Xét nghiệm PCR lao giúp phát hiện vi khuẩn lao nhanh nhất
Thứ Ba, 4 tháng 2, 2020
ThS. BS Vũ Thị Thúy Chi - Trung tâm Xét nghiệm.

Lao là một dạng bệnh nhiễm trùng thường gặp ở phổi do vi khuẩn Mycobacterium Tuberculosis gây ra. Xét nghiệm PCR tìm vi khuẩn Lao là phương pháp sử dụng các kĩ thuật hiện đại cho phép phát hiện ra các trường hợp có dấu hiệu nghi nhiễm lao trong thời gian ngắn.

sub_title: 1. Tổng quan về bệnh lao
sub_content: Lao là một bệnh lây nhiễm gây ra bởi vi khuẩn Mycobacterium Tuberculosis. Vi khuẩn này xâm nhập vào cơ thể và sinh sôi, khi cơ thể không thể tự kháng lại được thì dẫn đến nguy cơ mắc bệnh lao rất cao. Bệnh lao có thể gặp ở bất cứ cơ quan nào trong cơ thể con người như lao hạch, lao màng não, xương và khớp,... nhưng trong đó phổ biến nhất vẫn là lao phổi.
Một số triệu chứng lâm sàng của người mắc bệnh lao như sau:
- Tình trạng nhiễm độc mãn tính hoặc nhiễm trùng kèm theo một vài triệu chứng như mệt mỏi, mất ngủ, kém ăn, sút cân, ra mồ hôi đêm, sốt nhẹ kéo dài về đêm.
- Ho khan, ho có đờm, ho kéo dài từ 3 tuần trở lên không khỏi, mặc dù đã có sử dụng thuốc kháng sinh để điều trị.
- Ho ra máu, mức độ nhẹ ban đầu là máu tươi, sau đó khi chuyển nặng có thể là máu cục.
- Đau ngực kéo dài, âm ỉ, đặc biệt là khu vực đỉnh phổi.
- Chứng khó thở.


Theo thống kê của WHO (Tổ chức Y tế thế giới) tính đến năm 2018, bệnh lao được xếp vào là 1 trong 10 bệnh có khả năng gây tử vong cao nhất, thậm chí cao hơn cả “căn bệnh thế kỷ” HIV.
Hơn thế nữa, bệnh lao có thể lây truyền thông qua những giọt nước tồn tại trong không khí từ việc nói chuyện, khạc nhổ, ho của người nhiễm bệnh. Đặc biệt là việc tiếp xúc gần gũi thường xuyên với người bị lao có thể dẫn đến nguy cơ cao nhiễm bệnh (với 22%). Một bệnh nhân bị lao có thể lây truyền cho 10 - 15 người khác mỗi năm nếu không tiến hành điều trị.
Ngoài ra, một số trường hợp khác cũng làm gia tăng nguy cơ nhiễm bệnh lao như bệnh nhân rối loạn miễn dịch, người sống và làm việc ở nơi có nhiều người nguy cơ cao, trẻ em phơi nhiễm với người lớn thuộc nhóm nguy cơ cao, người sử dụng ma túy,...

sub_title: 2. Xét nghiệm PCR là gì?
sub_content: Xét nghiệm PCR tìm vi khuẩn Lao (Polymerase Chain Reaction) được phát minh vào năm 1985 bởi nhà khoa học người Mỹ có tên Karry Mullis. Đây là 1 kỹ thuật có thể sao chép ra hàng triệu bản sao và khuếch đại DNA để có thể xác định được trực tiếp vi khuẩn lao chỉ trong vòng vài giờ sau khi lấy mẫu với độ chính xác cao. Xét nghiệm này được coi là đã đánh dấu bước ngoặt vĩ đại của sinh học phân tử ứng dụng trong việc chẩn đoán y sinh học.


Bên cạnh xét nghiệm bằng phương pháp PCR, vi khuẩn lao cũng có thể được phát hiện bởi nhiều phương pháp khác như nội soi phế quản, chụp X-quang tim phổi,...
Bên cạnh đó, có rất nhiều những xét nghiệm khác hỗ trợ chẩn đoán như xét nghiệm tìm vi khuẩn AFB trong mẫu đờm, xét nghiệm nuôi cấy Lao MGIT, xét nghiệm gen X-pert. Hoặc các trường hợp có tràn dịch màng phổi hoặc tràn dịch đa màng khác thì cũng nên thực hiện các xét nghiệm trên mẫu dịch đó để phối hợp chẩn đoán.

sub_title: 3. Khi nào nên làm xét nghiệm PCR tìm vi khuẩn Lao?
sub_content: Bác sĩ thường chỉ định bệnh nhân thuộc một trong các trường hợp sau để tiến hành làm xét nghiệm:
- Bệnh nhân nghi ngờ nhiễm lao nhưng chưa phát hiện được thông qua các phương pháp kiểm tra thông thường.
- Người có các triệu chứng của bệnh lao như đã nhắc đến ở trên.
- Người sử dụng Corticoid trong thời gian dài, tiêm chích ma túy, nghiện rượu hoặc mắc các bệnh suy giảm miễn dịch như HIV/AIDS,...
- Xét nghiệm PCR tìm vi khuẩn Lao để làm cơ sở chẩn đoán và phân biệt với các loại bệnh lý khác như viêm phổi, viêm mạch, xơ hóa phổi, nhồi máu phổi,...

sub_title: 4. Quy trình lấy mẫu xét nghiệm PCR tìm vi khuẩn Lao
sub_content: Một số bệnh phẩm có thể được sử dụng làm mẫu xét nghiệm như đờm, dịch ổ bụng, dịch não tủy, dịch màng tim, dịch màng phổi, dịch khớp,...
Để kết quả xét nghiệm được chính xác nhất, người bệnh nên tạm dừng sử dụng các loại thuốc kháng sinh trước đó ít nhất 3 ngày. Buổi sáng sau khi súc miệng với nước lọc, bệnh nhân có thể tiến hành lấy mẫu bệnh phẩm như sau:
- Súc miệng thật sạch với nước lọc.
- Hít một hơi thật sâu và nín thở vài giây, sau đó thở ra chầm chậm. Lặp lại 3 lần và ho thật mạnh để đờm xuất hiện trong cổ họng.
- Nhẹ nhàng khạc đờm vào lọ vô trùng và mang đến cơ sở xét nghiệm.


Mẫu bệnh phẩm này sau đó cần được bảo quản ở nhiệt độ thường (trong vòng 24h) hoặc nhiệt độ 2 - 8 độ C (trong vòng 48h) hoặc nhiệt độ -20 độ C (nếu bảo quản trong vòng 1 tuần).

sub_title: 5. Ưu nhược điểm của phương phápXét nghiệm PCR lao
sub_content: 5.1. Ưu điểm
- Có độ đặc hiệu và độ nhạy cao
- Nhanh có kết quả, thường chỉ sau 24 - 48 giờ kể từ thời điểm nhận mẫu xét nghiệm.
- Có thể áp dụng với nhiều bệnh phẩm khác nhau như đờm, dịch màng phổi, dịch não tủy, dịch phế quản,...
- Có khả năng phát hiện vi khuẩn lao ở nồng độ thấp.


5.2. Nhược điểm
- Phương pháp xét nghiệm này đòi hỏi trang thiết bị y tế hiện đại và trình độ chuyên môn cao của đội ngũ y bác sĩ.
- Vẫn còn kết hợp với các kỹ thuật khác như thăm khám lâm sàng và đối chiếu với X-quang để đưa ra chẩn đoán cuối cùng chính xác nhất.

sub_title: 6. Xét nghiệm PCR tìm vi khuẩn Lao ở đâu uy tín và chất lượng?
sub_content: Như đã nói ở trên, xét nghiệm PCR tìm vi khuẩn Lao đòi hỏi trình độ y bác sĩ tay nghề cao cùng với đó là hệ thống trang thiết bị phân tích xét nghiệm hiện đại nên có ít đơn vị có thể triển khai phương pháp này.
Người bệnh nên tìm hiểu kỹ càng và lựa chọn những địa chỉ uy tín để có được kết quả xét nghiệm chính xác và kịp thời nhất. Từ đó có biện pháp phòng ngừa hoặc phương hướng điều trị phù hợp.
Nếu bạn đang băn khoăn không biết nên làm xét nghiệm PCR tìm vi khuẩn Lao ở đâu cho uy tín và chất lượng thì có thể tham khảo Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC. Hiện nay, tại MEDLATEC đang áp dụng phương pháp PCR để phát hiện vi khuẩn lao.
Mọi thắc mắc về quá trình xét nghiệm PCR tìm vi khuẩn Lao hay chi phí thực hiện đều được nhân viên y tế tại đây tư vấn cụ thể cho người bệnh trước khi tiến hành.
Mọi chi tiết vui lòng liên hệ Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC qua hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.