Viêm môi là gì? Nguyên ngân gây viêm môi

Viêm môi không chỉ đơn thuần là một tình trạng môi sưng, đỏ, khô, nứt nẻ, ngứa và đau rát mà có thể do nhiễm trùng hoặc bệnh lý, mỗi dạng đi kèm với những triệu chứng và nguyên nhân riêng. Chúng ta hãy cùng tìm hiểu về những dạng viêm môi phổ biến và cách điều trị chúng.

Viêm môi là gì?

Viêm môi là một tình trạng bệnh lý phổ biến ảnh hưởng ngoài da, đặc trưng bởi sự viêm nhiễm tại môi, có thể ở dạng cấp tính hoặc mạn tính. Triệu chứng phổ biến của viêm môi bao gồm sưng to, đỏ, nứt nẻ, xuất hiện vảy, đau, sưng teo, và ngứa tại khu vực môi. Tình trạng viêm này có thể xảy ra tại viền môi hoặc lan rộng ra bên ngoài khu vực viền môi.

Nguyên nhân gây bệnh viêm môi

Viêm môi có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, bao gồm cả các nguyên nhân nguyên phát tại chỗ và nguyên nhân gây ra do các bệnh lý của cơ thể. Các nguyên nhân nguyên phát có thể bao gồm:

Tác động của ánh sáng: Tiếp xúc thường xuyên và trực tiếp với ánh nắng mặt trời có thể gây tổn thương cho lớp biểu bì môi. Nam giới có tỷ lệ mắc bệnh này cao hơn gấp ba lần so với nữ giới, và người da trắng thường dễ bị ảnh hưởng hơn. Thêm vào đó, việc hút thuốc lá và ăn trầu cũng có thể làm tăng nguy cơ viêm môi do tác động của ánh sáng.

Tác nhân tiếp xúc với da môi: Môi có thể tiếp xúc với các chất kích thích hoặc chất gây dị ứng như mỹ phẩm, kem đánh răng, nước súc miệng, chỉ nha khoa, các hợp chất tạo màu và mùi trong thực phẩm, và một số loại thức ăn khác.

Viêm môi do dị ứng với mỹ phẩm

Nhiễm trùng viêm môi: Nhiễm trùng viêm môi thường được gây ra bởi virus (như HSV, HPV, và varicella zoster), vi khuẩn có nguồn gốc từ vùng miệng (như săng giang mai, tụ cầu vàng, và liên cầu), ký sinh trùng Leishmania, hoặc nhiễm nấm (như candida).

Bệnh lý toàn thân liên quan đến da: Viêm môi có thể xuất hiện ở những người mắc các bệnh lý cơ địa của da như chàm hoặc vẩy nến.

Các dạng viêm môi thường gặp

Có nhiều dạng viêm môi thường gặp, mỗi loại có các triệu chứng và đặc điểm riêng biệt:

Viêm môi tiếp xúc: Thường xuất hiện vùng mép môi, có triệu chứng ngứa ngáy, sưng phù, đỏ, và khó chịu. Có thể thấy nốt đỏ và bọng nước nhỏ quanh mép môi, và nếu nặng có thể gây viêm loét.

Viêm môi nhiễm trùng: Thường gây viêm môi ở vùng mép, có thể ở dạng cấp tính hoặc mạn tính. Triệu chứng bao gồm sưng to, đỏ, đau, vết nứt ở mép môi, bong vảy, và ngứa.

Viêm môi ánh sáng: Viêm môi ánh sáng thường xảy ra ở môi dưới và thể hiện bằng da môi khô, nứt nẻ, đóng vảy, nhám, và dày sừng. Loại viêm môi này có thể là tiền triệu của các bệnh lý ung thư da.

Viêm môi u hạt: Tương tự như phản ứng quá mẫn chậm, thường xuất hiện ở vùng miệng và mặt. Ban đầu, có thể xuất hiện những u hạt nhỏ ở môi (thường ở môi dưới) mềm, không gây đau; sau đó chúng có thể trở nên cứng và dày mà vẫn không gây đau.

Viêm môi u hạt thường xuất hiện ở vùng miệng và mặt

Viêm môi bong vảy: Môi thường khô, đóng vảy, và bong tróc nhanh. Thường xảy ra do thói quen liếm môi, cắn môi hoặc trong trường hợp bệnh nhân có một số rối loạn tâm lý.

Viêm môi lành tính hay viêm da môi xâm nhập tương bào: Môi thường sưng đỏ, đau rát, nhưng không gây tổn thương loét hay nhiễm trùng. Bệnh này không có nguyên nhân cụ thể và thường xuất hiện lặp đi lặp lại mà không rõ nguyên nhân cụ thể.

Viêm môi mạn tính: Loại này hiếm gặp hơn, thường xảy ra ở môi dưới kèm theo viêm tuyến dầu hoặc tuyến nước bọt, gây đau, dính và rát môi.

Biện pháp điều trị viêm môi hiệu quả

Khi bị viêm môi, việc điều trị rất quan trọng và có thể bao gồm cả điều trị triệu chứng và điều trị nguyên nhân gây bệnh. Dưới đây là một số biện pháp mà bạn có thể thực hiện:

Điều trị không dùng thuốc

Loại bỏ nguyên nhân gây viêm: Hạn chế tiếp xúc với các chất gây dị ứng và kích thích, bao gồm mỹ phẩm, kem đánh răng, nước súc miệng và thực phẩm chứa nhiều chất tạo màu và mùi.

Thay đổi thói quen sinh hoạt: Tránh liếm môi, cắn môi hoặc rửa môi quá nhiều, vì những thói quen này có thể gây bong tróc da môi. Sử dụng ống hút để uống nước để bảo vệ môi khỏi các thức uống có thể gây tổn thương.

Điều trị bằng thuốc

Dùng thuốc dưỡng ẩm: Sử dụng các loại thuốc dưỡng ẩm như mupirocin hoặc tacrolimus trong trường hợp môi khô, bong tróc.

Sử dụng các loại dưỡng ẩm khi môi khô, bong tróc

Thuốc kháng histamin và corticoid: Sử dụng thuốc kháng histamin để giảm triệu chứng ngứa rát và thuốc corticoid tại chỗ để giảm viêm.

Thuốc chống nấm hoặc kháng sinh: Nếu viêm môi do nấm hoặc nhiễm trùng, sử dụng thuốc chống nấm như Miconazole hoặc Clotrimazole, hoặc các kháng sinh bôi như Mupirocin hoặc Fucidin.

Thuốc giảm đau: Trong trường hợp viêm môi gây đau rát nặng, có thể sử dụng thuốc giảm đau đường uống như Diclofenac hoặc Paracetamol.

Ngoài ra, trong trường hợp viêm môi nặng nề, có thể cần đến các biện pháp như chiếu laser, sử dụng dòng điện để loại bỏ vảy da bất thường (electrocautery), hoặc sử dụng các thuốc ức chế calcineurin. Điều quan trọng là xác định và điều trị nguyên nhân gây viêm môi, đặc biệt đối với những người có các bệnh lý toàn thân.

Tóm lại, viêm môi thường là một bệnh lành tính và có thể tự điều trị thông qua việc thay đổi dinh dưỡng, thói quen sinh hoạt và chăm sóc da. Tuy nhiên, trong trường hợp triệu chứng nặng và kéo dài, việc thăm khám và điều trị dưới sự hướng dẫn của bác sĩ là cần thiết.