Câu hỏi: Ví dụ từ tượng hình, từ tượng thanh? Soạn bài thực hành tiếng Việt lớp 8 trang 42 Tập 1 - Kết nối tri thức?

Dưới đây là một số ví dụ về từ tượng hình, từ tượng thanh
(1) Từ tượng hình (Mô tả hình dáng, cử động):
- Lom khom: Tả dáng người cúi thấp.
- Ngoằn ngoèo: Mô tả đường đi uốn lượn, không thẳng.
- Phấp phới: Mô tả lá cờ hoặc vật nhẹ nhàng bay trong gió.
- Rì rào: Mô tả hình ảnh của cây cối lay động nhẹ trong gió.
- Lấp lánh: Mô tả ánh sáng chớp nháy, sáng yếu đi rồi mạnh lên liên tục.
- Khập khiễng: Mô tả dáng đi không đều, chân cao chân thấp.
- Lừ đừ: Mô tả trạng thái mệt mỏi, chậm chạp.
- Lấm lem: Mô tả trạng thái bị dính bẩn, lấm bùn.
- Nhao nhao: Mô tả hành động nhiều người cùng lao về phía trước, di chuyển nhanh và không trật tự.
- Xanh rờn: Mô tả màu sắc xanh tươi, rực rỡ.
(2) Từ tượng thanh (Mô phỏng âm thanh):
- Rào rào: Âm thanh của mưa rơi nhanh và mạnh.
- Lách cách: Âm thanh của các vật cứng va vào nhau.
- Ầm ầm: Âm thanh mạnh mẽ, liên tục, thường là tiếng động lớn như sấm.
- Lộp độp: Âm thanh mưa rơi hạt to, không đều.
- Đùng đoàng: Âm thanh của pháo nổ hoặc tiếng sấm vang.
- Xào xạc: Tiếng lá cây hoặc giấy bị gió thổi, va chạm vào nhau.
Đồng thời dưới đây là bài thơ có sử dụng các từ tượng hình, tượng thanh
Tiếng gà trưa
Tiếng gà ai nhảy ổ,
Cục... cục tác cục ta
Nghe xao động nắng trưa,
Nghe bàn chân đỡ mỏi.
Nghe gọi về tuổi thơ,
Tiếng gà trưa mang đến
Những ngày xưa thân quen
Bà hay kể chuyện cổ.
(Trích đoạn)
Tác giả: Xuân Quỳnh
Trong đoạn trích trên, ta có thể thấy sự xuất hiện của nhiều từ tượng hình, tượng thanh:
- "Cục... cục tác cục ta": Là từ tượng thanh, mô tả âm thanh của tiếng gà mái kêu khi đẻ trứng, tạo nên âm hưởng quen thuộc, gần gũi.
- "Xao động": Là từ tượng hình, gợi lên cảm giác rung động nhẹ nhàng, làm cho không gian trở nên sống động, giàu cảm xúc.
Thực hành tiếng Việt lớp 8 trang 42 Tập 1 - Kết nối tri thức
Câu 1: Chỉ ra các từ tượng hình và từ tượng thanh trong những trường hợp sau:
a. Ao thu lạnh lẽo nước trong veo
Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo
[…] Tầng mây lơ lửng trời xanh ngắt,
Ngõ trúc quanh co khách vắng teo.
(Nguyễn Khuyến, Thu điếu)
>> Đáp án:
b. Líu lo kìa giọng vàng anh
Mùa xuân vắt vẻo trên nhành lộc non.
(Ngô Văn Phú, Mùa xuân)
>> Đáp án:
c. Tôi không nhớ tôi đã nghe tiếng chồi non tách vỏ lúc nào, tôi cũng không nhớ tôi đã nghe tiếng chim lích chích mổ hạt từ đâu, nhưng tôi cảm nhận tất cả một cách rõ rệt trong từng mạch máu đang phập phồng bên dưới làn da.
(Nguyễn Nhật Ánh, Tôi là Bê-tô)
>> Đáp án:
Câu 2 : Xác định và phân tích tác dụng của các từ tượng hình, từ tượng thanh trong những đoạn thơ sau:
a. Năm gian nhà có thấp le te
Ngõ tối đêm sâu đóm lập lòe
Lưng giậu phất phơ màu khói nhạt
Làn ao lóng lánh bóng trăng loe.
(Nguyễn Khuyến, Thu ẩm)
>> Đáp án:
* "le te":
- Phân tích: Từ này mô tả hình ảnh các ngôi nhà nhỏ bé, thấp bé gợi lên cảm giác đơn sơ, mộc mạc. Hình ảnh này làm nổi bật không gian làng quê giản dị, yên tĩnh.
- Tác dụng: Giúp người đọc dễ dàng hình dung ra dáng vẻ nhỏ nhắn của ngôi nhà giữa cảnh làng quê vắng vẻ, tạo sự gắn bó thân thương, gần gũi.
* "phất phơ":
- Phân tích: Từ này mô tả cử động nhẹ nhàng của khói nhạt bay thoảng qua trên lưng giậu (hàng rào), giống như khói đang trôi chầm chậm, mờ ảo.
- Tác dụng: Từ này tạo ra cảm giác mơ hồ, yên bình của khung cảnh làng quê buổi chiều thu, làm cho không gian trở nên thanh thoát, nhẹ nhàng hơn.
* "lóng lánh":
- Phân tích: Mô tả ánh sáng của bóng trăng phản chiếu trên mặt ao, làm cho mặt nước sáng lên từng chút một, nhấp nháy trong đêm.
- Tác dụng: Từ này gợi hình ảnh ánh trăng lung linh trên mặt nước, tạo nên sự thơ mộng, huyền ảo của cảnh vật dưới ánh trăng thu.
* "lập lòe":
- Phân tích: Đây là từ mô phỏng ánh sáng chớp tắt của đom đóm bay trong đêm, xuất hiện rồi lại biến mất nhanh chóng, không liên tục.
- Tác dụng: Từ này tạo cảm giác tĩnh lặng của không gian đêm thu, chỉ có những con đom đóm lập lòe trong bóng tối. Nó tăng thêm vẻ đẹp huyền ảo, tĩnh mịch và lặng lẽ của khung cảnh làng quê.

b. Sáng hồng lơ lửng mây son,
Mặt trời thức giấc véo von chim chào.
Cổng làng mở rộng. Ồn ào,
Nông phu lững thững đi vào nắng mai.
(Bàng Bá Lân, Cổng làng)
>> Đáp án:
* "lơ lửng":
Phân tích: Từ này mô tả trạng thái của mây trên bầu trời, đang bay bồng bềnh, nhẹ nhàng trôi trong không gian mà không cố định. Hình ảnh này gợi lên sự thư thái, nhẹ nhàng và yên bình của buổi sáng sớm.
Tác dụng: Giúp người đọc hình dung ra bầu trời buổi sáng hồng hào với những đám mây nhẹ nhàng trôi nổi, tạo nên không gian mở rộng, thoáng đãng và êm đềm.
* "lững thững":
- Phân tích: Từ này mô tả dáng đi chậm rãi, không vội vàng của những người nông dân. Hình ảnh này tạo nên một cảm giác nhàn nhã, thong thả, thể hiện cuộc sống bình dị và thảnh thơi của họ.
- Tác dụng: Từ này làm nổi bật nhịp sống yên bình, không vội vã của làng quê vào buổi sáng, gợi lên sự thoải mái, thư thái của những người nông dân khi bắt đầu ngày làm việc.
* "véo von":
- Phân tích: Từ này mô tả âm thanh trong trẻo, ngọt ngào của tiếng chim hót vào buổi sáng. Âm thanh này gợi lên không khí vui tươi, tràn đầy sức sống của thiên nhiên trong buổi bình minh.
- Tác dụng: Từ này giúp tạo ra một không gian âm thanh sống động, tươi mới, làm cho khung cảnh buổi sáng trở nên rộn ràng và đầy sức sống, như thể thiên nhiên cũng đang chào đón một ngày mới.
Câu 3: Đọc đoạn văn sau và thực hiện các yêu cầu nêu bên dưới:
Giữa vùng cỏ tranh khô vàng, gió thổi lao xao, một bầy chim hàng nghìn con vụt cất cánh bay lên. Chim áo già màu nâu, chim manh manh mỏ đỏ bóng như màu thuốc đánh móng tay, lại có bộ lông xám tro điểm những chấm đỏ li ti rất đep mắt… Những con chim nhỏ bay vù vù kêu líu ríu lượn vòng trên cao một chốc, lại đáp xuống phía sau lưng chúng tôi.
(Đoàn Giỏi, Đất rừng Phương Nam)
a. Liệt kê các từ tượng hình và từ tượng thanh trong đoạn văn trên.
b. Phân tích tác dụng của một từ tượng hình và một từ tượng thanh trong đoạn văn.
>> Đáp án:
a. Từ tượng hình, từ tượng thanh:
- Từ tượng hình: li ti
- Từ tượng thanh: lao xao, vù vù, líu ríu
b. Phân tích tác dụng của một từ tượng hình và một từ tượng thanh trong đoạn văn.
* Từ tượng hình: "li ti":
- Phân tích: Từ "li ti" mô tả các chấm đỏ nhỏ xíu trên bộ lông của loài chim manh manh. Nó tạo nên cảm giác tinh tế và tỉ mỉ, giúp người đọc hình dung rõ ràng và chi tiết hơn về sự đẹp đẽ và độc đáo của bộ lông chim.
- Tác dụng: Từ "li ti" không chỉ mô tả độ nhỏ bé của những chấm đỏ mà còn làm cho bức tranh về đàn chim thêm phần sinh động, tinh xảo. Nhờ đó, người đọc có thể tưởng tượng được vẻ đẹp độc đáo của loài chim, làm tăng tính chân thực và sức hút của cảnh vật thiên nhiên trong mắt họ.
* Từ tượng thanh: "lao xao":
- Phân tích: Từ "lao xao" mô tả âm thanh của gió thổi qua cỏ tranh khô, tạo nên âm thanh nhẹ nhàng nhưng không ngừng nghỉ. Từ này gợi lên âm thanh nhè nhẹ, vang vọng và kéo dài trong không gian đồng quê.
- Tác dụng: Từ "lao xao" không chỉ giúp tạo ra âm thanh sống động mà còn làm cho cảnh vật trở nên tràn đầy sức sống. Nó giúp người đọc cảm nhận được sự chuyển động của thiên nhiên, không gian không tĩnh lặng mà đầy sự giao thoa giữa cỏ tranh, gió và bầy chim, tạo nên một bức tranh đồng quê tự nhiên, giàu âm hưởng.

Từ khóa: Từ tượng hình, Từ tượng thanh
Ngày đăng: 03/10/2024