Huyết hư là gì? Nên làm gì khi bị huyết hư?

Huyết hư trong y học cổ truyền, là một tình trạng thiếu hụt máu hoặc máu không đủ chất lượng để nuôi dưỡng cơ thể, dẫn đến các triệu chứng như mệt mỏi, da dẻ xanh xao, chóng mặt và mất ngủ. Đây là một vấn đề sức khỏe quan trọng, bởi máu không chỉ mang lại dinh dưỡng và oxy cho các mô và cơ quan mà còn đóng vai trò thiết yếu trong cân bằng sinh lý cơ thể.

Huyết hư là gì?

Huyết hư và thiếu máu là hai khái niệm có liên quan mật thiết đến nhau trong y học cổ truyền và y học hiện đại, mặc dù chúng được hiểu và tiếp cận khác nhau. Thiếu máu là một tình trạng mà trong máu không có đủ tế bào “hồng cầu khỏe mạnh” để vận chuyển đầy đủ oxy đến các mô, trong khi huyết hư là khái niệm trong y học cổ truyền, đề cập đến tình trạng máu trong cơ thể không đủ về số lượng hoặc chất lượng để nuôi dưỡng cơ thể.

Trong y học hiện đại, một “hồng cầu khỏe mạnh” có hình dạng đặc trưng là đĩa lõm hai mặt, giúp nó linh hoạt đi qua các mao mạch hẹp và tăng khả năng khuếch tán khí. Hồng cầu trưởng thành không có nhân và thành phần chính của nó là hemoglobin, một chromoprotein quan trọng cho việc vận chuyển oxy và CO2, cũng như điều hòa thăng bằng kiềm-toan trong cơ thể. Thiếu máu được chẩn đoán khi nồng độ hemoglobin thấp hơn mức tiêu chuẩn cụ thể cho từng nhóm đối tượng, chẳng hạn như dưới 13g/dl ở nam giới và dưới 12g/dl ở nữ giới.

Trong y học cổ truyền, huyết hư thường được biểu hiện qua các triệu chứng như mệt mỏi, da dẻ xanh xao, chóng mặt, và mất ngủ. Nguyên nhân của huyết hư có thể là do chế độ dinh dưỡng không đầy đủ, mất máu, hoặc căng thẳng kéo dài. Việc hiểu rõ về huyết hư và thiếu máu không chỉ giúp chúng ta nhận diện và điều trị đúng cách mà còn phòng tránh hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và sức khỏe toàn diện.

Huyết hư là tình trạng thiếu máu

Nguyên nhân gây huyết hư

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thiếu máu, bao gồm thiếu nguyên liệu sản xuất hồng cầu, lỗi trong quá trình sản xuất hồng cầu, hoặc hồng cầu bị mất đi hoặc “chết sớm”. Các bệnh lý thiếu máu phổ biến nhất bao gồm thiếu máu thiếu sắt, thiếu máu do thiếu acid folic, thiếu máu do thiếu vitamin B12, Thalassemia, suy tủy xương và thiếu máu trong suy thận mạn. Nguyên nhân gây ra huyết hư rất đa dạng, bao gồm:

Chế độ dinh dưỡng kém: Thiếu các chất dinh dưỡng cần thiết như sắt, vitamin B12 và acid folic có thể dẫn đến sản xuất hồng cầu không đủ hoặc hồng cầu kém chất lượng.
Mất máu: Các tình trạng mất máu cấp tính hoặc mạn tính như chấn thương, phẫu thuật, kinh nguyệt nhiều, xuất huyết tiêu hóa, hoặc các bệnh lý gây chảy máu kéo dài.
Suy giảm chức năng tạng phủ: Theo y học cổ truyền, sự suy yếu của các tạng như tỳ, thận, và gan có thể làm giảm khả năng sinh huyết và quản lý huyết, dẫn đến huyết hư.
Bệnh lý mạn tính: Các bệnh lý như suy thận, bệnh gan mạn tính, suy tủy xương hoặc các bệnh tự miễn có thể ảnh hưởng đến quá trình sản xuất và duy trì hồng cầu.
Căng thẳng và mệt mỏi kéo dài: Căng thẳng tinh thần và thể chất kéo dài có thể làm suy yếu chức năng của các tạng phủ, dẫn đến suy giảm khả năng sản xuất và điều hòa huyết.
Nhiễm trùng và bệnh lý khác: Một số nhiễm trùng và bệnh lý khác có thể ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến sự sản xuất và chất lượng của hồng cầu.

Chế độ ăn uống không đủ chất dinh dưỡng sẽ gây thiếu máu

Nên làm gì khi bị huyết hư?

Khi bị thiếu máu, việc giải quyết tình trạng này cần được thực hiện một cách toàn diện và đúng cách. Dưới đây là các phương pháp chính để giải quyết thiếu máu:

Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng: Ăn thực phẩm giàu sắt như thịt đỏ, gan, hải sản, rau xanh (rau bina, cải xoăn), đậu, hạt, và ngũ cốc. Thực phẩm như thịt, cá, trứng, sữa và các sản phẩm từ sữa. Ăn các loại rau lá xanh, trái cây, các loại hạt, và ngũ cốc tăng cường. Uống nước cam hoặc ăn trái cây giàu vitamin C (cam, kiwi, dâu tây) giúp cải thiện hấp thu sắt.
Sử dụng thực phẩm chức năng và thuốc bổ: Thuốc bổ sung sắt nên được kê đơn khi chế độ ăn không đủ để cung cấp lượng sắt cần thiết. Bổ sung vitamin B12 và acid folic bằng dạng thuốc hoặc viên bổ sung khi cần thiết.
Điều trị các nguyên nhân cơ bản: Điều trị bệnh lý gây mất máu như loét dạ dày, bệnh trĩ, hoặc các bệnh lý gây xuất huyết. Các bệnh như suy thận, bệnh gan, hoặc bệnh tự miễn cần được quản lý và điều trị tốt.
Truyền máu: Truyền máu trong các trường hợp thiếu máu nghiêm trọng, truyền máu có thể là biện pháp cấp cứu để cung cấp hồng cầu khỏe mạnh ngay lập tức.
Thay đổi lối sống: Giảm căng thẳng và nghỉ ngơi đầy đủ để giảm tải cho cơ thể và giúp quá trình sản xuất máu diễn ra hiệu quả hơn. Tập thể dục nhẹ nhàng, tăng cường tuần hoàn máu và sức khỏe tổng quát.
Tham vấn y học cổ truyền: Sử dụng các bài thuốc và liệu pháp cổ truyền như bài thuốc bổ huyết (đương quy, thục địa) và các phương pháp như châm cứu, xoa bóp.

Sử dụng các loại thực phẩm chức năng bổ sung thêm sắt

Việc điều trị huyết hư cần được thực hiện dưới sự hướng dẫn của bác sĩ để đảm bảo hiệu quả và an toàn. Theo dõi và tái khám định kỳ cũng rất quan trọng để đánh giá tiến triển và điều chỉnh phương pháp điều trị kịp thời.

Xem thêm:

Bật mí 5 thực phẩm bồi bổ khí huyết cho phụ nữ an toàn
Các bệnh về máu và cách nhận biết