Hiện tượng quên giấc mơ sau khi ngủ dậy là gì? Cách cải thiện trí nhớ giấc mơ

Nhiều người tin rằng giấc mơ có thể phản ánh tâm trạng, suy nghĩ hoặc thậm chí là điềm báo trong cuộc sống. Tuy nhiên, phần lớn nhiều người thường quên giấc mơ sau khi ngủ dậy, khiến việc ghi nhớ giấc mơ trở nên khó khăn. Theo nghiên cứu khoa học, hiện tượng này có liên quan mật thiết đến cách não bộ xử lý ký ức trong khi ngủ. Vậy tại sao lại quên giấc mơ và có cách nào để nhớ chúng rõ ràng hơn không?

Hiện tượng quên giấc mơ sau khi ngủ dậy

Giấc ngủ được chia thành nhiều giai đoạn, bao gồm ngủ không REM và ngủ REM (Rapid Eye Movement - Chuyển động mắt nhanh). Giấc mơ chủ yếu xuất hiện trong giai đoạn REM, khi não bộ hoạt động mạnh mẽ gần giống như lúc thức.

Cơ chế hoạt động của não bộ trong giấc ngủ

Trong não bộ, vùng hippocampus – khu vực chịu trách nhiệm lưu trữ ký ức dài hạn – lại hoạt động kém hiệu quả trong giai đoạn này. Điều này khiến thông tin từ giấc mơ khó được chuyển sang bộ nhớ dài hạn, dẫn đến việc bạn dễ quên giấc mơ sau khi ngủ dậy.

Vai trò của chất dẫn truyền thần kinh

Trong giai đoạn REM, nồng độ các chất dẫn truyền thần kinh như norepinephrine và serotonin giảm đáng kể. Những chất này đóng vai trò quan trọng trong việc củng cố ký ức. Khi mức độ của chúng thấp, não bộ không thể lưu giữ thông tin về giấc mơ một cách hiệu quả. Kết quả là, ngay khi mở mắt, những hình ảnh sống động trong giấc mơ nhanh chóng tan biến, để lại cảm giác mơ hồ hoặc trống rỗng.

Tác động của sóng não tới giấc mơ

Sóng não thay đổi theo từng giai đoạn của giấc ngủ và ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng ghi nhớ giấc mơ:

Sóng delta (giai đoạn ngủ sâu): Chiếm ưu thế trong giai đoạn không REM, làm giảm khả năng nhớ lại những gì xảy ra trong giấc mơ.
Sóng theta (giai đoạn REM): Liên quan đến trí tưởng tượng và sự sáng tạo, giúp tạo ra những giấc mơ sống động. Tuy nhiên, sóng theta không đủ mạnh để chuyển thông tin từ giấc mơ vào bộ nhớ dài hạn, gây tình trạng quên giấc mơ sau khi ngủ dậy.

Hiện tượng quên giấc mơ sau khi ngủ dậy do cơ chế hoạt động của não

Các yếu tố ảnh hưởng tới trí nhớ giấc mơ

Có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng tới trí nhớ giấc mơ, bao gồm chất lượng của giấc ngủ, tác động từ thói quen sinh hoạt hàng ngày cũng như phản ảnh căng thẳng tinh thần.

Chất lượng của giấc ngủ

Chất lượng giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong việc ghi nhớ giấc mơ. Nếu bạn ngủ chập chờn hoặc thiếu ngủ, thời gian ngủ REM sẽ bị rút ngắn, khiến giấc mơ trở nên ngắn ngủi và khó nhớ hơn. Ngược lại, nếu ngủ quá sâu hoặc bị đánh thức đột ngột như bởi tiếng chuông báo thức hay tiếng ngáy, quá trình chuyển giao ký ức từ giấc mơ cũng bị gián đoạn, dẫn đến việc quên mất nội dung.

Ảnh hưởng bởi thói quen sinh hoạt

Thói quen hằng ngày cũng ảnh hưởng đến trí nhớ giấc mơ. Ví dụ:

Sử dụng điện thoại hoặc thiết bị điện tử ngay sau khi thức dậy khiến não bộ bị phân tán, làm giấc mơ bị xóa khỏi trí nhớ ngắn hạn nhanh hơn.
Uống rượu bia hoặc dùng thuốc an thần trước khi ngủ có thể làm giảm tần suất và chất lượng giấc ngủ REM, dẫn đến ít mơ hơn hoặc khó nhớ giấc mơ.

Ảnh hưởng của tinh thần

Căng thẳng và lo âu làm tăng mức độ hormone cortisol trong cơ thể, ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ và khả năng ghi nhớ giấc mơ. Những người thường xuyên stress hoặc có giấc mơ mang tính tiêu cực (như ác mộng) thường quên nhanh hơn so với những người mơ về điều tích cực. Điều này xảy ra do não bộ ưu tiên xử lý cảm xúc hơn là lưu giữ nội dung giấc mơ.

Căng thẳng tinh thần tác động tới nội dung của giấc mơ

Cách cải thiện trí nhớ giấc mơ

Có nhiều cách mà bạn có thể áp dụng để cải thiện trí nhớ giấc mơ, bao gồm:

Tạo môi trường ngủ phù hợp

Một môi trường ngủ lý tưởng giúp tăng cường khả năng mơ và nhớ giấc mơ:

Duy trì thói quen đi ngủ và thức dậy đúng giờ để đồng bộ hóa chu kỳ ngủ, đảm bảo đủ thời gian cho giai đoạn REM.
Tránh ánh sáng xanh từ điện thoại, máy tính ít nhất 30 phút trước khi ngủ, vì ánh sáng này làm giảm sản xuất melatonin – hormone điều hòa giấc ngủ.

Tạo môi trường ngủ thoải mái giúp bạn ngủ ngon hơn

Ghi chép lại giấc mơ sau khi thức dậy

Hãy đặt một cuốn sổ và bút gần giường để ghi lại giấc mơ ngay khi vừa tỉnh giấc. Việc viết ra những gì bạn nhớ – dù chỉ là hình ảnh, cảm giác hay chi tiết nhỏ – sẽ giúp não bộ củng cố ký ức. Quan trọng hơn, tránh sử dụng điện thoại hoặc bật đèn sáng ngay lập tức, vì những yếu tố này có thể làm bạn mất tập trung và quên nhanh hơn.

Khi thức dậy, hãy nhắm mắt lại và dành vài phút để hồi tưởng. Tập trung vào bất kỳ hình ảnh, âm thanh hay cảm xúc nào bạn còn nhớ từ giấc mơ. Ngoài ra, trước khi đi ngủ, hãy tự nhủ với bản thân: “Mình sẽ nhớ giấc mơ khi thức dậy”. Lời nhắc nhở này kích thích não bộ chú ý hơn đến việc lưu giữ ký ức giấc mơ.

Bổ sung dưỡng chất bồi bổ trí não

Chế độ ăn uống cũng góp phần tăng cường trí nhớ giấc mơ, giúp hạn chế tình trạng quên giấc mơ sau khi ngủ dậy, một số hoạt chất sau sẽ giúp tăng cường chức năng não bộ, bao gồm:

Vitamin B6: Hỗ trợ sản xuất chất dẫn truyền thần kinh, giúp cải thiện khả năng nhớ giấc mơ. Có trong chuối, cá hồi, khoai tây.
Choline: Cần thiết cho chức năng não bộ, có nhiều trong trứng, gan và đậu nành.
Magiê: Giúp thư giãn hệ thần kinh, hỗ trợ giấc ngủ REM chất lượng hơn. Có trong rau xanh, hạt và socola đen.

Rau xanh giúp tăng cường chức năng não bộ

Những lầm tưởng về trí nhớ giấc mơ

Mọi người đều mơ trong khi ngủ, bất kể có nhớ hay không. Việc không nhớ giấc mơ không đồng nghĩa với việc bạn không mơ, mà chỉ là não bộ không lưu giữ ký ức về chúng.

Đồng thời, khả năng nhớ giấc mơ liên quan đến hoạt động sinh lý của não bộ, không phụ thuộc vào yếu tố tâm linh hay siêu nhiên. Dù nhiều người tin rằng giấc mơ mang ý nghĩa tiên tri, các nhà khoa học cho rằng chúng thường phản ánh suy nghĩ, cảm xúc và trải nghiệm thực tế hơn là dự đoán tương lai.

Quên giấc mơ sau khi ngủ dậy là một hiện tượng bình thường do cách não bộ xử lý ký ức khi ngủ. Tuy nhiên, nếu muốn cải thiện trí nhớ giấc mơ, bạn có thể áp dụng một số phương pháp như ghi chép giấc mơ, tối ưu hóa giấc ngủ, và điều chỉnh chế độ ăn uống. Nếu bạn quan tâm đến ý nghĩa giấc mơ và muốn ghi nhớ chúng tốt hơn, hãy thử thay đổi thói quen ngủ ngay hôm nay! Một giấc mơ được ghi nhớ không chỉ giúp bạn hiểu thêm về bản thân mà còn làm phong phú hơn trải nghiệm mỗi ngày.

Có thể bạn quan tâm

Thông tin và sản phẩm gợi ý trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể. Xem thêm

Dược sĩ Đại học Nguyễn Tuấn Trịnh

Đã kiểm duyệt nội dung

Từng làm ở Viện ISDS, nhiều năm cộng tác với CDC Thái Nguyên triển khai dự án phòng chống HIV/AIDS, 2 năm cộng tác với WHO.

Xem thêm thông tin

Chủ đề:Giấc ngủNgủ đủ giấcNgủ trưa

Các bài viết liên quan

Muốn nằm ngủ dưới nền gạch có sao không? Nguy cơ sức khỏe bạn nên biết

Ngủ với mèo có sao không: Lợi ích và rủi ro cần biết

12 giờ ngủ có tốt không? Giải pháp cải thiện giấc ngủ khoa học

Giấc ngủ thế nào là tốt? Vai trò của giấc ngủ đối với sức khỏe

Tình trạng ngủ ngáy có nguy hiểm không? Cơ chế và biện pháp giảm ngủ ngáy hiệu quả

Thời gian đi bộ buổi tối giúp bạn ngủ ngon

Cách rèn bé tự ngủ EASY dễ thực hiện

Tại sao ăn no lại buồn ngủ? Lý giải dưới góc độ khoa học

Nằm nghiêng bên nào tốt cho tim? Đâu là tư thế ngủ tốt nhất cho tim mạch?

Có nên cho trẻ đi tất khi ngủ? Cách giữ ấm cho trẻ mà cha mẹ nên biết