Dấu hiệu tim bẩm sinh ở trẻ sơ sinh

Bệnh tim bẩm sinh là một nhóm các dị tật cấu trúc tim xuất hiện ngay từ khi còn trong bụng mẹ. Theo thống kê, trong mỗi 1.000 trẻ sơ sinh, có khoảng 8 trẻ mắc phải bệnh này. Những bất thường này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng của tim và tuần hoàn máu, gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng khi trẻ trưởng thành, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Bệnh tim bẩm sinh là gì?

Bệnh tim bẩm sinh (hay còn gọi là dị tật tim bẩm sinh) bao gồm những biến đổi bất thường trong cấu trúc của tim xảy ra ngay từ giai đoạn phát triển trong tử cung. Những biến đổi này có thể gây ra sự rối loạn trong quá trình tuần hoàn máu, ảnh hưởng đến chức năng bình thường của tim. Đây là một trong những dạng dị tật bẩm sinh phổ biến nhất và là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong do dị tật bẩm sinh ở trẻ em.

Bệnh tim bẩm sinh bao gồm những biến đổi bất thường trong cấu trúc của tim

Nhờ vào sự phát triển của công nghệ siêu âm, hiện nay chúng ta có khả năng phát hiện các dị tật tim bẩm sinh từ tuần thứ 18 của thai kỳ, giúp việc chẩn đoán và điều trị sớm hơn, cải thiện cơ hội điều trị thành công và giảm thiểu các rủi ro cho sức khỏe của trẻ.

Các loại bệnh tim bẩm sinh

Bệnh tim bẩm sinh tím

Bệnh tim bẩm sinh tím là nhóm bệnh gây ra hiện tượng da và niêm mạc bị tím tái do thiếu oxy trong máu. Một trong những bệnh tim bẩm sinh tím phổ biến nhất là tứ chứng Fallot. Đây là một dạng bệnh lý phức tạp, đặc trưng bởi bốn khiếm khuyết cấu trúc chính trong tim: Hẹp đường thoát thất phải, thông liên thất, động mạch chủ "cưỡi ngựa" lên vách liên thất, và phì đại thất phải.

Triệu chứng của tứ chứng Fallot thường bắt đầu xuất hiện từ khoảng 4 đến 6 tháng tuổi, với dấu hiệu điển hình là da tím tái. Bệnh có thể đi kèm với các dị tật khác như hội chứng Down hoặc hở hàm ếch, làm gia tăng mức độ nghiêm trọng và ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể của trẻ.

Bệnh tim bẩm sinh không tím

Bệnh tim bẩm sinh không tím thường gặp hơn và có nguy cơ gây hại thấp hơn so với các dạng bệnh tím. Các loại bệnh này bao gồm: Thông liên thất, thông liên nhĩ, tồn tại ống động mạch, hẹp eo động mạch chủ, hẹp van động mạch chủ, và hẹp van động mạch phổi bẩm sinh.

Trong nhiều trường hợp, các dị tật này không được phát hiện ngay sau khi trẻ sinh ra do thiếu triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, nếu trẻ có biểu hiện như ít khóc hơn so với bình thường, gặp khó khăn trong việc bú sữa, phát triển thể chất chậm, hoặc gặp vấn đề về hô hấp như khó thở và thở nhanh, có thể là dấu hiệu của suy tim. Một số trường hợp có thể phát triển triệu chứng rõ ràng hơn khi trẻ lớn lên, đòi hỏi sự theo dõi và can thiệp y tế kịp thời.

Trẻ có biểu hiện như ít khóc hơn so với bình thường, gặp khó khăn trong việc bú sữa

Dấu hiệu tim bẩm sinh ở trẻ sơ sinh

Dấu hiệu của bệnh tim bẩm sinh ở trẻ sơ sinh có thể rất đa dạng, thường bao gồm:

Khó thở và thở nhanh: Trẻ có thể gặp khó khăn trong việc thở, thể hiện qua thở nhanh hoặc thở co lõm, và thường gặp vấn đề khi bú sữa, có thể ngừng nghỉ để thở.
Khó khăn khi bú: Trẻ có thể bú ít hơn bình thường hoặc mệt mỏi khi bú mẹ.
Khi trẻ lớn hơn, các triệu chứng có thể trở nên rõ ràng hơn, bao gồm:
Ho thường xuyên và thở khò khè: Những triệu chứng này có thể kèm theo nguy cơ mắc viêm phổi.
Chậm phát triển thể chất: Trẻ có thể gặp khó khăn trong việc tăng trưởng và phát triển bình thường.
Da xanh xao: Da của trẻ có thể chuyển sang màu xanh xao, đặc biệt là ở môi, đầu ngón tay, và ngón chân khi trẻ khóc.

Ngoài các dấu hiệu này, bệnh tim bẩm sinh có thể đi kèm với các tình trạng liên quan đến đột biến nhiễm sắc thể, chẳng hạn như hội chứng Down, hội chứng Noonan, hở hàm ếch, hoặc các dị tật khác như thiếu hoặc thừa ngón chân. Những trường hợp này yêu cầu theo dõi và đánh giá cẩn thận để phát hiện và điều trị kịp thời.

Một số trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh có thể không biểu hiện triệu chứng rõ ràng ngay từ đầu. Trong những trường hợp này, bệnh thường được phát hiện thông qua các kiểm tra sức khỏe định kỳ hoặc khi trẻ khám bệnh vì lý do khác.

Cách điều trị tim bẩm sinh ở trẻ sơ sinh

Trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh có thể phát triển bình thường nếu được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Các bác sĩ sẽ dựa vào tình trạng cụ thể của từng trẻ để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Dưới đây là ba phương pháp điều trị chính:

Sử dụng thuốc

Đối với những trường hợp bệnh tim bẩm sinh nhẹ, khi tình trạng sức khỏe của trẻ chưa cần can thiệp phẫu thuật ngay, bác sĩ có thể chỉ định sử dụng thuốc để điều chỉnh và ổn định nhịp tim. Phương pháp này giúp kiểm soát tình trạng bệnh mà không gây ảnh hưởng nhiều đến trẻ.

Can thiệp tim mạch (thông tim)

Kỹ thuật này sử dụng một ống nhỏ và dài để tiếp cận tim qua các mạch máu từ bên ngoài cơ thể, nhằm cải thiện lưu thông máu và khắc phục các lỗ thông tim nếu cần. Can thiệp tim mạch có nhiều ưu điểm, như không cần phẫu thuật mở ngực, giảm nguy cơ nhiễm trùng, và thời gian hồi phục nhanh. Tuy nhiên, nó chỉ phù hợp với một số loại dị tật tim như thông liên thất, thông liên nhĩ, tồn tại ống động mạch, hẹp van động mạch chủ và hẹp van động mạch phổi.

Can thiệp tim mạch (thông tim) nhằm cải thiện lưu thông máu

Phẫu thuật tim

Khi các phương pháp điều trị khác không khả thi, phẫu thuật sẽ là lựa chọn cần thiết. Phẫu thuật tim có thể bao gồm việc đóng các lỗ thông tim, mở rộng động mạch phổi bị hẹp, khắc phục hẹp eo động mạch chủ và nhiều can thiệp khác. Ngày nay, phẫu thuật nội soi ít xâm lấn được áp dụng để giảm đau, giảm mất máu, và thời gian hồi phục nhanh hơn, đồng thời không để lại sẹo lớn. Trong những trường hợp bệnh nặng, không thể điều trị bằng các phương pháp khác, bác sĩ có thể cân nhắc cấy ghép tim như một giải pháp cuối cùng.

Việc lựa chọn phương pháp điều trị sẽ tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh và tình trạng sức khỏe của trẻ, nhằm đảm bảo kết quả điều trị tốt nhất và sự phát triển bình thường của trẻ.

Nhận diện các dấu hiệu tim bẩm sinh ở trẻ sơ sinh là bước đầu tiên quan trọng trong việc đảm bảo sức khỏe và sự phát triển toàn diện của trẻ. Bằng cách nắm rõ những triệu chứng này, các bậc phụ huynh và các chuyên gia y tế có thể thực hiện các biện pháp can thiệp sớm, giúp trẻ được điều trị kịp thời và hiệu quả. Việc phát hiện và xử lý sớm bệnh tim bẩm sinh không chỉ giúp trẻ có cơ hội phát triển khỏe mạnh mà còn giảm thiểu nguy cơ xảy ra các biến chứng nghiêm trọng. Hãy luôn theo dõi và chăm sóc sức khỏe của trẻ một cách chặt chẽ để đảm bảo rằng mọi vấn đề về tim mạch đều được phát hiện và điều trị kịp thời.

Xem thêm:

Các tác nhân gây bệnh tim mạch mà bạn nên biết
Chuyên khoa Nội tim mạch là gì? Một số biện pháp phòng ngừa bệnh tim mạch
Bệnh tim mạch: Triệu chứng, nguyên nhân và cách điều trị