Lưu ý khi phối hợp kháng sinh trong điều trị các bệnh nhiễm khuẩn

Mỗi loại kháng sinh đều có những ưu nhược điểm nhất định. Các tác dụng phụ này có thể tăng lên khi dùng phối hợp kháng sinh. Vì vậy, việc sử dụng phối hợp kháng sinh trong điều trị cũng cần tuân thủ nguyên tắc phối hợp kháng sinh hợp lý.

Việc sử dụng phối hợp kháng sinh cần tuân thủ nguyên tắc phối hợp kháng sinh hợp lý

Vai trò của phối hợp kháng sinh trong điều trị

Trong một số trường hợp cụ thể, việc phối hợp kháng sinh có thể mang lại những lợi thế nhất định như giảm khả năng xuất hiện các chủng kháng thuốc, điều trị nhiễm trùng do nhiều vi khuẩn gây ra cùng lúc, tăng khả năng diệt khuẩn. Tuy nhiên, chỉ nên dùng kháng sinh kết hợp với những trường hợp thực sự cần thiết sau:

Người bệnh bị nhiễm một hoặc nhiều loại vi khuẩn cùng một lúc.

Bệnh nhân bị nhiễm một chủng vi khuẩn cụ thể cần kết hợp nhiều loại kháng sinh mới cho kết quả tốt.

Bệnh nhân lao, phong, viêm nội tâm mạc, bệnh brucellosis...

Bệnh nhân bị nhiễm trùng nặng không rõ nguyên nhân hoặc không kịp chờ đợi kết quả xét nghiệm.

Tác dụng phụ không mong muốn khi kết hợp thuốc kháng sinh

Nhược điểm của việc sử dụng nhiều loại kháng sinh trong điều trị cũng có nhiều tác hại. Việc sử dụng một loại thuốc cũng đã gây ra tác dụng phụ cho người dùng, nếu sử dụng nhiều loại thuốc cùng một lúc thì tác dụng phụ có thể tăng lên.

Ví dụ, aminoglycosid là một nhóm thuốc gây tác dụng phụ đầy hơi, buồn nôn. Nếu dùng thêm metronidazole, loại thuốc gây cảm giác mệt mỏi có thể khiến người bệnh phải chịu tác dụng phụ gấp đôi. Rõ ràng việc phối hợp thuốc trong trường hợp này là không tốt, bệnh nhân khó có được kết quả điều trị như ý.

Phức tạp hơn nữa là trường hợp kết hợp thuốc mà cơ chế hoạt động của chúng không tương tác với nhau. Một ví dụ là sự kết hợp giữa penicillin và tetracycline được sử dụng để điều trị viêm màng não. Tetracycline là một loại thuốc ức chế tiểu đơn vị 30S của ribosom trong quá trình tổng hợp protein, nhưng bị cản trở bởi penicillin. Vì vậy, chúng ta phải tránh kết hợp hai loại kháng sinh này.

Nhược điểm của việc sử dụng nhiều loại kháng sinh trong điều trị cũng có nhiều tác hại

Khi nào nên dùng phối hợp kháng sinh?

Thông thường, phác đồ đa thuốc chỉ được sử dụng khi bệnh nhân có nguy cơ bị nhiễm khuẩn nặng hoặc lan rộng mà chưa thể xác định ngay vi khuẩn nào đã gây ra bệnh. Trong khi nghi ngờ, người ta có thể đưa ra nhiều phán đoán về loại vi khuẩn cùng gây bệnh.

Do đó, trong trường hợp nhiễm trùng phổi nặng, nên kết hợp kháng sinh nhóm ß-lactam, ví dụ như co amoxiclav, cefotaxime, cefuroxime hay ceftriaxone với một kháng sinh macrolide như clarithromycin vì chúng sẽ giúp tăng cường tác dụng của nhau.

Sự kết hợp này có hiệu quả chống lại các vi khuẩn thông thường của đường hô hấp và các vi khuẩn ít điển hình hơn như mycoplasma pneumoniae, legionella pneumophila.

Đối với nhiễm trùng trong ổ bụng, nguyên nhân thường gặp nhất là do đồng nhiễm vi khuẩn hiếu khí và kỵ khí. Do đó, kháng sinh metronidazol thường được khuyến cáo kết hợp với các kháng sinh phổ rộng như cefotaxime, ciprofloxacin, gentamicin để bao phủ tất cả các mầm bệnh có thể gây bệnh.

Điều quan trọng cần lưu ý là nhiễm trùng trong ổ bụng hay chính xác hơn là viêm phúc mạc là một bệnh nhiễm trùng nặng có thể dẫn đến tử vong nếu không được xử lý đúng cách. Đối với các bệnh nhiễm trùng quan trọng như viêm màng trong tim, trước tiên người bệnh thường phải điều trị đa thuốc. Một ví dụ là sự kết hợp giữa penicillin và gentamicin để điều trị viêm nội tâm mạc do ruột. Sự kết hợp này có hiệu quả hơn so với chỉ dùng penicillin. Phác đồ này cũng có tác dụng khi chúng ta điều trị viêm nội tâm mạc do tụ cầu.

Thị trường thuốc kháng sinh ngày nay rất đa dạng về chủng loại, giá cả, mẫu mã nên khó phân biệt đâu là hàng chất lượng. Bạn có thể tham khảo thuốc Klavunamox trị nhiễm khuẩn của hãng Atabay, Thổ Nhĩ Kỳ. Thuốc Klavunamox hộp 625mg điều trị nhiễm khuẩn có thành phần chính là amoxicillin và axit clavulanic.

Thuốc Klavunamox hộp 625mg có thành phần chính là amoxicillin và axit clavulanic

Thuốc Klavunamox hộp 625mg điều trị nhiễm khuẩn được chỉ định điều trị các bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp, nhiễm khuẩn da và mô mềm, bàng quang, niệu đạo, âm đạo… Hiện sản phẩm này đã có mặt tại hệ thống các nhà thuốc Long Châu, bạn có thể liên hệ với nhân viên nhà thuốc để biết thông tin chi tiết về sản phẩm và chương trình khuyến mãi nhé.

Tóm lại, việc phối hợp kháng sinh cần được dùng theo đúng phác đồ phối hợp kháng sinh, đúng liều lượng, đúng khoảng cách dùng thuốc và chỉ đúng thời gian quy định khi thực sự cần thiết để hạn chế nguy cơ người bệnh kháng lại thuốc kháng sinh. Việc lạm dụng thuốc kháng sinh có thể gây ra nhiều ảnh hưởng đến sức khỏe, vì vậy người bệnh nên lựa chọn cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và kê đơn phù hợp.

Thuý Nguyễn