Động mạch cảnh là gì? Nhận biết các triệu chứng liên quan đến bệnh động mạch cảnh

Các mạch máu giàu oxy được dẫn đến cơ quan và mô ở vùng đầu, cổ, não được thông qua hệ thống động mạch cảnh. Trong trường hợp động mạch cảnh bị tắc nghẽn hoặc xuất hiện cục máu đông, sự ngăn chặn này có thể tạo ra trở ngại đối với quá trình tuần hoàn máu và dẫn đến những vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.

Tìm hiểu động mạch cảnh là gì?

Động mạch cảnh hay còn được biết đến là động mạch chính cung cấp máu cho não, mặt và cổ, có hai phân nhánh chung nằm ở mỗi bên cổ bao gồm động mạch cảnh chung trái và động mạch cảnh chung bên phải.

Những đường động mạch cảnh chung này bắt đầu từ ngực trên và hướng đến hộp sọ. Trên đường đi, mỗi động mạch cảnh chia thành động mạch cảnh trong và động mạch cảnh ngoài.

Động mạch cảnh trong

Động mạch cảnh trong xuất phát từ chỗ phân nhánh hai bên cổ và đi qua cổ đến khi chạm đến đáy hộp sọ. Mỗi động mạch cảnh trong sau đó đi qua một lỗ trong hộp sọ, được biết đến là ống động mạch cảnh, là ranh giới phân chia giữa phần nội sọ và ngoại sọ của động mạch. Khi bên trong hộp sọ, động mạch cảnh trong theo một đường cong quanh co.

Mỗi động mạch cảnh trong tạo ra nhiều nhánh bên trong hộp sọ, cung cấp máu cho não và mắt. Các nhánh bao gồm động mạch nhãn khoa, động mạch não trước, động mạch não giữa, động mạch thông sau.

Động mạch cảnh ngoài

Động mạch cảnh ngoài bắt đầu từ chỗ phân nhánh hai bên cổ và đi lên theo bên cổ về phía tai. Phần gần tai chia thành hai nhánh là động mạch hàm trên và động mạch thái dương bề ngoài.

Mỗi động mạch cảnh ngoài có tám nhánh, cung cấp máu cho nhiều cấu trúc ở cổ và mặt. Các nhánh này bao gồm động mạch tuyến giáp trên, động mạch lưỡi, động mạch hầu lên, động mạch mặt, động mạch nhĩ thất sau, động mạch chẩm, động mạch hàm trên và động mạch thái dương bề mặt.

Cả hai hệ thống động mạch cảnh trong và ngoài tạo ra một mạng lưới nhánh động mạch nhỏ hơn, mang máu đến khắp đầu và cổ nuôi dưỡng các cơ quan.

Động mạch cảnh là động mạch chính có vai trò quan trọng trong cơ thể

Những biểu hiện phổ biến của bệnh động mạch cảnh

Bệnh động mạch cảnh thể hiện sự co hẹp lại của các động mạch cảnh, thường là kết quả của sự tích tụ chất béo và mảng bám cholesterol. Khi gặp tình trạng này, người bệnh có nguy cơ mắc bệnh đột quỵ, dễ dẫn đến tử vong.

Triệu chứng của bệnh có thể không thể hiện ra một cách rõ ràng. Đôi khi, dấu hiệu đầu tiên của bệnh là cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA) hoặc đột quỵ. TIA là trạng thái mất máu đột ngột và tạm thời đến một vùng não, thường kéo dài từ vài phút đến một giờ. Những triệu chứng biến mất hoàn toàn trong khoảng 24 giờ và có thể phục hồi.

Triệu chứng của cơn thiếu máu não thoáng qua hoặc đột quỵ bao gồm:

Yếu đột ngột, vụng về hoặc liệt ở một bên tay hoặc chân;
Giảm khả năng tập trung hay sự nhầm lẫn;
Mất khả năng chuyển động;
Tê hoặc mất cảm giác ở mặt, cánh tay hoặc chân;
Đau đầu, ngất xỉu, chóng mặt;
Khả năng nói rõ ràng hoặc nói lắp;
Mờ mắt hoặc mất thị lực tạm thời.

Bệnh động mạch cảnh có thể dẫn đến tình trạng đột quỵ ở người bệnh

Nguyên nhân chính gây bệnh động mạch cảnh

Tương tự như các động mạch cung cấp máu cho tim, động mạch cảnh có thể bị xơ vữa hoặc cứng động mạch bên trong. Sự biến đổi này dẫn đến giảm lưu lượng máu lên não và tăng khả năng xuất hiện cơn đột quỵ.

Cơn đột quỵ tương tự như cơn đau tim, xảy ra khi dòng máu bị cắt đứt tại một khu vực của não. Nếu tình trạng thiếu máu kéo dài hơn 3 - 6 giờ, tổn thương thường trở nên vĩnh viễn. Đột quỵ có thể xảy ra trong các trường hợp sau:

Đoạn động mạch dẫn máu đến não bị vỡ do xơ vữa động mạch;
Động mạch bị co lại nặng;
Mảng bám trong động mạch vỡ và di chuyển đến các động mạch nhỏ hơn của não;
Hình thành cục máu đông và tắc nghẽn mạch máu.

Đột quỵ cũng có thể do các nguyên nhân khác ngoài bệnh động mạch cảnh. Chảy máu đột ngột trong não (xuất huyết não) là một ví dụ và các nguyên nhân khác có thể bao gồm:

Rung tâm nhĩ;
Tăng huyết áp;
Bệnh cơ tim;
Xuất huyết trong khoang dịch tủy sống;
Tắc nghẽn các động mạch nhỏ bên trong não.

Các yếu tố rủi ro làm hình thành bệnh động mạch cảnh bao gồm:

Tăng huyết áp;
Lối sống ít vận động;
Tuổi tác;
Mức lipid bất thường hoặc cholesterol cao;
Hút thuốc;
Kháng insulin;
Béo phì;
Bệnh đái tháo đường;
Tiền sử gia đình về bệnh động mạch vành, xơ vữa động mạch, bệnh động mạch cảnh.

Có nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra bệnh động mạch cảnh

Bệnh động mạch cảnh nguy hiểm thế nào?

Hệ thống tuần hoàn của cơ thể hình thành một mạng lưới các ống dẫn máu (chứa chất dinh dưỡng và oxy) đến tất cả các bộ phận của cơ thể. Hiện tượng hẹp động mạch cảnh xảy ra khi động mạch cảnh bị tắc nghẽn. Sự tắc nghẽn này xuất phát từ một chất được gọi là mảng bám (cặn cholesterol béo). Khi mảng bám ngăn chặn dòng chảy bình thường của máu qua động mạch cảnh, nguy cơ mắc bệnh đột quỵ tăng cao. Quá trình tích tụ mảng bám này được biết đến là xơ vữa động mạch.

Bệnh nhân có thể gặp phải hẹp động mạch cảnh ở một trong hai động mạch ở cổ hoặc ở cả hai. Tình trạng này trở nên nghiêm trọng hơn theo thời gian nếu không được điều trị, dẫn đến đột quỵ và các biến chứng nghiêm trọng, gây tử vong cho người bệnh.

Tỷ lệ mắc bệnh này được đánh giá lên đến 5%. Theo Hiệp hội Đột quỵ Hoa Kỳ, đột quỵ đứng ở vị trí thứ 5 trong danh sách các bệnh lý gây tử vong. Hẹp động mạch thường phát triển theo thời gian và khi tuổi tác tăng lên, nguy cơ mắc bệnh và đột quỵ cũng tăng lên.

Phương pháp điều trị bệnh động mạch cảnh

Phương pháp điều trị bệnh động mạch cảnh tập trung vào mục tiêu ngăn chặn đột quỵ và cách tiếp cận cụ thể phụ thuộc vào mức độ tắc nghẽn trong động mạch cảnh.

Đối với tắc nghẽn nhẹ đến trung bình, bác sĩ sẽ hướng dẫn bệnh nhân thay đổi trong lối sống như giảm cân, bỏ hút thuốc lá, giảm muối, ăn uống lành mạnh và tập thể dục đều đặn.
Việc sử dụng thuốc để kiểm soát huyết áp hoặc giảm cholesterol cũng được khuyến nghị. Bác sĩ sẽ chỉ định sử dụng aspirin hàng ngày hoặc thuốc làm loãng máu khác để ngăn chặn cục máu đông.
Trong trường hợp tắc nghẽn nghiêm trọng hoặc khi đã xảy ra cơn thiếu máu não thoáng qua hoặc đột quỵ, phương pháp can thiệp được áp dụng để loại bỏ tắc nghẽn và tái thông động mạch cảnh. Các phương pháp này bao gồm cắt nội mạc động mạch cảnh hoặc tạo hình và đặt stent động mạch cảnh.

Bệnh động mạch cảnh gây ra nhiều biến chứng, cần phải điều trị sớm

Như vậy, Nhà thuốc Long Châu vừa chia sẻ kiến thức quan trọng về động mạch cảnh là gì. Hy vọng thông tin này sẽ giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về động mạch cảnh cũng như các triệu chứng, nguyên nhân gây ra bệnh liên quan đến động mạch cảnh từ đó có biện pháp phòng ngừa và chăm sóc sức khỏe tốt hơn.

Có thể bạn quan tâm

Thông tin và sản phẩm gợi ý trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể. Xem thêm

Dược sĩ Đại học Nguyễn Tuấn Trịnh

Đã kiểm duyệt nội dung

Từng làm ở Viện ISDS, nhiều năm cộng tác với CDC Thái Nguyên triển khai dự án phòng chống HIV/AIDS, 2 năm cộng tác với WHO.

Xem thêm thông tin

Chủ đề:Cơ thể ngườiđộng mạch

Các bài viết liên quan

Bị đau xương ức khi mang thai: Nguyên nhân và cách cải thiện hiệu quả

Động mạch chày trước: Cấu tạo, chức năng và những bệnh lý thường gặp

Động mạch trụ: Cấu trúc giải phẫu, chức năng và các bệnh lý liên quan

Có những phương pháp điều trị hẹp động mạch cảnh nào? Vì sao cần can thiệp sớm?

Cấu tạo môi và vai trò đặc biệt trong cơ thể con người

Râu là gì? Ý nghĩa của sự hình thành râu trên cơ thể con người

Móng chân: Cấu tạo, chức năng và những vấn đề sức khỏe thường gặp

Tế bào Schwann​ là gì? Cấu trúc, chức năng và bệnh lý liên quan

Cơ ức đòn chũm là gì? Cách giãn cơ hiệu quả ngay tại nhà

5 bài tập cho cơ trán giúp giảm nếp nhăn, cải thiện độ săn chắc