Suy giảm ý thức theo tuổi: Nguyên nhân và triệu chứng của bệnh

Suy giảm ý thức theo tuổi ảnh hưởng đến khả năng tỉnh táo, nhận thức và tập trung của con người. Vậy suy giảm ý thức là gì và có triệu chứng như thế nào? Hãy cùng Nhà thuốc Long Châu tìm hiểu qua bài viết sau nhé!

Suy giảm ý thức là gì?

Đặc điểm quan trọng của ý thức được xác định chủ yếu bởi sự tỉnh táo và khả năng tập trung vào địa điểm và thời gian. Khi mức độ ý thức giảm, sự tỉnh táo, nhận thức và khả năng tập trung cũng giảm đi. Tình trạng này được coi là một khẩn cấp y tế.

Chức năng duy trì ý thức cuối cùng nằm trong trách nhiệm của não. Để hoạt động tốt, não cần một lượng oxy và glucose nhất định. Có nhiều chất chúng ta tiêu thụ có thể ảnh hưởng đến hoạt động hóa học của não. Những chất này có thể làm giảm hoặc duy trì mức độ ý thức. Ví dụ, caffeine có thể kích thích hoạt động não. Caffeine có thể được tìm thấy trong nhiều loại thực phẩm và đồ uống mà chúng ta tiêu thụ hàng ngày.

Suy giảm ý thức theo tuổi có thể bao gồm tình trạng hôn mê và mê

Ngược lại, các loại thuốc giảm đau và thuốc an thần có thể làm cho người bệnh buồn ngủ. Hiện tượng này được coi là một dạng suy giảm ý thức.

Suy giảm ý thức theo tuổi là tình trạng giảm khả năng phản ứng với các kích thích từ bên ngoài. Các trạng thái suy giảm ý thức nặng bao gồm hôn mê (người bệnh không thể tỉnh dậy và mắt không mở ra dù có bất kỳ kích thích nào và mê (người bệnh chỉ có thể tỉnh dậy bằng cách tiếp xúc với kích thích mạnh).

Các mức độ suy giảm ý thức nhẹ hơn thường gặp bao gồm trạng thái lơ mơ hoặc suy giảm ý thức nghiêm trọng hơn, mà trong đó ý thức bị thu hẹp, mờ mịt, hoặc nhận thức suy giảm. Tuy nhiên, việc phân biệt giữa các mức độ suy giảm ý thức nhẹ có thể không chính xác, chẳng hạn như trong trường hợp rối loạn ý thức. Mê sảng có thể khác với rối loạn nhận thức và có thể được hồi phục lại.

Đặc điểm sinh lý của suy giảm ý thức theo tuổi

Để duy trì sự tỉnh táo trong trường hợp suy yếu hệ thần kinh đòi hỏi bán cầu não phải hoạt động bình thường và hệ thống lưới hoá - mạng lưới rộng khắp của các nhân và các sợi liên hợp cầu não trên, trung não và phần sau của não trung gian phải hoạt động đúng. Do đó, sự suy giảm ý thức có thể xuất phát từ cả hai bán cầu não hoặc từ rối loạn chức năng của hệ thống lưới hoá.

Để xảy ra sự suy giảm ý thức và rối loạn chức năng não, cần có sự tác động đồng thời lên cả hai bên. Rối loạn chức năng chỉ trên một bên của bán cầu não có thể không đủ để gây ra suy giảm ý thức, mặc dù nó có thể gây ra thiếu sót nghiêm trọng trong hệ thống thần kinh. Tuy nhiên, tổn thương mạch máu quan trọng trên một bên của bán cầu não, ví dụ như đột quỵ do tắc nghẽn mạch máu não ở bên trái, có thể gây suy giảm ý thức nếu bán cầu não ở phía đối diện bị tổn thương trước đó hoặc bị ảnh hưởng bởi hiệu ứng chèn ép từ bán cầu bên đối diện, ví dụ như sưng não.

Các rối loạn chức năng của hệ thống lưới hoá thường liên quan đến bệnh lý như ngộ độc hoặc rối loạn chức năng chuyển hóa, chẳng hạn như hạ đường máu, thiếu oxy, tăng ure máu,... Sự rối loạn chức năng của hệ thống lưới hoá cũng có thể do thiếu máu cục bộ, ví dụ như tình trạng nhồi máu não ở phần trên của não, xuất huyết hoặc tổn thương cơ học trực tiếp.

Các bệnh liên quan đến tăng áp lực trong sọ có thể làm giảm áp lực tưới máu não, dẫn đến thiếu máu não phụ. Thiếu máu não phụ có thể ảnh hưởng đến cả hai bán cầu não thông qua hệ thống lưới hoá.

Các bệnh liên quan đến tăng áp lực trong sọ cũng có thể dẫn đến suy giảm ý thức theo tuổi

Khi xảy ra tổn thương rộng trong não, thoát vị não có thể góp phần vào suy thoái thần kinh bằng cách chèn ép trực tiếp vào mô não, tăng áp lực trong sọ, gây tràn dịch não và rối loạn chức năng của tế bào thần kinh và mạch máu. Sự suy giảm ý thức có thể tiến triển thành hôn mê và cuối cùng dẫn đến chết não.

Nguyên nhân của quá trình suy giảm ý thức

Nguyên nhân chính của quá trình suy giảm ý thức có thể liên quan đến hậu quả của các rối loạn cấu trúc và thường gây ra tổn thương khu trú hoặc rối loạn phi cấu trúc, dẫn đến tình trạng tổn thương lan rộng.

Các rối loạn tâm thần, ví dụ như rối loạn không đáp ứng đúng với nguyên nhân tâm thần, có thể gây ra các triệu chứng tương tự suy giảm ý thức, nhưng có tính chất chủ quan và có thể được phân biệt với suy giảm ý thức thực sự thông qua quá trình khám thần kinh.

Triệu chứng suy giảm ý thức theo tuổi

Các mức độ suy giảm ý thức có thể khác nhau. Việc kích thích lặp lại có thể tạm thời đánh thức người bệnh hoặc không có hiệu quả đánh thức.

Bất thường ở mắt: Mắt của bệnh nhân có thể có các bất thường như đồng tử giãn to, co lại hoặc kích thước không đồng đều. Một hoặc cả hai đồng tử có thể cố định ở vị trí trung tâm. Chuyển động của mắt có thể bất thường hoặc không có chuyển động. Sự bất thường về mắt có thể bao gồm mất khả năng chớp mắt đối với kích thích thị giác và phản xạ giác mạc.

Rối loạn thần kinh thực vật: Rối loạn thần kinh thực vật có thể gây ra các vấn đề hô hấp không bình thường, đôi khi kèm theo tăng huyết áp và nhịp tim chậm. Trong một số trường hợp, có thể xảy ra tình trạng ngừng thở và ngừng tim đột ngột.

Rối loạn chức năng vận động: Rối loạn chức năng vận động có thể gồm liệt mềm, liệt nửa người, suy tư thế vận động, giật cơ nhiều ổ, mất khả năng điều chỉnh tư thế và mất khả năng điều khiển các hoạt động.

Triệu chứng khác: Nếu thân não bị tổn thương, có thể xuất hiện các triệu chứng khác như buồn nôn, nôn mửa, kích ứng màng não, đau đầu vùng chẩm và cảm giác buồn ngủ tăng.

Người cao tuổi có thể bị hôn mê, thay đổi ý thức và mê sảng do nhiều yếu tố như sự suy giảm trữ lượng kiến thức, các thay đổi liên quan đến tuổi và tổn thương não trước đó. Nguy cơ tương tác thuốc cao do sử dụng nhiều loại thuốc hoặc do sự suy giảm chức năng liên quan đến tuổi của các cơ quan chuyển hóa thuốc. Người cao tuổi cũng có nguy cơ cao hơn về sử dụng sai liều thuốc do sự phức tạp trong việc sử dụng thuốc.

Các vấn đề nhỏ như mất nước, nhiễm khuẩn tiết niệu và các yếu tố khác cũng có thể gây thay đổi ý thức ở người cao tuổi. Hơn nữa, tình trạng tâm lý và khả năng giao tiếp khó khăn ở người cao tuổi làm khó phát hiện các dấu hiệu của sự lơ mơ và lú lẫn.

Người cao tuổi cũng có nguy cơ suy giảm ý thức theo tuổi cao hơn

Suy giảm ý thức ảnh hưởng đến sự hoạt động hàng ngày và chất lượng cuộc sống của con người. Việc hiểu rõ nguyên nhân và nhận biết các biểu hiện của suy giảm ý thức theo tuổi là rất quan trọng, từ đó giúp các y bác sĩ đưa ra chẩn đoán chính xác và áp dụng các biện pháp điều trị phù hợp.

Xem thêm:

Nhận biết dấu hiệu cảnh báo bệnh Alzheimer và cách phòng bệnh
Suy giảm trí nhớ ở người trẻ: Nguyên nhân và cách khắc phục