OSA là gì và cách xử lý OSA như thế nào?

Khi chúng ta ngủ, đường hô hấp của chúng ta có thể tạo ra âm thanh ngáy. Tiếng ngáy bình thường thường đều đặn và nhẹ nhàng, không làm phiền người khác và khiến bạn cảm thấy thư thái khi thức dậy. Tuy nhiên, ngáy to, liên tục hoặc ngắt quãng kèm theo các cơn ngưng thở, rối loạn giấc ngủ hoặc cảm giác khó thở cho thấy tình trạng bất thường có thể liên quan đến OSA. Những triệu chứng này có thể ảnh hưởng đáng kể đến cuộc sống hàng ngày, công việc và sức khỏe tổng thể.

OSA là gì?

OSA là gì thì đó là tình trạng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn. Tình trạng này xảy ra khi đường thở bị thu hẹp hoặc bị tắc nghẽn trong khi ngủ, khiến nhịp thở tạm thời ngừng lại. Trong điều kiện bình thường, không khí đi từ miệng và mũi vào phổi không bị gián đoạn. Tuy nhiên, khi bị chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn, luồng không khí liên tục bị dừng suốt đêm, có khả năng xảy ra hiện tượng ngưng thở hàng trăm lần mỗi đêm, đôi khi 1 - 2 lần mỗi phút.

OSA là gì là thắc mắc của nhiều người

Trong những trường hợp OSA nghiêm trọng, bệnh nhân thường có nhịp tim thay đổi rõ, độ bão hòa oxy giảm đáng kể, gián đoạn điện não đồ (EEG) trong thời gian ngắn và rối loạn nhịp tim. Chu kỳ này làm gián đoạn giấc ngủ và giảm thời gian ngủ sâu, ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể.

OSA ảnh hưởng đến 9 - 24% nam giới và 4 - 9% phụ nữ trong độ tuổi 30 - 60. Mặc dù phổ biến nhưng nó thường không được chẩn đoán cho đến khi dẫn đến các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Hầu hết bệnh nhân OSA đều biểu hiện tắc nghẽn đường hô hấp trên liên quan đến vòm họng hoặc hầu họng. Các yếu tố góp phần bao gồm amidan phì đại, tăng thể tích lưỡi, độ dày mô mềm hoặc thành bên của hầu họng, vòm miệng mềm dài và vị trí hàm bất thường.

OSA cũng gặp ở trẻ em nhưng thường không được chú ý, rất dễ bị nhầm lẫn với các vấn đề về hành vi như hiếu động thái quá hoặc trí thông minh kém. Hầu hết các trường hợp được chẩn đoán ở trẻ em trên 6 tuổi.

Đến đây bạn đã biết được OSA là gì rồi. Ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn là một tình trạng nghiêm trọng nhưng có thể điều trị được. Nhận biết các triệu chứng và tìm kiếm lời khuyên y tế từ bác sĩ chuyên khoa có thể giúp quản lý hiệu quả, cải thiện cả chất lượng giấc ngủ và sức khỏe tổng thể.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn

Sau khi đã biết OSA là gì, chúng ta cũng cần tìm hiểu đâu là nguy nhân cũng như yếu tố nguy cơ dẫn đến tình trạng này.

Hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn thường ảnh hưởng đến người lớn tuổi và những người thừa cân hoặc béo phì. Hiểu rõ nguyên nhân và yếu tố nguy cơ là điều cần thiết để chẩn đoán sớm và điều trị hiệu quả.

Người thừa cân béo phì cũng dễ mắc tình trạng OSA

Nguyên nhân cấu trúc của OSA

Các yếu tố cấu trúc góp phần gây ra OSA liên quan đến những bất thường dẫn đến xẹp họng khi ngủ, bao gồm:

Retrognathia: Hàm dưới ngắn hơn so với hàm trên.
Micrognathia: Hàm dưới nhỏ.
Phì đại amidan: Adenoids và amidan vòm miệng to ra.
Hội chứng Pierre Robin: Đặc trưng bởi hàm dưới nhỏ và lưỡi hướng về phía sau.
Hội chứng Down: Nguy cơ gia tăng do đặc điểm giải phẫu.
Hội chứng Marfan: Rối loạn mô liên kết ảnh hưởng đến đường hô hấp.
Hội chứng Prader-Willi: Vấn đề ăn uống quá mức và kiểm soát cân nặng.
Lưỡi to: Có thể cản trở đường thở khi ngủ.

Các yếu tố cấu trúc dẫn đến tắc nghẽn mũi, góp phần làm xẹp cổ họng khi ngủ, bao gồm:

Polyp mũi;
Vách ngăn lệch;
Khối u mũi;
Chấn thương mũi;
Đường hàng không hẹp.

Các yếu tố gây tắc nghẽn họng bao gồm:

Phì đại lưỡi;
Mũi họng và lưỡi gà kéo dài;
Amidan và tuyến mỡ phì đại (đặc biệt ở trẻ em);
Khối u họng.

Các yếu tố rủi ro phi cấu trúc đối với OSA

Một số yếu tố phi cấu trúc có thể làm tăng nguy cơ phát triển OSA:

Béo phì: Nguy cơ cao hơn ở nam giới có chu vi cổ từ 43 cm trở lên và phụ nữ có chu vi cổ từ 37 cm trở lên.
Giới tính nam: Nam giới có nguy cơ mắc OSA cao gấp 2 - 3 lần do phân bố mỡ ở vùng cổ.
Tuổi tác: Nguy cơ mắc OSA tăng theo tuổi tác.
Tình trạng sau mãn kinh: Phụ nữ sau mãn kinh có nguy cơ mắc OSA cao gấp 3 lần so với phụ nữ tiền mãn kinh.
Sử dụng rượu: Có thể thư giãn các cơ xung quanh đường thở.
Sử dụng thuốc an thần hoặc chất kích thích: Có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ bình thường.
Hút thuốc: Tăng tình trạng viêm và giữ nước ở đường hô hấp trên.
Ngáy thường xuyên: Ngáy ban ngày có thể là dấu hiệu của OSA.

Người sử dụng bia rượu thường xuyên cũng dễ bị OSA

Lịch sử gia đình và yếu tố di truyền

Lịch sử gia đình có thể đóng một vai trò trong sự phát triển của OSA. Những cá nhân có người thân mắc OSA cũng có nguy cơ mắc bệnh, mặc dù yếu tố này vẫn chưa được xác nhận đầy đủ.

Biến chứng của ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn

Chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn là một chứng rối loạn giấc ngủ ngày càng phổ biến. Tại Mỹ, hơn 50% bệnh nhân ngưng thở khi ngủ vẫn chưa được chẩn đoán, điều này có thể ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống của họ và làm tăng nguy cơ biến chứng nghiêm trọng về sức khỏe.

Tác động đến cuộc sống và công việc hàng ngày

OSA có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động hàng ngày và hiệu suất làm việc. Một trong những tác động đáng lo ngại nhất là buồn ngủ ban ngày quá mức, có thể dẫn đến tai nạn ô tô hoặc những tai nạn khác. Nghiên cứu chỉ ra rằng những người mắc chứng OSA có nguy cơ va chạm với xe cơ giới cao gấp 2,5 lần so với những người khỏe mạnh.

Tăng nguy cơ mắc các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng

Theo một nghiên cứu của Trường Y Yale, chứng ngưng thở khi ngủ làm tăng nguy cơ bị đau tim hoặc tử vong lên 30% trong vòng 4 đến 5 năm. Ngoài ra, trong vòng 6 năm, nguy cơ mắc bệnh tiểu đường cao hơn 2,5 lần ở những người mắc chứng ngưng thở khi ngủ.

Biến chứng sức khỏe do thiếu oxy

OSA gây ra tình trạng thiếu oxy, tình trạng cơ thể hoặc một vùng cơ thể không được cung cấp đủ oxy. Điều này dẫn đến một số vấn đề sức khỏe, bao gồm:

Tăng huyết áp (huyết áp cao);
Nhịp tim nhanh (nhịp tim nhanh);
Tăng lượng máu;
Viêm và căng thẳng.

Những tác động này có thể làm trầm trọng thêm hoặc dẫn đến các tình trạng về tim, hô hấp và trao đổi chất khác nhau, bao gồm:

Huyết áp cao: Huyết áp tăng cao liên tục có thể là kết quả của tình trạng thiếu oxy lặp đi lặp lại và căng thẳng trên hệ thống tim mạch.
Đột quỵ: Nguy cơ đột quỵ tăng lên do ảnh hưởng mãn tính của tình trạng thiếu oxy không liên tục và biến động huyết áp.
Suy tim sung huyết: Sự căng thẳng của tim do thiếu oxy liên tục có thể dẫn đến suy tim.
Đau tim: Nguy cơ đau tim tăng lên đáng kể ở những người mắc OSA không được điều trị.
Rối loạn nhịp tim: Nhịp tim không đều thường gặp ở bệnh nhân OSA do tim bị căng thẳng.
Hội chứng chuyển hóa: Một nhóm các tình trạng bao gồm tăng huyết áp, lượng đường trong máu cao, mỡ cơ thể dư thừa quanh eo và mức cholesterol bất thường.
Hen suyễn: OSA có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng hen suyễn do viêm đường thở và các yếu tố liên quan khác.
Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD): Ngưng thở khi ngủ có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng COPD, dẫn đến các vấn đề hô hấp nghiêm trọng hơn.
Bệnh tiểu đường: Nguy cơ phát triển bệnh đái tháo đường cao hơn do căng thẳng chuyển hóa do OSA gây ra.

Đột quỵ là biến chứng của tình trạng thiếu oxy lên não

Cách xử lý chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn

Việc giải quyết chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA) tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của tình trạng này, nhằm đảm bảo luồng không khí không bị cản trở trong khi ngủ. Dưới đây là các lựa chọn xử lý hiệu quả nhất để quản lý OSA.

Thay đổi lối sống và quản lý cân nặng

Giảm cân

Giảm cân là một trong những cách hiệu quả nhất để giảm các triệu chứng ngưng thở khi ngủ. Cân nặng quá mức có thể góp phần gây tắc nghẽn đường thở, do đó, giảm cân có thể giúp giảm bớt các vấn đề về hô hấp khi ngủ.

Việc kiểm soát cân nặng của bạn có thể ngăn ngừa các triệu chứng OSA trở nên trầm trọng hơn.

Thay đổi lối sống

Thay đổi tư thế ngủ

Ngủ thẳng hoặc nằm nghiêng có thể cải thiện nhịp thở cho nhiều người. Trong khi một số người có thể thở dễ dàng hơn khi nằm ngửa thì những người khác lại được hưởng lợi nhiều hơn từ việc ngủ nghiêng.

Tập thiền để giấc ngủ tốt hơn

Tập thiền hoặc yoga

Những bài tập này có thể giúp giảm căng thẳng và thúc đẩy giấc ngủ ngon hơn.

Không hút thuốc

Hút thuốc có thể làm trầm trọng thêm tình trạng viêm đường hô hấp và làm trầm trọng thêm các triệu chứng OSA.

Tránh uống rượu và thuốc an thần

Những chất này có thể làm thư giãn các cơ xung quanh đường thở của bạn, làm cho các triệu chứng OSA trở nên tồi tệ hơn.

Ngủ đủ giấc

Đảm bảo bạn có lịch ngủ đều đặn và nghỉ ngơi đầy đủ là điều quan trọng để quản lý OSA.

Sử dụng thiết bị y tế

Dụng cụ miệng

Dụng cụ miệng có thể giúp giảm chứng ngưng thở khi ngủ bằng cách định vị lại hàm hoặc lưỡi để giữ cho đường thở luôn thông thoáng trong khi ngủ. Những thiết bị này đặc biệt hữu ích cho những người bị OSA ở mức độ nhẹ đến trung bình.

Áp lực đường thở dương liên tục (CPAP)

CPAP là phương pháp điều trị hiệu quả cao cho chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn từ trung bình đến nặng. Bệnh nhân đeo thiết bị CPAP cung cấp luồng không khí ổn định qua mặt nạ, giữ cho đường thở luôn thông thoáng suốt đêm. Phương pháp điều trị này làm giảm đáng kể các cơn ngưng thở và cải thiện chất lượng giấc ngủ.

Can thiệp phẫu thuật

Phẫu thuật có thể cần thiết đối với những người có vấn đề về cấu trúc gây tắc nghẽn đường thở. Loại phẫu thuật phụ thuộc vào nguyên nhân cụ thể của tắc nghẽn:

Cắt bỏ amidan và vòm họng

Thường được thực hiện ở trẻ em để loại bỏ amidan hoặc vòm họng to làm tắc nghẽn đường thở.

Cần cắt amidan nếu OSA trầm trọng thêm

Tái tạo vòm họng

Phẫu thuật để điều chỉnh các bất thường về cấu trúc trong đường mũi.

Mở khí quản

Một thủ thuật xâm lấn hơn, tạo đường thở trực tiếp qua cổ cho những trường hợp nặng mà các phương pháp điều trị khác không thành công.

Hy vọng những thông tin trong bài viết này đã giúp bạn hiểu rõ hơn về OSA là gì, nguyên nhân và biến chứng khi mắc phải. Nhìn chung, chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn có thể ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống, nhưng với kế hoạch điều trị phù hợp, các triệu chứng có thể được kiểm soát một cách hiệu quả.

Xem thêm: Cách chữa ngưng thở khi ngủ đơn giản và hiệu quả

Có thể bạn quan tâm

Thông tin và sản phẩm gợi ý trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể. Xem thêm

Dược sĩ Đại họcNguyễn Mỹ Huyền

Đã kiểm duyệt nội dung

Dược sĩ Đại học có nhiều năm kinh nghiệm trong việc tư vấn Dược phẩm và hỗ trợ giải đáp thắc mắc về Bệnh học. Hiện đang là giảng viên cho Dược sĩ tại Nhà thuốc Long Châu.

Xem thêm thông tin

Chủ đề:Rối loạn giấc ngủGiấc ngủ

Các bài viết liên quan

Hiện tượng quên giấc mơ sau khi ngủ dậy là gì? Cách cải thiện trí nhớ giấc mơ

Muốn nằm ngủ dưới nền gạch có sao không? Nguy cơ sức khỏe bạn nên biết

Ngủ với mèo có sao không: Lợi ích và rủi ro cần biết

12 giờ ngủ có tốt không? Giải pháp cải thiện giấc ngủ khoa học

Giấc ngủ thế nào là tốt? Vai trò của giấc ngủ đối với sức khỏe

Tình trạng ngủ ngáy có nguy hiểm không? Cơ chế và biện pháp giảm ngủ ngáy hiệu quả

Thời gian đi bộ buổi tối giúp bạn ngủ ngon

Cách rèn bé tự ngủ EASY dễ thực hiện

Tại sao ăn no lại buồn ngủ? Lý giải dưới góc độ khoa học

Nằm nghiêng bên nào tốt cho tim? Đâu là tư thế ngủ tốt nhất cho tim mạch?