Công dụng ít người biết của cây gạc nai

Cây gạc nai với hình dáng thanh mảnh, lá xanh mướt là một trong những loại cây dại phổ biến được tìm thấy trên khắp các vùng quê. Tuy được biết đến chủ yếu là thức ăn cho gia súc, nhưng ít ai biết rằng cây gạc nai cũng mang trong mình những giá trị y học cổ truyền. Trong bài viết này, chúng ta sẽ khám phá sâu hơn về cây gạc nai, từ nguồn gốc đến các ứng dụng trong y học cổ truyền.

Đặc điểm cây gạc nai

Cây gạc nai được biết đến với nhiều tên gọi như cần trôi, ráng gạc nai, hay quyết gạc nai, thuộc vào họ gạc nai (Ceratopteridaceae) và có tên khoa học là Ceratopteris thalictroides (L.) Brongn. Mặc dù ban đầu được biết đến là thức ăn cho gia súc, nhưng ít ai biết rằng gạc nai cũng được sử dụng trong y học cổ truyền với nhiều tác dụng và công dụng quý giá.

Gạc nai có những đặc điểm sau đây:

Thuộc loài Dương xỉ thân rễ, mọc thẳng đứng.
Lá mọc thành túm, có cuống lá dày, mọng nước, trần và xốp. Phiến lá không sinh sản hay dựng đứng, có khía ở cây non và xẻ lông chim hai lần ở cây trưởng thành, giống như lá rau cần. Lá chét bậc nhất mọc so le, có gân lá hình mạng và mang bộ phận sinh sản (phiến sinh sản) ở mặt dưới.
Túi bào tử của gạc nai có hình cầu, không có cuống, khi soi bào tử có hình bốn cạnh, màu vàng nhạt.
Mùa sinh sản của cây thường vào khoảng tháng 6 - 8.

Cây gạc nai hay còn gọi cần trôi, ráng gạc nai hay quyết gạc nai

Chi Ceratopteris Brongn có tổng cộng 8 loài, sống dưới nước và phân bố chủ yếu ở những vùng khí hậu nhiệt đới. Tại Việt Nam, chỉ có 1 loài cây gạc nai được ghi nhận. Ngoài ra, loại cây này cũng phổ biến ở một số quốc gia khác như Thái Lan, Ấn Độ, và miền Nam Trung Quốc.

Tại Việt Nam, gạc nai thường mọc ở vùng núi hoặc trung du, đặc biệt là ở những nơi có độ cao dưới 1000m như vùng núi Tam Đảo,Hòa Bình, Phú Thọ, Ba Vì, Cao Bằng,... Cây gạc nai thích hợp với môi trường đất ngập nước như bờ suối, ruộng nước gần chân núi và các vùng lầy lội trong thung lũng hoặc nơi có bóng râm. Đặc điểm nổi bật của cây gạc nai là khả năng sinh trưởng mạnh mẽ và tái sinh tự nhiên thông qua bộ phận bào tử.

Công dụng của cây gạc nai

Dưới đây là một số ứng dụng phổ biến của cây gạc nai trong các lĩnh vực khác nhau:

Cây thủy sinh

Cây gạc nai thường được sử dụng làm cây thủy sinh trong các hồ cá, ao nuôi cá hoặc các hệ thống thủy sinh khác. Nhờ khả năng sinh trưởng mạnh mẽ và tạo ra các khóm cây dày đặc, loài cây này không chỉ làm đẹp cảnh quan mà còn mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Cây giúp cung cấp bóng râm, tạo môi trường sống và ẩn náu cho các loài cá, đồng thời giảm sự phát triển của tảo. Ngoài ra, cây còn giúp tăng cường lượng oxy trong nước, cải thiện chất lượng nước và duy trì hệ sinh thái cân bằng trong hồ thủy sinh.

Cây gạc nai được sử dụng làm cây thủy sinh trong các hồ cá

Lọc nước

Gạc nai được sử dụng trong quá trình lọc nước tự nhiên hoặc trong các hệ thống lọc nước nhân tạo để cải thiện chất lượng nước, giúp giữ cho môi trường nước luôn sạch sẽ và an toàn nhờ khả năng hấp thụ các chất cặn bẩn, chất hữu cơ và các chất dinh dưỡng dư thừa trong nước

Trang trí và cảnh quan

Với hình dáng đẹp và lá xanh tươi mát, gạc nai là lựa chọn lý tưởng để trang trí và tạo điểm nhấn trong các cảnh quan sân vườn, hồ cá và ao nuôi. Với khả năng sinh trưởng mạnh mẽ và màu sắc bắt mắt, cây gạc nai tạo ra một không gian xanh mát, mang đến cảm giác thư giãn cho người thưởng ngoạn. Ngoài ra, cây còn góp phần tạo điểm nhấn estetik, làm nổi bật vẻ đẹp tự nhiên và sự sống động cho không gian xung quanh, biến các khu vườn hay khu vực nước trở nên hấp dẫn và sinh động hơn.

Dược liệu

Theo truyền thống, gạc nai được cho là có tác dụng chữa trị nhiều vấn đề sức khỏe khác nhau. Chẳng hạn, cây gạc nai thường được sử dụng để điều trị các bệnh viêm xoang, ho, đau răng và các rối loạn tiêu hóa. Ngoài ra, người ta còn dùng cây này để giúp giải độc cơ thể và tăng cường sức đề kháng.

Tuy nhiên, mặc dù có nhiều báo cáo về công dụng của cây trong y học dân gian, nhưng vẫn cần có thêm các nghiên cứu khoa học cụ thể để xác định chính xác các thành phần hoạt tính và hiệu quả y tế của cây. Việc nghiên cứu này không chỉ giúp khẳng định các công dụng truyền thống mà còn mở ra những tiềm năng mới trong việc sử dụng cây gạc nai trong y học hiện đại.

Cây gạc nai được sử dụng như một nguồn dược liệu quý giá

Nghiên cứu khoa học

Cây gạc nai cũng là đối tượng nghiên cứu quan trọng trong các lĩnh vực sinh thái học, sinh học và các ngành khoa học liên quan đến cây thủy sinh. Nó được sử dụng làm mô hình cho các nghiên cứu về quá trình sinh trưởng, phân bố địa lý và tương tác sinh thái của cây thủy sinh trong các hệ sinh thái nước ngọt. Thông qua những nghiên cứu này, các nhà khoa học có thể hiểu rõ hơn về vai trò của gạc nai trong môi trường tự nhiên, cũng như cách nó ảnh hưởng và tương tác với các loài sinh vật khác và chất lượng nước.

Gợi ý bài thuốc từ cây gạc nai

Chữa rắn độc cắn

Cách 1: Chuẩn bị 30g cây gạc nai và 30g dây thần thông (bao gồm cả lá). Đem hai loại dược liệu này giã nát, sau đó chiết lấy phần nước uống. Phần bã còn lại dùng để đắp lên vị trí bị rắn cắn. Bài thuốc này giúp giảm đau và ngăn ngừa nhiễm trùng.

Cách 2: Chuẩn bị hỗn hợp gồm 30g cây gạc nai, 30g rau đắng biển, 30g dây mơ lông, 30g lá mướp đắng, 20g đọt non cây sậy và 20g rau má. Đem tất cả các nguyên liệu tươi này giã nát, sau đó chiết lấy phần nước để uống và phần bã để đắp lên vùng da bị rắn cắn. Phương pháp này giúp giải độc, giảm sưng tấy và ngăn ngừa biến chứng do nọc độc gây ra.

Bài thuốc từ cây gạc nai chữa rắn độc cắn hiệu quả

Những bài thuốc dân gian này được sử dụng trong các trường hợp khẩn cấp khi chưa có sẵn điều kiện tiếp cận với y tế hiện đại và việc tham khảo ý kiến của chuyên gia y học cổ truyền trước khi áp dụng là rất cần thiết để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

Chữa hen suyễn

Nguyên liệu: Chuẩn bị các dược liệu sau với số lượng bằng nhau (từ 20 - 30g mỗi loại): Cây gạc nai, rễ tầm sét, hoa cúc vạn thọ, nhân trần, thài lài tía, rễ bạch đồng nữ và tinh tre mỡ.

Cách thực hiện: Đem tất cả các nguyên liệu đã chuẩn bị sắc với khoảng 400ml nước cho đến khi nước cạn còn 100ml thì ngưng. Lọc lấy phần nước chứa gạc nai và các dược liệu khác, chia làm 2 lần uống trong ngày.

Bài thuốc này được truyền lại từ kinh nghiệm dân gian của người dân vùng đồng bằng sông Cửu Long, giúp giảm triệu chứng hen suyễn và cải thiện hô hấp. Tuy nhiên, trước khi sử dụng bài thuốc, nên tham khảo ý kiến của thầy thuốc để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

Cây gạc nai không chỉ là một loại cây thủy sinh phổ biến mà còn mang nhiều giá trị y học và ứng dụng thực tiễn trong cuộc sống, từ việc trang trí cảnh quan, lọc nước, đến việc sử dụng làm dược liệu trong y học cổ truyền. Hy vọng qua bài viết của Nhà thuốc Long Châu, bạn đã có cái nhìn toàn diện hơn về cây gạc nai, hiểu rõ hơn về công dụng cũng như cách dùng cây chữa bệnh.

Xem thêm:

Có nên ăn trái cây thay bữa sáng không?
Các bài thuốc chữa bệnh từ cây trúc nhự

Có thể bạn quan tâm

Thông tin và sản phẩm gợi ý trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể. Xem thêm

Dược sĩ Đại họcNguyễn Thanh Hải

Đã kiểm duyệt nội dung

Tốt nghiệp Đại học Dược Hà Nội, với hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Dược phẩm. Hiện là giảng viên giảng dạy các môn Dược lý, Dược lâm sàng,...

Xem thêm thông tin

Chủ đề:Dược liệu thảo dược

Các bài viết liên quan

Cây diệp hạ châu có mấy loại? Tác dụng, liều dùng, lưu ý khi sử dụng

Yến sào nhân sâm có tác dụng gì? Những ai nên dùng yến sào nhân sâm?

Uống diệp hạ châu nhiều có tốt không? Công dụng của diệp hạ châu

Cà gai leo công dụng là gì? Cách sử dụng cà gai leo hiệu quả và an toàn

Gan nhiễm mỡ độ 2 uống lá gì? Gợi ý các loại lá giúp thanh lọc gan giảm mỡ tự nhiên

Lòng đỏ trứng gà ngâm rượu có tác dụng gì? Sự thật bạn cần biết để đảm bảo an toàn và hiệu quả

Tác dụng phụ của cây cỏ ngọt: Những điều cần biết trước khi sử dụng

Vạn diệp là gì? Những công dụng của vạn diệp đối với sức khỏe

Xông lá ngải cứu có tác dụng gì? Cách xông ngải cứu tốt cho sức khỏe và sắc đẹp

Trứng ngải cứu có tác dụng gì? Ai nên và không nên sử dụng