Những tác động của tình trạng kháng kháng sinh đối với bệnh nhân ung thư

Bệnh nhân ung thư có nguy cơ nhiễm trùng cao do hệ thống miễn dịch suy yếu. Kháng kháng sinh (AMR) có thể ảnh hưởng tiêu cực đến bệnh nhân ung thư bằng cách giảm hiệu quả điều trị bằng thuốc chống ung thư, gây nhiễm trùng mãn tính và tăng nguy cơ tử vong.

Kháng kháng sinh là gì?

Kháng thuốc kháng sinh (AMR) xảy ra khi các loại vi khuẩn có được các đột biến gen theo thời gian và sau đó phát triển khả năng kháng lại các loại thuốc kháng sinh thường được sử dụng để tiêu diệt hoặc kìm hãm vi khuẩn. Điều này gây khó khăn cho việc điều trị các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn và ức chế chuỗi lây truyền của vi khuẩn.

Kháng kháng sinh xảy ra khi các loại vi khuẩn phát triển khả năng kháng lại các loại thuốc kháng sinh

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã tuyên bố AMR là một trong mười mối đe dọa sức khỏe cộng đồng toàn cầu hàng đầu. Việc sử dụng không phù hợp hoặc lạm dụng thuốc kháng sinh là nguyên nhân chính dẫn đến sự phát triển của AMR. Sự xuất hiện của các vi khuẩn kháng thuốc làm cho các phương pháp điều trị kháng sinh hiện tại không hiệu quả, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng đe dọa tính mạng con người như phẫu thuật, cấy ghép nội tạng và hóa trị liệu ung thư.

Tác động của AMR đối với việc quản lý ung thư

AMR có thể tác động tiêu cực đến kết quả điều trị ung thư và làm tăng tỷ lệ tử vong ở bệnh ung thư. Việc giảm số lượng và chức năng của các tế bào bạch cầu là dấu hiệu đặc trưng và gây ra tình trạng suy giảm miễn dịch. Các liệu pháp điều trị ung thư khác nhau như phẫu thuật, cấy ghép tủy xương, xạ trị và hóa trị giúp ức chế hệ thống miễn dịch của bệnh nhân ung thư.

Hiện trạng các loại bệnh nhiễm trùng

Nhiễm trùng là nguyên nhân chính khiến 1/5 bệnh nhân ung thư phải nhập viện điều trị. Các bệnh nhiễm trùng phổ biến nhất cần phải nhập viện là viêm phổi do vi khuẩn và nhiễm trùng huyết. Theo ước tính hiện nay, tỷ lệ tử vong do nhiễm trùng huyết nặng ở bệnh nhân ung thư là 8,5%.

Thuốc kháng sinh được coi là lựa chọn hàng đầu để điều trị nhiễm khuẩn ở bệnh nhân ung thư. Sự phát triển của vi khuẩn kháng thuốc gây gánh nặng cho việc điều trị ung thư, dẫn đến tiên lượng xấu và tăng tỷ lệ tử vong.

Tác động của AMR đối với liệu pháp miễn dịch ung thư

Do các tế bào ung thư có thể ẩn nấp và trốn tránh hệ thống miễn dịch của cơ thể, do đó, liệu pháp miễn dịch trong ung thư nhằm tăng cường khả năng phát hiện và tiêu diệt tế bào ung thư bằng cách kích hoạt hệ thống miễn dịch, đánh dấu tế bào ung thư đồng thời tấn công tiêu diệt chúng.

AMR có tỷ lệ xuất hiện cao hơn nếu được sử dụng kháng sinh trong thời gian dài

Có bằng chứng cho thấy liệu pháp ức chế kháng nguyên tế bào lympho T4 gây độc tế bào (ipilimumab) làm tăng tính nhạy cảm của bệnh nhân u ác tính đối với các bệnh nhiễm trùng cơ hội, bao gồm nhiễm aspergillosis xâm lấn, viêm gan do cytomegalovirus và viêm phổi do pneumocystis.

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng nguy cơ nhiễm trùng cao hơn đáng kể ở những bệnh nhân ung thư dùng thuốc ức chế miễn dịch, bao gồm cả corticosteroid và infliximab. Về các chất ức chế điểm kiểm soát miễn dịch, bằng chứng hiện có cho thấy nguy cơ nhiễm trùng nặng cao hơn ở những bệnh nhân được điều trị phối hợp với nivolumab và ipilimumab so với những người dùng pembrolizumab. Sự thay đổi này có thể là do sự khác biệt về mức độ nghiêm trọng từng trường hợp do thuốc gây ra.

Bệnh nhân ung thư bị nhiễm vi khuẩn chủ yếu phải điều trị kháng sinh kéo dài. Tuy nhiên, việc sử dụng kháng sinh phổ rộng trong thời gian dài có thể làm tăng đáng kể nguy cơ xuất hiện AMR. Điều này làm phức tạp thêm việc quản lý bệnh tật và tử vong liên quan đến ung thư.

Tại sao AMR là vấn đề chính trong điều trị và chăm sóc ung thư?

Ngoài tình trạng nhiễm trùng cộng đồng, bệnh nhân ung thư còn phải đối mặt với tình trạng nhiễm trùng bệnh viện, đây là một nguồn AMR chính khác, đặc biệt khiến cho việc điều trị nhiễm trùng cho nhóm bệnh nhân này trở nên càng khó khăn hơn. Nhiễm trùng bệnh viện cũng là lý do chính khiến bệnh nhân ung thư phải nhập viện tại khoa chăm sóc đặc biệt (ICU).

Kháng kháng sinh làm khả năng nhiễm trùng cao hơn

Tác động của AMR đối với kết quả chăm sóc bệnh ung thư

AMR có tác động tiêu cực đáng kể đến việc quản lý ung thư do bệnh nhân ung thư phụ thuộc nhiều vào kháng sinh để ngăn ngừa và điều trị nhiễm trùng. Mặc dù sự tiến bộ trong các cơ sở chăm sóc y tế đã làm tăng đáng kể tỷ lệ sống sót của bệnh nhân ung thư, nhưng các phương pháp điều trị hiện tại liên tục làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và phát triển AMR.

Theo các số liệu hiện có, khoảng 26% các bệnh nhiễm trùng phát sinh ở bệnh nhân ung thư sau khi hóa trị phát triển khả năng kháng kháng sinh dự phòng tiêu chuẩn. Người ta đã dự đoán rằng việc giảm hiệu quả kháng sinh từ 30 - 70% ở bệnh nhân ung thư huyết học sẽ dẫn đến 4.000 - 10.000 ca nhiễm trùng và 500 - 1.000 ca tử vong hàng năm ở Hoa Kỳ.

AMR gây nhiễm trùng đường tiết niệu

Những lý do phổ biến nhất dẫn đến nhiễm trùng kháng kháng sinh bao gồm tình trạng sức khỏe đã có từ trước, sử dụng kháng sinh trước đó, ống thông tiểu hoặc các nguồn khác liên quan đến nhiễm trùng tiết niệu. Đối với bệnh nhân ung thư, nhiễm trùng kháng kháng sinh làm tăng nguy cơ nhiễm trùng huyết kéo dài, nhiễm trùng lan rộng, nhập viện ICU và tử vong. Những kết quả không thuận lợi này được quan sát thấy ở cả bệnh nhân người lớn và trẻ em mắc bệnh ung thư máu hoặc khối u rắn.

Ở những bệnh nhân có khối u rắn, giảm bạch cầu trung tính liên quan đến hóa trị hoặc xạ trị, phá vỡ cấu trúc giải phẫu bởi các thiết bị y tế hoặc thủ thuật phẫu thuật và tắc nghẽn do khối u nguyên phát hoặc di căn là nguyên nhân chính gây nhiễm trùng.

AMR đã được phát hiện là có tác động cao hơn đối với bệnh nhân ung thư thuộc một số dân tộc nhất định, bao gồm người Mỹ gốc Phi, người Latinh và cộng đồng bản địa. Điều này có thể là do việc sử dụng nhiều thuốc kháng sinh không đúng chỉ định, không thể tiếp cận các cơ sở chăm sóc sức khỏe, tỷ lệ du lịch đến các quốc gia có gánh nặng AMR cao hơn và việc làm cao hơn trong sản xuất động vật thực phẩm.

AMR làm tăng đáng kể chi phí chăm sóc sức khỏe trên toàn cầu. Tại Hoa Kỳ, AMR ước tính tiêu tốn gần 20 tỷ USD cho chăm sóc sức khỏe và 35 tỷ USD mỗi năm do mất năng suất. Người ta đã quan sát thấy rằng những bệnh nhân ung thư bị nhiễm S. aureus kháng methicillin có nguy cơ phải nằm viện kéo dài gấp 3 lần so với những người không bị nhiễm loại vi khuẩn này, điều này càng làm tăng thêm chi phí chăm sóc sức khỏe.

Trên đây là những tác động của tình trạng kháng thuốc kháng sinh đối với bệnh nhân ung thư. Hy vọng bài viết sẽ cung cấp những thông tin hữu ích cho bạn đọc.

Có thể bạn quan tâm

Thông tin và sản phẩm gợi ý trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể. Xem thêm

Dược sĩ Đại họcNguyễn Chí Chương

Đã kiểm duyệt nội dung

Tốt nghiệp Đại Học Dược Hà Nội - chuyên môn Dược lâm sàng. Hiện đang là giảng viên cho Dược sĩ tại Nhà thuốc Long Châu.

Chủ đề:Kháng sinhUng thư

Các bài viết liên quan

Ung thư vú Luminal A: Khả năng đáp ứng với điều trị và tiên lượng sống

Chi tiết về phác đồ kháng sinh trị viêm phổi do phế cầu

Ung thư phổi tế bào nhỏ là gì? Triệu chứng và phương pháp điều trị hiện nay

Ung thư cổ tử cung giai đoạn 1 sống được bao lâu? Điều trị như thế nào?

Giải đáp băn khoăn: Tầm soát ung thư cổ tử cung bao lâu có kết quả?

Bệnh nhân ung thư nên ăn gì​? Gợi ý thực phẩm giúp tăng miễn dịch và hỗ trợ điều trị

Cách hạ sốt cho người bị ung thư: Lưu ý quan trọng giúp tránh biến chứng

Hình ảnh ung thư dạ dày qua nội soi: Những dấu hiệu nhận biết sớm

Bệnh ung thư kiêng loại hoa quả gì? Nên ăn những loại nào?

Trào ngược dạ dày bao lâu thì bị ung thư?