Khi nào cần dùng thuốc ngủ? Hướng dẫn sử dụng an toàn

Trong bối cảnh hiện đại, với áp lực công việc, những lo âu trong cuộc sống và thói quen sử dụng thiết bị điện tử vào ban đêm, mất ngủ đang trở thành vấn đề sức khỏe phổ biến, ảnh hưởng đến hàng triệu người trên thế giới. Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), có đến 20 - 30% dân số toàn cầu từng trải qua tình trạng mất ngủ tạm thời, và khoảng 10% rơi vào tình trạng mất ngủ kéo dài, mãn tính. Tại Việt Nam, con số này đang ngày càng tăng cao, cho thấy mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Điều này dẫn đến xu hướng nhiều người tìm đến thuốc ngủ như một giải pháp tạm thời. Tuy nhiên, không phải ai bị mất ngủ cũng cần dùng thuốc, và nếu sử dụng sai cách, thuốc ngủ có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro. Hiểu rõ khi nào cần dùng thuốc ngủ, cùng với cách sử dụng an toàn là yếu tố then chốt để cải thiện giấc ngủ mà không gây hại cho sức khỏe.

Khi nào cần dùng thuốc ngủ?

Khi nào cần dùng thuốc ngủ? Câu trả lời ngắn gọn là chỉ nên sử dụng thuốc ngủ khi mất ngủ kéo dài, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và các biện pháp tự nhiên không mang lại hiệu quả. Theo các chuyên gia, thuốc ngủ thường được cân nhắc trong các trường hợp sau:

Trường hợp mất ngủ xảy ra nhiều hơn 3 lần mỗi tuần và kéo dài liên tục trên một tháng thường được xếp vào nhóm mất ngủ mãn tính.
Mất ngủ dẫn đến nhiều hệ quả như suy giảm thể lực, tâm trạng thất thường, khó kiểm soát cảm xúc, giảm hiệu suất công việc và làm gián đoạn các hoạt động thường nhật.
Các phương pháp cải thiện giấc ngủ tự nhiên như thiền, điều chỉnh lịch trình ngủ, hoặc trị liệu hành vi nhận thức không mang lại kết quả.
Có chỉ định y tế cụ thể, chẳng hạn trong điều trị sức khỏe tâm thần như người bị trầm cảm hoặc rối loạn lo âu kèm theo mất ngủ.

Khi nào cần dùng thuốc ngủ?

Không nên tự ý sử dụng thuốc ngủ, bởi điều này có thể làm tình trạng mất ngủ thêm nghiêm trọng hoặc dẫn đến phụ thuộc thuốc. Chỉ có bác sĩ mới có đủ chuyên môn để xác định thời điểm thích hợp và liều lượng phù hợp, từ đó đảm bảo an toàn cho sức khỏe của bạn.

Những loại thuốc ngủ phổ biến hiện nay

Phân loại theo cơ chế hoạt động

Trên thị trường hiện nay, thuốc ngủ được phân thành một số nhóm chính, mỗi nhóm có cơ chế tác động và mức độ ảnh hưởng khác nhau:

Thuốc nhóm benzodiazepine (ví dụ: Diazepam, Lorazepam): Có tác dụng an thần mạnh, giúp dễ ngủ nhưng tiềm ẩn nguy cơ nghiện nếu sử dụng lâu dài.
Thuốc nhóm không benzodiazepine (Zolpidem, Zaleplon): Thường được lựa chọn nhiều hơn vì ít gây lệ thuộc và có thời gian tác động ngắn hơn.
Thuốc kháng histamine (Diphenhydramine): Dễ mua không cần đơn, nhưng chỉ mang lại tác dụng nhẹ và đôi khi gây buồn ngủ kéo dài vào ban ngày.
Thảo dược hỗ trợ giấc ngủ (Melatonin, chiết xuất Valerian): Tác động dịu nhẹ, phù hợp cho các trường hợp mất ngủ thoáng qua hoặc mất ngủ do thay đổi múi giờ.

Đâu là các loại thuốc ngủ phổ biến hiện nay?

So sánh thuốc ngủ kê đơn và thuốc không kê đơn

Thuốc kê đơn thường có hiệu lực mạnh và cần được bác sĩ theo dõi chặt chẽ do nguy cơ xuất hiện tác dụng phụ hoặc lệ thuộc thuốc. Trong khi đó, thuốc không kê đơn như Melatonin hay thuốc kháng histamine có thể dễ dàng mua tại nhà thuốc nhưng chỉ hiệu quả với những người mất ngủ ở mức nhẹ và thường không dùng được trong thời gian dài.

Nguy cơ khi dùng thuốc ngủ không đúng cách

Mặc dù thuốc ngủ có thể giúp cải thiện giấc ngủ trong ngắn hạn, việc sử dụng không đúng cách tiềm ẩn nhiều rủi ro. Một số tác dụng phụ thường gặp bao gồm buồn ngủ ban ngày, chóng mặt, lú lẫn, khô miệng và rối loạn tiêu hóa. Đặc biệt, nguy cơ phụ thuộc thuốc là mối lo lớn, khi người dùng có thể cần tăng liều để đạt hiệu quả, dẫn đến tình trạng nghiện thuốc.

Theo các chuyên gia y tế, sử dụng thuốc ngủ kéo dài hơn 2 tuần mà không có chỉ định y tế có thể gây ảnh hưởng đến trí nhớ, khả năng nhận thức và làm rối loạn giấc ngủ thêm trầm trọng khi ngưng thuốc đột ngột. Ngoài ra, ở người cao tuổi, thuốc ngủ còn làm tăng nguy cơ té ngã hoặc mất phương hướng. Những nguy cơ này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xác định đúng khi nào cần dùng thuốc ngủ và sử dụng dưới sự hướng dẫn của bác sĩ.

Dùng thuốc ngủ không đúng cách có thể đem lại nhiều rủi ro

Làm sao để dùng thuốc ngủ một cách an toàn và hiệu quả?

Thực hiện theo chỉ định của bác sĩ

Tuân thủ đúng hướng dẫn từ chuyên gia y tế là nguyên tắc quan trọng nhất. Bạn chỉ nên dùng thuốc đúng liều lượng, vào thời điểm được khuyến cáo (thường là ngay trước khi đi ngủ). Không được tự ý tăng liều hoặc kéo dài thời gian sử dụng, vì điều này làm tăng nguy cơ lệ thuộc và các phản ứng không mong muốn.

Phối hợp với những thói quen hỗ trợ giấc ngủ

Để giảm sự phụ thuộc vào thuốc và cải thiện giấc ngủ một cách tự nhiên, bạn có thể áp dụng:

Thiết lập thói quen ngủ đều đặn như đi ngủ và thức dậy đúng giờ mỗi ngày
Hạn chế dùng thiết bị điện tử trước khi ngủ ít nhất 1 giờ trước khi lên giường
Tạo môi trường ngủ lý tưởng như phòng yên tĩnh, mát mẻ và tối
Rèn luyện thể chất nhẹ nhàng như yoga hoặc đi bộ vào buổi chiều
Tránh thức ăn nặng và caffeine vào buổi tối
Thử liệu pháp thư giãn như thiền, xoa bóp hoặc liệu pháp hành vi nhận thức (CBT-I)

Kết hợp thuốc với thói quen ngủ lành mạnh để tăng cường hiệu quả

Khi nào nên ngừng dùng thuốc ngủ?

Việc sử dụng thuốc ngủ chỉ nên là giải pháp tạm thời, và cần ngừng thuốc khi tình trạng giấc ngủ đã cải thiện ổn định. Một số dấu hiệu cho thấy có thể ngừng thuốc bao gồm:

Giấc ngủ trở lại bình thường, không còn mất ngủ kéo dài hơn 3 đêm mỗi tuần.
Cảm giác mệt mỏi, lú lẫn hoặc buồn ngủ kéo dài vào ban ngày sau khi dùng thuốc.
Xuất hiện dấu hiệu phụ thuộc, chẳng hạn như cần tăng liều để ngủ được.
Có thể thay thế bằng các biện pháp tự nhiên như thiền, thay đổi lối sống hoặc trị liệu tâm lý.

Quá trình ngừng thuốc cần được thực hiện từ từ, giảm liều dần dưới sự giám sát của bác sĩ để tránh hội chứng cai thuốc hoặc làm mất ngủ tái phát. Việc tự ý ngừng thuốc đột ngột có thể gây rối loạn giấc ngủ nghiêm trọng hơn, vì vậy cần đặc biệt thận trọng khi quyết định khi nào cần dùng thuốc ngủ và khi nào nên dừng.

Hy vọng bài viết trên đã giải đáp cho bạn câu hỏi "Khi nào cần dùng thuốc ngủ?". Mặc dù thuốc ngủ có thể giúp bạn cải thiện giấc ngủ trong ngắn hạn, nhưng việc lạm dụng hoặc dùng không đúng cách có thể gây ra nhiều hệ lụy. Cách tốt nhất là luôn tìm hiểu nguyên nhân gốc rễ của tình trạng mất ngủ, đồng thời kết hợp điều trị bằng những phương pháp tự nhiên và tham khảo ý kiến từ chuyên gia y tế.

Nguồn tham khảo:

Cleveland Clinic: https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/15308-sleeping-pills
Sleep Education: https://sleepeducation.org/when-take-sleeping-pill-insomnia/
Healthdirect: https://www.healthdirect.gov.au/safe-use-of-sleeping-pills
Mayo Clinic: https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/insomnia/in-depth/sleeping-pills/art-20043959
MedPark Hospital: https://www.medparkhospital.com/en-US/lifestyles/sleeping-pills

Có thể bạn quan tâm

Thông tin và sản phẩm gợi ý trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể. Xem thêm

Dược sĩ Đại họcNguyễn Thị Hồng Nhung

Đã kiểm duyệt nội dung

Tốt nghiệp đại học Khoa Dược. Có kinh nghiệm hơn 10 năm trong lĩnh vực Dược phẩm, tư vấn thuốc và thực phẩm chức năng. Hiện đang là giảng viên cho Dược sĩ tại Nhà thuốc Long Châu.

Xem thêm thông tin

Chủ đề:Thuốc ngủuống thuốc đúng cách

Các bài viết liên quan

Sử dụng thuốc chống đột quỵ Hàn Quốc​ bừa bãi dẫn đến hậu quả khôn lường

Cơ chế gây loét dạ dày của corticoid và những điều quan trọng cần biết

Thuốc hạ sốt Hapacol 80 cho trẻ bao nhiêu kg​? Những điều cần lưu ý khi sử dụng

Những lưu ý khi dùng kháng sinh Carbapenem và một số điều cần biết

Kháng sinh dự phòng là gì? Nguyên tắc sử dụng kháng sinh dự phòng

Thời gian hấp thu thuốc là gì?

Lạm dụng thuốc kháng sinh là gì? Cảnh báo nguy hiểm đối với sức khỏe

Không lo âu, nghe Long Châu

Thuốc Amoxicillin uống trước hay sau ăn? Lưu ý trong khi dùng thuốc người bệnh nên biết

Các loại thuốc an thần mạnh​ và một số lưu ý khi sử dụng thuốc an thần mạnh