Sức khỏe thận và đường tiết niệu: Những điều không thể bỏ qua

Thận và đường tiết niệu là những cơ quan quan trọng giúp duy trì sự cân bằng nội môi, loại bỏ độc tố ra khỏi cơ thể. Việc chăm sóc sức khỏe thận và đường tiết niệu không chỉ ngăn ngừa các bệnh lý nghiêm trọng mà còn đảm bảo chất lượng cuộc sống và sức khỏe lâu dài. Hãy cùng tìm hiểu những điều cần lưu ý để bảo vệ các cơ quan này một cách hiệu quả và khoa học.

Tổng quan về thận và đường tiết niệu

Đường tiết niệu và thận là gì?

Đường tiết niệu là hệ thống thoát nước của cơ thể, giúp loại bỏ nước tiểu, bao gồm các chất thải và dịch thừa. Để quá trình đi tiểu diễn ra bình thường, tất cả các bộ phận trong đường tiết niệu cần hoạt động cùng nhau một cách đồng bộ và đúng thứ tự.

Đường tiết niệu bao gồm:

Thận: Là hai cơ quan có hình dạng như hạt đậu, kích thước tương đương với nắm tay, nằm ngay dưới lồng ngực, một bên trái và một bên phải của cột sống. Mỗi ngày, thận lọc khoảng 120 đến 150 lít máu để loại bỏ chất thải và cân bằng nước, tạo ra khoảng 1 đến 2 lít nước tiểu.
Niệu quản: Là những ống mỏng nối giữa thận và bàng quang, có chức năng dẫn nước tiểu từ thận đến bàng quang.
Bàng quang: Là một cơ quan rỗng, có hình dạng giống như quả bóng, có khả năng giãn rộng để chứa nước tiểu. Bàng quang nằm trong vùng chậu giữa hai xương hông và có thể chứa từ 1,5 đến 2 cốc nước tiểu. Mặc dù không thể kiểm soát hoạt động của thận, nhưng bạn có thể kiểm soát thời điểm đi tiểu.
Niệu đạo: Là ống nằm ở đáy bàng quang, cho phép nước tiểu thoát ra ngoài cơ thể khi đi tiểu.

Đường tiết niệu là hệ thống thoát nước của cơ thể, giúp loại bỏ nước tiểu

Tất cả các bộ phận của đường tiết niệu (thận, niệu quản, bàng quang và niệu đạo) phải hoạt động đồng bộ để quá trình đi tiểu diễn ra bình thường. Hệ thống này cũng bao gồm hai bộ cơ hoạt động như cơ vòng, giúp giữ nước tiểu trong bàng quang giữa các lần đi tiểu.

Cơ vòng bên trong: Giữ kín niệu đạo cho đến khi não phát tín hiệu cần đi tiểu.
Cơ vòng bên ngoài: Bao quanh cơ vòng bên trong và tạo áp lực để đóng kín niệu đạo. Bạn có thể chủ động siết cơ vòng bên ngoài và các cơ sàn chậu để ngăn nước tiểu rỉ ra.

Đường tiết niệu và thận hoạt động như thế nào?

Chức năng của đường tiết niệu là lọc máu và tạo ra nước tiểu như một sản phẩm thải. Các cơ quan chính trong hệ thống này bao gồm thận, bể thận, niệu quản, bàng quang và niệu đạo.

Cơ thể hấp thụ các chất dinh dưỡng từ thực phẩm và chuyển hóa chúng thành năng lượng. Sau khi đã sử dụng các thành phần cần thiết, những sản phẩm thải sẽ bị bỏ lại trong ruột và trong máu.

Thận và đường tiết niệu giúp cơ thể loại bỏ chất thải lỏng, đồng thời duy trì sự cân bằng các chất điện giải như kali và natri, cũng như lượng nước. Ure được sản xuất khi các thực phẩm chứa protein, như thịt, gia cầm và một số loại rau, được phân giải trong cơ thể, sau đó được vận chuyển qua dòng máu đến thận, nơi nó được loại bỏ cùng với nước và các chất thải khác dưới dạng nước tiểu.

Thận và đường tiết niệu giúp cơ thể loại bỏ chất thải lỏng gọi là ure

Ngoài ra, thận còn có vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh huyết áp và sản xuất erythropoietin, hormone kiểm soát sản xuất tế bào hồng cầu trong tủy xương. Thận cũng giúp điều chỉnh sự cân bằng axit - bazơ và giữ lại các chất lỏng cần thiết cho cơ thể.

Các vấn đề thường gặp của thận và đường tiết niệu

Những dấu hiệu đầu tiên của bệnh thận là gì?

Hầu hết các vấn đề về thận thường không có triệu chứng trong giai đoạn đầu. Khi tổn thương thận tiến triển, bạn có thể nhận thấy các dấu hiệu sau:

Chuột rút cơ: Mất cân bằng điện giải khiến cơ bắp bị căng cứng.
Nước tiểu sẫm màu hoặc có máu: Tổn thương bộ lọc của thận cho phép tế bào máu rò rỉ vào nước tiểu.
Nước tiểu có bọt: Bọt trong nước tiểu có thể là dấu hiệu của thất thoát protein.
Da ngứa và khô: Mất cân bằng khoáng chất và dinh dưỡng trong máu dẫn đến tình trạng ngứa da.
Đi tiểu thường xuyên: Vấn đề trong việc lọc chất thải có thể khiến bạn đi tiểu nhiều hơn.
Mắt hoặc chân, mắt cá chân sưng phù: Chức năng thận giảm có thể làm cơ thể giữ lại natri, dẫn đến tình trạng phù nề.
Vấn đề về giấc ngủ, mệt mỏi và mất cảm giác thèm ăn: Nếu chất độc tích tụ trong máu, giấc ngủ, cảm giác thèm ăn và mức năng lượng của bạn có thể bị ảnh hưởng.

Bệnh thường gặp liên quan đến đường tiết niệu

Một số bệnh lý thường thấy của đường tiết niệu bao gồm:

Nhiễm trùng đường tiểu (UTI): Đây là tình trạng phổ biến nhất trong các bệnh lý của đường tiết niệu, thường do vi khuẩn E. coli gây ra. Các triệu chứng điển hình bao gồm đi tiểu thường xuyên, đau hoặc rát khi đi tiểu và nước tiểu có mùi hôi. UTI có thể ảnh hưởng đến bất kỳ phần nào của đường tiết niệu, bao gồm thận, bàng quang, niệu đạo​.
Sỏi thận: Đây là các khối cứng hình thành từ các khoáng chất và muối trong nước tiểu. Sỏi thận có thể gây ra cơn đau dữ dội khi di chuyển qua đường tiết niệu. Triệu chứng khác bao gồm tiểu ra máu, đau lưng hoặc bụng, buồn nôn​.
Rối loạn kiểm soát bàng quang: Vấn đề này liên quan đến khả năng kiểm soát việc đi tiểu, có thể bao gồm tiểu không tự chủ hoặc không thể tiểu. Nguyên nhân có thể từ nhiều yếu tố như bệnh lý thần kinh, chấn thương hoặc vấn đề về cơ bàng quang.
Viêm bàng quang: Thường là kết quả của nhiễm trùng, viêm bàng quang có thể gây ra cảm giác đau đớn, căng tức ở vùng bụng dưới và đi tiểu thường xuyên. Một số nguyên nhân khác bao gồm: Hóa chất, thuốc hoặc phẫu thuật​.
Phì đại tuyến tiền liệt: Là tình trạng tuyến tiền liệt giãn rộng, thường xảy ra ở nam giới lớn tuổi. Nó có thể gây ra triệu chứng khó tiểu, tiểu gắt và tiểu đêm.
Bệnh thận mạn: Tình trạng này có thể tiến triển từ các vấn đề sức khỏe khác, như tiểu đường hoặc huyết áp cao. Bệnh thận mạn có thể dẫn đến suy thận nếu không được điều trị kịp thời​.

Nhiễm trùng đường tiểu là tình trạng phổ biến nhất trong các bệnh lý của đường tiết niệu

Cách bảo vệ thận và đường tiết niệu

Để duy trì sức khỏe đường tiết niệu, bạn nên chú ý đến một số thói quen quan trọng:

Uống đủ nước: Cố gắng tiêu thụ từ 6-8 ly nước (khoảng 1,5 - 2 lít) mỗi ngày. Lượng nước này có thể cần tăng lên nếu bạn mắc sỏi thận hoặc sỏi bàng quang. Nếu có các tình trạng sức khỏe như suy thận, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ về lượng nước phù hợp cho bạn.
Giữ cho hệ tiêu hóa hoạt động bình thường: Thực hiện chế độ ăn uống lành mạnh, bao gồm protein nạc, ngũ cốc nguyên hạt và thực phẩm giàu chất xơ. Lối sống tích cực như tập thể dục thường xuyên và hạn chế đồ uống có cồn, caffeine cũng rất cần thiết.
Đi tiểu khi cần: Nên đi tiểu ngay khi cảm thấy cần thiết, tránh nhịn tiểu quá lâu vì điều này có thể làm yếu cơ bàng quang và tăng nguy cơ nhiễm trùng.
Phát triển thói quen vệ sinh tốt: Dành thời gian để đi tiểu và vệ sinh sạch sẽ vùng kín trước và sau khi quan hệ tình dục. Đặc biệt, phụ nữ nên lau từ trước ra sau để tránh vi khuẩn xâm nhập vào niệu đạo.
Chú ý đến cơ thể: Theo dõi tần suất bạn muốn đi tiểu. Nếu có hiện tượng đi tiểu thường xuyên hơn, nước tiểu bị rỉ ra hoặc tiểu khó, hãy tìm kiếm sự tư vấn từ bác sĩ.
Thực hiện bài tập cơ sàn chậu: Bài tập Kegel có thể giúp tăng cường sức mạnh cho các cơ sàn chậu, hỗ trợ chức năng bàng quang và hệ tiêu hóa.

Chăm sóc thận và đường tiết niệu giúp ngăn ngừa các bệnh lý liên quan

Như vậy, bài viết trên đã phần nào giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của thận và đường tiết niệu đối với sức khỏe toàn diện. Hiểu biết về các dấu hiệu cảnh báo sớm sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc duy trì sức khỏe.

Xem thêm:

Sỏi thận và các bệnh tiết niệu thường gặp khác

Triệu chứng viêm đường tiết niệu và cách phòng ngừa

Có thể bạn quan tâm

Thông tin và sản phẩm gợi ý trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể. Xem thêm

Dược sĩ Đại họcNguyễn Thị Hồng Nhung

Đã kiểm duyệt nội dung

Tốt nghiệp đại học Khoa Dược. Có kinh nghiệm hơn 10 năm trong lĩnh vực Dược phẩm, tư vấn thuốc và thực phẩm chức năng. Hiện đang là giảng viên cho Dược sĩ tại Nhà thuốc Long Châu.

Xem thêm thông tin

Chủ đề:Cơ thể ngườiBệnh thận

Các bài viết liên quan

Bị đau xương ức khi mang thai: Nguyên nhân và cách cải thiện hiệu quả

Tăng thanh thải thận là gì và những thông tin cần biết về tăng thanh thải thận

Động mạch chày trước: Cấu tạo, chức năng và những bệnh lý thường gặp

Động mạch trụ: Cấu trúc giải phẫu, chức năng và các bệnh lý liên quan

Làm sao để phát hiện sớm và điều trị hiệu quả bệnh thận mạn?

Cấu tạo môi và vai trò đặc biệt trong cơ thể con người

Râu là gì? Ý nghĩa của sự hình thành râu trên cơ thể con người

Móng chân: Cấu tạo, chức năng và những vấn đề sức khỏe thường gặp

Dấu hiệu sỏi thận ở nam giới cần đặc biệt lưu ý

Tế bào Schwann​ là gì? Cấu trúc, chức năng và bệnh lý liên quan