Hạch là gì? Các vị trí thường bị nổi hạch

Khi gặp phải tình trạng nổi hạch, nhiều người thường cảm thấy lo lắng và không biết nên làm gì. Trong bài viết này, chúng ta sẽ khám phá chi tiết về hạch và những khu vực cơ thể mà bạn có thể dễ dàng nhận thấy khi hạch bị nổi lên.

Hạch là gì?

Hạch bạch huyết hay thường được gọi đơn giản là hạch, là các cơ quan nhỏ có hình dạng giống như hạt đậu, đóng vai trò quan trọng trong hệ thống miễn dịch của cơ thể. Chúng nằm rải rác khắp cơ thể và tạo thành một mạng lưới dày đặc, chủ yếu tập trung ở những khu vực như nách, cổ và háng.

Hạch bạch huyết là các cơ quan nhỏ có hình dạng giống như hạt đậu

Hạch bạch huyết hoạt động như những "trạm kiểm soát" trong hệ thống miễn dịch, giúp lọc và loại bỏ các chất độc hại, vi khuẩn, và virus từ dịch bạch huyết trước khi chúng có thể lan rộng trong cơ thể. Mỗi hạch bạch huyết chứa một tập hợp các tế bào miễn dịch, bao gồm lympho bào, màng tế bào, và các mô bạch huyết. Các tế bào này phối hợp chặt chẽ để nhận diện và tiêu diệt các mầm bệnh, đồng thời hỗ trợ cơ thể trong việc duy trì sự cân bằng và bảo vệ sức khỏe.

Ngoài việc lọc và loại bỏ các chất gây hại, hạch bạch huyết còn tham gia vào quá trình sản xuất các tế bào miễn dịch. Chúng giúp cơ thể phản ứng nhanh chóng và hiệu quả với các tác nhân gây bệnh, đồng thời hỗ trợ quá trình hồi phục khi bị nhiễm trùng. Sự hiện diện của các hạch bạch huyết ở những khu vực quan trọng như nách, cổ và háng là vì đây là các điểm giao tiếp quan trọng trong hệ thống miễn dịch, nơi các dịch bạch huyết từ các phần khác của cơ thể tập trung về để được kiểm tra và xử lý.

Trong tình trạng sức khỏe bình thường, các hạch bạch huyết không dễ dàng nhận biết và thường có kích thước nhỏ. Tuy nhiên, khi cơ thể đang phải đối mặt với một nhiễm trùng hoặc bệnh lý, hạch có thể trở nên sưng to do phản ứng tăng cường của hệ miễn dịch. Việc theo dõi tình trạng của các hạch bạch huyết có thể cung cấp thông tin quý giá về sức khỏe của cơ thể và giúp phát hiện sớm các vấn đề tiềm ẩn.

Cấu tạo của hạch

Hạch là một cơ quan nhỏ, có cấu tạo phức tạp, đóng vai trò quan trọng trong hệ thống miễn dịch. Chúng được cấu tạo từ mô bạch huyết và các loại tế bào khác nhau, bao gồm:

Tế bào bạch cầu (lympho bào): Là những tế bào chính trong hệ miễn dịch, bao gồm hai loại chính là tế bào B và tế bào T.

Tế bào bạch cầu (lympho bào) bao gồm hai loại chính là tế bào B và tế bào T

Tế bào B: Có nhiệm vụ sản xuất kháng thể giúp nhận diện và tiêu diệt mầm bệnh.
Tế bào T: Đóng vai trò điều chỉnh phản ứng miễn dịch và tiêu diệt tế bào nhiễm trùng.
Tế bào đuôi gai (dendritic cells): Thực hiện chức năng trình diện kháng nguyên cho tế bào T.
Đại thực bào: Có khả năng thực bào và tiêu diệt vi khuẩn, tế bào chết.
Tế bào plasma: Được hình thành từ tế bào B và chịu trách nhiệm sản xuất kháng thể.

Hạch có cấu trúc phân chia thành ba khu vực chính:

Vùng vỏ: Đây là lớp ngoài cùng của hạch, bao gồm tổ chức liên kết dạng sợi gọi là vỏ xơ. Vùng này bao quanh hạch và chứa các mạch bạch huyết nhỏ, cung cấp dịch bạch huyết cho hạch. Trên bề mặt vỏ xơ có một phần lõm gọi là rốn hạch, nơi các mạch bạch huyết, tĩnh mạch, và động mạch đi vào và ra khỏi hạch.
Vùng cận vỏ: Nằm ngay dưới vùng vỏ, vùng này chủ yếu chứa các tế bào lympho T và đại thực bào. Đây là nơi diễn ra hoạt động miễn dịch chính, với các tế bào T hoạt động để nhận diện và tiêu diệt mầm bệnh.
Vùng tủy: Nằm ở trung tâm của hạch, vùng này chứa các tế bào plasma và các dây tủy. Tế bào plasma trong vùng này sản xuất và tiết ra các kháng thể cần thiết để chống lại vi khuẩn và virus.

Vùng tủy chứa các tế bào plasma và các dây tủy

Ngoài các khu vực chính, hạch bạch huyết còn bao gồm các xoang bạch huyết hoặc nang bạch huyết. Các xoang này chia thành các vùng như:

Vùng cận vỏ: Chứa tế bào T, có chức năng điều chỉnh phản ứng miễn dịch.
Vùng vỏ: Được cấu thành từ tế bào nang B, nơi tập trung các nang bạch huyết.
Vùng tủy: Chứa các dây tủy và tế bào plasma, giúp tiết ra kháng thể và làm sạch hệ bạch huyết.

Cấu tạo phức tạp của hạch bạch huyết cho phép chúng thực hiện vai trò quan trọng trong việc lọc dịch bạch huyết, nhận diện mầm bệnh, và duy trì sức khỏe của hệ thống miễn dịch.

Chức năng của hạch

Hạch đóng vai trò thiết yếu trong việc duy trì sức khỏe và chức năng của cơ thể thông qua một số chức năng quan trọng, bao gồm:

Lọc chất trong dịch bạch huyết: Một trong những nhiệm vụ chính của hạch là lọc các chất trong dịch bạch huyết, chất lỏng chảy từ các tế bào và mô. Dịch bạch huyết chứa nhiều thành phần như protein, khoáng chất, chất béo, và các chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể. Đặc biệt, dịch bạch huyết còn chứa tế bào bạch cầu (lympho bào), tế bào bị hỏng, tế bào ung thư, vi khuẩn, và virus. Hạch giúp loại bỏ và tiêu diệt các chất thải và mầm bệnh này, bảo vệ cơ thể khỏi sự xâm nhập của vi khuẩn và virus từ bên ngoài, góp phần duy trì hệ thống miễn dịch khỏe mạnh và hiệu quả.

Tương tác với hệ thống miễn dịch: Hạch bạch huyết đóng vai trò quan trọng trong hệ thống miễn dịch của cơ thể. Hệ thống miễn dịch giúp bảo vệ cơ thể khỏi các tác nhân gây bệnh như vi khuẩn và virus. Hạch bạch huyết là nơi tập trung các tế bào miễn dịch như tế bào B và T, đóng vai trò chính trong việc phát hiện và đáp ứng với các mầm bệnh. Khi các mầm bệnh xâm nhập vào cơ thể, hạch bạch huyết kích hoạt phản ứng miễn dịch để tiêu diệt các mầm bệnh này, giúp cơ thể duy trì sức khỏe và ngăn ngừa nhiễm trùng.

Hỗ trợ hệ thống bạch huyết: Hạch bạch huyết cũng phối hợp chặt chẽ với hệ thống bạch huyết. Hệ thống bạch huyết, một phần của hệ thống miễn dịch, có chức năng duy trì sự cân bằng chất lỏng trong cơ thể, hấp thụ chất dinh dưỡng và chất béo từ hệ tiêu hóa, đồng thời loại bỏ chất thải và tế bào hư hỏng từ các mô. Hạch bạch huyết giúp duy trì và điều chỉnh dòng chảy của dịch bạch huyết qua các mô và mạch bạch huyết, đảm bảo rằng các chất dinh dưỡng và chất thải được xử lý và loại bỏ một cách hiệu quả.

Hạch bạch huyết cũng phối hợp chặt chẽ với hệ thống bạch huyết

Hạch không chỉ là một phần quan trọng trong việc lọc và làm sạch dịch bạch huyết, mà còn đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ cơ thể qua việc phối hợp với hệ thống miễn dịch và hệ thống bạch huyết. Chức năng đa dạng của hạch bạch huyết giúp duy trì sức khỏe tổng thể và phòng chống bệnh tật.

Việc nhận diện hạch là gì và các vị trí thường gặp trên cơ thể là một phần quan trọng trong việc theo dõi sức khỏe cá nhân. Hiểu rõ về chức năng và vị trí của hạch giúp chúng ta có cái nhìn sâu hơn về cách cơ thể phản ứng với các tác nhân bên ngoài và các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn. Nếu bạn phát hiện thấy bất kỳ sự thay đổi nào ở các khu vực này, đặc biệt là khi hạch nổi lên hoặc sưng to, hãy tham khảo ý kiến của các chuyên gia y tế để có được sự chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Có thể bạn quan tâm

Thông tin và sản phẩm gợi ý trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể. Xem thêm

Dược sĩ Đại họcNgô Kim Thúy

Đã kiểm duyệt nội dung

Tốt nghiệp loại giỏi trường Đại học Y Dược Huế. Từng tham gia nghiên cứu khoa học đề tài về Dược liệu. Nhiều năm kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực Dược phẩm. Hiện đang là giảng viên cho Dược sĩ tại Nhà thuốc Long Châu.

Xem thêm thông tin

Chủ đề:Cơ thể ngườiThông tin sức khỏe

Các bài viết liên quan

Bị đau xương ức khi mang thai: Nguyên nhân và cách cải thiện hiệu quả

Sau mổ kẹp vòi trứng: Chăm sóc và phục hồi

Động mạch chày trước: Cấu tạo, chức năng và những bệnh lý thường gặp

Động mạch trụ: Cấu trúc giải phẫu, chức năng và các bệnh lý liên quan

Cấu tạo môi và vai trò đặc biệt trong cơ thể con người

Râu là gì? Ý nghĩa của sự hình thành râu trên cơ thể con người

Móng chân: Cấu tạo, chức năng và những vấn đề sức khỏe thường gặp

Thang điểm padua có ý nghĩa như thế nào?

Xương to ra về bề ngang là nhờ yếu tố gì? Lưu ý giúp trẻ phát triển xương khỏe mạnh

Tế bào Schwann​ là gì? Cấu trúc, chức năng và bệnh lý liên quan