Các bệnh lý liên quan đến tiểu phế quản

Tiểu phế quản là thành phần nhỏ bé nhưng đóng vai trò then chốt trong hệ hô hấp của con người. Chúng là những ống dẫn khí cuối cùng, kết nối với hàng triệu phế nang, nơi diễn ra quá trình trao đổi khí cho sự sống. Vậy cấu trúc của tiểu phế quản như thế nào? Chức năng của chúng ra sao và những bệnh lý nào thường gặp? Hãy cùng Nhà thuốc Long Châu tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Tiểu phế quản là gì?

Tiểu phế quản là những ống dẫn khí nhỏ nhất trong hệ thống hô hấp, có đường kính khoảng 0.5 - 1mm. Chúng phân nhánh từ các phế quản lớn hơn và lan tỏa khắp phổi, tạo thành một mạng lưới chằng chịt. Mỗi tiểu phế quản cuối cùng sẽ kết nối với một cụm phế nang, hình thành nên đơn vị hô hấp cơ bản của phổi.

Cấu trúc của tiểu phế quản khá đặc biệt, bao gồm một lớp biểu mô hô hấp với các tế bào tiết chất nhầy và tế bào có lông mao. Các tế bào tiết chất nhầy giúp giữ ẩm cho đường thở và bẫy các hạt bụi, vi khuẩn xâm nhập. Trong khi đó, các tế bào có lông mao sẽ quét các chất nhầy này ra khỏi phổi, ngăn ngừa nhiễm trùng. Ngoài ra, thành tiểu phế quản còn chứa các sợi cơ trơn, giúp điều chỉnh đường kính của ống dẫn khí, kiểm soát luồng không khí vào phế nang.

Vị trí của tiểu phế quản nằm sâu bên trong phổi, sau hệ thống phế quản. Chúng phân bố rộng khắp, đảm bảo không khí được vận chuyển đến mọi ngóc ngách của phổi. Nhờ cấu trúc và vị trí đặc biệt này, tiểu phế quản đảm nhiệm chức năng quan trọng trong quá trình hô hấp.

Chức năng chính của tiểu phế quản là dẫn khí từ phế quản đến phế nang. Tại phế nang, oxy từ không khí được hấp thụ vào máu, đồng thời carbon dioxide từ máu được thải ra ngoài. Quá trình trao đổi khí này diễn ra liên tục, đảm bảo cung cấp oxy cho các tế bào trong cơ thể và loại bỏ carbon dioxide, sản phẩm phụ của quá trình trao đổi chất. Ngoài ra, tiểu phế quản còn tham gia vào quá trình điều hòa nhiệt độ và cân bằngđộ pH trong cơ thể.

Cấu trúc chi tiết của tiểu phế quản

Các bệnh lý liên quan đến tiểu phế quản

Tiểu phế quản với cấu trúc nhỏ bé và mỏng manh, rất dễ bị tổn thương bởi các tác nhân gây hại từ môi trường, đặc biệt là virus và vi khuẩn.Viêm tiểu phế quản là một trong những bệnh lý phổ biến nhất, thường gặp ở trẻ nhỏ dưới 2 tuổi. Bệnh do virus hợp bào hô hấp (RSV) gây ra, gây viêm nhiễm và tắc nghẽn đường thở, khiến trẻ khó thở, ho, khò khè.

Triệu chứng viêm tiểu phế quản thường khởi phát với các biểu hiện giống cảm lạnh thông thường như sổ mũi, nghẹt mũi, ho khan và sốt nhẹ. Sau đó, trẻ sẽ xuất hiện các triệu chứng hô hấp rõ rệt hơn như ho nhiều, thở khò khè, thở nhanh và khó thở. Trong trường hợp nặng, trẻ có thể bịsuy hô hấp, tím tái, cần được cấp cứu kịp thời. Việc chẩn đoán viêm tiểu phế quản thường dựa trên các triệu chứng lâm sàng và tiền sử bệnh. Bác sĩ cũng có thể chỉ định thêm một số xét nghiệm như xét nghiệm máu, chụp X-quang phổi để loại trừ các bệnh lý khác.

Ngoài viêm tiểu phế quản, một số bệnh lý hô hấp khác cũng có thể ảnh hưởng đến tiểu phế quản như hen suyễn, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), giãn phế quản.Hen suyễn là bệnh lý mạn tính gây viêm và co thắt đường thở, khiến người bệnh khó thở, ho, khò khè. COPD là tình trạng viêm nhiễm mãn tính ở phế quản và phổi, gây tắc nghẽn đường thở, khó thở, ho, khạc đờm. Giãn phế quản là tình trạng các phế quản bị giãn nở bất thường, tạo điều kiện cho vi khuẩn tích tụ và gây nhiễm trùng.

Hình ảnh X-quang cho thấy tình trạng viêm nhiễm và tắc nghẽn ở tiểu phế quản

Chăm sóc sức khỏe tiểu phế quản

Việc chăm sóc sức khỏe tiểu phế quản là vô cùng quan trọng để phòng ngừa các bệnh lý hô hấp và duy trì chức năng hô hấp hiệu quả. Dưới đây là một số biện pháp bạn có thể áp dụng để bảo vệ sức khỏe tiểu phế quản của mình:

Tránh các tác nhân gây kích ứng: Hạn chế tiếp xúc với khói bụi, ô nhiễm không khí, khói thuốc lá, hóa chất và các tác nhân gây dị ứng khác. Sử dụng khẩu trang khi ra ngoài, đặc biệt là ở những nơi có chất lượng không khí kém.
Vệ sinh đường hô hấp: Rửa mũi bằng nước muối sinh lý thường xuyên để loại bỏ bụi bẩn và vi khuẩn. Súc họng bằng nước muối ấm cũng giúp làm sạch cổ họng và ngăn ngừa nhiễm trùng.
Tăng cường sức đề kháng: Ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng, tập thể dục thường xuyên, ngủ đủ giấc,tiêm phòng đầy đủ để tăng cường hệ miễn dịch, giúp cơ thể chống lại các tác nhân gây bệnh.
Điều trị dứt điểm các bệnh lý hô hấp: Khi có dấu hiệu của bệnh hô hấp, cần đi khám bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tránh để bệnh kéo dài gây biến chứng ảnh hưởng đến tiểu phế quản.

Đeo khẩu trang là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả để bảo vệ hệ hô hấp

Tiểu phế quản là một phần không thể thiếu của hệ hô hấp, đảm nhiệm chức năng quan trọng trong quá trình trao đổi khí. Việc hiểu rõ về cấu tạo, chức năng và các bệnh lý liên quan đến tiểu phế quản sẽ giúp chúng ta có ý thức hơn trong việc chăm sóc sức khỏe hô hấp, phòng ngừa bệnh tật và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Xem thêm:

Viêm tiểu phế quản khác viêm phế quản thế nào?
Viêm tiểu phế quản bội nhiễm có là gì? Có nguy hiểm không?