Stress sau sinh là gì? Dấu hiệu nhận biết sớm để điều trị kịp thời

Việc chào đón một thành viên mới trong gia đình không chỉ đem lại niềm vui mà còn tạo ra những thay đổi lớn trong cuộc sống. Tuy nhiên, những biến đổi về thể chất và tâm lý sau sinh có thể gây ra căng thẳng, thậm chí dẫn đến trầm cảm – một tình trạng nguy hiểm nếu không được nhận diện và điều trị kịp thời. Những thông tin sau đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về stress sau sinh, các dấu hiệu nhận biết, và các phương pháp hỗ trợ tinh thần cho phụ nữ sau sinh.

Stress sau sinh là gì?

Stress sau sinh là tình trạng căng thẳng tâm lý xảy ra trong quá trình hoặc sau khi sinh con. Không chỉ ảnh hưởng đến người mẹ, tình trạng này còn có thể tác động đến cả người cha và gia đình xung quanh. Những thay đổi lớn về nội tiết, thể chất, cảm xúc, và trách nhiệm chăm sóc con trẻ thường là nguyên nhân gây ra căng thẳng, lo lắng. Nếu không được giải quyết, stress sau sinh có thể tiến triển thành trầm cảm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tinh thần và cuộc sống của người mẹ.

Stress sau sinh do nhiều nguyên nhân gây nên

Phân loại stress và trầm cảm sau sinh

Có ba mức độ rối loạn tâm trạng sau sinh phổ biến, với độ nặng tăng dần từ thấp đến cao:

Blues sau sinh hoặc blues trẻ em

Đây là tình trạng phổ biến, xảy ra ở 50 - 75% phụ nữ sau sinh. Người mẹ thường cảm thấy buồn, lo lắng và dễ khóc mà không rõ lý do. Blues sau sinh thường xuất hiện trong tuần đầu tiên sau sinh và tự khỏi sau khoảng hai tuần mà không cần điều trị. Sự hỗ trợ từ gia đình và bạn bè sẽ giúp người mẹ vượt qua giai đoạn này.

Trầm cảm sau sinh

Trầm cảm sau sinh là dạng nghiêm trọng hơn của blues sau sinh, ảnh hưởng khoảng 1/7 phụ nữ sau sinh. Các triệu chứng bao gồm buồn bã, lo lắng, mệt mỏi, cảm giác tội lỗi và khó khăn trong việc chăm sóc bản thân và con.

Tình trạng nguy hiểm của stress sau sinh là bị trầm cảm

Trầm cảm sau sinh có thể kéo dài từ vài tháng đến một năm nhưng có thể điều trị hiệu quả bằng liệu pháp tâm lý và thuốc chống trầm cảm.

Loạn thần sau sinh

Đây là tình trạng nghiêm trọng nhất, cần được chăm sóc y tế khẩn cấp. Loạn thần sau sinh thường hiếm gặp, các triệu chứng bao gồm lú lẫn, kích động, ảo giác và cảm giác tuyệt vọng. Nếu không được điều trị kịp thời, loạn thần sau sinh có thể gây nguy hiểm cho cả người mẹ và em bé.

Nguyên nhân gây stress sau sinh

Stress sau sinh là một tình trạng phổ biến mà nhiều phụ nữ phải đối mặt nhưng nguyên nhân cụ thể dẫn đến tình trạng này vẫn chưa được xác định rõ ràng. Điều chắc chắn là nó có thể xảy ra với bất kỳ ai, bất kể điều kiện kinh tế hay xã hội. Các chuyên gia cho rằng yếu tố di truyền, môi trường cùng các tác động thể chất và cảm xúc đều đóng vai trò quan trọng.

Dưới đây là các nhóm nguyên nhân chính dẫn đến stress sau sinh.

Nguyên nhân về thể chất

Sau khi sinh, cơ thể phụ nữ trải qua những thay đổi lớn về nội tiết tố. Nồng độ hormone estrogen và progesterone giảm mạnh, gây ảnh hưởng đáng kể đến tâm trạng và sức khỏe tinh thần. Đồng thời, các hormone từ tuyến giáp cũng sụt giảm, làm cơ thể trở nên mệt mỏi, uể oải, dễ cáu gắt và buồn bã.

Ngoài ra, những cơn đau sau sinh, thiếu ngủ và quá trình phục hồi cơ thể kéo dài cũng là nguyên nhân góp phần gây ra stress.

Nguyên nhân về cảm xúc

Việc trở thành mẹ lần đầu mang đến nhiều áp lực tâm lý. Phụ nữ thường phải đối mặt với trách nhiệm mới, lịch trình chăm sóc em bé dày đặc và cảm giác thiếu thời gian cho bản thân. Việc phải đối mặt với những thay đổi trên cơ thể như tăng cân, rạn da hay mất vóc dáng cũ cũng dễ làm họ mất tự tin.

Thiếu sự hỗ trợ từ gia đình hoặc những kỳ vọng xã hội quá lớn cũng có thể khiến phụ nữ cảm thấy bị cô lập và áp lực hơn.

Yếu tố xã hội

Những tác động tiêu cực từ môi trường xã hội như bạo lực gia đình, lạm dụng tình dục hoặc bạo hành bằng lời nói đều là yếu tố nguy cơ cao dẫn đến stress sau sinh. Thậm chí, thói quen hút thuốc lá trong thai kỳ cũng được chứng minh có liên quan đến nguy cơ phát triển trầm cảm sau sinh.

Những tác động tiêu cực từ môi trường xã hội như bạo lực gia đình có thể gây stress sau sinh

Các yếu tố liên quan khác

Tiền sử bệnh lý tâm thần

Phụ nữ từng mắc các bệnh như trầm cảm, rối loạn lưỡng cực hoặc có thành viên gia đình gặp vấn đề tương tự sẽ có nguy cơ cao hơn.

Áp lực cuộc sống

Các vấn đề như khó khăn tài chính, áp lực công việc, mâu thuẫn trong mối quan hệ hoặc sức khỏe kém của mẹ và bé cũng là những nguyên nhân tiềm ẩn.

Stress sau sinh là kết quả của sự kết hợp giữa các yếu tố thể chất, cảm xúc, xã hội và bệnh lý tâm thần. Hiểu rõ các nguyên nhân này sẽ giúp phụ nữ và gia đình chuẩn bị tốt hơn để phòng tránh và hỗ trợ tâm lý sau sinh. Việc tạo môi trường tích cực, đảm bảo sức khỏe tinh thần và thể chất cùng sự đồng hành từ gia đình và bác sĩ chuyên môn là chìa khóa giúp giảm thiểu tình trạng này.

Dấu hiệu nhận biết trầm cảm, stress sau sinh

Nhận biết các dấu hiệu của trầm cảm, stress sau sinh là bước quan trọng giúp người mẹ và người thân kịp thời hỗ trợ và điều trị. Một số biểu hiện thường gặp bao gồm:

Cảm giác buồn bã, vô vọng mà không rõ nguyên nhân.
Thường xuyên khóc mà không hiểu lý do.
Lo lắng, sợ hãi, cảm thấy quá tải với cuộc sống.
Mất ngủ hoặc ngủ quá nhiều.
Khó tập trung, khó ra quyết định.
Từ chối chăm sóc bản thân và mất hứng thú với các hoạt động trước đây.
Cảm giác tội lỗi hoặc nghi ngờ khả năng chăm sóc con.
Xuất hiện ý nghĩ làm hại bản thân hoặc con.

Mất ngủ quá nhiều là dấu hiệu trầm cảm sau sinh

Các biện pháp hỗ trợ vượt qua stress sau sinh

Điều trị trầm cảm, stress sau sinh có thể mang lại hiệu quả tích cực nếu được can thiệp sớm. Các phương pháp phổ biến bao gồm:

Tham vấn tâm lý

Liệu pháp tâm lý đóng vai trò quan trọng trong quá trình hồi phục. Chuyên gia tâm lý sẽ sử dụng liệu pháp nhận thức hành vi để giúp người mẹ nhận ra và thay đổi các suy nghĩ tiêu cực hoặc liệu pháp tương tác để tăng cường sự hỗ trợ từ gia đình và người thân.

Điều trị bằng thuốc

Trong trường hợp trầm cảm nặng, bác sĩ có thể kê đơn thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc an thần. Việc dùng thuốc cần tuân theo hướng dẫn của bác sĩ và thời gian điều trị cần kéo dài đủ để đảm bảo hiệu quả. Nếu xuất hiện tác dụng phụ hoặc không thấy cải thiện, người bệnh nên trao đổi lại với bác sĩ để điều chỉnh liều lượng hoặc loại thuốc phù hợp.

Sự hỗ trợ từ gia đình

Gia đình và bạn bè đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ người mẹ sau sinh. Sự thấu hiểu, chia sẻ cảm xúc và sẵn sàng giúp đỡ trong việc chăm sóc con sẽ giúp người mẹ cảm thấy yên tâm và được đồng hành trong quá trình hồi phục.

Sự chăm sóc của gia đình giúp người mẹ nhanh chóng hồi phục

Vai trò của bản thân

Người mẹ cần chủ động chăm sóc sức khỏe thể chất và tinh thần của mình. Một số biện pháp tự chăm sóc bao gồm:

Ăn uống điều độ, bổ sung nhiều rau quả và trái cây tươi.
Nghỉ ngơi và lắng nghe cơ thể, không tự ép buộc khi cảm thấy mệt mỏi.
Thư giãn và tham gia các hoạt động mình yêu thích.
Chia sẻ cảm xúc với bạn bè, người thân, hoặc tham gia các nhóm hỗ trợ cho phụ nữ bị stress sau sinh.

Hãy dành sự quan tâm đặc biệt cho phụ nữ sau sinh, bởi sự chăm sóc và hỗ trợ kịp thời sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ stress sau sinh và góp phần mang lại một cuộc sống khỏe mạnh, hạnh phúc cho mẹ và con.

Có thể bạn quan tâm

Thông tin và sản phẩm gợi ý trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể. Xem thêm

Dược sĩ Đại họcNguyễn Mỹ Huyền

Đã kiểm duyệt nội dung

Dược sĩ Đại học có nhiều năm kinh nghiệm trong việc tư vấn Dược phẩm và hỗ trợ giải đáp thắc mắc về Bệnh học. Hiện đang là giảng viên cho Dược sĩ tại Nhà thuốc Long Châu.

Xem thêm thông tin

Chủ đề:Sau sinhStress

Các bài viết liên quan

Cách giảm mỡ bụng sau sinh hiệu quả mà mẹ bỉm cần biết

Thiền dài hạn có thể cải thiện tình trạng căng thẳng và lão hóa

Chế độ ăn uống của bạn và men vi sinh có thể cải thiện hiệu quả của vắc xin như thế nào?

Sau sinh 1 tháng có kinh lại có sao không? Điều này có ảnh hưởng đến sức khỏe không?

Làm gì để giảm áp lực tiền bạc trong cuộc sống hiện đại?

Sau sinh bao lâu thì lấy lại vóc dáng? Cách lấy lại vóc dáng sau sinh

Sau sinh bao lâu thì đặt vòng được? Những điều mẹ cần biết

Hội chứng sợ tết ngày càng phổ biến ở giới trẻ

Tổng hợp những cách giảm hồi hộp khi thi lái xe hiệu quả

Mách bạn những cách giảm hồi hộp, lo lắng trước khi thi