EQ thấp là gì? Những dấu hiệu thường thấy ở người có EQ thấp

Trong xã hội hiện đại, thành công không chỉ dựa vào IQ (trí thông minh) mà còn phụ thuộc nhiều vào EQ (trí tuệ cảm xúc) – một yếu tố ngày càng được đánh giá cao. Tuy nhiên, không phải ai cũng may mắn sở hữu chỉ số EQ lý tưởng. Vậy đâu là nguyên nhân dẫn đến EQ thấp và làm thế nào để cải thiện? Hãy cùng Long Châu khám phá chi tiết qua bài viết dưới đây.

EQ thấp là gì? Nguyên nhân dẫn đến EQ thấp

EQ viết tắt của Emotional Quotient (trí tuệ cảm xúc), là khả năng nhận diện, thấu hiểu và kiểm soát cảm xúc của chính mình, cũng như tương tác cảm xúc với người khác. Người có EQ thấp thường gặp khó khăn trong việc nhận diện cảm xúc, phản ứng không phù hợp trước các tình huống, và thiếu sự đồng cảm trong các mối quan hệ.

Nguyên nhân dẫn đến EQ thấp:

Yếu tố di truyền: Một số người có khuynh hướng bẩm sinh khó kiểm soát cảm xúc hoặc kỹ năng giao tiếp và đồng cảm kém. Những yếu tố di truyền này có thể ảnh hưởng đến cách não bộ xử lý cảm xúc.
Môi trường sống: Thiếu sự hỗ trợ về mặt cảm xúc trong gia đình, chẳng hạn như cha mẹ không biểu đạt cảm xúc hoặc không dạy con cái cách đối mặt với cảm xúc, có thể khiến EQ không được phát triển toàn diện. Ngoài ra, một môi trường sống căng thẳng hoặc thiếu tích cực cũng góp phần làm giảm khả năng xử lý cảm xúc.
Giáo dục: Hệ thống giáo dục hiện nay thường ưu tiên phát triển trí thông minh logic (IQ) hơn là kỹ năng cảm xúc (EQ). Việc thiếu các chương trình giáo dục tập trung vào phát triển kỹ năng cảm xúc khiến nhiều người không có cơ hội rèn luyện và cải thiện EQ.
Các yếu tố khác: Các sự kiện căng thẳng hoặc chấn thương tâm lý, chẳng hạn như mất mát, bạo lực hoặc bị bỏ rơi, có thể ảnh hưởng lâu dài đến khả năng xử lý và quản lý cảm xúc.
Bệnh lý: Một số bệnh lý, bao gồm rối loạn lo âu, trầm cảm hoặc rối loạn phát triển thần kinh, cũng có thể làm suy giảm khả năng phát triển EQ.

Người EQ thấp thường gặp khó khăn trong việc cảm nhận cảm xúc

Những nguyên nhân trên đều có thể tác động mạnh mẽ đến trí tuệ cảm xúc, nhưng với các biện pháp can thiệp phù hợp, EQ có thể được cải thiện và nâng cao, giúp người mắc đạt được sự cân bằng tốt hơn trong cuộc sống cá nhân và xã hội.

Những dấu hiệu thường thấy ở người có EQ thấp là gì?

Người có trí tuệ cảm xúc (EQ) thấp thường gặp khó khăn trong việc nhận biết và quản lý cảm xúc của mình cũng như tương tác với người khác. Dưới đây là những dấu hiệu thường thấy ở người có EQ thấp

Luôn cố chấp và khăng khăng mình đúng

Người có EQ thấp thường thể hiện sự cố chấp trong các cuộc tranh luận. Họ kiên quyết bảo vệ quan điểm cá nhân, từ chối lắng nghe hoặc xem xét ý kiến của người khác, thậm chí phớt lờ các lập luận và bằng chứng rõ ràng mà đối phương đưa ra. Việc thừa nhận sai lầm hoặc chấp nhận rằng người khác đúng là điều rất hiếm gặp ở họ.

Người có EQ thấp thường tự cho mình là đúng

Thay vì tìm kiếm giải pháp hay sự đồng thuận, họ tập trung vào việc giành chiến thắng trong cuộc tranh luận, bất chấp hậu quả hoặc cảm xúc của những người liên quan.

Thiếu sự quan tâm đến cảm xúc của người khác

Người có EQ thấp thường thiếu nhạy cảm trước cảm xúc của những người xung quanh. Họ không nhận ra, thậm chí phớt lờ tác động từ lời nói hoặc hành động của mình, dẫn đến việc vô tình gây tổn thương hoặc khiến người khác khó chịu.

Vì không ý thức được điều này, họ thường bất ngờ khi biết ai đó cảm thấy giận dữ hoặc không hài lòng với mình. Thậm chí, họ có thể tỏ ra khó chịu khi người khác bày tỏ cảm xúc hoặc mong muốn được thấu hiểu.

Hành xử thiếu tinh tế và đồng cảm

Người có chỉ số EQ thấp thường thiếu nhạy cảm trong việc điều chỉnh lời nói và hành động sao cho phù hợp với tình huống. Họ có thể đưa ra những nhận xét thiếu tế nhị hoặc hành động không đúng lúc. Thay vì nhận ra lỗi của mình, họ có thể biện minh rằng những người xung quanh quá nhạy cảm hoặc khó tính.

Sự thiếu đồng cảm này khiến họ không thể cảm nhận và hòa nhịp với bầu không khí cảm xúc của môi trường xung quanh, dẫn đến những phản ứng không phù hợp, làm tăng khoảng cách trong các mối quan hệ.

Thường xuyên đổ lỗi cho người khác

Người có chỉ số EQ thấp thường gặp khó khăn trong việc tự chịu trách nhiệm cho hành động của mình. Khi xảy ra sự cố do lỗi cá nhân, họ thường tìm cách đổ lỗi cho người khác hoặc viện dẫn các yếu tố khách quan để biện minh.

Nếu bị chỉ trích hoặc quy trách nhiệm, họ không chỉ oán trách mà còn phàn nàn rằng hoàn cảnh đã buộc họ phải hành động như vậy, đồng thời trách ngược lại mọi người vì không thấu hiểu khó khăn mà họ đang đối mặt.

Người có chỉ số EQ thấp thường hay có hành vi đổ lỗi cho người khác

Khó khăn trong việc xử lý tình huống cảm xúc

Một trong những biểu hiện rõ ràng của người có chỉ số EQ thấp là khả năng đối mặt kém với các tình huống liên quan đến cảm xúc. Họ thường gặp khó khăn trong việc thấu hiểu những cảm xúc mãnh liệt, dù là của bản thân hay của người khác.

Để né tránh việc phải đối diện, họ có xu hướng tránh xa những tình huống cảm xúc phức tạp. Việc che giấu cảm xúc thật cũng là một đặc điểm phổ biến ở những người này, thay vì bày tỏ hoặc xử lý cảm xúc một cách lành mạnh.

Dễ mất kiểm soát cảm xúc

Người có chỉ số EQ thấp thường gặp khó khăn trong việc nhận biết và kiểm soát cảm xúc của bản thân, dẫn đến việc dễ dàng bộc phát cảm xúc một cách dữ dội.

Họ thường không hiểu rõ cảm giác thực sự của mình hoặc nguyên nhân gây ra sự khó chịu, khiến những phản ứng của họ trở nên bất ngờ và đôi khi quá mức. Những cơn bùng phát cảm xúc không kiểm soát là biểu hiện thường thấy ở những người có trí tuệ cảm xúc thấp.

Khó duy trì tình bạn thân thiết

Người có chỉ số EQ thấp thường gặp khó khăn trong việc duy trì các mối quan hệ bạn bè thân thiết. Tình bạn sâu sắc đòi hỏi sự chia sẻ cảm xúc, hành động quan tâm, hỗ trợ và thấu hiểu lẫn nhau, tất cả đều bắt nguồn từ cảm xúc và tình cảm. Tuy nhiên, những người có EQ thấp thường khó cảm nhận và thể hiện những yếu tố này, khiến họ khó xây dựng và duy trì mối quan hệ bạn bè gần gũi.

Chỉ tập trung vào bản thân trong cuộc trò chuyện

Trong các cuộc trò chuyện, người có EQ thấp thường chỉ chú trọng vào việc bày tỏ quan điểm cá nhân mà không dành đủ thời gian lắng nghe người khác.

Dù có vẻ như đang đặt câu hỏi hay thể hiện sự quan tâm, họ vẫn luôn tìm cách chuyển hướng cuộc trò chuyện về phía mình. Khi người khác chia sẻ câu chuyện, họ thường phản ứng theo cách cho thấy mình đã biết rõ hoặc đã trải qua những trải nghiệm tương tự.

Những cách khắc phục tình trạng EQ thấp

EQ không phải là một yếu tố cố định, mà là một kỹ năng có thể được trau dồi và phát triển theo thời gian. Dưới đây là một số phương pháp và lời khuyên cụ thể giúp cải thiện tình trạng này:

Tăng cường tự nhận thức (Self-awareness)

Lắng nghe cảm xúc: Dành thời gian nhận diện và phân tích cảm xúc bản thân, hiểu rõ chúng phát sinh từ đâu và ảnh hưởng thế nào đến tâm trạng hoặc hành động.
Viết nhật ký cảm xúc: Ghi lại những cảm xúc hàng ngày, xác định nguyên nhân, bối cảnh và tác động. Điều này giúp bạn có cái nhìn rõ ràng hơn về trạng thái cảm xúc của mình.
Tự vấn bản thân: Đặt câu hỏi như "Mình đang cảm thấy gì?", "Vì sao mình lại có cảm xúc này?" để đào sâu hiểu biết về bản thân.
Xin phản hồi: Hỏi ý kiến từ bạn bè, gia đình hoặc đồng nghiệp để hiểu cách mình thể hiện cảm xúc trong mắt người khác.
Chú ý ngôn ngữ cơ thể: Quan sát các biểu hiện thể chất khi cảm xúc xuất hiện, như tim đập nhanh, đổ mồ hôi hay run, để nhận biết cảm xúc kịp thời.

Dành thời gian để lắng nghe cảm xúc bản thân

Rèn luyện tự điều chỉnh (Self-regulation)

Hít thở sâu: Sử dụng kỹ thuật thở để làm dịu thần kinh khi cảm thấy căng thẳng hoặc tức giận.
Đếm ngược: Đếm từ 10 hoặc 20 để tạm thời làm gián đoạn cảm xúc bùng nổ, giúp bản thân có thời gian suy nghĩ.
Tạm dừng: Tránh phản ứng ngay lập tức bằng cách dành vài phút suy nghĩ về cách hành động phù hợp.
Tìm kiếm sự hỗ trợ: Tâm sự với người đáng tin cậy hoặc nhờ chuyên gia tư vấn để quản lý cảm xúc hiệu quả hơn.
Tập thể dục: Vận động cơ thể không chỉ cải thiện sức khỏe mà còn giúp giải tỏa căng thẳng và nâng cao tâm trạng.

Nâng cao động lực bản thân (Motivation)

Đặt mục tiêu: Xây dựng các mục tiêu cụ thể, thực tế và thường xuyên theo dõi tiến độ để duy trì sự tập trung.
Tự thưởng: Khích lệ bản thân bằng những phần thưởng nhỏ mỗi khi đạt được thành tựu, dù là nhỏ nhất.
Tư duy tích cực: Tập trung vào những điều tích cực trong cuộc sống và duy trì thái độ lạc quan.
Tìm nguồn cảm hứng: Đọc sách, xem phim, nghe nhạc hoặc tìm đến những câu chuyện thành công để giữ tinh thần phấn chấn.
Học hỏi từ thất bại: Xem thất bại như bài học để cải thiện và phát triển bản thân thay vì bỏ cuộc.

Phát triển đồng cảm (Empathy)

Lắng nghe chủ động: Lắng nghe với sự tập trung và chân thành, không ngắt lời và sẵn sàng đặt mình vào vị trí của người nói.
Đặt câu hỏi: Đặt câu hỏi phù hợp để hiểu rõ hơn về cảm xúc, suy nghĩ và hoàn cảnh của người khác.
Quan sát: Chú ý đến biểu cảm, ngôn ngữ cơ thể và cách giao tiếp của đối phương để nắm bắt cảm xúc mà họ không nói ra.
Tưởng tượng: Thử đặt mình vào hoàn cảnh của người khác để cảm nhận những gì họ đang trải qua.
Tập trung vào điểm chung: Xây dựng sự gắn kết thông qua việc tìm ra những điểm tương đồng giữa bạn và người khác.

Hãy đặt mình vào vị trí người khác để thấu hiểu cảm xúc của họ

Cải thiện kỹ năng xã hội (Social skills)

Giao tiếp hiệu quả: Rèn luyện cách diễn đạt rõ ràng, lịch sự và truyền đạt thông điệp một cách tích cực.
Lắng nghe tích cực: Thể hiện sự quan tâm chân thành khi lắng nghe người khác bằng cách đặt câu hỏi hoặc đưa ra phản hồi phù hợp.
Xây dựng mối quan hệ: Chủ động làm quen, duy trì các mối quan hệ và tạo dựng mạng lưới xã hội chất lượng.
Học cách giải quyết xung đột: Sử dụng các phương pháp hòa giải để giải quyết mâu thuẫn một cách xây dựng.
Hợp tác làm việc nhóm: Tham gia các hoạt động nhóm để rèn luyện khả năng hợp tác, chia sẻ ý tưởng và làm việc hiệu quả cùng người khác.

Cải thiện EQ là một quá trình lâu dài và đòi hỏi sự kiên trì, nhưng kết quả sẽ là những mối quan hệ tốt đẹp hơn, khả năng kiểm soát cảm xúc tốt hơn và một cuộc sống tinh thần khỏe mạnh hơn.

Hy vọng thông qua bài viết trên, bạn đã có cái nhìn rõ ràng hơn về EQ thấp và cách cải thiện tình trạng này. Mặc dù EQ thấp có thể ảnh hưởng đến các mối quan hệ và hiệu quả công việc, nhưng với những biện pháp và chiến lược cải thiện phù hợp, bạn hoàn toàn có thể nâng cao khả năng nhận thức và quản lý cảm xúc của mình.

Thông tin và sản phẩm gợi ý trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể. Xem thêm

Dược sĩ Đại họcNguyễn Thị Hồng Nhung

Đã kiểm duyệt nội dung

Tốt nghiệp đại học Khoa Dược. Có kinh nghiệm hơn 10 năm trong lĩnh vực Dược phẩm, tư vấn thuốc và thực phẩm chức năng. Hiện đang là giảng viên cho Dược sĩ tại Nhà thuốc Long Châu.

Xem thêm thông tin

Chủ đề:Rèn luyện trí tuệSức khỏe tinh thần

Các bài viết liên quan

Tự hào câu ca, văn hóa nước nhà

Ái kỷ trong giao tiếp: Khi cuộc trò chuyện chỉ còn là sân khấu một người

Phân biệt ADHD và tự kỷ: Một số điểm tương đồng và khác biệt

Soulmate là gì? Khám phá mối liên kết đặc biệt trong tình yêu

Tâm lý tự dằn vặt bản thân gây ảnh hưởng đến sức khỏe như thế nào?

Làm sao để vượt qua cảm giác hối hận một cách nhẹ nhàng nhất?

Cảm xúc tích cực​ là gì? Cách nuôi dưỡng cảm xúc tích cực​

Áp lực học tập: Nguyên nhân, hậu quả và cách giải tỏa hiệu quả

Tâm lý con gái sau khi chia tay​: Sự thật có thể khiến bạn bất ngờ!

Ám thị tâm lý là gì? Ứng dụng của ám thị tâm lý trong đời sống