Chấn thương sọ não: triệu chứng nhận biết và phương pháp...
Thứ Sáu, 29 tháng 1, 2021
Tham vấn y khoa: ThS.BS Nguyễn Thị Ly

Chấn thương sọ não là tình trạng sọ não bị tổn thương do chấn thương. Việc đánh giá tổn thương là rất quan trọng để có hướng điều trị thích hợp, tránh tổn thương vĩnh viễn.

sub_title: 1. Chấn thương sọ não và triệu chứng nhận biết điển hình
sub_content: 
Chấn thương ở sọ não xảy ra sau chấn thương mạnh, tai nạn, chấn thương tác động đến vùng đầu - não như: chấn động não, chảy máu não, tụ máu não,… Sọ não là cơ quan quan trọng bảo vệ não bộ, vì thế chấn thương vùng sọ não có thể làm não bộ bị tổn thương và nguy hiểm đến tính mạng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.


Tuy theo mức độ nghiêm trọng mà bác sĩ sẽ phân loại mức độ bệnh khác nhau, từ đó đưa ra phương pháp chẩn đoán tổn thương, điều trị phù hợp. Thông thường, chấn thương sọ não thường gặp nhất là chấn động não, tụ máu và xuất huyết não, đụng dập não,…
Tổn thương não càng nặng nghĩa là chấn thương ở sọ não càng nặng thì biến chứng bệnh càng nguy hiểm, bệnh nhân có thể tử vong do không được can thiệp y tế kịp thời.
Triệu chứng của chấn thương sọ não cũng khác nhau ở mỗi bệnh nhân, tùy theo mức độ và vị trí tổn thương. Đôi khi triệu chứng có thể xuất hiện sớm khi bị chấn thương nhưng đôi khi, triệu chứng phát triển chậm sau chấn thương 1 thời gian rất lâu.


Một số triệu chứng chấn thương ở sọ não thường gặp như:
- Đau đầu.
- Có thể bị mất ý thức trong khoảng thời gian ngắn.
- Bệnh nhân thấy chóng mặt, choáng váng, ù tai.
- Rối loạn trí nhớ, khả năng suy nghĩ, sự tập trung bị ảnh hưởng.
- Rối loạn giấc ngủ và cảm xúc.
Dấu hiệu để nhận biết bạn bị chấn thương sọ não nặng, cần được đưa đi cấp cứu càng sớm càng tốt là: đau đầu dữ dội, buồn nôn, mất ý thức,... Đôi khi, triệu chứng tê liệt, mất phối hợp hoạt động hay cảm giác bồn chồn, kích động cũng do chấn thương ở sọ não gây ra.


Nhận biết được mức độ nguy hiểm của chấn thương sọ não là rất quan trọng. Bạn nên sớm đi khám y tế hoặc cấp cứu nếu sau chấn thương vùng đầu có cảm giác khó chịu, đau đớn, thay đổi hành vi bản thân. Rất nhiều trường hợp triệu chứng chấn thương ở sọ não không xuất hiện sớm nhưng rất nguy hiểm, đặc biệt là tình trạng chảy máu trong nên sau chấn thương đầu, bạn vẫn nên tới bệnh viện kiểm tra càng sớm càng tốt.

sub_title: 2. Làm sao để đánh giá mức độ nghiêm trọng của chấn thương sọ não
sub_content: Đánh giá đúng mức độ nghiêm trọng của chấn thương ở vùng sọ não là quan trọng nhất để định hướng điều trị, cấp cứu cứu sống người bệnh và giảm thiểu tối đa biến chứng, tổn thương vĩnh viễn. Dưới đây là 1 số phương pháp chẩn đoán đánh giá:
2.1. Thang điểm Glasgow
Đây là thang điểm được sử dụng để đánh giá mức độ ý thức của bệnh nhân sau chấn thương có thể bị tổn thương não. Dựa trên các tiêu chí về phản ứng vận động, ý thức khác nhau, thang điểm Glasgow từ 3 - 15 sẽ đánh giá bệnh nhân mất ý thức ở mức độ nào.
Thang điểm Glasgow thường được sử dụng trong đánh giá nhanh mức độ nặng của bệnh nhân sau chấn thương sọ não trong cấp cứu, từ đó xem xét chẩn đoán sâu và điều trị kịp thời.
2.2. Cung cấp thông tin chấn thương
Nếu người bệnh còn tỉnh táo hoặc có người chứng kiến người bệnh bị chấn thương, hãy cung cấp đầy đủ nhất thông tin về:
- Nguyên nhân chấn thương và mô tả quá trình chấn thương chi tiết.
- Triệu chứng sau chấn thương, bệnh nhân có bị mất ý thức hay không? Nếu có thì mất ý thức trong thời gian bao lâu?
- Sau chấn thương bệnh nhân có những thay đổi gì về khả năng nhận thức, nói, suy nghĩ, phối hợp chân tay,…
2.3. Chẩn đoán hình ảnh
Chẩn đoán hình ảnh cho phép bác sĩ quan sát chi tiết cấu trúc bên trong sọ não và não bộ của người bệnh, từ đó đánh giá các tổn thương như: nứt sọ, chảy máu não, bầm não, u não, tụ máu não,…
Các phương pháp chẩn đoán hình ảnh thường áp dụng trong chẩn đoán chấn thương ở sọ não gồm:
Chụp CT
Kỹ thuật chụp cắt lớp vi tính tiên tiến cho kết quả nhanh, hình ảnh khá chi tiết nên thường được chỉ định thực hiện ngay trong cấp cứu bệnh nhân chấn thương sọ não. Các tổn thương như nứt sọ não, chảy máu trong não, phù não, bầm tím mô não hay khối máu tụ,… sẽ được phát hiện.
Chụp MRI
Kỹ thuật chụp cộng hưởng từ dựa trên cơ chế hoàn toàn khác với chụp CT hay X-quang, phương pháp này sử dụng sóng vô tuyến trong môi trường từ trường mạnh. Hình ảnh mà chụp MRI đưa ra vô cùng chi tiết và rõ nét, kể cả cấu trúc xương lẫn hình ảnh mô mềm. Tuy nhiên thời gian thực hiện và nhận kết quả khi chụp MRI khá lâu nên không thích hợp trong cấp cứu bệnh nhân chấn thương sọ não mà dùng để đánh giá tổn thương, đặc biệt là tổn thương mô mềm để điều trị, ngừa biến chứng.


Ngoài ra, kỹ thuật theo dõi áp lực nội sọ cũng được thực hiện để hỗ trợ chẩn đoán chấn thương ở sọ não.

sub_title: 3. Điều trị chấn thương sọ não như thế nào?
sub_content: Điều trị chấn thương ở sọ não dựa trên mức độ tổn thương, vị trí tổn thương như sau:
3.1. Chấn thương sọ não nhẹ
Việc quan trọng nhất là người bệnh cần nghỉ ngơi, theo dõi triệu chứng tại nhà và thực hiện chẩn đoán sâu để phòng ngừa những tổn thương chưa gây triệu chứng. Nếu chứng đau đầu khiến bệnh nhân đau đớn, bác sĩ có thể hướng dẫn dùng thuốc giảm đau không kê đơn.
Hãy tuân thủ lịch tái khám cũng như thời gian nghỉ ngơi, hạn chế hoạt động thể chất và não bộ sau chấn thương. Bệnh nhân sẽ dần dần trở lại hoạt động bình thường và thường không bị ảnh hưởng lớn nào đến chức năng não bộ.
3.2. Chấn thương sọ não nặng
Việc đầu tiên là điều trị bảo tồn, cung cấp đủ oxy và đảm bảo lượng máu tưới não, duy trì huyết áp. Các chấn thương chảy máu, tụ máu não,… có thể phải can thiệp phẫu thuật để loại bỏ. Việc điều trị lúc này cũng tập trung vào giảm thiểu triệu chứng viêm, chảy máu và tổn thương thêm mô não.


Sau điều trị chấn thương ở sọ não, bệnh nhân bị ảnh hưởng sẽ được tập luyện phục hồi chức năng với các hoạt động cơ bản như: đi bộ, nói chuyện,…
Chấn thương sọ não có thể nguy hiểm hơn các triệu chứng mà nó thể hiện, vì thế không nên chủ quan mà cần khám, chẩn đoán cẩn thận những ảnh hưởng sau chấn thương.