Cholesterol cao nên ăn gì? Điều chỉnh chế độ ăn uống để bảo vệ tim mạch

Cholesterol cao là vấn đề sức khỏe tim mạch phổ biến trong xã hội hiện đại, chủ yếu do lối sống ít vận động và ăn uống thiếu lành mạnh. Tuy nhiên, bạn hoàn toàn có thể cải thiện tình trạng này thông qua chế độ dinh dưỡng. Vậy cholesterol cao nên ăn gì để kiểm soát hiệu quả?

Ý nghĩa của dinh dưỡng cho người cholesterol cao

Chế độ ăn uống không chỉ là nguồn cung cấp năng lượng cho cơ thể mà còn là yếu tố cốt lõi giúp điều chỉnh lượng cholesterol trong máu. Việc lựa chọn thực phẩm đúng cách sẽ góp phần giảm lượng cholesterol xấu (LDL-C) và tăng lượng cholesterol tốt (HDL-C), từ đó hỗ trợ hệ tim mạch khỏe mạnh. Đối với người bị cholesterol cao, một chế độ ăn uống khoa học còn giúp hạn chế tình trạng viêm, điều hòa huyết áp và hỗ trợ giảm cân, tất cả những yếu tố liên quan chặt chẽ đến bệnh lý tim mạch.

Nhiều nghiên cứu y khoa đã chỉ ra rằng việc điều chỉnh thực đơn hàng ngày, kết hợp cùng vận động hợp lý, có thể giúp giảm lượng cholesterol toàn phần. Vậy người bị cholesterol cao nên ăn gì?

Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát mức cholesterol

Người bị cholesterol cao nên ăn gì tốt nhất?

Hiểu rõ cholesterol cao nên ăn gì sẽ giúp bạn kiểm soát bệnh tình một cách chủ động và hiệu quả. Dưới đây là các nhóm thực phẩm nên được ưu tiên trong thực đơn hàng ngày:

Bổ sung chất xơ hòa tan trái cây, rau củ quả

Chất xơ hòa tan là một phần thiết yếu trong cuộc chiến chống lại cholesterol LDL, còn được biết đến là cholesterol "xấu". Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng,chất xơ hòa tan có khả năng kết hợp với cholesterol trong hệ tiêu hóa và giúp loại bỏ nó khỏi cơ thể thông qua quá trình tiêu hóa, thay vì cho phép nó lưu thông trong máu. Điều này đặc biệt có lợi, bởi vì nó giúp giảm lượng cholesterol toàn phần và LDL mà không ảnh hưởng đến mức cholesterol HDL, hay cholesterol "tốt".

Các thực phẩm giàu chất xơ hòa tan bao gồm:

Yến mạch: Đứng đầu danh sách với lượng beta-glucan, một loại chất xơ hòa tan, có khả năng giảm cholesterol mạnh mẽ. Bổ sung yến mạch vào bữa ăn sáng của bạn không chỉ giúp bạn no lâu hơn mà còn hỗ trợ quản lý cân nặng, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc giảm cholesterol.
Các loại đậu: Bao gồm đậu Hà Lan, đậu lăng và đậu nành, là những nguồn chất xơ hòa tan tuyệt vời, đồng thời cung cấp protein và nhiều dưỡng chất khác mà cơ thể bạn cần.
Trái cây: Táo, lê và mận cũng đóng góp vào lượng chất xơ hòa tan cần thiết hàng ngày, đồng thời mang lại vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa có lợi cho sức khỏe.

Việc bổ sung những thực phẩm này vào bữa ăn hàng ngày không chỉ giúp giảm cholesterol mà còn hỗ trợ tiêu hóa và kiểm soát cân nặng. Những thay đổi nhỏ trong chế độ ăn có thể mang lại lợi ích lớn cho tim mạch. Vậy ngoài các thực phẩm trên, người bị cholesterol cao nên ăn gì để sống khỏe và bền vững?

Trái cây góp vào lượng chất xơ hòa tan cần thiết hàng ngày

Các loại cá giàu Omega-3

Các axit béo Omega-3 là những ngôi sao sáng trong việc bảo vệ sức khỏe tim mạch, và không có nguồn cung cấp omega-3 dồi dào hơn là từ các loại cá. Omega-3, đặc biệt là EPA và DHA, được chứng minh là có tác dụng giảm viêm, làm giảm nguy cơhình thành cục máu đông, và giúp giảm huyết áp - tất cả những yếu tố này đều có vai trò quan trọng trong việc ngăn chặn các vấn đề tim mạch. Đối với những người đã có mức cholesterol cao, omega-3 không chỉ giúp giảm triglycerides, mà còn có thể cải thiện đáng kể mứccholesterol HDL, hay còn gọi là cholesterol "tốt".

Trong số các loại cá, cá hồi được đánh giá cao vì hàm lượng omega-3 cao và dễ dàng kết hợp vào nhiều loại bữa ăn khác nhau. Không chỉ cá hồi, các loại cá mòi và cá trích cũng là nguồn omega-3 tuyệt vời, với ưu điểm là giá thành phải chăng và dễ chế biến. Việc tích hợp các loại cá này vào chế độ ăn uống hàng tuần không chỉ làm phong phú thêm thực đơn mà còn giúp bạn tận dụng tối đa lợi ích mà omega-3 mang lại.

Cholesterol cao nên ăn gì? Cholesterol cao nên ăn cá hồi vì chứa nhiều omega-3

Chế biến cá theo cách lành mạnh như nướng hoặc hấp cũng giúp giữ lại hàm lượng dưỡng chất cao nhất và tránh thêm calo không cần thiết từ việc chiên hay sử dụng nhiều dầu mỡ. Bằng việc chọn lựa thông minh các loại thực phẩm giàu omega-3, bạn không chỉ nuôi dưỡng trái tim mình bằng những dưỡng chất tốt nhất mà còn góp phần tạo nên một lối sống lành mạnh, là nền tảng vững chắc cho một cơ thể khỏe mạnh và một trái tim không gánh nặng bệnh tật.

Ngũ cốc nguyên hạt

Cholesterol cao nên ăn gì? Ngũ cốc nguyên hạt sẽ là lựa chọn lí tưởng. Vì đây là nguồn thực phẩm giàu chất xơ, đặc biệt là chất xơ hòa tan, yếu tố quan trọng giúp giảm mức cholesterol xấu (LDL) trong máu. Ngoài ra, ngũ cốc nguyên hạt còn chứa nhiều vitamin nhóm B, chất chống oxy hóa và khoáng chất như magie, selen, các thành phần hỗ trợ giảm viêm, ổn định huyết áp và cải thiện sức khỏe tim mạch tổng thể.

Không giống như ngũ cốc tinh chế đã bị loại bỏ lớp vỏ và mầm, nơi tập trung nhiều dưỡng chất, ngũ cốc nguyên hạt giữ lại toàn bộ giá trị dinh dưỡng, đồng thời giúp kiểm soát đường huyết và hỗ trợ quản lý cân nặng. Chính vì vậy, việc bổ sung ngũ cốc nguyên hạt vào chế độ ăn hằng ngày là lựa chọn thông minh cho những ai đang tìm cách kiểm soát cholesterol một cách tự nhiên và bền vững.

Các loại hạt

Bổ sung các loại hạt vào chế độ ăn uống là một cách đơn giản nhưng hiệu quả giúp cải thiện mức cholesterol trong máu. Các loại hạt như hạnh nhân, óc chó, hạt lanh, hạt chia và hạt dẻ cười chứa nhiều chất béo không bão hòa đơn và không bão hòa đa – hai loại chất béo có lợi cho tim mạch. Những chất béo này giúp làm giảm cholesterol LDL (cholesterol xấu) và duy trì hoặc tăng cường mức HDL (cholesterol tốt).

Ngoài ra, các loại hạt còn giàu chất xơ, phytosterol và chất chống oxy hóa, hỗ trợ ngăn ngừa xơ vữa động mạch và kiểm soát cân nặng. Lưu ý chọn các loại hạt không muối, không chiên rán, để đảm bảo hiệu quả kiểm soát cholesterol tốt nhất.

Các loại hạt và hạt đậu chứa lượng lớn chất béo không bão hòa tốt cho sức khỏe

Các loại đậu giàu protein

Các loại đậu là nguồn protein thực vật tuyệt vời, giúp thay thế cho các nguồn đạm động vật giàu chất béo bão hòa. Đậu nành, đậu lăng, đậu đen, đậu đỏ, đậu xanh và đậu Hà Lan đều giàu chất xơ hòa tan, góp phần làm giảm hấp thu cholesterol trong ruột.

Protein từ đậu nành đặc biệt được nghiên cứu kỹ lưỡng và chứng minh có khả năng làm giảm cholesterol LDL mà không ảnh hưởng đến HDL. Ngoài ra, đậu còn giàu chất chống oxy hóa, vitamin nhóm B và sắt, là những dưỡng chất cần thiết để duy trì sức khỏe toàn diện.

Sữa ít béo

Người bị cholesterol cao vẫn có thể bổ sung sữa và các sản phẩm từ sữa nếu chọn đúng loại. Sữa tách béo, sữa chua ít béo không đường, hoặc phô mai tách béo là các lựa chọn phù hợp. Các sản phẩm này vẫn cung cấp đầy đủ canxi, protein và vitamin D, nhưng chứa lượng chất béo bão hòa rất thấp, hạn chế nguy cơ tăng cholesterol.

Ngoài ra, một số loại sữa chua tách béo còn có thể bổ sung probiotics, các vi khuẩn có lợi cho đường ruột, giúp cơ thể tiêu hóa tốt từ đó cải thiện cholesterol trong máu.

Nguồn thịt nạc có hàm lượng chất béo thấp

Chế độ ăn cho người cholesterol cao không cần loại bỏ hoàn toàn thịt, nhưng cần chọn lựa nguồn thịt nạc ít mỡ để đảm bảo lượng chất béo bão hòa được kiểm soát. Các lựa chọn lành mạnh như ức gà bỏ da, thịt thăn heo,...

Khi chế biến, nên ưu tiên phương pháp luộc, hấp, nướng hoặc áp chảo không dầu, tránh chiên rán để giữ nguyên giá trị dinh dưỡng và hạn chế chất béo chuyển hóa. Ngoài ra, nên kết hợp thịt nạc với rau củ trong mỗi bữa ăn để tăng hiệu quả giảm cholesterol.

Việc lựa chọn thực phẩm đúng cách sẽ góp phần giảm lượng cholesterol xấu

Thực phẩm tăng cường sterol và stanol

Sterol và stanol thực vật là các hợp chất tự nhiên có cấu trúc tương tự cholesterol và có khả năng cạnh tranh hấp thu với cholesterol trong ruột non, từ đó giúp giảm lượng cholesterol vào máu. Ngũ cốc, đặc biệt là lúa mì và lúa mạch đen, là nguồn stanol thực vật giàu nhất. Bên cạnh đó, nguồn thực phẩm chính của sterol thực vật là dầu thực vật, các loại hạt, chất béo phết, bánh mì, ngũ cốc và rau.

Theo NIH, trong một tổng hợp từ 124 nghiên cứu cho thấy, bổ sung sterol hoặc stanol thực vật với liều từ 0,6 - 3,3g mỗi ngày có thể giúp giảm cholesterol LDL từ 6 - 12%. Tuy nhiên, cần sử dụng đều đặn và kết hợp với chế độ ăn lành mạnh để đạt hiệu quả tối ưu.

Rau củ, rau xanh giúp giảm hấp thụ cholesterol

Rau xanh và rau củ không chỉ ít calo mà còn giàu chất xơ, vitamin, khoáng chất và các hợp chất thực vật có lợi, giúp làm giảm hấp thu cholesterol trong ruột và cải thiện nồng độ cholesterol máu. Việc tăng cường tiêu thụ các loại rau như rau cải, bông cải xanh, cà chua giúp giảm lượng LDL (cholesterol xấu) và hỗ trợ tăng HDL (cholesterol tốt).

Các hợp chất như carotenoids, sulforaphane và glucosinolates trong rau còn giúp chống viêm, chống oxy hóa, từ đó bảo vệ thành mạch và tim mạch. Ăn rau mỗi ngày, qua món luộc, hấp, xào nhẹ hoặc salad, là thói quen đơn giản nhưng mang lại hiệu quả rõ rệt trong kiểm soát mỡ máu và nâng cao sức khỏe tổng thể.

Rau xanh và rau củ chứa đầy dưỡng chất và chất xơ

Thực phẩm giàu vitamin D3

Vitamin D3 không chỉ giúp tăng cường hấp thu canxi mà còn có vai trò điều hòa chuyển hóa lipid, giảm tình trạng viêm mạn tính, yếu tố góp phần vào sự hình thành xơ vữa động mạch. Thiếu hụt vitamin D3 có liên quan đến nguy cơ tăng cholesterol và bệnh tim mạch.

Ngoài ra, việc phơi nắng sáng sớm 15 - 20 phút mỗi ngày cũng giúp cơ thể tổng hợp vitamin D3 tự nhiên. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định bổ sung dạng viên uống nếu thiếu hụt nghiêm trọng.

Lựa chọn nguyên liệu nấu ăn lành mạnh

Bên cạnh việc chọn thực phẩm đúng, nguyên liệu nấu ăn cũng ảnh hưởng lớn đến mức cholesterol. Người bị cholesterol cao nên ưu tiên các loại dầu tốt như dầu oliu nguyên chất (extra virgin), dầu hạt lanh hoặc dầu hướng dương, thay cho dầu cọ, mỡ động vật hoặc dầu công nghiệp. Những loại dầu lành mạnh này giàu axit béo không bão hòa và chất chống oxy hóa như polyphenol, giúp giảm viêm, ổn định mỡ máu và bảo vệ hệ tim mạch.

Ngoài ra, cần hạn chế đường tinh luyện và muối - hai yếu tố góp phần làm tăng huyết áp, tăng mỡ máu và ảnh hưởng đến chức năng tim. Thay đổi nhỏ từ cách nấu ăn sẽ tạo ra tác động lớn đến sức khỏe lâu dài.

Khi bị cholesterol cao nên ưu tiên các loại dầu tốt như dầu oliu nguyên chất

Người bị cholesterol cao không nên ăn gì?

Bên cạnh việc tìm hiểu cholesterol cao nên ăn gì, người bệnh cũng cần chú ý đến những nhóm thực phẩm nên hạn chế hoặc loại bỏ khỏi chế độ ăn uống để tránh làm tăng mức cholesterol xấu (LDL) và gây tổn thương cho hệ tim mạch. Việc loại bỏ các tác nhân nguy cơ trong khẩu phần ăn là yếu tố thiết yếu giúp kiểm soát mỡ máu hiệu quả và bền vững.

Không nên ăn các loại thịt nguội chế biến sẵn

Xúc xích, lạp xưởng, thịt hun khói, thịt xông khói là những loại thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa và muối. Chúng làm tăng cholesterol LDL và huyết áp, đồng thời gia tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Các loại thịt này còn thường chứa nitrit và chất bảo quản có hại cho sức khỏe về lâu dài.

Thực phẩm chiên rán

Các món chiên ngập dầu như khoai tây chiên, gà rán, chả giò chiên... chứa chất béo chuyển hóa (trans fat) – một trong những tác nhân hàng đầu làm tăng cholesterol xấu và giảm cholesterol tốt (HDL). Việc tiêu thụ thường xuyên sẽ làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch.

Người bệnh cũng cần chú ý đến những nhóm thực phẩm nên hạn chế

Các loại thực phẩm có hàm lượng chất béo bão hòa cao

Bơ động vật, kem, phô mai béo, mỡ lợn và các món ăn từ nội tạng động vật là nguồn cung cấp lượng lớn chất béo bão hòa. Nếu không được kiểm soát, chúng sẽ góp phần làm tăng LDL và triglyceride trong máu – hai chỉ số liên quan chặt chẽ đến nguy cơ đột quỵ và nhồi máu cơ tim.

Thực phẩm nhiều đường

Bánh kẹo, nước ngọt có gas, trà sữa, và đồ ngọt công nghiệp không chỉ gây tăng cân mà còn làm rối loạn chuyển hóa lipid máu. Ăn nhiều đường làm tăng sản xuất cholesterol trong gan, từ đó góp phần làm trầm trọng tình trạng mỡ máu cao.

Hạn chế sử dụng rượu, bia

Uống nhiều rượu bia có thể làm tăng triglyceride, tăng huyết áp và gây tổn hại cho gan, cơ quan đóng vai trò quan trọng trong quá trình xử lý cholesterol. Nếu bạn đang thắc mắc cholesterol cao nên ăn gì để bảo vệ tim mạch, thì câu trả lời chắc chắn không nằm trong danh sách đồ uống có cồn.

Những lưu ý quan trọng trong chế độ ăn của người bị cholesterol cao

Bên cạnh câu hỏi cholesterol cao nên ăn gì, để xây dựng chế độ ăn phù hợp cho người bị cholesterol cao, bạn cần nắm rõ những lưu ý sau:

Ưu tiên thực phẩm giàu chất xơ hòa tan
Ăn nhiều rau xanh và rau củ tươi mỗi ngày
Thay thế chất béo bão hòa bằng chất béo không bão hòa
Hạn chế đường tinh luyện và muối trong chế độ ăn
Tránh thực phẩm chế biến sẵn và thức ăn nhanh
Kiểm soát khẩu phần, ăn đúng giờ và không bỏ bữa
Duy trì cân nặng hợp lý, kết hợp với vận động thể chất
Đọc kỹ thành phần dinh dưỡng khi mua thực phẩm đóng gói
Uống đủ nước và ngủ đủ giấc để hỗ trợ chuyển hóa chất béo.

Bên cạnh chế độ dinh dưỡng, bác sĩ có thể chỉ định sử dụng thuốc trị mỡ máu để hỗ trợ kiểm soát bệnh

Việc điều chỉnh lối sống và dinh dưỡng là bước đầu quan trọng, nhưng trong nhiều trường hợp, người bệnh vẫn cần kết hợp với điều trị y khoa. Nếu đã áp dụng chế độ ăn hợp lý mà mức mỡ máu không cải thiện, bác sĩ có thể chỉ định sử dụng thuốc trị mỡ máu để hỗ trợ kiểm soát cholesterol hiệu quả hơn. Thuốc không chỉ giúp kiểm soát cholesterol mà còn giảm đáng kể nguy cơ biến chứng tim mạch, đặc biệt ở những người có yếu tố nguy cơ cao như tiểu đường, tăng huyết áp hoặc tiền sử bệnh tim.

Xây dựng chế độ ăn uống phù hợp là phương pháp đơn giản giúp kiểm soát và phòng ngừa cholesterol cao hiệu quả. Hiểu đúng cholesterol cao nên ăn gì sẽ giúp bạn có những thay đổi tích cực trong lối sống hằng ngày, từ đó bảo vệ sức khỏe tim mạch và nâng cao chất lượng sống. Hãy bắt đầu từ những lựa chọn thực phẩm nhỏ mỗi ngày để tạo ra sự thay đổi lớn cho cơ thể bạn!

Có thể bạn quan tâm

Thông tin và sản phẩm gợi ý trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể. Xem thêm

Dược sĩ Đại họcTrần Huỳnh Minh Nhật

Đã kiểm duyệt nội dung

Dược sĩ chuyên khoa Dược lý - Dược lâm sàng. Tốt nghiệp 2 trường đại học Mở và Y Dược TP. Hồ Chí Minh. Có kinh nghiệm nghiên cứu về lĩnh vực sức khỏe, đạt được nhiều giải thưởng khoa học. Hiện là Dược sĩ chuyên môn phụ trách xây dựng nội dung và triển khai dự án đào tạo - Hội đồng chuyên môn tại Nhà thuốc Long Châu.

Xem thêm thông tin

Chủ đề:cholesterol caoDinh dưỡng

Các bài viết liên quan

7+ lý do để thêm gạo lứt vào chế độ ăn uống

7+ món ăn vặt không gây tăng đường huyết

Vì sao ăn quả bơ giúp cải thiện sức khỏe tim mạch?

10 loại thực phẩm vừa giúp no bụng vừa hỗ trợ giảm mỡ

3 loại nước dễ uống, tốt cho gan và hệ tiêu hóa bạn nên thử

Ngày Vi chất Thế giới: Làm sao để bổ sung dưỡng chất an toàn, đúng cách cho trẻ?

6 loại hạt giàu chất xơ giúp hỗ trợ tiêu hóa và tăng cường sức khỏe tim mạch

Danh sách 5 lợi ích bất ngờ khi ăn chuối luộc

Loạt phản ứng bất thường của cơ thể khi cai đường mà bạn nên biết

5 loại quả người tiểu đường nên ăn hàng tuần