Cảm giác hưng phấn là như thế nào?

Hưng phấn là một trạng thái cảm xúc đặc biệt, có thể xuất hiện trong những khoảnh khắc đáng nhớ hoặc trong các tình huống mà sự hứng thú và phấn khích lên cao tột độ. Tuy nhiên, cảm giác hưng phấn không chỉ là một phần của trải nghiệm tích cực mà còn có thể phản ánh các rối loạn tâm lý nghiêm trọng.

Cảm giác hưng phấn là gì?

Cảm giác hưng phấn được mô tả như một trạng thái vui mừng hoặc hạnh phúc mạnh mẽ vượt xa mức độ bình thường trong những tình huống thông thường. Đây là một cảm xúc mãnh liệt, thể hiện sự hạnh phúc hoặc thỏa mãn tột độ, vượt qua cảm xúc thông thường. Trong các trường hợp bệnh lý tâm thần, đặc biệt là trong rối loạn lưỡng cực (giai đoạn hưng cảm), cảm giác hưng phấn có thể xuất hiện. Ngoài ra, nó cũng có thể xảy ra trong một số rối loạn tâm thần khác, như tâm thần phân liệt, nơi mà phản ứng cảm xúc và nhận thức về thực tế bị biến đổi.

Cảm giác hưng phấn được mô tả như một trạng thái vui mừng vượt xa mức độ thông thường

Trong những tình huống này, cảm giác hưng phấn thường đi kèm với các triệu chứng như:

Bồn chồn: Cảm giác không thể ngồi yên, luôn trong trạng thái kích thích.
Ảo giác: Những trải nghiệm cảm giác không có thật, như nhìn thấy hoặc nghe thấy những điều không tồn tại.
Mất phương hướng: Khó khăn trong việc xác định vị trí hoặc hiểu rõ môi trường xung quanh.
Lú lẫn: Tình trạng suy giảm khả năng suy nghĩ rõ ràng và logic.
Hoang tưởng: Tin tưởng vào những điều không có cơ sở thực tế, thường là những ý tưởng kỳ quặc hoặc bất hợp lý.
Tâm trạng lâng lâng: Cảm giác hưng phấn cực độ, cảm thấy như đang ở trên mây.

Hiểu rõ cảm giác hưng phấn và các triệu chứng đi kèm là rất quan trọng để nhận diện và quản lý tình trạng này một cách hiệu quả, đặc biệt trong các rối loạn tâm thần.

Đối tượng dễ trải nghiệm cảm giác hưng phấn

Người mắc rối loạn lưỡng cực

Rối loạn lưỡng cực hay còn gọi là rối loạn hưng cảm - trầm cảm, là một tình trạng tâm lý đặc trưng bởi sự thay đổi liên tục trong tâm trạng, bao gồm ít nhất một giai đoạn hưng cảm và có thể đi kèm với các giai đoạn trầm cảm lặp đi lặp lại. Những người mắc chứng rối loạn lưỡng cực có nguy cơ tự sát cao gấp 60 lần so với người không mắc bệnh. Rối loạn này được phân loại dựa trên mức độ nghiêm trọng của triệu chứng và có thể được mô tả là "chu kỳ nhanh" tùy thuộc vào thời gian và tần suất của các cơn hưng cảm và trầm cảm.

Mặc dù rối loạn lưỡng cực không được truyền trực tiếp từ thế hệ này sang thế hệ khác, nhưng nó có thể liên quan đến một tập hợp phức tạp các yếu tố di truyền, tâm lý và môi trường. Thanh thiếu niên bị rối loạn lưỡng cực thường gặp phải các giai đoạn trầm cảm và hỗn hợp với sự thay đổi nhanh chóng về tâm trạng.

Ở phụ nữ, triệu chứng của rối loạn lưỡng cực có xu hướng bao gồm nhiều hơn các triệu chứng trầm cảm và lo âu, cùng với mô hình chu kỳ nhanh hơn so với nam giới. Chẩn đoán rối loạn lưỡng cực thường dựa vào việc thu thập thông tin từ tiền sử y tế gia đình, đánh giá sức khỏe tâm thần và các kiểm tra thể chất.

Việc điều trị rối loạn lưỡng cực thường bao gồm sử dụng thuốc để làm giảm các triệu chứng hưng cảm và trầm cảm, đồng thời ngăn ngừa các cơn tái phát. Liệu pháp tâm lý cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giúp bệnh nhân đạt được sự ổn định tâm lý và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Người lạm dụng ma túy

Lạm dụng ma túy và chất gây nghiện được xếp vào nhóm các rối loạn sử dụng ma túy. Tình trạng này đặc trưng bởi việc sử dụng chất gây nghiện dẫn đến những vấn đề nghiêm trọng trong cuộc sống, bao gồm việc tăng dung nạp và phụ thuộc vào chất đó. Sử dụng ma túy có thể gây ra cảm giác hưng phấn cao, tuy nhiên, tác động của từng loại thuốc lên não có thể khác nhau, nhưng hầu hết các chất bị lạm dụng đều ảnh hưởng đến các khu vực điều hành của não, đặc biệt là khả năng ức chế hành động.

Lạm dụng ma túy có thể gây ra cảm giác hưng phấn cao

Nghiện ma túy không chỉ làm tăng nguy cơ mắc các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng mà còn có thể dẫn đến các tác động tiêu cực khác trong cuộc sống, đặc biệt nếu không được điều trị kịp thời.

Người mắc chứng tâm thần phân liệt

Tâm thần phân liệt là một bệnh tâm lý mãn tính ảnh hưởng đến khoảng 1% dân số toàn cầu. Bệnh này thường được chẩn đoán khi có sự khởi phát đột ngột của các triệu chứng loạn thần nghiêm trọng, khiến người bệnh mất liên lạc với thực tế.

Loạn thần là trạng thái mà cá nhân không thể phân biệt rõ ràng giữa thực tại và những trải nghiệm không thực. Mặc dù không có nguyên nhân duy nhất gây ra tâm thần phân liệt, các yếu tố di truyền và sinh học có thể đóng vai trò tạo điều kiện cho sự phát triển của bệnh.

Bệnh tâm thần phân liệt được xem là một tình trạng phức tạp với nhiều khía cạnh chưa được hiểu rõ hoàn toàn. Các câu hỏi về nguyên nhân, cách phòng ngừa và điều trị vẫn đang tiếp tục được nghiên cứu.

Người mắc chứng tâm thần phân liệt cũng thường xuyên hưng phấn

Các triệu chứng chính của tâm thần phân liệt bao gồm:

Ảo tưởng: Niềm tin sai lầm không phù hợp với thực tế.
Ảo giác: Những trải nghiệm giác quan không có thực, chẳng hạn như nghe thấy âm thanh hoặc nhìn thấy hình ảnh không tồn tại.
Các triệu chứng tiêu cực: Bao gồm sự giảm sút trong khả năng thực hiện các hoạt động hàng ngày hoặc mất mát các khả năng tâm lý trước đây.
Lời nói và hành vi vô tổ chức: Khó khăn trong việc duy trì suy nghĩ rõ ràng hoặc hành động theo cách có cấu trúc.

Trước đây, tâm thần phân liệt được chia thành các dạng khác nhau, như dạng hoang tưởng và dạng không biệt hóa. Hiện tại, nó được xem như một rối loạn với các triệu chứng đa dạng thuộc một dạng rối loạn tổng hợp. Trẻ em từ 6 tuổi trở xuống cũng có thể xuất hiện các triệu chứng của tâm thần phân liệt và thường tiếp tục biểu hiện các triệu chứng này khi trưởng thành.

Tâm thần phân liệt được cho là kết quả của sự kết hợp phức tạp giữa các yếu tố di truyền, tâm lý và môi trường. Để chẩn đoán, các chuyên gia sức khỏe tâm thần thu thập thông tin toàn diện về tiền sử y tế, gia đình, tình trạng tâm lý, xã hội và văn hóa của bệnh nhân. Họ cũng tìm cách xác định sự hiện diện của các rối loạn tâm thần khác có thể xuất hiện cùng với tâm thần phân liệt.

Can thiệp tâm lý xã hội cho tâm thần phân liệt bao gồm việc giáo dục gia đình, điều trị tại cộng đồng, đào tạo kỹ năng xã hội, liệu pháp hành vi nhận thức và quản lý cân nặng. Để có hiệu quả điều trị tốt nhất, người bệnh cần được thăm khám và điều trị kịp thời khi gặp các vấn đề liên quan đến trầm cảm, rối loạn lưỡng cực hoặc các tình trạng tâm lý khác.

Cảm giác hưng phấn có thể là một phần cảm xúc của cuộc sống. Tuy nhiên, khi trạng thái này trở nên quá mức hoặc kéo dài, nó có thể chỉ ra những vấn đề tâm lý tiềm ẩn cần được chú ý. Việc nhận diện đúng đắn cảm giác hưng phấn và hiểu rõ các đối tượng dễ gặp phải tình trạng này giúp chúng ta không chỉ tận hưởng những khoảnh khắc tích cực mà còn bảo vệ sức khỏe tâm thần một cách toàn diện.