Nguyên nhân nhiễm vi khuẩn campylobacter và cách phòng ngừa

Y tế và an toàn thực phẩm trở thành ưu tiên hàng đầu, do đó việc nghiên cứu và hiểu rõ về các nguy cơ lây nhiễm từ vi khuẩn là mối quan tâm quan trọng. Nhiễm vi khuẩn Campylobacter đã trở thành mối lo ngại với y tế toàn cầu. Hãy cùng Nhà thuốc Long Châu tìm hiểu chi tiết về loại vi khuẩn này để biết cách ngăn chặn những biến chứng có thể gây ra bởi Campylobacter.

Vi khuẩn campylobacter là gì?

Vi khuẩn campylobacter là một nhóm vi khuẩn có đặc điểm nhất định, với campylobacter jejuni là một biểu hiện phổ biến của nhóm này. Đây là các vi khuẩn nhỏ, mảnh, có cấu trúc gram âm, và có hình dấu phẩy nhọn ở cả hai đầu, đặc biệt nổi bật với sự di động bởi một lông ở một đầu. Vi khuẩn này không sinh nha bào và thường khó nuôi cấy trên môi trường nhân tạo, đặc biệt là với yêu cầu về điều kiện vi hiếu khí (micro-aerophile). C.jejuni phát triển tốt ở nhiệt độ 37 độ C, nhưng có hiệu suất cao hơn ở 42 độ C và không phát triển ở 25 độ C.

Campylobacter jejuni chủ yếu gây ra nhiễm trùng tại ruột non và thường được liên kết với trạng thái ngộ độc thực phẩm. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc gây bệnh và có thể tạo ra những tác động không mong muốn cho sức khỏe khiến cho quá trình điều trị và quản lý trở nên phức tạp.

Vi khuẩn campylobacter khu trú tại ruột non

Triệu chứng nhiễm vi khuẩn campylobacter

Các dấu hiệu bắt đầu xuất hiện trong khoảng 1 - 10 ngày sau khi tiếp xúc với vi khuẩn, thường là trong khoảng 3 - 5 ngày, và có thể thể hiện ở mức độ nhẹ hoặc nặng. Những triệu chứng mà người bệnh có thể gặp phải bao gồm:

Tiêu chảy, có thể đi kèm với máu;
Co thắt dạ dày;
Sốt, có thể cao;
Nôn mửa;
Co giật, đặc biệt trong các trường hợp nặng.

Một số người có thể phải đối mặt với các biến chứng như hội chứng ruột kích thích, tê liệt tạm thời và viêm khớp. Trong một số trường hợp, vi khuẩn campylobacter có thể xâm nhập vào máu, gây ra nhiễm trùng nặng, đe dọa tính mạng, đặc biệt là đối với những người có hệ miễn dịch suy giảm như người mắc các rối loạn máu, HIV/AIDS hoặc đang trong quá trình hóa trị.

Vi khuẩn campylobacter gây triệu chứng tiêu chảy

Nguyên nhân

Nguyên nhân gây nhiễm vi khuẩn campylobacter thường xuất phát từ việc tiêu thụ thực phẩm chưa qua chế biến hoặc chưa nấu chín, đặc biệt là thịt gia cầm. Vi khuẩn có thể xâm nhập vào cơ thể khi người tiêu dùng ăn thịt gia cầm chưa đủ nấu chín hoặc tiêu thụ các sản phẩm thực phẩm khác bị nhiễm khuẩn từ thịt gia cầm sống.

Hầu hết vi khuẩn campylobacter tồn tại trong hệ tiêu hóa của động vật, bao gồm gia cầm và gia súc, thậm chí có thể có mặt trong các vật nuôi như chó và mèo. Sữa tươi chưa được tiệt trùng cũng có khả năng là nguồn lây nhiễm khuẩn campylobacter.

Ở các quốc gia đang phát triển, vi khuẩn này cũng có thể xuất hiện trong hệ thống nước sinh hoạt và nước thải. Thường xuyên, tình trạng nhiễm vi khuẩn campylobacter thể hiện dưới dạng các trường hợp cá biệt. Tuy nhiên, đôi khi, nó có thể lan rộng thành các ổ dịch khi nhiều người cùng nhiễm khuẩn qua các nguồn lây nhiễm chung.

Ngoài ra, lây truyền từ người sang người cũng có thể xảy ra thông qua tiếp xúc với phân và miệng, cũng như trong quan hệ tình dục, mặc dù thường xuyên xảy ra khi cần một lượng lớn vi khuẩn campylobacter để gây bệnh. Lây truyền campylobacter qua đường tình dục không thường xuyên và không xảy ra ở nam giới có quan hệ tình dục với nam giới. Mặc dù vậy, trong các trường hợp đặc biệt, nguồn lây nhiễm có thể khó xác định.

Thịt gia cầm sống có thể chứa campylobacter

Các biến chứng

Bệnh tiêu chảy gây ra bởi vi khuẩn C. jejuni thường liên quan đến sự phát triển của hội chứng Guillain-Barré (GBS) do sự phản ứng chéo giữa kháng thể chống C. jejuni và các thành phần bề mặt của dây thần kinh ngoại vi. Mặc dù tỷ lệ xảy ra GBS chỉ ước tính là 1 trường hợp mỗi 2000 trường hợp mắc C. jejuni, khoảng 25 - 40% bệnh nhân mắc GBS đã từng nhiễm C. jejuni.

Các biến chứng khác có thể xuất hiện sau nhiễm khuẩn bao gồm viêm khớp sau nhiễm (phản ứng), đặc biệt là ở bệnh nhân HLA-B27 dương tính, có thể xuất hiện trong vài ngày đến vài tuần sau khi trải qua cơn bệnh tiêu chảy do C. jejuni. Ngoài ra, có thể xuất hiện các biến chứng như viêm túi mật, thiếu máu tan máu, hội chứng tan máu ure huyết cao, viêm màng ngoài tim, viêm ruột non miễn dịch, sảy thai và các vấn đề về bệnh não.

Nhiễm trùng khu trú, chẳng hạn như viêm nội tâm mạc, viêm màng não và viêm khớp nhiễm khuẩn là hiện tượng hiếm khi xảy ra với C. jejuni nhưng lại phổ biến hơn với vi khuẩn C. fetus.

Phương pháp chẩn đoán và điều trị nhiễm khuẩn campylobacter

Thực hiện việc cấy phân và đôi khi nuôi cấy máu là phương pháp chẩn đoán để phân biệt giữa nhiễm vi khuẩn campylobacter và viêm loét đại tràng, yêu cầu một đánh giá vi sinh học chi tiết. Việc cấy phân thường được thực hiện đồng thời với việc nuôi cấy máu đối với những bệnh nhân có dấu hiệu nhiễm trùng khu trú hoặc bệnh lý nghiêm trọng. Bạch cầu xuất hiện khi thực hiện nhuộm soi phân.

Ngoài ra, các xét nghiệm phân nhanh và phân tử kháng nguyên cũng là các phương pháp chẩn đoán có sẵn. Trong trường hợp này, tình trạng tự tổn thương có thể tự khỏi mà không cần điều trị cụ thể, ngoại trừ việc bù nước và điện giải để ngăn chặn mất nước do tiêu chảy và nôn mửa.

Cần lưu ý rằng, trừ khi có ý kiến của bác sĩ, không nên sử dụng thuốc cầm tiêu chảy hoặc chống nôn. Những triệu chứng này thường là biểu hiện của cơ thể đang tự "làm sạch" vi khuẩn gây bệnh ra khỏi cơ thể.

Việc sử dụng kháng sinh được khuyến cáo trong các trường hợp vi khuẩn đã xâm nhập vào niêm mạc ruột và gây tổn thương, hoặc để loại trừ hoàn toàn vi khuẩn gây bệnh trong cơ thể (khi mầm bệnh vẫn tồn tại nhưng không gây triệu chứng).

Tuy nhiên, những đối tượng có nguy cơ nhiễm khuẩn campylobacter nặng có thể cần sự can thiệp của thuốc kháng sinh, bao gồm người trên 65 tuổi, phụ nữ mang thai và những người có hệ miễn dịch yếu như bị rối loạn máu, AIDS hoặc đang hóa trị.

Cách phòng ngừa vi khuẩn campylobacter

Bạn có thể tham khảo một số cách phòng ngừa nhiễm vi khuẩn campylobacter dưới đây:

Chế biến thực phẩm với quy tắc vệ sinh, nấu thịt gia cầm đảm bảo nhiệt độ ít nhất là 74ºC.
Hâm nóng thực phẩm và sữa tiệt trùng để loại bỏ vi khuẩn có thể tồn tại trong thực phẩm.
Rửa tay kỹ trước khi nấu ăn và sau khi tiếp xúc với thịt gia cầm hoặc các loại thịt sống. Giữ thịt tươi sống cách xa các loại thực phẩm khác và sử dụng thớt riêng biệt cho thực phẩm sống và thực phẩm đã chín.
Rửa tay sau khi tiếp xúc với thú cưng hoặc phân của chúng.
Rửa tay cẩn thận sau khi sử dụng nhà vệ sinh, đặc biệt là khi bị tiêu chảy.

Những biện pháp này đều nhằm mục đích ngăn chặn sự lây lan của vi khuẩn campylobacter và bảo vệ sức khỏe cá nhân.

Trên đây là những nguyên nhân nhiễm vi khuẩn campylobacter và cách phòng ngừa. Xây dựng lối sống lành mạnh, ăn chín uống sôi là cách tốt nhất để đầy lùi campylobacter khỏi môi trường sống của chúng ta.

Xem thêm:

Triệu chứng nhiễm trùng vi khuẩn klebsiella pneumoniae
Triệu chứng bệnh nhân nhiễm vi khuẩn kháng Carbapenem