Ăn nhiều đường có mắc bệnh tiểu đường không?

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) ước tính rằng hơn 37 triệu người trưởng thành ở Mỹ, tương đương khoảng 11,3% dân số trưởng thành, đang sống chung với bệnh tiểu đường. 96 triệu người trưởng thành khác đang sống chung với tiền tiểu đường và có nguy cơ mắc bệnh tiểu đường theo thời gian.

Thay đổi chế độ ăn uống và tập thể dục có thể giúp kiểm soát bệnh tiểu đường và có thể giúp ngăn ngừa tiền tiểu đường trở thành bệnh tiểu đường. Nhưng liệu ăn đường có làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường?

Nghiên cứu về mối liên hệ giữa tiêu thụ đường và bệnh tiểu đường loại 2 đang được tiến hành. Chỉ ăn đường có thể không trực tiếp dẫn đến bệnh tiểu đường, nhưng đường có thể đóng một vai trò nào nhất định. Bệnh tiểu đường là một tình trạng phức tạp do nhiều yếu tố gây ra.

Bài viết này xem xét mối liên hệ giữa tiêu thụ đường và sự phát triển của bệnh tiểu đường loại 2.

Đường ảnh hưởng đến bệnh tiểu đường như thế nào?

Cả bệnh tiểu đường loại 1 và loại 2 đều ảnh hưởng đến khả năng điều chỉnh lượng đường trong máu của cơ thể.

Bệnh tiểu đường loại 1 là một tình trạng tự miễn dịch trong đó hệ thống miễn dịch tấn công các tế bào sản xuất insulin. Tổn thương các tế bào này làm suy yếu khả năng quản lý lượng đường trong máu của cơ thể.

Ở bệnh tiểu đường loại 2, insulin mà cơ thể sản xuất không thể quản lý lượng glucose đi vào máu sau khi ăn hoặc uống.

Ăn nhiều đường có làm tăng nguy cơ mắc tiểu đường hay không?

Khi một người mắc bệnh tiểu đường, ăn quá nhiều đường có thể làm cho mọi thứ trở nên tồi tệ hơn. Đường bổ sung là carbohydrate tinh chế và cơ thể hấp thụ chúng nhanh chóng vào máu. Điều này có thể dẫn đến tăng đột biến lượng đường trong máu.

Khi cơ thể thiếu insulin hoặc không thể sử dụng nó một cách chính xác, nó sẽ gặp khó khăn trong việc chuyển glucose trong máu đến các tế bào của cơ thể. Mức độ glucose trong máu sẽ vẫn cao.

Theo thời gian, lượng đường trong máu cao có thể gây tổn thương khắp cơ thể và phát sinh các biến chứng như bệnh thần kinh do tiểu đường.

Ngoài ra, một lượng calo cao có thể dẫn đến tăng cân và béo phì. Béo phì là một yếu tố nguy cơ đối với bệnh tiểu đường loại 2.

Nghiên cứu nói lên điều gì?

Ăn đường có thể không trực tiếp gây ra bệnh tiểu đường, nhưng nó có thể đóng một vai trò nào đó.

Vào năm 2016, một số nhà khoa học đã ghi nhận mối tương quan giữa bệnh tiểu đường loại 2 và lối sống liên quan đến việc tiêu thụ nhiều đồ uống có đường. Tuy nhiên, trong khi có bằng chứng cho thấy lượng đường cao có thể dẫn đến tăng cân và chỉ số BMI cao làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2, thì không có bằng chứng nào cho thấy bệnh tiểu đường là kết quả trực tiếp của lượng đường.

Các tác giả của một bài đánh giá năm 2016 cho rằng một loại đường có tên là fructose có thể góp phần trực tiếp gây ra bệnh tiểu đường, mặc dù cần nhiều nghiên cứu hơn để xác nhận điều này.

Họ lưu ý rằng gan hấp thụ đường fructose mà không điều chỉnh lượng ăn vào. Điều này có thể dẫn đến sự tích tụ chất béo trong gan và giảm độ nhạy insulin. Độ nhạy insulin thấp khiến cơ thể khó loại bỏ glucose khỏi máu. Nếu lượng đường trong máu trở nên cao liên tục, bệnh tiểu đường loại 2 có thể xảy ra.

Bệnh tiểu đường loại 2 là một khía cạnh của hội chứng chuyển hóa, cũng bao gồm bệnh béo phì, bệnh tim mạch và các tình trạng sức khỏe khác. Vào năm 2017, một số nhà khoa học lưu ý rằng đường fructose trong chế độ ăn uống có thể không chỉ góp phần gây ra bệnh tiểu đường loại 2 mà còn gây ra các khía cạnh khác của hội chứng chuyển hóa, bao gồm cả béo phì. Họ cũng chỉ ra rằng các yếu tố khác cũng đóng một vai trò nhất định, bao gồm cả di truyền.

Dường như có mối liên hệ giữa việc tiêu thụ tổng thể các loại thực phẩm có thêm đường và tỷ lệ mắc bệnh tiểu đường loại 2. Tuy nhiên, nghiên cứu chưa chỉ ra rằng ăn nhiều đường sẽ trực tiếp dẫn đến bệnh tiểu đường. Chính xác những gì hình thành mối liên hệ giữa đường và bệnh tiểu đường vẫn chưa rõ ràng và có khả năng là một phần của một quá trình phức tạp hơn.

Thực phẩm và đồ uống nào chứa nhiều đường?

Nhiều loại thực phẩm chẳng hạn như trái cây và một số loại rau có chứa đường tự nhiên. Những loại thực phẩm khác cũng có đường được thêm vào bảng thành phần. Nhiều loại thực phẩm chứa đường ẩn mà khó có thể tìm thấy.

Thực phẩm và đồ uống hằng ngày đều có thể chứa một lượng đường nhất định, kể cả các thành phần tự nhiên

Ví dụ: 100g sốt cà chua có thể chứa 21,8g đường, bao gồm glucose, fructose và maltose. Một lon nước ngọt 340ml chứa 10 thìa cà phê đường hoặc 160 calo. Nhiều loại thực phẩm chế biến sẵn có nhiều đường lại ít chất dinh dưỡng hữu ích như vitamin và khoáng chất.

Các loại đường có thể được thêm vào thực phẩm bao gồm:

Đường ăn (còn gọi là sucrose) mà mọi người cho vào đồ uống
Đường caster để sử dụng trong nướng bánh
Sirô, chẳng hạn như mật mía hoặc sirô cây thùa
Mật ong
Mật mía
Đường mía
Sirô ngô
Nước trái cây cô đặc.

Thực phẩm có chứa đường tự nhiên bao gồm:

Trái cây và một số loại rau, có chứa fructose
Sữa và các sản phẩm từ sữa, có chứa đường sữa
Nước trái cây và sinh tố
Bột yến mạch.

Thực phẩm có chứa đường bổ sung bao gồm:

Đồ uống ngọt, bao gồm soda và nước tăng lực
Kẹo
Bánh ngọt, bánh quy và các loại bánh nướng khác
Nhiều thực phẩm chế biến, bao gồm nước sốt cà chua và các bữa ăn sẵn
Sữa ngọt và sữa chua
Thanh ăn sáng và ngũ cốc
Kem
Salad.

Các rủi ro sức khỏe khác liên quan đến đường

Mặc dù mối liên hệ giữa đường và bệnh tiểu đường loại 2 là không chắc chắn, nhưng có một mối liên hệ rõ ràng giữa đường và các tình trạng sức khỏe khác.

Không chỉ tiểu đường, chế độ ăn nhiều đường cũng có thể dẫn đến nhiều rủi ro sức khỏe khác như gan nhiễm mỡ, bệnh tim mạch,...

Rủi ro sức khỏe liên quan đến lượng đường cao bao gồm:

Tăng cân, làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim, một số bệnh ung thư và bệnh tiểu đường loại 2
Sâu răng
Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu
Bệnh tim mạch
Hội chứng chuyển hóa, bao gồm bệnh tiểu đường loại 2, béo phì và bệnh tim mạch.

Theo Viện Y tế Quốc gia, sirô ngô có hàm lượng đường fructose cao (HFCS) có thể dẫn đến các vấn đề như bệnh tim, béo phì, tiểu đường và bệnh gan nhiễm mỡ không liên quan đến rượu. HFCS có mặt trong nhiều loại thực phẩm chế biến sẵn.

Vì những lý do này, một số chuyên gia đã kêu gọi các biện pháp giúp giảm lượng đường mà trẻ em tiêu thụ, chẳng hạn như thay đổi chiến lược tiếp thị và đánh thuế cao hơn đối với các sản phẩm có chứa đường.

Các nhà khoa học vẫn chưa biết vai trò của đường trong sự phát triển của bệnh tiểu đường. Nhưng đường có thể làm tăng nguy cơ mắc các vấn đề sức khỏe khác. Các cách giảm nguy cơ phát triển bệnh tiểu đường loại 2 bao gồm tập thể dục thường xuyên và ăn một chế độ ăn uống cân bằng có nhiều chất xơ, protein và chất béo bão hòa.