Quá trình tạo nước tiểu ở ống thận diễn ra như thế nào?

Việc hiểu rõ về quá trình tạo nước tiểu ở ống thận giúp chúng ta nhận thức sâu sắc hơn về vai trò thiết yếu của thận trong duy trì sức khỏe tổng quát. Quá trình này không chỉ phản ánh sự phức tạp và tinh tế của cơ chế sinh học mà còn mở ra những phương thức điều trị và phòng ngừa các bệnh lý liên quan đến thận và hệ tiết niệu.

Quá trình tạo nước tiểu ở ống thận gồm mấy giai đoạn?

Quá trình tạo nước tiểu ở ống thận bao gồm ba giai đoạn chính:

Lọc máu: Giai đoạn này xảy ra tại các cấu trúc lọc của thận được gọi là cầu thận. Máu được lọc qua các màng lọc ở đây để loại bỏ các chất thải, các sản phẩm chất định lượng và các chất còn dư thừa trong máu.
Hấp thu lại các chất quan trọng: Sau khi máu được lọc, nước và các chất quan trọng như glucose, các ion như natri, kali và các chất dưỡng chất khác sẽ được hấp thu lại vào máu qua các cấu trúc ống thận.
Tạo thành nước tiểu: Các chất còn lại sau khi quá trình lọc và hấp thu sẽ được tạo thành nước tiểu. Nước tiểu sau đó sẽ chảy qua các ống thận và được lưu vào túi niệu đạo, chờ đến lúc tiểu tiện.

Quá trình tạo thành nước tiểu gồm 3 giai đoạn

Quá trình lọc máu qua cầu thận

Quá trình lọc máu qua cầu thận là một quá trình quan trọng trong cơ thể con người để loại bỏ các chất cặn và chất độc hại ra khỏi máu và duy trì cân bằng nước và các chất dinh dưỡng. Cấu tạo của cầu thận gồm các bộ phận có chức năng quan trọng trong việc tạo thành nước tiểu. Quá trình này diễn ra thông qua màng lọc cầu thận, với sự ảnh hưởng của các áp suất khác nhau.

Áp suất lọc hữu hiệu (PL) là một yếu tố quan trọng trong quá trình lọc này. PL được tính bằng sự chênh lệch giữa áp suất thủy tĩnh của mao mạch thận (PH) và tổng áp suất keo trong mao mạch cầu thận (PK) và áp suất thủy tĩnh trong bao Bowman (PB). Khi PL là dương, nghĩa là PH lớn hơn tổng PK và PB, quá trình lọc sẽ diễn ra. Các yếu tố này gồm:

Áp suất thủy tĩnh của mao mạch thận (PH): Đây là áp suất tạo ra bởi dòng chảy của máu qua mao mạch thận.
Áp suất keo trong mao mạch cầu thận (PK): Áp suất tạo ra bởi sự hấp dẫn giữa các phân tử trong mao mạch cầu thận.
Áp suất thủy tĩnh trong bao Bowman (PB): Là áp suất trong không gian bao quanh mao mạch cầu thận bên trong bao Bowman.
Áp suất lọc hữu hiệu (PL): Đây là sự chênh lệch giữa PH và tổng PK và PB.

Khi PL là dương, tức là PH lớn hơn tổng PK và PB, quá trình lọc sẽ xảy ra, cho phép các chất như nước, các ion và các chất khác đi qua màng lọc cầu thận và vào bao Bowman, tạo thành dịch lọc cầu thận. Cơ chế lọc này là một trong những quy trình chính trong cơ thể con người để duy trì sự cân bằng nước và các chất dinh dưỡng cần thiết, trong khi loại bỏ các chất cặn và chất độc hại ra khỏi cơ thể.

Quá trình lọc máu qua cầu thận là một quá trình quan trọng trong cơ thể

Quá trình tạo nước tiểu ở ống thận

Quá trình tạo nước tiểu trong ống thận là một quá trình phức tạp, liên quan đến nhiều yếu tố và cơ chế khác nhau. Dưới đây là một tóm tắt về quá trình này:

Ống lượn gần:Tại đây, các chất như natri, đường, nước, kali và các chất khác được tái hấp thu từ dịch lọc. Natri được tái hấp thu chủ yếu theo cơ chế khuếch tán. Glucose được tái hấp thu đến một ngưỡng nào đó, khi nồng độ trong máu thấp hơn 180mg/100ml, ống lượn gần sẽ tái hấp thu hoàn toàn. Tuy nhiên, khi nồng độ cao hơn ngưỡng này, glucose sẽ bắt đầu xuất hiện trong nước tiểu. Nước cũng được tái hấp thu cùng với natri và glucose, chiếm khoảng 65% tổng lượng nước được tái hấp thu trong quá trình này.
Quai Henle: Tại quai Henle, nước và các chất khác tiếp tục được tái hấp thu để đi vào ống lượn xa.
Ống lượn xa: Ở đây, natri tiếp tục được tái hấp thu, với sự hỗ trợ của hormon aldosteron từ vỏ thượng thận. Nước cũng được tái hấp thu ở ống lượn xa, chiếm khoảng 18 lít/24 giờ. Ngoài ra, các chất khác như clorua cũng được tái hấp thu tại đây, và quá trình bài tiết các chất cũng diễn ra ở ống lượn xa.
Ống góp: Tại ống góp, các quá trình tái hấp thu và bài tiết cũng tương tự như ở ống lượn xa, với sự hỗ trợ của ADH (hormon chống lợi niệu). Nước lại được tiếp tục tái hấp thu tại đây, giúp cô đặc nước tiểu. Tổng cộng, qua các quá trình này, lượng nước tiểu được tái hấp thu trở lại là khoảng 16,5 lít và cuối cùng chỉ còn khoảng 1,5 lít nước tiểu thực sự được hình thành. Nước tiểu cuối cùng chứa các chất cặn bã, sản phẩm chuyển hóa và các ion điện giải và sẽ được đưa vào bàng quang trước khi được bài tiết ra ngoài cơ thể.

Quá trình tạo nước tiểu trong ống thận là một quá trình phức tạp

Hy vọng bài viết trên có thể giúp bạn hiểu hơn về quá trình tạo nước tiểu ở ống thận diễn ra như thế nào. Quá trình này không chỉ giúp loại bỏ chất cặn và chất độc hại khỏi cơ thể, mà còn đảm bảo sự cân bằng nước và các chất dinh dưỡng quan trọng trong cơ thể. Sự hoàn thiện và phức tạp của quá trình này là một minh chứng cho sự tinh tế của cơ thể con người trong việc duy trì sức khỏe và hoạt động chức năng của các bộ phận cơ thể.