Nguyên nhân và triệu chứng hội chứng ruột kích thích

Thói quen đại tiện tốt là sự đảm bảo cho một cuộc sống khỏe mạnh, nhưng một số người có thể gặp rắc rối với triệu chứng hội chứng ruột kích thích như tiêu chảy, táo bón hoặc thậm chí xen kẽ giữa hai bệnh này và vì thế đã làm phiền cuộc sống hàng ngày của họ.

Hội chứng ruột kích thích là gì?

Hội chứng ruột kích thích (IBS) là một rối loạn chức năng đường ruột thường do nhiều yếu tố gây ra, dẫn đến tương tác ruột-não bất thường. Bệnh này có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng phổ biến hơn ở người trẻ và trung niên (18 - 59 tuổi).

IBS không phải là ung thư và không chuyển thành ung thư, đồng thời nguy cơ phát triển ung thư là rất thấp, ngay cả khi bạn mắc bệnh này liên tục trong nhiều năm. Hơn nữa, căn bệnh này không dẫn đến bệnh viêm ruột.

Hội chứng ruột kích thích là một rối loạn chức năng đường ruột

Triệu chứng hội chứng ruột kích thích

Sự khởi đầu của hội chứng ruột kích thích chủ yếu là đau bụng và đại tiện bất thường, kèm theo những thay đổi về tần suất và/hoặc đặc tính của phân, diễn ra mãn tính, tái phát và không liên tục. Các loại phổ biến bao gồm:

Hội chứng ruột kích thích dạng tiêu chảy: Tiêu chảy kéo dài hoặc ngắt quãng, phân nhỏ, nhão và có nhiều chất nhầy, thường không có máu. Hầu hết chúng xuất hiện vào buổi sáng hoặc sau bữa ăn, số lần tiêu chảy thường không quá 10 lần một ngày.
Hội chứng ruột kích thích dạng táo bón: Nó thường đi kèm với cảm giác đi tiêu không hết sau khi đại tiện, tiêu chảy và táo bón có thể xảy ra luân phiên. Hầu hết bệnh nhân có tình trạng chung tốt, nhưng có thể bị đau bụng và/hoặc đau hậu môn.
Hội chứng ruột kích thích dạng hỗn hợp.
Hội chứng ruột kích thích dạng không xác định.

Các triệu chứng không cố định và có thể bao gồm chướng bụng, đau bụng,... Đau bụng thường xảy ra ở vùng bụng dưới, và vị trí của cơn đau cũng có thể thay đổi, ít cơn đau hơn vào ban đêm. Sự khởi phát và kéo dài không đều và thường hết sau khi đại tiện. Ngoài ra, có thể kèm theo các triệu chứng ở đường tiêu hóa trên như khó tiêu, ợ chua, ợ nóng, trào ngược,… hoặc các triệu chứng ngoài đường ruột như mệt mỏi, đi tiểu thường xuyên, tiểu gấp, đau bụng kinh. Hội chứng ruột kích thích là một bệnh không lây nhiễm và bạn nên đi khám sớm dựa trên tình trạng và triệu chứng thực tế của mình.

Khi bệnh nhân có các triệu chứng tái phát thường xuyên hoặc không cố định sau đây thì nên đến bệnh viện để kiểm tra kịp thời:

Tần suất đi tiêu bất thường (đại tiện 3 lần mỗi ngày hoặc 3 lần mỗi tuần).
Đặc điểm phân bất thường (phân vón cục/cứng hoặc phân nhiều nước).
Bất thường trong quá trình đi đại tiện (căng thẳng, khẩn cấp, cảm giác đại tiện không hết); phân nhầy.
Đầy hơi hoặc cảm giác chướng bụng.

Đau bụng và đại tiện bất thường là triệu chứng khởi đầu của IBS

Nguyên nhân gây ra triệu chứng hội chứng ruột kích thích

Nguyên nhân chính xác vẫn chưa được phát hiện và nó được coi là rối loạn chức năng đường ruột, nghĩa là không tìm thấy bất thường nào khi kiểm tra thể chất cẩn thận hoặc xét nghiệm bổ sung hệ thống tiêu hóa, không bị viêm và không có khối u hoặc ung thư. Các triệu chứng của tình trạng này được cho là do sự co thắt bất thường của các cơ trơn lót thành ruột. Hiện nay người ta cho rằng nó là kết quả của sự tương tác của nhiều yếu tố, gây ra sự tương tác bất thường giữa não và ruột, từ đó gây ra hàng loạt triệu chứng về đường tiêu hóa.

Quá mẫn cảm đường tiêu hóa

Quá mẫn nội tạng là cơ chế bệnh sinh cốt lõi của hội chứng ruột kích thích và đóng vai trò quan trọng trong sự xuất hiện và phát triển của bệnh. Bệnh nhân mắc hội chứng ruột kích thích có ngưỡng chịu đau do căng đại trực tràng thấp hơn đáng kể so với người bình thường và dễ gặp các triệu chứng như chướng bụng, đau bụng.

Nhu động ruột bất thường

Ở những bệnh nhân mắc hội chứng ruột kích thích, nhu động ruột có thể tăng, giảm hoặc co thắt và có thể phản ứng quá mức với các động lực như ăn uống, giãn nở ruột, hormone hoặc chất trong thành ruột và có thể xảy ra nhiều lần.

Nhu động ruột phản ứng quá mức với các động lực

Bất thường hệ thần kinh

Bệnh nhân mắc hội chứng ruột kích thích có những bất thường về cảm giác và rối loạn điều hòa hệ thần kinh trung ương. Hội chứng ruột kích thích có thể được coi là một phản ứng quá mẫn đối với trục não-ruột, bao gồm hệ thần kinh ruột và hệ thần kinh trung ương.

Nhiễm trùng đường ruột

Ngày càng có nhiều nghiên cứu lâm sàng cho thấy hội chứng ruột kích thích có thể là một trong những kết quả của viêm đường tiêu hóa cấp tính hoặc mãn tính, và sự khởi phát của hội chứng ruột kích thích có liên quan đến mức độ nghiêm trọng của nhiễm trùng và thời gian sử dụng kháng sinh.

Mất cân bằng vi khuẩn đường ruột

Số lượng vi khuẩn ruột Lactobacilli, Firmicutes và Bifidobacteria trong ruột của bệnh nhân mắc hội chứng ruột kích thích dạng tiêu chảy giảm đáng kể và số lượng Bacteroidetes tăng lên, trong khi số lượng Veillonella tăng lên ở những bệnh nhân mắc hội chứng ruột kích thích dạng táo bón. Sự mất cân bằng vi khuẩn đường ruột đóng một vai trò quan trọng trong cơ chế bệnh sinh của bệnh này.

Rối loạn tâm thần

Bệnh nhân mắc hội chứng ruột kích thích thường đi kèm với các triệu chứng như lo lắng và trầm cảm. Ngoài ra, các sự kiện căng thẳng cấp tính và mãn tính, chẳng hạn như thất nghiệp, người thân qua đời, lạm dụng tình dục,... có thể gây ra hoặc làm nặng thêm các triệu chứng hội chứng ruột kích thích.

Stress có thể làm nặng thêm các triệu chứng hội chứng ruột kích thích

Yếu tố nguy cơ

Các yếu tố như viêm dạ dày-ruột, không dung nạp thức ăn, căng thẳng mãn tính, phẫu thuật và một số loại thuốc là những yếu tố chính gây ra hoặc làm trầm trọng thêm các triệu chứng.

Điều trị hội chứng ruột kích thích

Điều trị hội chứng ruột kích thích chủ yếu tập trung vào việc cải thiện triệu chứng, cải thiện chất lượng cuộc sống của bệnh nhân và loại bỏ những lo lắng. Các phương pháp điều trị chính bao gồm thay đổi thói quen sinh hoạt và chế độ ăn uống, điều trị bằng thuốc, trị liệu tâm lý và hành vi,... Các phương pháp điều trị cụ thể dựa trên tình trạng cá nhân của bệnh nhân và bác sĩ sẽ xây dựng chiến lược điều trị toàn diện cho từng cá nhân.

Mặc dù hội chứng ruột kích thích có diễn biến lâu dài và tái phát nhưng tiên lượng nhìn chung tương đối tốt và hầu hết các triệu chứng của bệnh nhân đều biến mất trong vòng một năm.

Các phương pháp điều trị cụ thể dựa trên tình trạng cá nhân của bệnh nhân

Hội chứng ruột kích thích là một căn bệnh mạn tính có thể kéo dài vài năm hoặc suốt đời mà không gây suy giảm sức khỏe. Dù bệnh kéo dài nhiều năm, không nguy hiểm đến tính mạng nhưng có thể gây ra nhiều lo lắng cho bệnh nhân. Bệnh nhân có thể rất lo lắng về lý do tại sao triệu chứng hội chứng ruột kích thích không khỏi trong thời gian dài, ngay cả khi đã điều trị.

Xem thêm:

Chẩn đoán và điều trị hội chứng ruột kích thích
Lồng ruột ở trẻ em: Dấu hiệu nhận biết và cách xử lý

Có thể bạn quan tâm

Thông tin và sản phẩm gợi ý trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể. Xem thêm

Dược sĩ Đại họcNguyễn Mỹ Huyền

Đã kiểm duyệt nội dung

Dược sĩ Đại học có nhiều năm kinh nghiệm trong việc tư vấn Dược phẩm và hỗ trợ giải đáp thắc mắc về Bệnh học. Hiện đang là giảng viên cho Dược sĩ tại Nhà thuốc Long Châu.

Xem thêm thông tin

Chủ đề:ruột kích thíchRuột

Các bài viết liên quan

Hội chứng ruột kích thích sau nhiễm trùng: Nguy cơ, triệu chứng và cách điều trị

Cấy ghép vi khuẩn đường ruột là gì? Những điều cần biết về phương pháp này

Bệnh dính ruột có nguy hiểm không?

Ruột người dài bao nhiêu? Cấu tạo và chức năng của ruột

Có những điểm đau ruột thừa nào?

Nguyên nhân ruột echo dày và những điều cần lưu ý

Xuất huyết đường ruột: Nguyên nhân, triệu chứng và cách khắc phục

Lồng ruột ở trẻ em: Dấu hiệu nhận biết và cách xử lý

Dấu hiệu nhiễm trùng đường ruột mà bạn không nên bỏ qua

Chẩn đoán và điều trị hội chứng ruột kích thích