;
- 2) 86 tygodni -w przypadkach, o których mowa w art. 180 § 1 pkt 2 -5.  
§ 1 1 . W przypadku łączenia przez pracownika -rodzica dziecka posiadającego zaświadczenie, o którym  mowa  w art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 4 listopada  2016 r.  o wsparciu  kobiet  w ciąży  i rodzin  'Za  życiem',  korzystania z urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego tego urlopu  wymiar  urlopu  rodzicielskiego  ulega  wydłużeniu  proporcjonalnie  do wymiaru czasu pracy wykonywanej przez pracownika -rodzica dziecka w trakcie korzystania z urlopu lub jego części, nie dłużej jednak niż do:  
- 1) 130 tygodni -w przypadku, o którym mowa w art. 180 § 1 pkt 1;
- 2) 134 tygodni -w przypadkach, o których mowa w art. 180 § 1 pkt 2 -5.  
§ 2. Okres,  o który  urlop  rodzicielski  ulega  wydłużeniu,  stanowi  iloczyn liczby  tygodni,  przez  jaką  pracownik  łączy  korzystanie  z urlopu  rodzicielskiego z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego tego urlopu i wymiaru czasu pracy wykonywanej przez pracownika w trakcie korzystania z urlopu rodzicielskiego.  
§ 3. W przypadku gdy łączenie korzystania z urlopu z wykonywaniem pracy, o którym mowa w § 1 albo § 1 1 ,  odbywa się przez część urlopu rodzicielskiego, proporcjonalne wydłużenie wymiaru tego urlopu, następuje wyłącznie w odniesieniu do tej części urlopu rodzicielskiego.  
§ 4. W przypadku  gdy  powstała  w wyniku  wydłużenia  wymiaru  urlopu rodzicielskiego część urlopu rodzicielskiego nie odpowiada wielokrotności tygodnia,  jest  ona  udzielana  w dniach.  Przy  udzielaniu  urlopu  niepełny  dzień pomija się.  
§ 5. Część urlopu rodzicielskiego,  o którą urlop został proporcjonalnie wydłużony zgodnie z § 1 -4, wydłuża część urlopu rodzicielskiego, podczas której pracownik  łączył korzystanie  z urlopu  z wykonywaniem  pracy  w niepełnym wymiarze czasu pracy u pracodawcy udzielającego urlopu.  
§ 6. We wniosku, o którym mowa w art. 182 1e § 2, pracownik określa sposób wykorzystania części urlopu rodzicielskiego, o którą urlop zostanie proporcjonalnie wydłużony.  
§ 7. W przypadku gdy pracownik zamierza łączyć korzystanie z części urlopu rodzicielskiego  powstałej  w wyniku  proporcjonalnego  wydłużenia  tego  urlopu, obliczonej  zgodnie  z § 2,  z wykonywaniem  pracy  w niepełnym  wymiarze  czasu pracy, wymiar tej części urlopu oblicza się dzieląc długość części urlopu powstałej w wyniku proporcjonalnego wydłużenia przez różnicę liczby 1 i wymiaru czasu pracy,  w jakim pracownik zamierza łączyć korzystanie z tej części urlopu z wykonywaniem pracy. Przepis § 4 stosuje się odpowied nio.  
Art. 182 1g . Do  urlopu  rodzicielskiego  stosuje  się  odpowiednio  przepisy art. 45 § 3, art. 47, art. 57 § 2, art. 163 § 3, art. 165 pkt 4, art. 166 pkt 4, art. 180 § 6 -17, art. 180 1 § 2, art. 181, art. 182 zdanie pierwsze i art. 183 1 § 1.  
Art. 182 2 . (uchylony)  
Art. 182 3 . § 1. W celu sprawowania opieki nad dzieckiem pracownik -ojciec ma prawo do urlopu ojcowskiego w wymiarze do 2 tygodni, nie dłużej jednak niż do:  
1) ukończenia przez dziecko 12 miesiąca życia albo  
- 2) upływu 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia orzekającego przysposobienie dziecka i nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 14 roku życia.  
§ 1 1 . Urlop ojcowski może być wykorzystany jednorazowo albo nie więcej niż w 2 częściach, z których żadna nie może być krótsza niż tydzień.  
§ 2. Urlop  ojcowski  jest  udzielany  na  wniosek  w postaci  papierowej  lub elektronicznej składany przez pracownika ojca w terminie nie krótszym niż 7 dni przed  rozpoczęciem  korzystania  z urlopu.  Do  wniosku  dołącza  się  dokumenty określone  w przepisach  wydanych  na  podstawie  art. 186 8a .  Pracodawca  jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownika.  
- § 3. Do  urlopu  ojcowskiego  stosuje  się  odpowiednio  przepisy  art. 45  § 3, art. 47, art. 57 § 2, art. 163 § 3, art. 165 pkt 4, art. 166 pkt 4, art. 181 i art. 183 1 § 1.  
Art. 182 4 . (uchylony)  
- Art. 183. § 1. Pracownik, który przyjął dziecko na wychowanie jako rodzina zastępcza,  z wyjątkiem  rodziny  zastępczej  zawodowej,  ma  prawo  do  urlopu  na warunkach urlopu macierzyńskiego w wymiarze:
- 1) 20 tygodni -w przypadku przyjęcia jednego dziecka,
- 2) 31 tygodni -w przypadku jednoczesnego przyjęcia dwojga dzieci,
- 3) 33 tygodni -w przypadku jednoczesnego przyjęcia trojga dzieci,
- 4) 35 tygodni -w przypadku jednoczesnego przyjęcia czworga dzieci,
- 5) 37 tygodni -w przypadku jednoczesnego przyjęcia pięciorga i więcej dzieci  
-nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 7 roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, nie dłużej niż do ukończenia przez nie 10 roku życia.  
§ 1 1 . Pracownik,  który  przyjął  dziecko  na  wychowanie  i wystąpił  do  sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka, ma prawo do urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego w wymiarze:  
- 1) 20 tygodni -w przypadku przyjęcia jednego dziecka,
- 2) 31 tygodni -w przypadku jednoczesnego przyjęcia dwojga dzieci,
- 3) 33 tygodni -w przypadku jednoczesnego przyjęcia trojga dzieci,
- 4) 35 tygodni -w przypadku jednoczesnego przyjęcia czworga dzieci,
- 5) 37 tygodni -w przypadku jednoczesnego przyjęcia pięciorga i więcej dzieci  
-nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 14 roku życia.  
§ 2. Do urlopu  na  warunkach  urlopu  macierzyńskiego  przepisy  art. 45  § 3, art. 47,  art. 57  § 2,  art. 163  § 3,  art. 165  pkt 4,  art. 166  pkt 4,  art. 180  § 4 -17, art. 180 1 § 2 i art. 181 stosuje się odpowiednio.  
§ 3. Pracownik,  o którym  mowa  w § 1,  który  przyjął  dziecko  w wieku  do 7 roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, do 10 roku życia, oraz pracownik, o którym mowa w § 1 1 , który przyjął dziecko w wieku do 14 roku życia - ma prawo do 9 tygodni urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego.  
§ 3 1 . Pracownik, o którym mowa  w § 1 albo § 1 1 , ma prawo do uzupe ł niaj ą cego  urlopu  macierzy ń skiego  na zasadach  okre ś lonych  w art. 180 2 , je ż eli pobyt dziecka w szpitalu mia ł miejsce po przyj ę ciu dziecka na wychowanie.  
§ 4. Pracownicy,  którzy przyjęli dziecko na wychowanie  jako  rodzina zastępcza,  z wyjątkiem  rodziny  zastępczej  zawodowej,  mają  prawo  do  urlopu rodzicielskiego w celu sprawowania opieki nad tym dzieckiem w wymiarze do:  
- 1) 41 tygodni -w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1;
- 2) 43 tygodni -w przypadkach, o których mowa w § 1 pkt 2 -5;
- 3) 38 tygodni -w przypadku, o którym mowa w § 3.  
§ 4 1 . Pracownicy, którzy przyjęli dziecko na wychowanie i wystąpili do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka, mają prawo do urlopu rodzicielskiego w celu sprawowania opieki nad tym dzieckiem w wymiarze do:  
- 1) 41 tygodni -w przypadku, o którym mowa w § 1 1 pkt 1,
- 2) 43 tygodni -w przypadkach, o których mowa w § 1 1 pkt 2 -5  
-nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 14 roku życia.  
§ 4 2 . Pracownicy,  o których  mowa  w § 3,  którzy  przyjęli  na  wychowanie dziecko w wieku do ukończenia 14 roku życia, mają prawo do 38 tygodni urlopu rodzicielskiego.  
§ 4 3 . Pracownicy, o których mowa w § 4, w przypadku dziecka posiadającego zaświadczenie,  o którym  mowa  w art. 4  ust. 3  ustawy  z dnia  4 listopada  2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin 'Za życiem', mają prawo do urlopu rodzicielskiego w celu sprawowania opieki nad tym dzieckiem w wymiarze do:  
- 1) 65 tygodni -w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1;  
- 2) 67 tygodni -w przypadkach, o których mowa w § 1 pkt 2 -5;
- 3) 62 tygodni -w przypadku, o którym mowa w § 3.  
§ 4 4 . Pracownicy, o których mowa w § 4 1 , w przypadku dziecka posiadającego zaświadczenie,  o którym  mowa  w art. 4 ust. 3 ustawy  z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin 'Za życiem', mają prawo do urlopu rodzicielskiego w celu sprawowania opieki nad tym dzieckiem w wymiarze do:  
- 1) 65 tygodni -w przypadku, o którym mowa w § 1 1 pkt 1,
- 2) 67 tygodni -w przypadkach, o których mowa w § 1 1 pkt 2 -5  
-nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 14 roku życia.  
§ 4 5 . Pracownicy,  o których  mowa  w § 3,  którzy  przyjęli  na  wychowanie dziecko w wieku do ukończenia 14 roku życia, w przypadku dziecka posiadającego zaświadczenie,  o którym  mowa  w art. 4 ust. 3  ustawy  z dnia  4 listopada  2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodz in 'Za życiem', mają prawo do 62 tygodni urlopu rodzicielskiego.  
§ 4 6 . Urlop  rodzicielski  jest  udzielany  jednorazowo  albo  nie  więcej  niż w 5 częściach.  
§ 5. Do  urlopu  rodzicielskiego  stosuje  się  odpowiednio  przepisy  art. 182 1a § 3 -7 i art. 182 1c -182 1g .  
§ 6. Urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego jest udzielany na wniosek w postaci  papierowej  lub  elektronicznej  składany  przez  pracownika  w terminie 7 dni  od  dnia  przyjęcia  dziecka  na  wychowanie  jako  rodzina  zastępcza  albo przyjęcia dziecka na wychowanie i wystąpienia do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka. Urlop rozpoczyna się w terminie określonym we wniosku pracownika, jednak nie później niż 21 dni od dnia odpowiednio przyjęcia dziecka na wychowanie jako rodzina zastępcza albo przyjęcia dziecka na wychowanie i wystąpienia do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie  postępowania  w sprawie przysposobienia dziecka.  Do  wniosku dołącza się dokumenty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 186 8a . Pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownika.  
§ 7. Pracownik, który korzysta lub korzystał z urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego  w związku  z przyjęciem  dziecka  na  wychowanie  jako  rodzina zastępcza,  a następnie  wystąpił  do  sądu  opiekuńczego  z wnioskiem  o wszczęcie  
postępowania  w sprawie przysposobienia dziecka,  ma  prawo  do  urlopu  na warunkach urlopu macierzyńskiego w związku z wystąpieniem do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka  w wymiarze  określonym  w § 1 1 obniżonym  o wykorzystany  urlop  na warunkach urlopu macierzyńskiego w związku z przyjęciem dziecka na wychowanie jako rodzina zastępcza.  
§ 8. Pracownik, który korzysta lub korzystał z urlopu rodzicielskiego w związku z przyjęciem dziecka na wychowanie jako rodzina zastępcza, a następnie wystąpił do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka, ma prawo do urlopu rodzicielskiego w związku z wystąpieniem do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka w wymiarze okreś lonym w § 4 1 albo 4 2 albo § 4 4 albo 4 5 , obniżonym o wykorzystany urlop rodzicielski w zwią zku z przyjęciem dziecka na wychowanie jako rodzina zastępcza.  
Art. 183 1 . § 1. Przy udzielaniu urlopu macierzyńskiego i urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego tydzień urlopu odpowiada 7 dniom kalendarzowym.  
§ 2. Jeżeli pracownica nie korzysta z urlopu macierzyńskiego przed przewidywaną datą porodu, pierwszym dniem urlopu macierzyńskiego jest dzień porodu.  
Art. 183 2 . (uchylony)  
Art. 184. Za  okres  urlopu  macierzy ń skiego,  urlopu  na  warunkach  urlopu macierzy ń skiego, uzupe ł niaj ą cego urlopu macierzy ń skiego, urlopu rodzicielskiego oraz urlopu ojcowskiego przys ł uguje zasi ł ek macierzy ń ski na zasadach okre ś lonych  w ustawie  z dnia  25 czerwca  1999 r.  o ś wiadczeniach  pieni ęż nych z ubezpieczenia spo ł ecznego w razie choroby i macierzy ń stwa.  
Art. 185. § 1. Stan ciąży powinien być stwierdzony świadectwem lekarskim.  
§ 2. Pracodawca jest obowiązany udzielać pracownicy ciężarnej zwolnień od pracy  na  zalecone  przez  lekarza  badania  lekarskie  przeprowadzane  w związku z ciążą,  jeżeli  badania  te  nie  mogą  być  przeprow adzone  poza  godzinami  pracy. Za czas  nieobecności  w pracy  z tego  powodu  pracownica  zachowuje  prawo  do wynagrodzenia.  
Art. 186. § 1.  Pracownik zatrudniony co najmniej 6 miesięcy ma prawo do urlopu wychowawczego w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Do sześciomiesięcznego okresu zatrudnienia wlicza się poprzednie okresy zatrudnienia.  
§ 2. Wymiar  urlopu  wychowawczego  wynosi  do  36 miesięcy. Urlop  jest udzielany na okres nie dłuższy niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 rok życia.  
§ 3. Jeżeli z powodu stanu zdrowia potwierdzonego orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności dziecko wymaga osobistej opieki  pracownika,  niezależnie  od  urlopu,  o którym  mowa  w § 2,  może  być udzielony urlop wychowawczy w wymiarze do 36 miesięcy, jednak na okres nie dłuższy niż do ukończenia przez dziecko 18 roku życia.  
§ 3 1 . Urlopy  w wymiarach,  o których  mowa  w § 2  i 3,  przysługują  łącznie obojgu rodzicom lub opiekunom dziecka.  
§ 4. Każdemu  z rodziców  lub  opiekunów  dziecka  przysługuje  wyłączne prawo do jednego miesiąca urlopu wychowawczego z wymiaru urlopu określonego w § 2 i 3. Prawa tego nie można przenieść na drugiego z rodziców lub opiekunów dziecka.  
§ 5. Skorzystanie z urlopu wychowawczego w wymiarze co najmniej jednego miesiąca  oznacza  wykorzystanie  przez  rodzica  lub  opiekuna  dziecka  urlopu, o którym mowa w § 4.  
§ 6. Z urlopu  wychowawczego  mogą  jednocześnie  korzystać  oboje  rodzice lub opiekunowie dziecka. W takim przypadku łączny wymiar urlopu wychowawczego nie może przekraczać wymiaru, o którym mowa w § 2 i 3.  
§ 7. Urlop wychowawczy jest udzielany na wniosek w postaci papierowej lub elektronicznej składany przez pracownika w terminie nie krótszym niż 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu. Do wniosku dołącza się dokumenty określone w przepisach  wydanych  na  podstawie  art. 186 8a .  Pracodawca  jest  obowiązany uwzględnić wniosek pracownika. Pracownik może wycofać wniosek o udzielenie urlopu wychowawczego nie później niż na 7 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu, składając pracodawcy  w postaci papierowej lub elektronicznej oświadczenie w tej sprawie.  
§ 7 1 . Jeżeli wniosek, o którym mowa w § 7, został złożony bez zachowania terminu  pracodawca  udziela  urlopu  wychowawczego  nie  później  niż  z dniem upływu 21 dni od dnia złożenia wniosku.  
§ 8. Urlop wychowawczy jest udzielany nie więcej niż w 5 częściach. Liczbę części  urlopu  ustala  się  w oparciu  o liczbę  złożonych  wniosków  o udzielenie urlopu.  
§ 9. Rodzic  dziecka  ma  prawo  do  urlopu  wychowawczego  w wymiarze  do 36 miesięcy, jeżeli:  
- 1) drugi rodzic dziecka nie żyje,
- 2) drugiemu rodzicowi dziecka nie przysługuje władza rodzicielska,
- 3) drugi  rodzic dziecka  został  pozbawiony  władzy  rodzicielskiej  albo  taka władza uległa ograniczeniu lub zawieszeniu.  
Przepisy § 1, § 2 zdanie drugie, § 3, 7 i 8 stosuje się.  
§ 10. Jeżeli dziecko pozostaje pod opieką jednego opiekuna przysługuje mu urlop wychowawczy w wymiarze do 36 miesięcy. Przepisy § 1, § 2 zdanie drugie, § 3, 7, 7 1 i 8 stosuje się.  
Art. 186 1 . (uchylony)  
- Art. 186 2 . § 1. W czasie urlopu wychowawczego pracownik ma prawo podjąć pracę zarobkową u dotychczasowego lub innego pracodawcy albo inną działalność, a także  naukę  lub  szkolenie,  jeżeli  nie  wyłącza  to  możliwości  sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.  
§ 2. W razie ustalenia, że pracownik trwale zaprzestał sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, pracodawca wzywa pracownika do stawienia się do pracy w terminie przez siebie wskazanym, nie później jednak niż w ciągu 30 dni od dnia powzięcia  takiej  wiadomości i nie  wcześniej  niż  po  upływie  3 dni  od  dnia wezwania.  
§ 3. (uchylony)  
Art. 186 3 . Pracownik może zrezygnować z urlopu wychowawczego:  
- 1) w każdym czasie -za zgodą pracodawcy;
- 2) po  uprzednim  zawiadomieniu  pracodawcy -najpóźniej  na  30 dni  przed terminem zamierzonego podjęcia pracy.  
Art. 186 4 . Pracodawca dopuszcza pracownika po zako ń czeniu urlopu macierzy ń skiego, urlopu na warunkach urlopu macierzy ń skiego, uzupe ł niaj ą cego urlopu macierzy ń skiego, urlopu rodzicielskiego, urlopu ojcowskiego oraz urlopu wychowawczego  do  pracy  na  dotychczasowym  stanowisku,  a je ż eli  nie  jest  to mo ż liwe -na  stanowisku  równorzę dnym  z zajmowanym  przed  rozpocz ę ciem urlopu na warunkach nie mniej korzystnych od tych, które obowią zywa ł yby, gdyby pracownik nie korzysta ł z urlopu.  
Art. 186 5 . Okres urlopu wychowawczego, w dniu jego zakończenia, wlicza się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze.  
Art. 186 6 . (uchylony)  
Art. 186 7 . § 1.  Pracownik  uprawniony  do  urlopu  wychowawczego  może złożyć pracodawcy wniosek w postaci papierowej lub elektronicznej o obniżenie jego wymiaru czasu pracy do wymiaru nie niższego niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy w okresie, w którym mógłby korzystać z takiego urlopu. Pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownika.  
§ 2. Wniosek, o którym mowa w § 1, składa się na 21 dni przed rozpoczęciem wykonywania pracy w obniżonym wymiarze czasu pracy. Do wniosku dołącza się dokumenty  określone  w przepisach  wydanych  na  podstawie  art. 186 8a .  Jeżeli wniosek został złożony bez zachowania terminu, pracodawca obniża wymiar czasu pracy nie później niż z upływem 21 dni od dnia złożenia wniosku.  
§ 3. W przypadku skorzystania przez pracownika z części urlopu wychowawczego  pracownik  ten  może  korzystać  z obniżonego  wymiaru  czasu pracy, o którym  mowa  w § 1, przez okres odpowiadający  pozostałemu do wykorzystania  wymiarowi urlopu  wychowawczego,  nie  dłużej  jednak  niż  do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 rok życia.  
§ 4. Korzystanie z obniżonego wymiaru czasu pracy, o którym mowa w § 1, nie obniża wymiaru urlopu wychowawczego.  
Art. 186 8 . § 1.  Pracodawca  nie  może  wypowiedzieć  ani  rozwiązać  umowy o pracę  w okresie  od  dnia  złożenia  przez  pracownika  uprawnionego  do  urlopu wychowawczego wniosku o:  
1) udzielenie urlopu wychowawczego -do dnia zakończenia tego urlopu;  
- 2) obniżenie wymiaru czasu pracy do dnia powrotu do nieobniżonego wymiaru czasu pracy, nie dłużej jednak niż przez łączny okres 12 miesięcy.  
§ 2. W przypadkach, o których mowa w § 1, rozwiązanie przez pracodawcę umowy  jest  dopuszczalne  tylko  w razie  ogłoszenia  upadłości  lub  likwidacji pracodawcy, a także gdy zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.  
§ 3. W przypadku złożenia przez pracownika wniosku, o którym mowa w § 1, wcześniej  niż  21 dni  przed  rozpoczęciem  korzystania  z urlopu  wychowawczego albo  obniżonego  wymiaru  czasu  pracy,  zakaz,  o którym  mowa  w § 1,  zaczyna obowiązywać na 21 dni przed rozpoczę ciem korzystania z urlopu albo obniżonego wymiaru czasu pracy.  
§ 4. W przypadku złożenia przez pracownika wniosku, o którym mowa w § 1, po  dokonaniu  czynności  zmierzającej  do  rozwiązania  umowy  o pracę,  umowa rozwiązuje się w terminie wynikającym z tej czynności.  
Art. 186 8a . Minister właściwy do spraw pracy określi, w drodze rozporządzenia:  
- 1) tre ść wniosku o udzielenie cz ęś ci urlopu macierzy ń skiego, urlopu na warunkach urlopu macierzy ń skiego lub jego cz ęś ci, uzupe ł niaj ą cego urlopu macierzy ń skiego, urlopu rodzicielskiego lub jego cz ęś ci i urlopu ojcowskiego lub jego cz ęś ci,
- 2) dokumenty dołączane do wniosków, o których mowa w pkt 1,
- 3) treść wniosku w sprawie rezygnacji z części urlopu macierzyńskiego i części urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego,
- 4) dokumenty dołączane do wniosków, o których mowa w pkt 3,
- 5) treść wniosku o łączenie korzystania z urlopu rodzicielskiego lub jego części z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego takiego urlopu,
- 6) treść wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego lub jego części,
- 7) dokumenty dołączane do wniosku, o którym mowa w pkt 6,
- 8) treść wniosku o obniżenie wymiaru czasu pracy pracownika uprawnionego do urlopu wychowawczego,
- 9) dokumenty dołączane do wniosku, o którym mowa w pkt 8  
-biorąc  pod  uwagę  potrzebę  zapewnienia  prawidłowej  realizacji  uprawnień pracowników do urlopów związanych z rodzicielstwem i obniżenia wymiaru czasu pracy oraz zapewnienia właściwej organizacji czasu pracy.  
Art. 187. § 1.  Pracownica  karmiąca  dziecko  piersią  ma  prawo  do  dwóch półgodzinnych przerw w pracy wliczanych do czasu pracy. Pracownica karmiąca więcej niż jedno dziecko ma prawo do dwóch przerw w pracy, po 45 minut każda. Przerwy na karmienie mogą być na wniosek pracownicy udzielane łącznie.  
§ 2. Pracownicy  zatrudnionej  przez  czas  krótszy  niż  4 godziny  dziennie przerwy na karmienie nie przysługują. Jeżeli czas pracy pracownicy nie przekracza 6 godzin dziennie, przysługuje jej jedna przerwa na karmienie.  
Art. 188. § 1. Pracownikowi  wychowującemu  przynajmniej  jedno  dziecko w wieku do 14 lat przysługuje w ciągu roku kalendarzowego zwolnienie od pracy w wymiarze 16 godzin albo 2 dni, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia.  
§ 2. O sposobie  wykorzystania  w danym  roku  kalendarzowym  zwolnienia, o którym  mowa  w § 1,  decyduje  pracownik  w pierwszym  wniosku  składanym w postaci papierowej lub elektronicznej o udzielenie takiego zwolnienia w danym roku kalendarzowym.  
§ 3. Zwolnienie  od  pracy,  o którym  mowa  w § 1,  udzielane  w wymiarze godzinowym, dla pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy ustala  się  proporcjonalnie  do  wymiaru  czasu  pracy  tego  pracownika.  Niepełną godzinę zwolnienia od pracy zaokrągla się w górę do pełnej godziny.  
§ 4. Przepisy § 1 i 3 w zakresie zwolnienia od pracy udzielanego w wymiarze godzinowym stosuje się odpowiednio do pracownika, dla którego dobowa norma czasu pracy, wynikająca z odrębnych przepisów, jest niższa niż 8 godzin.  
Art. 188 1 . § 1.  Pracownik  wychowujący  dziecko,  do  ukończenia  przez  nie 8 roku  życia,  może  złożyć  wniosek  w postaci  papierowej  lub  elektronicznej o zastosowanie  do  niego  elastycznej  organizacji  pracy.  Wniosek  składa  się w terminie nie krótszym niż 21 dni przed planow anym rozpoczęciem korzystania z elastycznej organizacji pracy.  
§ 2. Za elastyczną organizację pracy, o której mowa w § 1, uważa się pracę zdalną, system czasu pracy, o którym mowa w art. 139, art. 143 i art. 144, rozkłady  
czasu  pracy,  o których  mowa  w art. 140 1 lub  art. 142,  oraz  obniżenie  wymiaru czasu pracy.  
§ 3. We wniosku wskazuje się:  
- 1) imię i nazwisko oraz datę urodzenia dziecka;
- 2) przyczynę konieczności skorzystania z elastycznej organizacji pracy;
- 3) termin rozpoczęcia i zakończenia korzystania z elastycznej organizacji pracy;
- 4) rodzaj elastycznej organizacji pracy, z której pracownik planuje korzystać.  
§ 4. Pracodawca  rozpatruje  wniosek,  uwzględniając  potrzeby  pracownika, w tym termin oraz przyczynę konieczności korzystania z elastycznej  organizacji pracy, a także potrzeby i możliwości pracodawcy, w tym konieczność zapewnienia normalnego toku pracy, orga nizację pracy lub  rodzaj  pracy  wykonywanej przez pracownika.  
§ 5. Pracodawca informuje pracownika w postaci papierowej lub elektronicznej o uwzględnieniu wniosku albo o przyczynie odmowy uwzględnienia wniosku, albo o innym możliwym terminie zastosowania elastycznej organizacji pracy niż wskazany we wniosku, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku.  
§ 6. Pracownik korzystający z elastycznej  organizacji  pracy,  o której  mowa w § 1, może  w każdym czasie złożyć wniosek  w postaci papierowej lub elektronicznej o powrót do poprzedniej organizacji pracy przed upływem terminu, o którym  mowa  w § 3 pkt 3,  gdy  uz asadnia  to  zmiana  okoliczności  będąca podstawą  do  korzystania przez  pracownika  z elastycznej organizacji pracy. Pracodawca, po rozpatrzeniu wniosku, z uwzględnieniem okoliczności, o których mowa  w § 4,  informuje  pracownika  w postaci  papierowej  lub  elektronicznej o uwzględnieniu albo przyczynie odmowy uwzględnienia wniosku, albo o możliwym  terminie  powrotu  do  pracy,  w terminie  7 dni  od  dnia  otrzymania wniosku.  
§ 7. Złożenie  przez  pracownika  wniosku,  o którym  mowa  w § 1,  nie  może stanowić przyczyny uzasadniającej  wypowiedzenie  umowy  o pracę lub jej rozwiązanie  bez  wypowiedzenia  przez  pracodawcę  i przyczyny  uzasadniającej prowadzenie  przygotowania  do  wypowiedzenia lub  rozwiązania  stosunku  pracy bez wypowiedzenia.  
§ 8. Pracodawca udowodni, że przy rozwiązywaniu umowy o pracę kierował się powodem innym niż wskazany w § 7.  
Art. 189. Prawo do zasiłku za czas nieobecności  w pracy z powodu konieczności  sprawowania  osobistej  opieki  nad  dzieckiem  regulują  odrębne przepisy.  
Art. 189 1 . Jeżeli  oboje  rodzice  lub  opiekunowie  dziecka  są  zatrudnieni, z uprawnień określonych w art. 148 pkt 3, art. 178 § 2, art. 186 7 § 1 i art. 188 może korzystać jedno z nich.