Xử lý cấp cứu mất nước nặng sau sốc ở trẻ

Chúng ta thường nhận thấy mất nước là một biến chứng nghiêm trọng phát sinh từ các tình trạng như tiêu chảy, sốt cao kéo dài và nôn mửa. Tuy nhiên, nhiều nguyên nhân khác có thể dẫn đến mất nước, nếu nghiêm trọng có thể gây ra hậu quả khôn lường cho sức khỏe. Nhận biết sớm và chẩn đoán chính xác tình trạng mất nước ở trẻ em là rất quan trọng để điều trị hiệu quả và ngăn ngừa các biến chứng.

Sốc là gì?

Trước khi tìm hiểu các hướng dẫn xử lý cấp cứu mất nước nặng sau sốc ở trẻ, chúng ta cần biết sốc ở trẻ là gì.

Sốc có thể gây ra rối loạn chuyển hóa ở trẻ

Sốc là tình trạng giảm lưu lượng máu và cung cấp oxy đến các cơ quan ngoại vi, dẫn đến hoạt động trao đổi chất của tế bào và cơ quan bị suy giảm. Sốc giảm thể tích là tình trạng sốc do thể tích tuần hoàn giảm đột ngột, dẫn đến giảm tưới máu mô (thiếu oxy tế bào) và rối loạn chuyển hóa tế bào. Tình trạng thiếu oxy tế bào kéo dài sẽ dẫn đến tổn thương tế bào cơ quan. Nếu muộn, bệnh nhân có thể tử vong.

Nguyên nhân gây sốc thường là chảy máu nặng. Đôi khi, sốc giảm thể tích có thể do mất huyết tương hoặc mất nước nghiêm trọng do các vấn đề về hệ tiêu hóa (tiêu chảy cấp), thận hoặc da. Bệnh có thể nặng hơn nếu người bệnh mắc các bệnh phối hợp như bệnh thận, bệnh tim mạch, tiểu đường.

Các triệu chứng của sốc giảm thể tích bao gồm co mạch ngoại vi (da lạnh, ẩm ướt, tứ chi, môi, tai tím và lạnh), mạch nhanh, nhẹ, hạ huyết áp, thở nhanh, thiểu niệu (lượng nước tiểu dưới 15 ml/h), thay đổi trạng thái tâm thần (lú lẫn, mê sảng, hôn mê, hôn mê).

Các biện pháp xử lý cấp cứu mất nước nặng sau sốc ở trẻ bao gồm phát hiện sớm và điều trị kịp thời, bổ sung ngay lượng nước đã mất cho bệnh nhi. Lưu ý là việc nhận biết sớm và can thiệp y tế kịp thời là rất quan trọng để ngăn ngừa các biến chứng và cải thiện kết quả ở những bệnh nhân bị sốc.

Chẩn đoán mất nước ở trẻ em

Mất nước ở trẻ em thường được định nghĩa như sau:

Nhẹ: Không có thay đổi về huyết động (khoảng 5% trọng lượng cơ thể ở trẻ em và 3% ở thanh thiếu niên).
Trung bình: Nhịp tim nhanh (khoảng 10% trọng lượng cơ thể ở trẻ nhỏ và 5 đến 6% ở thanh thiếu niên).
Nặng: Hạ huyết áp kèm rối loạn tưới máu (khoảng 15% trọng lượng cơ thể ở trẻ nhỏ và 7 đến 9% ở thanh thiếu niên).

Cần chẩn đoán độ mất nước của trẻ cho chính xác

Chẩn đoán bằng cách kết hợp các triệu chứng và dấu hiệu để đánh giá tình trạng mất nước sau sốc ở trẻ là phương pháp chính xác hơn là chỉ dựa vào một dấu hiệu.

Một cách khác để đánh giá mức độ mất nước ở trẻ bị mất nước cấp tính là quan sát sự thay đổi trọng lượng cơ thể. Tất cả sự sụt cân trong thời gian ngắn lớn hơn 1% mỗi ngày được coi là dấu hiệu thiếu chất lỏng. Tuy nhiên, phương pháp này phụ thuộc vào việc biết chính xác cân nặng gần đây của trẻ trước khi bị bệnh. Ước tính của cha mẹ thường không chính xác. Sai số 1 kg ở trẻ nặng 10 kg gây ra sai số 10% trong tỷ lệ mất nước được tính toán chính là sự khác biệt giữa tình trạng mất nước nhẹ và mất nước nặng.

Xét nghiệm thường được dành riêng cho trẻ em mắc bệnh ở mức độ vừa hoặc nặng, trong đó rối loạn điện giải (như tăng natri máu, hạ kali máu, nhiễm toan chuyển hóa hoặc nhiễm kiềm chuyển hóa) là phổ biến hơn. Những đứa trẻ này có thể cần điều trị bằng dịch truyền tĩnh mạch. Các bất thường xét nghiệm khác về tình trạng mất nước bao gồm tăng hồng cầu tương đối do cô đặc máu, tăng BUN và tăng trọng lượng riêng của nước tiểu.

Mất nước và các nguy cơ biến chứng

Tình trạng mất nước có thể khác nhau về mức độ nghiêm trọng và việc cấp cứu mất nước nặng sau sốc ở trẻ là rất quan trọng.

Theo bác sĩ chuyên khoa, tình trạng mất nước nhẹ có thể được kiểm soát bằng cách bù nước cho cơ thể. Tuy nhiên, tình trạng mất nước nghiêm trọng có thể dẫn đến nhiều hậu quả đáng tiếc và có khả năng đe dọa tính mạng.

Ảnh hưởng sức khỏe của tình trạng mất nước nghiêm trọng

Sốc giảm thể tích

Biến chứng nghiêm trọng nhất của mất nước là sốc giảm thể tích. Trong tình trạng này, lưu lượng máu thấp dẫn đến giảm huyết áp, giảm lượng oxy cung cấp cho các mô. Nếu không được điều trị kịp thời, sốc giảm thể tích có thể nhanh chóng gây tử vong.

Biến chứng thận

Mất nước kéo dài có thể dẫn đến hình thành sỏi thận, nhiễm trùng đường tiết niệu và thậm chí là suy thận. Thận cần được cung cấp đủ nước để hoạt động bình thường và loại bỏ chất thải ra khỏi cơ thể.

Không cung cấp nước phù hợp trẻ có thể bị suy thận

Các bệnh liên quan đến nhiệt

Mất nước có thể khiến cơ thể quá nóng. Mất nước nhẹ có thể dẫn đến chuột rút do nhiệt, trong khi mất nước nghiêm trọng có thể dẫn đến say nắng, một tình trạng đe dọa tính mạng cần được chăm sóc y tế ngay lập tức.

Mất cân bằng điện giải

Khi cơ thể bị mất nước, nó cũng bị thiếu chất điện giải. Sự mất cân bằng này có thể làm gián đoạn việc truyền tín hiệu tế bào, có khả năng gây co giật. Duy trì cân bằng điện giải là rất quan trọng đối với chức năng thần kinh và cơ bắp.

Hôn mê và tử vong

Tình trạng mất nước nghiêm trọng không được giải quyết kịp thời có thể dẫn đến hôn mê và cuối cùng là tử vong. Việc bù nước ngay lập tức và can thiệp y tế là điều cần thiết trong những trường hợp nặng.

Biến chứng của bệnh tiêu chảy cấp tính

Mất nước do tiêu chảy cấp có thể dẫn đến một loạt vấn đề, bao gồm:

Rối loạn cân bằng axit-bazơ;
Suy hô hấp;
Suy mạch máu;
Hạ đường huyết;
Sốc mất nước;
Rối loạn điện giải;
Co giật;
Hôn mê.

Nhìn chung, mất nước không chỉ là cảm giác khát mà đó là một tình trạng bệnh lý nghiêm trọng cần được chăm sóc kịp thời. Hiểu được những rủi ro và biến chứng liên quan đến tình trạng mất nước nghiêm trọng là điều cần thiết để ngăn ngừa các hậu quả đe dọa tính mạng. Đảm bảo cung cấp đủ nước, đặc biệt là khi bị bệnh và khi thời tiết nóng bức, để duy trì sức khỏe tổng thể và tinh thần thoải mái.

Cấp cứu mất nước sau sốc ở trẻ là việc làm rất quan trọng

Hướng dẫn xử trí cấp cứu mất nước nặng sau sốc ở trẻ

Sau khi điều trị sốc ở trẻ, xử lý cấp cứu cần thực hiện theo phác đồ dưới đây để bù nước cho trẻ mất nước nặng một cách hiệu quả:

Truyền Ringer's Lactate (Hartmann's) hoặc nước muối thông thường:

Trẻ sơ sinh (dưới 12 tháng): Truyền 70ml/kg trong 5 giờ

Dưới 4kg: 40ml/giờ;
4 - 6kg: 70ml/giờ;
6 - 10kg: 110ml/giờ;
10 - 14kg: 170ml/giờ;

Trẻ lớn hơn (1-5 tuổi): Truyền 70ml/kg trong 2,5 giờ

6 - 10kg: 220ml/giờ;
10 - 14kg: 340ml/giờ;
14 - 19kg: 480ml/giờ.

Đánh giá lại sức khỏe sau mỗi 1 - 2 giờ

Nếu tình trạng mất nước nghiêm trọng không cải thiện, hãy tăng tốc độ truyền dịch.

Sử dụng dung dịch thay thế điện giải (Oresol)

Bắt đầu cho trẻ uống 5ml/kg mỗi giờ ngay khi trẻ có thể uống được.

Lượng tiêu thụ hàng giờ cho trẻ em:

Dưới 4kg: 15ml;
4 - 6kg: 25ml;
6 - 10kg: 40ml;
10 - 14kg: 60ml;
14 - 19kg: 85ml.

Cho trẻ bù Oresol đúng cách để tránh trẻ bị biến chứng

Đánh giá lại sau 6 giờ đối với trẻ sơ sinh và 3 giờ đối với trẻ lớn

Phân loại mức độ mất nước và tiếp tục điều trị thích hợp

Điều trị tiêu chảy tại nhà bằng cách thay thế đủ chất lỏng, bổ sung kẽm và tiếp tục cho con bú.
Bù nước bằng dung dịch Oresol tại bệnh viện.
Hồi sức dịch nhanh bằng truyền dịch và uống Oresol.

Theo dõi

Quan sát trẻ ít nhất 6 giờ sau khi bù nước để đảm bảo bù nước đầy đủ bằng dung dịch Oresol.

Tóm lại, trẻ bị mất nước nặng sau sốc cần được điều trị khẩn cấp ngay lập tức để bù nước kịp thời. Cấp cứu mất nước nặng sau sốc ở trẻ là vô cùng quan trọng và việc theo dõi chặt chẽ tình trạng của trẻ trong quá trình truyền dịch lẫn bù điện giải là điều cần thiết để xử lý mọi biến chứng có thể phát sinh.

Xem thêm: Viên sủi thể thao: Bí quyết bù nước và điện giải hiệu quả

Có thể bạn quan tâm

Thông tin và sản phẩm gợi ý trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể. Xem thêm

Dược sĩ Đại họcNguyễn Mỹ Huyền

Đã kiểm duyệt nội dung

Dược sĩ Đại học có nhiều năm kinh nghiệm trong việc tư vấn Dược phẩm và hỗ trợ giải đáp thắc mắc về Bệnh học. Hiện đang là giảng viên cho Dược sĩ tại Nhà thuốc Long Châu.

Xem thêm thông tin

Chủ đề:Cấp cứuDấu hiệu mất nước

Các bài viết liên quan

Những điều gì sẽ xảy ra với cơ thể khi không uống đủ nước có thể khiến bạn không ngờ đến?

Hướng dẫn thực hiện kỹ thuật bóp bóng Ambu qua mặt nạ đúng cách

Bóp bóng ambu ứng dụng khi nào?

Hướng dẫn sơ cấp cứu ngưng tim ngưng thở ở trẻ em

Máy monitor là gì? Những điều cần biết về máy monitor

Tìm hiểu phác đồ cấp cứu ngừng tuần hoàn cơ bản và nâng cao dành

Hỗ trợ sự sống cơ bản và những thông tin bạn cần biết

Oxygen là gì? Ứng dụng của oxygen trong đời sống và y học

Mất nước khiến tim đập nhanh: Dấu hiệu và cách phòng ngừa

Khát nước liên tục là bệnh gì? Phải làm sao?